__MAIN_TEXT__

Page 1

Tijdschrift voor gedetineerden in het buitenland

ramadan voor gevangenen

n u m m e r 1 • 2019

Geestelijk verzorger Johan Smoorenburg ʻZolang ik leef, wil ik dit werk blijven doenʼ

nepnieuws Geloof nooit zomaar iets

aan het werk na detentie

Ex-gedetineerde Marcel vertelt zijn verhaal


p u zz e l

S U Z E J N E R E D N I K I S

C I S I N T O C H T S E E F I

D U U H Y A C I N T I J D G M

B N L R E T N E L Z C B O A G

V E S I K I T N U L R E O D A

E S D N N S L M E O A G R N D

R A A E A A E E O K N E N O IJ

F P K V D R I D G I I M T Z R

O M N O O R K R R N T U A A V

O L P H O I N E S R A A K N E

L A P A P R I L E E G V K G D

E P A A S V A K A N T I E T E

G N I N E O D E T E O B N J O

A S T I L L E Z A T E R D A G

T I M A A R T R A D I T I E E

© www.puzzelpro.nl

3

5 6 2 4 3 1 8 9 8 5

9

9 5 6 2

6 4

2

5 1 4 8 9

1

5 2

3 2 6 8 3

1 8 3 8 1 2 6 9 5 6 4

6 4 9 7 4 1 2 6 9 8 6 3 5 5 2 7 1 8 3 4 6 2 6 2 9 3 2 6 7 4

2

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 019

9 8 1

1 7 5 2 1

1 6 8

3 4 5 7 8

3 4 7 2

6 9 1 7 9 9

Bij de woordzoeker zitten de woorden horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Zoek ze op en streep ze af. De overblijvende letters vormen achter elkaar gelezen de oplossing (zie pagina 29).

APRIL BEDE BOETEDOENING BROODKIP CULINAIR DAGMIS DANK DOOPSEL D O O R N TA K K E N E VA N G E L I E FEEST GEBED GEEL GELOOF GOEDE VRIJDAG HAAN H YAC I N T INTOCHT JEZUS KAARSEN KINDEREN KOOR KRANS KROON KRUIS KUIKEN LENTE MAART MAND MUZIEK NARCIS PA A S VA K A N T I E PA L M PA S E N S T I L L E Z AT E R D A G TRADITIE VA S T E N VERF VIERING ZANG ZONDAG

9 2 8 4

8 6 7 6 3 4 1 2

woordzoeker

3

sudoku Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes waarin een aantal reeds ingevulde getallen staan. Vul de overige vakjes in, zodat in elke horizontale lijn en in elke verticale kolom de cijfers 1 tot en met 9 een keer voorkomen. Verder is de puzzel weer ingedeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten.


inhoud

redactioneel Welkom in de Comeback! Fijn dat we je weer bereikt hebben. Epafras, PrisonLAW en Bureau Buitenland zetten zich dagelijks in voor Nederlanders in buitenlandse gevangenissen. Ook door het samen maken van dit magazine. Hopelijk heb je er iets aan! De tijd in een gevangenis is meestal zwaar. Zeker in een buitenlandse gevangenis, ver weg van huis. De ondersteuning vanuit Nederland is erop gericht dat je die tijd zo goed mogelijk doorkomt. En liever nog: zo goed mogelijk gebruikt! Daarom gaat het in dit nummer onder andere over werk en opleiding. Wat kun je ermee tijdens je detentie? Hoe pak je dat aan wanneer je weer in Nederland bent? Het vraagt wel wat van je. Want je moet er energie in stoppen, terwijl je misschien zelf niet gelooft dat het zin heeft. De buitenwereld oordeelt snel, en je hebt het al zo vaak geprobeerd. Toch lukt het veel mensen die in dezelfde situatie hebben gezeten. Daar gaat het in dit eerste nummer van 2019 ook over. Met ondersteuning van familie of een bezoekvrijwilliger. Omdat ze niet wachtten tot iemand anders alles voor ze zou oplossen, maar omdat ze opstonden. En daardoor verder konden kijken! Wij wensen je veel sterkte in deze moeilijk periode in je leven en ondersteunen je graag waar we kunnen. Om te beginnen met dit magazine, waar je hopelijk ideeën door krijgt. En energie. Lente. Zoals die zich nu in Nederland weer voorzichtig laat zien. Ook namens Epafras en PrisonLAW, een hartelijke groet uit Nederland!

Lente, een nieuw begin

nieuws binnenland verlies van nederlanderschap een vak leren in de cel

04 07 08

geloof ‘Zolang ik leef wil ik dit werk blijven doenʼ

12 14

nieuws buitenland nepnieuws

16 18

sport interview jan de cock

20 22

vraag & antwoord

24

ramadan voor gedetineerden brieven achterop

26 27 32

Hoe stoom je jezelf klaar voor werk?

Geestelijk verzorger Johan Smoorenburg

Geloof nooit zomaar iets

ʻJe ziet in de gevangenis het slechtste, maar ook het mooiste in de mensʼ

Vast in Peru, wat nu?

Marjolein Groot Hoofd Bureau Buitenland Reclassering Nederland

COLOFON

Comeback is een uitgave van Stichting Epafras, Reclassering Nederland en PrisonLAW en wordt gratis verspreid onder Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Hoofdredactie Albert Jan Stam Redactie Marjolein van Rotterdam Artdirectie Nienke Katgerman / Gront Eindredactie Ellen Segeren Medewerkers Sander Bouten / Global Village Media, Jarmila Thodé / Epafras, Melinda Lewis en Klasinet Lageman / Reclassering Nederland Bureau Buitenland, Marieke Paijens / PrisonLAW Bladmanagement Arjen Duijts / Global Village Media Strip Jesse van Muylwijck Puzzel Puzzelpro.nl Redactieadres Burgemeester Reigerstraat 74, 3581 KW Utrecht Email info@epafras.nl Telefoon +31 (0)30 - 233 24 32 Website www.epafras.nl Stichting Epafras heeft tot doel geestelijke verzorging te bieden aan Nederlanders in buitenlandse strafinrichtingen. Epafras richt zich in deze geestelijke verzorging op iedereen die te kennen geeft daar behoefte aan te hebben.

comeback • nummer 1 • 2019

3


n i e u w s b i nn e n l an d

Erkenning doodgeboren kinderen Sinds februari kunnen ouders van doodgeboren kinderen hun kinderen officieel laten bestaan. De kinderen mogen nu worden opgenomen in de Basisregistratie Personen. Omdat dat eerder niet kon, bestonden de kinderen formeel niet en hadden ze op papier geen naam. Na vier dagen waren er al ruim 850 kinderen aangegeven bij de burgerlijke stand, meldt het AD.

Hup, dat bed uit!

Werkplaats van de NS

Tilburg en NS schuldig Tussen 2004 en 2012 moesten zo’n 800 Tilburgse werklozen verplicht aan de slag. Ze moesten via het reïntegratiebedrijf oude treinen schuren en verven op een werkplaats van NS. Wie niet meewerkte, kreeg geen uitkering meer. Nu blijkt dat de werklozen hierbij zijn blootgesteld aan het zeer giftige chroom-6. De stof zat in de verflagen die ze weg moesten halen. Chroom-6 is kankerverwekkend en kan longziekten veroorzaken. Beschermende kleding, mondkapjes en ventilatie kunnen dit voorkomen. Begin februari werd bekend dat de mensen die met het project hebben moeten meedoen in elk geval € 7.000 schadevergoeding krijgen van de gemeente en de NS, ziek of niet. Sommigen vinden dat niet genoeg.

Wie in Nederland naar een ziekenhuis moet, is er eerder weer uit dan de meeste andere Europeanen. Ziekenhuisopnames duren in Nederland het kortst, meldt Eurostat. Patiënten liggen gemiddeld 4,5 dag in het ziekenhuis. In Tsjechië is dat bijna 10 dagen. Ook Kroaten en Fransen liggen met 9,3 en 9,1 nachten lang in het ziekenhuis, schrijft weekblad Elsevier. Nederland is al even bezig het aantal (dure) ziekenhuisovernachtingen te verminderen.

Het raadsel van de dode spreeuwen

Dode spreeuwen in Den Haag

In oktober zijn vogelliefhebbers ontdaan. Hoe kan het dat er zo maar 350 spreeuwen dood liggen in het Haagse Huijgenspark? Wekenlang doen de wildste verklaringen de ronde, waaronder dat de vogels vergiftigd zijn door mensen die een hekel hebben aan vogelpoep. Maar onderzoek van het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam wijst uiteindelijk anders uit. De vogels vlogen zich te pletter. Alle onderzochte vogels hadden gescheurde levers. Sommige hadden ook nog beschadigingen aan het hart, bloedvaten, luchtzakken en longen. De onderzoekers in het AD: 'Wij houden het er nu op dat de spreeuwen bij aankomst of vertrek uit de slaapbomen, wellicht in een plotselinge panieksituatie, tegen elkaar of tegen boomtakken gevlogen zijn, of direct in aanvaring met de grond zijn gekomen.' Niet iedereen is overtuigd. Een onderzoeksbureau van de Universiteit Wageningen houdt het op overlijden door het eten van besjes van de taxusplant.

Scholieren in actie tegen ‘klimatig’ beleid In januari kwamen er nieuwe cijfers. Het gaat niet lukken, berekende het Planbureau voor de Leefomgeving, om in 2020 een kwart minder CO2 uit te stoten. Deze verplichting was door de actiegroep Urgenda voor de rechter afgedwongen. Gooi er een CO2-heffing in, roepen velen als reactie. De vervuiler betaalt, tenslotte. Verschillende politieke partijen, maar ook een groep economen roepen erom. Maar het hardst van al roepen de scholieren. Net als in landen om Nederland heen, staken ze voor het milieu. Ze willen er een strengere klimaatwetgeving mee afdwingen. Het grote voorbeeld is de Zweedse Greta Thunberg (16), die al sinds september elke vrijdag staakt. Ze spreekt op grote klimaatconferenties. In Nederland zit de 10-jarige Lilly Platt elke vrijdagmorgen voor het gemeentehuis van Zeist. Op 7 februari is er een demonstratie op het Malieveld tegen het ‘klimatig’ regeringsbeleid. Ongeveer 15.000 scholieren komen ervoor naar Den Haag.

4

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 019


n i e u w s b i nn e n l an d

Deze keer Peter R. de Vries met geluidsopname

Nederlandse huizen één na duurste van Europa Huizen in Nederland worden steeds duurder. Er zijn meer kopers dan woningen. Hierdoor behoren de Nederlandse huizenprijzen tot de snelst stijgende van Europa, rekende het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) uit. Een nieuwe koopwoning kostte in Nederland in juli, augustus en september 17% meer dan een jaar eerder, en bestaande koopwoningen ruim 9%. Gemiddeld kostten huizen 10,2% meer dan een jaar eerder. Volgens Trouw stegen alleen in Slovenië de woningenprijzen nog meer. Hier waren huizen in 2018 15,1% duurder dan in 2017.

Stichting wil exgedetineerden in nood helpen

Er is altijd wat te beleven in het Holleederproces waarin Willem Holleeder terecht staat voor betrokkenheid bij vijf liquidaties en een poging daartoe. Is het eerst Willems zuster Astrid Holleeder die een opgenomen gesprek afstaat, in januari komt ook misdaadjournalist Peter R. de Vries met een geluidsopname naar de rechtbank. In 2011 nam hij een telefoongesprek van een uur op. Willem zat toen vast. Volgens de Volkskrant doet Holleeder in dit gesprek uitspraken die belastend zijn voor hemzelf en voor drugshandelaar Dino S. en diens advocaten, en ontlastend voor zakenman Jan-Dirk P. die

4,5 jaar celstraf kreeg voor het witwassen van geld dat Holleeder had afgeperst.

Peter R. de Vries en Willem Holleeder op tv

Strijd om hoogste vreugdevuur loopt uit de hand Het is elk jaar een strijd: Duindorp tegen Scheveningen. Jonge gasten die anders misschien de feestdagen zouden doorbrengen met relletjes schoppen, bouwen nu een zo hoog mogelijke brandstapel. Vroeger van kerstbomen, tegenwoordig van pallets. De stapels zijn zo hoog als een flatgebouw van tien verdiepingen. Op Oudejaarsavond gaat de fik erin. Op Scheveningen slaat het vuur dit jaar tot ieders schrik over naar de Boulevard en waait een rampenfilmachtige vonkenregen over de huizen erachter. Fietsbanden smelten, huizen en auto’s worden beschadigd, mensen vluchten. Als door een wonder raakt er niemand gewond. Drie weken na de Oudejaarsnacht geeft de gemeente toe dat ze wisten dat de bouwers in overtreding waren. Volgens de regels zou er ingegrepen worden. De bouwers mochten tot 35 meter gaan, maar de vuurstapels waren dit jaar 48 meter hoog, meldt het AD. Het onderzoek naar de brand loopt nog.

De Stichting Urgente Noden (SUN) Drechtsteden wil ook ex-gedetineerden financiële hulp gaan geven. SUN is er nu al voor mensen in de hulpverlening die uit de zeven Zuid-Hollandse steden komen die zich samen de Drechtsteden noemen: Dordrecht, Alblasserdam, Hardinxveld-Giessendam, Zwijndrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Hendrik-Ido-Ambacht. Volgens het AD keerde de stichting in 2018 ruim € 90.000 uit aan 156 mensen.

Dubbele achternaam voor je kind Ook Nederlandse kinderen kunnen in de toekomst een dubbele naam krijgen. Dat is in elk geval wat het D66-Kamerlid Vera Bergkamp wil. Zij vindt dat ouders de mogelijkheid moeten krijgen om hun kind de familienaam van de vader én van de moeder te geven. Nu moeten ze nog kiezen uit een van beide. Volgens Trouw heeft Bergkamp een meerderheid van de Kamer achter zich.

De vuurregen in Scheveningen

comeback • nummer 1 • 2019

5


n i e u w s b i nn e n l an d

waddeneilanden vol plastic

Doden in instellingen door personeelstekort In de zorg leidt het personeelstekort tot doden. Dat concluderen weekblad De Groene Amsterdammer en dagblad Trouw. Samen hebben ze een onderzoek afgedwongen. In 20 procent van de gevallen waarbij de dood of ernstig letsel het gevolg waren, was het personeelstekort de hoofdoorzaak. Bij nog eens een kwart speelde het een ‘nadrukkelijke rol’. Trouw schrijft dat de instellingen medewerkers bij elkaar wegkapen met bonussen. Ook gaan er miljoenen euro’s op aan de inhuur van zzp’ers en andere invalkrachten. Enkele instellingen moesten al tijdelijk een afdeling sluiten vanwege personeelstekort.

Een vrijwilliger ruimt het strand op

Op 1 januari komt het containerschip MSC Zoe, dat onder Panamese vlag vaart, in slecht weer terecht. Ter hoogte van de Waddeneilanden verliest het minstens 345 containers op de Noordzee. Pas in de volgende nacht wordt de vermissing geregistreerd. Een deel van de containers barst open, de inhoud spoelt vooral aan op Vlieland, Terschelling en Schiermonnikoog. De Waddeneilanden liggen bezaaid met plastic speelgoed, huisraad, pantoffels, flatscreentelevisies, kussens, speelgoed, matrassen, fleecedekens, kuipstoeltjes, lattenbodems, gloeilampen en auto-onderdelen. Maar ook piepschuim, HDPE-korrels (een grondstof voor de plasticindustrie), batterijen en giftige chemische stoffen komen vrij. Jutters zijn er als eerste bij. Daarna komen vrijwilligers de stranden opruimen en wordt ook het leger ingezet. Later in de maand spoelen zeker 20.000 dode zeevogels aan. Het verband met de containers wordt nog onderzocht. Ook de ramp zelf is nog in onderzoek. Nederland onderzoekt de gevolgen van de 345 overboord geslagen containers, Panama zoekt naar de oorzaken, schrijft de Leeuwarder Courant. De resultaten worden op zijn vroegst verwacht in de herfst.

