__MAIN_TEXT__

Page 1

Tijdschrift voor gedetineerden in het buitenland

Gezocht:

penvriend/ -vriendin

n u m m e r 2 • 2017

‘Je moet er het beste van maken’ Een nieuw leven in Nederland na terugkeer

overvolle gevangenissen Hoeveel Nederlanders zitten vast in Europa?

vergeving & herstel Geef je leven meer betekenis


puzzel

W T K R A M R A A J U N I C Z

A B S C N A A G T I U F G U O

K Z A N D K A S T E E L N L N

O O R L A W U J M J U O I T Z

E N R H L K E S S C S G N U H

L N A T O O B IJ H E B N N U U

B E N S I W N T O E O E A R I

O S G U A N H V D P L R P C F

X C E R D A G S A T B E S Z K

A H M T V I H R B A S O T W A

G E E E U E A O D I R B N O R

O R N N L S S D U O K T O E H

O M T T O S O R U O K I I L IJ

R R E L E E C T R O H S N P N

woordzoeker

D R A N K J E E B S I R F I S

Bij de woordzoeker zitten de woorden horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Zoek ze op en streep ze af. De overblijvende letters vormen achter elkaar gelezen de oplossing (zie pagina 25).

© www.puzzelpro.nl

8 9 5 2 5 1 7 2 3 9 8 1 4 8 9 3 7 5 7 7 9 8 8 5 4 9 6

3 1 8 2 5 7 5 2 4 5 9 8 2 4 7 6

8 3

2 4 2

5

6

3 1 1 3

2 8 3 2 4 1 8 1 4 8 8 4 9 3 2 1 3 5 6 7 9 6 3

2

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 017

2 3 7 9 8 1 3 5 4

5 3 2

4 5 1 7

6 4 9

1

4 1 3 5 9 8

2 6 7

8 2

sudoku

1 6 8 3 2 4 2 3

6 5 5

4 3 6 4

ARRANGEMENT BADDOEK BA L LO N VA A RT BIKINI BOERENGOLF BOOT BOSSEN CRUISE C U LT U U R DRANKJE DROOG FRISBEE HOTEL HUIFKAR JAARMARKT JULI JUNI KOELBOX KORTING KUST LIGBED LU C H T H AV E N O N T S PA N N I N G PA R A S O L REIS ROUTE RUST S H E LT E R SHORT SNACK TENT TIPS UITGAAN U I TJ E WARM IJSJE ZANDKASTEEL ZONNESCHERM ZWOEL

7

Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes waar een aantal reeds ingevulde getallen staan. Je dient de overige vakjes in te vullen op zo’n manier dat in elke horizontale lijn én in elke verticale kolom de cijfers 1 tot en met 9 één keer voorkomen. Verder is de puzzel weer ingedeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten.


inhoud

redactioneel Voor je ligt de tweede Comeback van dit jaar: de zomer-editie. In Nederland wordt er vol verlangen vooruit gekeken naar de zomer. Jij kijkt vast ook vooruit: naar het moment waarop de straf erop zit, je familie en vrienden weer kan zien en je met goede moed kan beginnen aan een nieuwe toekomst. Iedereen gaat hier anders mee om en heeft een eigen aanpak. In dit nummer besteden we speciaal aandacht aan opnieuw beginnen, met als thema ‘Vergeving & Herstel’. Maar er komen ook andere onderwerpen aan bod. Onlangs heb ik samen met een collega een werkbezoek afgelegd aan Colombia. We hebben daar de Nederlandse gedetineerden bezocht en met hen gesproken over de juridische problemen waar zij tegen aan lopen. Ook zijn er afspraken geweest met bijvoorbeeld advocaten, leden van de rechtelijke macht en het ministerie van Justitie. We hebben daardoor heel veel kennis opgedaan over het Colombiaanse rechtssysteem. In dit nummer verschijnt er daarom een artikel over deze reis, waarin een korte introductie wordt gegeven over het strafrechtsysteem in Colombia. Ook zoeken we het dichter bij huis met aandacht voor detentie in Europese landen. Samen met Epafras en Reclassering Nederland hebben we geprobeerd om weer een gevarieerd blad te maken waar je hopelijk goede moed voor de toekomst uit kan halen.

Alan Binken Bestuurslid PrisonLAW

herstel? dat kan ook in de cel

04

nieuws binnenland Bijlmerbajes Vrijwilliger in tsjechië

08 10 11

geloof

12

gezocht: penvriend/penvriendin nieuws buitenland ‘Je moet er het beste van maken’

14 16 18

Overbevolking

20

vraag & antwoord

22

sport de zaak

24 26

brieven achterop

28 32

Herstel is een sleutel om je leven meer betekenis te kunnen geven

Portret van Dairon: ‘Het is geen eenrichtingsverkeer’

Uit wraak komt weer geweld. En zo wordt de cirkel nooit doorbroken

Een leven opbouwen in Nederland? Het stond niet op Robert’s verlanglijstje

Hoeveel Nederlanders zitten vast in Europa? En hoe vol zijn de gevangenissen?

Het Colombiaanse strafrechtsysteem

Verlies, schuld en wraak. Advocaten krijgen er regelmatig mee te maken.

COLOFON

Comeback is een uitgave van Stichting Epafras, Reclassering Nederland en PrisonLAW en wordt gratis verspreid onder Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Hoofdredactie Pieter Visschers Redactie Hester Otter Artdirectie Nienke Katgerman / Gront Medewerkers Sander Bouten / Global Village Media, Jarmila Thodé / Epafras, Melinda Lewis en Klasinet Lageman / Reclassering Nederland Bureau Buitenland, Wendy Jansen / PrisonLAW Bladmanagement Arjen Duijts / Global Village Media Strip Jesse van Muylwijck Puzzel Puzzelpro.nl Redactieadres Burgemeester Reigerstraat 74, 3581 KW Utrecht Email info@epafras.nl Telefoon +31 (0)30 - 233 24 32 Website www.epafras.nl Stichting Epafras heeft tot doel geestelijke verzorging te bieden onder Nederlanders in buitenlandse strafinrichtingen. Epafras richt zich in deze geestelijke verzorging op iedereen die te kennen geeft daar behoefte aan te hebben.

comeback • nummer 2 • 2017

3


h oo f da rt i k e l

Dat kan ook in de cel Herstel is een sleutel om je leven meer betekenis te kunnen geven. Dat ontdekte oud gevangenisdirecteur Frans Douw in de loop van zijn carrière. Je kunt zelfs ‘herstellen’ als je in de gevangenis zit. Een interview.

B

ijna dertig jaar geleden werd Frans Douw gevangenisdirecteur. Daarvoor had hij al jaren met gedetineerden gewerkt. ‘Dat was in een tijd dat het gevangeniswezen even in de ‘maakbare mens’ geloofde. De gedachte was: laat mensen zich ontwikkelen, dat zorgt er ook voor dat mensen niet terugvallen in de criminaliteit. Vanaf die tijd vroeg ik me voortdurend af: hoe kijk je eigenlijk aan tegen criminaliteit? Tegen mensen die een delict gepleegd hebben? Wat werkt nou eigenlijk?’ Het is wat Douw op het pad

4

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 017

tekst:

Sarah Whitlau

zette van het idee, dat herstel belangrijk is. ‘Wat ik steeds meer zag is het proces van ‘depersonaliseren’. Een dader en een slachtoffer zien elkaar niet langer als mensen. In het strafproces staat er een rechter tussen hen in. Ook in de gevangenis zijn mensen niet geneigd om elkaar als persoon te zien. Daders zijn nummers. Het personeel, dat zijn de machthebbers. Door de geslotenheid ervan is juist de gevangenis daar heel gevoelig voor.’ De behoefte om jezelf, en de ander weer als mens te zien, dat is een belangrijke voorwaarde voor herstel, vindt Douw.

Positief Iedereen heeft te maken met onrecht – of je nu gevangen zit of vrij bent, zo begint Douw met zijn uitleg over herstel. ‘Je kunt niet opgroeien, niet leven zelfs, zonder dat jou onrecht wordt aangedaan. En jij anderen onrecht aandoet. Herstel is dat je dat onrecht een plek geeft. Je leert ermee om te gaan zodat je verder kunt met je leven. Een voorbeeld: depressiviteit kan tot delicten leiden. Vaak kun je depressiviteit niet oplossen. In zo’n geval is herstel dus: daar op een goede manier mee omgaan.’ Douw ging al vroeg uit huis, op zijn zestiende. ‘Op mijn 20e ging ik werken met zeer moeilijk opvoedbare jongeren. Ik had in mijn jeugd zelf gedoe gehad met autoriteit, maar toen werd ik zelf de autoriteit. Ik moest twee dingen waarborgen: structuur en veiligheid. Ik moest op dat moment de betrouwbare volwassene worden die op een liefdevolle manier grenzen stelt. Die jongens konden een heleboel dingen niet. Maar ik merkte ook dat ze heel veel wél konden. Die positieve dingen moeten ons redden. Dat is waar herstel voor zorgt: wat je helpt, of redt, is dat je jezelf kunt inzetten voor ánderen.’


h oo f da rt i k e l

op. Walravens zat zelf jarenlang vast, maar maakte op een bepaald moment een ommekeer: hij werkt nu als ervaringsdeskundige bij de GGzE (Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven). De stichting zet zich uitdrukkelijk in voor álle betrokkenen bij het proces van delict, straf, herstel en terugkeer. Ze doen dat bijvoorbeeld door het organiseren van ontmoetingsdagen waarbij alle betrokkenen, dus daders, slachtoffers, achterblijvers en nabestaanden, over hun eigen ervaringen vertellen. Iedereen heeft recht van spreken en elke betrokkene heeft recht op erkenning en waardering. ‘Er wordt geen keuze gemaakt voor de een of de ander. Iedereen krijgt de ruimte en wordt ook ondersteund om zijn eigen verhaal te vertellen.’ Oog hebben voor het leven van het slachtoffer en ook voor de dader: dat is wat Douw in zijn carrière vaak is tegen gekomen. ‘Toen ik bij het Pieter Baan Centrum ging werken moest ik een advies geven in het belang van het slachtoffer, maar ook in het belang van de dader. Die moest ook straks weer een bestaan opbouwen. Maar ‘slachtoffer’ en ‘dader’? Die termen zijn in werkelijkheid veel diffuser. Daders zijn vaak ook slachtoffer geweest. Mensen zijn vaak allebei.’

Het levert je goede ervaringen op, waarop je kunt voortbouwen, legt hij uit. ‘Op zondagmiddag zei ik wel eens tegen die jongens: ‘we gaan fietsen en dan een biertje drinken’. Dan waren ze verbaasd, mocht dat? Soms moesten er eerst banden geplakt worden. En dan nam ik een hele lange

Werken aan herstel Ook in de gevangenis is herstel mogelijk. Douw heeft er met gedetineerden in Nederland en ook in het buitenland veel over gesproken. In het kader van de Stichting Herstel en Terugkeer bezoekt hij onder meer gevangenen die in de Verenigde Staten ter dood veroordeeld zijn. Ook met hen spreekt hij over herstel, terwijl er geen zicht is op terugkeer naar de maatschappij. ‘Sommi-

ʻZorg voor goede ervaringen, waarop je kunt voortbouwenʼ route naar een terras. Ze hadden vaak nog nooit zo lang gefietst en zeker niet door de natuur. Daar kon ik dan iets positiefs over zeggen. Dat ze trots op zichzelf konden zijn over zo’n lange tocht. Ze kregen een biertje en dan nog een, omdat ze het zo goed gedaan hadden. De terugweg duurde maar tien minuten.’ Hij geeft het maar als voorbeeld, van hoe je dingen op een positieve manier kunt aanpakken. Ontmoetingsdagen In 2011 richtte Douw samen met Toon Walravens de stichting Herstel en Terugkeer

gen van hen proberen juist vanuit die positie zoveel mogelijk een vader te zijn voor hun kinderen. Een partner, om zoveel mogelijk te betekenen voor hun familie. Ik ken iemand die in de dodencel zit. Naast hem zit al tien jaar iemand die elke nacht schreeuwt, waardoor hij al die tijd nooit meer dan twee of drie uur per nacht kan slapen. Het zou heel menselijk zijn om daar boos over te worden. Maar hij zegt: ‘Die man is bang, hij heeft het moeilijk, ik begrijp dat.’ Ook gevangenen die jarenlang in het buitenland vastzitten, heeft hij gesproken. ‘Wonderlijk vind ik dat hun verhaal erg lijkt

op dat van de zusters in een klooster waar ik soms een paar dagen verblijf. De nonnen leven in stilte en ze hebben afstand gedaan van al het aardse. Ze zeggen allemaal: vrijheid zit in jezelf, in je eigen hoofd.’ Dat het leven in de gevangenis en het gemis van geliefden onnoemelijk zwaar is en dat het soms lijkt dat je dit onmogelijk vol kunt houden: dat hoort hij ook. ‘Maar ook in ➔

frans douw ‘Selfmade man’ is misschien de beste manier om Frans Douw te omschrijven. Op zijn zestiende ging hij het huis uit om te werken, op zijn twintigste werkte hij al met moeilijk opvoedbare jongeren. Na verloop van tijd werd hij afdelingshoofd in het Pieter Baan Centrum (de psychiatrische observatiekliniek van het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie). Van 1988 tot 2015 was hij directeur van verschillende gevangenissen en directeur van het Forensisch Psychiatrisch Centrum van het Nederlandse gevangeniswezen. De afgelopen 15 jaar is hij bezig geweest met internationale kennisuitwisseling over gevangenneming en mensenrechten. Hij bezocht onder meer Rusland, verschillende landen in Oost-Europa, het Verenigd Koninkrijk, het Caribisch gebied en de Verenigde Staten. In 2011 richtte hij samen met Toon Walravens de Stichting Herstel en Terugkeer op, die slachtoffers, daders, familieleden en professionals samenbrengt. In dat kader bezoekt hij onder meer gevangenen die in de Verenigde Staten ter dood veroordeeld zijn.

comeback • nummer 2 • 2017

5


h oo f da rt i k e l

Herstel levert rust op, balans in jezelf de cel kun je werken aan herstel, door je te richten op het positieve in jezelf: je liefde, je dromen, je talenten. En je doet datzelfde richting de mensen die je ontmoet: personeel en gedetineerden. Bedenk dat we allemaal mensen zijn. Oordeel niet over anderen, maar respecteer hen in hun eigen situatie, ook als ze zich slecht gedragen.’ Hij vervolgt: ‘Vul je dag met zinvolle bezigheden. Probeer te lezen, te leren, te schrijven, oefeningen te doen, en probeer zoveel als mogelijk waarde aan je omgeving toe te voegen: bemoedig en ondersteun anderen, probeer werk te doen. Werk bijvoorbeeld aan betekenisvolle relaties. Denk aan wat je voor hen kunt betekenen en niet op de eer-

ste plaats wat zij voor jou kunnen doen.’ Dan is er natuurlijk de vraag: waarom zou je? Waarom zou je kiezen voor herstel als je zelf al zo moet zien te overleven in de gevangenis? Balans ‘Woede, wanhoop en frustratie zijn emoties die je opvreten’, zegt Douw. ‘Die emoties hebben ook een heel negatief effect op anderen: ze trekken problemen aan. Herstel levert rust op, balans in jezelf. Je kunt meer voor andere mensen gaan betekenen, binnen én buiten de bajes – bijvoorbeeld richting je familie en vrienden.’ Hoe werkt dat dan precies, herstellen in de gevangenis? Er is geen vaste route, denkt hij. ‘Herstel begint met het ‘vinden en ne-

men’ van de ruimte in jezelf om je eigen unieke weg te gaan. Er zijn geen wetten en regels als het om jouw eigen herstel gaat. Sommige mensen sluiten zich af voor bepaalde gebeurtenissen en emoties uit het verleden. Ze doen er een deksel op, soms voor de rest van hun leven. Dat kost energie, maar soms lukt het mensen om langs die trauma’s heen te leven. De mate waarin je de confrontatie met je demonen aangaat bepaal je zelf, en ook het tijdstip waarop. Herstellen moet je zelf doen, maar dit heeft altijd impact op de mensen om je heen.’ En – misschien wel jammer – kun je ook niet zeggen dat je ‘klaar’ bent met herstellen. Want, zegt Douw: ‘De weg naar herstel is een lange, en duurt een leven lang. Maar elk stapje doet ertoe.’ ■ Heb je vragen of opmerkingen over herstel? Mail ze naar Epafras en we leggen je brief aan Frans Douw voor.

Opgesloten in de dodencel Frans Douw leerde Tee kennen bij zijn bezoeken aan gevangenen die in de Verenigde Staten in de dodencel zitten. Tee zit al veertig jaar op ‘death row’. Hij komt uit een buurt waar voortdurend geweld was: gangs, drugs, een stiefvader die hem elke dag in elkaar sloeg. Op zijn zeventiende schoot hij iemand dood bij een overval. ‘Toen ik op death row belandde, dacht ik, dit is een verschrikkelijke plek, dit is niet wie ik ben. Ik heb een man gedood, maar een deel van mij heeft altijd geweigerd om daar in de dodencel te blijven. Ik heb nooit op het bed geslapen. Ik slaap op de grond: dat is het dichtst bij mijn eigen stukje aarde dat ik kan komen, en bij mezelf. Veertig jaar geleden begon ik met het beklimmen van een ‘steile berg’. Ik kwam hoger en hoger, overwon zwaar weer, overkwam obstakels. Het was moeilijk, pijnlijk, ik leed en voelde me vaak uitgeput. Maar ergens op die steile hellingen vond ik liefde, herstel, waardigheid en trots. Nu voel ik me een rijk man, en ik koester de schatten die ik op deze onbegaanbare wegen heb gevonden.’

