__MAIN_TEXT__

Page 1

Tijdschrift voor gedetineerden in het buitenland

werkt de

n u m m e r 1 • 2017

wEts? slaapplek na detentie? Opvang na terugkeer in Nederland. Zo regel je dat.

romano van der dussen ‘Ondanks tegenslag bleef ik vechten voor mijn gelijk’

pasen een nieuw begin


p u zz e l

D B K I R T S G A D IJ R V S M

A E O R V R E U G D E V U U R

K G O R O E E E P C E G Z Z N

R R R I I O B L E R A I B E A

U A A A S E N P F D E O I J P

I V A N D T T P S K E T F A R

S E L I S E E N R T S O A E I

I N E L N S E E E I O S E T L

M E Z U A O D D R L D I F E A

G S A C W N O A E R Z A N G M

A R H S E E H G U B M E F M M

D A A L N C N K U I K E N A E

N A A I U E T E L E E R N A T

O K N E L E P I C S I D N R J

woordzoeker

Z G T K H H E I T I D A R T E

Bij de woordzoeker zitten de woorden horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Zoek ze op en streep ze af. De overblijvende letters vormen achter elkaar gelezen de oplossing (zie pagina 25).

© www.puzzelpro.nl

4 1 8 5 2 3 7 4 9 4 8 1 5

7 4

2 7 9 5 4 1 5 3 7 8 4 6 3 5

6

3

5 3

5 6 7

8 4 9 7 8 8 5

2

4

5

6

1 7 3 2 8 9 7

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 017

7 5 3 2 4 6

3 9 5 8 1 5

8

5

7

2

1

9

4 1 1 3 6 6 7 4 1 5

8 8 7 1 5 6 3

2 5

1

sudoku

7 1 9 1 4

2 2 7 8 1

2 9

APRIL ASWOENSDAG BEDE B E G R AV E N BOETEDOENING CULINAIR DAGMIS DANK DISCIPELEN ENGEL EUCHARISTIE FA M I L I E FEEST GEBED GELOOF HAAN HAZELAAR JEZUS KAARSEN KALENDER KOOR KRANS KROON KRUIS KUIKEN L A M M E TJ E LENTE MAART MAND MUZIEK PA A S D R U K T E PESACH PRET RECEPTEN STRIK TRADITIE VERF VREUGDEVUUR VRIJDAG ZANG ZONDAG

6 3 3 9 2 4

Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes waar een aantal reeds ingevulde getallen staan. Je dient de overige vakjes in te vullen op zo’n manier dat in elke horizontale lijn én in elke verticale kolom de cijfers 1 tot en met 9 één keer voorkomen. Verder is de puzzel weer ingedeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten.


inhoud

redactioneel Dit is de eerste Comeback van het nieuwe jaar, een tijdschrift waarvan ik uit eigen ervaring weet, door mijn bezoeken aan Spanje en Peru, dat jullie het graag lezen en het liefst nog regelmatig ontvangen. Ook dit jaar hopen wij, en dat zijn Epafras, PrisonLAW en Reclassering Nederland, jullie vier keer per jaar dit periodiek aan te bieden. Het komende jaar zal het blad weer vol staan met nieuws uit Nederland, wetenswaardigheden over allerlei regelgeving, resocialisatie en zingeving. Ook de brievenrubriek zal dit jaar niet ontbreken, we hopen natuurlijk dat jullie ons zullen blijven schrijven. Want hoe verspreid jullie ook ergens op de wereld verblijven, via deze rubriek kom je wel te weten hoe het de anderen vergaat en onder welke omstandigheden zij hun dagen moeten doorbrengen. Door deze brieven te schrijven en te lezen scheppen jullie een wereldwijde band met elkaar. Als jullie ons blad ontvangen dan zijn we nog maar een paar weken verwijderd van Pasen, het feest van de verrijzenis, het begin van het nieuwe leven. Pasen als bevrijding van al het oude, in die zin is Pasen ook het feest van vrijheid. En vrijheid klinkt bekend in jullie oren, want naar vrijheid hunkeren jullie allemaal. Voor enkelen van jullie zal die vrijheid dit jaar ook werkelijk vrijheid worden. Zoals de steen wegrolde van het graf met Pasen, zo zal de deur naar het nieuwe leven voor een aantal van jullie dit jaar opengaan. Bewaar de vrijheid in je hoofd want anders blijf je gevangen in jezelf en zal de steen nooit wegrollen.

slaapplek na detentie?

04

matthijs geluk

07

nieuws binnenland geloof

08 12

nieuws buitenland nieuwe columnist

14 16

vraag & antwoord

18

boeken

19

de zaak

20

interview romano van der dussen sport afscheid martien uittenbosch brieven achterop

22 24 26 28 32

Opvang na terugkeer in Nederland. Zo regel je dat.

‘Gevangenis triggert mij meer dan een plek waar alles op orde is’

Mensen zoeken zekerheid en geborgenheid, veiligheid en warmte. Ons leven lang hopen we dat te vinden. Dat noemen we ‘thuis’

Reynaldo Adames zat jarenlang in de gevangenis. Wat hij daar leerde schreef hij op in ‘De 18 wetten van de Nederlandse bajes’

Hoe verloopt de WETS-procedure in de praktijk?

Astrid Holleeder heeft een bestseller geschreven

Verlies, schuld en wraak. Advocaten krijgen er regelmatig mee te maken.

Bert Hes directeur epafras

COLOFON

Comeback is een uitgave van Stichting Epafras, Reclassering Nederland en PrisonLAW en wordt gratis verspreid onder Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Hoofdredactie Pieter Visschers Redactie Hester Otter Artdirectie Nienke Katgerman / Gront Medewerkers Sander Bouten / Global Village Media, Jarmila Thodé / Epafras, Hans van Kooten / Reclassering Nederland Bureau Buitenland, Wendy Jansen / PrisonLAW Bladmanagement Arjen Duijts / Global Village Media Strip Jesse van Muylwijck Puzzel Puzzelpro.nl Druk GrafiServices Redactieadres Burgemeester Reigerstraat 74, 3581 KW Utrecht Email info@epafras.nl Telefoon +31 (0)30 - 233 24 32 Website www.epafras.nl Stichting Epafras heeft tot doel geestelijke verzorging te bieden onder Nederlanders in buitenlandse strafinrichtingen. Epafras richt zich in deze geestelijke verzorging op iedereen die te kennen geeft daar behoefte aan te hebben.

comeback • nummer 1 • 2017

3


h oo f da rt i k e l

Een slaapplek H na detentie? Zo regel je dat Honderden mensen die met hun rolkoffers gehaast naar de juiste vertrekhal lopen. Daar sta jij dan tussen, na je jarenlange verblijf in het buitenland. Met onder je arm de weinige bezittingen die je nog hebt. Familie en vrienden wachten je niet op. Dit overkomt een klein deel van de ex-gedetineerden. Wat dan? Nieuwkomer Schiphol Social Work kiest voor een snelle aanpak: ‘Iedereen die hier op Schiphol komt en er niet hoort te zijn, helpen we.’ tekst:

4

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 017

Hester Otter

et is twee uur in de middag, centrum Schiphol. Simon van Bockel, projectleider van Schiphol Social Work, doet zijn ronde. Een gesprek met de marechaussee, in een kantoor met een grote glazen wand, hoort daar steevast bij. Op het kantoor zit een oude man in een rolstoel, daarnaast twee mannen in armoedige kleding gestoken. Twee Fransen, vertelt Simon later, die zwerven door Nederland. Het kantoortje van de marechaussee is ook de plek waar Nederlanders na detentie terecht komen, als er geen familie of vrienden zijn die hen opwachten. Daarna volgt een verwijzing naar het Leger des Heils op Schiphol zelf, of sinds een jaar – Schiphol Social Work.


h oo f da rt i k e l

Opvang bij gemeente Schiphol Social Work is een uitkomst voor ex-gedetineerden, die geen slaapplek bij familie of vrienden hebben – en dus bij de gemeente moeten aankloppen. Want ook al zijn gemeenten verplicht opvang te regelen voor hun eigen ‘inwoners’, enthousiast zijn ze zelden. Simon laat zich daar duidelijk niet door weerhouden. ‘Als je hulp nodig hebt, moet je naar de gemeente waar je binding mee hebt, waar je voor het laatst twee jaar ingeschreven stond’, vertelt hij in een café. Het is dezelfde locatie waar hij met gestrande ex-gedetineerden hun situatie bespreekt. ‘En dat is vaak al lastig als mensen een half jaar hier, een half jaar daar hebben gewoond.’ De meeste exgedetineerden worden op Schiphol in eerste instantie verwezen naar Haarlem voor opvang. Schiphol valt namelijk deels onder Haarlem. ‘Formeel moet deze gemeente

waar iemand hoort. En als de gemeenten dan steeds moeilijk doen, moet je er gewoon naar toe gaan. Dat is wat vaak werkt. Gewoon een beetje de oplossing forceren.’ Hij haast zich te vertellen dat het eigenlijk altijd goed komt. ‘Je weet op zo’n moment niet 100 procent zeker of de opvang geregeld is. Maar de stad moet het gewoon oplossen. We geven wel ons telefoonnummer. Mocht het echt niet opgelost zijn, dan gaan we er weer achteraan bellen.’ De druk opvoeren is een succesvolle strategie gebleken, vertelt hij. ‘We hebben ook een advocaat waar we mee werken. Dus als het echt niet gaat, dan starten we gelijk een procedure op.’ Alles of niets Het doel van Schiphol Social Work is om voor mensen die niet op Schiphol horen, hulp te regelen in de gemeente waar ze

Eigenlijk moet iemand meteen naar de regio waar hij thuishoort helpen, want ze moet opvang bieden totdat er een oplossing is’, vertelt Simon. ‘Maar in de praktijk werkt dat niet. De opvang is altijd vol. Dus eigenlijk moet iemand meteen naar de regio waar hij thuishoort. Dat is ook wat wij hier doen. Waar je ook vandaan komt, wat voor probleem het ook is, we helpen je naar de plek waar je thuishoort.’ Oplossing forceren Ze bellen met de gemeente, met de GGD, vragen lang door totdat ze duidelijkheid hebben waar iemand ingeschreven is geweest. ‘Soms moeten we honderd telefoontjes plegen, omdat niemand de verantwoordelijkheid neemt.’ Bij de ene gemeente zeggen ze: ‘Kom maar, we gaan het oppakken, we gaan het regelen.’ Bij de andere gemeente krijgen ze nul op het rekest. Het houdt Simon niet tegen. ‘Wij zetten er net zo lang druk op en bellen net zo lang totdat we duidelijk hebben gemaakt dat het hun verantwoordelijkheid is. We zeggen: ‘Het is uw gemeente, u krijgt hier geld voor. U gaat deze meneer of mevrouw helpen. En dat doen we vaak door iemand gewoon die kant op te sturen.’ Soms stapt iemand van het team van Schip Social Work in de auto om een ex-gedetineerde een lift te geven. Of ze betalen het treinkaartje. ‘Uiteindelijk is zoiets heel simpel. We zoeken goed uit

wel thuishoren. Een tijdje geleden arriveerde een ex-gedetineerde uit Thailand op zaterdagavond op Schiphol. De gewone opvang van het Leger des Heils was gesloten. De man, die duidelijk wat uitgeput was en totaal nog niet gewend aan zijn herwonnen vrijheid, kon pas maandag terecht bij de gemeente. ‘Toen heb ik een nachtje een hotel geregeld. Dat is wel uitzonderlijk, maar voor deze man was het wel fijn. Voor de groep die wat zelfredzamer is, zijn we harder. Als iemand het zelf wel kan regelen, hoeven we natuurlijk niet bij te springen.’ Maar waarom maken ze zich dan zo druk over het regelen van opvang in de gemeente? Dat heeft te maken met de doelgroep: mensen die soms jarenlang op Schiphol ‘wonen’ en daar zonder uitkering en vaak wel met verslavingsproblematiek rondlopen. Zij helpen de mensen die jarenlang op Schiphol zwerven, de verslaafden en psychiatrische patiënten. En af en toe ex-gedetineerden. ‘Als iemand alleen een uitkering krijgt, is het probleem daar niet mee opgelost. Of hij krijgt alleen opvang. Dan gaat het nog steeds niet goed. Als iemand bijvoorbeeld verslaafd is of schulden heeft, moet je ook daarnaar kijken. Doe je dat niet, dan is iemand zo weer z’n opvangplek kwijt. Daarom is het bij ons alles of niets.’

