Page 1

Tijdschrift voor gedetineerden in het buitenland

NIEUW

L AW YERS ACROSS BORDERS

N U M M E R 1 • 2020

ZIEK IN EEN BUITENLANDSE CEL ʻVoorkomen is beter dan genezenʼ

POSITIEF DENKEN Fiona ontdekte in de cel haar dichterstalent

ONDERDAK HUISVESTING NA DETENTIE


PUZZEL

A S N A R K L A M M E T J E K

L P P A L I T U R G I E A I A

E A V E R F A M I L I E R V A

G S N P T C B E L O F T E K R

N T A N E R I O S P S M O V S

E U C H A R I S T I E O A A E

I D G V R E U G D E R S G N N

T P A A S D I E N S T P K K D

I E D L B IJ B E L E N S R L L

D N IJ P O E E L N É D U E U E

A E R K G C N N E K I U K E S

R E V D N B O O D S C H A P F

T N I C A Y H H A Z E L A A R

L N I S Z N T H C O T N I A N

S B R O O D K I P É K R O O N

© www.puzzelpro.nl

4 3 2 7

5 8 9

9 1 4

2 1

8 4 5 4 6 3 5 7 2 6 4 7 1 4 3 8 8 1 7 7 3 6 4 3 4 8 1 2 7 5 1 2 3 8 7 3 2 2 1 4 7 5 7 1

2

CO M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 20

3

9 8 6 8 5 8 1 6 2 9 1 2

1

2 8

9 6 2

5

5 6 2

9

6

7 5 3 1 8 6 9 4 5

1

2

WOORDZOEKER Bij de woordzoeker zitten de woorden horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Zoek ze op en streep ze af. De overblijvende letters vormen achter elkaar gelezen de oplossing (zie pagina 23).

APRIL BELOFTE BOODSCHAP BROODKIP BIJBEL CHOCOLADE DANK ENGEL EUCHARISTIE FA M I L I E FEEST GEBED GEEL HAAN HAZELAAR H YAC I N T INTOCHT KAARSEN KERK KOOR KRANS KROON KRUIS KUIKEN L A M M E TJ E LENTE LITURGIE MAND NARCIS PA A S D I E N S T PRET STRIK SURPRISE TRADITIE VA S T E N VERF VREUGDE VRIJDAG ZANG

7

2 3 5 6 7 3 2 4 9 2 2 6 5 3 1 6 1 5 8 7 3 6 9

SUDOKU Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes waarin een aantal reeds ingevulde getallen staan. Vul de overige vakjes in, zodat in elke horizontale lijn en in elke verticale kolom de cijfers 1 tot en met 9 een keer voorkomen. Verder is de puzzel weer ingedeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten.


INHOUD

REDACTIONEEL Mooi dat de Comeback je weer bereikt heeft! We brengen je vanuit Nederland nieuws, een beetje afleiding en hopelijk ook tips waar je iets aan hebt. Want je zit vast in het buitenland en bent voor een groot deel op jezelf aangewezen. Niemand neemt je bij de hand. Maar je zult weer merken: je bent niet alleen! In deze editie is er aandacht voor huisvesting na je detentie. Een eigen plek om te wonen, dat is vaak een droombeeld; een ideaal. En natuurlijk liggen gezellige eengezinswoningen met een tuintje niet voor het opscheppen, maar je kunt wel al iets doen terwijl je vast zit. Het heeft altijd zin om je terugkeer naar Nederland voor te bereiden. Soms heb je tijdens je detentie wel iets anders aan je hoofd. Omdat je ziek bent bijvoorbeeld. En je niet even naar de drogist kunt lopen om een aspirientje te halen. Wat kun je wel doen? En hoe kun je ervoor zorgen dat je zo gezond mogelijk blijft? Ook daar is een artikel aan gewijd deze keer. We hebben als redactie weer geprobeerd om het nuttige en het aangename samen te brengen in deze eerste Comeback van 2020. We wensen je veel leesplezier. En als je vragen hebt, of meer wilt weten: neem vooral contact met ons op. Doen!

NIEUWS BINNENLAND HUISVESTING

04 08

GELOOF

10

ZIEK IN EEN BUITENLANDSE CEL

14

COLUMN SANDRA NIEUWS BUITENLAND INTERVIEW FIONA

17 18 20

SPORT LAWYERS ACROSS BORDERS

22 24

BRIEVEN ACHTEROP

26 32

Onderdak als je uit detentie komt

De ware vrijheid begint bij de het herstel van je eigen waardigheid

Voorkomen is beter dan genezen

'In zekere zin heeft de straf me geholpen'

Biedt samen met Dutch&Detained onafhankelijke juridische ondersteuning

Marjolein Groot HOOFD BUREAU BUITENLAND RECLASSERING NEDERLAND

COLOFON

Comeback is een uitgave van Stichting Epafras, Reclassering Nederland, Dutch&Detained en Lawyers Across Borders

en wordt gratis verspreid onder Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Hoofdredactie Nienke van Dijk / Epafras Redactie Marjolein van Rotterdam Artdirectie Nienke Katgerman / Gront Medewerkers Sander Bouten / Global Village Media, Jarmila Thodé / Epafras, Melinda Lewis en Klasinet Lageman / Reclassering Nederland Bureau Buitenland, Marieke Paijens / Dutch&Detained & Robert Malewicz / Lawyers Across Borders Bladmanagement Arjen Duijts / Global Village Media Strip Jesse van Muylwijck Puzzel Puzzelpro.nl Redactieadres Morssingel 5-7, 2312 AZ Leiden Email info@epafras.nl Telefoon +31 (0)71 – 204 84 07 Website www.epafras.nl Stichting Epafras heeft tot doel geestelijke verzorging te bieden aan Nederlanders in buitenlandse strafinrichtingen. Epafras richt zich in deze geestelijke verzorging op iedereen die te kennen geeft daar behoefte aan te hebben.

C O M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 2 0

3


NIEUWS BINNENLAND

HANDGRANATEN IN BOS In Ede is een tasje met handgranaten gevonden. Volgens de politie zijn het gevaarlijke granaten van Joegoslavische makelij, van een soort dat geregeld in het criminele circuit wordt gevonden. Het tasje lag in een bos naast een parkeerplaats aan de N224. De granaten zijn door de Explosievenopruimingsdienst Defensie weggehaald en naar het Nederlands Forensisch Instituut gebracht voor onderzoek.

RUTTE BIEDT EXCUSES AAN

Jules Deelder

JULES DEELDER OVERLEDEN Dichter, schrijver, jazzliefhebber en nachtburgemeester Jules Deelder is op 19 december overleden. Uiteraard in zijn woonplaats Rotterdam. Deelder wás Rotterdam. En Rotterdam een beetje Deelder. Dankzij de altijd zwartgeklede, met een vet Rotterdams accent sprekende Deelder kreeg de stad zelfrespect. Hij leerde de Rotterdammers van hun stad houden, ook al was die in de oorlog verwoest, schrijft het AD. Met ‘een kunsthart’ was ook best te leven. Deelder geloofde in Rotterdam al lang voordat Rotterdam hip en happening was. Zijn dood kwam onverwacht. Jules Deelder was er zelf nog niet van overtuigd dat hij sterfelijk was. Hij was al zo vaak op het nippertje aan Magere Hein ontsnapt, dat hij in dagblad Trouw vrolijk ‘In mijn geval moet ik het nog maar zien’, zei. Hij is toch sterfelijk gebleken.

Eind januari was minister-president Mark Rutte bij de nationale Holocaustherdenking. Hij nam het woord en bood namens de Nederlandse regering excuses aan voor de hulp aan de Duitsers bij de Jodenvervolging. Een historisch moment. Nooit eerder heeft een Nederlandse regering dat gedaan. Volgens de premier waren er te veel Nederlandse ambtenaren die simpelweg uitvoerden wat de Duitse bezetter van hen vroeg. 'Het was alles bij elkaar te weinig. Te weinig bescherming. Te weinig hulp. Te weinig erkenning.' Van de 140.000 joden die in 1940 in Nederland woonden, hebben er zo'n 102.000 de oorlog niet overleefd. Volgens Het Parool was de Joodse gemeenschap tevreden met de excuses van premier Rutte. Wel vonden ze die aan de late kant.

Premier Rutte legt een krans

LOSLOPENDE KATTEN GEVAARLIJK? Juristen Arie Trouwborst en Han Somsen van Universiteit Tilburg zorgen in november voor veel ophef onder kattenliefhebbers. De twee vinden dat het los laten lopen van huiskatten strafbaar is. Dat halen ze uit het Europese natuurbeschermingsrecht, schrijft het AD. De vrije katten zouden de natuur grote schade toebrengen. Ze doden bedreigde diersoorten en brengen ziektes over. Natuurorganisatie Animal Rights is het volgens de krant eens met de Tilburgse juristen. Mensen die een huisdier houden, hebben zorgplicht. Loslopende katten zijn niet alleen een gevaar voor de fauna, ze lopen zelf ook gevaar. Dat staat haaks op goed zorgen. Het ministerie zegt dat een losloopverbod voor katten niet haalbaar is.

4

CO M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 20


NIEUWS BINNENLAND

VERBOD KNALVUURWERK EN VUURPIJLEN

Na de bijna-ramp in de Oudejaarsnacht van 2018 – waarbij een vonkenregen over Scheveningen waaide –, mochten de vreugdevuren van Scheveningen en rivaal Duindorp

dit jaar niet doorgaan. Vooral de Duindorpers zijn hier boos over. Er zijn opstootjes en vernielingen. Avonden lang is de wijk een vesting. Een politiebus gaat de lucht in,

een snackbar brandt af, een bushokje ligt aan diggelen. Tijdens de nieuwjaarsnacht zelf blijft het relatief rustig. Elders in Nederland is dat anders. In Arnhem ontstaat er door vuurwerk brand in een flat. Van een gezin overlijdt de vader (39) en een zoon (4). Ze zaten opgesloten in een lift toen er brand uitbrak in de hal. Jongens hadden een bankstel dat daar stond met vuurwerk laten ontvlammen. Behalve twee doden zijn er tijdens de jaarwisseling 2019-2020 honderden incidenten: 4.380 keer moet de brandweer uitrukken, en een recordaantal hulpverleners is belaagd. De incidenten leiden tot veel vragen. De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) mag een advies uitbrengen over vuurwerk. Verbied knalvuurwerk en vuurpijlen, zegt die. De regering volgt het advies op. Rotterdam en Amsterdam kondigen intussen een volledig vuurwerkverbod af.

RIDOUAN T. GEARRESTEERD Ridouan T. en Saïd R. zijn de twee hoofdverdachten in het Marengo-proces. In deze zaak gaat het om het aansturen van talloze liquidaties. Ridouan T., de 'Escobar van de lage landen' (hij werd rijk in de cocaïne), werd in december gearresteerd in Dubai. Saïd R. werd in februari opgepakt in de Colombiaanse stad Medellin. T. leek jaren onaantastbaar, terwijl hij ’s lands meest gezochte crimineel was. Hij wordt ook gezien als de opdrachtgever voor de moord op advocaat Derk Wiersum, de advocaat die kroongetuige Nabil B. bijstond. In Dubai had T. zich opgesloten in een villa in een nieuwbouwwijk. Hij kwam nauwelijks buiten. Ook R. was jarenlang onvindbaar en ook hij kwam zijn appartement amper uit. R. had zich vermomd als een oudere man. Hij wordt beschouwd als de rustigere rechterhand van de bloeddorstige en impulsieve T. Dat maakt hem niet per se minder gevaarlijk, schrijft Paul Vugts, misdaadverslaggever van Het Parool. Ridouan T. werd in sneltreinvaart uitgeleverd en overgebracht naar de zwaarst bewaakte gevangenis van Nederland, in Vught. Ook R. komt daar terecht.

Ridouan T.

GROTE FOUT BELASTINGDIENST Foutje bedankt. De Belastingdienst heeft in de jaren 2014 tot 2016 honderden, en misschien wel duizenden ouders in de problemen gebracht. De dienst stopte hun toeslag voor kinderopvang en wilde uitbetaalde toeslagen (deels) terug hebben. De ouders moesten hierdoor duizenden tot tienduizenden euro’s terugbetalen aan de Belastingdienst, terwijl zij recht hadden op het geld, schrijft de Volkskrant. Als de Tweede Kamer in december praat over de kwestie, zit de publieke tribune vol met boze ouders. ‘Mijn leven is naar de klote!’, roept een gescheiden vader die 75.000 euro moest terugbetalen. De zaak leidt tot het vertrek van Staatssecretaris Menno Snel. Hij stapt zelf op. ‘Gewone burgers zijn de dupe geworden van op hol geslagen fraudeaanpak’, zegt hij. ‘Onschuldige ouders zijn platgewalst door hun eigen overheid.’ Honderden ouders die ten onrechte van fraude werden verdacht, krijgen nog dit jaar volledige compensatie plus een schadevergoeding van gemiddeld 25.000 euro.

C O M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 2 0

5


NIEUWS BINNENLAND

VAN LAARHOVEN NAAR NEDERLAND

Georginio Wijnaldum en Frenkie de Jong laten zien dat zwart en wit prima samen gaan

AANPAK RACISME OP VOETBALVELDEN In november is het weer eens raak. Als Excelsior uitspeelt tegen FC Den Bosch krijgt aanvaller Ahmad Mendes Moreira van alles naar zijn hoofd geslingerd. Oerwoudgeluiden en scheldwoorden. Voor de camera's van Fox Sports vertelt hij na de stilgelegde wedstrijd dat het racistisch gedrag al in de eerste minuut van de wedstrijd begon: 'K neger, K katoenplukker, K zwarte, Zwarte Piet.' Er wordt lang over doorgepraat. Veel mensen roepen om harde maatregelen tegen racisme in het topvoetbal, én in het amateurvoetbal. Dat leidt uiteindelijk tot een antiracismeplan van de regering en de KNVB, de voetbalbond, Ons voetbal is van iedereen. Voor het antiracismeplan is 14 miljoen euro vrijgemaakt, schrijft Trouw, over een periode van drie jaar. Het plan wordt gepresenteerd door witte, oudere mannen. Daar komt kritiek op, toch zijn de meeste mensen blij dat er iets gebeurt.

NOOIT MEER MENEER AART Iedereen die ooit jong is geweest kent hem. Aart Staartjes, televisiemaker en acteur. Tientallen jaren was hij Meneer Aart

Aart Staartjes in Sesamstraat

6

CO M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 20

in Sesamstraat. Staartjes raakte in januari ernstig gewond bij een verkeersongeluk. Hij zat in zijn brommobiel en botste op een auto. In het ziekenhuis is hij aan zijn verwondingen bezweken. Hij was 81 jaar. Behalve in Sesamstraat speelde Staartjes in ongewone kinderseries uit de jaren ‘70 en ‘80, zoals De Stratemakeropzeeshow,  J.J. De Bom voorheen De Kindervriend  en  De film van Ome Willem. Staartjes wilde televisie maken vanuit het perspectief van het kind, schrijft de NOS. Daarbij ging hij taboedoorbrekend te werk, wat zeker in het begin niet altijd werd gewaardeerd door de ouders van zijn doelgroep.