6

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 017


ac h t e r g r o n d

Herstel:

voor het slachtoffer, of voor jezelf? tekst:

Sarah Whitlau

Daders die praten met slachtoffers. Zo wordt herstel vaak gezien. Maar herstel is veel breder dan dat. Het gaat ook om je eigen herstel. Aandacht hiervoor kan ervoor zorgen dat je niet opnieuw de fout in gaat.

H

oe kun je voorkomen dat mensen opnieuw in de gevangenis belanden? Het is een vraag waar veel onderzoekers zich over hebben gebogen. De 3 W’s zijn hiervoor belangrijk: wonen, werk en wijf. Heb je geen dak boven je hoofd, of geen werk: de kans is dan groot dat je dan de verkeerde keuzes maakt. Ook het hebben van een partner draagt eraan bij dat je eerder je leven in positieve zin weer kunt oppakken. Maar daarnaast speelt ook aandacht voor herstel een belangrijke rol. Want hierdoor kunnen gedetineerden zelf besluiten een andere – positieve – weg te gaan, schrijft dr. Bart Claes in de nieuwsbrief van het Forum voor herstelrecht en bemiddeling. vooruitkijken Doordat er meer aandacht is voor je ‘mens-zijn’, ben je beter in staat om afstand te nemen van een criminele loopbaan, blijkt uit internationaal onderzoek. Tijdens hersteltrajecten die in sommige gevangenissen worden aangeboden is er aandacht voor je eigen verhaal. Maar ook worden onderwerpen

een brief schrijft aan het slachtoffer. Of dat er gesprekken in de gevangenis zijn tussen de daders en slachtoffers. Maar contact hebben met een slachtoffer is nog niet zo eenvoudig, blijkt uit gesprekken met gedetineerden die aan een herstelproject hebben meegedaan. ‘Het zijn niet zomaar gesprekken’, vertelt Alex. ‘Je moet al op voorhand nadenken of je klaar bent om op die trein te stappen.’ Zo zegt Jos, een andere gedetineerde: ‘Je vertelt geen dingen die er niet thuishoren. Ik heb daar niet verteld dat ik een goed gevoel kreeg toen ik hem sloeg. Zoiets zeg je niet, ook al heb je dat gevoel. Ze verwachten dat het gaat om het slachtoffer, om wat jij voor hem of haar kunt doen. Dan moet je ook niet beginnen over hoe dat jij je hier voelt, of dat je al te lang hier zit, dat je ook veel verloren hebt enzo.’ zelfherstel Er zijn ook genoeg gedetineerden die hun slachtoffer niet snel zullen ontmoeten. Of omdat ze er niet klaar voor zijn, of omdat het slachtoffer niet wil, of omdat ze bijvoorbeeld in het buitenland

‘Sommige gedetineerden zullen inderdaad eerst voor zelfherstel moeten kiezen, voordat zij klaar zijn voor een stap naar het slachtoffer’, vindt Geert van Aerschot, voormalig herstelconsulent. ‘Maar misschien bestaan er ook wel personen waarbij net het omgekeerde mogelijk is.’ Het komt regelmatig voor dat gedetineerden geraakt worden door de verhalen van slachtoffers. Zo vertelt een gedetineerde: ‘Er was niets goeds aan de gevangenis. Of toch… een slachtoffer is ooit komen getuigen voor alle gevangenen. Haar schoonbroer had haar zus vermoord en ze vertelde welke verwoestende effecten dit had op beide gezinnen. Dat was pakkend. Toen is het besef gekomen. Het slachtoffer was wel het laatste waar ik voordien in mijn cel aan had gedacht.’ eigen geschiedenis Bart Claes vindt dat er ruimte moet zijn voor het verhaal van de gedetineerde. Dat is zonder het slachtoffer. Het gaat om gesprekken met een therapeut of geestelijk verzorger. In die gesprekken durven gedetineerden meer te praten over hoe ze zelf slachtoffer zijn geweest. Hoe hun situatie toen was. En in die gesprekken kun je ook ontkennen, geen spijt hebben, zeggen dat je geen zin hebt in ‘herstel’, vindt Claes. Volgens hem horen deze onderwerpen bij het proces van zelfherstel. Want gedetineerden durven steeds een beetje beter te kijken naar hun eigen geschiedenis – en op die manier kunnen zij het verleden en het delict een plek geven. En misschien volgt er later dan nog een tweede stap: richting het slachtoffer, maar ook bijvoorbeeld richting de familie. ■

Contact hebben met een slachtoffer is nog niet zo eenvoudig besproken die wat pijnlijker zijn, zoals schaamte. Zo leer je beter om het delict een plaats te geven in je leven en mag je vooruitkijken. En je leert te kijken naar de mensen die je verder kunnen helpen: je familie, vrienden of anderen. In de media gaat het vooral over het herstel tussen de dader en het slachtoffer: bijvoorbeeld een overvaller die in de cel

gevangen zitten. Is herstel dan nog wel mogelijk? Herstel is breder dan alleen herstel richting het slachtoffer, of de maatschappij – je buurt, je collega’s. Het gaat ook over jezelf, dus zelf-herstel, schrijft Bart Claes. Moet je niet eerst je eigen verleden een plek kunnen geven, voordat je oog in oog zou moeten staan met je slachtoffer?

comeback • nummer 2 • 2017

7


n i e u w s b i nnen l a n d

Verkiezingsuitslag: winnaars en verliezers

Jesse Klaver van GroenLinks

Op 15 maart trok bijna 82 procent van de Nederlandse kiesgerechtigden naar de stembus om te stemmen voor de Tweede Kamerverkiezingen. Dit is de hoogste opkomst sinds 1985. De uitslag: ook nu weer is de VVD de grootste partij. De PVV is tweede geworden, de PvdA leed een historisch verlies. GroenLinks haalde een ongekende winst. Hoewel de VVD met 33 zetels de grootste partij blijft, lijdt zij wel een verlies van 8 zetels. Collega-regeringspartij de Partij voor de Arbeid (PvdA) heeft te maken met een veel dramatischer verlies: de partij ging van 38 naar 9 zetels. Volgens de NOS verloor een partij nog nooit zoveel zetels. Lijsttrekker Lodewijk Asscher sprak van een ‘bittere nederlaag’, maar stapte niet op. Volgens RTL Nieuws komt het grote verlies door de samenwerking tussen de VVD en PvdA in het afgelopen kabinet. Het linkse PvdA schikte teveel naar de rechtse ideeën van de VVD en dit schoot kiezers in het verkeerde keelgat.

We hebben een nieuwe Tweede Kamer, nu nog een nieuwe coalitie die de regering zal vormen. Onder leiding van Edith Schippers vindt de kabinetsformatie plaats. Op dit moment zitten de VVD, het CDA, D66 en GroenLinks met elkaar aan tafel. Wordt vervolgd...

verdeling van de 150 zetels VVD 33 PVV 20 CDA 19 D66 19 GROENLINKS 14 SP 14 Partij van de Arbeid 9 ChristenUnie 5 Partij voor de Dieren 5 50plus 4 SGP 3 DENK 3 Forum voor Democratie 2

Nederland twee panda’s rijker Twee panda’s zijn gearriveerd in Ouwehands Dierenpark. De panda’s heten Wu Wen (mooie krachtige wolk) en Xing Ya (elegante ster). Nederland is al vijftien jaar bezig om een panda te krijgen en heeft talloze gesprekken gevoerd met China – zelfs verschillende Nederlandse premiers hebben zich hier voor ingezet. De panda’s zijn geen cadeau, maar ze worden uitgeleend. Daarvoor moet per jaar een fors bedrag worden betaald: een miljoen euro. Ook moest er voor zeven miljoen euro geïnvesteerd worden in het pandaverblijf. Er moet namelijk genoeg bamboe zijn. Elke panda eet maar liefst 600 kilo bamboe per week. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de dierentuin van plan is de prijs voor een toegangskaartje te verhogen.

8

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 017

Veiligheid nederlandse gevangenissen loopt gevaar Door een te hoge werkdruk in Nederlandse gevangenissen komt de veiligheid voor zowel gedetineerden als personeel in het geding. Dit schrijft de ondernemingsraad van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) in een brandbrief eind maart. Volgens de DJI zullen meer geweldsincidenten en zelfmoorden plaatsvinden als er niet wordt ingegrepen. Dit meldt Nu.nl. De DJI heeft de brandbrief verzonden naar Edith Schippers, de informateur die helpt bij het samenstellen van een nieuw kabinet, de voorzitters van politieke partijen en hun eigen directeur. Door bezuinigingen en het sluiten van een aantal gevangenissen door leegstand zijn ruim drieduizend medewerkers vertrokken. De werkdruk is nu ‘extreem hoog’. ‘Hierdoor zijn overwerk en overtredingen van de Arbeidstijdenwet dagelijkse praktijk geworden met een hoog ziekteverzuim als gevolg’, zo staat in de brief. Volgens EenVandaag zijn er de afgelopen tijd veel incidenten voorgevallen. Zo werd in de gevangenis in Alphen aan de Rijn een bewaker aangevallen met een mes, vond een grote vechtpartij in Lelystad plaatst en in Vught was een reeks zelfmoorden.

criminelen krijgen even zware straf Allochtone en autochtone criminelen worden even zwaar gestraft voor dezelfde vergrijpen. Wel krijgt een allochtoon eerder een celstraf en een autochtoon eerder een werkstraf of boete. Dit blijkt uit een onderzoek uit december vorig jaar, dat de Raad voor de rechtspraak aanvroeg. Volgens de raad wordt eerder een werkstraf opgelegd wanneer de veroordeelde niet in Nederland woont of geen Nederlands spreekt, weet RTL Nieuws. Allochtonen staan over het algemeen vaker terecht voor zwaardere misdrijven dan autochtonen. Ook zitten ze langer in voorarrest en ontkennen ze vaker schuldig te zijn.


n i e u w s b i nnen l a n d

Vader schrijft boek met moordenaar van zijn dochter

Rechters moeten kritischer kijken naar voorlopige hechtenis

Wat zou jij doen als je de moordenaar van je kind zou ontmoeten? Een van de laatste dingen die vast in je opkomt is om een boek met hem te schrijven. Dat is precies wat de vader van de in 2011 vermoorde Renske deed. De 29-jarige Renske wordt vermoord door haar vriend Alasam, nadat hij haar meerdere keren met een brandblusser op het hoofd slaat. Ook schiet hij een politieagent dood. Begin april kwam het boek Een coupé verder uit, dat Renske’s vader Eddy Hekman samen met Alasam schreef. Hekman, klinisch psycholoog, tikte zijn hoofdstukken vanuit zijn huiskamer, Alasam vanuit de bajes, waar hij zes jaar moet doorbrengen. Hij is volledig ontoerekeningsvatbaar verklaard, zo schrijft de Volkskrant. De titel van het boek verwijst naar de eerste ontmoeting van Renske en Alasam, in een treincoupè in 2008.

Nederlandse rechters kijken niet kritisch genoeg naar argumentatie om verdachten in voorlopige hechtenis te plaatsen. Dit concludeert het College van de Rechten van de Mens. Dit is een onafhankelijke organisatie die het naleven van mensenrechten in Nederland controleert. Volgens Nu.nl deed het College onderzoek bij vier rechtbanken en twee gerechtshoven in Nederland. De rechters moeten beslissen of een verdachte tijdelijk moet worden vastgezet als het Openbaar Ministerie hierom vraagt. Bij vier van de zes onderzochte instanties was de argumentatie om mensen in voorlopige hechtenis te plaatsen onvoldoende, concludeert het College. Bij een rechtbank is zelfs een kruisjesformulier gevonden: rechters kruisen redenen aan om iemand in voorlopige hechtenis te plaatsen, zonder dit verder te onderbouwen. Het College vindt dat voorlopige hechtenis goed moet worden uitgelegd, omdat het grote maatschappelijke gevolgen kan hebben. Mensen die ten onrechte vastgezet worden kunnen hun baan of uitkering verliezen en problemen krijgen met huisvesting en studie. Het College wijst rechters op andere maatregelen die genomen kunnen worden, zoals een enkelband, een verplichte behandeling of een contactverbod.

Honden helpen gedetineerden

Pechtold en Koolmees op het Binnenhof

politici hand in hand tegen homogeweld Alexander Pechtold, partijleider van D66 en zijn collega Wouter Koolmees liepen begin april hand in hand over het Binnenhof in Den Haag. De politici deden mee aan een actie tegen homogeweld, nadat een homostel in Arnhem op 1 april ernstig werd mishandeld. Het Arnhemse stel liep hand in hand over straat na een avondje stappen toen zij werd aangevallen door een groep jongeren. Een van hen werd ernstig toegetakeld met een betonschaar. Dit meldt het Algemeen Dagblad. Door het hele land vonden protesten plaats. Zo gingen in Arnhem 2500 mensen de straat op, maar ook in Den Haag en Eindhoven kwamen honderden betogers op de been. Sportjournalist Barbara Barend riep op tot een actie: of alle mannen – homo of hetero – met elkaar in hand in hand wilden lopen. Ook bekende acteurs en tv-persoonlijkheden deden mee. De actie bracht Nederland internationaal in het nieuws.

Als je aan een politiehond denkt, zie je misschien een grote, woeste herdershond voor je. Kyara en Twix zijn anders: het zijn rustige en aaibare politiehonden. Ze zijn dan ook niet bedoeld om verdachten te pakken of drugs te ruiken, maar om slachtoffers van zedenmisdrijven te troosten tijdens verhoor. Niet alleen slachtoffers hebben baat bij een viervoetig maatje. Ook daders zijn geholpen wanneer zij kunnen zorgen voor een hond. In de Verenigde Staten hebben ze zogenaamde cell dogs, waar geselecteerde gedetineerden voor een hond zorgen tijdens hun gevangenisstraf. Dat is niet alleen fijn voor het nieuwe baasje: de honden komen uit het asiel en kunnen rustig wennen aan een sociale omgeving. De gedetineerden moeten de hond trainen, waarna de hond bijvoorbeeld blindgeleidehond kan worden of voor adoptie wordt opgegeven. In Nederland heeft de ‘Stichting Dutch Cell Dogs’ dit initiatief ingevoerd. Presentator Jan Kooijman maakte vorig najaar een tv-programma over Dutch Cell Dogs in een TBS-kliniek in Eindhoven. Aan het AD vertelde hij: ‘Je ziet dat cliënt en hond van elkaar leren. Zo’n hond werkt als een spiegel. Ze begrijpen elkaar op de een of andere manier.’

comeback • nummer 2 • 2017

9


ac h t e r g r o n d

Nieuwe bestemming voor Bijlmerbajes Wat hebben Klaas Bruinsma, de meesterkraker Aage Meinesz, Volkert van der Graaf, wapenhandelaar Pistolen Paultje en Willem Holleeder met elkaar gemeen? Ze hebben allemaal in de Bijlmerbajes gezeten. Nu wonen er vluchtelingen in de cellen. Epafras ging mee met een rondleiding in de eens zo beruchte gevangenis.