Hotelpiraten ‘Henk en Jolanda’ gepakt Ze stelden zich voor als ‘Henk en Jolanda’, maar heten eigenlijk Jan en Jolanda. De twee bedrogen samen tientallen horecagelegenheden. Ze reisden heel Nederland door, sliepen in hotels en lieten zich verwennen, maar betaalden geen cent. Overal lieten ze onbetaalde rekeningen achter. Tot ze uiteindelijk werden ontmaskerd dankzij een foto op Facebook. In februari stonden ze voor de rechter. Allebei kregen ze een behoorlijke straf. Jan V. (63) moet vier jaar zitten, Jolanda H. (54) drie: de maximumstraf bij oplichting, schrijft de Volkskrant.

De 'butler'

De butler heeft het niet gedaan De zaak die bekend is geworden als de butlermoord stamt uit 1983. Al zeven keer is die heropend. Nu wil de voormalige huisarts Henk-Maarten Laane (72) het nog een keer proberen. De dokter houdt zich al 36 jaar met de zaak bezig. Volgens hem heeft de butler het niet gedaan. Dick van L., de ‘butler’, woonde in het huis van de Dorothea van Wylick (toen 72) die hij verzorgde. Maar hij heeft haar niet vermoord. Ook al was er een motief: Van Wylick was superrijk en de homoseksuele Van L. was vijf weken voor haar dood in het geheim met haar getrouwd. Volgens dagblad Trouw heeft Laane, en met hem vele andere artsen, bewijzen dat de vrouw aan een hartinfarct stief.

Laadpaalklever woord van het jaar In 2018 neemt het aantal elektrische auto’s toe. En ook de daarbij behorende ergernis over mensen die te lang een laadpaal bezet houden. Die worden laadpaalklevers genoemd. Kennelijk zijn er daar nogal wat van, want laadpaalklever bracht het tot woord van het jaar 2018. Dat meldt het taalkundig genootschap Onze Taal. Ook de woorden blokkeerfriezen (Friezen die anti-zwartepiet-demonstranten tegenhielden op weg naar Dokkum) en vliegschaamte (je schamen om te vliegen, vanwege de luchtvervuiling door vliegtuigen) scoorden hoog.

6

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 019

Laadpaal


acht e r g r o n d

5 vragen over

het verlies van Nederlanderschap Langzitters, opgelet. Wie langer dan 10 jaar buiten Europa gevangen zit én een dubbele nationaliteit heeft, raakt het Nederlanderschap kwijt. Om dit te voorkomen, moet je bij de ambassade een verklaring omtrent het Nederlanderschap aanvragen, of een paspoort. En dit op tijd doen. Comeback legt aan de hand van vijf vragen uit hoe het zit.

1 Wat zijn de regels? Wie langer dan 10 jaar vastzit raakt de Nederlandse nationaliteit kwijt als hij of zij: • buiten Europa gedetineerd is; • en langer dan 10 jaar uit Nederland weg is; • en naast de Nederlandse ook een andere nationaliteit heeft. Het verlies van het Nederlanderschap gebeurt automatisch. Het is een gevolg van de Rijkswet op het Nederlanderschap, die in 2003 is aangenomen. 2 Kun je het voorkomen? Ja, dat kan! Door vóór het verstrijken van de periode van tien jaar een paspoort of een Verklaring Bezit Nederlanderschap aan te vragen. Een paspoort aanvragen is lastig. De meeste

gevangenisdirecteuren laten niet toe dat gedetineerden een reisdocument krijgen. Een Verklaring Bezit Nederlanderschap kun je schriftelijk aanvragen. Met zo’n verklaring gaat een nieuwe periode van 10 jaar in. De verklaring kost € 30. Dit moet je zelf betalen. 3 Wanneer moet je in actie komen? De wet schrijft voor dat je het paspoort of de verklaring verstrekt moet hebben gekregen voordat de 10 jaar voorbij zijn. Wacht er dus niet mee tot de laatste dag, maar verstuur je verzoek een paar maanden voordat de termijn verstrijkt. Dat kan met een brief, of zelfs telefonisch – vraag wel of de ambassade daar een aantekening van maakt in het systeem (Kompas). Een andere mogelijkheid is een formulier dat je van het

internet downloadt. De meeste landen gebruiken het formulier ʻAanvraag verklaring omtrent het bezit van het Nederlanderschapʼ. Dat staat op de website www.nederlandwereldwijd.nl onder > Documenten. Als je iemand hebt die het voor je kan downloaden, kan dit dus ook. 4 Zeggen ze ook weleens nee? Een aanvraag wordt beoordeeld. Je krijgt dus niet automatisch je verklaring. Het helpt als je op het moment van arrestatie in een Nederlandse gemeente ingeschreven stond. 5 Hoe erg is het als je het Nederlanderschap verliest? Behoorlijk erg. Je verliest met het Nederlanderschap ook veel rechten. Bijvoorbeeld het recht op hulp van de Nederlandse ambassade. Ook kun je na je detentie niet zomaar terugkeren om weer in Nederland te wonen, of gebruikmaken van de WOTS om het laatste deel van je straf in Nederland uit te zitten. ■

comeback • nummer 1 • 2019

7


h oo f da rt i k e l

Marcel aan het werk als servicemedewerker bij FC Dordrecht

Een vak leren in de cel Grote koppen in de krant. ‘Het aantal banen in Nederland klimt naar het hoogste niveau ooit.’ ‘Vraag naar bouwvakkers blijft groot.’ ‘Koks, laders, lossers zijn niet aan te slepen.’ Begin 2019 zit de stemming er goed in. Een miljoen banen moeten worden opgevuld. Kansen! Maar geldt dat ook voor gedetineerden? En hoe doe je dat eigenlijk, jezelf in de cel klaarstomen tekst en foto's: Marjolein van Rotterdam voor werk?

I

n de keet op het terrein van FC Dordrecht wordt Marcel begroet door zijn collega’s. 'Gozer!' Handen worden geschud. Iemand slaat hem op zijn schouder, een ander maakt een geintje. De coördinator van de 30 mannen en vrouwen die straks de wedstrijd Dordrecht-Sparta begeleiden, turft de namen van zijn ploeg. 'Marcel, jij staat straks op West, oké?', zegt hij terwijl

8

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 019

hij van zijn papier opkijkt. Marcel lacht. Hij vindt het prima. Een half jaar geleden kwam hij hier voor het eerst. Nu kent hij elk hoekje van de eerste divisie voetbalclub. 'Ik heb het hier naar mijn zin,' zegt hij. 'Ik hou van sport. Dordt verliest bijna elke wedstrijd, maar dat maakt niet uit. Je werkt hier samen met anderen. Het is altijd gezellig.' De ploeg bestaat uit stewards en servicemedewerkers. De stewards dragen gele

hessen, de service-medewerkers groene. Stewards hebben een opleiding gedaan. Zij staan tijdens de wedstrijd tussen het speelveld en het publiek – met de rug naar de wedstrijd toe – en letten op of het rustig blijft. Gebeurt er wat, dan grijpen ze in. Service-medewerkers scannen de kaartjes van het publiek en blijven de hele wedstrijd in het stadion aanwezig. 'Volgende week begin ik met de stewardcursus,' vertelt Marcel. 'Daar heb ik echt veel zin in. Als ik die heb gedaan, mag ik alles doen.' Marcel zit in het laatste deel van zijn detentie en woont bij Stichting De Hoop, die mensen van hun verslaving afhelpt. Tot 2021 valt hij onder de reclassering. Doet hij maar íets fout, dan verdwijnt hij weer achter de tralies. 'Toen ik nog drugs smokkelde en gebruikte, had ik geen idee wat goed leven was,' zegt hij. 'Nu denk ik anders. In de gevangenis van Ecuador begon ik te veranderen. We leefden daar als beesten. Veel mensen waren ziek. Ik dacht: wat ben je aan het doen met je leven? Ik wilde veranderen en bad voor nog één kans.'


h oo f da rt i k e l

aan het werk. Bij de vuilnisophaaldienst bijvoorbeeld. Achter op de wagen, of als ze me willen helpen met het halen van mijn rijbewijs, ook achter het stuur. Of als slager. Dat was ik vroeger op Curaçao ook. Dat werk kan ik bij wijze van spreken met mijn ogen dicht.' Als we door het stadion lopen, zegt hij: 'Ik ben nu zó sterk. Van het weinige geld dat ik krijg, spaar ik zelfs wat. Wie had dat gedacht! Als drugssmokkelaar heb ik vaak veel geld gehad, maar hier, in mijn hoofd, was het leeg en in mijn hart voelde ik niks. Nu heb ik een vol hoofd en is mijn hart genezen. Ik ben voor het eerst echt trots op mezelf.'

Werk via sport De kans kwam. Na twee derde van zijn straf voor drugssmokkel in Ecuador te hebben uitgezeten, kwam Marcel naar Nederland. Hij werd gedetineerd in Lelystad. Daar begon hij te werken bij de facilitaire dienst. 'Ramen zemen, wc’s schoonmaken, stofzuigen, alles. Ik ging ook leren om het certificaat te halen. Nu doe ik dat werk bij De Hoop, waar ik later dit jaar ook voorlichter ga worden. Dan ga ik scholen langs als ervaringsdeskundige. Daarnaast werk ik hier bij FC Dordrecht.'

Bij de voetbalclub kwam Marcel terecht dankzij het project Werk Via Sport. Dat helpt (ex-) gedetineerden in samenwerking met sportverenigingen aan werkervaring. Ruim 200 gedetineerden plaatsten ze de laatste 4 jaar. Daarvan zijn er 68 doorgestroomd naar betaald werk. Vaak via de mensen van de sportvereniging waar ze ervaring opdeden. Als het aan Marcel ligt gebeurt dat met hem ook. 'Een echte baan is mijn droom. Als het aan mij ligt, blijf ik de rest van mijn leven

‘Als drugssmokkelaar had ik veel geld, maar in mijn hoofd was het leeg en in mijn hart voelde ik niks’ Probeer altijd werkervaring op te doen in de bajes. Dat is in een Nederlandse gevangenis gemakkelijker dan in een gevangenis in het buitenland. Bekijk daarom of Nederland met het land waar je vastzit een WETS- of WOTS-verdrag heeft. Als er een verdrag is, kun je (mits je aan de regels voldoet) het laatste deel van je straf in Nederland uitzitten.

Een miljoen vacatures Gaat het Marcel lukken om over twee jaar door te stromen naar een normale baan? De vooruitzichten zijn goed. Er is veel werk in Nederland: in totaal 10,5 miljoen banen. Meer dan ooit. Eén op de 5 bedrijven is op zoek naar personeel. Totaal zijn er ongeveer een miljoen banen op 1 januari 2019 niet ingevuld. De vacatures die niet of bijna niet in te vullen zijn, vind je in allerlei sectoren. In de zorg, de ICT, in het basisonderwijs, de horeca. En bij uitvaartbedrijven. Niemand kan in de toekomst kijken. Waar er over 2, 5 of 10 jaar werk is, blijft koffiedik kijken. Hoe verder weg, hoe onbetrouwbaarder de voorspellingen. Bij uitzendbureau Randstad probeerden ze het toch: een paar beroepen zijn nu veelgevraagd en zullen dat voorlopig nog wel even blijven, denken ze. Elektriciens, docenten algemene vakken (Engels bijvoorbeeld), automonteurs, loodgieters en pijpfitters blijven nodig. ICT’ers ook, er is een tekort aan systeemanalisten, ICT-adviseurs, programmeurs. Aan mensen die met hun handen kunnen werken, blijft de behoefte sowieso groot. Nee is geen optie Ook al zit je nog binnen, je kunt al iets doen om straks buiten een baan te vinden. Wat? Het kortste antwoord op deze vraag: veel! Het iets langere antwoord: Bedenk eerst wat je wilt en kunt. Vraag je hierbij altijd af: is mijn Nederlandse taal in orde? Schrijf ik de taal zonder fouten? Is dat niet zo, dan is het goed om te weten dat je in de cel een gratis cursus kunt doen. Er is een stichting in Nederland, EABT (Educatie achter buitenlandse ➔

comeback • nummer 1 • 2019

9


h oo f da rt i k e l

Elk getuigschrift is meegenomen. Leren terwijl je bromt is daarom misschien wel het allerbeste idee tralies), die je hieraan kan helpen. Met een cursus van 10 lessen spijker je je Nederlands bij. Vrijwillige docenten helpen je bij het huiswerk. Op het intakeformulier dat de medewerker van de ambassade meeneemt, kun je al aangeven dat je wilt leren. Tijdens je detentie is het ook een goed idee op een rijtje te zetten welke werkervaring je hebt, welke diploma’s en getuigschriften, en welke vaardigheden. Elk getuigschrift is meegenomen. Leren terwijl je bromt is daarom misschien wel het allerbeste idee. Wie zijn

tips van isabel • Begin een studie en hou het vol. • Lees veel. • Leer de taal van het land waar je vastzit, anders maak je het jezelf wel heel moeilijk. Bovendien heb je daar later ook nog iets aan.

10

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 019

tijd in de cel gebruikt om te leren, is in het voordeel. Hij of zij krijgt meer diploma’s of getuigschriften, en houdt zijn hersenen fit. Als je je spieren niet traint, veranderen ze in vet, en als je je hersencellen niet traint, worden ze lui. Ook voor een cursus kan de stichting EABT zorgen. Frans Lemmers richtte de stichting precies 15 jaar geleden op, en al snel vroeg hij Henk van der Leest erbij. Allebei hadden ze voor de Reclassering gewerkt en waren ze met vervroegd pensioen. Henk: 'We hadden een project met cursussen voor gedetineerden gedaan. Dat stopte, omdat de EU het niet meer subsidieerde. Dat kón niet, vonden we allebei. Daarom gingen we zelf verder. Het is heel belangrijk dat dit er is. Veel gedetineerden zijn slecht opgeleid en hebben daardoor minder kansen op de arbeidsmarkt. Terwijl ze wel iets kunnen. Als iemand aangeeft dat hij wil leren, mag hij altijd beginnen. Nee is bij ons geen optie. En mensen mogen net zo lang over een cursus doen als ze willen. Ze krijgen 5 jaar lang begeleiding van een docent.'