Na ruim 5 jaar in een Thaise cel te hebben doorgebracht, is oud-coffeeshophouder Johan van Laarhoven naar Nederland overgebracht. Hij was veroordeeld tot 75 jaar gevangenisstraf voor het witwassen van drugsgeld. Zijn strafoverdracht kon worden geregeld dankzij de WOTS. Hierdoor wordt zijn straf ook omgezet naar Nederlandse maatstaven. Voor Van Laarhoven is dat tien jaar en acht maanden, de Nederlandse maximumstraf voor de feiten waarvoor hij in Thailand is veroordeeld. Van Laarhovens vrouw blijft vastzitten in Thailand. Zij heeft niet de Nederlandse nationaliteit. Van Laarhoven zelf zit nu vast in de zwaarbewaakte gevangenis van Vught. De Nederlandse ombudsman, Reinier van Zutphen, deed vorig jaar onderzoek naar de zaak. Hij concludeerde dat de Nederlandse staat (vooral het OM) onzorgvuldig was geweest, schrijft het AD. Ze nam het risico dat de Thaise justitie Van Laarhoven zelf zou oppakken en berechten. Dat gebeurde.

Nikki Tutorials

COMING OUT 33 MILJOEN KEER BEKEKEN De Nederlandse visagiste Nikkie de Jager is op YouTube een ster. Op haar kanaal NikkieTutorials vertelt ze alles over make-up. Ze heeft 13,2 miljoen abonnees. Indrukwekkend, maar geen filmpje is zo vaak bekeken als de begin dit jaar verschenen video over haar coming out als transgender. Nikkie blijkt vroeger een jongen te zijn geweest. In 21 landen stond I'm Coming Out bovenaan de hitlijsten. 33 miljoen keer werd het bekeken. Volgens de NOS had Nikkie niet gepland haar verhaal naar buiten te brengen, maar werd ze gechanteerd door mensen die dreigden haar geheim naar de pers te lekken. In het filmpje zegt ze dat ze kleine Nikkies ermee wil inspireren voor hun geaardheid uit te komen.


NIEUWS BINNENLAND

VEEL SCHADE DOOR ZWARE STORM Ciara, de eerste storm in Nederland met een naam, zorgde er met windstoten van meer dan 120 kilometer per uur en zware regenval voor dat bomen sneuvelden en daken loskwamen. In Rotterdam werden uit voorzorg veertig huizen ontruimd, omdat het dak van de portiekwoningen dreigde weg te waaien. Het KNMI kondigde code oranje af, waardoor flink wat voorzorgsmaatregelen werden genomen. Voetbalwedstrijden en veel andere evenementen werden afgelast. De ANWB waarschuwde de weg niet op te gaan als dat niet noodzakelijk was. De

GEEN STOFZUIGERS MAAR HARTBEWAKING

brandweer heeft bijna 2250 keer moeten uitrukken na meldingen over stormschade en wateroverlast. In Amsterdam werd 126 keer gealarmeerd en in Rotterdam 94, gevolgd door Den Haag (68 meldingen), Utrecht (45) en Hilversum (31). 'De hulpdiensten hadden de hele dag de handen vol aan de gevolgen van storm Ciara', aldus Alarmeringen.nl. Niet alleen Nederland kreeg te maken met Ciara. De storm kwam ongekend snel vanuit Canada over de Atlantische Oceaan richting Europa. In het England hield Ciara flink huis, met overstromingen tot gevolg.

TERUG NAAR 100 KM PER UUR

Philips doet zijn stofzuigers weg. En niet alleen die. De hele huishoudelijke tak wordt verkocht. Koffiezetapparaten, strijkijzers, waterkokers, heteluchtfriteuses, ze zullen niet meer worden gemaakt. Het idee achter de operatie is dat Philips een bedrijf wil zijn dat gespecialiseerd is in medische technologie. Apparaten voor de operatiekamer en alles daaromheen. Van echoapparatuur tot hartbewaking. Een groeimarkt, volgens het bedrijf. De wereld vergrijst en heeft in de toekomst alleen maar meer medische hulpmiddelen nodig. De verwachting is dat eerst gezocht wordt naar één koper, schrijft NRC, mogelijk een Chinese concurrent. Lukt dat niet binnen anderhalf jaar, dan zal Philips de huishoudtak in onderdelen verkopen.

In 2012 onthulde de Nederlandse minister van Verkeer Melanie Schultz van Haegen nog trots het eerst 130 kilometer-bord. Nu kunnen ze weer weg. Per 1 maart 2020 mag op de Nederlandse snelwegen tussen 6 uur ’s ochtends en 7 uur ’s avonds maximaal 100 km per uur worden gereden. Het is een van de maatregelen om de stikstofuitstoot naar beneden te krijgen.

NIEUWE TREND: WINTERKAMPEREN Steeds meer campings zijn ook ’s winters open. Vaak zijn het de terreinen midden in de natuur. De gasten komen er om tot rust te komen, even los te raken van de stroom aan berichten op sociale media, even WIFI-loos te zijn, schrijft De Stentor. De krant sprak met Bibi van der Sprong van De Groene Koepel, de organisatie van natuurkampeerterreinen. In de krant vertelt ze ook dat er in de winter 2017/2018 een groei was van 22 procent ten opzichte van de winter van 2016/2017. Totaal zijn er zo'n 8.000 overnachtingen geboekt in de periode november tot en met februari. In de winter van 2018/2019 zit het winterkamperen opnieuw in de lift. Op de website was de pagina over winterkamperen de best bezochte pagina.

C O M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 2 0

7


H OO F DA RT I K E L

8

CO M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 20


H OO F DA RT I K E L

HUISVESTING ALS JE UIT DETENTIE KOMT

NIETS ZO BELANGRIJK ALS ONDERDAK Een plek om te wonen is de belangrijkste voorwaarde om een leven na detentie weer op te pakken. En tegelijk ook een van de lastigste dingen om voor elkaar te krijgen. Comeback zet op een rijtje wat je kunt doen, én vroeg aan ex-gedetineerde Ron, die op het punt staat een eigen huis te betrekken, hoe TEKST: Marjolein van Rotterdam FOTO: Laura Cnossen hem dat is gelukt.

B

ijna een jaar geleden kwam Ron (60) terug uit Spanje. Hij had vijf jaar vastgezeten. Daarvoor ook nog vijf jaar in Thailand. In Nederland had hij niets meer. 'In de gevangenis leef je van dag tot dag. Contact met mijn familie had ik niet. De enige die me in de gevangenis een brief schreef was een criminele maat.' Dat mensen die vast hebben gezeten geen plek hebben om naartoe te gaan, komt vaker voor. De meeste ex-gedetineerden hebben geen eigen huis (meer). Komt de vrijheid in zicht, dan moeten zij op zoek naar een dak boven hun hoofd. Dat is een behoorlijke uitdaging. Alleen al omdat er te weinig huizen zijn. In vrijwel elke grote stad is er een woningtekort. De regio Amsterdam kwam vorig jaar ruim 42.000 huizen te kort, dit jaar februari was dat al opgelopen tot 50.000. De oorzaak: de bevolking groeit bijna overal in Nederland. Waar tekorten zijn, worden de wachtlijsten langer en stijgen de prijzen, dat ook nog. In Groot-Amsterdam duurt het in de goedkopere sector gemiddeld 8,9 jaar om een huurhuis te vinden. De regio bouwt er wel elk jaar huurwoningen bij. 15.000 om precies te zijn, waarvan 5.000 in het sociale huursegment. Ook elders in het land zijn er lange wachtlijsten. Alleen in Zeeland en Zuid-Limburg is redelijk snel aan een woning te komen. Daar groeit de bevolking nauwelijks of zal die zelfs gaan krimpen. WEES OP TIJD Dus wat deed Ron? Die schreef een brief terug aan zijn maat van vroeger. 'Hij had me uitgenodigd tijdelijk bij hem te komen wonen.' Verder dacht Ron amper over zijn

leven buiten na. Hij had geen idee, geen mogelijkheden, had de pech dat informatie hem niet bereikte, en had ook wel iets anders aan zijn hoofd. 'In de gevangenis probeerde ik me zo goed mogelijk te houden. Het was psychisch zwaar, ik was angstig en depressief. In Thailand heb ik een jonge jongen echt gek zien worden. Daarom ging ik sporten. Elke dag. Eerst 4 kilometer rennen (bij 45 graden!), daarna fitnessoefeningen en daarna nog thaiboksen. Daar was ik tot ’s middags twee uur mee bezig. Dan kon ik slapen. Het sporten hield me op de been. Aan nadenken over de toekomst kwam ik echt niet toe. En hoe had ik iets kunnen doen? Wie geeft je postzegels en briefpapier om te schrijven? Alles wat je hebt in de

de tijd hebben om zich voor te bereiden. Bedenk dat iemand in huis nemen financiële gevolgen kan hebben. Je verbruikt water, gas en elektriciteit, eet misschien mee. Als degene bij wie je gaat wonen een uitkering heeft, kan hij worden gekort. Hoe meer volwassenen in het huis, hoe lager de uitkering. Het idee is dat iedere bewoner meedeelt in de kosten. Ron trok bij zijn vroegere maat in en wist niet van een korting. De maat kwam er ook pas tijdens Rons verblijf achter dat zijn uitkering omlaagging. 'Hij ging er een kleine 200 euro op achteruit', zegt Ron. 'Dat vindt niemand leuk. Je krijgt er spanningen door.' DAKLOOSHEID LIGT OP DE LOER Om een huurwoning te krijgen, moet je je inschrijven als woningzoekende. Meestal bij een instantie die alle huurhuizen van de woningbouwverenigingen op een rijtje heeft. In Amsterdam is dat

De meeste mensen die vrijkomen zijn afhankelijk van familie of vrienden cel kan je worden afgepakt. Ze slaan je de hersens nog in voor een sjekkie.' Rons verhaal geeft aan hoe moeilijk het is voor je terugkeer in actie te komen. Toch is het zeer aan te raden. Omdat het ook niet werkt als je uit het vliegtuig of de trein stapt en zegt: ‘Hoi, hier ben ik. Mag ik blijven logeren?’ De meeste mensen die vrijkomen zijn afhankelijk van familie of vrienden. Een eigen huis is er niet meer, en een nieuw huis nog niet. Maar kruip in de huid van de mensen die jou gaan ontvangen. Hoe lang ga je blijven? Hebben ze de ruimte? Pas jij in hun leven? Zorg dat je ruim van tevoren weet dat je welkom bent. Zorg dat mensen

Woningnet. Inschrijven kan als je nog in detentie zit. Het kost geld, landelijk lopen de bedragen uiteen, maar reken op rond de 10 euro per jaar, naast de inschrijfkosten (rond de 50 euro). Het heeft wél nut! Vraag eventueel of je familie het voor je betaalt. Schrijf je ook in als je eerst bij familie gaat wonen: het zal echt niet gebeuren dat je bij terugkomst twee woonplekken hebt. De meeste kans om een huis te vinden heb je in de gemeente waar je stond ingeschreven toen je werd aangehouden. Hier heb je wat ze noemen ‘een woongeschiedenis’, of binding. Bureau Buitenland ➔

C O M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 2 0

9


H OO F DA RT I K E L

kan je helpen bij het inschrijven als woningzoekende. Let op: ex-gedetineerden krijgen geen voorrang of urgentie. Je hebt dezelfde kansen, rechten en plichten als ieder ander. Omdat het zo moeilijk is om een huis te krijgen, raken nogal wat ex-gedetineerden dakloos. Onderzoekster Maaike Wensveen van de Universiteit van Leiden kwam erachter dat maar liefst 1 op de 3 mensen die terugkeert uit detentie dakloos wordt. Een huis vinden bleek lastig omdat de exgedetineerden weinig of geen inkomen hebben. Terwijl een huis juist zo belangrijk is om een leven na detentie weer op de rit te krijgen. Mensen met een huis bleken veel minder vaak terug te vallen in de criminaliteit. Niets zo belangrijk als een huis, concludeert Maaike Wensveen.

DRIE DINGEN DIE JE NODIG HEBT 1 P  APIEREN Om je in te kunnen schrijven in een gemeente heb je een ontslagbewijs uit de gevangenis nodig, een geldig identiteitsbewijs en een post- of huisadres. Als je paspoort verlopen is of kwijt, kun je een noodpaspoort aanvragen. Ook voor je inschrijving als woningzoekende heb je het nodig. 2

A  DRES

Zonder adres kun je je niet inschrijven bij de gemeente en ook geen bankrekening openen. Heb je nog geen eigen woonplek, zorg dan in elk geval voor een postadres. 3 O  VERDRACHT Bureau Buitenland helpt je zolang je vastzit. Als je vrijkomt dragen ze de zorg over aan de gemeente waar je binding mee hebt. Dat doen ze alleen als jij dat wilt. Je moet dat laten weten via het nazorgformulier dat je Bureau Buitenland naar je opstuurt. Het nazorgformulier wordt meestal opgestuurd als het einde van je detentie eraan komt. Kom je eerder vrij dan in eerste instantie gedacht, dan is het goed dat door te geven. Wat een gemeente precies voor je doet, verschilt.

10

CO M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 20

MAATSCHAPPELIJKE OPVANG Vrij, maar dakloos. Het is een rampenscenario, maar je zal dus niet de eerste zijn die ermee te maken krijgt. Voor mensen zonder dak boven hun hoofd is er maatschappelijke opvang. Iedere gemeente moet je ernaar kunnen verwijzen. Ofwel naar de opvang in

dan kun je als je terug bent in Nederland terecht bij een vrijwilliger van Humanitas of Gevangenenzorg Nederland. De vrijwilligers gaan met je op zoek naar instanties die je verder helpen bij het zoeken naar een huis, baan of uitkering. Ze hebben soms zelf ook gezeten.

Bij de overgang naar Nederland kun je hulp krijgen de eigen stad, ofwel die in een plaats in de buurt. Er zitten wel nadelen aan deze daklozenopvang. Soms moet je door een selectie. Veel mensen vinden het er verschrikkelijk. Je deelt de nachtruimte met junks en alcoholisten. Behoorlijk triest is ook dat er te weinig plek is. Vooral in de grote gemeenten, met name Amsterdam, Utrecht en Nijmegen. In Amsterdam staan 200 daklozen op een wachtlijst. Schrijnende gevallen komen heel soms in aanmerking voor een plek voor beschermd wonen bij organisaties die woonbegeleiding bieden, zoals bijvoorbeeld Exodus. Je werkt dan met hulp van professionals en vrijwilligers aan je toekomst. Een (vrijwillige) baan, een huis, een gezond sociaal netwerk en een vorm van zingeving. RON EN KIM Bij de overgang naar Nederland kun je hulp krijgen. Vlak voor het einde van je detentie krijg je een nazorgformulier opgestuurd. Daarop kun je aanvinken dat je dat je gebruik wil maken van een vrijwilliger van een vrijwillersorganisatie. Doe je dat,

Ron heeft nooit een nazorgformulier gezien. Toch kwam ook hij bij Humanitas terecht. 'Een half jaar geleden meldde ik me aan. Als je terugkomt uit het buitenland denk je dat in een rijk land als Nederland alles goed geregeld is. Dat is niet zo. Al gauw bleek dat ik klem zat bij die criminele maat. Toen kwam ik iemand tegen die ook in Spanje had gezeten. Hij had hulp gekregen van Surant en S.T.E.K. (stichting tijdelijk eigen kamer). Hij was niet eens een Amsterdammer, maar kreeg woonruimte. Hij zei dat er nog een derde club was die kon helpen. Dat was Humanitas.' Zo belde Ron aan op Sarphatistraat 4 en werd hij gekoppeld aan Kim (26). Zij is stagiaire en vrijwilliger. Ze doet de opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening. 'Handig', zegt Ron, 'want zo weet zij precies wat er mogelijk is. Zij wist bijvoorbeeld dat mensen die hun contributie niet hebben kunnen betalen bij Woningnet, soms toch met terugwerkende kracht ingeschreven kunnen blijven als ze het achterstallige bedrag betalen. Ze heeft voor me geregeld dat men deze regeling voor mij goedkeurde. Zo


H OO F DA RT I K E L

Ron en Kim

schoot ik met stip omhoog. In één keer was ik zestien jaar woningzoekende. Het kostte een bak geld, maar het scheelde veel! En: in mijn eentje had ik dit nooit gekund. Ik raad iedereen uit de grond van mijn hart aan een ‘Kim’ te zoeken!' Kim en Ron speurden samen het woningaanbod af. 'We hebben héél veel woningen bekeken. Op het internet maar ook in het echt. Maar steeds weer misten we de boot.