H

et terrein is verwilderd. De parkeergarage oogt vervallen, onkruid schiet tussen het beton omhoog. Wanneer je door de poort van de Bijlmerbajes loopt, zie je een boom in het midden van het plein, met sfeervolle lichtjes in de takken. Onder de boom zijn witte plastic stoeltjes neergezet. Kortom: de Bijlmerbajes is onherkenbaar veranderd. Bijna dan. Want als je eenmaal in het gebouw naar de eerste verdieping loopt, zie je wel degelijk dat dit een gevangenis is geweest. Een wirwar van gangen, met af en toe zicht op de cellen. Cellen met openstaande deuren, dat wel. En op de binnenkant van de deuren zijn teksten gekrast. Verhalen De Bijlmer was jarenlang de plek waar een heel breed scala aan verdachten terecht kwamen – waaronder ook drugssmokkelaars. De ‘troon’, de metalen wc, waar zij moesten zitten om de drugs uit het lichaam kwijt te raken, is daar nog het laatste bewijs van. Ook was er een psychiatrische crisisdienst. Dat werden de ‘gekkentorens’ van het Penitentiair Psychiatrisch Centrum genoemd. Maar dat is verleden tijd. De Bijlmerbajes staat te koop en wacht op een nieuwe bestemming. Ondertussen worden er hier ook rondleidingen gegeven die worden begeleid door een ex-gedetineerde en een voormalig bewaker. De bewaker vertelt in geuren en kleuren over de originele manieren waarop verdachten drugs wis-

10

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 017

tekst:

Hester Otter

ten te smokkelen: in sportschoenen, in tennisballen (‘Die werden over de muur geslagen met een tennisraket’). Ontsnappingen De bewaker vertelt over beruchte criminelen en over beroemde ontsnappingen. Zoals over een man die aan de hand van een ‘menselijke toren’ over de muur wist te klimmen. ‘Ja, de mensen horen het liefst over ontsnappingen.’ De muren van een kamer zijn beplakt met allemaal krantenknipsels over de Bijlmerbajes. Onwaarschijnlijke verhalen komen zo aan het licht. Van een gedetineerde die per se wilde ontsnappen, zodat hij nog bij zijn moeder op bezoek kon voor moederdag. Of de meesteroplichter Arie Olivier, die overhaast werd overgeplaatst, omdat hij zo in de smaak viel bij de vrouwelijke bewakers. ‘Helaas heb ik er maar iets meer dan een half jaar gezeten’, vertelt hij aan Panorama. Hij werd in 1983 overgeplaatst van de La Sante-gevangenis in Parijs naar Amsterdam. Erg smerig vond hij het in Parijs, waar de ‘wandluizen van rug naar rug liepen’. In de Bijlmerbajes beviel het hem goed. Hij rookte daar sigaren, liep in nette overhemden rond, hij at ganzelever en bedreef daar vaak de liefde. Ook is er een verhaal te lezen van een gedetineerde die een bewaker erin luisde door hem driehonderd euro te bieden voor een telefoongesprek. Toen de bewaker toehapte, lichtte hij de directie in. Een andere cipier smokkelde voor een gedetineerde drugs naar binnen en werd opgepakt en moest zitten.

Plek van eenzaamheid Er staan talloze verhalen in over bijzondere gelukte en mislukte ontsnappingen. Van een man die wist te ontsnappen met schroeven en steunen van boekenplanken. Of het verhaal van de bekende Stanley Millis die in 1985 ontsnapte en een paar dagen later op de televisie vertelde hoe hij met een touw over de muur klom en vertrok over de bevroren slotgracht. Zijn optreden inspireerde vervolgens nog 3 andere gevangenen, die met behulp van de beruchte Klaas Bruinsma hun weg buiten de gevangenismuren voortzetten. Met al die verhalen lijkt deze gevangenis geen plek van eenzaamheid – wat het natuurlijk ook is geweest. Want in wezen verschilt de Bijlmerbajes niet met andere gevangenissen. Ook hier heb je een binnenplaats – nu overwoekerd door onkruid – met de metershoge witte muren met prikkeldraad eromheen. Het enige zicht dat je hebt is het zicht op de blauwe lucht. ■

te koop De Bijlmerbajes is op 1 juli vorig jaar gesloten. Het complex doet nu dienst als asielzoekerscentrum en de cellen bieden ruimte aan zo’n zeshonderd asielzoekers. De Bijlmerbajes werd in 1978 gebouwd. In eerste instantie had het complex geen tralies – maar ‘onbreekbaar’ glas. Dat bleek echter toch niet zo onbreekbaar, dus werden er een soort van lamellen voor de ramen geplaatst. De Bijlmerbajes, dat vooral fungeerde als Huis van Bewaring was, is te herkennen aan de zes torens van veertig meter hoog. Gemiddeld zaten mensen hier zo’n honderd dagen vast. De gevangenis staat nu nog steeds te koop. Het complex moet 60 miljoen euro opleveren.


ac h t e r g r o n d

Portret: Dairon, vrijwilliger Reclassering Nederland in Tsjechië

‘Vrijwilligerswerk is geen eenrichtingsverkeer’ D tekst:

airon is geboren op Curaçao en komt op zijn achttiende als beursstudent naar Nederland. Hij dompelde zich onder in het Nederlandse studentenleven en studeerde daarnaast ook nog bedrijfseconomie. Hij kent Nederland wel, maar altijd van korte vakantieperiodes. Nu is hij er helemaal alleen en dient hij zichzelf te redden zonder sturende hand van zijn ouders. Het duurt even om te wennen aan zijn nieuwe leven en het nemen van eigen verantwoordelijkheid daarin, maar weet een ritme te vinden tussen goed voor jezelf zorgen en ook nog studeren. Terugkijkend op deze tijd heeft hij al met al een goede tijd in Nederland.

Jongeren Na het afronden van zijn opleiding, werkt hij in verschillende functies, zowel in Nederland als op curaçao. Feitelijk altijd in de financiële sector. Toch heeft het werken in de hulpverlening hem altijd getrokken. Wanneer hij op Curaçao in contact komt met een oude vriend die zich wil inzetten voor jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt, slaan ze de handen ineen. Ze zien een grote groep jongeren die vanwege uiteenlopende redenen de aansluiting op de arbeidsmarkt mist en besluiten een training te ontwikkelen in de hoop de stap naar een betaalde baan kleiner te maken. De training richt zich op

het bewust maken van de eigen houding. Veel van de jongeren zijn zich niet bewust van hun gedrag en het beeld dat een werkgever vervolgens van ze heeft. Daarnaast is het nodig om ze bewust te maken van het gebrek aan discipline en dient de werkhouding verbetert te worden. Ook al heb je soms geen zin om te werken, met een contract en een baas die op je wacht, moet je gewoon. Daarnaast is het raadzaam om het financiële aspect aan bod te laten komen. Het gros van de deelnemers heeft veel geld verdiend met criminele activiteiten. Het is nodig om ze bewust te maken hoe je kunt leven van een modaal salaris.

Interessante gesprekken Ondanks dat het project succesvol is, lonkt na een aantal jaren een nieuw avontuur. Gegrepen door de oude verhalen van zijn grootvader, die als kleermaker handelde in stoffen en in zijn jonge jaren vaak naar Tsjechië ging, verruilt Dairon met zijn vrouw al weer negen jaar geleden het tropische Curaçao voor het overwegend koudere Tsjechië. Wanneer hij en zijn vrouw proberen te aarden in het nieuwe leven, ziet hij op de site van de ambassade de vacature om gedetineerden te bezoeken. Zijn enthousiasme wordt beloond en Dairon wordt geselecteerd om als vrijwilliger aan de slag te gaan. Inmiddels is hij al langere tijd werkzaam als vrijwilliger en heeft hij een verscheidenheid aan cliënten bezocht. Na al die jaren is er nog steeds een grote interes-

Dairon

Melinda Lewis

se in de mens en zijn verhaal. Waarom maakt iemand bepaalde keuzes in zijn leven en hoe breng je bepaalde keuzes tot een goed einde? De oprechte interesse in de mensen maakt dat er bijna altijd interessante gesprekken plaatsvinden. Door de jaren heen is hij er ook wel achter dat er geen gedetineerdenprofiel is. Dairon is van mening dat een detentie iedereen kan overkomen. Tijdens de bezoeken probeert hij mensen dan ook hoop te geven in een betere afloop. Het vrijwilligerswerk is echter geen eenrichtingsverkeer. Hij leert ook van de gedetineerden. Zo heeft hij door langere detentieperiodes interessante gesprekken over bijzondere onderwerpen en beseft hij eens te meer dat mensen met een slechte start in het leven het soms echt moeilijker hebben. Positief Door de jaren heeft hij verschillende gevangenissen van binnen gezien en is hij overwegend positief over het gevangenisregime in Tsjechië. Er is zelfs grote verbazing bij het gevangenispersoneel dat de Nederlandse overheid zorg heeft voor landgenoten gedetineerd in het buitenland. Het contact met de ambassade die bezoekaanvragen regelt en hem voorzien van antwoorden is door de jaren heen altijd goed geweest. Dairon woont na al die jaren nog steeds met veel plezier in Tsjechië. Hij is echter niet de enige uit de familie die buiten Nederland woont. Familiereünies kunnen dan ook plaatsvinden over de hele wereld aangezien broers en zussen allemaal ergens anders wonen. In contact met elkaar wordt zeker het vrijwilligerswerk niet geschuwd. Er is grote interesse in zijn werk, vooral van het jongere broertje die enige tijd reclasseringswerker op Bonaire was. Inmiddels is het gros van de gedetineerden allemaal weer terug naar Nederland en nemen de bezoeken af. Fijn voor de gedetineerden, maar jammer voor Dairon. Voor hem is het bezoeken van gedetineerden een welkome aanvulling naast zijn betaalde baan. ■

comeback • nummer 2 • 2017

11


g e loo f

oog om oog E

igen schuld! Ze hebben er zelf om gevraagd en dan nu een beetje lopen janken?’ De buitenwereld heeft zelden vrolijke teksten voor mensen die in de bak zitten. En soms denk ik ook wel eens: lekker bezig… Sommige mensen maken een zooitje van hun leven. Maar goed; ook dat is ‘leven’. Vervelender wordt het als er doden vallen natuurlijk. En nog ernstiger als er onschuldige burgers slachtoffer worden van jouw handelen. Dan kom je natuurlijk niet weg met ‘foutje bedankt’.

Wraak Ik ben in de bajes van Heerhugowaard wel eens een gedetineerde tegengekomen die mij in Amsterdam met geweld beroofd had. Dan denk je ook als bajespater niet meteen van; laten we overgaan tot de grote verzoendag! Het eerste gevoel dat meestal boven komt is…wraak. Hij moet precies voelen wat ik heb gevoeld. Of eigenlijk... nog erger. In Nederland hoor je steeds vaker geluiden als ‘voer de doodstraf weer in’. Lekker bezig Op de Filipijnen hebben ze zo’n systeem. De president daar laat alle drugsdealers oppakken en standrechtelijk executeren. Hele buurten worden stil. Dat helpt na-

12

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 017

tuurlijk enorm. In de middeleeuwen deden we dat in Nederland ook. Iedere dag was het gehaktdag. Beulen maakten overuren. Onthoofding, ophanging, verdrinking (speciaal voor heksen) en verbranding (voor afvallige gelovigen). Het was iedere week kermis op het plein; executie was een volksvermaak. Na de middeleeuwen was het heerlijk rustig op straat. Alle slechte genen waren zo ongeveer opgeruimd. Weinig agressie, lege gevangenissen, voorspoed in de economie. Prima dus. ‘Oog om oog, tand om tand’ Maar ja, als we dat zo hadden voortgezet, had jij dit stukje waarschijnlijk niet gelezen. We vinden het een kwestie van beschaving

tionaliteit’. Als jij mij iets aan doet, moet jij iets even zwaars doen om het weer met mij goed te maken. Dat is dus iets anders dan velen denken. In de meeste godsdiensten gaat het dus niet over wraak nemen, maar over een nieuwe relatie opbouwen.

Hoe? En wat doe je dan met die akelige gevoelens van wraak? Ja, dat is een goeie! Om kort te gaan; die moet je zien af te parkeren. Wraak behoort tot het lagere domein van het ego (het schreeuwende ‘ik’ dat zich tekort gedaan voelt). Wraak is een onmachtig gevoel om met geweld de zaken recht te trekken. Het resultaat is echter deprimerend: uit wraak komt weer geweld. En zo wordt de

Wraak is een gevoel van onmacht dat we daders van delicten niet ombrengen (in Nederland). Dat doen we vanuit de gedachte van het rechtvaardige oordeel. Een straf moet in verhouding staan tot het delict en naast ‘wraak ‘ moet er sprake zijn van een nieuwe kans. ’Oog om oog’ betekende in de Bijbel niet dat als ik jouw vrouw vermoord, jij de mijne mag vermoorden. ‘Oog om oog, tand om tand’ betekende ‘propor-

cirkel van het kwaad nooit doorbroken. Wat moet je dan doen? Steeds vaker zie je daders en slachtoffers met elkaar in gesprek gaan. Soms al in de bajes. Dat zijn geen eenvoudige gesprekken. Daar is van twee kanten heel veel moed voor nodig. Toch leidt dat vaak tot inzicht aan beide kanten. Hoe kan het dat een goed mens in staat is om afschuwelijke dingen te doen? Het is


g e loo f

vergeving christendom Jezus werd wel de grote verzoener genoemd. Alles wat krom was trok hij weer recht. Mensen die tegenover elkaar stonden probeerde hij weer bij elkaar te brengen. ‘We zijn allen kinderen van God. Gedraag je er dan ook naar’ zei hij. En God is liefde; dus hebt elkander lief. De methode is bekend: ‘Behandel anderen, zoals jezelf behandeld wilt worden’. Heb je iemand iets tekort gedaan, maak het dan weer goed. Bestrijd het kwaad met het doen van het goede. Vergeef niet eenmaal je broeder, maar altijd. Opdat ook God jouw tekortkoming zal vergeven als je hem daarom vraagt. islam Moslims geloven dat God (‘Allah’) genadig is voor mensen. Hij zal ons vergeven als wij berouw tonen. Als God ons vergeeft, moeten wij volgens de Koran ook anderen vergeven. Als we dat nalaten, zal er voor ons geen genade zijn. Moslims kunnen niet Allah’s vergiffenis verwachten tenzij zij ook de mensen vergeven die hen wat hebben aangedaan. Elkaar vergeven, en zelfs de eigen vijanden vergeven, is een van de belangrijkste leerstellingen van de Islam.

goed om daar met elkaar over te praten. Want we zijn geen van allen heilige boontjes maar ook geen monsters. Jezus, moet dat nou? Als dan alles uitgesproken is, kan er gekeken worden of mensen elkaar kunnen begrijpen en misschien…op den duur… vergeven. Dat is dan niet lief zijn voor de ander, maar lief zijn voor jezelf. Door de ander te vergeven, valt er een enorme last van jouw schouders. Je wraakgevoelens zijn er niet meer. En dat is goed voor hart- en bloedvaten. We biechten elkaars zwakheden op en vragen aan elkaar om er van te leren en weer verder te gaan. Vooral in het Christendom wordt deze ‘therapie’ gehanteerd door de meester zelf; Jezus. ‘Vergeef elkaar en begin opnieuw’ is zijn slagzin. Dat is niet zwak, maar dat is sterk. Toch lukt het ons vaak niet om over onze eigen gevoelens heen te stappen. Dat is begrijpelijk. De gozer die mij met geweld beroofd had, had natuurlijk allerlei redenen om dat te doen vond ie zelf. Er zat ‘m veel dwars. Daarover hebben we gesproken en hij heeft zijn excuses aangeboden. Zand erover.

hindoeïsme Vergeving is één van de regels voor het Dharma; het goede leven. Wil je dat bereiken dan moet je binnen het hindoeïsme ‘verantwoordelijkheid nemen voor de (mis)daden die je aanricht’. Dus: om vergeving vragen en aan je medemens vergeving geven. Als je dat aan kunt, dan kom je verder richting het licht. Lukt dat niet dan loop je vast (in jezelf). jodendom Het vergeven van zonden is een van de centrale ideeën in het Jodendom. Er is zelfs een speciale feestdag voor: Jom Kippoer (Grote Verzoendag). Vroeger brachten mensen offers om God om vergeving te vragen, nu gaat dat met gebeden. Iedereen kan altijd naar God terugkeren als hij/zij dat wil. God is echter niet ‘los verkrijgbaar’. Je komt er na een moord niet vanaf door tegen God te roepen ‘ik heb er spijt van’. je zult ook je verantwoordelijkheid tegenover je medemens moeten nemen. Een straf of gerechtelijke vervolging kan daar dus wel degelijk onderdeel van uit maken.

Misschien wil je reageren op dit stukje? Heb je wel eens iemand vergeven die jou iets vreselijks heeft aangedaan? En hoe ging dat? Voor nu: Houd stand buiten Nederland en… wees moedig! ■ Pieter Visschers Geestelijk Verzorger Epafras

comeback • nummer 2 • 2017

13


ac h t e r g r o n d

Correspondentieproject Epafras regelt schrijfmaatjes voor gedetineerden

Gezocht: penvriend/ penvriendin Geen WhatsApp-berichtjes of mailtjes: in de gevangenis draait het vooral om papier. En dan vooral om de brieven die gedetineerden ontvangen. Epafras heeft een correspondentieproject om gedetineerden te helpen aan een penvriend of penvriendin.