Bezig blijven Isabel wilde het graag. 'Toen de afgevaardigde van de ambassade vertelde dat ik kon studeren tijdens mijn detentie, dacht ik meteen: doen!' Ze koos voor journalistiek, een van de cursussen die pasten bij haar opleidingsniveau: ze had al een universitaire studie gedaan. 'Ik wilde iets praktisch leren,' legt Isabel haar keuze uit. 'Maar vooral ook bezig blijven. Als je in het buitenland gevangen zit, ga je anders alleen maar achteruit. Alleen je taalkennis al. Ik vond het belangrijk me te blijven ontwikkelen.' Gemakkelijk was het niet. Met 10, later 35 op één cel is het nooit rustig. Een tafel om aan te werken is er niet, Isabel schrijft zittend op haar bed. 'Maar gelukkig ging het goed. Het was fijn om te schrijven. Soms kreeg ik vervangende opdrachten. Als normale cursisten naar het theater werden gestuurd, schreef ik een stukje over de gebeurtenissen in de gevangenis. Een paar verhalen zijn gepubliceerd. Een ervan ging over hoe het is om te studeren in de gevangenis.' Examen mocht ze pas doen toen ze weer vrij was. Dat kon alleen in Nederland. 'Gelukkig ben ik wel heel goed geslaagd. Voor mijn examen haalde ik een 8,5 of een 9.' Een jaar later vindt Isabel een baan. 'Eigenlijk best snel. Zoals iedereen die uit buitenlandse detentie komt, had ik te maken met


h oo f da rt i k e l

Meer hulp Er zijn meer organisaties die je kunnen helpen. Ze zijn vooral handig als je terug bent in Nederland of hier het laatste deel van je straf uitzit. Sommige gemeentes bieden hulp bij het schrijven van een sollicitatiebrief, het opstellen van een cv, of zelfs bij het huren van een pak. De stichting Exodus biedt je de mogelijkheid om werkervaring op te doen met professionele begeleiding. Bij

Henk van der Leest van EABT

‘Een cursus is ook een fijne manier om het contact met Nederland vast te houden’ Exodus zelf kun je zaken leren als facilitaire dienstverlening of tuinieren. Exodus kan je ook werkervaring laten opdoen bij een van zijn partners. Er zijn onder meer contacten bij meubelmakerijen, houtbewerkingsbedrijven, metaalbedrijven, klussenbedrijven, horecabedrijven, groenbedrijven, grafische bedrijven, en organisaties voor natuur- en landschapsonderhoud. Humanitas en Gevangenenzorg Nederland kunnen je helpen met maatjes en met praktische zaken.

allerhande praktische zaken die geregeld moesten worden. Ik had geen huis bijvoorbeeld. En nee, ik vertelde mijn nieuwe baas niet dat ik in de gevangenis had gezeten. Op mijn cv staat dat ik een studie heb gevolgd. Daar is geen woord van gelogen.' Chef pakjes Henk en Frans van EABT werken allebei vanuit huis. Henk woont in Drenthe, Frans in Limburg. Sinds kort werkt ook Laura Punt mee. Frans Lemmers is vrijwilliger-directeur en zet de koers uit, Henk is coördinator en verzorgt de beroepsgerichte cursussen. Laura coördineert de talencursussen. Henks huis is het hoofdkwartier cursusmateriaal. Elke dag brengt de pakjesbezorger wel iets. Vandaag is het een dikke multomap met de cursus Sociale Hygiëne. Dat is een cursus die je moet hebben gedaan als je in de horeca wilt werken. Ook gaan er veel pakjes vanuit Drenthe de wereld over. Henk: 'Bij elk pakje dat ik verstuur, doe ik een briefje of een kaart. Vaak met iets motiverends erop. Soms komt er ook iets terug. Dan krijg je een brief dat iemand het zo fijn vond om iets te doen – ‘het doet mijn moreel zo goed’. Veel mensen schrijven ook dat een cursus een fijne manier is om het contact met Nederland vast te houden.'

nis, maar als je een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) moet hebben, is het helaas pindakaas. Hoewel niet altijd; de regels worden niet altijd consequent toegepast – denk dus nooit bij voorbaat dat iets niet kan! Een VOG is een bewijs van goed gedrag in (meestal) de afgelopen 4 jaar. Voor sommige beroepen is een VOG wettelijk verplicht. Voor onderwijzers, medewerkers in de kinderopvang en taxichauffeurs

Hindernissen Maar er zijn ook hindernissen. Ex-gedetineerden die solliciteren moeten altijd nóg beter zijn dan anderen. Er zijn altijd vooroordelen. Wie zwijgt over zijn detentie heeft weer een ander probleem: hoe vul je het gat op in je cv? Ook zijn sommige banen moeilijk of onmogelijk te krijgen met een strafblad. Je kunt zwijgen over je tijd in de gevange-

bijvoorbeeld. Ambtenaren moeten altijd een VOG hebben. Het ministerie van Justitie en Veiligheid gaat over de VOG’s. Het checkt hiervoor het Justitieel Documentatiesysteem (strafblad) en de politieregisters. Ook mag het ministerie informatie opvragen bij het Openbaar Ministerie en de Reclassering. Feiten die in andere landen zijn geregistreerd, kunnen ook worden meegenomen. Normaal gesproken kijkt men naar de laatste 4 jaar (behalve bij zedendelicten). Maar voor ex-gedetineerden wordt de terugkijktermijn verlengd met de periode van de detentie. Dat is dus een minpuntje. Maar het betekent gelukkig niet dat een baan vinden onmogelijk is. Er blijft genoeg werk over. Denk nog maar even aan de 68 van de 200 ex-gedetineerden die dankzij Werk Via Sport een betaalde baan vonden! ■

SCHRIFTELIJK STUDEREN Op afstand kun je bijna alles leren. Via EABT kun je kiezen uit meer dan 100 schriftelijke opleidingen. Dankzij EABT kosten ze je niets. EABT werkt met cursussen van de NHA. Die koppelt cursisten aan een docent die het werk nakijkt en vragen beantwoordt. Om de privacy van gedetineerde en docent te waarborgen, lopen de contacten via EABT. De lengte van de cursus verschilt. Sommige bestaan uit 9 lessen maar er zijn ook cursussen die langer dan een jaar duren. Een paar voorbeelden: Sociale hygiëne voor een baan in horeca, minimaal 5 uur studietijd per week; onder normale omstandigheden 3 maanden lang. Basisopleiding Doktersassistent: 5 tot 7 uur studietijd per week, onder normale omstandigheden 8 maanden. Medewerker Callcenter: wekelijks minimaal 7 tot 9 uur studeren, 6 tot 9 maanden. Vrachtwagenchauffeur, oftewel Chauffeursopleiding Goederenvervoer CCV (bezit ‘gewoon’ rijbewijs is verplicht). Minimaal 5 tot 7 uur studietijd per week, 6 tot 8 maanden. Fitness Trainer A Basis, minimaal 5 tot 7 uur studie per week, 6 tot 9 maanden. Vaarbewijs klein (binnenwateren en meren): ongeveer 5 uur studie per week, 5 tot 7 maanden lang. Alle opleidingen worden afgesloten met een diploma of getuigschrift. De examens kunnen alleen in re ag e Nederland worden afgenomen. EABT betaalt ook het examengeld. d it a r e n o p schr

r t ik e

l? ijf o n s!

comeback • nummer 1 • 2019

11


g e loo f

Jezus bezoekt ʻeen vreemde vogelʼ in Marcus 5, en geeft hem een tweede kans

tweede kans Als je de pech hebt om aan de drugs te raken, kan het je net zo vergaan als die man in Marcus 5: een pechvogel eerste klas, totdat iemand hem naar zijn naam vraagt.

L

aatst was ik op bezoek bij een project voor daklozen in San José, de hoofdstad van Costa Rica. Er leven misschien wel 5.000 mensen op straat, maar het project heeft maar plaats voor 120 personen. Meestal komen er veel meer, dan worden de laatste plekjes verloot. Van de rest wordt de

12

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 019

naam opgeschreven, dan zijn ze morgen als eerste aan de beurt. Als je onder invloed bent van drugs of drank, mag je niet naar binnen. Ook moeten er geen problemen zijn bij de controle door de politie. Je hebt dus mazzel als je naar binnen mag. Anders wordt het weer slapen op straat. De mensen die wel kunnen overnachten,

krijgen een pyjama van het opvangcentrum, zodat hun eigen kleren gewassen kunnen worden. Verschillende daklozen worden ingezet om te helpen. Een vrouw helpt om iedereen een stukje zeep en genoeg shampoo voor een douchebeurt te geven. De zakjes shampoo worden opengeknipt aangeleverd, zodat de schaar niet als wapen kan worden gebruikt. Een man is verantwoordelijk voor de deodorant. Na het douchen komen de mannen bij hem langs: één voor één de armen omhoog en een spuitje deo eronder. Anders maakt eentje alles op. De ‘chef deo’ is 32 jaar, ziet er redelijk gezond uit, aardige kerel. We vroegen hem hoe hij op straat terecht was gekomen. Iets met drugs. 'Weet


g e loo f

wilt nalezen. Jezus komt met een bootje bij de overkant van het meer. Meteen komt er iemand aanrennen. Een vreemde vogel. Hij woont niet in een huis, slaapt niet in een bed, eet niet van een bord. Hij is daar ergens tussen de graven. Een plek die meer met dood dan met leven te maken heeft. Hoe word je zo’n vreemde vogel? Gewoon omdat je een draadje los hebt? Of omdat je iets ontzettend stoms hebt gedaan? Of

De boze geesten gaan op hun eigen verzoek uit de man naar een groep varkens, die verderop aan het wroeten is. En vervolgens stormen die varkens van de helling af het water in, 2.000 varkens. Nu wordt het toch wel een beetje een vervelend verhaal. Het was zo mooi: een man die een tweede kans krijgt, die eerst zonder kleren bij de graven rondwaarde en nu gekleed en bij zijn verstand is. Iemand

Hoe word je zo’n vreemde vogel? Omdat anderen, die alles wel voor elkaar hebben, je vreemd vinden? omdat anderen, die alles wel voor elkaar hebben, je vreemd vinden en je eruit knikkeren? Verschillende keren hadden de mensen geprobeerd om deze man vast te binden. Dat hielp niet, hij was zo sterk dat hij die kettingen weer kapot brak. Hij sloeg zichzelf regelmatig met stenen. Dan heb je eventjes wat minder last van de pijn van binnen. Zijn plek is ergens ver weg van de bewoonde wereld. In een schimmige wereld van doden en boze geesten. Geen leven. Geen contact. Opgesloten. Uitgesloten. Niemand bij wie je jezelf kunt zijn. Niemand die je bij je naam aanspreekt. Hooguit bijnamen. Zoals sommigen zich uitlaten over de daklozen in San José: ongedierte. Uit de samenleving met dit soort gespuis. Opsluiten. Vastbinden. Einde verhaal. De rest leefde nog lang en gelukkig, maar deze man niet.

je,' zei hij, 'dat is echt iets heel sterks, veel sterker dan dat je zin hebt in een biertje, of in seks, of in een dagje uit. Je wilt gewoon echt niks anders dan dat. De rest kan je niks meer schelen.' Op een zeker moment ging hij van zijn eigen familie stelen om drugs te kopen. Toen lag hij eruit. Hij hoefde niet meer thuis te komen. Vreemde vogel Met drugs kan het dus zijn dat je helemaal gek wordt als je niet op tijd wat binnen krijgt. Je wordt helemaal bezeten van dat idee. Bezeten zijn. En eruit liggen. Dat zijn dingen die je ook tegenkomt in een Bijbelverhaal. Het staat in Marcus 5, als je het

De moeite waard Totdat Jezus uit het bootje stapt. Die ziet hem wel staan. Die geeft hem een nieuwe kans. Die vraagt hem naar zijn naam. Die naam komt er niet vanzelf uit, het is een hele worsteling. De naam die er wel uitkomt heeft te maken met de boze geesten: ʻMijn naam is Legioen, want wij zijn met velen.ʼ Slachtoffer van een overmacht aan ellende. Wat zijn echte naam is, horen we niet in het verhaal. In de Bijbel heeft je naam direct met je identiteit te maken, met wie je bent. Dat geheim wordt niet onthuld in dit verhaal. Maar door die naam te vragen, laat Jezus zien dat hij gelooft in dat geheim: dat deze man iemand is die de moeite waard is. Iemand die je niet kunt terugbrengen tot een bijnaam en een handvol vooroordelen. Iemand waarvan er maar eentje is in de wereld. Iemand die alsnog tot bloei kan komen.

die weer mee kan doen met de rest. Zoals de directeur van de daklozenopvang in San José: ooit was hij zelf een dakloze. Nu is hij afgestudeerd psycholoog en directeur. Hij weet als geen ander wat het is om op straat te leven. Had trouwens ook iets met Jezus te maken. Maar goed, waarom moeten die varkens nu naar de afgrond? Het blijft niet bij alleen maar een ontroerend verhaal, er moet ook iets opgeofferd worden. En dat is minder leuk. Het immigratiebeleid voor vreemde vogels wordt aangescherpt: aan Jezus wordt gevraagd of hij alsjeblieft weer wil verdwijnen. Opnieuw beginnen Terug bij af. Of, slechts op bezoek. Nee, toch niet. De man wil aan het eind graag mee met Jezus. Een schone start maken. Ergens waar mensen je verhaal niet kennen. Dan lukt het misschien wel om iets op te bouwen. En net zo gelukkig te lijken als iedereen op Facebook. Maar Jezus heeft een ander plan. Geen fake geluk ergens op een onbewoond eiland, maar echt opnieuw beginnen. Met de mensen bij wie je hoort. Hij wordt naar huis gestuurd. Naar de mensen die blij rond zijn wiegje hebben gestaan. Die later, toen hij vreemde dingen ging doen, misschien ook blij waren toen hij weg ging. Hij gaat op pad met een nieuw verhaal, een verhaal dat niet overheerst wordt door graven, doden en boze geesten. Niet de angst, maar de liefde wint het. Niet de dood, maar het leven. Pasen, al voordat Jezus is opgestaan. ■ Kees Geluk geestelijk verzorger Epafras

comeback • nummer 1 • 2019

13


geestelijk verzorger

Johan Smoorenburg bezoekt de Dominicaanse Republiek voor

‘Zolang ik leef wil ik dit werk blijven doen’ Johan Smoorenburg is zendeling op Haïti en stichter van een kinderdorp. Sinds drie jaar is hij ook aan het werk op de andere helft van het eiland, de Dominicaanse Republiek. Drie keer per jaar bezoekt hij er Nederlandse gedetineerden. Ondanks zijn leeftijd (75) is hij niet van plan er gauw mee te stoppen. ʻDeze mensen hebben je echt nodig.ʼ tekst en beeld:

Hoe komt het dat u gedetineerden in de Dominicaanse Republiek bezoekt? 'Toen Epafras drie jaar geleden stopte met het vanuit Nederland bezoeken van gedetineerden, las ik dat er contact gezocht werd met mensen ter plaatse. Deze vrijwilligers zouden het werk van de oude gezanten overnemen. Ik wist meteen dat ik dit wilde. Daar waren verschillende redenen voor. Vanaf mijn twintigste heb ik 7 jaar in de gevangenis gewerkt als vrijwilliger, dus ik wist al

14

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 019

Marjolein van Rotterdam

dat het mooi werk is. Verder woon ik relatief in de buurt, op Haïti, het buurland. De twee landen liggen op hetzelfde eiland, maar ze

reld stichten. De slaven van toen werkten op de suikerplantages. Die zijn er niet meer. Er is weinig te halen. Haïti is straatarm, tegenwoordig noemen ze het een failed state, een mislukte staat. Op Haïti zitten geen Nederlanders in de gevangenis. De Dominicaanse Republiek is een heel ander verhaal. Het land ontvangt 5 miljoen toeristen per jaar. Tegelijk is het ook een centrum voor de wereldhandel in cocaïne. De handel is er

‘De eerste keer wist ik niet wat ik moest verwachten. Die keer staat in mijn geheugen gegrift!’ verschillen als dag en nacht. Haïti is het land van de slaven die in opstand kwamen en de eerste vrije zwarte republiek ter we-

goed georganiseerd. Met boten die 200 km per uur varen wordt het spul naar de kust gebracht. Komt er een politieboot aan, dan


geestelijk verzorger

te veranderen. De vrouwengevangenis die ik bezoek heeft beter eten (in de oude kun je daar echt niet op leven), en er worden cursussen en trainingen gegeven. Ook kunnen gedetineerden er aan het werk. Werk kan je redding zijn in de gevangenis.'