‘Weet je wat het is, een huis geeft rust’ Soms dacht ik dat er vriendjespolitiek in het spel was en was ik woedend! Dan moest Kim weer zeggen dat ik me rustig moet houden.' ALS NIEUW Uiteindelijk raakt Ron tot zijn eigen verrassing toch onder de pannen. 'Ik heb in mijn leven vier woningen gehad. Daarna nooit meer iets. Nu verhuis ik binnenkort voor het eerst sinds heel lang naar een eigen huis. Dat is… Ik weet gewoon niet hoe ik het zeggen moet. Weet je wat het is, een huis geeft rust. Voor mij hoeven alle avonturen niet meer. Je weet toch altijd waar het einde van de weg ligt. In de bak, dus. Ook al gaat het een paar jaar goed, het gaat een

keer mis. Even mijn telefoon pakken. Kijk! Dit is het. Ik kan het zelf nog maar amper geloven. Dit ziet er als nieuw uit, toch? De mevrouw van Eigen Haard zei het ook. Alsof het er net gerenoveerd is. Zie je dat bad-

kamertje? Spiksplinternieuw. Geweldig. Ook al omdat het in Noord is, waar ik nu ook al zit. Dus ik ben heel blij. Een huis is de basis. Probleem nr. 1 is nu getackeld. Ik kan nu verder.' ■

HULP ALS JE WEER TERUG BENT Ook terug in Nederland kun je nog hulp vragen. Amsterdamse gedetineerden kunnen terecht bij Humanitas Amsterdam bij het project 'Een Nieuwe Start'. Adres: Sarphatistraat 4, Amsterdam. Bel 020 – 523 11 78 of 06 – 511 273 14 (ook Whatsapp), of mail ens.amsterdam@humanitas.nl. Het Buiten-Re-integratie Centrum is geopend op maandag t/m donderdag van 10.00 – 17.00 uur. Gevangenenzorg Nederland kun je bellen. Je krijgt dan direct een intakegesprek dat ongeveer 20 minuten duurt. Dit kan op werkdagen van 09.00 – 17.00 uur. Bel 0800 – 331 05 68 (gratis en niet geblokkeerd nummer) of 079 – 331 05 68. Surant kun je bereiken via info@surant.nu of 036 – 532 07 99. Bij S.T.E.K. kun je je aanmelden via www.stichtingstek.nl/#Aanmeld. Meer info op dezelfde website. Vragen kun je stellen via 020 - 670 32 24 of stek@stichtingstek.nl. Exodus kun je niet zelf benaderen. De aanmelding voor een plek loopt via de gemeente (WMO), AWBZ of via het informatiesysteem Ifzo van Justitie.

RETURN  ia Bureau Buitenland krijg je het boekje Return – Straks naar V Nederland, regel het nu. Je ontvangt het wanneer je een jaar in detentie zit. Als er een contactpersoon van je bekend is, krijgt die persoon het ook. In de Return staat ook een hoofdstuk over wonen. Er staan veel praktische tips in. Lees het boekje!

RE AG E D IT A R E N O P R T IK E L? SCHR IJF O N S!

C O M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 2 0

11


G E LOO F

WARE VRIJHEID

Ter gelegenheid van het 35-jarig bestaan van Epafras mocht ik de slotviering inhoud geven. Op verzoek van de organisatie deed ik dat op een wijze, die de aanwezigen een inkijkje geeft in de werkwijze van de geestelijke verzorging onder gedetineerden in buitenlandse gevangenissen.

T

ijdens de viering vertelde ik het volgende verhaal van James Aggrey. Hij was een wetenschapper en een Ghanees die zijn landgenoten hielp op te staan tegen de koloniale onderdrukkers, de Portugezen. Aggrey was naar de VS geëmigreerd maar keerde terug om te helpen. Zijn doel was bewustwording, opvoeding, bevrijding van de Portugese kolonisator. De Portugezen hadden de Ghanezen altijd als minderwaardig gezien. Ook de Engelsen, die de Portugezen

12

CO M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 20

opvolgden, zagen hen als barbaren. James Aggrey inspireerde de bevolking om op te staan en zich weer bewust te worden van de eigen identiteit. En zich niet meer te laten vernederen. Het volgende verhaal is van zijn hand en vertelde hij tijdens een grote politieke bijeenkomst in 1925: 'Er was eens een boer die naar het woud bij de bergen ging met het doel een jong vogeltje te vangen om dit thuis in een kooitje te zetten. Het lukte hem een vogeltje, een jong van een adelaar, te pakken. Thuisgekomen zette

hij het jong in de kippenren bij de kippen. Het diertje at mais en legvoer speciaal voor de kippen, hoewel hij als adelaar behoorde tot de koning/koningin van alle vogels. Na vijf jaar ongeveer, kreeg de boer bezoek van een bioloog. Terwijl ze over het erf wandelden, zei de bioloog: ‘Die vogel daar, dat is geen kip. Dat is een adelaar.’ De boer antwoordde: ‘Zeker, het is een adelaar. Maar ik heb hem opgekweekt als een kip. Hij is geen adelaar meer. Hij is helemaal als een kip met de kippen geworden, behalve dan zijn 3 meter brede vleugels.’ ‘Nee!’, zei de bioloog met enige heftigheid. ‘Dit is en zal altijd een adelaar zijn. Want hij heeft het hart, de aard van een adelaar. Dat hart zal hem op een dag naar de verre hoogte doen wegvliegen.’ Maar de boer hield vol: ‘O nee, hij is gewoon een kip geworden en zal nooit meer vliegen als een adelaar.’ Waarop de bioloog vroeg: ‘Mag ik morgen een test doen?’ Dat vond de boer goed.


G E LOO F

kippen zijn graantje mee te pikken. De boer glimlachte: ‘Ik heb het je toch gezegd, die vogel is een kip geworden.’ De bioloog ontkende gedecideerd. ‘Het is een adelaar en zal altijd een adelaar blijven. Laten we nog een test doen, voor de laatste keer. Morgen zal ik de vogel laten vliegen.’ STA OP EN VLIEG De volgende dag stonden de boer en de bioloog vroeg op. Ze pakten de adelaar, namen hem mee naar buiten de stad, ver van de huizen van de mensen, ver ook van de kippen, naar de top van een berg. De opkomende zon

Dit inspirerende verhaal kan ons helpen om mensen hun waardigheid terug te geven en het geloof in zichzelf en hun diepste waarden. In ons geval gedetineerden, die vaak te lijden hebben van vernedering, ontkenning van hun talenten en mogelijkheden, en onderdrukking van het goede dat in hen leeft. Dit verhaal en andere uit de Bijbel en uit andere bronnen heb ik vaak gebruikt in mijn pastorale gesprekken met gedetineerden in binnenen buitenland. Het was bedoeld om mensen te helpen de spirituele tocht naar binnen te gaan en door introspectie zich

De ware vrijheid begint bij de het herstel van je eigen waardigheid verguldde de bergtoppen. De bioloog tilde de adelaar hoog op en riep op bevelende toon: ‘Adelaar, omdat je een adelaar bent, omdat je aan de hemel toebehoort en niet alleen aan de aarde, open je vleugels en vlieg!’ De adelaar keek rond. Hij trilde alsof hij nieuw leven voelde. Maar hij vloog niet. Toen hield de bioloog de adelaar stevig vast in de richting van de zon, zodat zijn ogen zich konden vullen met het felle zonnelicht en de uitgestrektheid van de horizon. Op dat moment strekte de adelaar zijn enorme en krachtige vleugels, maakte het typische adelaarsgeluid ‘kau-kau’, verhief zich als een koning en vloog omhoog, steeds verder omhoog, zo hoog dat hij verenigde met het blauw van het firmament.' KIP GEWORDEN De volgende morgen pakte de bioloog de adelaar, tilde hem heel hoog op en riep uitdagend: ‘Omdat je een adelaar bent, de koning van de vogels, en dus aan de hemel behoort en niet aan de aarde, open je vleugels en vlieg!’ De adelaar rustte op de uitgestrekte hand van de bioloog, keek verward rond, zag de kippen daar beneden hun graantje pikken en sprong naar de kippen toe en pikte zijn graantje mee. ‘Ik zei het je toch’, sprak de boer, ‘het is eenvoudigweg een kip geworden’. ‘Nee!’, hield de bioloog vol. ‘Dat kán niet, dat is tegen de natuur van deze vogel. Eenmaal een arend, altijd een arend. Laten we morgen nog een test doen.’ De volgende morgen klom de bioloog met de adelaar op het dak van de boerderij. Hij siste de adelaar toe: ‘Adelaar, omdat je een adelaar bent, open je vleugels en vlieg naar het hemelruim. Daar hoor je!’ Maar toen de adelaar daar beneden de kippen hun graantje zag pikken, dook hij naar beneden om met de

WE ZIJN ADELAARS Aggrey eindigde met de woorden: 'Landgenoten, broers en zussen, wij zijn geschapen naar het beeld van de Schepper. Maar er waren mensen die ons deden denken dat we als kippen waren, gekooid en gevangen in een leven dat niet bij ons leven en onze cultuur past. En velen van ons denken zelfs nog dat we maar kippen zijn. Maar we zijn adelaars! Daarom, broers en zussen, laten we onze vleugels uitstrekken en vliegen als adelaars. En nooit meer tevreden zijn met de graantjes die ze voor onze voeten werpen om mee te pikken. De ware vrijheid begint bij de vrijheid van je bewustzijn en bij het herstel van je eigen waardigheid en identiteit! Er zullen altijd mensen zijn die de zaak van de onderdrukten over de hele wereld zullen behartigen en met jullie meestrijden. Koloniale overheersing berooft ons van onze culturele eigenheid, identiteit en waardigheid. Sta op en vlieg je eigen bestaan tegemoet!'

de diepe waarheid van hun eigen identiteit, kwaliteit en kracht om op te staan zich bewust te worden. Bronnen van hun leven en vaak ook van hun geloof konden daardoor weer actief worden in hun leven. Spiegel je in dit verhaal en vlieg! Ga je toekomst tegemoet en vergeet niet wie je ten diepste bent en mag zijn. ■ Ds. Niek van Exel GEESTELIJK VERZORGER

NIEK VAN EXEL Niek van Exel is twintig jaar geestelijk verzorger geweest voor Epafras. Hij heeft zelf lange tijd in Brazilië gewoond en heeft daar vele gedetineerden bezocht. Ook in de periode daarna nog, vanuit Nederland. Met velen van hen heeft hij ook nu nog contact.

C O M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 2 0

13


AC H T E R G R O N D

ZIEK IN EEN BUITENLANDSE CEL

ZEG EENS AAAA Van lang vastzitten in het buitenland word je ziek. Bijna iedereen krijgt wel érgens last van. Van kleine fysieke ongemakken tot zware geestelijke problemen. Comeback zocht uit wat er scheelt, en welke hulp er is.

L

oop een gemiddelde gevangenis in en vraag hoe de mensen zich voelen. De kans dat je ‘Top! Kon niet beter!ʼ te horen krijgt, is klein. Heel klein. Vrijwel niemand voelt zich heerlijk in een buitenlandse cel. Veel mensen zijn niet gezond. Vraag je aan een willekeurige gedetineerde zijn tong uit te steken – zeg eens AAAA! –, zou je zijn

14

CO M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 20

TEKST:

Marjolein van Rotterdam

bloeddruk, temperatuur opmeten en een kleine bloedtest doen, dan zou je weten dat de toestand zorgelijk is. Ook gewoon vragen naar de gezondheid levert geen zonnige plaatjes op. ‘Mensen worden ziek door de detentie, krijgen een ziekte tijdens de detentie, of zijn al ziek voor ze gedetineerd raken,ʼ zegt Petra de Koster van de afdeling Consulaire

Aangelegenheden van het ministerie van Buitenlandse Zaken. 'Net als de mensen buiten hebben gedetineerden soms chronische ziekten. Ze komen bijvoorbeeld binnen met HIV, diabetes, hartaandoeningen, verslavingen, of met geestesziekten als een bipolaire stoornis, schizofrenie of een psychose. In de gevangenissen ontwikkelen veel mensen ook klachten. Dat is bijna onvermijdelijk. Ik ben casemanager Latijns-Amerika en de Caraïben. Daar zijn de gevangenissen overvol en laten de hygiënische omstandigheden te wensen over. Dat werkt ziektes als verslaving, uitslag door ongedierte als schurft of luis, schorpioenen- en rattenbeten en ook depressie in de hand. Daarnaast zijn er mensen die tijdens hun detentie een ziekte krijgen als kanker, of ontstekingen.  Verder lopen gedetineerden besmettelijke ziektes op, denk aan HIV of TBC. Tot slot raken ze nog weleens gewond bij gevechten of door ongelukken. Sommigen al bij de arrestatie.