I

n de gevangenis gebeurt helemaal niets, dat is de ervaring van Denise. Dag in, dag uit: het ritme van het gevangenisleven is bijna geestdodend, vertelt ze wanneer ze terugblikt op haar jaren in een Amerikaanse gevangenis. Post ontvangen en meteen gaan lezen was dé manier om de dagelijkse sleur te doorbreken. ‘Ik stond elke dag te wachten op de post. Dat was

tekst:

Hester Otter

gelijk. Dan keek je dus alleen uit naar de post.’ Ze laat even een stilte vallen en het is net alsof ze het moment opeens weer helder voor de geest heeft. ‘Ik wilde zo graag die communicatie hebben, met de mensen buiten de gevangenis. Ik wilde voelen dat ik gezien werd. En ik wilde andere verhalen lezen. Dus dan ontvang je de brief, die neem je mee in je cel. En je hebt tijd om het te lezen. En dan reageer je daar ook

Het moment dat je post krijgt is geweldig het hoogtepunt van de dag. Je dag begint heel vroeg. Dan gaan die deuren open. Het moment dat je post krijgt is geweldig. Dan sta je daar en dan wordt je naam genoemd. Dan voel je je al wat belangrijker in plaats van niks.’ Denise ontvangt brieven van haar familie en vrienden. Bijzonder, zegt ze. ‘Want vaak beseffen mensen niet dat je in deze tijd van computers en emails je in de gevangenis afhankelijk bent van papier. Ik kon wel emails sturen, maar dat kostte geld en dat had ik niet. En in het huis van bewaring was dat zelfs niet mo-

weer op, als je geld hebt om postzegels te kopen.’ gezien worden Robert heeft verschillende penvrienden gevonden via het correspondentieproject van Epafras. Hij schreef met iemand uit Alkmaar en ze stuurde hem foto’s van haar paard en van de motorrace in Assen. Ook schreef hij met een oudere vrouw uit Utrecht. ‘We hadden het nooit over wat ik gedaan had’, vertelt hij. ‘Maar we schreven elkaar over ons leven. Over waar ik gewoond had, wat zij deed. Ze beschreef

correspondentieproject Het correspondentieproject van Epafras bestaat ongeveer elf jaar. Het project is opgestart om mensen elkaar te laten ontmoeten via een briefwisseling. Inmiddels schrijven vijftig ‘koppels’ met elkaar. Epafras functioneert als een tussenstation waar de brieven –gemiddeld zo’n 250 per jaar- arriveren. De stichting stuurt de brieven vervolgens weer door, zonder de inhoud ervan te lezen. Epafras geeft geen richtlijnen over waar de correspondentie over moet gaan, maar geeft de vrijwilligers en gedetineerden wel tips over bijvoorbeeld privacy en omgangsvormen. Inmiddels zijn er veel mensen van buiten de gevangenis die zich aangemeld hebben voor het correspondentieproject. Belangrijk is wel te weten dat het correspondentieproject geen manier is om een nieuwe partner te vinden. Ook is het niet de bedoeling om via de brieven geld of andere middelen te vragen.

14

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 017

de stad en ze vertelde dat ze doof begon te worden en hulp kreeg van de pastoor. Ik leefde zo een beetje in haar wereld.’ Maar of hij werkelijk een band met haar had? Dat betwijfelt hij. ‘Het is een manier om je tijd door te komen’, zegt hij eerlijk. ‘En het is toch leuk om in het Nederlands te kunnen communiceren.’ Anders was het toen hij een brief van Julia kreeg, die vast zat in Turkije. Met haar hield hij zelfs nog intensief contact na zijn terugkeer (lees zijn verhaal in deze Comeback). ‘Je hebt meer om te delen. Je kijkt samen uit naar je vrijlating en je leven na de bajes.’ Maar ook de mensen die niet gedetineerd zijn geweest, waren voor hem waardevolle contacten. Hij stuurde per maand dan ook drie brieven. ‘Als je geen familie hebt om mee te schrijven, wil je wel graag contact met anderen. Schrijven geeft je iets te doen. En je voelt je niet zo alleen, de brieven geven je het gevoel dat je gezien wordt.’ Penvriend Waarom schrijven mensen met een gedetineerde? Monique is een gedreven schrijfster. Ze stuurt verschillende gedetineerden twee tot drie keer per week een brief. ‘Als ik het heel druk heb, dan stuur ik een kaartje’, vertelt ze. Ze schrijft als ze op de trein zit te wachten op het station en ze schrijft samen met vriendinnen. ‘Het kan best zo zijn dat we met z’n allen brieven gaan schrijven, want mijn vriendinnen schrijven ook met gedetineerden.’ Het schrijfwerk kost haar wekelijks vier tot vijf uur. Een bijzondere penvriend is Roy, een man die vast zit in Florida. Nadat een kennis hem schreef, besloot ze ook brieven te sturen. Dat is inmiddels vier jaar geleden. Andere gedetineerde ‘penpals’ vond ze de website writeaprisoner.com. Ook het correspondentieproject van Epafras kent ze. ‘Het schrijven geeft gevangenen het gevoel dat ze er nog steeds bij horen’, vertelt Monique. Dit jaar heeft ze Roy zelfs opgezocht in de gevangenis. ‘Ik had nog nooit gevlogen’, vertelt ze. ‘Ik kom zelden de stad uit, heb ook geen rijbewijs.’ Maar toen een vriendin haar vertelde dat ze naar Las


ac h t e r g r o n d

Vegas zou gaan om een gedetineerde penvriend te ontmoeten, ging het toch kriebelen. Ze besloot de stap te zetten. ‘Toen ik met haar de gevangenis in liep, dacht ik: nu moet ik ook Roy bezoeken. Ik ben nog nooit zo dicht bij hem in de buurt geweest, misschien kom ik daar nooit meer.’ Ze reed urenlang met een taxi door het stoffige landschap naar Jacksonville in Florida.

om haar heen heeft geslagen. ‘Ik kreeg natuurlijk opmerkingen van collega’s. Eentje schreef: ‘Dat zijn romantische foto’s! Het idee bestaat vaak dat alleen wanhopige vrouwen met gedetineerden schrijven, omdat ze geen echte relatie kunnen hebben. Maar daar maak ik mij niet druk over.’ Voor haar heeft het schrijven en ontvangen van brieven van Roy een speciale betekenis:

Het schrijven geeft gevangenen het gevoel dat ze er nog steeds bij horen ‘Helemaal verkreukeld stapte ik daar uit. Ik moest mijn paspoort laten zien, ging door de metaaldetector en toen werd hij opgeroepen.’ Vriendschap Hij wist niet dat ze zou komen, vertelt ze. ‘Pas toen hij in de bezoekersruimte was, besefte hij dat ik daar stond. Hij was zo ontzettend blij.’ Op Moniques Facebookpagina staat ze trots naast Roy, die zijn armen

‘Het komt in de buurt van een vriendschap, net zoals je met je beste vriendin hebt. Het schrijven van een brief is intensiever dan het sturen van een whatsapp-bericht. Je deelt veel meer, je zorg over je werk, de avonturen van je kat.’ Ze vertelt dat haar opmerkingen in de brieven Roy goed doen. ‘Met kerst wilde hij eerst zijn moeder niet bellen, want hij was verdrietig dat hij de feestdagen in de gevangenis moest vieren. Ik heb mijn moeder vijf jaar geleden

verloren, dus ik schreef hem dat hij dat wel moest doen. Later schreef hij terug: ‘Bedankt he, dat had ik effe nodig.’ Ook al schrijft en ontvangt Monique veel brieven, het blijft voor haar bijzonder, zegt ze. ‘Soms zit er iets speciaals in de envelop. Laatst had hij een zakdoekje gemaakt. Met een brief is het echt leuk thuiskomen.’ ■

ook schrijven? Wil je ook met iemand schrijven? Zoek je een mede-gedetineerde, of juist iemand buiten de bajes? Doe dan mee met het correspondentieproject. Stuur je verzoek naar Epafras en na het invullen van het inschrijfformulier, zorgt Epafras voor een schrijfmaatje. Ook zorgt Epafras ervoor dat je eerst anoniem blijft. Wil je wel met je naam worden genoemd? Dan kun je daar later in de brieven zelf voor kiezen.

comeback • nummer 2 • 2017

15


n i e u w s b u i t en l a n d

kruisraketten op syrie na gifgasaanval

President Donald Trump

De Amerikaanse president Trump heeft wraak genomen op de Syrische president al-Assad na een vermoedelijke gifgasaanval op burgers. Op 7 april vuurde de VS maar liefst 59 kruisraketten af op een militair vliegveld in Syrië. De internationale gemeenschap is zenuwachtig: het blijkt nu dat Trump elk moment van gedachten kan veranderen over wie zijn vrienden en vijanden zijn. Sinds 2011 bevindt Syrië zich in een burgeroorlog. Het regime van president al-Assad probeert gebieden terug te veroveren die terreurorganisatie Islamitische Staat (IS) of andere rebellen hebben ingenomen. Volgens

NRC heeft het Syrische leger op dit moment de winnende hand. Op 4 april is een aanval met het bekende saringas uitgevoerd op een dorp in de westelijke provincie Idlib. Sarin is een gas dat vrijwel direct het zenuwstelsel aantast. Wie aanraking met het gas overleef, heeft vaak blijvende schade aan het zenuwstelsel, aldus de Telegraaf. In het Syrische dorpje zijn naar schatting ongeveer honderd mensen overleden en vele honderden gewonden die medische hulp nodig hebben. Het Assad-regime zou later het ziekenhuis gebombardeerd hebben waar slachtoffers van de chemische aanval lagen.

Tattoo-artiest bewerkt hatelijke tatoeages Heb jij een tatoeage waar je spijt van hebt? Bijvoorbeeld omdat het een bende-tattoo is of omdat het een racistische boodschap heeft, zoals een hakenkruis? Veel mensen hebben spijt van een hatelijke tatoeage en dat bracht de Amerikaanse tattoo-artiest Dave Cutlip op een idee. In zijn tattooshop kunnen mensen gratis hun tatoeage laten bedekken met een nieuwe tatoeage. Er is al genoeg haat in de wereld, zo vindt de tatoeëerder. Dit schrijft de website Brekend.nl. Op Facebook schreef Cutlip: ‘Soms maken mensen slechte keuzes en soms veranderen mensen.’ Elke dinsdag kunnen nieuwe klanten bij Cutlip terecht.

gedetineerden in zuid-afrika zijn zen Yoga is allang niet meer iets dat alleen hippies doen. Ook gedetineerden in ZuidAfrika zijn fan. Daar worden de oosterse lichamelijke oefeningen ingezet om conflicten tussen gedetineerden tegen te gaan. Volgens de Belgische Metro loopt er een programma in vijftien gevangenissen waardoor honderden gevangenen yogales krijgen. En de gevangenisbewakers merken het! Volgens de bewakers slapen de gedetineerden beter, staan ze positiever in het leven, blijven ze rustig in lastige situaties en kunnen ze beter omgaan met stress. Ook heeft het lichamelijke voordelen om vastzittende spieren te ontspannen. En dat is nog niet alles: uit onderzoek blijkt dat yoga het aantal gedetineerden dat terugvalt doet afnemen!

Gedetineerden ontsnappen via tunnel Eind maart zijn minstens 29 gedetineerden uit een gevangenis in de Mexicaanse staat Tamaulipas ontsnapt. Dit meldt de Belgische krant De Morgen. Tamaulipas ligt in het noorden van Mexico, een gebied waar verschillende drugskartels actief zijn. De gedetineerden ontsnapten via een tunnel van veertig meter lang, die gegraven werd aan de achterkant van de gevangenis. Volgens een woordvoerder van de Mexicaanse overheid is de achterkant al langer onder de controle van gevangenen. Enkele gevangenen vermoordden na hun ontsnapping een automobilist om zijn auto te stelen. Inmiddels zijn twaalf van de voortvluchtigen alweer gepakt. Het gebeurt vaker in Mexico dat gedetineerden ontsnappen via tunnels. In 2015 maakte de beroemde drugsbaron Joaquin ‘El Chapo’ Guzman nog een spectaculaire tunnelontsnapping uit een van de meest zwaar beveiligde gevangenissen van het land.

Hek tegen daklozen wordt donatieplek Vlak bij een metrostation in de Duitse stad Hamburg staat een laag muurtje, waarop daklozen graag zitten. De gemeente vond dit maar niks en plaatste een hek, bedoeld om de daklozen weg te houden. Als protest toverden de Hamburgers het hek om tot een donatieplek voor eten, dekens en hygiëneartikelen. Zo bericht de website Brekend.nl. In januari begon een groep bewoners van de wijk met het initiatief via de Facebook-pagi-

16

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 017

na ‘Geschenken aan het hek bij het Centraal Station’. Sindsdien hangen er elke dag plastic tassen aan het hek met levensmiddelen, soms wel zestig tassen per dag. Het hek wordt waarschijnlijk binnenkort verplaatst, omdat het stadiongebied verbouwd wordt, maar de initiatiefnemers zijn van plan het idee gewoon te verplaatsen naar andere hekken. De gemeente zal zich toch even moeten buigen over hun hekkenbeleid.

Het hek hangt vol met donaties


n i e u w s b u i t en l a n d

Vrachtwagen rijdt in op publiek

Paus Fransiscus lunchte met 100 gedetineerden

Paus eet met gedetineerden Zelfgemaakte risotto, schnitzels en frietjes. Een normale maaltijd voor gedetineerden in de gevangenis in Milaan, behalve dan dat de paus dit keer mee eet. Paus Fransiscus bezocht de San Vittoregevangenis op 25 maart, waar hij lunchte met honderd gedetineerden. Dit schrijft de Italiaanse nieuwswebsite La Stampa. De paus vertelde de gedetineerden dat hij hen zag als zijn broeders: ‘Ik heb niet de moed om tegen ook maar iemand in de gevangenis te zeggen dat hij dat verdiend. Waarom jij wel en ik niet? God houdt net zoveel van mij als van jou.’ Voor de lunch bezocht de paus een aantal vrouwelijke gevangenen en hun kinderen, de afgezonderde gevangenen en de afdeling van de ‘gewone’ gedetineerden. Hij gaf iedereen een hand en knuffelde zo nu en dan iemand. Paus Fransiscus houdt het niet alleen bij knuffels en lieve woorden: hij pleit regelmatig voor het verbeteren van leefomstandigheden in gevangenissen.

man trouwt met robot Wat doe je als je geen vrouw kunt vinden en je familie maar blijft zeuren dat je nu toch echt moet gaan trouwen? Juist, dan bouw je een robot en trouw je daarmee! Een Chinese man kwam tot deze praktische oplossing en trouwde met zijn droomvrouw... Eh, droomrobot. Dat Zheng Jiajia (31) geen vrouw kan vinden, is niet heel raar: in China zijn maar liefst 30 miljoen meer mannen dan vrouwen. Dit schrijft de website Welingelichtekringen.nl. Vorig jaar ontwikkelde Zheng een vrouwelijke robot die hij Yingying noemde. Ze kan simpele woorden zeggen, afbeeldingen herkennen en Chinese tekens lezen. Begin april stapte Zheng met zijn creatie in het huwelijksbootje, volgens een Chinese nieuwszender om van het gezeur van zijn familie af te zijn. Het was een traditionele Chinese trouwceremonie. Zheng is nog niet klaar met het bouwen van zijn vrouw: hij wil haar nog leren lopen, bewegen en zorgen dat ze het huishouden kan doen. Wat wil een man nog meer?

Bij een aanslag in de Zweedse hoofdstad Stockholm zijn op 9 april vier mensen overleden. Vijftien mensen raakten gewond. Een man reed met een vrachtwagen in op winkelend publiek in het centrum. De verdachte reed met een gestolen truck van een bierbrouwerij slingerend door een bekende winkelstraat, rond drie uur vrijdagmiddag. Volgens Metro zou de straat vergeleken kunnen worden met de Amsterdamse Kalverstraat. Op hoge snelheid probeerde de man mensen aan te rijden. Nadat hij de vrachtwagen tegen een warenhuis crashte, vluchtte hij op de voet naar het dichtstbijzijnde station. Twee Zweden, een Brit en een Belg overleefden de aanslag niet. Alle winkels in de buurt werden na de aanslag ontruimt, ook reden er langere tijd geen metro’s en bussen. In de loop van de avond werd een verdachte gearresteerd, een 39-jarige afgewezen asielzoeker uit Oezbekistan. De Zweedse politie gaat uit van een terreuraanslag. Aanslagen met vrachtwagens kwamen recentelijk eerder voor: bij soortgelijke aanslagen in Berlijn en Nice zijn vorig jaar in totaal 107 mensen overleden, aldus Metro.

De vrachtwagen crashte tegen een warenhuis

Mensen leggen bloemen neer ter nagedachtenis

Aanslag bij het Britse parlement Bij een terroristische aanslag op het Britse parlement in Londen zijn op 22 maart zes doden en vijftig gewonden gevallen. De 52-jarige Brit Khalid Masood reed ‘s middags op de Westminsterbrug, die naar het Britse parlementsgebouw leidt, op mensen in. Daarbij kwamen vier mensen om het leven en raakten tientallen gewond, zo meldt Nu.nl. Vlakbij het parlementsgebouw kwam de auto tot stilstand en stak Masood een agent fataal neer. De politie schoot hem dood. Het parlementsgebouw was voor langere tijd helemaal afgesloten. Masood schijnt geïnspireerd te zijn door islamitisch terrorisme. Hij zat eerder vast voor ernstige mishandeling, wapenbezit en schending van de openbare orde. De terreurorganisatie Islamitische Staat (IS) eiste de aanslag op, maar volgens de Britse politie handelde de man alleen. Onze minister-president Mark Rutte noemde de aanslag afschuwelijk. Op zijn Twitteraccount schreef hij: ‘De stad is in het hart geraakt. We leven mee met de Britten.’

Het Britse parlementsgebouw met de Westminsterbrug

comeback • nummer 2 • 2017

17


interview

‘Je moet het beste ervan maken’ Een leven opbouwen in Nederland? Het stond jarenlang niet op het verlanglijstje van Robert. Nu woont hij in Haarlem, na vijf jaar gevangen te hebben gezeten in de Verenigde Staten. Met Julia, die hij leerde kennen via de brievenrubriek in de Comeback.