Santo Domingo in de Dominicaanse Republiek

epafras

Hoe pakt u de gesprekken aan? 'Mijn voorbereiding bestaat uit een gebed. Verder kijk ik wat er gebeurt. De eerste keer wist ik niet wat ik moest verwachten. Die keer staat in mijn geheugen gegrift! De Hel stond op het programma. Er zaten toen twaalf Nederlanders. Het is een groot gebouw, neergezet voor 5.000 gedetineerden, maar met vijf keer zo veel bewoners. Het is geen gevangenis zoals bij ons. Iedereen loopt overdag vrij rond. Als je binnenkomt loop je tussen de gedetineerden door. Dus daar ging ik, over de grote binnenplaats tussen al die mannen door. Het was niet bedreigend. Wel vroegen er veel om geld. Tijdens een volgend bezoek ontstond er een steekpartij terwijl ik met mensen zat te praten. Ik hoorde dat er elke week doden vallen. De laatste paar keer dat ik er was, mocht ik een-op-een gesprekken voeren in een kantoortje. Maar ik heb ook weleens met de hele groep tegelijk moeten praten. Je moet een beetje geluk hebben met het personeel dat er is en zorgen dat ze je mogen.'

in de vrouwengevangenis. Zij was door een loverboy meegelokt op ‘vakantie’ en moest drugs mee terugnemen. Toen ze in de Dominicaanse Republiek aankwam, bedacht ze dat ze niet mee ging werken. Ze gaf zichzelf aan bij de douane. Tot haar grote schrik werd ze niet meteen vrijgelaten. Ze zit nu al een tijdje in voorarrest.' U bent 75. Is het werk goed vol te houden? 'Mijn gevoelsleeftijd is 55. Zéker sinds ik een hartoperatie heb gehad in de Dominicaanse Republiek en ben voorzien van wat bypasses, voel ik me prima. Het werk valt me niet te zwaar. Ik ga met de bus naar de Dominicaanse Republiek en huur daar een auto met een tolk/chauffeur. Als je 8 gesprekken op een dag voert, ben je natuurlijk moe, maar het is het waard. Ik ben dus niet van plan er weer gauw mee te stoppen. Zo lang ik leef, wil ik dit werk blijven doen!' Waarom doet u het zo graag? 'Het is heel fijn om de vertrouwensman te zijn, deze mensen hebben je echt nodig. Ze hebben vaak niemand anders die regelmatig langskomt. Het is geweldig als het bijvoorbeeld lukt om een kwaaie bewaker milder te stemmen. Wat ik het liefste doe is mensen blij maken. Dat is ook heel belangrijk bij het bezoek aan gedetineerden. Zelf word ik er dus ook blij van. Verder leer ik er veel van. Ik ben

winnen ze het altijd. In de Dominicaanse Republiek zijn vrijwel alle Nederlandse gedetineerden gepakt met drugs.'

Waar praat u over? 'De meesten kennen Epafras. Maar als je nieuw bent, stellen ze zich terughoudend

Hoeveel zijn dat er? Een jaar of tien geleden zaten er buiten Europa nergens zo veel Nederlanders gevangen als in de Dominicaanse Republiek. 'Op dit moment 55 Nederlanders. Drie jaar geleden waren het er 70, en in 2012 nog 140.'

‘Nu weet ik dat drugssmokkel vaak geen kwestie is van domheid, maar van wanhoop’

Hoe gaat het met hen? 'Dat verschilt per gevangenis. In de oude gevangenissen is het vaak niet te harden. Ze zijn overvol. Mensen liggen er met 30 op de grond te slapen in een ruimte die jij en ik als huiskamer hebben. Moet je ’s nachts naar de wc en stap je per ongeluk op iemand, dan heb je zo een vechtpartij. Die kunnen letterlijk levensgevaarlijk zijn. De ergste gevangenis, de Victoria-gevangenis, heeft terecht als bijnaam ‘de Hel’. Daar zitten ook mensen in voorarrest – wat in de Dominicaanse Republiek vaak vijftien maanden duurt. In andere gevangenissen is het iets beter. Dat worden er meer. De Dominicaanse Republiek is bezig het systeem

op. In het begin gaat het vooral over praktische dingen. Mensen in ‘de Hel’ vragen of ik kan zorgen dat ze overgeplaatst worden. Een andere vaste prik is de WOTS. Iedereen wil graag een deel van zijn straf uitzitten in Nederland. Ik moet ze dan vertellen dat de Dominicaanse Republiek helaas nog geen verdrag heeft getekend met Nederland. Over juridische zaken heb ik het verder niet. Daar mogen wij ook geen uitspraken over doen. Wat ik wél vaak doe, is helpen bij het contact met de familie. Soms vragen gedetineerden of ik hun vrouw wil bellen. Dat soort dingen doe ik altijd. Nu ik even in Nederland ben, ga ik op bezoek bij de familie van een Marokkaans-Nederlands meisje dat ik ontmoette

veranderd door dit werk. Vroeger dacht ik bij elke drugssmokkelaar die was gepakt: hoe kun je ook zo dom zijn!? Nu weet ik dat het vaak geen kwestie is van domheid, maar van wanhoop. Mensen met schulden die geen uitweg meer zien en de gok nemen. Terwijl ze geen schijn van kans hebben. Ze krijgen een worst voorgehouden. Ronselaars spiegelen je voor dat je gemakkelijk geld kunt verdienen. Maar stap je als bange drugskoerier uit een vliegtuig met verder alleen rijke, vrolijke vakantiegangers, dan val je op. Ze hebre ag ben je al door als je het land e d it a r e n o p r t ik e binnenkomt.' ■ l? schr

ijf o n s!

comeback • nummer 1 • 2019

15


n i e u w s b u i t e n l an d

Gestolen Zweedse kroonjuwelen in afvalbak

De Britten dreigen zich door de Brexit in de eigen voet te schieten

Nieuw hoofdstuk in Brexit soap Het afscheid van de Britten uit de EU lijkt al aardig op een soap. Nadat de Britse premier Theresa May een deal gesloten dacht te hebben met de EU, stuitte ze op een historische tegenstand in haar eigen parlement. Het plan werd finaal afgeschoten. May moest met een Plan B komen. Dat werd uiteindelijk een Plan C, met vooral meer tijd om te onderhandelen. May moest met dit plan terug naar de EU. De voorzitter van de Europese Commissie liet meteen weten dat van het openbreken van het akkoord geen sprake kan zijn. Vooral de grens tussen Noord-Ierland (onderdeel van Groot-Brittannië) en Ierland (EU-lid) ligt gevoelig. De Noord-Ieren vrezen voor het oplaaien van het oude grensconflict als Engeland uit de EU is. Er zijn al aanslagen gepleegd.

gletsjers Himalaya smelten

De gletsjers van de Himalaya smelten in rap tempo

Een nieuw onderzoek naar de gletsjers van de Himalaya wijst uit dat die aan het einde van onze eeuw met een derde zullen zijn gesmolten. Volgens de Volkskrant heeft dit grote gevolgen. De watervoorziening van 1,9 miljard mensen zal in gevaar komen. Rivieren zullen overstromen. De onderzoekers roepen op tot actie. Want de een derde die zal verdwijnen is ook nog eens het gunstigste scenario. Als er geen maatregelen komen om de klimaatverandering tegen te gaan, zal in 2100 twee derde van de gletsjers zijn verdwenen.

De kronen, scepter en de gouden rijksappel van Zweden zijn terug. Afgelopen zomer werden deze kroonjuwelen gestolen tijdens een tentoonstelling. Brutale dieven sloegen het glas van de vitrinekast kapot en gingen ervandoor met de juwelen, die samen zo’n € 6,5 miljoen waard zijn. Ze vluchtten met fietsen en een speedboot. Bijna een half jaar later zijn de juwelen teruggevonden. Op een vreemde plek. Een bewaker vond ze in een afvalbak. De verdachte van de diefstal is in september opgepakt. De rechtszaak tegen hem loopt. De kroonjuwelen waren speciaal gemaakt voor de begrafenis van koning Karel de Negende. Al het goud ging met hem mee het graf in. Later is het daar weer uitgehaald.

Venezuela heeft twee presidenten Al maandenlang is Venezuela onbestuurbaar. Geld is niets meer waard. De winkels zijn leeg. Rond de jaarwisseling gaat het volk massaal de straat op. De ordetroepen van Maduro proberen de protesten de kop in te drukken, waarbij tientallen doden vallen. Op 23 januari roept de voorzitter van het parlement zichzelf uit tot staatshoofd. Dat mag hij van de Venezolaanse wet. Ineens heeft Venezuela dus twee presidenten. Deze Juan Guaidó krijgt snel veel steun. Van zijn eigen volk, die hem als een Messias onthalen, maar ook van veel Europese landen, waaronder Nederland. Ook de VS horen bij de eerste landen die Guaidó erkennen. Rusland blijft de oude president Maduro steunen. Het gaat er nu om wat het leger doet. Eén generaal is al overgelopen naar Guaidó. De vraag is of er meer zullen volgen.

mazelenvirus woedt in Oekraïne Ongeveer 60.000 Oekraïners zijn besmet met de mazelen. Dat komt doordat veel mensen in dit land hun kinderen niet laten inenten. Vooral geruchten en complottheorieën over de medische wetenschap zorgen daarvoor. Er doen onware verhalen de ronde over nadelige gevolgen van inentingen – soms zelfs verspreid door artsen. Ook over de positieve effecten van mazelen weten de Oekraïners veel te vertellen: wie de ziekte heeft gehad, zou bijvoorbeeld minder kans hebben op bepaalde soorten kanker. De minister van gezondheid probeert de geruchten de kop in te drukken en een inhaalslag te maken met inentingen. Elders in Europa rukt het virus ook op. In 2018 is het aantal besmettingen bijna verviervoudigd: van 21.315 naar 82.596 gevallen. Volgens dagblad Trouw kan mazelen tot gevaarlijke complicaties leiden, zoals oor-, long-, of hersenontsteking. In 2018 overleden 18 patiënten aan de ziekte, januari 2019 kwamen daar nog eens vijf sterfgevallen bij.

16

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 019

Door niet te vaccineren heerst mazelen in Oekraïne


n i e u w s b u i t e n l an d

regenboogvlag tegen Nashville-verklaring

In veel plaatsen wapperde ineens de regenboogvlag. Die was bedoeld om te laten zien dat iedereen in die gemeente welkom is. De vlaggen waren ook een protest tegen de ‘Nashville’verklaring. Dit is een tekst waarin wordt uitgelegd hoe het in de Bijbel zit met mannen en vrouwen. In Amerika hebben veel evangelische leiders, dominees, theologen en activisten hem ondertekend. Volgens het AD al meer dan 20.000. De Nashville-verklaring is tegen homoseksualiteit en voor een levenslang verbond tussen man en vrouw. In Nederland ontstaat er ophef over als vooraanstaande politici hun handtekening zetten. Een van de honderden Nederlandse ondertekenaars is de SGP’er Kees van der Staaij, een bekend Tweede Kamerlid.

Franse demonstranten heten nu ‘Gele hesjes’

Franse demonstranten bij de Arc de Triomphe in Parijs

Weken achtereen gaan ze elke zaterdag de straat op. Tienduizenden demonstranten in felgele veiligheidshesjes, de Gilets jaunes. De Fransen demonstreren eind 2018 tegen een verhoging van de brandstoftaks. Maar volgens wetenschapper Alexis Spire is er meer aan de hand. In de Volkskrant zegt hij dat de hesjes ook een protest zijn tegen een steeds moeilijker bestaan. Mensen zien hun lonen stilstaan en tegelijk de belastingen stijgen. Ook zien ze publieke diensten als postkantoren en politiebureaus verdwijnen. President Macron geeft uiteindelijk toe: de verhoging van de benzinebelasting gaat van de baan. Daarnaast kondigt hij een grote landelijke dialoog aan. In andere landen, zoals België en Nederland, krijgen de Gele hesjes navolging. Ook hier gaan mensen in het felgeel de straat op. Waarvoor zij demonstreren is niet altijd duidelijk.

Staatskas op slot in de VS, ambtenaren zonder salaris Maar liefst een maand en een dag duurde het deze keer. De shutdown oftewel het op slot gooien van de Amerikaanse staatskas. President Trump sloot de staatskas in december omdat de Democraten in het Huis van Afgevaardigden geen 5,7 miljard dollar wilden uittrekken voor de bouw van een muur langs de Mexicaanse grens. Trump wil dat per se. Hij denkt dat illegalen ermee kunnen worden tegengehouden. Het slot heeft grote gevolgen voor de economie. Volgens een onafhankelijk bureau heeft de sluiting van de staatskas al meer gekost dan de 5,7 miljard die de muur zou moeten kosten. Eind januari ondertekende Trump een wetsvoorstel dat tijdelijk een einde maakte aan de shutdown. Hierdoor krijgen 800.000 ambtenaren weer salaris. Bij een shutdown krijgen ze niet betaald.

51 euro per dag

Dat kost een Europese gedetineerde gemiddeld, heeft de Raad van Europa berekend. Het duurste zijn de gevangenen in San Marino (€ 708), Zweden (€ 359) en Noorwegen (€ 344). Daarna komt Nederland. Een dag in een Nederlandse gevangenis kost € 250. Het minste kosten de gedetineerden van Moldavië. Daar kost een dag gevangenschap € 6 per persoon.

Verenigde staten en Rusland uit kernwapenverdrag Eerst kondigt president Trump (VS) het aan: we doen niet meer mee met de afspraak om geen kernwapens neer te zetten. Zijn Russische collega Poetin doet hem meteen na. Ook Rusland stapt uit het INF-verdrag, het belangrijkste kernwapenverdrag uit de tijd van de Koude Oorlog. Het bood de wereld bescherming tegen een kernwapenwedloop. Poetin laat direct nieuwe raketten ontwikkelen. Kort na de aankondiging van Poetin, begin februari, zegt de Russische minister van Buitenlandse Zaken dat Rusland bereid is om nieuwe voorstellen van de Verenigde Staten te bekijken. Het INF-verdrag zou volgens dagblad Trouw dan worden vervangen door een breder akkoord dat meer landen omvat.