AC H T E R G R O N D

lijke. Exacte cijfers over de gezondheid van gedetineerden zijn lastiger te achterhalen. Onderzoeken naar de gezondheidstoestand van Nederlanders in buitenlandse cellen zijn nooit gedaan. Het ministerie houdt per persoon een dossier bij, maar heeft geen ziektecijfers van het grote geheel. ‘We weten dat ziektes veel voorkomen', zegt Petra. ‘We weten ook dat de gemiddelde leeftijd

neerden daarom vitaminepillen. Vooral in zorglanden, als het nodig is ook in de niet-zorglanden.' HULP KRIJGEN Het verhaal wordt er niet vrolijker op. Wie ziek is in de gevangenis, wordt niet meteen afgevoerd naar een fijne ziekenboeg waar een lieve zuster hem in de

Voor eenmalige kosten, zoals een antibioticumkuur, is meestal wel een oplossing te vinden

Denk aan botbreuken of schotwonden, of iets wat misgaat met de bolletjes die ze hebben geslikt. In deze gevallen moet onmiddellijk medische assistentie worden verleend.ʼ LAGE WEERSTAND Alles bij elkaar is het nogal wat en is dat ook begrijpelijk. Gevangen zitten geeft spanningen en stress geeft klachten, ook lichame-

van gedetineerden wereldwijd 42 jaar is. Dit betekent dat er een behoorlijk aantal 60+ers vastzit. Zij hebben over het algemeen bij binnenkomst al (meerdere) gezondheidsklachten. Maar hóe vaak mensen precies ziek zijn en welke ziektes ze hebben, dat weten we niet.ʼ In andere landen zijn wel onderzoeken gedaan. In sommige Amerikaanse gevangenissen bijvoorbeeld is uitgezocht hoeveel gevangenen mentaal ziek zijn. Het aantal blijkt te stijgen. In 2010 was ongeveer 30 procent van de mensen in de New York’s Rikers Island gevangenis geestesziek, in 2014 was het percentage 40 procent, en in 2017 was het doorgegroeid naar 43 procent. Ook besmettelijke ziektes zijn weleens in kaart gebracht in de VS. Gedetineerden bleken een verhoogd risico te hebben op seksueel overdraagbare ziektes, ontstekingen, tuberculose, griep en andere virusziekten. Gevangenissen zijn dus gevaarlijke plekken voor je gezondheid? Petra de Koster: ‘Alleen al het voedsel brengt een risico mee. Het gevangeniseten is vaak onvoldoende, eenzijdig en bevat weinig vitaminen, waardoor de weerstand van gedetineerden laag is. Vitaminetekorten door slecht eten kunnen je al in een negatieve spiraal terecht laten komen. Via de ambassade krijgen gedeti-

ZORGLANDEN EN NIET-ZORGLANDEN Er is verschil tussen wat de ambassade voor je kan doen in de Zorglanden (landen met zware detentieomstandigheden) en Niet-zorglanden (landen met detentieomstandigheden op Europees niveau). In de Niet-zorglanden krijg je het basispakket consulaire bijstand en in principe 1 keer ambassadebezoek. Gedetineerden in de zorglanden krijgen het basispakket plus aanvullende aandacht en middelen (ongeveer 2 ambassadebezoeken per jaar). Bij het bezoek wordt vaak een attentie overhandigd met o.a. vitaminepillen, paracetamol, toiletartikelen, postzegels en schrijfgerei.

watten legt. Het omgekeerde is eerder waar. Wie ziek wordt kan niet werken en dus ook geen beter eten kopen. Ook komen artsen niet vanzelf naar je toe. Vaak word je in de gevangenis pas naar een arts gebracht als er echt iets heel erg mis is. Ben je ziek, of bang dat je iets mankeert, dan is het belangrijk zelf in actie te komen. Dat kan lastig zijn. Wie spanningen heeft, voelt zich rot. Wie ziek is, is meestal ook moe. Maar doe je niets, dan gebeurt er (vooral in de zorglanden) ook niets. Petra: ‘Gedetineerden moeten zelf aangeven dat ze de gevangenisarts willen bezoeken. Er zijn in sommige gevangenissen lange wachtrijen. Een lichtpuntje is dat de meeste gevangenisartsen wel bereid zijn medicijnen voor te schrijven. Die moeten gedetineerden meestal wel zelf betalen. Krijgt iemand niet de medicijnen die hij nodig heeft, dan kan de ambassade de autoriteiten hierop aanspreken. Maar dat levert niet altijd wat op: in een arm land waar ook de eigen bevolking geen medicijnen krijgt, zijn de autoriteiten niet erg gevoelig voor de druk van Nederland.ʼ Toch kan de ambassade je helpen. De consulair medewerker kan bijvoorbeeld bemiddelen om je naar de (gevangenis) arts te krijgen. Of je bijstaan bij het kopen van medicijnen buiten de gevangenis. Of je contactpersoon in Nederland benaderen om een financiële bijdrage te vragen. In uitzichtloze situaties samen naar een oplossing zoeken, is ook een optie. Bijvoorbeeld door te kijken wie binnen je netwerk zou kunnen helpen, en wie binnen het netwerk van de ambassade. ‘Voor eenmalige kosten, zoals de aanschaf van een kunstgebit, een antibioticumkuur, een eerste ➔

C O M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 2 0

15


AC H T E R G R O N D

‘Voorkomen is beter dan genezen, probeer zo goed mogelijk te eten’ onderzoek, een eenvoudige operatie, of bijvoorbeeld oogdruppels is meestal wel een oplossing te vinden. Voor het bekostigen van grote operaties of steeds terugkerende medicijnkosten voor chronische aandoeningen is dat veel moeilijker. In sommige landen mogen medicijnen van buiten de gevangenis meegenomen worden. Bezoekers nemen ze mee ze naar het bezoek of geven ze af. Het opsturen van medicijnen is af te raden. Meestal komen ze niet aan.ʼ Tot slot zijn er de vrijwilligers van Bureau Buitenland van de Reclassering en Epafras. Zij maken in de bezoekversla-

GOED OM TE WETEN • Een Nederlandse reisverzekering of zorgverzekering dekt niet wanneer je gedetineerd bent. • In het buitenland is de buitenlandse autoriteit verantwoordelijk voor de medische toestand van de Nederlandse gedetineerden.

16

CO M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 20

gen altijd melding van je medische situatie en welzijn. De ambassade kan dan in actie komen als dat nodig is. Ook geven de vrijwilligers adviezen mee. ‘Voorkomen is beter dan genezenʼ, zegt Petra de Koster. ‘Doe dus alles wat je kunt doen om gezond te blijven. Beweeg door te sporten, te luchten en te werken. Probeer zo goed mogelijk te eten – besef dat het gevangeniseten behalve niet smakelijk, ook vaak niet gezond is – probeer vitaminerijk voedsel te kopen, zoals groente en fruit, slik vitaminepillen, en neem vooral ook de hygiëne in acht. We adviseren iedereen vaak zijn handen te wassen en zijn cel en sanitair goed schoon te houden. En verder ook zichzelf mentaal gezond te houden door uitdagingen en bezigheden te zoeken. Boeken, spelletjes, hobby’s, werk, of een cursus, het maakt niet uit. Tot slot waarschuwen we voor verslavingen en schulden. Dit zijn vicieuze cirkels waar je vaak niet meer uitkomt.ʼ ALS HET TOCH VERKEERD GAAT Hoe meer tijd je doorbrengt in gevangenschap, hoe groter de kans dat je gedurende je detentie ziek wordt. Vooral in

landen waar de straffen hoog zijn, waar geen strafoverdracht mogelijk is, of de medische voorzieningen te wensen overlaten. In de afgelopen jaren is ook een aantal Nederlandse gedetineerden overleden, vooral in Latijns-Amerika. Het gaat om een klein percentage (minder dan 1 procent). Soms zijn er oplossingen. Als je terminaal ziek bent mag je soms thuis sterven, ondanks dat je je straf nog niet hebt uitgezeten. ‘De meeste landen kennen de mogelijkheid tot het indienen van een gratieverzoek op basis van humanitaire gronden', vertelt Petra. ‘Als eis wordt vrijwel altijd gesteld dat iemand daadwerkelijk terminaal ziek is. Dit is niet altijd gemakkelijk aan te tonen. Vaak zijn de verzoeken dan ook slepende processen. Met als risico dat de zieke gedetineerde tegen de tijd dat gratie wordt verleend, te ziek is om nog te reizen. Een gratieverzoek op humanitaire gronden moet door de advocaat worden ingediend. In sommige gevallen ondersteunt de Nederlandse ambassade het verzoek (in samenspraak met het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag). Het is vervolgens RE AG E aan de buitenlandse autoriteiD IT A R E N O P R T IK E L? ten om dit verzoek wel of niet SCHR IJF O te honoreren.ʼ ■ N S!


CO LU M N

Sandra woont met haar gezin in Engeland en bezoekt daar als vrijwilliger voor Bureau Buitenland Nederlandse gedetineerden. In haar columns vertelt ze over haar ervaringen.

VERSCHILLEN Vandaag bezoek ik gedetineerden in een groot modern gebouw. De controle is strikt maar loopt geolied. Boeken mogen hier niet mee naar binnen, dus ik krijg problemen met de agenda van Epafras en de Return van Reclassering, maar uiteindelijk praat ik ze binnen en is er weinig irritatie. Misschien zal ik ze bij mijn bezoeken van vandaag niet nodig hebben, maar het zou toch zonde zijn ze in de prullenbak achter te laten. Of weer helemaal terug te moeten brengen naar mijn kluisje in het bezoekerscentrum. Dat moest ik eens met een Comeback en, toegegeven, met een voetbal magazine dat ik daarbij probeerde mee te smokkelen. Ze trapten er toen niet in, maar vandaag gaat het goed. WACHTGEVANGENIS In een grote zaal krijg ik een stoel toegewezen. Heel toevallig blijkt de advocaat van de gedetineerde waarop ik wacht op hetzelfde tijdstip als ik een afspraak te hebben. Ik laat haar voorgaan en tijdens het wachten kijk ik rustig om me heen. Een grote hal met ongeveer 20 setjes mensen. Eén gevangene op één bezoeker. De bezoekers zijn bijna allemaal juristen en het valt me op hoe verschillend iedereen is. Wat een culturen bij elkaar! Mannen, vrouwen, gekleurd, wit, strakke pakken en hoge hakken, maar ook spijkerbroeken en T-shirts. Een jurist loopt naar de koffie- en snackbalie en koopt een bakje chips, loopt terug en zet het voor zijn cliënt neer. ʻWat liefʼ, denk ik. Het is mijn eerste keer hier. Het blijkt een ‘wachtgevangenis’ te zijn, zoals één van mijn gedetineerden die ik vandaag spreek het beschrijft. Dat blijkt moeilijk, zowel voor hem als voor mij. Hij leeft toe naar een rechtzaak die zal bepalen of hij veroordeeld wordt. Registreren bij Reclassering Nederland Bureau Buitenland staat dan nog helemaal niet op zijn radar. Toch leg ik hem uit wat de voordelen zijn: van hulp bij detentie of gezondheidsproblemen nu, tot hulp bij nazorg na vrijlating later. En natuurlijk het contact dat Bureau Buitenland onderhoudt met zijn contactpersoon in Nederland, alswel mijn bezoeken aan hem hier. Al twijfel ik vandaag aan de zin daarvan. Twijfel of je het wel goed doet is een vreemd fenomeen. Ik merk dat ik hem wat erger met sommige vragen. Dat veroorzaakt mijn twijfel, maar het zijn ook zíjn twijfels die die irritatie opwekken. Hij wil helemaal niet nadenken over waarom hij hier zit. Of wat fout ging. Zijn antwoorden zijn gemakkelijk: het verkeerde moment op de verkeerde plaats. Dat klopt. Maar de onderliggende vraag is moeilijker en stel ik niet, maar hij voelt hem wel. Waaróm was hij waar hij was? DROMEN De gesprekken zijn echter meestal gezellig. We hebben het vaak over familie, vrienden, kinderen of toekomstplannen en dromen. Ik vind het heerlijk om naar dromen te luisteren. Wat is er ook fijner dan weg te dromen? Even in een wereld te zijn die niet de realiteit is, waarin niets mis gaat, waarin je vrij bent om die kant uit te dromen die jij wilt. Ik bedenk me hoe ieders leven anders is. Veel gevangenen die ik bezoek komen uit andere culturen. Anders dan elkaars cultuur; anders dan de mijne; anders dan het land waarin ze vastzitten. Dat bepaalt hun levensloop. Soms geven al die cultuurverschillen problemen, maar gelukkig niet altijd. Gelukkig kan het ook juist leuk en interessant zijn. Problemen ontstaan waar dingen of gedragingen in sommige culturen geaccepteerd of normaal zijn en in andere niet. Niet iedereen kan daarmee omgaan en het is ook erg moeilijk soms om je aan te passen. Ik herinner me mijn frustratie toen ik net naar Japan was verhuisd en heel veel niet begreep van wat er om mij heen gebeurde. Toch kon ik ook om dingen lachen en paste ik me langzaamaan aan. In ieder geval genoeg om niet in de problemen te komen en het dagelijks leven leuk te vinden. En dan is het plots tijd om te vertrekken. De ‘legal visitors’ wordt gevraagd afscheid te nemen. Met heel veel lawaai verzamelen de gevangenen zich aan één kant van de hal en de bezoekers aan de andere kant. Ik hoor vaag de grappen en de opmerkingen aan hun kant. Het klinkt als een vrolijke lawaaierige meute. Aan mijn kant echter lopen we stil langs de balie om onze vingerafdrukken te geven en wachten. Onze deur mag pas open als alle gedetineerden weg zijn. En ongeacht al die verschillende culturen en achtergronden onder de ‘officials’, zijn we allemaal in Engeland dus staan we in stilte in een ordelijke rij. Saai, maar hoe aangepast! Hoe Brits!

Sandra

• VRIJWILLIGER VAN BUREAU BUITENLAND IN ENGELAND

C O M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 2 0

17


NIEUWS BUITENLAND

VLIEGTUIGRAMP IN IRAN Op 8 januari wordt bij Teheran een Oekraïens vliegtuig uit de lucht geschoten. Vlucht PS752 naar Kiev. Het vliegtuig stort kort na het opstijgen neer. Alle 176 passagiers komen om het leven. De wereld houdt de adem in. Wat zou Iran doen? Liegen en de internationale spanningen verhogen, of toegeven dat dit is gebeurd? Er zijn veel Canadezen aan boord, schrijft het AD. 138 van de 176 passagiers. Zij zouden in Kiev overstappen op een vlucht naar Toronto. Dat is een populaire route sinds de Amerikaanse sancties

reizen tussen Iran en Noord-Amerika moeilijk hebben gemaakt. In Nederland denkt iedereen meteen aan de MH17. Hoewel Iran anders reageert dan Rusland na de ramp met dat vliegtuig (waarbij 193 Nederlanders omkwamen). Iran geeft na een paar spannende dagen toe dat het de Boeing heeft neergehaald: het vliegtuig is per ongeluk uit de lucht geschoten. Men spreekt van een menselijke fout. Hiermee is de kous nog niet af. Veel vragen zijn nog onbeantwoord. De Iraanse autoriteiten hebben Oekraïense en

CORONAVIRUS RUKT OP

Canadese onderzoekers inmiddels wel toegelaten bij het vliegtuig, waar gek genoeg meteen na de ramp bulldozers aan het werk waren geweest.

GRETA THUNBERG PERSOON VAN HET JAAR Het Amerikaanse weekblad Time kiest elk jaar een persoon (soms ook meerdere) tot Person of the Year. Het zijn mensen die bepalend zijn geweest voor het afgelopen jaar. Persoon van het jaar 2019 werd de zestienjarige Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg. Ze kwam vorig jaar in de schijnwerpers te staan door haar 'schoolstaking voor het klimaat', schrijft Trouw. Elke vrijdag zat ze met een protestbord voor het Zweedse parlement. Inmiddels is ze een van de bekendste klimaatactivisten ter wereld en spreekt ze op wereldtoppen en congressen. Op de voorpagina van Time staat een foto van Thunberg als rots in de branding. Het bijschrift: De kracht van de jeugd.