O

p tafel staan twee gebakjes, naast de koffie. Vier stoelen, een tafelkleed. Vaasjes in de vensterbank. In de hoek van de kamer staat een schildersezel. Deze flat, het nieuwe onderkomen van Robert, biedt uitzicht op bomen, een redelijk druk kruispunt, groene stroken en een paar bedrijfspanden. Julia heeft net haar penselen aan de kant gelegd. Ze schildert de zeilboot van Robert, die hij zes jaar geleden in de wateren van de Bahama’s achter moest laten. Trots laat hij een foto zien, een prachtige zeilboot dobberend in een helderblauwe zee. Aan de koffie vertelt hij over zijn zwerftochten, en hoe hij uiteindelijk weer in Haarlem belandde. En hoe hij meteen onderdak regelde voor Julia.

18

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 017

tekst:

Hester Otter

Emigreren Zijn zinnen zijn doorvlochten met Amerikaanse woorden, het resultaat van een jarenlang verblijf in Amerika. ‘Ik wou uit Nederland weg’, vertelt hij. ‘Ik kon het niet goed vinden met mijn moeder en ik vond dat ik te weinig vrijheid had. Als jongere moest

Een paar jaar later trouwde hij in Florida met een vrouw, in de hoop dat hij daar definitief kon blijven wonen. Hij kocht voor haar een huisje, waar zij samen met haar moeder, zus en diens drie kinderen introk. Maar na drie maanden waren ze vertrokken; er was een hoge waterrekening en het huis was vernield. De volgende dag heb ik de echtscheiding aangevraagd en heb ik een boot gekocht om naar de Bahama’s te varen.’ Hij woonde op zijn zeilboot en ging weer aan de slag als klusjesman. Vaak voor kleine klussen, maar soms ook voor grotere bouwprojecten. Nog

‘Het heeft geen zin om je in de gevangenis overal zorgen over te maken’ ik het leger in. Toen ik daaruit kwam, ik was twintig, zei ik tegen mijn ouders: ‘Nu heb ik genoeg naar jullie geluisterd. Teken dit papier, zodat ik kan emigreren!’ Hij kwam via Nieuw-Zeeland uiteindelijk in Amerika terecht. Daar kluste hij om geld te verdienen.

een keer reisde hij terug naar Florida om daar woningen op te knappen. Daar werd hij verliefd op een 17-jarig meisje, met een verstandelijke beperking. Het liep slecht af: Robert werd opgepakt en zat negen maanden in voorarrest.


interview

en daar was het zeker warmer. Ik zat daar op een zaal met 45 man. Ze vroegen me of ik een hondentrainingsprogramma wilde doen.’ Hij pakte zijn spullen en verhuisde naar een nieuwe zaal. Die deelde hij met 12 gevangenen én 12 honden. De honden werden daar opgeleid tot blindegeleidehond. Schrijven met Julia Hij schreef hierover een brief in dit blad, dat ook terecht kwam in Turkije. Daar zat Julia een gevangenisstraf uit. ‘Ik heb meteen gereageerd’, vertelt ze. ‘Ik dacht: er zit een Nederlander in Florida en hij doet goede dingen met honden. Dat doet hij voor an-

moest. Je mocht het alleen gebruiken om het land binnen te komen. Nou, het document is geldig voor zes maanden! Ik zat dus vijf weken zonder identificatie. Een bankrekening openen kon ik niet. Gelukkig heeft Stichting Epafras me toen geholpen. Ik heb meteen een nieuw identiteitsbewijs geregeld. En ik ging slapen in de daklozenopvang.’ Toen hij hoorde dat Julia terug zou komen uit Turkije, wilde hij niet dat zij ook dezelfde ‘route’ als hij zou moeten nemen. ‘Ik wilde niet dat ze naar de daklozenopvang moest, dus ik ben met haar naar de gemeente gegaan. Ze zeiden: of ze is dan

‘Je moet alleen aan de goede dingen denken’

Onrechtvaardige straf ‘Ik heb met haar gezoend en daarvoor ben ik de gevangenis in gegaan. Levenslang zou ik krijgen, verzekerden ze me. Uiteindelijk boden ze mij vijf jaar. Dat wilde ik niet. Toen zeiden ze: als je die vijf jaar niet neemt, dan krijg je dertig jaar. Toen heb ik die vijf jaar geaccepteerd. Ik zat al 9 maanden, en toen ging er ook nog twintig procent vanaf vanwege goed gedrag. Ik dacht: die 3,5 jaar is wel te doen.’ En dan: ‘In mijn ogen is mijn straf onrechtvaardig geweest. In Nederland was ik daarvoor nooit de gevangenis ingegaan. Maar je zit in een vreemd land.’ Pas later besefte hij dat hij de verklaring van het 17-jarig meisje nooit gezien had. En ook tast hij in het duister waarom hij vijf jaar zou moeten krijgen: ‘Pas toen ik definitief veroordeeld was, ontdekte ik dat je voor dit vergrijp 9 maanden maximaal krijgt, als je niet eerder gestraft bent geweest.’ Robert ziet wel snel in dat hem niets anders rest dan te berusten in zijn lot. ‘Je moet het beste ervan maken’, zegt hij. In de gevangenis in Jacksonville sliep hij met 96 mannen op een zaal, met 8 douches en 9 wc’s. ‘In de winter was het daar wel koud. Ik heb gevraagd of ik verder naar het zuiden mocht. Toen hebben ze mij naar Miami gestuurd

dere mensen. Hij doet het vanuit zijn hart. Toen heb ik er een tekening bij gedaan, van een mooie hond, een Golden Retriever.’ Robert en Julia blijven schrijven. ‘Ik heb mijn verblijf in de gevangenis gewoon als een ‘andere vakantie’ gezien’, vertelt hij. ‘Waarom zou ik mijzelf kwellen? Ik moest 5 jaar zitten, dan moet je er toch het beste van maken? Je houdt jezelf bezig. Ik heb enorm veel boeken gelezen en mij ook over mijn zaak gebogen. In Miami gingen we drie keer per dag naar buiten. Vaak gingen mensen rondjes lopen, maar ik stond drie keer per dag op de tennisbaan. En ik liep met de hond rond. Zo besteedde ik mijn tijd.’ Hij is even stil, neemt een slok koffie en zegt dan: ‘Het heeft geen zin om je in de gevangenis overal zorgen over te maken. Als je dat wel doet, dan word je een oude man voordat je het weet.’ ‘Aan de dingen die ik fout gedaan heb in mijn leven denk ik niet. Dat is verleden tijd. Je moet alleen aan de goede dingen denken, vind ik. Daarom zou ik ook nooit een boek willen schrijven over mijn leven.’ Identiteitsbewijs Een grijs t-shirt, grijze trui, broek en plastic schoenen: met zijn gevangeniskleding stond hij ruim 3 jaar later om zes uur in de ochtend op Schiphol. Dat is nu zo’n anderhalf jaar geleden. Robert werd verwezen naar het Leger des Heils, maar dat kon hij niet vinden. Daarom reisde hij door naar Haarlem, de plek die hij jarenlang vaarwel had gezegd. Drie uur later stond hij bij het gemeenteloket. Daar moest hij zijn noodpaspoort inleveren. ‘Ze zeiden dat dat

dakloos, of ze wordt ingeschreven bij jou.’ Hij vertelt dat je bij de daklozenopvang overdag naar de dagopvang kunt. Maar dat is niets voor Julia, zegt hij. ‘Daar heb je ook verslaafden. Ondertussen heeft Julia ook medicijnen nodig. Ze kan daar niet in haar eentje zitten.’ Dus woont ze nu tijdelijk bij Robert in zijn appartement in een hoog flatgebouw, dat hij na een half jaar via de woningbouw heeft gekregen. Niet meer weg We zijn een paar maanden verder. Julia heeft een appartement gekregen op de negende etage. Het is ruim een kilometer van de plek waar Robert woont. ‘Ik heb net twee tassen met eten van de Voedselbank naar haar toe gebracht’, vertelt Robert, ‘want ze loopt heel moeilijk.’ De etage bestaat uit drie kamers en ziet er perfect uit. ‘Maar ze is wat bedroefd. Ze mist het verkeer. De ambulances, de fietsers op weg naar de Mac Donalds. Op de negende verdieping is alles zo rustig. Te rustig. En de drukte kan ze nu niet opzoeken.’ Zijn nieuwe plan is om haar opnieuw in te schrijven bij de woningbouwvereniging. Wellicht komt er in zijn flat een ruimte vrij. Ondertussen is hij ook druk bezig met zijn nieuwe boot, vorig jaar gekocht. ‘Alles is zo goed verzorgd in Nederland, ik wil niet meer weg. En als ik wel weg wil, dan stap ik op mijn boot. Dan ontdek ik Nederland vanaf het water. En misschien dat ik Julia dan wel meeneem’, besluit hij. ■

comeback • nummer 2 • 2017

19


ac h t e r g r o n d

overbevolking in europese gevangenissen Hoeveel gedetineerden zitten vast in Europa? Waarvoor en hoe lang zitten zij vast? En hoe vol zijn de gevangenissen? De Raad van Europa komt met nieuwe cijfers.

H

eb je een vraag over detentie, dan is de kans groot dat je het antwoord in het lijvige rapport (maar liefst 143 pagina’s) van de Raad van Europa vindt. De samenstellers van het rapport hebben zoveel mogelijk data verzameld over detentie in Europa. Het geeft een beeld van hoeveel mensen vast zitten, hoe lang ze in voorarrest zijn, voor hoe lang ze in de cel belanden, hoeveel mannen het zijn, hoeveel vrouwen, hoe oud ze zijn, hoeveel beveiligers er zijn, tot hoeveel ontsnappingen er zijn geweest. Buitenlandse gedetineerden Wat zijn de opvallendste gegevens uit het rapport, dat onlangs is gepresenteerd? We beginnen met het aantal gedetineerden in Europa. Dat aantal is afgenomen. Telde je in 2014 nog 124 gevangenen op een bevolking van 100.000 personen, in 2016 was dat bijna 116 gevangenen. Dat is een daling van ongeveer zeven procent. Ondertussen zaten de gevangenissen wel praktisch vol. Van elke honderd plekken waren er 94 bezet. Een derde van de gevangenissen kampt met overbevolking. Dat zijn geen opvallende cijfers; al sinds 2009 zijn de gevangenissen in Europa vol. Wij zijn natuurlijk nieuwsgierig naar gegevens over mensen in buitenlandse detentie. Het blijkt dat elke gevangenis in Europa wel buitenlandse gedetineerden kent. Gemiddeld bestaat ongeveer tien procent van de gevangenen uit mensen uit het buitenland. Hoeveel gedetineerden dit zijn, verschilt alleen sterk. Zo vind je in Roemenië nauwelijks buitenlandse gedetineerden en in San Marino zijn alleen maar gevangenen uit het buitenland. Overbevolking Maar waar zitten Nederlanders gedetineerd? Zo gedetailleerd is het rapport

20

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 017

tekst:

Hester Otter

helaas niet. Deze gegevens levert het ministerie van Buitenlandse Zaken. In Duitsland zitten de meeste Nederlandse gedetineerden vast: 413 (april 2017). De Raad van Europa meldt dat in Duitsland geen sprake is van overbevolking. Daar zitten 85 gedetineerden op 100 beschikbare plekken in de gevangenis. In overbevolkte gevangenissen treden verschillende problemen op. Zo duurt het bijvoorbeeld in het overvolle Vorst (België) lang voordat alle gevangenen hun eten krijgen. Ook is er te weinig plaats voor bezoek. Gedetineerden moeten op matrassen op de grond slapen en meer mensen worden samen opgesloten. Dit kan leiden tot onveilige situaties: de spanningen nemen toe en daarmee ook de kans op agressie. Kijk je naar alle gevangenissen in België, dan scoort ons buurland slecht: op elke 100 plekken zitten 127 mensen vast. Daaronder zijn 108 Nederlanders. Frankrijk, waar 190 Nederlanders vast zitten, kampt ook met overbevolking, al is dat minder dan in België. Daar zitten per 100 beschikbare plekken 113 mensen opgesloten. Nederlanders In Engeland is de situatie iets beter. Daar zitten 179 Nederlanders vast en er zijn van de 100 plekken 98 bezet. In Spanje zitten 172 landgenoten vast en ook daar is de situatie niet best: er zitten 120 mensen vast op elke 100 beschikbare plekken. Zweden, waar 24 Nederlanders gedetineerd zijn, doet het nog keurig met 91 gevangenen per 100 plekken. In Italië worden gemiddeld 106 gevangenen opgesloten, terwijl er ruimte is voor 100. In dit land zitten 23 Nederlanders vast. Ook Portugal (19 Nederlanders) kent het probleem van overbevolking met 113 gevangenen per 100 plekken. In de gevangenissen in Bulgarije is de situatie het rustigst: daar zitten 74 mensen gevangen per 100 beschikbare plekken. Ook telt het land maar weinig Nederlandse gedetineerden:

het gaat om vijf personen. Dat is zelfs nog iets rustiger dan in Nederland zelf: hier zitten 77 mensen gevangen op elke 100 plekken achter tralies. Prijskaartje En hoe zit het met de straffen in Europa? Van meer dan 13 procent van alle gevangennen is de gevangenisstraf korter dan een jaar. De gemiddelde tijd dat een gedetineerde in voorarrest zit is al jarenlang hetzelfde: vier maanden. In de meeste gevallen (24 procent) moesten gedetineerden tussen een tot drie jaar zitten. Ongeveer 11 procent is veroordeeld tot een straf langer dan tien jaar. Ook naar het type delict is onderzoek gedaan. Op nummer 1 staan drugsdelicten met bijna 19 procent. Daarna volgt diefstal met 16 procent, dan volgt moord met 13 procent en doodslag en beroving met ook bijna 13 procent. Tevens is onderzocht hoeveel het kost om iemand in de gevangenis te houden. En daar hangt in Europese landen een heel verschillend prijskaartje aan, van zes euro tot 480 euro per dag per gedetineerde. ■ Zit jij in een overbevolkte gevangenis? Wat betekent dit voor jou? Schrijf ons over je situatie!

legenda kaart

aantal gedetineerden per 100 plekken

1

aantal nederlanders in detentie

minder dan 100 gedetineerden

100 gedetineerden

meer dan 100 gedetineerden geen cijfers beschikbaar Bron: De Raad van Europa & het ministerie van Buitenlandse Zaken


ac h t e r g r o n d

FINLAND 5

ZWEDEN 24

DENEMARKEN

LITOUWEN

5

1

VERENIGD KONINKRIJK

POLEN

NEDERLAND

4

DUITSLAND

179

BELGIË

413

108

TSJECHIË

LUXEMBURG

2

413

SLOWAKIJE 2

OOSTENRIJK FRANKRIJK 190

HONGARIJE

413

SLOVENIË

5

ROEMENIË

1

8

KROATIË 5

ITALIË

BULGARIJE

23

5

SPANJE 172

PORTUGAL

GRIEKENLAND

19

15

MALTA 7

CYPRUS 1

comeback • nummer 2 • 2017

21


v r a ag en a n t woo r d

het Colombiaanse strafrechtsysteem R

ecentelijk heeft Stichting PrisonLAW werkbezoeken aan Colombia afgelegd. Tijdens deze reizen hebben we de Nederlandse gedetineerden in Bogotá en Medellín bezocht. Daarnaast hebben we gesproken met lokale strafrechtadvocaten, in het strafrecht gespecialiseerde professoren, leden van de rechterlijke macht en het ministerie van Justitie in Colombia. PrisonLAW heeft het strafrechtelijke systeem in Colombia nader in kaart gebracht en daarbij ook aandacht besteed aan de verschillende problemen waar Nederlandse gedetineerden mee te maken hebben. In dit artikel geven wij een korte introductie van het Colombiaanse strafrechtsysteem. Straffen De Colombiaanse wetgeving rondom drugsdelicten is, in vergelijking met

22

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 017

de Nederlandse wetgeving, erg streng. Er kunnen in Colombia hoge gevangenisstraffen worden opgelegd voor drugsdelicten en deze straffen zijn vaak hoger dan dat in Nederland gebruikelijk is. De hoogte van de straf is afhankelijk van de soort en van de hoeveelheid verdovende middelen. De straffen variëren van ten minste 128 maanden tot maximaal 380 maanden gevangenisstraf (de straffen variëren daarmee tussen de tien en dertig jaar). Wanneer er sprake is van een geringe hoeveelheid verdovende middelen kan er sommige gevallen sprake zijn van een lagere straf. Daarnaast wordt er in haast alle gevallen naast de gevangenisstraf tevens een (hoge) geldboete opgelegd. Strafproces in Colombia Het strafproces in Colombia kan grofweg in twee fases opgedeeld worden: de onderzoeksfase en de gerechtelijke fase.