Aandachtspunten Mensen zo snel mogelijk op de juiste plek krijgen, met de juiste zorg: dat idee is leidend bij Schiphol Social Work. Hoe regel je dat? Hiervoor gebruikt Schiphol Social Work een lijst met aandachtspunten. Simon: ‘Hebben we aanwijzing dat iemand een psychiatrische stoornis heeft en zo ja, hoe urgent is dat? Heeft iemand medicijnen nodig? Is iemand verstandelijk beperkt? Minderjarig? ➔

Wanneer kun je extra hulp gebruiken? Als je in het buitenland gevangen zit, is het praktisch onmogelijk om opvang in Nederland na je detentie te regelen. Daarmee helpt Bureau Buitenland van Reclassering Nederland door contact op te nemen met de gemeente waar je stond ingeschreven. Aan het begin van je detentie krijg je bezoek van de ambassademedewerker. Hij of zij heeft een formulier voor begeleiding van Bureau Buitenland. Heb je het formulier ingevuld, dan laat Bureau Buitenland je ‘thuisgemeente’ op den duur weten wanneer je terugkomt en welke hulp je nodig hebt. Kun je wel bij je familie of vrienden terecht? Dan kun je daarna na de gemeente gaan voor verdere hulp. Staan er geen familieleden of vrienden voor je klaar? Dan kun je wel wat extra ondersteuning gebruiken. Dat kan ook op Schiphol. Klop eerst aan bij de marechaussee op Schiphol. Zij brengen je in contact met Schiphol Social Work (tel. 020 - 341 77 32 – dagelijks bereikbaar van 09.00 – 00.00 uur). Wil je naar het Leger des Heils (tel. 020 - 446 07 56, maandag tot vrijdag van 09.00-17.00 uur), dan moet je daar zelf naar vragen. Beide organisaties kunnen je helpen met het benaderen van je eigen gemeente voor opvang. Arriveer je ’s avonds, ’s nachts of in het weekend (en de gemeente is pas op maandag open) dan kun je alleen bij Schiphol Social Work terecht. Dat is ook het geval als je Bureau Buitenland niet hebt ingeschakeld tijdens je detentie – en je wel opvang in je gemeente nodig hebt.

comeback • nummer 1 • 2017

5


h oo f da rt i k e l

‘Gewoon de oplossing forceren, dat is wat vaak werkt’ Dan is snelle hulp geboden. En daar nemen we verantwoordelijkheid voor.’ Mocht iemand behoorlijk ziek uit het buitenland terugkomen, dan wordt meteen een afspraak met een arts op Schiphol geregeld. De verdere zorg vindt plaats in de eigen gemeente. ‘De gemeente bepaalt welke zorg iemand daar krijgt. De informatie daarover krijgt de gemeente van ons.’ Na de tijdelijke opvang, volgt de stap naar een eigen woning. Maar dat vraagt geduld – soms heel veel geduld. De vraag naar woningen met een lage huur is enorm. Zelfs een gemeente als Den Haag, die opvallend veel in het werk zet om je na je detentie echt een goede start te geven, erkent dat het regelen van onderdak lastig is. Mary van Dijk, nazorg Den Haag, vertelde in een eerder interview al over de hulp aan ex-gedetineerden: ‘Veel mensen kunnen niet terug naar hun families. Hen aan een woning helpen is erg moeilijk, terwijl ze veel behoefte hebben aan een eigen stekje. Er is wel opvang. Dat gebeurt in Den Haag via het daklozenloket. Ex-gevangenen hebben altijd een dak boven hun hoofd. Dat is voor mij een geruststelling. Maar ja, een plek bij de daklozenopvang is niet altijd even ideaal voor deze groep mensen.’ ■

6

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 017

Woning? Eerst opvang Het klinkt mooi: hulp op alle terreinen. Dat is ook het idee van veel gemeenten om ex-gedetineerden echt te kunnen helpen. Helaas valt de praktijk vaak tegen. Dat is de ervaring van Robert (70), die ruim vier jaar vast zat in de Verenigde Staten. Toen hij een jaar geleden om zes uur in de ochtend op Schiphol arriveerde, stond er geen familie te wachten. Het Leger des Heils op het vliegveld was nog niet open. ‘Ik ben met de trein naar Haarlem gegaan, naar de gemeente’, vertelt hij. De ambtenaar nam hem meteen zijn noodpaspoort af. ‘Ik zat hier dus zonder identificatie. Ze zeiden dat dat moest. Volgens hen mocht ik alleen het paspoort gebruiken om het land binnen te komen. Ik vond dat belachelijk. Zo’n paspoort is geldig voor zes maanden. Volgens mij hadden ze dat nooit mogen doen.’ Zonder paspoort kon hij geen bankrekening openen. Met steun van Epafras kon hij alsnog een nieuw paspoort aanvragen en een nieuw rijbewijs. De gemeente verwees hem wel door naar HVO Querido in het centrum van Haarlem. Honderd euro, het geld wat hij nog over had, gebruikte hij om de nachtopvang te betalen. Dat kostte hem 5,75 euro per nacht. ‘Bij de nachtopvang heb je ook een dagverblijf. Maar daar zitten veel mensen die aan de drugs zijn’, vertelt hij. ‘In dat dagverblijf is het vreselijk. Om 09.00 uur moet je de kamer van de nachtopvang uit. Dan moet je naar het dagverblijf, of je gaat de stad in of whatever.’ Om geld te verdienen, stond hij een paar uur per dag in de kantine. ‘Je kunt daar gratis koffie en thee drinken. En ik stond daar dus achter de bar, maakte ik toast en sandwiches.’ Hij verdiende er vijf euro per dag mee, voor 3 tot 4 uur werk. Daarvan betaalde hij meteen zijn slaapplek. ‘Ik betaal mijn rekeningen gelijk. Wat ook scheelt: ik rook en drink niet. Ik heb eigenlijk maar heel weinig geld nodig.’ Na vijf maanden kreeg hij via woningbouw eindelijk een appartement, in een groot flatgebouw aan de rand van Haarlem. ‘Ik deed veel vrijwilligerswerk voor Buuv, een buurtmarktplaats in Haarlem. Daar kreeg ik veel spullen voor het inrichten van mijn appartement.’ Er staat alles wat hij nodig heeft: een bed, een tafel met een paar stoelen, een eenvoudige keuken. Op de vensterbank staan een paar planten. En, opvallend: Robert deelt deze plek met een andere ex-gedetineerde. Hij woont hier tijdelijk samen met Julia, een vrouw die jarenlang gevangen zat in Turkije. Hij leerde haar kennen via de brievenrubriek in de Comeback. Robert beschreef zijn leven in de Amerikaanse gevangenis, waarna Julia besloot hem te schrijven. Na haar tijd in detentie, haalde hij haar op Schiphol op. Ze hoefde daardoor niet naar de nachtopvang, maar kon meteen met Robert mee. Hij hielp haar orde op zaken te stellen. ‘Haar paspoort is nu in orde, net als haar verzekeringen. En ze staat ingeschreven bij de woningbouw. We wachten nu op het moment dat ze een ander huisje kan krijgen’, vertelt Robert. ‘Gelukkig kunnen we het goed met elkaar vinden.’


ac h t e r g r on d

Lokalisering: hulp ter plaatse voor Nederlanders in buitenlandse gevangenissen

‘Gevangenis triggert mij meer dan een plek waar alles op orde is’ Epafras doet steeds meer om gevangenen in het buitenland te steunen. Wereldwijd wordt nu een netwerk opgebouwd, waarin lokale professionele geestelijk verzorgers de gevangenissen bezoeken. Matthijs Geluk gaat aan de slag voor de gevangenen in Peru.

T

erwijl het in Nederland vriest dat het kraakt, schuift Matthijs Geluk in een luchtig t-shirt achter de webcam voor een Skype-gesprek. Ja, het is ontzettend heet in Chiclayo, zegt hij. 35 graden. ‘Je wordt zwetend wakker’. ‘Maar in de winter is het hier lekker. In juni is het zo’n twintig graden.’ Het zijn onwerkelijke temperaturen voor een gezin (met vier kinderen) uit Nieuwegein, dat sinds vorig jaar in Peru woont.

Uitdaging Het verschil met Nederland is enorm, schrijft Geluk in een nieuwsbrief voor de achterblijvers. ‘In principe is Peru een arm land. Als je met de taxi door Lima rijdt, kom je de armoede overal tegen. Iedereen probeert een paar centen te verdienen met het verkopen van speeltjes, eten, snoepjes, fruit, tasjes, je kunt het zo gek niet bedenken of het wordt aangeboden. Vuilnis ligt op straat en veel huizen zijn nog niet afgebouwd.’ Hij vertelt dat alles veel tijd kost. ‘In Nederland kun je in een paar minuten wat boodschappen doen bij de Albert Heijn. Hier ben je per definitie een half uur kwijt. Dat komt doordat mensen eindeloos lang in de rij staan en kassières heel erg traag zijn. Het dagelijkse leven kost hier gewoon veel meer tijd.’ Toch is het niet de eerste kennismaking met dit Latijns Amerikaanse land. Na de middelbare school deed Matthijs vrijwilligerswerk in Nicaragua. Vervolgens studeerde hij theologie in Nederland en trouwde met Rosa, die als kind geadopteerd was uit Peru. ‘We zijn een paar keer bij familie in Peru op bezoek geweest. We besloten toen: als we met ons gezin naar het buitenland gaan, dan het liefst naar Peru.’ Met zijn gezin woont hij nu in de stad Chiclayo. Als predikant is hij bezig met het opbouwen van een presbyteriaanse gemeente in het noorden van het land.

tekst:

Hester Otter

Maar ook gaat hij tweemaal per jaar Nederlandse gevangenen bezoeken. Een uitdaging, vindt hij het: ‘Ik vind het leuk om als predikant niet in het veilige midden te blijven. Ik had ook predikant in Nederland kunnen worden, waar je gewoon ergens in een dorp achteraf je dagen kunt slijten. Het bezoek aan de gevangenen daagt mij uit om te bedenken wat het geloof kan betekenen in hele ingewikkelde situaties. Je merkt toch dat je hier wat meer aan de rauwe kant van het leven zit. Dat prikkelt mij meer dan dat alles keurig op orde is.’ Belangstelling ‘Binnen de kerk gaan we ervanuit dat mensen gelovig zijn. Dat is bij de gedetineerden niet per definitie het geval. In de kerkelijke wereld ontmoet je vaak redelijk keurige mensen, maar in de gevangenis kom je mensen tegen die moeten zien te overleven in de gevangeniswereld. Mensen die in hun leven bijvoorbeeld te maken hebben gehad met misbruik en geweld.’ Dat brengt hem tot de vraag: wat heb ik deze mensen te bieden? ‘Kan je zelf nog woorden geven aan geloof, aan een stuk zingeving als je mensen spreekt die bijvoorbeeld vijftien jaar moeten zitten? Als geestelijk verzorger kun je belangstelling tonen voor hun leven. Je kunt hen helpen door in te gaan op hun vragen, of hun worstelingen. Het feit dat je Nederlands spreekt is een groot voordeel. Je ziet dat mensen daarvan genieten, dat ze even gewoon in hun eigen taal hun verhaal kwijt kunnen.’

De eerste bezoeken heeft hij met de geestelijk verzorger Bert Hes gemaakt, die hem veel heeft verteld over dit bijzondere werk. ‘Ik begreep ook dat je eigenlijk onaangekondigd komt. En mensen zijn niet verplicht een gesprek met je aan te gaan, ze mogen ook weigeren. Maar uiteindelijk doet niemand dat. En dat vind ik veelzeggend. Het contact wordt gewaardeerd, waarschijnlijk om allerlei uiteenlopende redenen. Je komt sowieso niet voor niks.’ Ook praktische hulp kan nodig zijn, zegt hij, zoals het leggen van contact met de familie in Nederland. Of de gevangenen helpen de weg te vinden in de bureaucratie. ‘Je gaat naar een gevangenis en je praat een uurtje met iemand. Aan de buitenkant kun je niet zien wat het oplevert. Maar als je daar als gedetineerde een jarenlange straf moet uitzitten, dan betekent het heel veel als iemand tijd voor jou neemt om je een beetje te helpen.’ ■

Matthijs Geluk

Lokale geesterlijk verzorgers Epafras zet in op lokalisering. Dat betekent dat gedetineerden steun krijgen van professionele geestelijk verzorgers, die in die landen zelf wonen en werken. Inmiddels heeft bijna 80 procent van de landen een vrijwillige lokale geestelijk verzorger. Voor Peru zijn er 2 geestelijk verzorgers actief, waaronder Matthijs Geluk vanuit Chiclayo. Hij wil vanaf maart en april een deel van de gedetineerden tweemaal per jaar bezoeken. De familie Geluk, die is uitgezonden door de Nederlandse kerk, is van plan om vier jaar in Peru te blijven.

comeback • nummer 1 • 2017

7


n i e u w s b i nn e n l a n d

Nederlandse politie moet diverser

Een hoge politiecommissaris heeft in een interview met de Volkskrant laten weten dat de politie meer mensen met een multiculturele achtergrond aan moet nemen. Hij is bang dat de politie draagvlak in de Nederlandse samenleving verliest. De Nederlands-Indische Max Daniel is politiecommissaris van Noord-Holland en algemeen commandant Nationale Staf Grootschalig Onderzoek. In de Volkskrant zegt Daniels dat hij de nationale politie geen goede afspiegeling van de samenleving vindt. Tevens stromen agenten met een migratie-achtergrond minder snel door naar de politietop. Hij vindt deze kwestie belangrijk omdat de laatste jaren de discussie over etnisch profileren opspeelt. De politie wordt volgens Daniel vaak als racistisch gezien en hierdoor verliezen ze het vertrouwen van de Nederlandse burger. Daniel denkt dat een meer diverser politiecorps de relatie met de maatschappij kan verbeteren.

Bekende ex-gedetineerden hebben betere begeleiding nodig Ex-gedetineerden die in het middelpunt van de belangstelling staan, ontvangen vaak niet de juiste begeleiding. Uit interviews met ex-gedetineerden blijkt dat hulpverleners meer bezig zijn met het beheersen van risico’s dan met het steunen van hun re-integratie in de maatschappij. Dit maakt de kans op terugval mogelijk groter. Zedendelinquenten ondervinden hier de meeste hinder van. Dit blijkt uit een recent rapport van de Universiteit van Leiden, schrijft het AD. De onderzoekers interviewden tien ‘maatschappelijk gevoelige ex-gedetineerden’, ofwel mensen die door hun daden in de publieke belangstelling staan. Ook werden zeventien hulpverleners geïnterviewd. Door de maatschappelijke druk zijn hulpverleners veel bezig met het zorgen dat de ex-gedetineerde geen risico vormt voor hun omgeving. Dit gaat ten koste van goede hulp bij de re-integratie. Enkele ex-gedetineerden met een zedenachtergrond hebben soms wel jaren op straat geleefd omdat het hen niet lukte onderdak te vinden. Zij vinden dat zij geen hulp kregen van het OM, de Reclassering of gemeenten. Een ex-gedetineerde, die veroordeeld werd voor pedofilie, vertelt dat het grootste probleem de overheid is, die bewust niet wil werken aan re-integratie of resocialisatie omdat het om een ongewenste groep mensen gaat. De onderzoekers van het rapport waarschuwen voor de gevolgen van het gebrek aan goede hulp: dit zal de kans op terugval vergroten, want het is juist goede integratie die voorkomt dat men opnieuw de fout ingaat.