PLAAG VAN BIJBELSE PROPORTIES

Covid-19

De Chinese stad miljoenenstad Wuhan gaat op slot als er in december een nieuw virus wordt ontdekt. Het is het besmettelijke coronavirus met verschijnselen als koorts, hoesten en kortademigheid. Het virus grijpt snel om zich heen. Al snel zijn er geen mondkapjes meer te krijgen. Om de groeiende stroom patiënten op te vangen moet een nieuw ziekenhuis worden gebouwd. In 10 dagen wordt het uit de grond gestampt. Op 30 januari roept de Wereldgezondheidsorganisatie de internationale noodsituatie af. Tegelijk zijn er in China schandalen. De jonge oogarts die eind december waarschuwt, wordt opgepakt voor het verspreiden van valse geruchten. Een maand later overlijdt hij aan de gevolgen van het virus. De Chinese partijleider Xi moet geweten hebben dat de arts gelijk had. De leider is al vroeg op hoogte van uitbraak. Maar licht pas weken later het volk in, wanneer er al miljoenen mensen zijn uitgezwermd over het hele land voor de viering van het Chinees Nieuwjaar. Het virus verspreidt zich zo ook naar andere delen van het land. Een week later zijn er ook doden in Iran en in Noord-Italië en voelt de hele wereld de angst. Eind februari zijn er de eerste besmettingen in Nederland. Op 6 maart zijn het er 82 en is de eerste Nederlandse dode gevallen. Wereldwijd zijn er op die dag 95.425 besmettingen en 3.286 doden. Daartegenover staat dat er ook 53.399 mensen zijn genezen.

18

CO M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 20

De ergste sprinkhanenplaag in decennia bedreigt de voedselvoorziening in OostAfrika. Vooral Ethiopië, Somalië en Kenia worden zwaar getroffen. Miljarden insecten vreten de gewassen op. In Kenia is de invasie de grootste in 70 jaar, schrijft de Volkskrant. Met een nieuw regenseizoen in aantocht verwacht de wereld voedselorganisatie FAO dat er voor juni nog 500 keer zoveel sprinkhanen zullen komen. Een van de zwermen in Kenia had in januari al een omvang van 40 bij 60 kilometer, groter dan de provincie Zuid-Limburg.

Sprinkhanenplaag


NIEUWS BUITENLAND

BREXIT GAAT DOOR Op 31 januari zwaait Europa ze dan eindelijk uit. De Britten verlaten de EU. Terug in hun splendid isolation, hun heilige afzondering. Wat de gevolgen zijn van de Brexit is nog onduidelijk. Dat niet alles verandert weten we wel zeker. In het eerste jaar moet nog van alles geregeld moet worden. Met name de toekomstige handelsrelatie met de EU is een heet hangijzer. Boris Johnson, de premier van Groot-Brittannië, speelt het meteen hard, schrijft Trouw. Hij gaat er met een gestrekt been in. De Britten zullen het de EU niet gemakkelijk maken, dreigt hij. Maar hóe ongemakkelijk vertelt hij niet. In een speech na het Grote Vertrek geeft hij geen details. Wel zakt de koers van het Britse pond meteen na de speech ten opzichte van de euro.

Een brandweerman bestrijdt de branden in Australië

AUSTRALIË BRANDT

Maandenlang staat Australië in brand. Tussen september en februari is 11,7 miljoen hectare - dat is bijna 3 keer Nederland - vernietigd door het vuur en zijn 33 mensen om het leven gekomen. Ook zijn 1,25 miljard dieren gedood en meer dan 2.500 huizen verwoest. De branden zijn ongekend heftig. De temperaturen ook. 49,7 graden wordt er gemeten. De beelden die bij de bosbranden horen wennen niet. Gillende koala’s die levend verbranden. Een jonge, zwartgeblakerde kangoeroe die in het prikkeldraad vast is komen te zitten en daar gestorven is. As die uit de lucht valt, en de hemel die op nieuwjaarsdag om vier uur ’s middags zwart wordt. Wie door het land rijdt ziet alleen maar verwoesting. ‘Het is alsof je van Groningen naar Maastricht rijdt en nog verder, en alleen maar zwartgeblakerd bos ziet’, schrijft de Volkskrant. Dan wordt het februari en begint het te regenen. Eerst voorzichtig, dan steeds harder. Op 7 februari wordt de zwaarste regenval in bijna twintig jaar genoteerd. Volgens het Nederlands Dagblad gaan in de deelstaat New South Wales ongeveer 20 van de 60 branden binnen 24 uur uit. In de oostelijke staten zijn er overstromingen.

ELF DODEN BIJ AANSLAG DUITSLAND Op 19 februari wordt Duitsland opgeschrikt door een aanslag. In twee shishalounges (waterpijpcafés) in Hanau bij Frankfurt worden negen mensen neergeschoten. Allemaal mensen met een Turkse of Koerdische achtergrond. De dader, de 43-jarige Tobias R., schiet na afloop ook zijn moeder en zichzelf dood. Hij woonde nog bij zijn moeder en zou aan achtervolgingswaanzin lijden. Volgens het AD was R. in beeld bij justitie en stond hij bekend als iemand met extreemrechtse sympathieën.

OPSTAND DOOR CORONAVIRUS Bij een opstand in de gevangenis in Modena in Italië zijn zes doden gevallen. Nadat bekend werd dat de familiebezoeken voorlopig stop worden gezet in verband met de corona epidemie, braken er in verschillende Italiaanse gevangenissen ongeregeldheden uit. In Milaan staken tientallen gedetineerden delen van de gevangenis in brand en klommen ‘Vrijheid’! Vrijheid!’ schreeuwend op het dak, meldt het AD. In Rome protesteren familieleden van gedetineerden buiten de poort van de Rebbibia tegen de verscherpte voorzorgsmaatregelen. In totaal zijn er nu in 27 Italiaanse gevangenissen rellen aan de gang, de gedetineerden eisen dat ze weer gewoon bezoek kunnen ontvangen in de gevangenis. De beslissing tot schorsing van de bezoeken werd genomen om verspreiding van het corona virus tegen te gaan. De vakbond van gevangenispersoneel had daar op aangedrongen. De situatie in Italiaanse gevangenissen is al jaren dramatisch, ze zijn overvol als gevolg van het verstopte juridische systeem in Italië. Er is weinig voor nodig om de vlam in de pan te laten slaan.

C O M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 2 0

19


INTERVIEW

FIONA ONTDEKTE IN DE CEL HAAR DICHTERSTALENT

POSITIEF DENKEN, OOK OP ZWAKKE MOMENTEN Ze zat anderhalf jaar in een Braziliaanse vrouwengevangenis. Daarna volgde een jaar voorwaardelijke invrijheidstelling. Nu staat Fiona op het punt terug te keren naar Nederland. Als een ander mens. 'In zekere zin heeft de straf me TEKST: Marjolein van Rotterdam geholpen.'

N

et toen Fiona (32) de donkerste dagen van haar leven doormaakte, merkten drugscriminelen haar op. 'Achteraf gezien geen toeval. Ze pikken er geen mensen uit die zich gelukkig voelen. Ik zat in een rouwproces. Leefde in een andere wereld. Je denkt dan niet helder na. Ze boden me een vakantie in Brazilië aan. Ik bedacht niet dat gratis niet bestaat. Even weg van de situatie thuis leek me heerlijk. Zo liep ik in de val.' Op weg naar het vliegveld dat haar weer terug naar Nederland moest brengen kreeg ze een tas mee. Ze had nog steeds geen argwaan. Pas toen ze werd opgepakt ging haar een lichtje op. Foute boel! Drugs dus. Fiona belandde in een vrouwengevangenis. Nu, na anderhalf jaar straf en een jaar voorwaardelijke invrijheidstelling, staat ze op het punt terug te keren naar Nederland. Ze is veranderd.

DEPRESSIE 'Niets gebeurt voor niets', zegt ze aan de telefoon vanuit Brazilië. 'Dat denk ik echt. In de gevangenis heb ik zo veel geleerd. Dankbaarheid voor wat je hebt, en positief zijn, ook op zwakke momenten. In zekere zin kun je zeggen dat de straf me heeft geholpen. Al was het natuurlijk verschrikkelijk om zo ver van huis vast te zitten, en ook nog in een land waar je de taal niet spreekt.' En nog erger: vast te zitten met een depressie. Een paar maanden voor ze naar Brazilië vertrok was ze moeder geworden van een zoontje. Het jongetje mocht maar een week leven. Toen ze met de mooie reis in de val werd gelokt zat ze al op de rand van een depressie. In een van de gedichten schrijft ze: ‘Wat is een depressie? Ik heb geen idee. Maar ik ervaar het met veel ups en downs. Het ene moment ben ik vrolijk en het andere boos en verdrietig.’ 'In de gevangenis werd de depressie eerst

‘Het eerste gedicht dat ik schreef is een brief aan mijn zoontje. ‘Hey mooie man van me’ heet het.’ In Brazilië zitten op de Verenigde Staten en China na, het grootste aantal mensen in de gevangenis. De gevangenissen zijn overbevolkt. Hierdoor zijn er vaak rellen. In vrouwengevangenissen is het soms ook verschrikkelijk. Vrouwen zitten er met 20 of 30 in een cel. Fiona zat in een relatief goede gevangenis. Ze werd goed behandeld. Ze zat met drie vrouwen in een cel. De drie hadden een eigen douche en wc.

20

CO M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 20

alleen maar erger. Ik voelde me ellendig. Er woedde een orkaan aan emoties in mijn lijf en tegelijk voelde ik me leeg als een zombie.' GEEN WOORD TE VEEL Fiona had geen idee dat het een depressie was. Anderen vertelden het haar. Ze kreeg medicijnen om de pijn te verdoven en medicijnen om te kunnen slapen. Nu zegt ze: 'Het komt veel voor. Zéker in de gevangenis. Ik denk alleen dat bijna niemand erover praat.'

Haar redding: twee groepen waar ze aan meedeed. Een werkgroep rouwverwerking en een poëziewerkgroep. Daar leerde ze ook dat praten en schrijven helpt. 'Ik had nog nooit gedichten geschreven, kon niet eens een Sinterklaasgedicht maken. Het was bijzonder te merken dat ik het kon. Ik weet nog hoe het voelde toen ik mijn eerste gedicht schreef en hoe ik het liet lezen in de groep. Het gaat over mijn zoontje. Hey mooie man van me. Het is een brief aan hem.' ‘Hier ben je elke dag bij me, elk moment van de dag’, dicht ze. ‘1 ding is zeker, je zou mijn mooie man zijn en niemand neemt dat van me af, ook al ben je daarboven.’ Lees het en je voelt een stomp in je maag. Ze zegt het goed. Geen woord te veel. Geen woord te weinig. 'Eigenlijk heb ik een versneld rouwproces gehad. Door de gevangenis werd ik gedwongen om anders naar dingen te kijken.


INTERVIEW

Het tegenstrijdige is dat ik daardoor geleerd heb positief te blijven. Zonder positief denken red je het niet. Ik heb mezelf ook

GEVOELENS willen huilen, maar niet kunnen huilen. willen lachen, maar niet kunnen lachen. willen gillen, maar niet kunnen gillen. waarom? waarom niet! het is de vechter in me die niet kan toelaten zwak te zijn en al die gevoelens toe te laten. in plaats daarvan word ik stil en trek ik me terug. alleen in mijn cel en niks zeggen, alleen maar denken. maar wanneer ik huil, lach en gil dan komt alles eruit. wat ik wel weet is dat alles wat je meemaakt in het leven je sterker maakt.

veel beter leren kennen. Heb noodgedwongen mijn kracht ontdekt.' Na het eerste gedicht volgden er meer. 'Het hielp om ze te schrijven. Niet dat de pijn erdoor wegging. Ik werd er niet blij van, maar het luchtte wel op. Ik schreef de ellende toch een beetje van me af. Na zes maanden kon ik stoppen met de medicatie.' Twintig gedichten heeft ze bij elkaar gezet in een bundel met een tweetalige titel: Parte da vida / Een deel van mijn leven. Er staan ook prachtig klinkende Portugese vertalingen in die ze maakte samen met haar poëzieleraar. Ze kijkt tevreden terug op het schrijven en wil straks in Nederland doorgaan met dichten. 'Ik kan het iedereen aanraden. Dichten, schrijven, iets maken om je hart te luchten. Het helpt echt.' DURVEN DROMEN In de gedichten gaat het niet alleen over de zwarte kant van haar leven, ook de positieve kant komt aan bod. Eén dichtregel vertelt al veel. ‘Alles in het leven gebeurt voor een reden’. Ze legt het uit. 'Toen ik zwanger raakte was de situatie niet stabiel. Daarna nog veel minder. Ik was een alleenstaande

moeder, maar was bereid om alles voor mijn kind te doen. Te vechten voor hem ook, toen bleek dat er iets niet goed was met zijn bloed. Moeder zijn was het belangrijkste wat er was. Die kleine kon er niets aan doen. Die had nergens om gevraagd.' Maar verder: geen stabiel mens. 'Vroeger was ik heel onzeker. Niet zeker over mijn persoon. Niet zeker over mijn leven. Niet zeker over mijn vrienden. Ook dat is veranderd. Nu denk ik: als je me niet waardeert zoals ik ben, zoek je maar een ander. Ik weet nu wie mijn echte vrienden zijn. Eén vriendin heeft me door dik en dun gesteund. Zij is als familie. Ons contact is door mijn gevangenisstraf alleen maar hechter geworden, ook al zat ik in Brazilië. Het is rustiger geworden. Ik voel me nu steviger in het leven staan, en heb ook meer gevoel. Durf te dromen en te geloven. In mijn zoontje en RE AG in God.' E D IT A R E N O P R T IK E 'Ik ben nu bijna een jaar buiL? SCHR ten. Het is tijd om naar huis te IJF O N S! gaan', zegt ze net voor we het gesprek afsluiten. ■

C O M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 2 0

21


S P O RT

WÜST EN LEERDAM PAKKEN GOUD

Hakim Ziyech

ZIYECH NAAR CHELSEA Ireen Wüst

Dertien jaar na haar eerste wereldtitel was Ireen Wüst voor de vijfde keer de beste op de 1.500 meter bij de WK afstanden schaatsen. De 33-jarige Brabantse was trots dat ze er weer stond op het moment dat het moest. Wüst bleef onder zware omstandigheden maar twee tienden boven haar persoonlijk record. Inmiddels staat de vijfvoudig olympisch kampioene op veertien keer goud bij de WK afstanden, waarvan vijf keer op de schaatsmijl. STUNT OP DE 1.000 METER Jutta Leerdam heeft voor een stunt gezorgd door in een Nederlands record de wereldtitel op de 1.000 meter te veroveren. De 21-jarige Leerdam snelde naar een indrukwekkende tijd van 1.11,84 waarmee ze maar twee tienden boven het wereldrecord bleef. Leerdam staat al jaren bekend als een groot talent, maar dit is haar eerste individuele medaille op een WK. 'Het is wel heftig dat ik nu al de beste van de wereld ben', lachte ze met de gouden medaille om haar nek.

KOBE BRYANT VERONGELUKT

De Amerikaanse basketballegende Kobe Bryant is op 41-jarige leeftijd omgekomen bij een helikoptercrash. Bryant geldt als een van de beste basketballers aller tijden. Hij speelde zijn hele carrière voor Los Angeles Lakers en werd vijf keer kampioen in de NBA. Bryant staat met 33.643 punten vierde op de topscorerslijst aller tijden.