De onderzoeksfase De onderzoeksfase start direct nadat je bent aangehouden. Na de aanhouding komt je bij een onderzoeksrechter (Juez de control de guarantias). Deze rechter toetst of de aanhouding rechtmatig is en of je in afwachting van het proces vast moet blijven zitten. Binnen een termijn van 90 dagen moet vervolgens besloten worden of je vervolgt zal worden en of de zaak voor de rechter zal worden gebracht. Het (opsporings) onderzoek loopt in de tussentijd door: er wordt onderzocht of er voldoende bewijs is om de zaak door te zetten. Indien de officier van justitie voldoende grond ziet voor een strafzaak, wordt de zaak voor de rechter gebracht en start de volgende fase, de gerechtelijke fase. De gerechtelijke fase De gerechtelijke fase is neergelegd in de ‘ley 906’, die in 2004 in werking is getre-


v r a ag en a n t woo r d

den. De strafzaak wordt aangebracht bij de strafrechter (Juez de Conociemento). Deze rechter behandelt de strafzaak inhoudelijk, en spreekt uiteindelijk het vonnis uit. De gerechtelijke fase is te onderscheiden in vier verschillende stadia. De verschillende stadia zijn hieronder schematisch weergegeven:

1 Inleidende zitting De beschuldiging wordt op de eerste zitting in deze fase door de officier van justitie voorgedragen. De officier geeft ook een opsomming van de bewijzen die tijdens de onderzoeksfase zijn verzameld.

2 Regiezitting Er wordt op deze zitting bekeken wat de stand van zaken is. Er wordt beoordeeld of er al voldoende bewijs verzameld is of dat er bijvoorbeeld nog getuigen gehoord moeten worden. Zowel de verdachte als de officier van justitie kunnen verzoeken om getuigen te horen.

3 Inhoudelijke zitting Op deze zitting wordt al het bewijs gepresenteerd, getuigen worden gehoord en door de officier van justitie wordt er een straf geëist. Op deze zitting voert de advocaat van de verdachte ook het verweer. De rechter doet meestal op deze zitting direct een uitspraak over de vraag of de verdachte schuldig of onschuldig is. De rechter beslist nog niet direct over de straf.

4 Uitspraakzitting Op deze zitting beslist de rechter over de straf. De periode tussen de inhoudelijke zitting en de uitspraakzitting duurt volgens de wet maximaal 15 dagen. Helaas blijkt uit de praktijk dat deze periode vaak veel langer duurt. Dit komt onder andere doordat de rechters heel veel zaken behandelen en het daarom niet redden om aan deze termijn te voldoen.

Verkorte procedures De hierboven beschreven procedure is de volledige procedure vanaf het moment van aanhouding tot het moment van veroordeling. Het is ook mogelijk om een verkorte procedure te volgen, en dus niet alle bovenstaande stappen te doorlopen. Het volgen van een verkorte procedure is in twee

gevallen mogelijk: in het geval van afleggen van een bekennende verklaring of het sluiten van een pre acuerdo met de officier van justitie – een strafdeal. Het is vaak heel gunstig om voor een van de verkorte procedures te kiezen omdat in deze gevallen vaak een veel lagere straf opgelegd wordt. De procedure na een bekennende verklaring Allereerst kan je op verschillende momenten in het proces een bekennende verklaring afleggen bij de rechter. Na het afleggen van de bekennende verklaring zal niet het hele proces verder worden doorlopen, maar zal de zaak snel worden afgedaan. In ruil voor het afleggen van de bekennende verklaring, kan een lagere straf worden opgelegd. Over het algemeen geldt: hoe eerder een schuldbekentenis wordt afgelegd, hoe lager de straf. Pre-acuerdo De tweede verkorte procedure is het sluiten van een akkoord (pre acuerdo) met de officier van justitie. Totdat de rechter een vonnis heeft uitgesproken, is het mogelijk om een akkoord te sluiten met de officier. Voor de onderhandeling is het noodzakelijk dat je een bekennende verklaring aflegt. De officier zoekt in ruil voor daarvoor naar mogelijkheden tot een strafvermindering. De rechter moet uiteindelijk instemmen met het bereikte akkoord. Bijna alle drugszaken worden op deze wijze afgehandeld. Indien niet voor deze procedure wordt gekozen, bestaat een groot risico dat uiteindelijk een veel hogere straf opgelegd wordt. straftijdverkorting Er zijn in Colombia verschillende mogelijkheden om straftijdverkorting te verkrijgen. Haast alle Nederlandse gedetineerden maken gebruik van deze Colombiaanse regelgeving om straftijdverkorting te verkrijgen. Dit heeft ook te maken met het feit dat er tussen Nederland en Colombia geen WOTS-verdrag bestaat, waardoor het voor Nederlandse gedetineerden onmogelijk is om een deel van de straf in Nederland te ondergaan. De belangrijkste mogelijkheden tot straftijdkorting zijn: Libertad Condicional (voorwaardelijke invrijheidstelling) De regeling van Libertad Condicional is vergelijkbaar met de Nederlandse regeling van voorwaardelijke invrijheidstelling. De regeling maakt het mogelijk dat een deel van de straf buiten de gevangenismuren wordt doorgebracht. Nadat 3/5 deel van de

straf is uitgezeten, is het mogelijk om een verzoek tot voorwaardelijke invrijheidstelling in te dienen. Om voor voorwaardelijke invrijheidstelling in aanmerking te komen moet verder aan een aantal andere voorwaarden zijn voldaan, zoals het vertonen van goed gedrag in de gevangenis. Indien het verzoek wordt goedgekeurd, wordt je in voorwaardelijke vrijheid gesteld. Er zal vervolgens wel aan een aantal voorwaarden nageleefd moeten worden, zoals het voldoen aan een meldplicht. Kom je de meldplicht niet na of pleeg je een nieuw strafbaar feit, dan moet je terug naar de gevangenis om de rest van de straf uit te zitten. Tijdens de periode van Libertad Condicional mag de Nederlandse gedetineerde Colombia niet verlaten. Deze periode kan soms wel een aantal jaar duren. Er moet tijdens die periode zelf een woning en een werkplek gevonden worden, om op die manier zelf in de levensbehoeften te kunnen voorzien. Dit is vaak heel lastig. Je hebt geen contacten in een vreemd land, waardoor het moeilijk is om een leven op te bouwen. Toch maakt bijna iedereen gebruik van deze regeling, omdat het een van de weinige manieren is om eerder vrij te komen. PrisonLAW begeleidt deze procedures in samenwerking met lokale advocaten. Regeling strafkorting Door te werken of naar school te gaan in de gevangenis, kan je strafkorting opbouwen. Het systeem van strafkorting is als volgt: drie dagen arbeid of studie in de gevangenis staan gelijk aan één dag strafkorting. Je kan door dit systeem al snel een aantal maanden strafkorting opbouwen. Tijdens ons bezoek aan Colombia hadden veel Nederlandse gedetineerden vragen over de procedure van voorwaardelijke invrijheidstelling (Libertad Condicional) en de regeling van strafkorting. We hopen dat dit artikel een goed beeld geeft van deze procedures en van het strafrechtelijke systeem in Colombia. Mocht je verdere vragen hebben dan kan je altijd contact opnemen met Stichting PrisonLAW via +31 20 66 333 97 of schrijven naar Postbus 1595, 1000 BN Amsterdam. ■

mr. Alan Binken stichting PrisonLAW

comeback • nummer 2 • 2017

23


s p o rt

anthony Joshua nieuwe Ajax naar kampioen zwaargewicht finale uefa

Anthony Joshua en Vladimir Klitsjko in de ring

Na elf ronden had Anthony Joshua zijn tegenstander, Vladimir Klitsjko, gesloopt. De Brit (113 kilo, 1.98 meter) is nu wereldkampioen van drie bonden. In een zinderend en uitverkocht Wembleystadion in Londen won hij het wereldtitelgevecht van de veteraan Vladimir Klitsjko (41). ‘Wat kan ik zeggen? Negentien wedstrijden gevochten, nul keer verloren. Ik ben pas drieënhalf jaar profbokser. Ik ben niet perfect, maar ik vecht altijd’, zei Joshua in de Volkskrant. De Engelsman van Nigeriaanse afkomst heeft al zijn gevechten op knock-out gewonnen en is nu in het bezit van de wereldtitels van drie boksbonden. Na elf slopende ronden was Klitsjko niet meer in staat zichzelf te verdedigen. De scheidsrechter staakte de wedstrijd en Joshua liep uiterlijk onbewogen weg van zijn tegenstander. Wellicht past het bij zijn imago van Mr. Cool, misschien was hij te moe om zijn handen in de lucht te

steken. Hij had waarschijnlijk de zwaarste partij uit zijn leven gevochten. Sterke kin De wedstrijd ontbrandde in de vijfde ronde. Joshua explodeerde toen hij uit de hoek kwam. Op de Nederlandse televisie sprak Arnold Vanderleyde van een ‘historische vijfde’. Andere waarnemers spraken van de beste ronde sinds de hoogtijdagen van de zwaargewichten Mike Tyson, Evander Holyfield en Lennox Lewis. In de zesde ronde leek Klitsjko, die hevig bloedde uit zijn wenkbrauw, te profiteren van de vermoeidheid van zijn tegenstander. Met een verwoestende vuistslag met rechts sloeg ‘dr. Steelhammer’ Joshua neer. Dat was de Brit in achttien eerdere profpartijen niet overkomen. Maar hij bewees over een sterke kin te beschikken, overleefde en overwon.

Ajax staat voor het eerst sinds 1996 in een Europese finale. Na de imponerende 4-1 zege thuis hielden de piepjonge Amsterdammers in de return van de halve finale in Frankrijk maar net stand: 3-1 verlies. In 1996 bleek Juventus na strafschoppen te sterk in de eindstrijd van de Champions League. Een jaar daarvoor pakten de Amsterdammers voor het laatst een Europa Cup. Patrick Kluivert bezorgde de formatie van trainer Louis van Gaal destijds de Champions League tegen AC Milan: 1-0. In totaal wordt het de tiende Europa Cupfinale voor Ajax. In 1992 wonnen de Amsterdammers voor de enige keer de UEFA Cup, de voorloper van de Europa League. De prestaties van het elftal van Peter Bosz wekken in heel Europa verbazing, vooral door de zeer jonge leeftijd van de Ajax-spelers zo schrijft de Volkskrant. Het thuisduel tegen Olympique Lyon spande de kroon: de leeftijd van de basis elf was gemiddeld 22 jaar en 137 dagen. In de finale is uitgerekend Manchester United de tegenstander, de Engelse club waarvoor Ajax directeur Edwin van der Sar tussen 2005 en 2011 als doelman uitkwam. ‘Een droomfinale, maar droomfinales zijn het alleen als je ze wint’, benadrukte Van der Sar bij FOX Sports.

Vitesse wint knvb-beker

Fans van Vitesse vieren de winst

24

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 017

Vitesse heeft voor het eerst in de 125-jarige historie een hoofdprijs gewonnen. Ricky van Wolfswinkel was met 2 goals de grote man in de bekerfinale tegen AZ. De spits maakte in de 81ste minuut de openingsgoal. Van Wolfswinkel kopte een voorzet achter doelman Tim Krul, die volledig mistastte. De spits tekende zeven minuten later ook voor de tweede treffer. Vitesse speelde in de tweede helft vele malen beter dan voor rust, maar tot veel uitgespeelde kansen leidde dat niet. De hele matige wedstrijd leek daarna op een verlenging uit te draaien, tot de spitsengoal van Van Wolfswinkel. Vitesse is op de Markt in Arnhem gehuldigd voor het winnen van de KNVB-beker. Naar schatting zijn er 20.000 mensen naar de festiviteiten gekomen. ‘Dit is waar ik stiekem op hoopte toen ik terugkeerde bij deze club’, aldus Van Wolfswinkel bij NOS.nl. De spits keerde afgelopen zomer na zeven jaar terug bij Vitesse.


s p o rt

anna Van der Breggen wint in Limburg Anna van der Breggen heeft de vierde editie van de Amstel Gold Race voor vrouwen gewonnen. De 26-jarige Olympisch kampioene reed zeven kilometer voor de finish weg uit een kopgroepje van vijf vrouwen. Van der Breggen hield stand op de Cauberg, het vlakke stuk daarna en kwam uiteindelijk solo over de streep. In 2003 reden de vrouwen voor het laatst de Amstel Gold Race. ‘Dit is echt supertof’, reageerde Van der Breggen op NOS.nl. ‘Dit is echt heel mooi. Bovendien werd het tijd dat de Amstel Gold Race voor vrouwen terugkwam. Ik keek er al heel lang naar uit.’

Maria Sharapova

Rentree Sharapova

4 5 3 2 9 6 1 7 8

7 6 2 1 8 5 4 9 3

8 1 9 4 7 3 2 6 5

9 3 6 8 4 1 7 5 2

5 7 8 9 6 2 3 1 4

1 6 9 3 4 2 5 7 8 2 4 1 3 5 7 6 8 9

5 7 6 4 2 3 8 9 1 6 8 4 7 3 9 5 2 1

9 4 1 8 6 5 7 2 3 3 2 5 6 1 8 9 4 7

2 3 8 7 9 1 6 4 5 1 9 7 5 2 4 8 3 6

3 1 9 6 7 5 4 2 8

5 7 2 4 9 8 1 6 3

6 4 8 2 1 3 7 5 9

1 9 5 3 6 8 7 2 4

3 7 8 2 4 5 9 6 1

2 6 4 1 9 7 5 8 3

1 3 4 9 6 2 8 7 5 6 1 7 5 8 9 3 4 2

7 9 6 5 8 4 3 1 2 8 4 9 7 2 3 1 5 6

8 2 5 1 3 7 9 4 6 5 3 2 4 1 6 8 9 7

9 6 7 8 5 1 2 3 4 7 2 3 9 5 4 6 1 8

2 5 3 7 4 9 6 8 1 9 8 1 6 7 2 4 3 5

4 8 1 3 2 6 5 9 7 4 5 6 8 3 1 2 7 9

WA A R S C H A D U W I S M O E T OO K Z O N Z I J N

W T K R A M R A A J U N I C Z

A B S C N A A G T I U F G U O

K Z A N D K A S T E E L N L N

O O R L A W U J M J U O I T Z

E N R H L K E S S C S G N U H

L N A T O O B IJ H E B N N U U

B E N S I W N T O E O E A R I

O S G U A N H V D P L R P C F

X C E R D A G S A T B E S Z K

A H M T V I H R B A S O T W A

G E E E U E A O D I R B N O R

O R N N L S S D U O K T O E H

O M T T O S O R U O K I I L IJ

R R E L E E C T R O H S N P N

D R A N K J E E B S I R F I S

oplossing puzzels

minuut op 2-0 kopte, uit een voorzet van Eljero Elia. Na 82 minuten voetbal werd Nicolai Jørgensen aan zijn shirt getrokken, waardoor Dirk Kuyt vanaf 11 meter voor zijn derde mocht aanleggen. Zelfs Ajaxsupporters - de grootste rivalen van de Rotterdammers - vinden het kampioenschap dik verdiend. Feyenoord maakte de meeste goals, verloor niet in eigen huis en stond het vanaf de eerste speelronde bovenaan. Vanaf begin tot eind eerste staan lukte eerder alleen Ajax in 1997/1998. Tijdens de huldiging is Rotterdam rood-wit gekleurd. Supporters uit het hele land zijn naar de stad gekomen om niets te hoeven missen volgens Radio Rijnmond. Dirk Kuijt neemt het woord. ‘Wij zijn kampioen!’, roept de schorre aanvoerder. ‘We hebben er 18 jaar op gewacht, maar nu is het een feit!’.

7 5 4 9 8 6 3 1 2

De schaal is eindelijk weer binnen voor Feyenoord. Na meer dan achttien jaar wachten mag de club zich weer kampioen van Nederland noemen. De ploeg van Giovanni van Bronckhorst won in de eigen Kuip met 3-1 van Heracles. Aanvoerder Dirk Kuyt vertolkte een heldenrol door drie keer te scoren. Door het behaalde kampioenschap speelt Feyenoord volgend jaar in de groepsfase van de Champions League. Na één minuut bracht Dirk Kuyt heel Rotterdam al in extase. Na een slippertje van Te Wierik schoot de aanvoerder van Feyenoord vanaf de rechterkant van het strafschopgebied knap raak in de linkerhoek. Feyenoord zette door en kreeg via Terence Kongolo en Bart Nieuwkoop meteen twee goede kansen op de 2-0. Het was uiteindelijk opnieuw Kuyt die de Rotterdammers in de elfde

3 8 2 5 1 7 9 6 4

Feyenoord kampioen

8 2 7 1 5 9 4 3 6

Van Bronckhorst, Kuyt en burgemeester Aboutaleb

6 9 5 2 3 4 1 8 7

Feyenoord fans zijn uitzinnig na winst

4 1 3 6 7 8 2 5 9

Dirk Kuyt scoorde drie keer om het kampioenschapbinne te halen

Maria Sharapova heeft in Duitsland na vijftien maanden haar rentree gemaakt. Na een dopingschorsing van 15 maanden maakte dat de nodige emoties los bij de 30-jarige Russin. ‘Dit is het beste gevoel dat er bestaat in de wereld. Het moment dat ik hier de baan op liep, was heel speciaal. Daar heb ik heel lang op gewacht’, zei een emotionele Sharapova volgens Nu.nl. Kritiek was er ook, vooral van haar collega’s. Die vonden dat de Russische, die nu geen ranking heeft, het niet verdient om een wildcard te krijgen. Sharapova strandde uiteindelijk in de halve finales.

comeback • nummer 2 • 2017

25


de zaak

WIEDERGUTMACHUNG Van verlies, schuld tot wraak. Van hoop, doorzettingsvermogen tot een echt nieuw begin. Het zijn onderwerpen waar advocaten in hun zaken regelmatig mee te maken krijgen. Bart van Tuinen buigt zich over vergiffenis.