8

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 017

Wereld schatert om Nederlands trump-filmpje Een video van satirisch tv-programma Zondag met Lubach ging de hele wereld over. In het filmpje wordt de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump te kijk gezet (zie ook pag. 14). Tijdens zijn inwijdingsceremonie maakte Trump bekend dat ‘Amerika vanaf nu op nummer één zou staan’. Maar, wordt gevraagd in het filmpje: mag Nederland dan tweede zijn? De video is bedoeld om Nederland te introduceren aan de nieuwe Amerikaanse president, zo laat presentator Arjan Lubach in de introductie weten. Dit wordt gedaan door de Nederlands-Amerikaanse komiek Greg Shapiro, die een heel goede imitatie van Trump kan doen. Het filmpje van 3,5 minuten opent in het Engels met: ‘Beste meneer president, welkom bij deze introductievideo over Nederland. Het wordt een geweldige video. Het wordt absoluut fantastisch.’ Woorden die Trump zelf vaak in de mond neemt. In de video komt de 80-jarige oorlog met Spanje voorbij, hoe geweldig de Nederlandse taal is, Madurodam en Ponypark Slagharen, zo schrijft de Volkskrant. Ook steekt het filmpje de draak met Trumps idee om een muur op de grens met Mexico te bouwen: ‘Dit is de Afsluitdijk. Het is een grote, grote muur om ons te beschermen tegen al het water uit Mexico.’ Nadat het filmpje uitgezonden werd op 22 januari ging het de hele wereld over: inmiddels is hij al meer dan 74 miljoen keer bekeken. Dit meldt het Parool. Ook internationale media besteedden er aandacht aan. Andere satirische tv-programma’s kwamen met een soortgelijk filmpje om hun land voor te stellen. Zo is er nu ook een Duitse, Deense en Belgische versie van Lubach’s hit.

Arjen Lubach


n i e u w s b i nn e n l a n d

Medische zorg in Nederlandse gevangenissen moet op de schop Vergeleken bij veel gevangenissen op de wereld zal de Nederlandse gevangenis voor sommige gedetineerden een paradijs op aarde lijken. Maar het comité van de Raad van Europa dat marteling en onmenselijke behandeling (CPT) moet tegengaan, vindt dat ook de zorg in Nederlandse gevangenissen toch echt beter moet. Dit stelt zij in een rapport dat zij in januari publiceerde, zo schrijft Nu.nl. Vorig jaar mei bezocht het CPT Nederlandse gevangenissen, psychiatrische detentiecentra en politiecellen. Nu hebben zij een rapport uitgebracht over hun bevindingen. Zij zeggen dat gedetineerden niet klagen over fysieke mishandeling, maar vinden wel dat de toestand in sommige gevangenissen beter kan. De gezondheidszorg bijvoorbeeld. Volgens het CPT moet de gezondheidszorg voor gedetineerden worden ondergebracht bij het ministerie van Volksgezondheid en niet bij het ministerie van Justitie. In een drietal gevangenissen moeten meer dokters komen en ook moeten nieuwe gevangenen beter medisch onderzocht worden. Tevens verdienen drugsverslaafden meer aandacht. Verder heeft het CPT commentaar op het diepvrieseten. Het comité adviseert om gedetineerden zelf te laten koken. Ook onderwijs en beroepstrainingen kunnen beter. De verwachting is dat Nederland in mei dit jaar met een reactie komt.

1.671 aangehoudingen door Anonieme tips Dankzij anonieme tips via Meld Misdaad Anoniem zijn er in 2016 maar liefst 1.671 verdachten gearresteerd. Ongeveer 1.100 misdrijven kunnen nu worden opgelost of zijn voorkomen. In totaal werden er 16.900 meldingen doorgestuurd naar de politie, weet Nu.nl. Dat is ongeveer 1 op de 3 van het totale aantal meldingen. Mensen kunnen tips geven via de telefoon of de website.

Verkiezingsstrijd barst los de tweede plaatst komt het asielbeleid. De afgelopen jaren is er veel te doen geweest omtrent de opvang van de vluchtelingenstroom uit landen als Syrië, Irak en Somalië.

Premier Mark Rutte

Op woensdag 15 maart kunnen Nederlanders naar de stembus om te beslissen welke partijen terecht komen in de Tweede Kamer. De verkiezingsstrijd is inmiddels in volle gang: wat zijn de belangrijkste thema’s en wie zijn de kanshebbers? Belangrijkste thema’s Volgens nieuwswebsite Nu.nl, dat een peiling deed onder bijna 2.000 lezers in november vorig jaar, is zorg en gezondheid het belangrijkste thema in de aankomende verkiezingen. Zo is een van

de vraagstukken of het huidige stelsel van particuliere zorgverzekeraars centraal geregeld moet gaan worden door de staat. Op

Rutte vs. Wilders Naarmate de verkiezingen dichterbij komen, loopt de spanning tussen de huidige minister-president Mark Rutte (VVD) en Geert Wilders (partijleider PVV) steeds hoger op. In de peilingen van januari bleek dat de PVV flink voorloopt op de VVD, de nummer 2. Wilders kondigde aan dat hij premier wil worden. Er is een probleem: er is bijna geen partij die met Wilders samen wil regeren. Zo maakte Rutte bekend dat de kans dat de VVD samen met Wilders in het coalitiebootje stapt ‘nul procent’ is. Uit de peilingen van 12 februari blijkt dat GroenLinks op 3 staat, het CDA op 4 en D66 op 5.

Hoe zit het ook al weer? In de Tweede Kamer zijn 150 zetels. Door te stemmen kiezen Nederlandse burgers direct hun volksvertegenwoordigers. Wanneer bekend is wie er met hoeveel zetels in de Kamer zit, moet een coalitie gevormd worden tussen verschillende partijen. Er wordt gekeken welke partijen samen willen werken. In totaal moeten deze partijen 76 zetels hebben om een meerderheid te hebben in de tweede kamer. De ministers uit deze coalitie vormen dan samen de nieuwe regering. De huidige coalitie bestaat uit de VVD en PvdA.

comeback • nummer 1 • 2017

9


n i e u w s b i nn e n l a n d

Politie experimenteert met taser Vanaf februari zal de politie in Amersfoort, Rotterdam en Zwolle een jaar experimenteren met tasers. Het stroomstootwapen zorgde eerder voor veel ophef, omdat er dodelijke incidenten in de Verenigde Staten zijn gemeld. Met het wapen kan de agent vanaf enkele meters afstand twee trefpunten op het lichaam van de verdachte bepalen, om dan twee ‘darts’ af te vuren, die vast blijven zitten in de huid of kleding. Er wordt dan een stroomstoot toegediend van 50.000 volt. De stroomstoot zorgt ervoor dat de verdachte de controle over zijn spieren verliest, waardoor hij of zij ge-

makkelijker overmeesterd kan worden. Volgens politiechef Midden-Nederland Wim Woelders is de kans op ernstig letsel heel klein. Naast dat hij het wapen als effectief ziet, vindt hij het ook preventief: ‘De geweldpleger of degene die ‘van het padje is’, denkt wel twee keer na voordat deze met de darts in aanraking komt.’ In de Verenigde Staten is het wapen omstreden, omdat er meerdere incidenten zijn geweest waarbij een verdachte wel blijvend letsel opliep of soms zelfs overleed. Volgens Woelders zijn de nieuwste generatie stroomstootwapens veel veiliger.

Van der G. niet opnieuw cel in De moordenaar van politicus Pim Fortuyn hoeft toch niet terug de cel in. Het OM eiste in januari dat Volkert van der G. weer de gevangenis in moest, omdat hij de reclassering dwarszat. De rechter was het hier niet mee eens. De aanklager vond dat Van der G., die in mei 2014 na een gevangenisstraf van 12 jaar voorwaardelijk vrij kwam, de reclassering tegen werkte. Hij zou nauwelijks antwoord geven op de vragen van zijn begeleiders. Dit bericht de Volkskrant. De rechter gaf het OM ongelijk. Hij vindt dat Van der G. zich hield aan zijn meldplicht: het gaat erom dat de reclassering een basaal zicht op de re-integratie heeft, zij hoeft niet Van der G.’s hele privéleven tot in detail te weten.

800.000 euro voor tip uit bajes

Jihadist met dubbele nationaliteit paspoort kwijt Na de Tweede Kamer heeft ook de Eerste Kamer ingestemd met een plan om de Nederlandse nationaliteit af te kunnen pakken van mensen die de nationale veiligheid in gevaar brengen. Volgens de NOS kan de minister van Veiligheid en Justitie in de toekomst het paspoort innemen van mensen die bijvoorbeeld in het buitenland strijden of hebben gestreden bij een terreurorganisatie, zoals IS in Syrië en Irak. Dit kan zonder veroordeling. Het is alleen een optie bij personen met een dubbele nationaliteit. Anders zou een persoon stateloos zijn en dit is in strijd met de mensenrechten. Mensen die gelinkt worden aan terreur kunnen ook een meldplicht, gebieds- of contactverbod krijgen. Tegenstanders van de nieuwe wet, waaronder coalitiepartij PvdA, vinden dat het voorstel in strijd is met de rechtsstaat en dat er een risico is dat mensen in de illegaliteit verdwijnen.

Tweede Kamer achter nieuwe aftapwet Een meerderheid van de Tweede Kamer staat achter een nieuwe wet die inlichtingendiensten uitgebreidere toegang geeft tot informatie via de internetkabel. Volgens de voorstanders is deze maatregel nodig om terreur te bestrijden en cyberaanvallen uit het buitenland tegen te gaan. De oude aftapwet is afkomstig uit 2002. Inmiddels is de technologie een stuk verder. Met de nieuwe wet kan de geheime dienst grote hoeveelheden data in een keer onderscheppen en voor drie jaar bewaren. Dit meldt RTL Nieuws. Toch is er in de Tweede Kamer ook flinke kritiek op de wet. Zo zijn D66, SP en GroenLinks niet overtuigd dat meer aftappen effectief is tegen bijvoorbeeld terreur. Zij maken zich zorgen om de privacy van gewone mensen. Maar helaas voor deze drie partijen is de verwachting dat de wet ook door de Eerste Kamer komt.

10

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 017

De politie is een uniek project gestart om vastgelopen moordzaken alsnog op te lossen. Voor gedetineerden in vijf penitentiaire inrichtingen is een bedrag van 800.000 euro aan beloningen gereserveerd. Wat ze daarvoor moeten doen? Een goede tip geven die een oude moordzaak kan oplossen! Begin januari werd de zogenaamde coldcasekalender verspreid, schrijft de NOS. Op de kalender staat informatie over 52 onopgeloste moordzaken. Elke week is een andere coldcase aan de beurt. Per zaak wordt vermeld hoeveel geld aan beloning is vrijgemaakt. De bedoeling is dat gedetineerden met elkaar discussiëren wat ze weten. Voorzitter Wim Perlot van initiatiefnemer Cold Case Platform zegt dat een deel van cruciale getuigen in de gevangenis zit: ‘In de bajes praten gedetineerden met elkaar. Ze biechten een moord op of vertellen wat ze hebben gehoord. De verhoudingen kunnen veranderen, waardoor iemand later alsnog bereid is om het geheim te onthullen.’ Als de actie een succes is, zal de kalender in alle Nederlandse gevangenissen uitgedeeld worden.


n i e u w s b i nn e n l a n d

Enkelband steeds populairder: ‘op afstand gevangen’ Geen cel, maar een elektronische enkelband. Rechters kiezen in Nederland steeds vaker voor deze optie, voor verdachten en veroordeelden. De enkelband biedt veel ‘oplossingen’, ontdekken steeds meer organisaties. In 2012 kozen rechters negenhonderd keer voor de enkelband, vorig jaar was dat al 1759 maal. Van alle keren dat een rechter tot een enkelband besluit, gaat het vaak om overvallen (24 procent) en drugscriminaliteit (23 procent), meldt Reclassering Nederland. Maar ook bij zedenmisdrijven is de enkelband populair, met 10 procent. Minder recidive Een enkelband is een ‘goedkope’ straf, want een verblijf in de gevangenis is vele malen duurder. Een ander voordeel is dat je met een enkelband wel gewoon in je thuissituatie kunt blijven. Een opleiding alsnog afmaken, of je werk houden is opeens een stuk eenvoudiger. Daarmee wordt voorkomen dat je straks zonder geld komt te zitten, wat weer de kans op recidive verkleint. Zo is de gedachte. Maar is dit werkelijk zo? Het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR), de Universiteit Leiden en het Belgische Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie (NICC) deden hier onderzoek naar. Meer dan 900 Belgische gedetineerden met enkelband werden gevolgd en ruim 900 gedetineerden in

de gevangenis. Uit het onderzoek bleek dat mensen met een enkelband minder vaak opnieuw een gevangenisstraf kregen. In het eerste jaar kwam 5 procent van deze groep weer in de bajes terecht. Voor de mensen die al in de gevangenis moesten zitten, zat in het eerste jaar na hun vrijlating 18 procent weer in de cel. En dit verschil bleef bestaan, zelfs vijf jaar na de vrijlating. In het vizier Tijd dus voor een andere aanpak. Volgens Sjef van Gennip, directeur van Reclasse-