Kobe Bryant

Hakim Ziyech kijkt enorm uit naar zijn overstap naar Chelsea volgend seizoen. De spelmaker van Ajax heeft het gevoel dat hij zich bij de Engelse topclub volop verder kan ontwikkelen. 'Ik ben trots. Ik krijg eindelijk de kans die ik voor ogen had. Daar ben ik heel blij mee', zegt Ziyech tegen Ajax TV over de transfer van 40 miljoen euro. DUURSTE NEDERLANDSE EREDIVISIE-SPELERS OOIT 1 Frenkie de Jong voor € 86 miljoen van Ajax naar FC Barcelona (2019) 2 Matthijs de Ligt voor € 75 miljoen van Ajax naar Juventus (2019) 3 Hakim Ziyech voor € 40 miljoen van Ajax naar Chelsea (2020) 4 Memphis Depay voor € 34 miljoen van PSV naar Manchester United (2015) 5 Steven Bergwijn voor € 32 miljoen van PSV naar Tottenham Hotspur (2020)

SJINKIE KNEGT IS TERUG Sjinkie Knegt is blij met de manier waarop hij zich staande hield bij de wereldbekerfinale in Dordrecht. De shorttracker hielp de Nederlandse ploeg aan een zilveren medaille. Dankzij een fraaie inhaalactie van Knegt leek Oranje zelfs even op weg naar het goud, maar uiteindelijk bleek Canada nipt te sterk. 'Ik denk dat we weer een ouderwetse Sjinkie hebben gezien', zei Knegt voor de camera van de NOS. De dertigjarige Knegt maakte zijn rentree nadat hij lang aan de kant stond vanwege ernstige brandwonden, opgelopen bij een ongeluk met de houtkachel bij hem thuis.

22

CO M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 20

Sjinkie Knegt


S P O RT

Mathieu van der Poel heeft zijn derde wereldtitel in het veldrijden veroverd. De 25-jarige Nederlander reed in het Zwitserse Dübendorf al in de eerste minuten weg en declasseerde zijn concurrenten. Van der Poel werd in 2015 in het Tsjechische Tábor op twintigjarige leeftijd de jongste wereldkampioen ooit in het veldrijden. Vorig jaar pakte hij in het Deense Bogense zijn tweede regenboogtrui. Met drie titels komt hij op gelijke hoogte met zijn grote Belgische rivaal Van Aert. Zijn grootste doel voor 2020 zijn de Spelen van komende zomer in Tokio, waar hij olympisch kampioen hoopt te worden op de mountainbike.

RICO WINT WEER VAN BADR

4 1 6 7 5 9 3 2 8

8 7 9 2 3 6 4 5 1

3 5 2 1 8 4 7 6 9

7 8 6 5 3 2 9 4 1 2 4 1 9 6 3 5 8 7

5 1 9 4 8 6 3 7 2 6 8 3 5 4 7 9 1 2

3 2 4 1 7 9 8 5 6 5 9 7 8 1 2 6 4 3

8 5 1 3 9 7 6 2 4 7 2 5 4 9 1 8 3 6

6 9 3 2 5 4 7 1 8 1 6 8 3 7 5 2 9 4

4 7 2 8 6 1 5 3 9

9 3 6 5 1 7 4 8 2

9 3 4 6 2 8 1 7 5

8 4 6 7 5 2 3 1 9

4 8 1 9 3 2 6 5 7 9 2 7 3 8 1 5 6 4

1 9 2 6 4 5 7 3 8

7 2 5 4 8 6 9 1 3

7 6 2 9 3 8 1 4 5

1 3 5 4 6 9 8 2 7

3 6 7 1 9 8 2 4 5 5 8 9 2 1 4 6 7 3

5 4 8 7 2 3 1 9 6 4 1 3 6 7 5 2 9 8

2 5 9 3 6 4 8 7 1 2 7 1 5 9 3 4 8 6

8 1 3 2 7 9 5 6 4 6 5 8 1 4 7 9 3 2

6 7 4 8 5 1 3 2 9 3 9 4 8 2 6 7 5 1

Rico Verhoeven heeft het wereldtitelgevecht met Badr Hari gewonnen. De dertigjarige titelverdediger in het zwaargewicht kickboksen won de rematch door een nieuwe blessure bij Hari. Bij het eerste 'gevecht van de eeuw' tussen Verhoeven en Hari in 2016 liep Hari een spierscheuring op, waardoor hij in de tweede ronde moest opgeven en de zege naar Verhoeven ging. Een tweede gevecht liet mede door een gevangenisstraf en dopingschorsing van Hari lang op zich wachten. Hari was uitstekend begonnen aan het spectaculaire gevecht - hij had Verhoeven al twee keer tegen de grond gekregen voor acht tellen - toen hij zich in de derde van maximaal vijf rondes blesseerde bij een draaitrap. De 35-jarige Marokkaanse Amsterdammer lag met een gescheurde enkelband op het canvas. Doordat Hari niet verder kon vechten werd Verhoeven met een technische knock-out tot winnaar uitgeroepen. Hari lag huilend op de grond waar zijn been werd ingepakt en Verhoeven troostende woorden sprak. Verhoeven heeft de wereldtitel in het zwaargewicht al sinds juni 2014 in zijn bezit.

Mathieu van der Poel

9 4 5 7 2 8 1 6 3

Raymond van Barneveld

te. 'Ik ben hier zo ongelooflijk trots op. Dit is echt fantastisch', zei Van Barneveld op het podium. 'Na 35 jaar komt aan alles een einde. Ik heb klappen gekregen, maar ben ook weer opgestaan zoals Rocky Balboa, een van mijn grote voorbeelden. Dat wil ik jullie ook meegeven. Als je in jezelf gelooft, dan kan je alles.' Van Barneveld had veel oud-collega's en bekende Nederlanders uitgenodigd, waaronder Robin van Persie, Rafael van der Vaart, Rico Verhoeven en Bobbi Eden. De bekende Nederlanders hadden wel regelmatig de hulp van de ouddarters nodig omdat ze het getal niet wisten te vinden op het bord. 'Barney' kende een imposante carrière met onder meer vijf wereldtitels, waarmee hij achter Taylor (16 wereldtitels) de meest succesvolle speler ooit is op het WK. Hij beleefde mindere laatste jaren, met als slotstuk de uitschakeling in de eerste ronde op het afgelopen WK.

2 3 8 6 1 5 4 9 7

Raymond van Barneveld heeft op een speciaal voor hem georganiseerde avond in Amsterdam afscheid genomen als profdarter. De 52-jarige Hagenaar werd emotioneel toen hij de drieduizend aanwezigen bedank-

1 6 7 9 4 3 2 8 5

BARNEY STOPT DEFINITIEF

VAN DER POEL WEER WERELDKAMPIOEN

ALS PASEN EN PINKSTEREN OP ÉÉN DAG VALLEN

A S N A R K L A M M E T J E K

L P P A L I T U R G I E A I A

E A V E R F A M I L I E R V A

G S N P T C B E L O F T E K R

N T A N E R I O S P S M O V S

E U C H A R I S T I E O A A E

I D G V R E U G D E R S G N N

T P A A S D I E N S T P K K D

I E D L B IJ B E L E N S R L L

D N IJ P O E E L N É D U E U E

A E R K G C N N E K I U K E S

R E V D N B O O D S C H A P F

T N I C A Y H H A Z E L A A R

L N I S Z N T H C O T N I A N

S B R O O D K I P É K R O O N

Badr Hari en Rico Verhoeven voor hun gevecht

C O M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 2 0

23


INTERVIEW

STICHTING LAWYERS ACROSS BORDERS

‘W E ZIJN EEN VANGNET VOOR MENSEN DIE GEEN KANT OP KUNNEN’ Per 1 januari is er een hulpkracht bijgekomen voor Nederlanders die vastzitten in het buitenland. Stichting Lawyers Across Borders. Samen met Dutch&Detained bieden zij onafhankelijke juridische ondersteuning aan de gedetineerden. Een gesprek met advocaten Sophie Hof, Robert Malewicz en TEKST: Marjolein van Rotterdam FOTO: Laura Cnossen Robbert Jonk.

H

et werk is verdeeld. Lawyers Across Borders doet vooral de landen binnen Europa; Dutch&Detained de zorglanden, meestal buiten Europa (zie kader). De Lawyers Across Borders zijn met zijn achten. Alle acht advocaten zijn gespecialiseerde strafrechtadvocaten van het kantoor Cleerdin & Hamer. Sophie Hof, Robert Malewicz en Robbert Jonk zijn de drie voortrekkers. Waarom is Lawyers Across Borders erbij gekomen? 'We geven al veel langer adviezen aan Nederlanders die vastzitten in het buitenland', zegt Robert Malewicz. 'Maar dan vaak onbetaald. Toen PrisonLaw er vorig jaar plotseling mee stopte, was er een korte overgangsperiode waarin Dutch&Detained het werk overnam. Per 1 januari is een nieuwe subsidieperiode ingegaan. Daar konden advocaten op inschrijven. Dat hebben we gedaan. We vonden het werk bij ons passen, omdat we in het internationaal strafrecht zitten. We kennen de wetgeving in veel landen en doen al veel zaken die te maken hebben met uitlevering, overlevering en WETS en WOTS. Als je dat doet krijg je vaak vragen. Wij zijn van de sociale advocatuur dus we zeggen nooit (of bijna nooit) nee. Fijn dus, dat we nu voor dat werk een aparte stichting hebben en een subsidie.' Sophie Hof: 'De subsidie betekent dat we kunnen professionaliseren. We hebben nu bijvoorbeeld een eigen telefoonnum-

24

CO M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 20

mer voor vragen, en vaste tijden waarop we mensen die advies willen te woord staan. Mensen die dat nummer bellen, krijgen meteen een advocaat aan de lijn.' Robbert Jonk: 'We zorgen ervoor dat een gedetineerde niet elke keer een andere advocaat krijgt die hem te woord staat. Als iemand aan een van ons zijn verhaal heeft gedaan, blijft die advocaat hem of haar helpen.' Wat kunnen jullie betekenen voor gedetineerden? Malewicz: 'We kunnen helpen met alles wat met de WETS en de WOTS (de wetten voor strafoverdracht) te maken heeft. Bekijken of iemand aan de voorwaarden voldoet bijvoorbeeld. Of helpen bij de beslissing wel of niet met de WETS of WOTS te gaan, dus juist wel of niet het laatste deel van de straf in Ne-

nen in veel landen advocaten. In de loop der jaren hebben we met al die collega’s samengewerkt. We kunnen dus helpen bij het vinden van een lokale advocaat. Wij werken met deze mensen samen om een zo goed mogelijk resultaat te krijgen.' Zijn er dingen die jullie niet kunnen? 'We kunnen en mogen niet alles', zegt Hof. 'Goed als gedetineerden dat beseffen. Wij mogen zelf geen zaken doen voor gedetineerden. Daar zijn mensen ter plaatse voor, die het lokale rechtssysteem goed kennen. Maar wij kunnen gedetineerden dus wel helpen aan een lokale advocaat.' 'Vooral in het begin', voegt Malewicz toe, 'is de rol van de lokale advocaat veel groter. Daarna komen wij weer meer in beeld. En voor wat betreft de WETS en de WOTS: wij mogen een gedetineerde niet aanmelden. Het is daarom belangrijk dat de gedetineerde zelf de eerste stap zet, ook als hij een terugkeergarantie heeft. Als het nog kan met hulp van de lokale advocaat. Wij kunnen het dan verder oppakken.'

Mensen die ons nummer bellen, krijgen meteen een advocaat aan de lijn derland uit te zitten. Dat is een strategische afweging: het is soms slimmer te blijven zitten waar je zit, omdat je dan eerder met vervroegde invrijheidstelling mag. Verder kunnen we een vinger aan de pols houden bij de procedure. Als het lang duurt vragen hoe het loopt. Nagaan of er stukken ontbreken, kijken of de vertaling wel klopt. Simpele dingen. Een aanvraag voor strafoverdracht duurt altijd lang, minimaal zes maanden. Daar krijg je dus vragen over. Wij kunnen er niet voor zorgen dat iemands procedure sneller gaat.' Hof: 'We hebben een groot netwerk, ken-

'Er is nog iets belangrijks', zegt Hof, 'als iemand al zelf een Nederlandse advocaat ingeschakeld heeft, dan gaan wij ons er niet ook nog mee bemoeien. We zijn er voor mensen die niets anders hebben, niet voor een second opinion.' 'We zijn een vangnet voor mensen die geen kant op kunnen', legt Jonk uit.' Wat is jullie persoonlijke motivatie om dit werk te doen? Hof: 'Mensen die vastzitten in het buitenland hebben het zwaar. Het ene geval is


INTERVIEW

nog schrijnender dan het andere. Laatst sprak ik bijvoorbeeld iemand die met een hoge straf vastzit. Diegene heeft al veel problemen, is ook suïcidaal. Met de familie is er geen contact en omdat de huur betalen er niet inzit zal deze persoon waarschijnlijk afscheid moeten nemen van dat huis. Daar proberen we bij te helpen. Natuurlijk kunnen we niet alles oplossen maar we kunnen wel samen met mensen dingen op een rijtje zetten. Als dat lukt is dat heel fijn. Het is mooi om te kunnen helpen!' Jonk: 'Mensen zitten in een netelige situatie. Wie vastzit in het buitenland heeft vaak maar weinig vrienden. Veel gedetineerden hebben niemand die hen betrouwbare informatie biedt. Wij kunnen dan een boei zijn waar mensen houvast aan hebben.' Malewicz: 'Ik kan slecht tegen onrecht. Niet voor niets zit ik hier, en niet op de Zuidas tussen de jongens die veel geld verdienen. Wat ik wil is goede hulp bieden. Ik wil niemand laten zitten.' ■

Robert Malewicz, Robbert Jonk & Sophie Hof

VERDELING Het ministerie van Buitenlandse Zaken maakt onderscheid tussen twee categorieën landen. De landen die voldoen aan een aantal minimumeisen op het gebied van detentieomstandigheden zijn opgenomen op de landenlijst. De overige landen worden zorglanden genoemd. Stichting Lawyers Across Borders helpt gedetineerden in de landen van de landenlijst: Andorra – Australië – België – Bulgarije – Canada – Cyprus – Denemarken – Duitsland – Estland – Finland – Frankrijk – Griekenland – Hongarije – Ierland – Italië – IJsland – Japan – Kroatië – Letland – Liechtenstein – Litouwen – Luxemburg – Malta – Monaco – Nieuw-Zeeland – Noorwegen – Oostenrijk – Polen – Portugal – Roemenië – San Marino – Singapore – Slovenië – Slowakije – Spanje – Tsjechië – Vaticaanstad – Verenigd Koninkrijk – Zweden – Zwitserland – in speciale gevallen de Nederlandse Antillen Dutch&Detained geeft ondersteuning aan gedetineerden in alle overige landen, de zogeheten zorglanden.

LAWYERS ACROSS BORDERS Elke werkdag kun je bellen met Lawyers Across Borders. Of kan je familie hen bellen. Maandag-, woensdag- en vrijdagochtend van 09.00 tot 12.30 en dinsdag- en donderdagmiddag van 13.00 tot 17.30 zit een jurist van Lawyers across borders klaar op tel. nr. (+31) 20 – 524 40 49. Lawyers Across Borders is ook bereikbaar per mail: info@lawyersacrossborders.nl Op www.lawyersacrossborders.nl en op de door hen gemaakte website www.uitlevering.nl is veel informatie te vinden. DUTCH&DETAINED De advocaten van Dutch&Detained zijn bereikbaar via tel. nr. (+31) 20 – 792 01 50, op werkdagen van 09.00 – 17.00 uur of via e-mail info@dutchdetained.com. Meer informatie op de website www.dutchdetained.com.