I

n mijn jeugdjaren was ik op het prachtige Ameland lid van een jeugdbende. Op rode fietsjes trokken wij zomers vol kattenkwaad het eiland over. Voor ons was deze Waddendiamant spijtig genoeg ook de favoriete vakantiebestemming van vele duizenden Duitsers. Omdat in mijn puberbrein de Tweede Wereldoorlog een belangrijke plaats innam en daarin geen ruimte was voor ‘vergeven’ of ‘vergiffenis’, moesten de wandaden uit deze oorlog de Moffen zo vaak als mogelijk betaald gezet worden. Wanneer de kans zich voordeed moest er weerstand geboden worden. Dus als de vader van een jong Duits gezin, met badlakens, parasol en schep onder de arm, mij de weg naar het strand vroeg, wees ik hem steevast 180 graden de verkeerde kant op, waarna de bende zich

26

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 017

snel terugtrok in de illegaliteit (lees: de hut in het bos). Dergelijke verzetsdaden werden overigens niet ten opzichte van de Duitse meisjes gepleegd, want op die leeftijd won endorfine altijd van het verstand. In de jaren tachtig had mijn wraakzucht tegenover de Oosterbuur echter plaats gemaakt voor een zekere onverschilligheid, behalve dan natuurlijk wanneer we tegen ze moesten voetballen (mag ik het jaar 1988 bij u in herinnering brengen?) en de afgelopen jaren bespeur ik bij mezelf zelfs enige verbroedering met de Duitser. Tijd heelt wonden. Verzoenen Zo’n geleidelijke verbetering in de betrekkingen zag ik niet bij iedereen. Zo heb ik een advocaat op leeftijd gekend, die vijftig jaren na de oorlog, nog niets met Duitsland

en haar bewoners te maken wilde hebben. Een Duitse auto werd niet gekocht, want je was toch geen NSB-er? En voor een bezoek aan bijvoorbeeld Oostenrijk diende via Frankrijk gereden te worden. Met hem hierover in discussie kwam natuurlijk het verwijt, dat ik geen recht van spreken had, want ik had de oorlog niet meegemaakt. En hij had gelijk. Als je familie is afgevoerd en vermoord is het verleden laten rusten een stuk lastiger dan wanneer je over de misdrijven slechts hebt gelezen en daaronder niet zelf werkelijk hebt geleden. De diefstal van een krat bier is makkelijker te vergeven dan wanneer – ik noem maar iets ernstigs – je dochter is verkracht. De mogelijkheid om je te verzoenen is dus sterk afhankelijk van de ernst van het feit, het persoonlijke leed en ook met het verstrijken van tijd. Er zijn nog veel meer factoren te noemen, die voor een geslaagde ‘wiedergutmachung’ van belang zijn. Ik noem er een paar: Is er oprecht spijt betuigd, is de dader (voldoende) gestraft, is


de zaak

het slachtoffer. In het merendeel van de strafdossiers in mijn kast, is van een harmonieuze toenadering tussen verdachte en aangever dan ook geen sprake. En dat is jammer. In zijn algemeenheid geldt dat de rechter, die uiteindelijk over de kwestie een oordeel moet vellen, het waardeert wanneer de verdachte zijn best heeft gedaan om het met de aangever weer goed te maken. Zelfs een poging daartoe is voldoende om te komen

De rechter kan met alle omstandigheden van het geval rekening houden bij het opleggen van een straf of deze straf zelfs achterwege laten. Een mooi voorbeeld van dit laatste was de zaak waarbij een jonge cliënt op zijn brommer met een noodgang een stokoude vrouw van haar sokken het ziekenhuis in had gereden. Mijn cliënt bezocht het oude besje daar elke dag. Na thuiskomst uit het ziekenhuis bleef hij haar trouw bezoeken en

Uiteindelijk heeft elke verdachte het recht op het laatste woord

de schade financieel gecompenseerd en bovenal de vraag of beide partijen willen meewerken? In het merendeel van de procedures die ik als strafrechtadvocaat behandel is sprake van een aangever aan de ene en een verdachte aan de tegenovergestelde kant. In het overgrote deel van de gevallen blijven zij gedurende de gehele strafzaak, die soms jaren in beslag kan nemen, lijnrecht tegenover elkaar staan. Dan heb ik het dus niet over de diefstal van een rolletje drop, maar over heftigere zaken. Toenadering tussen de partijen wordt daar amper gevonden. Voor de aangever is het incident vaak nog te vers, heeft de dader nog geen straf gekregen, is er financieel nog niets gecompenseerd enzovoort. Spijt betuigen Een goed gesprek kan nooit kwaad en zou voor beide partijen heilzaam kunnen werken, toch komt het er in de praktijk bitter weinig van. Zowel de aangevers als de verdachten hebben om diverse redenen geen behoefte aan contact en kunnen de eerste stap tot verzoening moeilijk zetten. De zaak is te pijnlijk, te vers of de verdachte is zich van geen kwaad bewust en voelt zich juist

tot het opleggen van een lagere straf. Het sturen van een bos rode rozen, een doosje rumbonen of een fijne brief werkt positief door in de strafzaak en ook het openlijk spijt betuigen in de zittingszaal kan voor wat de op te leggen straf eveneens schelen als een slok op een borrel. Daarom bereid ik de zitting met mijn cliënten altijd grondig voor. Vast onderdeel is daarbij, hoe om te gaan met de emotie van de aangever. Als mijn cliënt het feit heeft bekend, zal hij bij de rechter moeten proberen de zorg over een kans op herhaling weg te nemen en daarvoor heeft hij in het gesprek met de rechter de kans. Uiteindelijk heeft elke verdachte het recht op het laatste woord en ook bij die gelegenheid kan hij proberen zijn punt te maken. Uit goed hout gesneden Jaren geleden hielp ik een cliënt die vast zat in Hoogeveen, uren reistijd verwijderd van mijn kantoor. Hij had het feit bekend, dus probeerde ik de straf zo laag mogelijk te laten uitvallen en richtte ik mijn aandacht langdurig op zijn houding, woordkeuze en spijtbetuiging. Op de zitting bleef de man, in trainingspak gestoken, onderuitgezakt in zijn stoel hangen. Aangekomen bij de vraag van de rechter of hij als laatste nog iets wilde zeggen, moest de man lang nadenken en zei toen: ‘… euh, ja, ik wil nog wel iets zeggen... dat het mij spijt, of zo.’ Met juist die twee laatste woorden (‘of zo’), verknalde hij voor zichzelf de gehele zitting en de rechter had bij het uitkiezen van een straf ook geen medelijden met hem. Heel anders lopen die zaken waarbij mijn cliënt oprecht spijt betuigt en zijn best heeft gedaan om het weer goed te maken.

hielp haar zo goed als hij kon. Op de zitting, maanden later, kwam de bejaarde vrouw uitsluitend en alleen om de rechter te vragen deze sympathieke jongeman toch vooral geen straf te geven en aan deze smeekbede kon de rechter geen weerstand bieden. Mijn cliënt kreeg als beloning voor zijn goede gedrag geen straf opgelegd. Hij was de dans niet ontsprongen, maar had laten zien dat hij uit goed hout gesneden was. Moed en karakter Over verzoening gesproken; nadat een jonge vrouw aangifte tegen mijn cliënt had gedaan, werd hij opgepakt en een aantal maanden vastgezet. Toen de vrouw van zijn vrijlating hoorde zocht zij via social media contact. Van het een kwam het andere. Binnen een jaar waren zij getrouwd. De vrouw verklaarde later bij de rechter dat haar aangifte onjuist was geweest, want hoe had zij anders met deze fijne man kunnen trouwen? Deze verzoening tussen aangever en verdachte pakte voor beiden goed uit, want mijn cliënt werd volledig vrij gesproken. Weinig zaken lenen zich voor zo’n innige verzoening. Het is vaak een lange weg en er is van beide kanten veel moed en karakter nodig. Maar ook als de poging mislukt, kan voor de verdachte troost worden gevonden in de waardering van zijn omgeving en die van de rechter en zal een ‘wiedergutmachung’ misschien toch nog gevonden worden door de tijd zijn werk te laten doen. ■

Bart van Tuinen Aves Advocaten

comeback • nummer 2 • 2017

27


b r i even

IN comeback IS RUIMTE OM BRIEVEN TE PLAATSEN. Bedenk wel of plaatsing gevolgen voor je kan hebben. We proberen het in te schatten, maar jij weet het zelf het best. Ook kunnen we niet altijd alle brieven en gedichten plaatsen. Soms worden ze doorgeschoven naar een volgend nummer. Nooit zullen we er een van ouder dan een jaar plaatsen. Brieven, die erg lang zijn kunnen worden ingekort. ALS JE EEN OPROEP PLAATST OM TE REAGEREN EN JE VOEGT JE ADRES TOE, DAN VERVANGEN WIJ JOUW ADRES DOOR DE TEKST: (Adres bekend bij Epafras). ALS IEMAND DAN WIL REAGEREN KAN HIJ OF ZIJ DIE REACTIE OPSTUREN NAAR EPAFRAS EN WIJ STUREN DIE DAN DOOR. ZO BLIJFT JE PRIVACY BETER BESCHERMD.

Oproep aan lezers Uit het oog uit het hart? Niet bij ons. In de Comeback maken we graag ruimte voor jullie verhalen en jullie ervaringen. Schrijf ons een brief en laat van je horen! Laat ons weten hoe je leven in de gevangenis eruit ziet. Hoe je je staande houdt. Of juist niet. Hoe je dag eruit ziet. Heb je een vraag over je situatie? Juridisch of persoonlijk? Wij leggen jouw vraag voor aan specialisten. Dat kan anoniem. Of wil je graag contact met andere mensen die vast zitten? Stuur ons een brief met jouw verhaal. Dus: schrijf ons en deel je verhaal met alle andere Nederlandse mannen en vrouwen die vast zitten!

engel in de gevangenis Is het mogelijk dat een Rooms-Katholieke vrouw, die getrouwd was en twee keer gescheiden en 8 kinderen had bij twee verschillende mannen, een non geworden is? Het antwoord is, ja! Op Moederdag 1990 is deze vrouw de treden opgeklommen om een geschenk aan Paus John Paul III te geven, voor de mis die hij gaf aan zijn bezoek aan Mexico. En als teruggave gaf hij haar zijn zegen. Deze vrouw was Moeder Antonia Brenner, beter bekend als de ‘Gevangenis Engel’ van ‘La Mesa’, gevangenis in Mexico. Moeder Antonia stierf op 17 oktober 2013. Mary Clarke was geboren in Beverly Hills op 1 december 1926, haar vader Joe Clarke was een succesvolle zakenman. Joe Clarke had een diepe liefde voor alle mensen, het maakte niet uit hoe goed het leven was voor zijn familie. Hij leerde zijn kinderen om altijd iemand te helpen die het een stuk minder had als hunzelf. Dat verlangen om anderen te helpen zou bloeien in Mary. Mary was getrouwd toen zij 18 jaar oud was en had drie kinderen, de eerste stierf kort na de geboorte, maar dat huwelijk liep op echtscheiding uit. Als een gescheiden vrouw vond Mary het beter om afstand te nemen van haar Katholieke opvoeding. Ze trouwde weer een burgerlijk huwelijk in Las Vegas met een man die Carl Brenner heette. Zij en Carl hadden vijf kinderen samen, maar uiteindelijk is dat huwelijk in scheiding geëindigd. Voor God maakt dat niet uit. ‘God schrijft recht vooruit, zonder omwegen, maar het kan wel een beetje gebogen zijn’. Mary deed meer en meer aan liefdadigheidswerk. Daarbij ontmoette zij pater Henry Vetter. Hij nam haar mee om voedsel, geneesmiddelen en kleren voor de gevangenen in de La Mesa gevangenis in Mexico te brengen. De armoede daar heeft grote indruk op haar gemaakt. Er volgde tien jaar heen en weer reizen naar de La Mesa gevangenis, om daar haar liefde, genade en goederen te brengen. De gevangenen, mannen en vrouwen, kenden haar goed en keken uit naar haar visites. Ze begonnen haar ‘La Mama’ te noemen. De bewakers zorgden dat zij een slaapplaats had om te overnachten. Mary nam de naam Antonia aan en werd ‘Moeder Antonia Brenner’. Zij maakte haar eigen kleren, trok die aan en ging naar Bisschop Leo Maher van Sandiego en vertelde haar verhaal. Hij wist er al alles vanaf en gaf haar zijn zegen en legaliseerde haar predikantschap. Ze is toen een nieuw genootschap begonnen ‘Eudist Servants of the eleventh hour’. Later had zij 45 vrouwen die de mindere en noodlottige hielpen. Naast de zege van Bisschop Maher, kreeg ze ook de zegen van Bisschop Juan Jesus Posadas uit Tijvana in Mexico. Ze had ook toestemming van het Ministerie van Bisschoppen in verschillende landen. Toen haar kinderen opgegroeid waren, gaf Mary al haar bezittingen weg, verkocht haar huis in Ventura en vertrok naar de La Mesa gevangenis, want ze kreeg toestemming om daar te wonen. Haar nieuwe woning was een cel van 3 x 3 meter, in de vrouwenafdeling van de gevangenis. Ze wilde leven als een gevangene: op de betonnen vloer slapen, met enkel koud water en gevangeniseten. Haar bezittingen waren een kruis aan de muur, een bijbel en een Spaans woordenboek. Dit werd haar huis voor 32 jaar. ‘La Mama’ werd ook ‘De gevangenis Engel’ genoemd. Ze leefde tussen druggangsters, dieven, moordenaars en aanranders. Zij raakte hun wang en bad voor hen. De meesten waren de gewelddadigste en wanhopigste mannen en vrouwen in Mexico. Ze liep zonder zorgen tussen hen in om ze te troosten, zij droogde hun tranen en hield hun hoofd tussen haar handen als zij op sterven lagen. Ze heeft in haar eentje een opstand in de gevangenis weten te stoppen. Moeder Antonia Brenner kon in iedereen zijn gezicht het gezicht van Christus zien. Zij gaf liefde en genade aan allemaal. Sommigen waren de zwaarste criminelen die nog nooit geliefd waren en ook nog nooit liefde gaven, maar noemde deze vrouw die uit Beverly Hills kwam ‘Mama’. Moeder Antonia Brenner wordt binnenkort Heilig verklaard. Zij is een voorbeeld voor iedereen van ons. Om te laten zien hoe onbaatzuchtig we kunnen zijn. Haar leven laat ons zien dat het geeft niet wie je bent of wat je gedaan hebt.

J

28

• engeland

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 017


b r i even

ik denk Ik denk, Ik droom, Ik hoop, Ik vermoed, Ik bid, Ik geloof, Ik weet,

Denkt u ook? Droomt u ook? Hoopt u ook? Vermoedt u ook? Bidt u ook? Gelooft u ook? Weet u ook?

dat er een mooie dag gaat komen Dat we realiseren waarom we beiden op aarde zijn en dat U en ik in grote lijnen gelijk zijn. Zijn we elkaar wel eens tegengekomen? Misschien zijn we buren? Of zijn we zelfs bevriend? Gevoelens en gedachten, ze horen bij elkaar! We kennen allen vreugde, smart en pijn! Laten we goed en zacht zijn voor elkaar. We delen enkel nog vreugde en geluk! Een blijde dag….

die we dubbel en dwars hebben verdiend Rotdagen, die hebben we niet verdiend! Juist, ja! Rotdagen? Die maken we zelf, heb elke dag lief! Elke dag heeft een nieuw begin, en als u die start door positief te denken? Dan is de dag goed! Wie goed doet, die goed ontmoet! Met de hoed in de hand, kom je door het ganse land! Positief! Koop of leen (ons ben zuinig, geen cent teveel!) een boek met Oude gezegden, Dat geeft je Moed! Wacht echter die mooie dag niet af en doe eens lekker maf! Neem dat boek met oud Hollandse gezegden en verdraai ze voor de lol. Wees behoorlijk creatief! Hoge bomen, maken lange planken! Wie zijn kont verbrand, is lekker dom bezig! Of zoiets! Als het kalf verdronken is, gaan we Barbecueën! De portokosten maken de lak duurder dan de brief! Probeer het maar eens, als u kunt lachen dan komt alles goed en verdwijnen uw zorgen in het niets! Start elke dag, Met een brede lach!

J.G.