Hoe werkt de enkelband? Als de rechter bepaalt dat je een straf onder elektronisch toezicht krijgt, moet je een enkelband met daarin een zendertje dragen. Er zijn twee varianten: de Radio Frequency Identification Device (de gewone enkelband), en de Global Positioning System (GPS) op basis van satellietverbinding. Krijg je een gewone enkelband, dan komt er ook een ‘thuisunit’ in je huis. De enkelband zendt dan telkens naar de thuisunit. Deze unit staat weer in verbinding met de alarmcentrale. Reclassering ziet dan meteen waar je bent. Moet je naar school of naar je werk, dan is de kans groot dat je de GPS krijgt. De GPS is een enkelband met unit in één. Je kunt tot vijf meter nauwkeurig worden gevolgd, waar je ook bent. Heb je bijvoorbeeld een locatieverbod gekregen en ga je toch naar die verboden plek, dan ziet Reclassering meteen dat jij daar bent. Houd jij je niet aan de afspraken? Dan is de kans groot dat alsnog de cel wacht. Nieuw in Nederland is de proef met de alcohol-enkelband. Per jaar krijgen zo’n 500 mensen een alcoholverbod opgelegd. De enkelband meet aan de hand van zweet of er gedronken is. Uitkomsten gaan meteen naar de reclassering. De alcohol-enkelband is een groot succes in Amerika en Engeland.

ring Nederland, moeten we af van het idee dat de gevangenis de enige remedie is om iemand van de straat te houden. Of om de samenleving veiliger te maken. Dat vertelt hij tijdens een interview op BNR. Van Gennip heeft ook zelf een week een enkelband gedragen – als proef. ‘Ik kan u verzekeren, ondanks het feit dat het om een proef ging, dat het heel ingrijpend is in het leven van iemand. Omdat je eigenlijk continu in het vizier bent.’ Steeds meer instanties zien dit laatste als een belangrijk voordeel van de enkelband. De Duitse minister van Binnenlandse Zaken, Thomas de Maizière, wil een enkelband voor mensen die mogelijk een aanslag willen plegen. Hij noemt de enkelband een goede manier om gevaarlijke personen in de gaten te houden. Noorwegen denkt erover om afgewezen en criminele asielzoekers te verplichten tot het dragen van een enkelband. Toch is een enkelband in Nederland meer dan een manier om iemand te kunnen volgen. Ook het feit dat je onder toezicht staat van Reclassering, maakt deze straf minder licht dan je in eerste instantie zou denken. Je moet je aan verschillende afspraken houden, en Reclassering gaat op huisbezoek. ‘Een programma van controle en begeleiding’, aldus Van Gennip.

comeback • nummer 1 • 2017

11


g e loo f

welkom thuis

W

oning, Wijf, Werk. Dat waren bij ons in de bajes de belangrijkste 3 W’s voor het slagen van je leven buiten de bak. Als het met één van die W’s niet goed zat, dan ging het meestal mis. Bij het huisje hoort een vrouwtje en een beestje en een boompje. Dat is wat de meeste gedetineerden vonden. Als Pater moest ik daar altijd wel een beetje om lachen als die grote getatoeëerde kerels begonnen over ‘huisje-boompje-beestje’. Op missie Onlangs was ik op een militaire missie (ik werk nu als Pater in het leger) en daar heb je helemaal geen gezellige plek voor jezelf. Je slaapt op zo’n kille slaapzaal met TL verlichting en

12

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 017

snurkende (en schetenlatende) soldaten. Toch probeerde ik van mijn stapelbedje nog een gezellige woonwagen te maken. Ik durf het hier wel te bekennen. Ik neem

lang hopen we dat te vinden. Dat noemen we ‘thuis’. Het doet ons denken aan de veilige plek waar we ooit vandaan kwamen. Op allerlei manier proberen we dat

‘Tijdens de kerkdienst zeiden mannen soms: Pater, ik voel me hier helemaal thuis’ dan ook mijn ‘beertje’ mee van huis. Dat lag vroeger al in mijn wieg. Een grote kerel van 51 in het leger met een beertje in z’n bed. Hoezo mannelijk J Verbonden Mensen zoeken zekerheid en geborgenheid, veiligheid en warmte. Ons leven

opnieuw te vinden. Voor de meesten is dat vertaald in een huis. Toen ik op Curaçao was merkte ik dat mensen helemaal niet in huis leefden. Maar juist buiten waren, bij de ‘snek’, of op een parkeerplaats met vrienden en een fles Whisky. Soldaten vinden het in een zelfgetimmerde schuur. En ikzelf vond het vroeger ook nog wel


g e loo f

eens in de kerk. Allemaal tijdelijke plekken waar intimiteit was. Waar je jezelf verbonden voelde met anderen, met jezelf of met God. Een moment Die plekken waar je jezelf thuis voelt zijn dus eigenlijk niet per se ‘een huis’. Het is eigenlijk ‘een moment’. Soms voel je jezelf ‘even’ thuis . Je bent ‘even’ op je plek. Je voelt ‘even’ dat het klopt. Dat kan zelfs, hoe idioot het ook klinkt, in de bajes. Tijdens de kerkdiensten zeiden mannen soms: ‘Pater ik voel me hier helemaal thuis’. Tja, dat kan. Het verschil zit ‘m in die ene letter ‘t’. Een huis kun je kopen maar thuis voelen niet. Dat moet je maken of krijgen. En dat doe je met anderen of de Ander. Thuis zijn kun je dus overal. Dat gaat met je mee. Zwerven In de Bijbel gaat het eigenlijk nooit over een huis . Het gaat altijd over ‘onderweg zijn’. Jezus had geen huis; hij zwierf rond. Abraham trok weg uit zijn huis op zoek naar een nieuw leven. Mozes trok met zijn volk weg uit Egypte naar het beloofde land. Toen hij dat na al zijn omzwervingen in de verte zag liggen, viel hij dood neer. Niemand was ‘gearriveerd’ en toch voelden alle drie zich op een moment ergens thuis. Meestal midden in een woestijn, of op een berg of in een tent. Altijd op een onverwachte plek en altijd zonder dure meubels. ‘Home is where the heart is’ luidt het spreekwoord en zo is het. Thuiskomen Ik hoop dat je in de moeilijke tijd waarin je zit, je ergens een moment thuis kunt voelen. Thuis bij jezelf, je God of misschien wel bij die ene gedetineerde waarmee je het goed kunt vinden of een prakkie kunt koken. De enige plek die ‘huis’ wordt genoemd in de bijbel is ‘de hemel’. Het huis van God waar plaats is voor velen. Hoe dat eruit ziet weet niemand. We hebben allemaal zo onze vermoedens. Daarom heet het ‘geloof’. Definitief thuiskomen doen we in mijn beleving pas als we de weg hebben afgelegd en we ontvangen worden op een plek die we niet kennen. Maar waar het licht is en goed. Voor iedereen. Goeie reis! ■ Pieter Visschers

pasen Christendom Pasen is het belangrijkste feest binnen het Christendom. Belangrijker dan Kerstmis. Met Pasen vieren Christenen dat Jezus niet dood is maar leeft. Jezus werd op goede vrijdag gekruisigd als een misdadiger. Hij vond dat niet de mens het middelpunt van het universum was, maar God. Dat kwam hem duur te staan. Enkele dagen na zijn dood ontdekte Maria Magdalena dat Jezus niet dood was maar leefde. Jezus had het leven van veel mensen veranderd. Dat deed hij door hen in contact te brengen met hun diepste wezen. Dat gaf zelfvertrouwen en verlossing. Hij maakte mensen vrij. En dat vonden de machthebbers een angstaanjagende gedachte. Jodendom Pasen komt van het Joodse woord Pesach. Dat betekent ‘Hij die voorbij ging’. Ze bedoelen daarmee: God die zijn volk niet in slavernij achterliet maar de weg wees naar het beloofde land. Mozes gaf leiding aan dit proces. Dat leidde door de rode zee. Het volk dat ten dode was opgeschreven ging naar de vrijheid en voelde zich verlost. Een bevrijdingsfeest dus. Een belangrijk feest bij de Joden. Islam De Islam erkent Jezus (Isah) als profeet. Moslims geloven echter niet dat Jezus gekruisigd en verrezen is. Volgens hen is Jezus een natuurlijke dood gestorven. Daarna heeft God Jezus naar de hemel gevoerd net als Hij met Mohammed deed. De Islam kent geen lentefeest of Pasen. In het Middenoosten is de lente geen seizoen, men kent alleen winter en zomer. Heidenen In de maand maart werd door de Germanen in Europa ook een lentefeest gevierd. Dit ging gepaard met het zoeken en eten van eieren. Eieren waren teken van vruchtbaarheid en nieuw leven. In Scandinavië kende men de Godin Ostara, die als symbolen een ei en een haas droeg. Deze beide symbolen staan ook voor vruchtbaarheid. In Egypte en het Middenoosten was het schilderen van eieren een belangrijke traditie. Die werden dan opgehangen op belangrijke plekken. In het westen zijn later bloesemtakken, bloembollen, kippen, hazen en lammetjes toegevoegd aan het lentefeest. Hindoeïsme Hindoes vieren in maart (rond Pasen) het Holi Phagua feest. Het is een lente feest. Het nieuwe leven wordt gevierd. Het licht overwint de duisternis. De waarheid overwint de leugen. Felle lente kleuren overwinnen de grauwheid. Het feest is bekend vanwege het strooien met poeder in felle kleuren. En het verspreiden van parfum over grote groepen mensen. Het nieuwe frisse leven staat hierin centraal. Bijzonder is dat dit feest door alle rangen en standen gezamenlijk gevierd wordt. Iets dat uitzonderlijk is in India, waar een streng Kasten systeem bestaat.

Geestelijk Verzorger Epafras

comeback • nummer 1 • 2017

13


nieuws buitenland

donald trump is begonnen muur zou bouwen op de Amerikaanse grens met Mexico. Hij wilde dit doen om drugs, verkrachters en criminelen buiten de deur te houden. Verschillende journalisten toonden aan dat een muur op de grens veel te duur zou zijn en dat het niet effectief zou zijn. Maar daar had Trump een oplossing voor: Mexico zou de muur, die tussen de 10 en 40 miljard dollar kost, zelf moeten betalen! De Mexicaanse president piekert er niet over, maar toch maakte John Kelley, de nieuwe minister van Binnenlandse Veiligheid, op 2 februari bekend dat die muur er toch echt komt: in 2019 zal de muur er staan, weet het Algemeen Dagblad. De vraag is alleen nog wie dat enorme bedrag gaat betalen.

Donald Trump

Op 20 januari werd de 45e president van de Verenigde Staten ingewijd. De opvolger van Barack Obama is nogal opmerkelijk: het is namelijk zakenman, miljonair en tv-persoonlijkheid Donald Trump. Er is nog geen maand voorbij of ‘The Donald’ heeft al een flink aantal opmerkelijke beslissingen en opmerkingen gemaakt. Een top drie. De moslimban Op nummer een staat zonder twijfel de ‘moslimban’ die Trump eind januari invoerde. Dit zorgde voor wereldwijde chaos. Trump besloot dat mensen uit zeven islamitische landen, zoals Irak en Iran, Amerika niet meer in mochten

reizen. Hierdoor kwamen reizigers, maar ook bedrijven en vliegtuigmaatschappijen, flink in de problemen, meldt RTL Nieuws. Over heel de wereld – van Washington tot Amsterdam – gingen mensen de straat op om te protesteren tegen dit nieuwe beleid. Een federale rechter in Washington stak na een week een stokje voor het inreisverbod, maar Trump liet weten dat hij in hoger beroep zou gaan. Tot die tijd kunnen reizigers uit de betreffende landen het land in, maar Trumps actie heeft voor veel onrust en onzekerheid gezorgd. Muur op de Mexicaanse grens Niemand maakte zich eigenlijk echt zorgen om Trumps verkiezingsbelofte dat hij een

enorme Geldchaos Het was wellicht niet het slimste plan van de Venezolaanse president Maduro, toen hij aankondigde dat biljetten van 100 bolivar binnen drie dagen niet meer geldig zouden zijn... Het zorgde voor een grote geldcrisis, rellen en plunderingen. De briefjes van 100 bolivar zijn omgerekend 10 euro waard en ze worden het meest gebruikt. Maduro kondigde de maatregel halverwege december aan omdat de maffia nepbiljetten zou hebben gemaakt, zo weet RTL Nieuws. Het plan was om de biljetten binnen drie dagen te vervangen door munten. Doordat mensen na deze aankondiging allemaal massaal gingen pinnen, waren de banken leeg. Daarnaast konden mensen hun briefgeld omwisselen bij de banken, maar deze hadden de nieuwe munten nog niet ontvangen. Veel mensen konden daardoor broodnodige dingen niet meer betalen, zoals eten en benzine om naar hun werk te gaan. Mensen sloegen aan het protesteren en plunderen. Pas 17 januari konden de bewoners de nieuwe munten uit de bank trekken. Maar de crisis is nog lang niet voorbij: er wordt voorspelt dat ook dit munten aan het eind van 2017 waardeloos zal zijn.

14

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 017

oorlog met de pers Donald Trump en de media... Het is op zijn zacht gezegd een moeilijke relatie. Dit werd al duidelijk op de dag van Trumps inwijding. Verschillende media publiceerden een foto waarop te zien is dat het achterste gedeelte van het plein in Washington voor een groot deel leeg was tijdens de ceremonie. Maar Trumps persvoorlichter Sean Spicer beweerde dat Trumps inwijding toch echt de best bezochte inwijding aller tijden was! Hij kwam met een veel hoger bezoekersaantal dan verschillende media hadden ingeschat. Spicers leugen leidde tot veel ophef. Een paar dagen later verdedigde een medewerker van de regering in een tv-programma Spicers uitspraak en vond dat haar collega gewoon ‘alternatieve feiten’ presenteerde. De wereld houdt zijn adem in om de andere alternatieve feiten die Donald Trump nog zal presenteren de komende vier jaar...


nieuws buitenland

Tientallen doden gevangenisopstand Op 2 januari zijn ongeveer 60 doden gevallen bij een gewelddadige opstand in een gevangenis ten noorden van de Braziliaanse stad Manaus. De opstand in de Anísio Jobim-gevangenis in de deelstaat Amazonas duurde maar liefst zeventien uur, volgens RTL Nieuws. Het zou gaan om twee criminele bendes die een vete uit wilden vechten nadat twee gevangenen waren ontsnapt. De groepen kwamen op een onduidelijke manier aan wapens en gijzelden

bewakers. Hoeveel doden er precies zijn gevallen is onduidelijk, omdat de lichamen van de slachtoffers zo erg zijn toegetakeld. Ook zou er tijdens de chaos een deel van de gevangenen zijn ontsnapt. Het is niet de eerste keer dat extreem geweld plaatsvindt in de Braziliaanse gevangenissen. In oktober vielen er nog achttien doden bij meerdere gevangenisopstanden in het land. De opstand in januari zou de meest dodelijke zijn sinds 1992, zo schrijft de NOS.