President Trump en president Poetin

comeback • nummer 1 • 2019

17


acht e r g r o n d

Geloof nooit zomaar iets Sommige berichten verspreiden zich als een lopend vuurtje. ‘De ambassade kan regelen dat je wordt overgeplaatst naar een andere gevangenis.’ ‘Epafras kan je ticket naar Nederland betalen.’ ‘Vrijwilligers brengen geld.’ Vaak zijn de berichten niet waar, of half waar. Hoe kom je erachter wat wel en wat niet betrouwbaar is? tekst: Marjolein van Rotterdam

H

oe verspreidt nieuws zich? De oudste methode is van mond tot mond. Iemand vertelt iets aan iemand die het weer door vertelt. Eén verhaal, soms honderden jaren lang. Onderweg verandert het verhaal. Net als tijdens het fluisterspelletje dat kinderen spelen op verjaardagen. Ze zitten in een kring en fluisteren iets door. Aan het einde wordt de (opgeschreven) eerste versie vergeleken met de laatste. De verschillen zijn altijd groot en vaak komisch. Tegenwoordig gaat het vaak sneller. Er zijn veel mogelijkheden om nieuws te verspreiden. Nieuwtjes worden gedeeld via kranten, radio, tv, websites en sociale media als Facebook, Twitter of WhatsApp. Niet altijd is het nieuws dat je leest betrouwbaarder dan het nieuws dat je hoort – en dat is al vaak onbetrouwbaar. Vooral sociale media zijn fluisterspelletjes in het kwadraat.

18

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 019

Om te weten te komen of je betrouwbaar nieuws te pakken hebt kun je een paar dingen doen. 1 Check de bron. Wie vertelt het nieuws en hoe betrouwbaar is diegene? Weet hij zelf waar het vandaan komt? En hoe oud het nieuwtje is?

3 Een journalistieke wet is: één bron is geen bron. Dus als één iemand iets vertelt, is dat niet genoeg. Check het verhaal altijd bij andere bronnen (die het verhaal niet van bron nr. 1 hebben gehoord).

Epafras Epafras is een christelijke organisatie die Nederlanders steunt die vastzitten in buitenlandse gevangenissen. Vanuit de overtuiging dat ieder mens waardevol is. De vrijwilligers van Epafras zijn gespecialiseerd in het bieden van geestelijke steun. Soms is de hulp ook praktisch. Zo zorgen de vrijwilligers bijvoorbeeld voor medicijnen, omdat gedetineerden die in de gevangenis niet krijgen. Of ze bellen met familieleden als gedetineerden geen geld hebben om zelf te bellen. Je kunt bij Epafras ook terecht met vragen.

4 Als het nieuwtje te maken heeft met detentie in het buitenland, zijn er verschillende organisaties bij wie je het kunt checken. Hierna stellen we de belangrijkste aan je voor.

Contactgegevens: Epafras Antwoordnummer C.C.R.I. 9804 3500 ZJ Utrecht

2 Hoe graag wil je dat het waar is? Check je eigen gevoeligheid. Hoe meer welkom het nieuws is, hoe minder kritisch je wordt.


acht e r g r o n d

Telefoon: 0031 30 233 2432 E-mail: info@epafras.nl Facebook: www.facebook.com/epafrasNL

Bureau Buitenland van de Reclassering Deze organisatie heeft zo’n 300 vrijwilligers die op bezoek gaan bij gedetineerden in het buitenland. Ze bieden een luisterend oor en blikken met je terug op je leven en de keuzes die je daarin gemaakt hebt. Ze staan in nauw contact met de regio-coördinatoren in Utrecht, die je bijstaan bij het regelen van praktische zaken in Nederland en je terugkeer naar Nederland. Contactgegevens: Bureau Buitenland Postbus 136 3500 AC Utrecht Telefoon: 0031 88 8041090 E-mail: buitenland@reclassering.nl Facebook: www.facebook.com/pg/ bureaubuitenland/

Het ministerie van Buitenlandse Zaken Het ministerie helpt via de ambassades (of consulaten) gedetineerden in het buitenland. Een ambassade heeft een bemiddelende rol en kan dus niet alles. De ambassades geven bijvoorbeeld algemene informatie over de omstandigheden in de gevangenis of de rechtspraak in het land. Of ze vragen bij de lokale autoriteiten aandacht voor de gezondheid van een gedetineerde. Ook kan de ambassade de gedetineerde in contact brengen met Bureau Buitenland. Contactgegevens: Elke ambassade heeft een telefoonnummer. De gevangenis zou je hieraan moeten kunnen helpen. Mocht dat niet lukken: ze staan op www.rijksoverheid.nl. Er is ook een speciale website met informatie: www.nederlandwereldwijd.nl. Je achterban kan veel informatie vinden onder > Hulp bij nood > Gearresteerd in het buitenland.

Exodus Exodus is in Nederland de grootste organisatie voor opvang en begeleiding van ex-gedetineerden, gedetineerden en hun familieleden. Ze werken met vrijwilligers én profs. Er is veel kennis aanwezig, bijvoorbeeld over de relatie ouder-kind bij detentie. Contact leggen met Exodus is sowieso een goed idee als je overgeplaatst wordt naar Nederland. Exodus kan voor een maatje zorgen en heeft verschillende huizen waar ex-gedetineerden kunnen komen wonen. Contactgegevens: Exodus Morssingel 5 2312 AZ Leiden Telefoon: 0031 71 516 19 50 E-mail: info@exodus.nl Centraal Aanmeldteam (voor ambulante begeleiding of begeleiding in een Exodushuis): Telefoon: 0031 71 516 19 55 E-mail: aanmelden@exodus.nl

Gevangenenzorg Nederland Gevangenenzorg Nederland is een christelijke vrijwilligersorganisatie voor gevangenen, tbs-patiënten en hun familieleden. Wie in

Nederland vastzit, kan een Gevangenenzorg-vrijwilliger op bezoek krijgen. Of gekoppeld worden aan een vast maatje. De bezoeken zijn extra bezoeken boven op de normale bezoekregelingen. Je kunt bij Gevangenenzorg Nederland ook terecht met vragen. Contactgegevens: Gevangenenzorg Nederland Koraalrood 25 2718 SB Zoetermeer Telefoon: 0031 79 331 05 68 E-mail: info@gevangenenzorg.nl

PrisonLAW PrisonLAW is een onafhankelijke juridische organisatie die zich richt op Nederlandse gedetineerden in het buitenland. PrisonLAW verschaft juridische informatie en bestrijdt schendingen van mensenrechten. Ze verlenen ook juridische bijstand aan gedetineerden in het buitenland die dat zelf niet kunnen betalen. De organisatie weet zodoende veel van regels en wetten van de landen waar Nederlanders gevangen zitten. En van de rechten die zij hebben. Contactgegevens: PrisonLAW Postbus 1595 1000 BN Amsterdam Telefoon: 0031 20 66 333 97 E-mail: info@prisonlaw.nl

re ag e d it a r e n o p r t ik e l? schr ijf o n s!

FAKE NEWS IS OVERAL Sinds de laatste verkiezingen in Amerika struikel je erover. Fake news, nepnieuws. De Democraten en de Republikeinen beschuldigden elkaar ervan nepnieuws de wereld in te sturen. Verzonnen berichten die de uitslag van de verkiezingen moesten beïnvloeden. Of de berichten inderdaad veel invloed hadden, is de vraag. Niettemin blijft Donald Trump roepen dat wat anderen schrijven fake news is. Sinds hij aan de macht is, lijkt het wel een dagelijkse gewoonte geworden. Als de president roept dat iets fake news is, kan het dus heel goed waar zijn. Een ander waar feit is dat nepnieuws vaak voorkomt. Overal, en steeds vaker. Dat is omdat er sowieso veel meer nieuwtjes worden verspreid, met dank aan de sociale media. Vooral Facebook is een bron van nepnieuws: in 2017 was 30% van het nepnieuws gekoppeld aan verspreiding via Facebook. Goed om even te bedenken als iemand tegen je zegt dat hij iets van Facebook heeft.

comeback • nummer 1 • 2019

19


s p o rt

Ireen Wüst pakt goud

Van Gerwen wint vijfde keer masters Michael van Gerwen heeft op overtuigende wijze voor het vijfde jaar op rij The Masters gewonnen. De Brabantse nummer één van de wereld en regerend wereldkampioen versloeg James Wade in de finale met 11-5. Van Gerwen kwam uiteindelijk uit op een goed gemiddelde van 99,82 punten per drie pijlen en ook het dubbelpercentage was met 39,29 van een niveau. Hij verdiende met zijn nieuwe eindzege een cheque van 60.000 Britse pond, omgerekend bijna € 70.000.

Wereldrecord 100 m voor zevenjarige De zevenjarige Rudolph Ingram liep in Florida de 60 meter in 8.69 seconden. Daarna liep de jonge Amerikaan ook nog de 100 meter in 13.67 seconden. Als die tijd exact klopt, is het een nieuw wereldrecord voor zevenjarigen op die afstand.

Ireen Wüst bij de start van de 1500 meter

Ireen Wüst heeft voor de vierde keer de wereldtitel op de 1500 meter veroverd. De Brabantse schaatsster zegevierde bij de WK afstanden in Inzell met een toptijd: 1.52,81. 'Dit is absoluut de mooiste,' zei Wüst geëmotioneerd na haar wedstrijd. Wüst had een zware tijd gehad door het overlijden van haar vriendin Paulien van Deutekom. Begin januari overleed Van Deutekom op 37-jarige leeftijd aan de gevolgen van kanker. Ze was ex-ploeggenoot, wereldkampioen allround in 2008, maar bovenal hartsvriendin van Ireen Wüst, schrijft de Volkskrant. 'Ik hoopte dat ik iets speciaals kon doen. Ik wilde dit zo graag voor Paulien. Ik denk dat ze me vandaag een beetje heeft geholpen.' De regerend olympisch kampioen was zenuwachtig voor de wedstrijd. 'Door de spanning was mijn start ook niet zo goed. Ik wilde zo graag. Dat het zo uitpakt is waanzinnig,' zei Wüst in het AD.

Van der Poel nu wel wereldkampioen Mathieu van der Poel heeft afgerekend met drie jaar aan frustraties bij het WK veldrijden. De 24-jarige Nederlander pakte in het Deense Bogense voor de tweede keer in zijn carrière de wereldtitel. Van der Poel versloeg zijn Belgische aartsrivaal en titelverdediger Wout van Aert, die op 16 seconden als tweede eindigde. Van der Poel won in aanloop naar het WK dit seizoen 26 van de 28 veldritten waar hij aan de start stond. Hij begon daardoor als de huizenhoge favoriet voor de wereldtitel, maar dat was de afgelopen drie jaar ook het geval en toen werd hij steevast afgetroefd door Van Aert, volgens Nusport.nl. Begin 2015 werd Van der Poel, op dat moment 20 jaar en 13 dagen oud de jongste wereldkampioen veldrijden ooit. In 2016 werd hij vijfde, in 2017 was er zilver en vorig jaar moest hij genoegen nemen met brons.

Frenkie de Jong naar Barcelona

Frenkie de Jong

20

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 019

Frenkie de Jong stapt komende zomer voor 75 miljoen euro over van Ajax naar FC Barcelona. De 21-jarige middenvelder heeft een contract getekend voor vijf seizoenen. Het transferbedrag kan met bonussen nog oplopen tot € 86 miljoen. Naast Barcelona zaten ook Paris Saint-Germain, Manchester City, Juventus en Bayern München achter De Jong aan. De transfer van De Jong is de grootste in de geschiedenis van de eredivisie, volgens de NOS. De vroegere clubs van De Jong, Willem II en ook RKC Waalwijk, profiteren flink mee van deze lucratieve deal. De Jong maakte deel uit van de gezamenlijke jeugdopleiding van de twee Brabantse clubs, die daardoor kunnen rekenen op een forse opleidingsvergoeding. Willem II kan rekenen op bijna € 7 miljoen. Voor RKC gaat het om een bedrag van € 4,5 miljoen.


s p o rt

Brandwonden Sjinkie Knegt De kleding van de shorttrackschaatser vatte vlam toen hij thuis de houtkachel aanstak. De sportman van het jaar 2015 heeft brandwonden over zijn hele lijf, waaronder zijn gezicht. Met name zijn linkerbeen is ernstig verwond. Daar zijn de brandwonden tweedegraads, zo meldt schaatsbond KNSB. Knegt (29) werd door zijn vrouw Fenna in hun woonkamer gevonden, waarna zij direct 112 belde. Knegt is met traumahelikopter en ambulance naar het ziekenhuis in Groningen vervoerd. Knegt ligt niet langer op de intensive care. De verplaatsing van de afdeling intensieve zorg naar het brandwondencentrum geeft aan dat Knegt goed herstelt, maar over de precieze gevolgen van het ongeluk kunnen de artsen nog niet zo veel zeggen. Sjinkie zelf kijkt alweer vol vertrouwen de toekomst tegemoet en gaat ervan uit dat hij volgend seizoen gewoon weer op het ijs staat, zegt hij in de Volkskrant.

Matti Nykänen

Legendarische schansspringer overleden Schansspringlegende Matti Nykänen is op 55-jarige leeftijd overleden. De Fin wordt beschouwd als de beste schansspringer aller tijden en had een zeer turbulent leven na zijn carrière. Nykänen geldt met vier gouden en één zilveren medaille als de succesvolste schansspringer op de Olympische Spelen. Nadat hij stopte als schansspringer, begon hij een carrière als popzanger. Hij kreeg een alcoholverslaving en raakte betrokken bij diverse schandalen. Hij belandde tweemaal in de gevangenis wegens geweldsdelicten en na een steekpartij.

David Neres in actie

Klaas-Jan Huntelaar

De spelers van Ajax vieren de 1-4 overwinning in Madrid

sensationeel Ajax verslaat real madrid Ajax heeft geschiedenis geschreven door Real Madrid in een zinderende wedstrijd uit te schakelen in de achtste finales van de Champions League. De ploeg van trainer Erik ten Hag won in Estadio Santiago Bernabéu met 1-4 en dat was voldoende om de 1-2-nederlaag in Amsterdam recht te zetten. Door goals van Hakim Ziyech en David Neres

kwam het sterk spelende Ajax in de eerste helft op een 0-2-voorsprong. Na rust maakte Dusan Tadic de 0-3, waarna Marco Asensio de spanning terugbracht. Lasse Schöne zette met een magistrale vrije trap de eindstand op het bord. Het is voor het eerst sinds 2003 dat Ajax de laatste acht van de Champions League haalt. De tegenstander is op moment van schrijven

nog niet bekend. Ajax heeft dit seizoen ook kans op twee andere prijzen: de club speelt nog de KNVB-bekerfinale tegen Willem II en is in de race is voor de landstitel. Ajax gaat de boeken in als de eerste club in vier jaar tijd die 'De Koninklijke' uitschakelt in de Champions League.

comeback • nummer 1 • 2019

21


i nt e r v i e w

Jan de Cock vertelt over zijn leven met daders en slachtoffers

‘Ik heb geleerd dat een mens ook op solidariteit kan leven’ Jan de Cock liet zich opsluiten in 205 gevangenissen. Hij wilde begrijpen wat het betekent om gedetineerd te zijn. Zijn ervaringen schreef hij op in een boek, Hotel Prison. Later trok hij opnieuw de wereld in, dit keer om samen te zijn met de slachtoffers. Ook hierover schreef hij een boek. Dit boek heet tekst: Marjolein van Rotterdam foto: Martje van der Heijden/NCRV Hotel Pardon.