• engeland

wets-ervaring Ik ben in 2015 gearresteerd in Nederland op verzoek van Duitsland en in 2016 uitgeleverd nadat beide autoriteiten een terugkeergarantie afgesproken hadden. Ik wil mijn WETS ervaringen met jullie delen, en jullie zo helpen met deze procedure. Ik ben veroordeeld tot een gevangenisstraf van 3 jaar en 9 maanden in een drugszaak. Momenteel wacht ik op het besluit van het hof zodat ik zo spoedig mogelijk weer naar Nederland kan. Ik heb veel zelf moeten doen om Duitsland wakker te schudden om het verzoek in te dienen bij het IOS in Den Haag. Ik heb de rechtbank in Duitsland meteen duidelijk gemaakt dat ik het vonnis aanneem om zo spoedig mogelijk terug te keren naar Nederland, ongeacht de rechtvaardigheid van mijn straf. Ik ben per direct en veroordeelden beroep was niet meer mogelijk. Een week later heb ik een verzoek ingediend bij het ‘Staatsanwaltschaft’ met een verzoek tot strafoverdracht naar Nederland. Dit heet ‘Richterliche Anhörung Protokoll § 85’. Het is dus geen automatisme, ook niet met terugkeergarantie! Er is een rechtelijk besluit nodig in Duitsland. Dit kan je allemaal zelf regelen, het hoeft dus niet via een Duitse advocaat. Want we weten allemaal dat de Duitse advocaten graag hoge rekeningen sturen aan Nederlanders. Ik heb deze zitting (van 10 minuten) enkele maanden na mijn aanvraag gehad en ik heb getekend voor de WETS overdracht. Op het moment dat Duitsland het verzoek heeft ingediend (ongeveer een maand later) geldt het 90 dagen, en is er 30 dagen tijd voor overbrenging naar Nederland. Dus reken op ongeveer 4 maanden na je aanvraag. Ik hoop dat jullie wat aan mijn verhaal hebben, en ik dank de mensen van Comeback voor het geweldige werk dat ze doen.

D

• duitsland

Oproep gevangenen in oost- europa Zit je vast in Bulgarije, Hongarije, Roemenië, Oekraïne, Tsjechië, Polen of Servië? En wil je bezoek van Epafras? Nodig dan één van onze lokale Geestelijke Verzorgers officieel als bezoeker uit en schrijf naar stichting Epafras met behulp van de portovrije envelop. We horen graag van jullie!

comeback • nummer 2 • 2017

29


b r i even

helemaal alleen Ik zit in de gevangenis in Spanje vanwege 2 kilo cocaïne die iemand in mijn tassen gestopt heeft. Ik was uitgenodigd om kunst te laten zien en te verkopen. Mijn man komt uit Liberia, maar wij woonden in Banjul Gambia. Ik ben daar heel erg ziek geweest en kon niet naar huis terug. Niet genoeg geld en mijn online banking was gesloten. Ik heb via een bekende contact gekregen met een man uit Spanje. Hij had mij uitgenodigd naar Brazilië te gaan om de kunst van mijn man en ik te laten zien en te verkopen. Maar er was niemand toen ik aankwam. Toen ik weer in Spanje aankwam, ben ik door de Douane opgepakt, met 2 kilo cocaïne in de tassen die ik als cadeau gekregen had. De man met wie ik afgesproken had stond boven. Ik heb de politie gezegd, dat is de man, maar ze zijn er niet heen gegaan. Ik zit in de gevangenis en wacht en ben oud en ziek. Ik heb geen familie hier, geen vrienden, spreek de taal niet en word langzaam gek. Mijn man heeft nog gezegd, kijk in de tassen. Ik heb gekeken en niks gezien en niks gevonden. Als ik dat had geweten, had ik de tassen weggegooid. Ik heb nooit iets met drugs te doen gehad in mijn leven. Mijn eerste man heeft zich gedood met drugs toen hij 32 was. Mijn zusje was haar gehele leven aan de drugs. Ik haat drugs en zit nu in de gevangenis voor drugs! Ik heb geen familie, alleen maar mijn man en hij is in Afrika en kan hier niet heenkomen, hij krijgt geen visum. Ik kan niet goed lopen en heb veel pijn. Ik heb een heupoperatie nodig. Kan me niet goed bewegen, niet aankleden, niet goed wassen, mijn haar niet wassen en niemand helpt! Niemand, ik ben helemaal alleen. Waarheen kan ik gaan? Ik kan niet in Afrika leven. Als ik in Spanje geleefd had, was ik thuis en vrij, maar hier ben ik Nederlandse en moet in de gevangenis blijven. Hoe lang weet ik niet. Ik word hier niet gezond, meer ziek en langzaam depressief. Alleen maar denken-denken-denken-denken.

S

• spanje

zeep Langs deze weg wil ik Stichting Epafras bedanken voor de steun die zij ons geven, met name Rob die altijd trouw mijn brieven beantwoordt. Wij als gedetineerden in het buitenland, en als ik goed ben geïnformeerd zijn wij met ongeveer 2.000 personen die buiten Nederland vastzitten, hebben het niet gemakkelijk en sommigen zelfs erg zwaar. Maar we moeten verder en als je van de WETS gebruik kunt maken, zou ik zeggen: DOEN! Je zit nog steeds vast, maar in ieder geval in je eigen land waar ze jouw taal spreken en dicht(er) bij je familie en/of vrienden. De afgelopen 2 jaar heb ik aandachtig de ‘Gezant/Comeback’ gelezen en veel dingen herkent: slecht en weinig voedsel, als je al een bed hebt mag je blij zijn, vodden als matras en dekens, schimmel en water langs de muren, ongedierte, etc. etc. Hier is het niet beter, maar voor mij is de WETS geen optie, omdat dit land eist dat, voor ze ook maar overleggen of ze me willen laten gaan, ik eerst de openstaande gerechtskosten en boetes moet hebben betaald. Dat geld heb ik dus niet, ik zit hier nog tot 2021 of er moet een wonder gebeuren… Maar terwijl we zitten waar we zitten, moeten we er het beste van maken… Toch? Wat in mijn ogen het belangrijkste is, is met mensen… Dat je je gedachten bezighoudt met lezen of studeren. Ik was zo gelukkig dat ik van de Ambassade een aantal boeken in de Nederlandse taal kreeg en van Epafras een bijbel, waarvoor mijn dank aan beide organisaties. Studeren in het buitenland én in de gevangenis wordt mogelijk gemaakt door de Stichting Educatie Achter Buitenlandse Tralies maar om een cursus te kunnen volgen moet je contact opnemen met Reclassering Nederland Bureau Buitenland. Zij sturen je dan een lijst met de beschikbare cursussen, van Nederlands tot uitvaartverzorger. Ik zou zelf zeggen, ga studeren en werk aan je toekomst. Verder kun je het (slechte) eten wat oppimpen met zout, peper en andere kruiden die meestal wel via de gevangeniswinkel te verkrijgen zijn. Voor degenen onder jullie die veel brieven schrijven... wat ik doe is het volgende: ik spreek af met de mensen die ik schrijf dat ze mij de postzegels die op de envelop zitten, terugsturen die ik van tevoren heb ingesmeerd met zeep, zodat het poststempel er weer gemakkelijk afgaat, niet helemaal legaal, maar het kan wat geld besparen. Ook het zelf maken van felicitatie en ansichtkaarten, kerstkaarten is een leuke bezigheid. Met wit of gekleurd schrijfpapier (A4) dat je in 4-en deelt en losscheurt of snijdt (met een scheermesje) en wat voor foto’s of beeldmateriaal die je kunt krijgen uit tijdschriften e.d. Gewoon je fantasie gebruiken, en mocht je geen lijm in de cel hebben, gebruik je gewoon tandpasta, maar gebruik niet te veel, dat ziet er niet goed uit. Van een stukje zeep á 90/100 gram maak ik zelf al gauw 1,5 tot 2 liter stevige vloeibare zeep. Hiervoor neem je een stevige plastic fles met een wijde hals en goed afsluitbare dop. Rasp aan de hals ± ⅓ deel van het stuk zeep en vul de fles op met kokend heet water (kijk uit dat je je niet verbrandt) en schudt dit goed, gebruik eventueel een shirt om de fles te schudden. Laat dit mengsel langzaam afkoelen. Als het resultaat nog té vloeibaar is, laat het dan 10 á 15 minuten onder een hete kraan liggen en laat weer afkoelen. Soms moet je die 2 á 3 keer herhalen. Ik gebruik deze vloeibare zeep voor de afwas, mijn kleren en om te douchen. Verder wens ik jullie veel sterkte en Godszegen. Hou vol en kop op.

D

• roemenië

(Naam en adres bekend bij de redactie als je schrijven wilt)

30

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 017


b r i even

OPROEP

origami Ik zit sinds eind 2014 in een gevangenis in Engeland. Sindsdien ontvang ik de ‘Comeback’ en voorheen de ‘Gezant’ en die lees ik met plezier. Ik ben zelfs in contact gekomen met een inmiddels ex-gedetineerde die weer op vrije voeten en terug in eigen land is. Ook schrijf ik al die tijd met Rob van de Stichting Epafras en hij vraagt altijd of het goed met me gaat en of ik me bezig kan houden. Dit lukt in mijn geval heel goed omdat ik 3D Origami geleerd heb en allerlei verschillende dingen ben gaan ontwerpen van papier. Ik heb nu 7 varianten: een kikker, zwaan, draak, vis, salamander, bloemen en een slang. Het leek me daarom leuk om een foto op te sturen om te laten zien. Dit kan misschien andere gevangenen inspireren om de tijd te doden. Het is in ieder geval iets aardigs om het kantoor op te leuken J Het is voor mij een kleine moeite zulke werkjes te maken, dus ook als gift is het altijd leuk.

D

• verenigd koninkrijk

het leven gaat door Ik ben een jaar geleden gevangen genomen in Penal de Libetad in Uruguay voor het bezit van 327 gram cocaïne. Het rechtssysteem gaat hier tergend traag, ik weet na 12 maanden nog steeds niet waar ik aan toe ben. Ik heb hier moeten leren leven met 2x 3 uur luchten per week en verder vrijwel niets. Het enige dat je krijgt is een dun schuimrubber matje, 1x per dag een ½ liter melk, een broodje en het ranzigste voer dat je je voor kunt stellen. Via de Staat der Nederlanden krijg je 30 euro per maand, en voor de rest moet je het maar uitzoeken. De omstandigheden zijn niet best, maar door de vele uren krachttraining met zelfgemaakte halters van flessen blijf ik positief. Ik wil reageren op een artikel in de Comeback 3 2016: ‘All you need is love’. Ik dacht door een leven van drugs afgeschreven te zijn door mijn familie. Ik ben een dagboek gaan schrijven over wat me hier gebracht heeft. Ik stuurde dit elke 6 weken naar mijn familie, en ze zijn begonnen om mij terug te schrijven. Door eerlijk te zijn over alles wat er in het verleden is gebeurd, bleek de deur niet dicht te zijn. Nu steunen mijn ouders mij emotioneel en financieel om het hier binnen leefbaar te houden voor mij. Van je ouders moet je het hebben zou ik zeggen! Zonder hun liefde en steun zou ik het hier niet gered hebben. De stap om al mijn emoties en gevoelens aan mijn ouders te tonen was een moeilijke, maar de moeite waard. Het draait niet alleen om mij, het leven gaat ook door voor de achterblijvers. En door goed contact wordt het draagbaar voor ons allen.

R

• uruguay

Wil je bezoek van Epafras? Laat dit dan aan ons zo snel mogelijk weten met behulp van de portovrije envelop! Zo blijven we op de hoogte van je meest actuele verblijfplaats en komen ook na een overplaatsing brieven en Comeback op het juiste adres. Wil je corresponderen? Dat kan met gedetineerden in buitenland en binnenland, maar ook met vrijwilligers in Nederland. Zij kunnen je op de hoogte houden van wat er zoal speelt in de Nederlandse samenleving. Vraag bij Epafras een formulier aan om je aan te melden. Wil je meedoen aan het Kindercadeauproject? Dat is mogelijk voor eigen kinderen tot en met 12 jaar die in Nederland wonen. Geef dan ook direct contactadres, geboortedata en eventueel telefoonnummer door zodat toestemming gevraagd kan worden. Wil je een Bijbel ontvangen? Het toezenden van een Bijbel en lectuur is aan regels gebonden. In Frankrijk wordt lectuur alleen toegelaten als daar toestemming voor is gevraagd en gekregen. Voor Spanje, en in mindere mate voor Engeland, geldt dat pakketjes retour gezonden worden. Als je gevangen zit in één van deze landen en lectuur wilt ontvangen, informeer ons dan als je een andere manier hebt gevonden voor ontvangst. Voor gedetineerden in Duitsland proberen wij bij een aanvraag van een Bijbel de locale geestelijk verzorger in te schakelen om toegang te krijgen. Heb je tips voor gedetineerden, reacties, verhalen of gedichten? Brieven worden vertrouwelijk behandeld. Is jouw verhaal bestemd voor publicatie in Comeback, geef dit dan uitdrukkelijk aan. Bij dit nummer vind je een portovrije envelop. [Deze envelop is alleen bedoeld voor post voor Epafras of familie, niet voor post voor Reclassering of PrisonLAW.] Je kunt schrijven naar:

Antwoordnummer C.C.R.I. 9804 3500 ZJ Utrecht the netherlands

comeback • nummer 2 • 2017

31


ac h t e r o p

column

Reynaldo Adames

Herstellende Ik dacht dat ik hersteld was, maar dat is niet zo. Nu ben ik mezelf vragen aan het stellen over herstel. Is herstel wel mogelijk en als dat zo is, wanneer ben je dan hersteld? Ik dacht verschillende redenen te hebben om te denken hersteld te zijn. Zo heb ik mijn gevangenisstraf uitgezeten, ik heb verantwoordelijkheid genomen voor mijn daden door tijdens hoger beroep mijn aandeel te bekennen, ik heb slachtoffers gesproken, mijn excuses aangeboden en ik heb het criminele leven achter mij gelaten. Ik heb zelfs afscheid genomen van een aantal mensen met wie ik vroeger omging. Maar is dat herstel? bouwstenen Ik besef nu dat ik niet hersteld ben, maar herstellende, niet alleen van de schade die mijn detentieperiode heeft gebracht, maar van een hoop gedoe dat er in mijn leven is geweest. Daarnaast vind ik dat het woord herstel te maken heeft met iets dat naar de oorspronkelijke status gaat. Terwijl herstel voor mij steeds meer een proces is van het scheppen van een nieuwe ik. De ideaalbeeld die ik van mezelf heb, maar ook van mijn toekomst en die van mijn gezin. Veel ervaringen die ik tijdens mijn leven heb opgebouwd en die op en aantal momenten negatief waren kan ik als bouwstenen gebruiken voor iets positiefs. Maar niet allemaal, van sommige ervaringen en sommige keuzes moet ik de consequenties onder ogen blijven zien. Het verleden kan je niet zomaar even uitwissen. Het herstelproces dwingt me dan ook om mijzelf steeds onder de loep te nemen, mezelf vragen te stellen; wanneer doe ik bepaalde dingen wel en bepaalde dingen niet? En hoe komt het dat ik af en toe terugval in een deprimerende stemming? vergeving In de film ‘The Pursuit of Happiness’ zie je hoe Will Smith samen met zijn zoontje steeds vecht voor een beter bestaan. Maar wanneer hij uiteindelijk zijn droombaan heeft, heeft hij ondertussen een hoop verloren. Zijn gezin is niet meer compleet. Zijn doorzettingsvermogen is wel gegroeid. En juist daar ben ik bang voor. Dat ik steeds aan het vechten ben, dat mijn overlevingsmechanisme continu aanstaat. Eén van de bouwstenen van mijn herstelproces

de rechter

is vergeving. Niet alleen vergeving van anderen naar mij toe, voor bijvoorbeeld de delicten die ik gepleegd heb, maar ook vergeving van mij naar anderen toe die mij iets hebben aangedaan. Contact met slachtoffers heeft mij de kans geboden om afstand te nemen van mijn eigenschappen die steeds anderen schade berokkende. Ik heb mezelf ook vaak als slachtoffer gezien zonder te beseffen dat ik soms zelf dader ben geweest van mijn slachtofferschap. Daarin moest ik mezelf ook zien te vergeven. Nu zie ik vergeving ook als de start van een nieuw begin. Door mezelf te vergeven dat ik bepaalde misstappen heb begaan, ben ik beter in staat om te reflecteren en mijn toekomstige acties onder de loep te nemen. Vergeving van mijn slachtoffers hebben mij ‘ontmonsterd’, aangezien het een pijnlijke ervaring was in de rechtbank als monster afgeschilderd te worden. Is dat herstel? We zijn allemaal bezig ‘menselijker’ te worden. Of dat proberen we. Geen idee of dat lukt, want wat is menselijker? Misschien een beter mens worden – met de sporen uit je verleden.

Reynaldo Adames heeft een lange weg afgelegd. Van dader naar iemand die in gevangenissen zijn eigen verhaal vertelt. Het verhaal dat het weer goed kan komen. Als je maar de confrontatie durft aan te gaan.

jesse van muylwijck

Profile for Comeback

Comeback #2 2017  

Magazine voor Nederlandse gevangenen in het buitenland

Comeback #2 2017  

Magazine voor Nederlandse gevangenen in het buitenland

Advertisement