El Chapo’s Politie verbijsterd: 24 uur geen moord gevangenisregime De politie van El Salvador wist niet wat haar overkwam toen ze begin januari een dag lang te streng geen enkele melding van moord binnen kreeg. Opmerkelijk, want het Midden-AmerikaanDe advocaten van de bekende Mexicaanse drugsbaron Joaquin ‘El Chapo’ Guzman klaagden eind december bij de Amerikaanse rechtbank over het gevangenisregime van hun cliënt. Guzman zit momenteel in de penitentiaire inrichting in Manhattan, New York, waar hij 23 uur per dag afzonderlijk in een cel zit. Hij mag zijn vrouw en Mexicaanse raadsman niet zien, zo bericht Nu.nl. ‘We begrijpen de noodzaak van beveiliging maar dit gaat alle perken te buiten’, zo zei een van zijn advocaten tegen de rechter. Halverwege januari leverde Mexico El Chapo uit aan de VS, waar hij terecht staat voor criminele organisatie en drugssmokkel. Hij kan hiervoor levenslang achter de tralies verdwijnen. Hoewel: in juli 2015 lukte het El Chapo ook om op spectaculaire wijze uit een zwaarbeveiligde gevangenis in Mexico te ontsnappen...

se land is een van de meest gevaarlijke landen ter wereld. Tot zover lag het aantal moorden in 2017 op tien doden per dag. Waarom het die ene woensdag 11 januari nou zo rustig was? De politie heeft geen idee. Dit meldt de BBC. De autoriteiten verkondigden dat ze geen deal hadden gesloten met een of meerdere van de vele criminele bendes die het land telt. El Salvador staat bekend om deze gewelddadige bendes, die zich bezig houden met drugs en overvallen. De vorige zeldzame dag zonder moord was in januari 2015.

knuffelhond new york Dit is Louboutina, onder de New Yorkers beter bekend als ‘Loubie’. De golden retriever is beroemd in de Amerikaanse miljoenenstad omdat ze maar al te graag knuffels uitdeelt aan vreemden op straat. Volgens het Algemeen Dagblad is de hond zelfs te gast geweest bij Amerikaanse tv-programma’s. Op Instagram, een app waarop mensen foto’s kunnen delen, heeft Loubie al meer dan 17.000 volgers. Baasje Cesar zegt over het uitlaten van zijn hond: ‘Het is altijd een rondje met heel veel knuffels! Dus meestal komen we niet ver.’

protest tegen corruptieplan De Roemeense regering heeft moeten afzien van een plan om corruptie onder de 50.000 euro legaal te maken vanwege de massale volkswoede die het opriep. De premier kondigde begin februari aan dat een nieuwe wet de overvolle gevangenissen zou tegengaan. Als corruptie legaal zou zijn, zou het Oost-Europese land namelijk af zijn van een heleboel gedetineerden. Maar het volk wilde er niks van weten, schrijft het Algemeen Dagblad. Zij vonden schandalig dat ambtenaren straks gewoon legaal mochten frauderen, als ze maar onder de 50.000 euro blijven. In de hoofdstad Boekarest ging de bevolking de straat op om te protesteren: maar liefst 250.000 mensen liepen mee. Omdat de protesten dagen aanhielden, zag de premier zich genoodzaakt het plan terug te trekken. De minister van Justitie stapte op na zijn mislukte idee.

Loubie knuffelt New Yorkers

comeback • nummer 1 • 2017

15


interview

‘Begin met het einde in zicht’ Reynaldo Adames zat jarenlang in de gevangenis. Wat hij daar leerde schreef hij op in ‘De 18 wetten van de Nederlandse bajes’. Het boek is bedoeld als leidraad met inzichten voor elke gevangene – ook als je in het buitenland gevangen zit. Tijd voor een kennismaking met de nieuwe columnist van de Comeback.

R

eynaldo Adames is opgegroeid op Curaçao en verhuisde op zijn vijftiende naar RotterdamZuid. Daar ging het niet goed en hij belandde in de criminaliteit. Met anderen pleegde hij gewapende overvallen en kreeg 6,5 jaar cel. Na zijn tijd in de gevangenis besloot Reynaldo een andere weg te kiezen. Hij volgde de opleiding coördinator nazorg ex-gedetineerden

16

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 017

tekst:

Sarah Whitlau

en werd een van de docenten bij deze opleiding. Inmiddels geeft Reynaldo lezingen en trainingen en schrijft hij boeken. Zijn nieuwste boek is ‘De 18 wetten van de Nederlandse bajes’. Uit het boek blijkt dat jij zelf de eerste paar jaar dat je vast zat niet bezig was met de toekomst. Wat veranderde er? ‘In de gevangenis hoor je dingen als ‘het

gaat toch niet lukken’ en ‘je bent een ex-boef’. Niet alleen van personeel, maar ook van medegedetineerden. Helemaal demotiverend is het als mannen met wie je gezeten hebt, terugkomen. Dat werkt bevestigend: zie je nou wel, geen kans gekregen. Op een bepaald moment leerde ik een oudere man kennen. Hij begon met mij te praten over mogelijkheden. ‘Je kan hier studeren jongen’ zei hij, ‘en nog meer dingen doen’. Daarvoor hoorde ik altijd wat ik niet kon, dat ik slecht was, wat ik allemaal gedaan had. Hij begon te praten over wat ik nú kon doen, en wie ik straks kon zijn. Iets anders is dat toen ik vast zat, mijn dochter is geboren. Ik wist: je moet er wel voor haar zijn straks. Daarnaast heb ik contact gehad met mijn slachtoffers. Het zien van wat het met hen doet, de consequenties, dat heeft me wakker geschud. Dat is ook een keerpunt geweest.’


interview

Toch moet je openstaan om naar iemand te luisteren. Hoe kwam het dat je wilde horen wat hij zei? ‘Ik denk dat 80 of 90 procent van de mannen die in de gevangenis zitten continue met de gedachte spelen om te stoppen met wat ze eerder fout deden. Ik denk dat de meesten willen veranderen. Maar de criminaliteit is wat je kent. Je weet hoe het moet. Het

In je boek beschrijf je achttien wetten. Wat is volgens jou de belangrijkste wet? ‘Ik denk de eerste: begin met het einde in zicht. Maar dat is ook de moeilijkste. In het begin denk je misschien ‘dat komt allemaal nog wel’. Maar in die fase kun je meegesleurd worden in een bepaalde bajescultuur. Ik weet niet of ik mag praten voor mensen met een lange straf, maar je weet: dan en

Doelen stellen voor de korte en lange termijn, er valt altijd wel iets te doen is lastig om voor het onbekende te gaan. Vooral als je denkt: ik heb een strafblad, ik zit onder de tatoeages, word ik wel geaccepteerd? Daardoor denken mensen vaak: laat maar zitten. Je stopt het weg, dat heb ik ook gedaan. Dan heb je iemand nodig om je over de streep te trekken.’ In je boek spreek je over hoe belangrijk relaties zijn, dat je die zorgvuldig kiest en goed onderhoud. ‘Ja. Een voorbeeld. Je belt je vriendin en ze neemt niet op. Een medegedetineerde zegt tegen je: ‘Ze heeft een andere vriend, en daar is ze nu lekker mee bezig’. Luister je naar hem? Of naar degene die tegen je zegt: ‘Ze zit toch op school? Of op haar werk?’ Twee mensen. Naar wie luister je? Wie voegt iets toe?’ Deze houding, dat je jezelf de hele tijd vraagt: wat dient mij? Moest je die oefenen? ‘Schrijven helpt. Schrijven brengt iets op gang. Ik ben nu een boek aan het schrijven dat een gesprek is tussen Curaçao en mij. Curaçao zegt tegen mij: Stel je voor, jij bent de minister-president van je eigen leven. Hoe sta je ervoor? Jij bent je eigen minister van Gezondheidszaken. Hoe doe je het?’ En ik antwoord de hele tijd: ‘slecht’. Hij: ‘Maar denk je nou echt dat je als minister president kunt zeggen: slecht? Zonder verantwoordelijkheid te nemen?’ Door dat soort dingen op te schrijven merk ik dat ik steeds meer ga denken: maar wacht eens even, ik kan dit. En als ik het niet kan is er iemand die het wel kan. Het enige wat ik hoef te doen is vragen: kun je me helpen? Hoe meer je dat doet, hoe meer je een houding krijgt van, ik kan eigenlijk best veel. Ik wist nooit hoe ik een das moest strikken. Dus dat zocht ik op YouTube. Maar dit klinkt alsof het altijd zo gaat. Ik heb ook momenten dat ik denk, poeh, het is me even te veel.’

dan kom ik vrij, hoe lang het ook is. Wanneer een vrouw tegen een man zegt: ‘ik ben zwanger’, wat is dan het eerste wat ze doen? Kijken waar de babykamer moet komen. Wat voor kleur de kamer krijgt. Ze beginnen met voorbereiden, want na negen maanden komt de baby en dan moet alles klaar zijn. Zo moet het ook met een gevangenisstraf zijn. Dat alles wat bijdraagt aan wie je straks wilt zijn. Nou ja, elke actie, je moet ook ontspannen natuurlijk. En je kunt het ook andersom doen. Dat je bepaalde dingen niet doet. Dingen die afbreuk aan je doen.’ Hoe groot is die stap? De stap naar: dat wil ik zijn? ‘Ik denk dat we allemaal een ideaalbeeld hebben van hoe we ons leven willen inrichten. Ik gebruik liefde vaak als voorbeeld. Soms word je verliefd op iemand maar denk je ‘ik ben vast geen type voor hem of haar’. Maar misschien zegt iets in jou dan: ‘maar hoe word ik dat dan wel?’ Verliefd zijn zorgt ervoor dat je nagels geknipt zijn, dat je lekker ruikt en je haar goed zit. En dan denk ik: word verliefd op het leven! Ik vind het moeilijk om hierover te praten, want ik weet hoe complex het is als je daar in die cel zit. Dat moet ik eerlijk toegeven. De tijd binnen gaat heel erg langzaam. Nu pas, in dit gesprek, besef ik dat je dit boek zou kunnen lezen en het tegen de muur aansmijt. Er zijn momenten waarop je denkt: ‘wat heeft het voor zin allemaal?’ Maar het heeft wel zin. ‘

en lange termijn kan altijd, er valt altijd wel iets te doen. Voor jezelf. Vragen als: ‘Wie ben ik? Waarom ben ik hier? En hoe kan ik ervoor zorgen dat ik hier niet meer kom? Hoe kan ik mezelf ontwikkelen? Wat zijn de mogelijkheden hierbinnen?’ Wat hield jou op de been? ‘Humor. Ik sta heel vaak voor de spiegel en ga met mezelf in gesprek. En mijn kinderen. Laatst vroeg een gedetineerde aan mij: ‘Hoe heb je je staande kunnen houden?’ Ik kreeg tranen in mijn ogen, want toen past besefte ik me hoe moeilijk het is geweest. Die eenzaamheid. Dat gevoel van leegte en kou van binnen. Wat hield me staande? Dat ene stemmetje die boven al die andere uitkomt en zegt ‘papa’.’ Denk je dat iedereen kan wat jij hebt gedaan? ‘We moeten natuurlijk bedenken dat iedereen in een andere situatie zit, andere ervaringen heeft, een andere leeftijd heeft. Maar ja, ik denk dat iedereen het kan. Er zijn er die het zelf kunnen en er zijn er die het met hulp van anderen kunnen. Als je ervoor openstaat, als je echt wilt, dan moet het lukken.’ ■

Reynaldo Amares

Zijn de 18 wetten ook relevant voor gedetineerden in het buitenland? ‘Jazeker. Hier staat ‘van de Nederlandse bajes’. Maar bajes is bajes. Natuurlijk heb je in het buitenland een andere cultuur, taal en regels. Maar als je kijkt naar de wet over vriendschappen, die geldt overal. En je hebt overal geschreven en ongeschreven regels. Daar moet je snel achter zien te komen. Doelen stellen voor de korte

comeback • nummer 1 • 2017

17


v r a ag e n a n t woo r d

werkt de wets? PrisonLAW krijgt van gedetineerden uit allerlei landen veel verzoeken om juridische bijstand te bieden bij de WETS-procedure. De vereisten om in aanmerking te komen voor de WETS zijn al vaker in de Comeback besproken. Dit artikel besteedt aandacht aan het verloop van de WETSprocedure in de praktijk en de problemen die tijdens de procedure naar voren kunnen komen. Want hoewel de WETS-procedure vrij gemakkelijk zou moeten verlopen, merken we in de praktijk dat dit soms niet het geval is.