C O M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 2 0

25


BRIEVEN

IN COMEBACK IS RUIMTE OM BRIEVEN TE PLAATSEN. BEDENK WEL OF PLAATSING GEVOLGEN VOOR JE KAN HEBBEN. WE PROBEREN HET IN TE SCHATTEN, MAAR JIJ WEET HET ZELF HET BEST. OOK KUNNEN WE NIET ALTIJD ALLE BRIEVEN EN GEDICHTEN PLAATSEN. SOMS WORDEN ZE DOORGESCHOVEN NAAR EEN VOLGEND NUMMER. NOOIT ZULLEN WE ER EEN VAN OUDER DAN EEN JAAR PLAATSEN. BRIEVEN DIE ERG LANG ZIJN KUNNEN WORDEN INGEKORT. ALS JE EEN OPROEP PLAATST OM TE REAGEREN EN JE VOEGT JE ADRES TOE, DAN VERVANGEN WIJ JOUW ADRES DOOR DE TEKST: (Adres bekend bij Epafras). ALS IEMAND DAN WIL REAGEREN KAN HIJ OF ZIJ DIE REACTIE OPSTUREN NAAR EPAFRAS EN WIJ STUREN DIE DAN DOOR. ZO BLIJFT JE PRIVACY BETER BESCHERMD.

OPROEP AAN LEZERS Uit het oog uit het hart? Niet bij ons. In de Comeback maken we graag ruimte voor jullie verhalen en jullie ervaringen. Schrijf ons een brief en laat van je horen! Laat ons weten hoe je leven in de gevangenis eruit ziet. Hoe je je staande houdt. Of juist niet. Hoe je dag eruitziet. Heb je een vraag over je situatie? Juridisch of persoonlijk? Wij leggen jouw vraag voor aan specialisten. Dat kan anoniem. Of wil je graag contact met andere mensen die vast zitten? Stuur ons een brief met jouw verhaal. Dus: schrijf ons en deel je verhaal met alle andere Nederlandse mannen en vrouwen die vast zitten!

Zou je advies willen krijgen over hoe je om kan gaan met het gevangenisleven? René heeft veel ervaring, en zou je graag helpen met advies over hoe je het verblijf achter tralies zo positief mogelijk zou kunnen maken. Stel hem je vraag via Epafras!

RENÉ GEEFT ANTWOORD

NIEU RUBR W E IEK

Mijn naam is René, ik zit in hetzelfde bootje als jullie, in de hoop ooit weer in mijn thuishaven te mogen aanmeren. De afgelopen jaren heb ik mogen genieten van de Comeback, met vaak juridische informatie die goed van pas komt, actueel nieuws vanuit ons vaderland wat ons op de hoogte houdt. Verhalen over situaties met gelijksoortige omstandigheden waarin wij ons allemaal kunnen verplaatsen. Uiteraard zijn we allemaal onder verschillende omstandigheden beland waar wij nu vertoeven en verplicht zijn een gedeelte van ons leven door te brengen. Maar we hebben wel veel gemeen, we kijken allemaal vooruit om zo snel mogelijk weer met onze geliefden in Nederland herenigd te worden, en ondertussen het contact zo warm en levendig mogelijk te houden. Voor velen is er totaal geen bezoek en is zelfs het schrijven of telefoneren niet eenvoudig. Ik begrijp maar al te goed dat het heel erg zwaar is om zo ver verwijderd te zijn van alles en iedereen waar je intens veel van houdt en de hele dag omringd bent met mensen die jouw taal niet spreken. Ondertussen moeten wij allemaal wel proberen te roeien met de riemen die wij hebben. Om het tijdelijk verblijf achter tralies zo positief mogelijk te maken, of tenminste de last op onze schouders niet verzwaren. Helaas is er geen magische oplossing voor te vinden die voor iedereen hetzelfde resultaat zou kunnen geven. Maar er zijn wel een aantal richtlijnen die ons een duw of stap in de juiste richting geven. Voor iedereen is de ervaring vanaf het voorarrest tot veroordeling en het uiteindelijk uitzitten van de straf een bijzonder negatieve periode, en helemaal als je niet precies weet wat je te wachten staat en het allemaal zonder de steun en aanwezigheid van je familie en vrienden moet doen. Uit ervaring weten wij allemaal dat wij veel gemeen hebben zoals de gewaarwording van situaties waarin wij toegeven ‘Had ik dat van tevoren geweten, had ik het heel anders gedaan’ en daarmee bedoel ik niet de misstap waarvoor je nu vastzit. Het gaat mij voornamelijk om het gevangenisleven zelf en de omstandigheden waaronder wij moeten leven en de verplichtingen die daaraan verbonden zijn. Het is mijn bedoeling om jullie advies en suggesties te geven waar je alleen maar profijt van kan hebben in de hoop te voorkomen dat je tegen jezelf zou zeggen 'Had ik dat maar eerder geweten zeg!' Mijn advies en suggesties komen voort uit mijn eigen ervaring en van medegedetineerden waarvan ik geleerd heb, en dit wil ik graag met jullie delen in de hoop je dit soort leed te besparen. Ik ben ervan overtuigd dat ik veel gedetineerden hiermee van dienst kan zijn. Ik kijk uit naar jullie vragen in de hoop je in de juiste richting te kunnen sturen, ik geef iedereen mijn volle aandacht en inzet, en elk persoon die ik kan helpen geeft mij een enorme genoegdoening.

René

26

CO M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 20


BRIEVEN

WILSKRACHT Ik dacht dat mijn reis teneinde was, Mijn krachten uitgeput, De weg die voor mij lag versperd, Mijn voorraad op, En dat de tijd gekomen was, Om te schuilen in de duisternis.  Maar ik voel dat de wil in mij geen einde kent, En dat als oude woorden sterven op de tong,  Nieuwe melodieën opwellen uit het hart. Waar oude wegen eindigen, breekt een nieuwe wereld aan.

R

• NEDERLAND

FRANSE GEVANGENIS Ik wil mijn ervaring met jullie delen over mijn detentie in het buitenland (Frankrijk). Ik heb een vonnis gekregen voor het overtreden van de Opiumwet. Ik kreeg daarop een aftrek van 6 maanden en 2 weken. Dus in feite zou ik 2 jaar moeten zitten. Het verzoek om mijn straf in Nederland uit te zitten werd afgekeurd. Ik dacht, dit overleef ik niet. Na ongeveer 1 jaar heb ik een beroep gedaan op een V.I. (Liberation Conditionnelle) en die werd mij toegekend. Na 13 maanden en 6 dagen ging ik onder begeleiding richting Nederland, omdat ik ook nog een straf van 2013 moest uitzitten. Ik zit nu in PI Utrecht en het lijkt alsof ik van de hel regelrecht in een Paradijs ben beland. Alles is zo schoon en mooi! Vriendelijke PI’ers die je als mens behandelden en ik kon gewoon weer Nederlands praten. Mijn ervaring in de Franse gevangenis is niet onder woorden te brengen. Ik ging door een hel! Het was moeilijk om mij aan te passen, omdat ik de Franse taal niet machtig ben. Geen (op enkelen na) van de surveillantes die de moeite namen om je te begrijpen. Hetgeen heel veel frustraties opwekte. Ik heb me heel vaak moeten inhouden zodat het niet uit de hand liep. Ook hygiëne werd niet in acht genomen. De douchecellen zaten onder de schimmel. Ik weet nog dat kort voor mijn vertrek een Nederlandse mevrouw, die ook in detentie zat, haar tijd heeft genomen om alles weer schoon te krijgen. Het heeft haar uren gekost. Ze werkte bij de schoonmaak. Het luchten ging haast altijd met vechtpartijen gepaard. Ik heb gezien hoe andere vrouwen letterlijk tot bloedens toe in mekaar werden geslagen door groepen van 7 tot 8 gedetineerden. Ik voelde mij niet veilig, want bij deze vechtpartijen bleven de surveillantes binnen en keken achter de deur naar het schouwspel. Soms tot vermaak van sommigen. Tijdens het luchten werden ook allerlei soorten drugs en telefoons verkocht die de meesten in hun bezit hebben. Je bent opgesloten, dus bekijk je het. Ik heb kracht gevonden in het gebed. Ik vroeg aan God om mij zo snel mogelijk weg te halen, want geestelijk trok ik het niet meer. En mijn gebeden werden verhoord. Na 14 maanden mocht ik terug. De tijd is heel snel gegaan. Voor mijn gevoel lijkt het een paar maanden. Ik heb ook veel hulp mogen ontvangen van de mensen van de kerk die mij hielpen met van alles. Bijvoorbeeld brieven schrijven, gesprekken en vooral samen bidden. Ik heb gewerkt, opleidingen gevolgd en zoveel mogelijk aan activiteiten meegedaan om zodoende niet 24 uur opgesloten te zijn. Vermeldenswaardig is dat de medische zorg heel goed is. Het eten was vaker goed en heel voedzaam. Je mocht een kookplaat kopen en kon zodoende je eigen potje klaarmaken. Ik zou nog heel veel kunnen vertellen, maar houd het hierbij. Wil je met mij corresponderen, doe dat gerust via de redactie van dit blad. Als slot wil ik aan alle gedetineerden in het buitenland het volgende zeggen: weet je je geen raad meer en voel je dat je het niet meer trekt: ga in gebed tot de Heer. Leg al je zorgen, problemen en angsten voor aan God. Hij verhoort ze altijd en brengt oplossingen. Bid en geloof. Dankzij Hem heb ik dit overleefd. Ik was bang, maar Hij heeft mijn angst doen verdwijnen. Hij heeft ervoor gezorgd dat ik weer terug kon keren naar Nederland. Ik voelde mettertijd dat ik de kracht van boven kreeg om te volharden. Houd vol, want ’t komt goed. Geldt voor jullie in de gevangenis, maar ga door als je weer op vrije voeten staat. Ik zal nooit vergeten wat Hij voor mij heeft gedaan. Ik blijf dichtbij Hem en laat Hem nooit meer los! Amen. Heel veel kracht en gezondheid aan jullie toegewenst en Gods zegen.

L

• NEDERLAND (Adres bekend bij Epafras)

C O M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 2 0

27


BRIEVEN

VAN SPROOKJE NAAR NACHTMERRIE Na 90 dagen kan ik het nog steeds niet geloven. Ik zit in de gevangenis. Nog wel in Noorwegen! Een land waar ik lang naar uitkeek mijn toekomst op te bouwen. Waar ik alles voor heb opgegeven in Nederland en in Oslo al een eigen bedrijf had opgestart, een eigen huisje, inkomsten e.d. Geheel in mijn eentje! Het enige wat nog ontbrak, was de liefde van mijn leven. Deze liefde heb ik gevonden, een Nederlandse al wonend in Noorwegen. Mijn droom leek compleet. In februari zouden we in het huwelijksbootje stappen. Maar nu, door vele grote leugens aan hun kant, mag ik me vermaken tussen vier muren. De meeste leugens zijn in de rechtbank te vinden. Ik durf te zweren bij God dat ik echt niets misdaan heb. Liefde, spulletjes, geld, hulp voor het opstarten van een bedrijf, auto en huis. Zoveel heb ik ervoor over gehad om mijn geliefde en haar familie te helpen (7 kinderen totaal). Al hun leugens liggen duidelijk voor de neuzen van de Noorse politie, en ze zien het niet. Zes weken lang heb ik gevraagd om een nieuwe verklaring af te mogen leggen, maar ik heb niets meer gehoord dan 'te druk' of 'in afwachting van'. Tja, dat was wel even slikken voor ze toen ik afgelopen vrijdag in de rechtbank met nieuwe informatie kwam. De politie wilde deze dag de zaak bestempelen als 'klaar met onderzoeken'. Mijn mond viel open nadat de politie mij vroeg hoe ze op mijn harde schijf konden inloggen. Nog niet eens gesproken over belangrijke getuigen die ze niet ondervraagd hadden. Uhm... Het onderzoek was toch afgerond? Bewijs dat ik niets gedaan heb, zien ze als bewijs dat ik iets gedaan heb. Hoe gaan zij te werk? Blijkbaar als je iemand anders slaat, dan mag je vrijuit rondlopen met messen in je zak. Het is niet te beschrijven hoe hartverscheurend het was om na 2,5 maand mijn ouders eindelijk te zien en te spreken. Dan weet je pas wat echte liefde is en wie echt om je geven. Positief blijven is dan ook mijn grootste uitdaging. God zij dank werd ik na 54 dagen overgeplaatst naar een open afdeling. Desondanks zijn de mogelijkheden beperkt. Zoals ik nu heb begrepen, is onze afdeling een brug tussen A (gesloten afdeling) en B (open afdeling). Om mogelijkheden te krijgen zoals werk en studie moet ik doorverhuizen… Dan helpt het gevoel 'Ik moet wat doen' echt niet mee! En nee, aan de taalbarrière ligt het niet. Qua taal voel ik me God gezegend. Voordat ik naar Noorwegen verhuisde, 2,5 jaar geleden, had ik al ongeveer een jaartje Noors geleerd. Nu met deze situatie is Noors mijn tweede moedertaal geworden. Beter dan Engels, haha. Grammaticaal is Noors en Nederlands nagenoeg hetzelfde, maar desondanks af en toe verwarrend. Straks betekent 'nu meteen' en de uitspraak 'jij' (schrijft jeg) betekent 'ik'. 'Ikke' betekent weer 'niet'. En, hoor je het woord 'tak' (schrijft takk), kijk dan niet omhoog de boom in. Dit betekent 'bedankt'. God zij dank dat ik nog in voorarrest zit (al 3 maanden). Ik bid tot onze Hemelse Vader om hier zo snel mogelijk uit te komen en mijn leven weer opnieuw op te pakken. Als iemand tips voor me heeft, schrijf gerust naar mij. Schrijven vind ik leuk en ik zal zeker terugschrijven.

M•

NOORWEGEN (Adres bekend bij Epafras)

ONSCHULDIG TOT ANDERS BEWEZEN Drie jaar wacht ik al op een rechtszaak in Amerika. 'Onschuldig tot anders bewezen' zeggen ze hier, maar 3 jaar in een tank met 24 anderen, geen ramen, eenmaal 1 uur per week 'luchten' (in een afgesloten betonnen kamer zonder buitenlucht). Voor ontbijt boterham met worst en ook voor lunch, 7 dagen per week voelt niet als 'onschuldig tot anders bewezen', en dit is een huis van bewaring. Ondanks de ongelofelijke slechte plaats maken Comeback, het consulaat in Miami en familie het mogelijk deze tijd door te komen. Comeback met goede informatie voor iedereen en hierdoor ben ik achter het Dutch&Detained programma gekomen. Het consulaat in Miami Florida is mijn grootste steun! Communicatie met mijn familie was zonder hen nooit mogelijk geweest. Ik raad het iedereen aan om contact op te nemen met je lokale consulaat of ambassade! Wil je met iemand schrijven? Stuur me een brief, ik beantwoord iedereen! Hou je sterk!