I

n 1987 gaat Jan de Cock als leraar naar Chili. Het is zijn vervangende dienstplicht. Hij werkt er met kinderen en komt vanzelf in aanraking met verslaafden. Lijmsnuiven komt in Chili veel voor. Jan zoekt de opgepakte snuivers op in de gevangenis, en komt zo voor het eerst van zijn leven achter de tralies. Hij zou er nooit meer van losraken. 'Terug in België begon ik meteen als vrijwilliger in de gevangenis van Leuven. Daar viel me op dat ik eigenlijk niet wist hoe het was om opgesloten te zijn, ook al

22

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 019

kwam ik vaak op bezoek. De enige oplossing die ik kon bedenken: ik moest met de gedetineerden samenleven. Zo begon het plan te groeien voor een reis langs de gevangenis-

36 jaar oud, voor het eerst een nacht door in een gevangenis. En daarna vele nachten meer: hij zal uiteindelijk in 205 gevangenissen verblijven, verspreid over de hele wereld. Vaak is het afzien. Het leed om hem heen is mensonterend. Overal overbevolkte cellen en zieke mensen. Een paar keer wordt hij zelf ook ziek. Soms is 90 procent van de gedetineerden besmet met aids. Er zijn kinderen die opgesloten zitten omdat ze het

‘Je ziet in de gevangenis het slechtste, maar ook het mooiste in de mens’ sen van de wereld.' Twee jaar duurt de voorbereiding van de reis. Maar in oktober 2001 brengt Jan, dan

delict ‘straatkind’ hebben gepleegd. En er is de doodstraf – 'Hoe kán een overheid die moord bestraft zelf ook doden?' Hij is elke


i nt e r v i e w

keer weer geschokt. 'Je denkt na een tijdje dat je het je kunt voorstellen, maar elke keer blaast de ellende je toch weer omver.' Toch ziet hij ook hoop. 'Men heeft het over de worst prisons, de ergste gevangenissen, en ze zijn ook echt dramatisch. Maar het laatste woord is er nooit aan de misdaad. In ieder mens zit wel iets goeds. Je ziet in de gevangenis het slechtste, maar ook het mooiste in de mens. Creativiteit bijvoorbeeld. Er zit zó veel talent. Ik heb het mee mogen maken in Nieuw-Zeeland. In een gevangenis zijn daar de kostuums voor de film The Lord of the Rings gemaakt. Spectaculair mooi. En het zelfrespect schoot er omhoog.' Een mens leeft ook op solidariteit De ergste gevangenis waar Jan logeert is er een in Congo. Mensen zitten er dagenlang zonder eten. Gemiddeld zijn er twee sterfgevallen per week. 'Voor hun eten waren de gedetineerden afhankelijk van familieleden. Als die kwamen, at de bewaking zelf eerst van het meegenomen eten. Ze moesten dat ook bijna wel: salaris kregen ze niet. Tijdens mijn verblijf kreeg mijn cel van 72 man vijf dagen niets te eten. Toen kwam er bezoek. De vrouw van de oudste van onze cel, Kambale Kitakya. Ze bracht 12 bananen mee. Kambale deelde ze met zijn 71 celgenoten. Toen heb ik geleerd dat een mens ook op solidariteit kan leven.' Jan weet dan ook dat hij deze medegevangenen niet in hun ellende kan laten zitten. 'Bij het weggaan beloofde ik dat ik terug zou komen om een nieuwe, menswaardige gevangenis te bouwen. Er was € 250.000 voor nodig. Zo ontstond de stichting Without Walls, die ik samen met wat gelijkgezinden oprichtte.' De € 250.000 komt er, de gevangenis is intussen af. Without Walls bestaat nog steeds. De stichting is nu gevestigd in Antwerpen. Zij organiseert workshops in

een voormalig klooster in Westmalle, ooit opgericht om hulp te bieden aan weeskinderen en aan gevangenen. 'Met de weeskinderen zijn de nonnen 200 jaar druk geweest', zegt Jan. 'Aan de gevangenen zijn ze nooit toegekomen.' En met een brede glimlach: 'Dat mogen wij nu doen.' Jan woont zelf ook in het klooster, samen met een vluchtelingengezin en met Lieveke, een vrouw met het syndroom van Down die hij vier dagen per week verzorgt. 'Op die dagen gaat ze overal mee naar toe. Dat is prachtig. Met haar blijdschap en spontaniteit houdt ze iedereen een spiegel voor. Met Kerst ging ze ook mee naar de gevangenis van Sittard. Het was haar eerste keer in een gevangenis. Ze vond het er geweldig. Iedereen liep met een kerstmuts op!' Witte merels Jan is tien jaar terug van zijn eerste tocht over de wereld, als hij opnieuw op reis gaat. Dit keer om slachtoffers op te zoeken. Een speciaal soort slachtoffers. 'Mensen die vergeven en mensen die zich verzoend hebben met de dader. Vergeven doe je alleen, ver-

de weduwe van Gerrit Jan Heijn, en Aba Gayle. Aba’s dochter Catherine werd vermoord. Acht jaar lang, iedere dag, was ze woedend. Ze haatte de dader. Tot haar dochter haar in een droom opriep hem te vergeven. Aba Gayle dacht dat het haar gek zou maken. Maar uiteindelijk ging ze naar de dodengang van San Quentin. Aba Gayle is nu de enige die deze dader maandelijks bezoekt.' Hij ziet het ook in het ziekenhuis waar hij werkt met stervenden. 'Verzoening is hét thema. Wat ik met het boek en met de workshops die ik geef hoop te bereiken is dit: conflicten zullen altijd voorkomen, maar we kunnen leren ermee om te gaan. Deze verhalen kunnen inspiratiebronnen zijn om altijd te zoeken naar de dialoog. Daar gaat het dus om: met elkaar praten. Alleen als we elkaar ontmoeten, komen we verder.' Het geldt ook voor de omgang met exgedetineerden. 'In België hebben we een hoog recidivecijfer, en een even laag vertrouwen in ex-gedetineerden. In Scandinavië, waar goed opgeleid perso-

‘Conflicten zullen altijd voorkomen, maar we kunnen leren ermee om te gaan’ zoenen met zijn tweeën. Het idee kreeg ik door een edelmoedige daad van een gedetineerde. Een dader die een nier had afgestaan aan een slachtoffer, de weduwe van wie hij de man had vermoord. Een witte merel, zoals wij dat in België noemen. Ik besloot naar meer van dit soort mensen op zoek te gaan, en vond ze. Zoals de ouders van de kinderen die door de Noor Breivik zijn vermoord en hem vergaven. Of de moeders van kinderen die met de Twin Towers ten onder gingen, of

neel de gevangenen op weg helpt, gaat het anders. Maar ook in een kleine gevangenis in Brazilië zag ik hoe het wél kan. Daar gaat de leiding uit van vertrouwen en van de eigen verantwoordelijkheid van de gedetineerden. Ze hadden zelfs de sleutel om de poort mee te openen! Toch liep niemand weg. Een gevangene zei: ‘Dit is voor het eerst in mijn leven dat re ag eren iemand mij vertrouwt.' ■ d it op a r t ik

schr

Jonge gevangenen in Congo

e l? ijf o n s!

WAT JAN NU DOET Drie dagen per week is Jan de Cock (54) geestelijk verzorger op de terminale afdeling van een ziekenhuis in de buurt. Alle dagen in de week werkt hij voor de stichting Without Walls, houdt lezingen, zamelt geld in, brengt het wc-papier van de actie ‘De Pot Op’ (voor waterputten en toiletten in Afrikaanse gevangenissen) naar de kopers, bezoekt gevangenen, en organiseert workshops over verzoening. De avonden en vaak ook nachten zijn voor het beantwoorden van mails. Tussen de bedrijven door helpt hij zijn moeder, die de ziekte van Parkinson heeft, en steunt hij de Palestijnse vluchtelingen met wie hij samenwoont.

comeback • nummer 1 • 2019

23


v r aag e n ant woo r d

VAST IN PERU, WAT NU?

‘Wat zijn de juridische mogelijkheden na een veroordeling in Peru?’

A

fgelopen oktober zijn medewerkers van PrisonLAW op dienstreis naar Peru in Zuid-Amerika gegaan. Gedurende deze dienstreis hebben zij cliënten bezocht, advocaten gesproken, de ambassade bezocht en de lokale ombudsman gesproken en zijn ze op bezoek geweest bij de Unidad de Cooperación Judicial Internacional y Extradiciones. Vooral drugszaken De meeste gedetineerden in Peru zitten vast vanwege drugsdelicten. Ze zijn veroordeeld op grond van artikel 296 of 297 van de Codigó Pénal (CP), het strafrechtelijke wetboek in Peru. Beide artikelen zijn bedoeld voor internationale drugshandel. Artikel 296 CP is het artikel voor de lichtere drugszaken (bijvoorbeeld de standaard drugskoerier) en artikel 297 CP voor de zwaardere drugszaken (wanneer het een hele grote hoeveelheid is of er een georganiseerd verband is vastgesteld). Bij een veroordeling wordt er een

24

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 019

gevangenisstraf opgelegd met daarbij een geldboete, de reparacíon civil. Meer straf voor artikel 297 CP Goede verdediging is van belang om ervoor te zorgen – als dat mogelijk is – dat een verdachte niet wordt veroordeeld voor artikel 297 CP. Bij een veroordeling voor artikel 297 CP wordt er een zwaardere straf opgelegd en mogelijk een hogere boete en is er geen recht op beneficios. Beneficios zijn de voordelen die een gedetineerde kan krijgen gedurende zijn detentie. Denk bijvoorbeeld aan de mogelijkheid van voorwaardelijke invrijheidstelling. Vier mogelijkheden Als een verdachte uiteindelijk veroordeeld is, dan zijn er vier juridische mogelijkheden: 1 Strafoverdracht naar Nederland (WOTS); 2 Uitzetting bij de voorwaardelijke invrijheidsstelling; 3 Voorwaardelijke invrijheidsstelling in Peru zelf;

4 Strafkorting opbouwen door werken of studeren (3 dagen werken of studeren is 1 dag strafkorting). Eerst boete of kwijtschelding Hierna bespreken we kort de verschillende juridische mogelijkheden. Voor alle opties is het van belang dat voorafgaand de geldboete wordt betaald of dat er om kwijtschelding verzocht wordt. Dit moet gebeuren bij de rechter die de straf heeft opgelegd. 1 Strafoverdracht naar Nederland (WOTS) Op 12 mei 2011 is er een bilateraal WOTSverdrag tot stand gekomen tussen Peru en Nederland. Op 1 maart 2014 is dit verdrag uiteindelijk in werking getreden, met enkele voorwaarden erin. Zo moet Nederland voorafgaand Peru informeren als zij de straf verlagen. Dit in verband met het overschrijden van het Nederlandse strafmaximum. Nederland moet bij een voornemen tot gratieverlening ook Peru informeren. Dit zodat Peru nog kan weigeren als zij hiermee niet


v r aag e n ant woo r d

akkoord gaan. Dit is op grond van artikel 7 en 10 van het WOTS-verdrag. Verder is de voortgezette tenuitvoerlegging van toepassing. Dit houdt in dat de buitenlandse straf in zijn geheel door Nederland wordt overgenomen (tenzij het het maximum overschrijdt).

naar Nederland, dan verzorgen de Peruaanse autoriteiten de kosten voor de overbrenging (denk hierbij aan het vliegticket).

Er is een semi-libertad-regeling voor algemene gevallen (artikel 296 CP) en voor bijzondere gevallen (artikel 297 CP.

2 Uitzetting bij de voorwaardelijke invrijheidsstelling (semi-libertad) Er is in 2014 een speciale regeling ingegaan die buitenlandse gedetineerden de mogelijkheid geeft om onder voorwaarden vrij te komen en dan uitgezet te worden naar het land van herkomst. Voorwaarden hiervoor zijn: • er mag geen sprake zijn van een ernstig strafbaar feit (dus alleen artikel 296 CP); • er is een gevangenisstraf van minder dan 7 jaar opgelegd; • minstens een derde van de gevangenisstraf moet al zijn uitgezeten; • de geldboete moet betaald zijn of kwijtgescholden zijn; • de gedetineerde mag geen recidivist zijn. De gedetineerde moet zelf verzoeken om deze speciale regeling. Als een gedetineerde wordt uitgezet, dan volgt er een ongewenstverklaring van tien jaren. Wordt een gedetineerde met deze procedure na de voorwaardelijke invrijheidsstelling uitgezet, dan moet de gedetineerde zelf of zijn familie de kosten voor de uitzetting betalen (denk hierbij aan het vliegticket).

Bij de algemene gevallen zijn de voorwaarden: • dat de wet de toepassing van de semi-libertad niet mag verbieden; • dat minstens een derde van de opgelegde straf is volbracht; • dat er geen openstaande straffen of openstaande procedures meer zijn; • bij zedenzaken: dat er een medisch en psychologisch rapport is opgesteld.

3 Voorwaardelijke invrijheidsstelling in Peru zelf (beneficios en semi-libertad) Beneficios zijn penitentiaire voordelen bij de uitvoering van een gevangenisstraf. Op dit moment is het heel moeilijk om dit voordeel toegewezen te krijgen. Dit in verband met de mogelijkheid van de WOTS, en omdat er in de laatste jaren een aantal corrup-

Betaal in elk geval eerst de boete of vraag om kwijtschelding Dit verdrag is geen garantie op een strafoverdracht, het is geen recht. Een van de landen kan dan ook zonder opgaaf van redenen de WOTS weigeren. Voor Nederland zijn de belangrijkste voorwaarden dat de gedetineerde binding heeft met Nederland en voldoende strafrestant heeft (minimaal 6 maanden op het moment dat het certificaat van het verzoek in Nederland ontvangen wordt). Als een gedetineerde wordt overgebracht

tieschandalen aan het licht zijn gekomen. Daarbij kon een positieve beslissing op een dergelijk verzoek gekocht worden bij corrupte ambtenaren. Peru kent net als Nederland een voorwaardelijke of vervroegde invrijheidsstelling, waarmee gedetineerden de mogelijkheid krijgen om te resocialiseren in de maatschappij. Wederom gaat het om gunsten en geen rechten.