Instemming Als gedetineerden ons vragen om een WETS-procedure juridisch te begeleiden, proberen wij altijd eerst het volgende duidelijk te maken. Het is zo dat bij de WETS-procedure uw instemming in de meeste gevallen niet vereist is. Dit betekent dat het land van veroordeling zelf de WETS-procedure kan opstarten, ook als u daar niet om heeft gevraagd. In samenwerking met Nederland kan vervolgens besloten worden dat u uw straf hier moet uitzitten. Twee landen kunnen de procedure dus zelfstandig opstarten en afronden. Toch merken wij dat het land van veroordeling vaak niet zelf de WETS-procedure opstart. Het is daarom verstandig om zelf een WETS-verzoek in te dienen bij de gevangenisautoriteiten. Daarmee maakt u uw wens om naar Nederland te worden overgebracht kenbaar. Wanneer ben ik in Nederland? We krijgen veel vragen over hoe lang de WETS-procedure mag duren en wanneer u weer in Nederland zal zijn. In Nederland gelden de volgende termijnen. De minister van Veiligheid en Justitie moet binnen 90 dagen na ontvangst van het WETS-certificaat

een beslissing nemen. Stemt de minister in met de overbrenging? Dan moet u binnen een termijn van 30 dagen naar Nederland worden overgebracht. De termijn in Nederland gaat dus lopen zodra de minister het certificaat ontvangt. Een logische vraag is dan: hoe lang mag het land van veroordeling erover doen om het certificaat naar Nederland te sturen? Helaas moeten wij u berichten dat hier in de meeste landen geen termijnen voor gelden. Het kaderbesluit bepaalt hier ook niets over. Wij merken dat het certificaat om onduidelijke redenen vaak lang blijft liggen voordat het naar Nederland wordt gestuurd. Dit levert voor gedetineerden veel frustratie op. Om te voorkomen dat de procedure vertraagt, kan het goed zijn contact op te nemen met de instantie die de WETS-verzoeken in dat land behandelt. Hou er rekening mee dat het in ieder geval een aantal maanden duurt voordat Nederland het certificaat ontvangt. Problemen in de praktijk Om in aanmerking te komen voor de WETS moet voldaan zijn aan de vereisten. Als u niet voldoet aan de vereisten gaat de WETS niet door. Ook zaken die niets te maken hebben met de vereisten kunnen uw WETS belemmeren. Het is belangrijk dit te be-

seffen. Het is mogelijk dat u naast een gevangenisstraf ook een boete of ontnemingsvordering opgelegd heeft gekregen. Die kunnen ook aan een ander land worden overgedragen en dit hoeft geen belemmering zijn voor de WETS. Dat is zo in het kaderbesluit geregeld. Toch gaat het in de praktijk anders. Veel landen willen boetes of ontnemingsvorderingen niet aan andere landen overdragen. En zo lang de boete of ontnemingsvordering niet is betaald, wil het land van veroordeling de WETSprocedure vaak niet voortzetten. Dit betekent dat je eerst zult moeten betalen. Als dat niet mogelijk is moet er om verlaging of kwijtschelding worden verzocht. Pas als dit is geregeld, is het land van veroordeling bereid om de WETS-procedure voort te zetten. Een openstaande boete of ontnemingsvordering kan er dus voor zorgen dat uw WETS wordt vertraagd of niet doorgaat. Het is belangrijk om eerst de kwestie met de boete of ontnemingsvordering op te lossen, voordat je aan de slag gaat met de WETS. In veel gevallen zal de WETS-procedure anders vertraging oplopen. PrisonLAW kan hierbij in samenwerking met de lokale advocaat ondersteuning bieden. Kortom, de WETS-procedure is een procedure die op papier vrij gemakkelijk en snel moet verlopen. In veel gevallen zal dat in de praktijk ook zo zijn. Maar er zijn ook zaken waarbij er veel haken en ogen kleven aan de procedure. In dat soort gevallen is het nuttig om juridische bijstand te zoeken, om ervoor te zorgen dat de procedure alsnog zo soepel mogelijk verloopt. ■

‘Confiscation Order’ in Engeland Wanneer je in Engeland voor een bepaald strafbaar feit bent veroordeeld, kan er naast gevangenisstraf ook een Confiscation Order worden opgelegd. Een Confiscation Order is een beslissing waarin wordt bepaald dat je een geldsom moet betalen. Met die geldsom moeten de verdiensten van criminele activiteiten terugbetaald worden aan de staat. In haast alle gevallen draagt Engeland de Confiscation Order niet over aan een ander land. En zolang de Confiscation Order niet is betaald, wordt de WETS-procedure niet voortgezet. Dat is beleid van het Engelse ministerie van Justitie. Het is belangrijk om hier aandacht voor te hebben tijdens de lokale strafzaak en het opstarten van de WETS-procedure.

18

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 017


bo e k e n

Zus Holleeder schrijft best verkochte boek tekst:

B

egin november vertelt uitgeverij Lebowski aan boekhandels door heel Nederland dat ze een boek zal uitbrengen waar ze nog niets over kan zeggen. Maar, zo belooft de uitgeverij: dit boek, codenaam Project X, wil iedere boekwinkel op voorraad hebben. Een aantal dagen later ligt Judas in de winkel, geschreven door Astrid Holleeder, de zus van Willem Holleeder en voormalig strafrechtadvocaat.

Familiegeschiedenis Astrid schrijft in het boek over haar familiegeschiedenis en hoe ze samen met haar zus Sonja in het diepste geheim bewijs verzamelde om tegen haar broer te kunnen getuigen. Het boek gaat over het wel en wee van het gezin Holleeder. Vader werkt bij Heineken, moeder is huisvrouw. Het gezin telt vier kinderen: Willem, Sonja, Gerard en Astrid. Astrid omschrijft haar vader als een gewelddadige alcoholist. Ook moeder Stientje heeft niets te zeggen onder zijn dictatuur. Willem verlaat op jonge leeftijd het ouderlijk huis in de Jordaan. Hij belandt al snel in de criminaliteit, samen met boezemvriend Cor van Hout, die later met zijn zus Sonja

zal trouwen. De Heinekenontvoering in 1983, waarbij Holleeder en Van Hout Freddy Heineken ontvoeren, heeft een grote impact op de rest van het gezin. Vanaf dat moment is iedereen met de achternaam Holleeder verdacht. Zo niet door justitie, dan wel door de maatschappij. Astrid kan niet anders dan trouw blijven aan haar broer. Het boek onthult namelijk hoe Willem Holleeder dertig jaar lang zijn familie terroriseert. Hij staat op willekeurige tijden voor de deur. Als Astrid of haar zus dan niet thuis is om hem te helpen, is hij woest. Ook controleert hij hun huizen: geheimen hebben voor De Neus, zijn bekende bijnaam, is bijna onmogelijk. Astrid vertelt over de aanslagen op het leven van Willems vriend en zwager Cor van Hout en hoe de zussen er achter komen dat deze aanslagen zijn gepleegd in opdracht van hun eigen broer. Met een derde poging in 2003 heeft een schutter succes: Van Hout wordt geliquideerd. Geheime opnames Justitie heeft in de zaak geen concreet bewijs dat naar Holleeder leidt, al vermoedt Sonja dat haar eigen broer verantwoordelijk is voor Cors dood. Met het zinnetje: ‘Je weet wat ik doe, hè?’ bedreigt Willem zijn

Laurie Treffers

zussen keer op keer. Ook bedreigt hij hun kinderen. Zo omschrijft Astrid hoe Willem een wapen tegen het hoofd van haar dan 7-jarige neefje zet. De zussen doen alles voor hun broer, omdat ze vrezen voor hun leven. Astrid weet precies hoe haar broer het criminele spelletje speelt: hij laat nooit concreet bewijs achter, denkt altijd twee stappen vooruit en met zijn naasten praat hij op een manier waar eventuele afluisteraars niets mee kunnen. Ook heeft Willem verschillende bronnen bij de politie, die hij Petten noemt. In 2012 besluit Astrid dat ze iets moet doen: zij kan niet langer onder Willems terreur leven. Eerst bedenkt ze een plan om haar broer te vermoorden, maar hier ziet ze op het laatste moment van af. Via misdaadjournalist Peter R. de Vries krijgt ze een contact binnen justitie om zogenaamde kluisverklaringen af te leggen. Twee jaar lang verzamelt ze samen met haar zus geheime opnames van hun gesprekken met Willem als bewijsmateriaal. Ook Holleeders ex-vriendin Sandra getuigt. Na jaren wachten in doodsangst worden in het voorjaar van 2015 de verklaringen uit de kluis getrokken: Holleeder wordt vervolgd voor de liquidatie van Van Hout en drie andere onderwereldmoorden. De Telegraaf kopt een dag later op de voorpagina: ‘Vrouwen vloeren Holleeder.’ Volgens Holleeder zelf staat het boek van zijn zus vol met leugens, meldt het Algemeen Dagblad. Holleeder houdt vol dat zijn familie altijd van zijn wandaden heeft geprofiteerd. Ook Holleeders advocaten en het Openbaar Ministerie zijn niet blij met het boek: zij vinden het niet bevorderlijk voor de waarheidsvinding in het proces. Waarheden of leugens, bevorderlijk voor het proces of niet: Nederlanders verslinden Judas. Het werd het meest gelezen boek van 2016: bijna vier miljoen exemplaren werden verkocht. Ook het buitenland is nieuwsgierig naar de verhalen van Holleeders zus. Er wordt gewerkt aan een Engelse, Deense en Zweedse vertaling, weet het Parool. Er zijn ook geruchten over een verfilming van het boek... Wie zou de rol van De Neus op zich durven nemen? ■

comeback • nummer 1 • 2017

19


de zaak

Wraak in de rechtszaal Van verlies, schuld tot wraak. Van hoop, doorzettingsvermogen tot een echt nieuw begin. Het zijn onderwerpen waar advocaten in hun zaken regelmatig mee te maken krijgen. Andre Seebregts buigt zich over wraak.

W

raak komt in veel gedaanten voor in het strafrecht. Soms is het de aanleiding voor een strafzaak. Denk aan eerwraak zoals die in sommige culturen bekend is (en in sommige buitenlandse rechtsstelsels ook wordt erkend). Om de eer te redden, wordt tijdens een familieberaad besloten de persoon die de eer van het gezin heeft aangetast, te doden. Vaak wordt dan ook bepaald dat de persoon die daar de minste straf voor zal krijgen, het misdrijf uitvoert. Of in ieder geval de schuld op zich neemt. Veelal is dat de jongste zoon, soms zelfs nog minderjarig. Maar soms heeft wraak niets met eer te maken. En gaat het puur om jaloezie. Of om een poging een jaloers iemand voor je te winnen.

20

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 017

Pure jaloezie Ik heb lang geleden een destijds minderjarige jongeman bijgestaan die ‘uit liefde’ een moord pleegde. Althans, zo zag hij dat zelf. Hij was verliefd op een mooi meisje. Zij was echter verliefd op iemand anders: een jongen die al een vriendin had. En ‘dus’ had de cliënt meegeholpen die vriendin te vermoorden. Om het meisje op wie hij verliefd was blij te maken. Daar ging een uitgebreide planning aan vooraf, inclusief het verkleden als postbezorger om bij het latere slachtoffer thuis binnen te komen. Het was een van de meest trieste zaken die ik ooit heb behandeld. Jonge mensen kunnen ontzettend domme dingen doen. Soms is wraak zowel de aanleiding voor het strafbare feit, als het gevolg ervan.

Ruim 15 jaar geleden kwamen twee minderjarige jongens die elkaar vaag kenden, elkaar tegen op het treinstation in Leiden. Allebei hadden ze wat vrienden bij zich. De één had gehoord dat de ander tegenwoordig wat met zijn ex-vriendin had. Er vielen woorden. Toen trok één van de jongens opeens uit het niets een vuurwapen, zette het tegen het oog van de ander en haalde de trekker over. Tijdens de strafzaak stond ik de familie bij van de jongen die gedood was. Na de inhoudelijke behandeling maakte de verdachte, terwijl hij werd afgevoerd, een lichte buiging naar de vader van het slachtoffer, die naast mij zat. Ik neem aan dat hij er iets mee bedoelde in de trant van ‘ik heb respect voor u’ en/of ‘het spijt mij wat ik u heb aangedaan’. En misschien kwam het door de ongemakkelijke glimlach die de verdachte daarbij had, maar de vader vatte het bepaald niet zo op. Die had de indruk dat deze jongeman niet alleen zijn zoon, volstrekt zonder reden, had gedood, maar nu ook nog eens met hem spotte. Eigenrichting De vader stond op, stapte over het hekje dat het publiek scheidde van de overige procesdeelnemers en probeerde de verdachte te slaan. De verdachte rende meteen naar de achterkant van de zittingzaal, waar de


de zaak

werd getolereerd, maar werd tevens blijk gegeven van begrip voor de uitzonderlijke situatie waar sprake van was.

rechters zitten, en probeerde bij hun bescherming te zoeken. Toen de broers van het slachtoffer doorkregen wat hun vader deed, stonden ook zij op om de verdachte ‘te grazen te nemen’. Vervolgens de neven van het slachtoffer. Het duurde even voor de parketpolitie achterin de zaal goed en wel doorhad wat er gebeurde. Intussen was het een heksenketel in de zittingszaal. De verdachte die zich letterlijk verschool achter de voorzitter van de rechtbank, die inmiddels was gaan staan en probeerde verschillende familieleden weg te houden bij de verdachte. Ik lag bovenop één van mijn cliënten om te zorgen dat ook hij niet bij de verdachte kon komen. Gelukkig zat er een klas vol aspirant-politiemensen in de zaal, waardoor de rust weer relatief snel kon worden hersteld. De voorzitter deed uiteindelijk aangifte tegen de familieleden die hadden geprobeerd de verdachte aan te vallen. De rechterlijke macht wil uiteraard geen eigenrichting, en al helemaal niet in de zittingszaal. Ik werd als getuige opgeroepen. Dat heb ik geweigerd. De officier van justitie heeft het er, gezien de omstandigheden van het geval, maar bij gelaten. Uiteindelijk hebben de familieleden allemaal ‘schuldig zonder straf’ opgelegd gekregen. Daarmee werd het signaal afgegeven dat dergelijk gedrag niet