D•

28

CO M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 20

VERENIGDE STATEN (Adres bekend bij Epafras)


BRIEVEN

PAUZE - REC - PLAY Elke dag hetzelfde liedje. Herhaling. Herhaling. Alles om je heen hetzelfde verhaal, dezelfde gewoontes, dezelfde, hetzelfde, dag in dag uit. Wat kan je eraan doen? Proberen je eigen routine te veranderen, maar toch komt het op hetzelfde neer. Al doe je vandaag iets anders, je hebt geen bewegingsruimte. Geen creativiteit om anders te doen om jezelf te laten groeien, om ergens vreugde, ergens iets te vinden waar je ziel gevoed mee kan worden. Je moet je tijd zitten. Je moet letterlijk de tijd zitten of liggen en af en toe een beetje heen en weer lopen. De wereld gaat vooruit en wij blijven hier achterstallig achter, de tijd was voor mij stopgezet sinds ik hier ben. Op PAUZE en de knop is blijven hangen. Want ach, al wilde ik het recorden REC het lukt maar niet of wil het niet omdat er weinig valt te recorden. Altijd hetzelfde liedje, dezelfde

dag en nacht. Dag in dag uit. Een glimp van wat er buiten de tralies verborgen staat, wordt willekeurig uitgekozen, bekend gemaakt, even op het nieuws en alleen in dit district want de hele wereld is te veel om uitgezonden te worden. En waar mijn interesses waren, wat ik belangrijk vond om te onderzoeken, op te zoeken, te vinden, te ontleden is nu alleen in mijn eigen geschrift te vinden. Wat mij inspiratie geeft om mijzelf te uiten, om niet te vergeten, te deprimeren om het zogezegd van me af te schrijven en om vrede te vinden met hetzelfde. Want elk verhaal en dat is het enige; elk verhaal heeft een andere wending, een andere zorg, een ander onderwerp, een andere point of view. Alles blijft hetzelfde, dezelfde, alleen in mijn verhalen bevindt zich wat anders, iets anders dan gisteren, dan morgen, dat wat er was en wat er nog moet komen. Herhaling. Herhaling. STOP

N•

ROEMENIË

EEN NIEUWE WEG Je kent het wel, of... waarschijnlijk ook niet! Je gaat op vakantie, drinkt te veel, maakt flinke verkeerde keuzes en belandt in de Thaise gevangenis. Nu zit ik aan de andere kant van de wereld en het zorgzame Nederland. Vier jaar en zeven maanden is mijn uitspraak. In een mum van tijd alles weggegooid wat ik heb opgebouwd. Het eten word ik niet vrolijk van, slapen doen we met ongeveer 42 mensen per zaal (ca. 40 m2) op de grond, schoon water is zeldzaam en laat ik maar niet beginnen over de verdere omstandigheden. De dieren van Artis en Diergaarde Blijdorp hebben betere omstandigheden. De taal spreek ik niet, hoe vervelend is het als je je emoties niet kunt uiten. De verschillende cultuur in combinatie met de vele negatieve gevangenen en invloeden, maken de gevangenis een hard bestaan. De afgelopen jaren heb ik vele buitenlandse gevangenisprogramma’s gezien en bewonderd, nu zit ik er zelf middenin. Hoewel ik elk jaar van Bevrijdingsdag geniet, kom je nu pas achter wat vrijheid echt is, hoe belangrijk dat gevoel is en wat het met je doet als het van je afgepakt wordt. Wat ben ik blij dat het leven, wat niemand zomaar kan afpakken, er gewoon is. Het leven wat we leven, is niet goed of slecht, het ís gewoon. Het is wat we ervan maken en denken. Vele slechte situaties en omstandigheden kunnen positief werken (en andersom). Alhoewel ik liever in vrijheid verblijf, zie ik vele kansen en positieve zijdes die ik kan verbeteren en/of ontwikkelen. Daarom ben ik druk bezig met mijn Engels verbeteren en mij te verrijken met de Thaise taal. De vele slechte woord(grappen) of minder leuke dingen die gezegd worden, 'versta ik niet'. Bepaalde figuren die het extra moeilijk proberen te maken, zijn mijn obstakels, maar vooral mijn leermeesters. Om me in te houden en te leren zelf niet zo te zijn (hoe moeilijk dat ook is). Als ik erop in ga en mee doe, zal ik deze alleen maar voeden. Gelukkig zijn er ook mensen die wel vooruit willen, daarom trek ik liever met deze op en leer deze wat Engels bij en zij mij Thai. Dit zal me verder helpen. Mijn doel is een beter mens te zijn. Dit is de beste tijd om te veranderen. Zolang ik een doel heb, kan de tijd nooit verspilde tijd zijn en maakt dit mijn nieuwe school. Wanneer ik bedenk dat er altijd mensen zijn die in een ergere of zwaardere situatie dan ik verkeren, dan valt de mijne altijd mee en geeft me dit hoop en motivatie om deze periode te overleven. Ik wil alle mensen die in eenzelfde soort situatie zitten of het moeilijk hebben een duw vooruit geven. Hoe zwaar de omstandigheden zijn, kop omhoog, geef niet op, hou vol. Want na de storm zal de zon weer tevoorschijn komen en kunnen we er alleen maar meer van genieten! Daarnaast wil ik eenieder die me helpt vreselijk bedanken en weet ik zeker dat bij terugkomst het eten verrukkelijk zal smaken en mijn bed zal voelen als een koningsbed! Als er mensen behoefte hebben om te schrijven, is dat zeker welkom. Zo kunnen we elkaar misschien steunen in deze tijd.

S•

THAILAND (Adres bekend bij Epafras)

C O M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 2 0

29


BRIEVEN

NAAR HUIS Ik kreeg een brief. Het is altijd wel een verrassing wie je schrijft. Dit keer kreeg ik bericht uit London! Die kreeg ik wel vaker en het was niet altijd het nieuws wat je wou lezen... Maar stiekem hoop je erop! Er stond in: 'Je uitleveringspapieren zijn opgestuurd naar de Nederlandse rechtbank te Arnhem. Engeland wil je graag uitleveren en daarom moet je deze voorwaarden tekenen! Dan kunnen we je details en paspoort gebruiken om alles gereed te maken'. Ik kon het gewoon niet geloven!! En gelijk lees ik de voorwaarden van de WETS & WOTS. Zou het zo zijn als Nederland een beslissing maakt in 90 dagen, ik dan in 30 dagen in Nederland kan zijn?! Dat is een raar gevoel! Of zou het valse hoop zijn? Ik kan het gewoon nog niet geloven. Gelijk mijn familie en vrienden geïnformeerd. En wat waren ze blij en wat zou het mooi zijn! Het duurde al te lang en heb nog wel jaren staan. We dachten dat het nooit zou lukken omdat mijn straf veel te hoog is in Nederland en het land waar ik vast zat, bezwaar zou hebben tegen de aanpassing van de straf door Nederland! Ik ben vanaf dag 1 hiermee bezig. Geloof in je zelf en de mensen die je erbij helpen, is belangrijk! Alle Nederlanders die vastzitten in het buitenland, geef niet op! Al is het een lange weg! Blijf schrijven naar de Nederlandse ambassade en de advocaten die je helpen of gewoon je familie. Je bent altijd beter ter plekke in Nederland. Ik vraag niet eens af of mijn straf aangepast wordt. Ik ben gewoon heel blij dat ik naar huis kan, en dat is Nederland. Ik zie het als een overwinning. Succes Nederlanders in buitenland!

R•

ENGELAND

R•

30

CO M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 20

KROATIË


MEDEDELINGEN

OPROEP Wil je bezoek van Epafras? Laat dit dan aan ons zo snel mogelijk weten met behulp van de portovrije envelop! Zo blijven we op de hoogte van je meest actuele verblijfplaats en komen ook na een overplaatsing brieven en Comeback op het juiste adres.

VOLG EEN GRATIS CURSUS De komende vijf jaar zullen er grote arbeidstekorten ontstaan op de arbeidsmarkt in de sectoren techniek, zorg en onderwijs. Het gaat met name om de werkenden die de komende jaren met pensioen gaan. Zij moeten vervangen worden. Het onderzoekscentrum Onderwijs en Arbeidsmarkt dat hier onderzoek naar heeft gedaan stelt dat er ongeveer 400.000 banen beschikbaar zullen komen. Er is nu ook al een tekort aan personeel in de technische beroepen. De kans op een baan wordt dus groter. Ook voor ex-gedetineerden. De stichting Educatie Achter Buitenlandse Tralies (EABT) biedt gedetineerden in het buitenland de mogelijkheid om tijdens hun detentie een opleiding of cursus te volgen. De opleidingen en cursussen worden gratis aangeboden. Het kost je dus helemaal niks en je bent wel met je toekomst bezig. In meerdere gevallen wordt er zelfs een verklaring van goed gedrag afgegeven ondanks je detentie. Laat je hier dus niet door tegenhouden en volg één van de opleidingen: • • • • •

Helpende Zorg en Welzijn Onderwijsassistent als voorbereiding op een mbo-opleiding Autotechniek of Elektrotechniek Chauffeursopleiding Goederenvervoer CCV of Personenvervoer en nog veel meer...

Er zitten veel voordelen aan het volgen van een opleiding of cursus tijdens je detentie. Zo vul je het gat in je cv op en leer je een vak. Je hebt geen internet nodig en je kunt je huiswerk per post opsturen. Ook de postzegels hiervoor zijn al betaald. Het maakt niet uit in welk land je gedetineerd zit, wij sturen het lesmateriaal op. Wil jij je tijd ook zinvol besteden en tegelijkertijd bezig zijn met je toekomst? Wacht dan niet langer en meld je nu aan voor een van onze opleidingen of cursussen. Voor meer informatie kun je contact opnemen met Bureau Buitenland van Reclassering Nederland of Educatie achter buitenlandse tralies, Frans Lemmers (directeur), Postbus 9005, 6070 AA Swalmen, Nederland.

PAASKAARTEN Bij dit nummer van Comeback tref je een speciale groet, al jaren een traditie. Gevangenen in Nederland maakten, onder leiding van een predikant, ook dit jaar weer een paaskaart. Deze kaarten vinden hun weg naar duizenden kerken in Nederland waar gemeenteleden er een groet op schrijven. Voor iemand die vast zit in Nederland, of in het buitenland. Als teken van verbondenheid: er wordt aan je gedacht. Pasen is een nieuw begin en het is goed om die boodschap elk jaar opnieuw door te geven!

Wil je corresponderen? Dat kan met gedetineerden in buitenland en binnenland, maar ook met vrijwilligers in Nederland. Zij kunnen je op de hoogte houden van wat er zoal speelt in de Nederlandse samenleving. Vraag bij Epafras een formulier aan om je aan te melden. Wil je meedoen aan het Kindercadeauproject? Dat is mogelijk voor eigen kinderen tot en met 12 jaar die in Nederland wonen. Geef dan ook contactadres, geboortedata en eventueel telefoonnummer door, zodat toestemming gevraagd kan worden. Wil je een Bijbel ontvangen? Het toezenden van een Bijbel en lectuur is aan regels gebonden. In Frankrijk wordt lectuur alleen toegelaten als daar toestemming voor is gevraagd en gekregen. Voor Spanje, en in mindere mate voor Engeland, geldt dat pakketjes retour gezonden worden. Als je gevangen zit in een van deze landen en lectuur wilt ontvangen, informeer ons dan als je een andere manier hebt gevonden voor ontvangst. Voor gedetineerden in Duitsland proberen wij bij een aanvraag voor een Bijbel de lokale geestelijk verzorger in te schakelen om toegang tot jou te krijgen. Heb je tips voor gedetineerden, reacties, verhalen of gedichten? Brieven worden vertrouwelijk behandeld. Is jouw verhaal bestemd voor publicatie in Comeback, geef dit dan uitdrukkelijk aan. Bij dit nummer vind je een portovrije envelop. [Deze envelop is alleen bedoeld voor post voor Epafras of familie, niet voor Reclassering, Lawyers Across Borders of Dutch&Detained.] Je kunt schrijven naar:

ANT WOORDNUMMER C.C.R.I. 9804 3500 ZJ UTRECHT THE NETHERLANDS

C O M E B A C K • N U M M E R 1 • 20 2 0

31


AC H T E R O P

COLUMN

REYNALDO ADAMES

Home is where the heart is Home is where the heart is, een mooi nummer van Elvis Presley. Deze zin herinnert me echter nog meer aan het nummer van 2Pac; Thugz Mansion. Hierin spreekt 2Pac de hoop uit om ooit te belanden op een plek waar hij verlost zal zijn van zijn problemen. In de gevangenis luisterde ik vaak naar dit nummer, met de hoop en het verlangen om ooit thuis te zijn. WELKOM ZIJN Ik sprak wel eens medegedetineerden die op de dag van ontslag geen idee hadden waar ze die avond zouden vertoeven. Ik kan me herinneren te denken; 'Wat maakt het uit? Buiten is buiten, en buiten is beter dan binnen achter tralies!' Helaas heb ik me daar zwaar in vergist. Ik zag mannen terugkomen op de afdeling omdat onder andere een solide basis als huisvesting er niet was. Buiten is niet zomaar buiten; de basis voor een goede terugkeer uit detentie berust onder andere op die twee factoren: een plek waar je welkom bent en iemand die je (weer) welkom heet. Dat maakt dat ik dankbaar ben. In een eerdere column schreef ik dat ik na detentie voor een jaar bij mijn moeder kon intrekken. Zij bood mij de kans om van daaruit opnieuw te starten. Die kans heb ik met beide handen aangegrepen, haar hulp en ondersteuning maakten dat mijn huis niet alleen uit stenen en dakpannen bestond, ik was weer thuis. Tegelijkertijd was het een stok achter de deur, ik hield me aan de belofte nooit meer in de criminaliteit te belanden. Die belofte zorgde voor een nieuw netwerk, een netwerk van mensen met wie ik constructief aan de toekomst kon bouwen. THUIS VOELEN Het doet me goed om te zien hoe het gevangeniswezen in Nederland steeds meer zorgt dat gevangenen de poort niet meer verlaten met enkel een blauwe vuilniszak en de wetenschap dat ze het zelf moeten uitzoeken. Steeds meer worden er in samenwerking met gemeenten en hulpverleners naar oplossingen gezocht om ex-gedetineerden op weg te helpen en huisvesting is daar een van. De (ex-)gedetineerde moet het wel

DE RECHTER

willen en actief (mee)werken aan zijn of haar toekomst. Zodoende adviseer ik gedetineerden om zich al tijdens detentie in te schrijven bij een woningbouwvereniging, dat kan ook vanuit het buitenland. Zo vertelde een kennis aan mij hoe hij tijdens zijn detentie een woning toegewezen kreeg. Hij begreep van de woningbouwvereniging dat hij zijn vriendin voor de woning kon machtigen zolang hij gedetineerd was om na detentie zelf de woning te kunnen betrekken. Dat geeft aan dat er vaak meerdere mogelijkheden zijn om vanuit detentie huisvesting geregeld te hebben. Volgend jaar ben ik alweer 10 jaar uit de gevangenis en ik merk nu dat thuis zijn ook te maken heeft met je plek in de samenleving, de rol die je vervult en wat jij en anderen voor elkaar betekenen op straat, in de wijk, het dorp of de stad. De mensen om je heen maken het dat je je thuis voelt. Maar vooral daar, daar waar je hart is.

Reynaldo Adames heeft een lange weg afgelegd. Van dader naar iemand die in gevangenissen zijn eigen verhaal vertelt. Het verhaal dat het weer goed kan komen. Als je maar de confrontatie durft aan te gaan.

JESSE VAN MUYLWIJCK

Profile for Comeback

Comeback 1 2020  

Advertisement
Advertisement
Advertisement