De voorwaarden bij bijzondere gevallen zijn: • dat minstens twee derde van de straf is volbracht; • dat er geen openstaande straffen of procedures zijn; • dat de geldboete of schadevergoeding voldaan is. Om een semi-libertad te kunnen krijgen, moet de gedetineerde beschikken over een woonadres en over werk. Er is geen semi-libertad mogelijk als de gedetineerde eerder is veroordeeld en als er een veroordeling is op grond van terroristische feiten, zware drugsdelicten, misdrijven tegen de menselijkheid, witwassen en zedenzaken. De gedetineerde moet zelf een verzoek hiertoe in dienen. Daarbij moet dus een psychologisch-sociaal rapport, een bewijs van goed gedrag en een verklaring dat er arbeid is verricht in de gevangenis worden overlegd. 4 S  trafkorting opbouwen door werken of studeren Strafkorting, ook wel strafverlaging genoemd, heet in Peru rendencion de la pena por el trabajo y la educacion. Deze regeling houdt in dat een gedetineerde voor 3 dagen werken of studeren 1 dag strafkorting krijgt. Dit moet de gedetineerde zelf regelen bij of met de gevangenisdirecteur. ■

Marieke Paijens, Alan Binken & Rachel Imamkhan stichting prisonlaw

comeback • nummer 1 • 2019

25


acht e r g r o n d

Door te vasten kun je groeien Ramadan voor gedetineerden

Op 6 mei begint de ramadan. Voor veel moslims een van de belangrijkste rituelen. In de gevangenis kan de ramadan extreem zwaar zijn. Toch kan vasten in de cel een verrijking zijn, denkt Mohamed Ajouaou. ʻJe werkt tijdens de ramadan aan het herstel van jezelf. Dat sluit mooi aan bij detentie.ʼ

M

ohamed Ajouaou is hoofd islamitische geestelijke verzorging op het ministerie van Justitie en docent Islamitische Theologie aan de universiteiten van Amsterdam en Leuven. Als hoofd (bege)leidt hij geestelijk verzorgers, maar gaat ook zelf op bezoek in de gevangenis. Ook tijdens de ramadan. 'Ik zou nog liever zeggen: júist tijdens de ramadan. Bij hoogtijdagen – voor de één Kerst of Pasen, voor de ander de ramadan en het Suikerfeest – is eenzaamheid het ergste. In de cel beleef je die dagen intenser. Mijn rol en die van de geestelijk verzorger is om er tijdens

rituelen van de Islam,' gaat Ajouaou verder. 'Ook de meeste moslims die niet praktiserend zijn, doen eraan mee. Dat komt door twee dingen. Ten eerste is de ramadan een sociaal gebeuren. Je doet het als groep. De ramadan is een periode waarin liefde en familie belangrijk zijn. Je eet samen bijvoorbeeld. Dat is essentieel. De mens is van nature een sociaal wezen.' In buitenlandse gevangenissen krijgen gedetineerden minder bezoek en is er niet altijd een groep gelijkgezinden. 'Het zal ervan afhangen in welk land je zit, of je mensen hebt om iets samen mee te doen,' zegt Ajouaou. 'In een land als Engeland zal er wel

‘De ramadan is dé periode om te werken aan negatieve emoties die herstel verhinderen’ de hoogtijdagen simpelweg te zijn. Te delen in de vreugde of in het verdriet. Een kopje thee inschenken. Met mensen bij elkaar zitten. Het gaat om kleine blijken van medemenselijkheid. Je laat zien dat gedetineerden niet afgeschreven zijn, dat er iemand is die aan ze denkt. Dat waarderen de gevangenen zeer. In het buitenland zouden ambassademedewerkers of vrijwilligers dat kunnen doen.' Sociaal gebeuren 'De ramadan is een van de belangrijkste

26

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 019

wat gebeuren. Dan kun je je aansluiten bij een groep. Misschien dat ze daar rekening houden met gevangenen die vasten. In Nederland mogen gedetineerden die vasten bijvoorbeeld op andere tijden eten. De ramadan wordt ondersteund. In landen als Colombia zal een aanpassing lastiger zijn. Daar is vasten waarschijnlijk moeilijker.' Oefening in geduld De tweede reden waarom de ramadan volgens Ajouaou zo belangrijk is, is dat het een periode is om langer bij dingen stil te staan.

'Als je vast, doorbreek je je normale dagindeling en je vaste gewoonten. Je gaat vanzelf een beetje stilstaan. Dat is de bedoeling. Door die routine te doorbreken, kun je op een andere manier naar jezelf kijken en nadenken over jezelf. Over je negatieve emoties, over de rest van je leven of over slechte gewoonten. Vasten is beheersing. Tijdens de ramadan kun je leren je boosheid af te remmen, niet te snoepen of van het roken af te komen. Of niet te roddelen. Het is een oefening in geduld. De ramadan is bij uitstek de periode om te werken aan de menselijke negatieve emoties die herstel verhinderen. Door te vasten, kortom, kun je groeien.' In die zin sluit vasten volgens Ajouaou enigszins bij detentie aan. 'Detentie is natuurlijk een straf. Maar tegelijkertijd is het een periode waarin je werkt aan het herstel van jezelf. Net als in de ramadan. Meedoen met de ramadan kán dus werken in de cel. Je moet natuurlijk wel de signalen van je lichaam in de gaten houden. Het kan gebeuren dat hormonen op hol slaan. Bij een vitaminetekort of een beginnende suikerziekte kan het lichaam reageren. Soms gebeurt dan het omgekeerde van wat de bedoeling is. In plaats van rustiger, worden mensen agressiever. Ze hebben ineens een kort lontje. Houd de signalen dus in de gaten. Als er niet voldoende voedzaam eten is en je gezondheid in het geding komt, moet je stoppen. Je hóéft niet de volle 30 dagen te vasten, een deel ervan kan ook. Zeker als het eten schaars is, moet je blijven opletten. Je kunt ook het vasten compenseren, bijvoorbeeld door eten of geld weg te geven. Of door het later in te halen. Als het niet lukt omdat de omstandigheden te zwaar zijn, hoeft niemand in gewetensnood te komen.' ■

5 tips 1 Probeer het vasten samen met anderen te doen. Het is een sociaal gebeuren. 2 Houd de signalen van je lichaam in de gaten. 3 Zorg voor voedzame, gezonde voeding. 4 Pas als het kan je dag-nachtritme aan. 5 Vraag bij twijfel advies aan een geestelijk verzorger.


brieven

IN comeback IS RUIMTE OM BRIEVEN TE PLAATSEN. Bedenk wel of plaatsing gevolgen voor je kan hebben. We proberen het in te schatten, maar jij weet het zelf het best. Ook kunnen we niet altijd alle brieven en gedichten plaatsen. Soms worden ze doorgeschoven naar een volgend nummer. Nooit zullen we er een van ouder dan een jaar plaatsen. Brieven die erg lang zijn kunnen worden ingekort. ALS JE EEN OPROEP PLAATST OM TE REAGEREN EN JE VOEGT JE ADRES TOE, DAN VERVANGEN WIJ JOUW ADRES DOOR DE TEKST: (Adres bekend bij Epafras). ALS IEMAND DAN WIL REAGEREN KAN HIJ OF ZIJ DIE REACTIE OPSTUREN NAAR EPAFRAS EN WIJ STUREN DIE DAN DOOR. ZO BLIJFT JE PRIVACY BETER BESCHERMD.

Oproep aan lezers Uit het oog uit het hart? Niet bij ons. In de Comeback maken we graag ruimte voor jullie verhalen en jullie ervaringen. Schrijf ons een brief en laat van je horen! Laat ons weten hoe je leven in de gevangenis eruit ziet. Hoe je je staande houdt. Of juist niet. Hoe je dag eruitziet. Heb je een vraag over je situatie? Juridisch of persoonlijk? Wij leggen jouw vraag voor aan specialisten. Dat kan anoniem. Of wil je graag contact met andere mensen die vast zitten? Stuur ons een brief met jouw verhaal. Dus: schrijf ons en deel je verhaal met alle andere Nederlandse mannen en vrouwen die vast zitten!

Advies, graag! Bedankt voor het opsturen van Comeback. Het is fijn om Nederlands te lezen als je de hele dag alleen maar een taal hoort die je niet begrijpt! Ik heb het hele tijdschrift doorgelezen en wil graag op een paar dingen reageren. Maar eerst zal ik mijzelf even voorstellen: ik ben 28 jaar en ben opgegroeid in Amsterdam. Op dit moment zit ik vast in Budapest, Hongarije. Ik word verdacht van fraude (schuldig) en een overval (niet schuldig). Zit nu bijna 5 maanden vast en weet niet wat er gaat gebeuren. Mijn advocaat komt niet langs, die is nog niet één keer geweest. De papieren die ik ontvang, zijn in het Hongaars en die taal spreek ik niet. In het tijdschrift las ik over PrisonLAW. Ik wil graag met hen in contact komen en zien of zij voor mij iets kunnen betekenen. Op dit moment gebeurt er niks, ik kan dus wel wat advies gebruiken. Graag wil ik ook een aanvraagformulier ontvangen voor Epafras. Het zou fijn zijn als er iemand op bezoek komt. Het is bijna Kerstmis! Als jullie deze brief ontvangen, zal het na Kerstmis zijn. Dus dan kan ik alleen zeggen: ik hoop dat de kerstdagen fijne dagen waren en een gelukkig nieuwjaar! Met vriendelijke groet,

G

• Hongarije

Never give up Geachte lezers van het mooie tijdschrift Comeback, ik zit nog niet zo lang vast in Duitsland. Eind 2018 ben ik samen met mijn vriendin opgepakt. Wat leek op een normale dag waarop ik een pakje ging ophalen, bleek mijn ergste nachtmerrie. Ik heb 6 jaar gekregen voor smokkel van marihuana. Shit, alles waar ik in 2018 voor gewerkt had in één klap verpest. Werk, schuldregelingen enzovoort. Ik kreeg vandaag dit pakket van Epafras. Wat een goed gevoel dat er iemand aan me denkt. Een traantje, een brok in m’n keel! Super tof dat ik niet alleen ben. Dit is mijn eerste keer vast. Meteen een erge situatie, mijn eerste Kerstmis alleen. Geen familie, vrienden of mijn schatje. Dit is lastig voor mij, maar door een pakket en de kans om jullie lezers een mooie raad te geven, voelt het toch een beetje goed. Ik heb geleerd: wees positief en lach veel. Die brede glimlach helpt niet alleen jou, maar ook je celmaat of de andere gevangenen. Hoe lang of kort je ook moet zitten, ga sporten, op cursus of ga naar de kerk voor een warm onthaal en een goed gesprek. En doe nooit iets doms of gemeens. Wees open en aardig. Dit heeft mij de naam Flying Dutchman opgeleverd. Ik help graag anderen en krijg dit net zo warm terug. We maken onszelf, en hierdoor worden we weer wat meer menselijk in plaats van een nummer! In het systeem met veel liefde en hoop wens ik jullie allen, ook de makers van dit tijdschrift, een goed en gezond 2019 met veel liefde van je naasten. Met veel knuffels en een dikke zoen.

J•

duitsland

comeback • nummer 1 • 2019

27


brieven

Samenwerking, hoop en kracht: Tim terug in Nederland

‘I love it when a plan comes together’ Tijdens mijn werk bij een hersteltraject voor jongvolwassen kwam ik Tim – niet zijn echte naam – regelmatig tegen. Tim komt uit een kwetsbaar gezin. Ik vond hem een lieve, attente en zorgzame persoon die veel last had van zijn kwetsbaarheden. Daar kwam ook een drugsverslaving bij. Met een aantal deelnemers van dit project hield ik contact met Tim. Ineens kon ik Tim niet meer bereiken. Via via hoorde ik dat hij in Peru 10 jaar had gekregen voor drugssmokkel. Ik werd Tims contactpersoon voor organisaties als Stichting PrisonLAW, Stichting Epafras, Bureau Buitenland van Reclassering Nederland, de ambassade en het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hoop, vertrouwen en steun Elke maand stuurden we hem twee ansichtkaarten waarop wij maar bleven schrijven: probeer hoop en vertrouwen te houden. We spaarden geld voor zijn toekomst. Wat voelt het machteloos om afhankelijk te zijn van anderen! Hoe moest Tim dan al die jaren overleven in zo´n vreselijke omgeving als een gevangenis in Peru, waar hij zat omdat hij al vanaf zijn geboorte weinig kansen had op een ‘normaal’ leven? Hoop hou je misschien omdat veel organisaties en mensen begaan zijn met het lot van gedetineerden in het buitenland. Dankzij hen hoorde ik over het wel en wee van Tim. En zij ondersteunden het thuisfront met praktische en juridische zaken. De samenwerking met al deze organisaties was zeer waardevol. Zeker omdat Tim geen beroep kon doen op familie of vrienden. Samen aan de slag voor Tim In januari 2018 realiseerde ik me dat Tim in december vrij zou komen. Ik raakte gestrest, omdat Tim niets zelf kon organiseren voor zijn terugkeer naar Nederland. De laatste twee weken voor Tims vrijlating staan in mijn geheugen gegrift. Ik kan soms nog niet geloven dat alles zo goed is verlopen, dankzij de samenwerking en verbindende krachten van al die organisaties. Tim was psychisch in de war en had extra ondersteuning nodig als hij vrijkwam. Mark, een vrijwilliger van Stichting Epafras die in Peru woont, bezocht Tim al een tijdje in de gevangenis en wilde hem op de dag van zijn vrijlating naar het Leger des Heils in Peru brengen. De ambassade zou een noodpaspoort regelen. Reclassering Nederland organiseerde de nazorg in Amsterdam. Ik zou een vliegticket regelen en op Schiphol staan. Eindelijk terug na 10 jaar Mark stond ruim op tijd bij de gevangenispoort. Maar de vreemdelingenpolitie had hem veel eerder opgehaald en in de hoofdstad Lima gedropt. Daar was hij spoorloos. Ik was totaal verbijsterd. Maar opnieuw werden de handen ineen geslagen: er startte een zoektocht. Na drie dagen werd ik gebeld: Tim was terecht. Mark had Tim getraceerd en naar het Leger des Heils gebracht. Tim kon niet alleen naar Amsterdam vliegen, en Mark bood aan om hem te begeleiden. Een week later was Tim terug. Door deze samenwerking en kracht van de (vrijwillige) medewerkers van de genoemde organisaties bleef ik hoop en vertrouwen houden dat Tim met zijn psychische kwetsbaarheid niet ergens in Peru zou verzanden. Mijn favoriete quote van Hannibal Smith uit de serie uit mijn jeugd, The A-Team, is hier op zijn plaats: 'I love it when a plan comes together.' Niet voor iedereen zal de terugkeer zo voorspoedig verlopen. Door documentaires over detentie in het buitenland weet ik dat een leven in gevangenschap in het teken staat van overleven, afwachten en afhankelijk zijn van organisaties. Ik kan mij niet voorstellen hoe dat is. In mijn omgeving zeiden mensen vaak: dat is toch Tims eigen schuld? Ik kan daar zo kwaad over worden! Nee, er stond geen pistool op zijn hoofd. Maar niet iedereen wordt geboren in een gespreid bedje. En geen kleuter denkt: als ik later groot ben, word ik gevangene.