Wraak in het buitenland Voor Nederlandse gedetineerden in het buitenland speelt de kwestie van wraak vaak nog sterker dan voor verdachten die in Nederland worden berecht. Dat komt omdat het ‘wraak aspect’ bij het opleggen van straffen, vaak een veel grotere rol speelt in het buitenland. Dat leidt veelal tot aanzienlijk zwaardere straffen dan in Nederland zouden zijn opgelegd. Straffen die vaak bovendien onder zeer moeilijke omstandigheden moeten worden uitgezeten: overvolle gevangenissen, slechte hygiënische omstandigheden, kou, of soms juist onverdraaglijke hitte. Soms ook geweld, ofwel door medegedetineerden, ofwel door bewaarders. Die lange straffen frustreren gedetineerden die het Nederlandse strafsysteem gewend zijn. En dat begrijp ik ook wel. Onderzoeken laten keer op keer zien dat langer straffen niet helpt. Het heeft geen noemenswaardig afschrikwekkend effect. En het voorkomt niet dat ex gedetineerden weer in de fout gaan. Hooguit leidt het ertoe dat ex-gedetineerden nog moeilijker terug kunnen keren in de maatschappij. Daar heeft niemand belang bij. Mediation In Nederland is juist daarom, omdat het opleggen van straf vaak niet de beste oplossing is, een paar jaar geleden een project ‘mediation in het strafrecht’ opgestart. Daarbij werden de dader en het slachtoffer, al dan niet op voordracht van hun advocaat, door het Openbaar Ministerie verwezen naar een mediator om te kijken of ze er on-

werd de dader vaak menselijker in de ogen van het slachtoffer, hetgeen weer leidde tot minder angst bij dat slachtoffer. Waardoor die ook makkelijker verder kon met zijn leven. Voor de daders bleek het vaak leerzaam om van de slachtoffers rechtstreeks te horen wat de impact was van hun daad. In de gevallen waarbij de strafrechtelijke vervolging uiteindelijk achterwege werd gelaten, scheelde het een strafblad, hetgeen uiteraard veel verschil kan maken voor je toekomst. In Nederland werden de mediations vaak ingezet bij relatief lichte feiten, bijvoorbeeld openlijk geweld of mishandelingen. In sommige landen wordt het echter ook bij veel zwaardere feiten ingezet. Het verschil tussen het wel of niet vergeven worden door de familie van het slachtoffer, kan daar het verschil betekenen tussen het wel of niet tenuitvoerleggen van de doodstraf. Begrip De ervaring leert dat een straf die een rechter oplegt, in de ogen van het slachtoffer, dan wel de nabestaanden, nooit hoog genoeg is. En dat is ook wel begrijpelijk. Wanneer het slachtoffer/de nabestaanden de dader echter in persoon leren kennen, en dus ook iets horen over zijn achtergronden en wat voor iemand het is, ontstaat er vaak iets van begrip. En dus ook meer vrede met de uitspraak. De proef in Nederland is helaas enkele maanden geleden vanwege bezuinigingen stopgezet. Velen, ook rechters, hadden daar de nodige kritiek op. Het leek namelijk iets dat voor alle partijen goed was. En dat uiteindelijk ook geld zou besparen. Het zou vermoedelijk immers

Onderzoeken laten keer op keer zien dat langer straffen niet helpt derling uitkwamen, bijvoorbeeld door het overeenkomen van een schadevergoeding. Vervolgens gaf de mediator zijn/haar bevindingen door aan de officier van justitie. Die kon dan alsnog over gaan tot vervolging, ook wanneer partijen eruit waren gekomen, maar vaak besloot hij/zij dan om het er alsnog bij te laten. Die mediations werkten vaak opmerkelijk goed. Door de ontmoetingen in persoon en de gesprekken die er plaatsvonden,

leiden tot minder rechtszaken, en dus ook tot minder werklast bij het Openbaar Ministerie en de rechterlijke macht. Ik mag dan ook hopen dat de nieuwe regering na de verkiezingen in maart de proef met mediation in strafzaken weer opstart. Meer begrip leidt immers tot minder wraakgevoelens. ■

Andre Seebregts strafrechtadvocaat in Rotterdam

comeback • nummer 1 • 2017

21


interview

Nooit opgeven – ook niet op vrije voeten Romano van der Dussen (43) excuseert zich voor zijn hese stem. Hij heeft de afgelopen dagen aan de lopende band interviews gegeven naar aanleiding van de verschijning van zijn boek 12 Jaar Onschuldig in de Cel. Daarin doet Romano verslag van zijn leven voor, tijdens en na zijn onterechte gevangenisstraf van twaalf jaar in Spanje. Het praten vermoeid hem niet, maar geeft hem juist kracht. ‘Door te praten kan ik verwerken wat ik heb meegemaakt. Ik wil mensen bewust maken zodat dit nooit meer kan gebeuren.’

M

allorca, 2003. Na een paar uur zonnebaden op het strand struint Romano op zijn slippers naar zijn appartement. Vlakbij zijn woning wordt hij door twee agenten staande gehouden. ‘Ze lieten mij een compositietekening zien van een man met lang, krullend haar die gezocht werd voor de aanranding van drie vrouwen. Hoewel ik met mijn korte haar totaal niet op de afgebeelde persoon leek, sloegen ze me in de boeien omdat ze

tekst:

Zaken zal mij vast snel te hulp komen zodat ik vrijkom. Maar zelfs toen in 2004 werd aangetoond dat zowel het DNA als de vingerafdrukken niet van mij afkomstig waren, gebeurde er niets. Ook niet tijdens het hoger beroep of cassatie.’ Romano verdenkt de Spaanse overheid ervan een zondebok nodig te hebben gehad zodat Mallorca een aantrekkelijke vakantiebestemming voor toeristen bleef. ‘Er was op het eiland veel sprake van onopgeloste verkrachtingen en moorden – ern-

‘Ondanks iedere tegenslag bleef ik vechten voor mijn gelijk’ ervan overtuigd waren dat ik het was. Ik had volgens hen gewoon even snel mijn haar geknipt.’ Van de zon naar de cel Niet lang daarna wordt Romano het politiebureau binnengeduwd. Daar wordt hij geslagen en mishandeld, zo erg dat hij twee dagen bloed plast en niet meer kan lopen. Ondanks een waterdicht alibi, diverse getuigenverklaringen en het ontbreken van forensisch bewijs zoals vingerafdrukken en DNA wordt hij veroordeeld tot zestien jaar cel voor beroving, verkrachting en aanranding. ‘Ze lieten de slachtoffers eerst foto’s van mij zien voordat ze de dader moesten kiezen uit een line-up – ik was de enige blonde Europeaan in een rij met Spanjaarden; dan is de keuze op mij natuurlijk snel gemaakt.’ Zowel tijdens zijn proces als in de cel houdt Romano moed, de eerste momenten meer uit ongeloof dan strijdlust. ‘Ik dacht: dit is Europa. Er is wetgeving, er is diplomatie; Buitenlandse

22

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 017

stige zaken die voor een boel tumult en onrust zorgden. Er was veel druk van bovenaf op de plaatselijke politie daar iets aan te doen: om duidelijk te maken dat de situatie onder controle was.’ Betalen met tijd Iedere gevangene weet hoe het voelt om te moeten betalen voor gemaakte fouten met tijd – om boete te moeten doen in dagen, weken, maanden of jaren. Maar als je weet dat je onschuldig bent en iedere dag geconfronteerd wordt met het feit dat je vrijheid je onterecht ontnomen is, wordt het nog moeilijker om te blijven geloven in een vrije toekomst – zeker in Spaanse cel. ‘Ik was voor de bewakers en medegevangenen een ordinaire verkrachter, dus werd ik ook zo behandeld. Dat was nog erger dan de ratten in de cellen of de kakkerlakken in het eten. Overal lonkte agressie, bedreiging en geweld. Zodra ik mijn plek enigszins gevonden had, werd ik overgeplaatst naar een nieuwe gevangenis en begon ik weer op de onderste tree van de gevangenisladder. Ik werd

Jori Stam

geestelijk en fysiek gebroken, iedere keer opnieuw.’ Het moeilijkste moment kwam in 2007, toen de Spaanse Hoge Raad ondanks alle nieuwe bewijzen onherroepelijk besloot dat Romano schuldig was. Hij laat de littekens op zijn rechterpols zien, gesneden met een scherp deksel van een blik tonijn. ‘Ik kon niet meer, alle hoop was verdwenen. Maar gelukkig besefte ik vrijwel direct dat ik een enorme fout had gemaakt en was ik nog in staat om alarm te slaan. Daarna was ik ervan overtuigd dat ik wilde leven. Doorvechten.’ Strijdlustigheid Romano werd in zijn strijd door alles en iedereen tegengehouden. Bewakers lachten hem uit als hij vroeg of hij een brief mocht versturen, rechters negeerden de nieuwe forensische bewijzen die hem vrij zouden kunnen spreken. ‘Zelfs de psychiaters in de gevangenis probeerden mij te laten bekennen door mij continu te manipuleren. Ze zeiden dat ik ziek was – een sadomasochist die geobsedeerd was met publieke vernedering omdat ik ondanks mijn overduidelijke schuld de aandacht bleef vragen. Dat ik net als andere verkrachters in de war was en de gebeurtenissen weg had gestopt. Volgens hen zou alles makkelijker worden als ik schuld zou bekennen. Ondanks iedere tegenslag en de grote frustratie bleef ik vechten voor mijn gelijk: ik moest en zou bewijzen dat ik niets met die verkrachtingen te maken had.’ Het is precies die overtuiging die Romano als geen ander karakteriseert. Een onverwoestbare strijdlust om uit de gevangenis te komen en zijn naam te zuiveren. Met een duidelijke reden: ‘Mijn moeder is toen ik jong was verkracht: ik heb gezien wat dat met een vrouw doet, met een gezin. Ik kon niet leven met de gedachte dat men mij als verkrachter zou zien. Daarom leerde ik de taal en bestudeerde ik de wet, schreef


interview

in twaalf jaar tijd duizenden brieven naar politici, advocaten, overheden en andere instellingen.’ Overlevingsstrategie Die strijdlust werd een overlevingsstrategie; oneindig dagdromen en fantaseren over een toekomst waarin hij zijn onschuld had bewezen. ‘Ik bleef maar denken aan alles wat ik nog zou kunnen doen om mijn gelijk te halen: ik zou het hoogste Europese gerechtshof aanschrijven of de Europese ombudsman – iedereen aanklagen totdat de waarheid aan het licht kwam. Dat werd mijn houvast in moeilijke tijden.’ Een andere steun voor Romano kwam in de vorm van liefde: tijdens de laatste jaren van zijn gevangenschap ontwikkelde hij een hechte band met een penitentiaire vrijwilligster van de kerkelijke dienst. ‘Bijna drie jaar lang is ze op bezoek gekomen, soms wel meerdere keren per week. We schreven elkaar brieven en werden verliefd – nu ik eenmaal vrij ben hebben we een relatie. Zij heeft mij in de moeilijkste tijden bijgestaan.’ Begin februari kwam na twaalf jaar vechten dan toch de verlossende dag. Door de hulp van PrisonLAW werd het DNA-bewijs dat Romano vrijsprak toch door de Spaanse overheid geaccepteerd. Nu hij vrij is, eist hij zes miljoen euro van de Spaanse overheid. De vraag is of dat bedrag hoog genoeg is om te kunnen compenseren voor wat hem is aangedaan; voor de verloren tijd die hij voor altijd kwijt is. ‘Ieder persoon met een gezond verstand zou niet van zijn 30e tot 43e in de gevangenis gaan voor zes miljoen, zeker niet in Spanje als een zedendelinquent. Maar het geld zal mij in staat stellen om na al dat lijden weer iets op te bouwen, om te kunnen ontspannen op een rustige plek, ver weg van de gevangenismuren.’ Vrijheid Romano vertelt gepassioneerd dat hij met het geld een stichting wil beginnen die ten onrechte veroordeelde gevangenen bijstaat in hun juridische hulpverlening. ‘Het is voor mij belangrijk dat de gerechtelijke dwaling wordt rechtgezet en wat mij is overkomen in de toekomst nooit meer kan gebeuren. Ik wil dat men van mijn verhaal leert en dat er voortaan meer actie wordt ondernomen. Meer media, meer Kamervragen, meer steun. Als mijn stichting, boek of verhaal ervoor zorgt dat ten onrechte veroordeelde gevangen vrijkomen – ook al is het er maar eentje in de tijd dat

Romano van der Dussen

Strijdlust werd zijn overlevingsstrategie ik nog leef –, heeft mijn tijd in die Spaanse cel toch nog nut gehad. Dan is het niet betekenisloos geweest.’ Nog iedere dag denkt Romano terug aan zijn tijd in de gevangenis. Hij ontspant met een biertje en geniet van de frisse buitenlucht. Ook mediteert hij vaak, iets wat hij leerde van een Noorse medegevangene die hem cd’s en boeken gaf over Mindfull-

ness. Het helpt hem rustig te worden, veel beter dan de pillen die hem worden voorgeschreven. Over tien jaar wil hij rust hebben gevonden en dingen hebben losgelaten, maar nog steeds strijden tegen onrecht en vrijheidsberoving. ‘Ik wil dat mijn naam nooit vergeten zal worden. Dat het voor iets groters staat. Voor vrijheid.’ ■

comeback • nummer 1 • 2017

23


s p o rt

Nederland domineert schaatstoernooien schreef het EK eerder in 2008, 2013, 2014 en 2015 op haar naam.