Karin

28

• Amsterdam, januari 2019

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 019


brieven

Andere kant van de wereld Soms is de wereld waarin je leeft niet zo mooi. Je kansen zijn nihil, wat je ook probeert. Ik kwam geen stap verder. Door epilepsie verloor ik mijn baan als chauffeur. Dezelfde baan die mij door uitsluitend nachtdiensten in een sociaal isolement had gebracht. Thuis in Nederland bracht ik mijn geest met wiet naar de andere kant van de wereld. Stond op met een joint en rookte tot ik mijn ogen niet meer open kon houden. Is dit de andere kant van de wereld? Het was niet de wereld waarin ik wil leven. Ik besloot mijn huur en rekeningen niet meer te betalen en kocht een enkele vliegticket naar Thailand. Ik maakte er één grote party van. Drank in overvloed aan de andere kant van de wereld. Tot iemand mij vroeg: kom naar mijn wereld in Zwitserland. Het zal je bevallen, het is een totaal andere wereld. Daar aangekomen ging het al snel mis. Ik beging een zware misdaad en vluchtte weer naar Thailand, aan de andere kant van de wereld. Eén maand later werd ik opgepakt door Interpol, één jaar zat ik daar in een gevangenis in Thailand. Wat een rotwereld. Nu zit ik voor lange tijd in een gevangenis in Zwitserland. Van vrijheid naar gevangene. Ben ik nu misschien aan de andere kant van de wereld? • zwitserland

4 2 8 9 3 5 6 7 1

3 9 1 7 6 4 5 8 2

5 7 6 8 1 2 9 4 3

6 4 9 5 2 3 7 1 8

9 7 1 2 3 4 5 8 6

5 8 3 9 1 6 4 2 7

1 3 5 6 8 7 4 2 9

7 8 2 4 9 1 3 6 5

7 3 2 1 4 8 6 9 5 9 5 7 1 4 8 2 3 6

8 9 5 6 7 2 1 3 4 2 1 4 3 5 6 8 9 7

1 6 4 5 9 3 2 7 8 8 6 3 2 7 9 1 5 4

5 1 9 6 8 4 2 3 7

6 7 4 3 2 9 1 5 8

3 2 8 5 1 7 4 9 6

9 6 1 4 5 7 8 3 2

4 5 3 6 2 8 1 9 7

7 8 2 1 3 9 4 6 5

8 6 1 9 5 2 7 4 3

9 5 7 4 3 1 6 8 2

3 2 9 5 6 4 7 8 1

6 7 4 9 8 1 5 2 3

4 3 2 7 6 8 5 1 9 5 1 8 3 7 2 6 4 9

7 4 3 1 9 6 8 2 5 1 9 6 7 4 3 2 5 8

1 8 5 2 7 3 9 6 4 8 3 5 2 1 6 9 7 4

2 9 6 8 4 5 3 7 1 2 4 7 8 9 5 3 1 6

D AT I S A P P E LTJ E E I TJ E

S U Z E J N E R E D N I K I S

C I S I N T O C H T S E E F I

D U U H Y A C I N T I J D G M

B N L R E T N E L Z C B O A G

V E S I K I T N U L R E O D A

E S D N N S L M E O A G R N D

R A A E A A E E O K N E N O IJ

F P K V D R I D G I I M T Z R

O M N O O R K R R N T U A A V

O L P H O I N E S R A A K N E

L A P A P R I L E E G V K G D

E P A A S V A K A N T I E T E

G N I N E O D E T E O B N J O

A S T I L L E Z A T E R D A G

T I M A A R T R A D I T I E E

• engeland

4 2 6 8 5 7 3 1 9

J

3 1 8 7 6 5 9 4 2

Als ik eindelijk mijn vrijheid heb, ga ik niet langer mijn tijd verspillen en me zorgen maken over de mogelijkheid van makkelijk geld verdienen, maar in plaats daarvan ga ik verantwoordelijkheid nemen zonder op enige wijze negatief te zijn. Dit wordt mijn zesde Kerstmis in de gevangenis en schijnt een eindeloos verhaal van een nooit eindigende slechte droom. Met alle uitstel over mijn overdracht naar Nederland: in 2016 werd het verschoven en toen weer in 2017. Ik wil het wel uitschreeuwen. De Nederlandse minister van Justitie zegt: 'Wij zoeken het wel uit!' Terwijl ik hier zit te wachten. Alweer een Kerstmis gaat voorbij. Ik begin het meer en meer te haten. Langzaam maar zeker voel ik dat ik de verbinding met de buitenwereld verlies. Het duurt niet meer lang en dan heb ik niemand meer, en ik heb het gevoel dat dat is wat ze het liefst hebben. Als ik hier alleen in mijn gevangeniscel zit, waar ik onterecht gemarteld en weggehoond word met beloften. Langzaam begin ik de moed te verliezen en machteloos te worden. Maar is er eigenlijk iemand geïnteresseerd? Terwijl ik deze woorden schrijf, zit ik nog steeds hier, doe ik mijn straf beetje bij beetje. Ik had gedacht dat ik de meeste straf al gedaan had. Voor de laatste 2 jaar, werd mij verteld, zou ik zo snel mogelijk met de WETS worden overgedragen en vlug thuis zijn. 'Geen vertragingen meer.' Het zijn gewoon leugens, het maakt niet uit hoe ik mijn straf doe, maar er moet ergens verandering komen. Want hoe langer het uitgesteld wordt, des te meer de buitenwereld vreemd voor me wordt. Ik kreeg 25 jaar straf voor transport van drugs, plus 7 jaar, 32 jaar. Gelukkig geeft mijn geloof sterkte. Ik wens iedereen een vredig Kerstmis en een hoopvol nieuwjaar toe.

6 4 7 3 2 9 8 5 1

uitstel

2 5 9 4 8 1 7 6 3

R

comeback • nummer 1 • 2019

29


brieven

Blijf hopen! Ik heb Comeback voor het eerst gekregen. Alle informatie en verhalen die ik lees in Comeback doen me zeer goed. Dankjewel. Ik zit nu vier maanden vast in de vrouwengevangenis in de Dominicaanse Republiek. Ik raad iedereen af om met drugstransport in dit land te maken te krijgen, ze geven best forse straffen. Ik weet nog steeds niet hoelang ik ga krijgen voor 4 kilo en 64 gram cocaïne. Op dit moment ga ik naar school om de Spaanse taal meer te leren spreken en schrijven. Daarnaast volg ik een cursus en elke ochtend doe ik aan gymnastiek met een groep dames. En in de middag speel ik domino, zo maak ik mijn dagje vol. Twee keer per dag warm eten. Telkens hetzelfde, niet te doen eigenlijk. Elke ochtend een beker chocolademelk of pap. Het is best wel zwaar, vooral omdat ik geen familie hier heb en ik geen bezoek krijg. Maar mijn geloof is groot! God is goed, lotgenoten. Verlies nooit je geloof. Alles is een proces. Het zal goedkomen als je erin gelooft! We zullen terugkeren naar Nederland, naar huis. Veel liefde en knuffels naar jullie allen! Groetjes,

S•

Dominicaanse Republiek

Vreemde advocaten Ik heb nu voor de tweede keer Comeback ontvangen. Het is geweldig om je eigen stukje tekst terug te lezen. Het geeft een gevoel dat je serieus wordt genomen! Dit is vaak niet zo voor de meesten die in het buitenland gevangen zitten. Er wordt toch anders met je omgegaan. Ik heb maanden in zware beperking gezeten na mijn arrestatie. Nu verblijf ik in een vleugel voor categorie A. Mijn deur is per dag zo’n 3,5 uur open om te koken, naar de wc te gaan, te douchen of te bellen! Hier gebeuren rare dingen, vanuit de gevangenis en door medegevangenen. Sinds september zijn er al wat incidentjes geweest waarbij een bewaarder is omgekomen, en twee gevangenen hebben zich opgehangen in hun cel. Het verbaasde me hoe nuchter ze ermee omgaan, alsof het hier normale dingen zijn! Ook wordt er onnodig veel medicatie per persoon gegeven. Je ziet de jongens per dag achteruitgaan. Je wordt ook veel lastiggevallen door vreemde solicitors, advocaten die je case willen overnemen. In het begin kreeg ik wel eens onverwachts bezoek van zulke advocaten. Ze vertellen mooie verhalen. Ik begreep het niet en heb me veel zorgen gemaakt over mijn huidige advocaat. Later zag en begreep ik het: advocaten betalen sommige gevangenen om informatie door te geven, zoals je nummer of naam. De gevangene die betaald krijgt, gaat alle gedetineerden af en probeert ze een van hun advocaten aan te smeren. Ik zie wel jongens die zo’n stap hebben gemaakt. Ze zijn vaak niet in goede handen beland en dan volgt een hoge straf. En degene die je zogenaamd geholpen heeft, kan weer een paar maandjes eten. Als je twijfelt, informeer bij je familie of PrisonLAW. Zij kunnen je eventueel goed helpen. Vertrouw geen medegevangenen. Dat zijn niet de juiste personen voor dit soort dingen. Het gaat om jouw vrijheid! Keep your head strong! Vraag je familie, die zal je niet teleurstellen. Thank you.

R

30

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 019

• engeland


brieven

Geheven hoofd Ik zit nu ongeveer vier maanden vast in een jeugdgevangenis in Portugal. Het is zwaar. Ik ben 22 uur per dag in de cel, zonder tv of radio. Ik dood de tijd door op mijn muur te schrijven of te lezen. Gelukkig heb ik mijn familie! Mijn moeder helpt me erg goed, ze steunt me door geld te geven en pakketjes te sturen, zodat ik kleren en tijdschriften heb. Ik ben nog maar 18 jaar en heb veel spijt van wat ik heb gedaan. Ik kan niks zeggen over mijn delict, maar ik wil tegen iedereen zeggen: hou je hoofd geheven! Er komt een dag dat je weer in vrijheid leeft en kan genieten van je vrienden en familie! Zoals ik altijd zeg: als je je billen brandt, moet je op de blaren zitten... Met vriendelijke groet,

S

• portugal

redding

Hij die dwaalt in de beschutting van de meest Hoge zal vertoeven in de schaduw van de Almachtige. Mijn God op wie ik vertrouw! Want Hij is het die jou zal behoeden voor de strik, en de dodelijke pest. Onder Zijn vleugels mag jij vluchten, Zijn trouw is een schild en bolwerk. Je zult niet bang zijn van de terreur bij nacht of van de pijl die vliegt bij dag. Jij hebt God gemaakt tot jouw vlucht, niets slechts zal jou overkomen. Noch zal enige plaag jou bereiken. Want Hij zal zijn engelen bevelen met betrekking tot jou, te waken over jou op alle wegen. Zij zullen jou dragen op beide handen, dat je niet je voet zal stoten aan enige steen. Je zult verslaan de leeuw en de cobra, de jonge leeuw en de slang zal jij verslaan. Ik zal Hem op het allerhoogste zetten, omdat Hij mijn naam kent. Ik zal bij Hem zijn in moeilijke tijden: ik zal Hem redden en Hem eren. Met een lang leven zal ik Hem tevredenstellen, en laten zien mijn redding. René

• nederland

OPROEP Wil je bezoek van Epafras? Laat dit dan aan ons zo snel mogelijk weten met behulp van de portovrije envelop! Zo blijven we op de hoogte van je meest actuele verblijfplaats en komen ook na een overplaatsing brieven en Comeback op het juiste adres. Wil je corresponderen? Dat kan met gedetineerden in buitenland en binnenland, maar ook met vrijwilligers in Nederland. Zij kunnen je op de hoogte houden van wat er zoal speelt in de Nederlandse samenleving. Vraag bij Epafras een formulier aan om je aan te melden. Wil je meedoen aan het Kindercadeauproject? Dat is mogelijk voor eigen kinderen tot en met 12 jaar die in Nederland wonen. Geef dan ook contactadres, geboortedata en eventueel telefoonnummer door, zodat toestemming gevraagd kan worden. Wil je een Bijbel ontvangen? Het toezenden van een Bijbel en lectuur is aan regels gebonden. In Frankrijk wordt lectuur alleen toegelaten als daar toestemming voor is gevraagd en gekregen. Voor Spanje, en in mindere mate voor Engeland, geldt dat pakketjes retour gezonden worden. Als je gevangen zit in een van deze landen en lectuur wilt ontvangen, informeer ons dan als je een andere manier hebt gevonden voor ontvangst. Voor gedetineerden in Duitsland proberen wij bij een aanvraag voor een Bijbel de lokale geestelijk verzorger in te schakelen om toegang tot jou te krijgen. Heb je tips voor gedetineerden, reacties, verhalen of gedichten? Brieven worden vertrouwelijk behandeld. Is jouw verhaal bestemd voor publicatie in Comeback, geef dit dan uitdrukkelijk aan. Bij dit nummer vind je een portovrije envelop. [Deze envelop is alleen bedoeld voor post voor Epafras of familie, niet voor Reclassering of PrisonLAW.] Je kunt schrijven naar:

Antwoordnummer C.C.R.I. 9804 3500 ZJ Utrecht the netherlands

comeback • nummer 1 • 2019

31


acht e r o p

column

Reynaldo Adames

Bereid je voor op kansen Ik kwam een keer na het luchten mijn cel binnen en daar lag een brief van het ministerie van Defensie. Ik schrok. Ik had nooit iets met Defensie te maken gehad, ik heb me nooit aangemeld bij het leger. Het was zo’n brief waar je heel lang over treuzelt voordat je hem openmaakt. De inhoud was duidelijk: vanwege het delict en de strafmaat ben ik nooit meer welkom bij Defensie. Nou wilde ik me toch al nooit aanmelden bij het leger, maar deze brief was wel een wake-up call. Na mijn detentie zou ik niet overal aangenomen worden in verband met mijn strafblad. Verleden en heden Zonder een startkwalificatie of afgeronde opleidingen zouden mijn kansen na detentie klein zijn. En de verhalen van andere mannen in de gevangenis waren dat ik het met een strafblad wel kon vergeten. Waarom zou je dan een cursus volgen of een opleiding doen als je toch niet aangenomen wordt? Maar dat bleek dus niet zo te zijn. Ik ben er nu achter gekomen dat werkgevers eerder geïnteresseerd zijn in wat ik te bieden heb dan in mijn verleden. En bij de uitzendbureaus heb ik ondertussen verschillende baantjes gehad en nu toe heeft geen enkel uitzendbureau mij gevraagd om een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG). Natuurlijk zijn er baantjes waar ik met een strafblad heel moeilijk aan de slag kan. Wil ik als taxichauffeur gaan werken, dan weet ik nu al dat mijn kansen nihil zijn. Maar ergens moet ik ook accepteren en toegeven dat mijn verleden consequenties heeft voor het heden. Het gekke is: ik werk nu als ervaringsdeskundige op scholen en in gevangenissen, allebei instituten waar je met een strafblad haast niet binnenkomt. Wie je nu bent en hoe je nu in het leven staat, kan in sommige gevallen belangrijker

zijn dan een VOG. En dat biedt dan kansen. Alvast lezen Tijdens een bijeenkomst in de gevangenis vertelde een jongeman dat hij automonteur wilde worden, maar dat hij die opleiding niet in de gevangenis kon volgen. In zijn optiek kon hij dan binnen heel weinig doen. Ik vertelde hem dat hij in de bibliotheek op zoek kon gaan naar boeken over auto’s, dat hij meer kon lezen over garages, dat hij kon lezen over techniek, zodat hij in ieder geval een basis heeft over het onderwerp en op de hoogte kon blijven van de nieuwe ontwikkelingen. Dat geldt niet alleen voor het vak van automonteur, maar voor bijna alle beroepen. Ik ken mannen met wie ik de schildersopleiding in de gevangenis heb gevolgd, mannen die nu een eigen schildersbedrijfje hebben of in loondienst werken. Het geeft voldoening dat je toch nog de tijd binnen hebt gebruikt om je kansen buiten te vergroten. Over kansen gesproken, ik wil eindigen met een citaat van de zwarte mensenrechtenactivist Whitney M. Young Jr.: 'It is better to be prepared for an opportunity and not have one, than to have an opportunity and not be prepared.' Bereid je voor op de kansen die je kunt gaan krijgen!

Reynaldo Adames heeft een lange weg afgelegd. Van dader naar iemand die in gevangenissen zijn eigen verhaal vertelt. Het verhaal dat het weer goed kan komen. Als je maar de confrontatie durft aan te gaan.

paaskaarten

Bij dit nummer van Comeback tref je een speciale groet, al jaren een traditie. Gevangenen in Nederland maakten dit jaar, onder leiding van een predikant, een paaskaart met het thema ‘Onvoorwaardelijke Liefde’. Deze kaarten vinden hun weg naar duizenden kerken in Nederland waar gemeenteleden er een groet op schrijven. Voor iemand die vast zit in Nederland, of in het buitenland. Als teken van verbondenheid: er wordt aan je gedacht. Pasen is een nieuw begin en het is goed om die boodschap elk jaar opnieuw door te geven!

de rechter

jesse van muylwijck

Profile for Comeback

Comeback 1 2019  

Comeback 1 2019  

Advertisement