Ireen Wüst

Sven Kramer is voor de negende keer Europees kampioen allround geworden. De 30-jarige schaatser verdedigde in Thialf op de afsluitende 10 kilometer met gemak een ruime marge op Jan Blokhuijsen, die zilver veroverde. De Belg Bart Swings, vorig jaar bij het EK in Minsk tweede achter Kramer maar voor Blokhuijsen, steeg door een derde

plek op de 10 kilometer in 13.15,54 naar de derde plek in het eindklassement. Ireen Wüst schreef geschiedenis met een vijfde Europese titel en haar elfde podiumplek bij een EK allround, maar de 30-jarige Brabantse was het meest tevreden met haar vorm in Heerenveen. ‘Ik ben vooral blij met mijn vorm in de breedte bij dit toernooi’, aldus Wüst op NuSport. Wüst

WK afstanden De Nederlandse mannen behaalden al acht medailles in Zuid-Korea. Alle individuele afstanden betekenden goud voor Nederland. Kramer werd wereldkampioen op de 5.000 meter en won het goud op de 10.000 meter. Jan Smeekens verraste op de 500 meter, Nuis werd wereldkampioen op de 1.000 en 1.500 meter. Jorrit Bergsma, Jan Blokhuijsen en Douwe de Vries schreven de ploegenachtervolging op hun naam. Bergsma pakten ook twee keer de zilveren plak op de 5.000 en 10.000 meter. Kai Verbij veroverde een bronzen medaille op de 1.000 meter en Sven Kramer op de 1.500 meter. Bij de vrouwen was het feest een stukje minder groot volgens de Metro. Ireen Wüst pakte goud op de drie kilometer en ook maakte ze deel uit de winnende ploeg op de achtervolging. Daarnaast was ze ook nog een keer goed voor zilver op de 1.500 meter. Antoinette de Jong en Jorien ter Mors veroverden allebei brons.

zilver bij WK Veldrijden

Bibian Mentel

Snowboardser met kanker wint weer goud Bibian Mentel heeft bij de wereldkampioenschappen voor paralympische wintersporters opnieuw de wereldtitel op de snowboardcross veroverd. Voor de 44-jarige Mentel was het haar zesde wereldtitel. Ze oogstte in Canada grote bewondering. Afgelopen zomer kreeg ze nog te horen dat er opnieuw longkanker bij haar was geconstateerd en dat de artsen niets meer voor haar konden doen. Desondanks begon ze met succes aan een nieuwe behandeling. Mentel: ‘Het is een hele zware zomer geweest en daarom ben ik ook heel blij om hier te zijn en dit te kunnen doen.’

24

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 017

Mathieu van der Poel heeft in het Luxemburgse Bieles naast zijn tweede wereldtitel in het veldrijden gegrepen. De 22-jarige Nederlander moest mede door materiaalpech genoegen nemen met zilver achter de Belg Wout van Aert. Lange tijd zag het er goed uit voor topfavoriet Van der Poel. Met nog een paar rondes te gaan kreeg hij echter een lekke band, waardoor Van Aert bij hem wegreed en het goud pakte. Van Aerts landgenoot Kevin Pauwels werd derde. Van der Poel reed in totaal vijf keer lek. Nederlander Lars van der Haar, die in 2013 en 2015 brons pakte en vorig jaar tweede werd, had liefst zes keer een lekke band en eindigde net naast het podium als vierde. In 2015 pakte Van der Poel zijn eerste en tot dusver enige wereldtitel. Vorig jaar eindigde hij als vijfde. Materiaalpech Marianne Vos moest bij de vrouwen genoegen nemen met zilver achter de Belgische Sanne Cant, die haar in de slotronde nog passeerde. Vos had net als Van der Poel te maken met materiaalpech. ‘Ik baal er gruwelijk van’, zei de 29-jarige Vos in het AD.

‘Ik kwam hier om te winnen, niet voor zilver.’ Het sleutelmoment in de veldrit was dat Vos in de slotfase te maken kreeg met materiaalpech. De Nederlandse verloor daardoor met nog een halve ronde te gaan haar voorsprong van tien seconden. Vos veroverde in 2006, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013 en 2014 wel de wereldtitel. Cant pakte als eerste Belgische ooit goud bij het WK veldrijden.


s p o rt

Van Gerwen wereldkampioen darts

1 7 8 3 4 2 5 6 9

2 3 9 6 5 8 1 4 7

4 6 5 9 1 7 3 8 2

3 9 2 7 5 4 1 6 8 5 4 2 7 3 9 6 1 8

8 5 6 1 3 9 7 2 4 7 8 1 4 6 5 2 9 3

4 1 7 8 6 2 5 3 9 3 9 6 8 2 1 7 5 4

6 2 4 5 8 1 3 9 7 6 2 3 1 9 4 8 7 5

1 3 5 9 2 7 4 8 6 9 1 7 5 8 3 4 2 6

7 8 9 3 4 6 2 5 1 8 5 4 2 7 6 9 3 1

4 9 6 5 1 8 2 3 7

7 2 5 3 9 4 6 8 1

8 1 3 6 7 2 9 4 5

2 6 8 5 4 9 7 3 1

9 3 5 1 8 7 4 2 6

1 7 4 3 2 6 5 9 8

2 5 4 8 3 9 7 1 6 3 9 2 6 7 5 1 8 4

9 6 7 2 4 1 8 5 3 4 5 7 8 1 2 9 6 3

3 8 1 7 6 5 4 2 9 6 8 1 4 9 3 2 7 5

5 3 9 4 2 7 1 6 8 8 2 6 7 5 4 3 1 9

1 4 8 9 5 6 3 7 2 7 4 3 9 6 1 8 5 2

6 7 2 1 8 3 5 9 4 5 1 9 2 3 8 6 4 7

hebben een nieuwe wereldkampioen!’, schreeuwde de blije De Randmanie na afloop de zaal in. In de eerste twee rondes had de Utrechtse de overhand en kwam zij een aantal keer goed door de dekking van de Amerikaanse heen. Holm leek vooral bezig met zoeken naar een manier om De Randamie naar de grond te werken. De Randamie vecht al zeventien jaar op professioneel niveau en was in het kickboksen eerder al wereld-, Europees en Nederlands kampioen. Ze is na Bas Rutten, die in 1999 de wereldtitel pakte in het zwaargewicht, de tweede Nederlander met een titel bij de UFC. De 35-jarige Holm gold tot ongeveer een maand geleden als grote titelfavoriet, maar bij de bookmakers werden de kansen van De Randamie de laatste weken steeds hoger geacht meldt NUSport.

Red Bull Racing heeft haar auto voor 2017 onthult, de RB13. In 2017 hebben de bolides onder meer bredere vleugels, een grotere vloer en bredere banden. Het is de bedoeling dat de wagens per ronde een aantal seconden sneller zijn dan in voorgaande jaren meldt NuSport. Max Verstappen krijgt bij de Grand Prix van Spanje de beschikking over de eerste vernieuwde motor. Renault heeft een motorupgrade gepland voor de vijfde race van het seizoen. ‘Wij verwachten met de verbeterde versie dat we op het niveau van Ferrari zullen zitten’, vertelde Red Bull-adviseur Helmut Marko tegen het Duitse Motorsport-Magazine.

5 4 8 6 1 3 9 7 2

Germaine de Randamie heeft in New York als eerste Nederlandse vrouw een wereldtitel gewonnen in Mixed Martial Arts. De 32-jarige Utrechtse politieagente in opleiding versloeg in het vedergewicht (tot 66 kilo) de Amerikaanse Holly Holm op basis van een unanieme jurybeslissing. De jury koos na vijf ronden vechten met drie keer 48-47 in het voordeel van de Utrechtse, die zo de eerste wereldkampioene ooit werd in de nieuwe vedergewichtsklasse van het Ultimate Fighting Championship (UFC). Een unicum, want nooit eerder schopte een Nederlandse vechtster het zover binnen ‘s werelds grootste MMAorganisatie volgens de Telegraaf. Het publiek was duidelijk op de hand van de 35-jarige Holm die een thuiswedstrijd in eigen land vocht.  Nederland, jullie

Nieuwe motor voor Max

9 6 1 2 7 5 8 4 3

Wereldtitel MMA voor politieagente

Michael van Gerwen

2 7 3 4 9 8 6 1 5

Michael van Gerwen is voor de tweede keer wereldkampioen darts geworden. Hij was heer en meester in de finale en versloeg de Schot Gary Anderson met 7-3. De Nederlandse darter gooide net als in de halve finale tegen Raymond van Barneveld fenomenaal. Na een gelijk opgaand en spannend begin stond Anderson nog 2-1 voor. Vanaf dat moment ging de trein van Van Gerwen rijden en hield hij niet meer op. Met een pijl in de bullseye maakte Van Gerwen het af. De wereldkampioen bleef in vorm, en gooide tijdens het kwalificatietoernooi voor de UK Open liefst twee perfecte legs. Dat is met 501 punten uitgooien met het minimale aantal van negen pijlen, iets wat normaal gesproken bijna nooit lukt. Hij werd de tweede darter ooit die in één partij twee ‘ninedarters’ produceerde. Van Gerwen stoomde vervolgens door naar de finale, waarin hij net als tijdens het WK de Schot Gary Anderson versloeg.

D AT I S H E T H E L E E I E R E N E T E N

D B K I R T S G A D IJ R V S M

A E O R V R E U G D E V U U R

K G O R O E E E P C E G Z Z N

R R R I I O B L E R A I B E A

U A A A S E N P F D E O I J P

I V A N D T T P S K E T F A R

S E L I S E E N R T S O A E I

I N E L N S E E E I O S E T L

M E Z U A O D D R L D I F E A

G S A C W N O A E R Z A N G M

A R H S E E H G U B M E F M M

D A A L N C N K U I K E N A E

N A A I U E T E L E E R N A T

O K N E L E P I C S I D N R J

Z G T K H H E I T I D A R T E

oplossing puzzels

Holly Holm en Germaine de Randamie vechten voor MMA-titel

comeback • nummer 1 • 2017

25


ac h t e r g r on d

Foto: Eelco Kuiken/Streekredactie

Martien Uittenbosch neemt afscheid Zestien jaar bezocht Martien Uittenbosch, geestelijk verzorger bij Epafras, Nederlandse gedetineerden in buitenlandse gevangenissen. Nu stopt hij als vrijwilliger, maar niet zonder een brief aan jullie te schrijven.

W

e schrijven januari 2001. Epafras kreeg meer subsidie. Dat betekende: meer mogelijkheden voor bezoeken. De toenmalige directeur van Epafras, Joop Spoor, belde mij op met de vraag of ik wilde helpen. Ik was net 21 jaar legerpredikant geweest, 55 jaar en te jong om te gaan freewheelen. Mijn vrouw friste mijn geheugen op.

26

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 017

‘Weet je nog dat je twee jaar geleden Spoor op de TV hoorde vertellen over zijn werk?’ Toen zei je: ‘Als ik straks de dienst uit ben wil ik die man wel helpen, lijkt me geweldig belangrijk en boeiend werk.’ Verdwaald Mijn eerste reis was naar Australië. Tien Nederlandse gevangenen in tien ver-

schillende steden. 13 dagen uit en thuis. Want ook toen al stond efficiëntie hoog genoteerd. Al twee jaar lang had het Nederlandse consulaat in Sydney aangegeven dat bezoek van een geestelijk verzorger zeer gewenst was. Tot aan Bangkok zat er naast mij een schapenboer uit het Zuiden van Australië. We maakten kennis, hij vertelde van zijn gigantisch grote kudde. Zo groot dat hij een helikopter nodig had om de schapen in de gaten te houden. Ik gaf aan dat ik ook een soort schaapherder was, eerst in een kerke-


ac h t e r g r on d

OPROEP lijke gemeente, daarna in het leger en nu voor Nederlandse gevangenen in het buitenland. De man keek me verbaasd aan: ‘Wat bezielt je om gevangenen, zo ver van huis, te bezoeken? Ze zitten toch niet voor niets vast? Je lijkt wel gek!’ Ik vertelde van Epafras. Van het geloof dat we hebben in Nederland, dat een mens die verdwaald is geraakt in een buiten-

als geestelijk verzorger. Hoe we samen zochten naar wat kracht kon geven en perspectief kon bieden. Hoe zorgvuldig en actief luisteren, vaak achter de woorden, ruimte bleek te scheppen. Na elk bezoek was ik des te meer gemotiveerd om door te gaan, ondanks de grote afstanden die vaak overbrugd moesten worden. Tal van ontmoetingen – waarin

‘Na elk bezoek was ik des te meer gemotiveerd om door te gaan’ landse gevangenis erg gebaat is bij bezoek van een geestelijk verzorger. Ook en misschien juist wel vanuit Nederland. Van de behoefte om juist in zijn moerstaal te kunnen spreken over vaak heel vertrouwelijke zaken die je nauwelijks durft te delen met anderen. De man bleef me voor gek verklaren, zette zijn koptelefoon op en wenste niet meer met die dwaas van een geestelijke te praten. In Bangkok kwam een andere Australiër op zijn plek zitten. Een jongere man die consultant was voor bedrijven. Ook met hem maakte ik kennis. Toen ik hem vertelde van mijn missie, was hij even stil en zei toen: ‘Very interesting! Very important! Jullie hebben het in Nederland beter begrepen dan wij in Australië!’ Vertrouwen Van het ene land kwam het andere: Azië, Midden-, Zuid- en later Noord-Amerika, Afrika, Spanje, Duitsland. Altijd weer ontmoetingen met mensen, die maar al te gemakkelijk worden betiteld als crimineel, misdadiger, stommelingen die zich met zaken inlaten waar ze vanaf moeten blijven, dus eigen schuld…! Het commentaar van menigeen in de samenleving die geen familielid of goede vriend in de gevangenis heeft zitten. Zo merkte ik bij de vele lezingen die ik gaf. Pas na uitleg met persoonlijke verhalen kleurde het beeld bij en gingen gevangenen voor hen leven als mensen die altijd meer zijn en blijven dan hun misstap of misdaad alleen. Het heeft mij alle jaren ontroerd hoe open en vol van vertrouwen mensen hun verhaal van vallen en opstaan wilden delen. Intuïtief wetend dat hun diepste gedachten en gevoelens veilig zouden zijn bij mij

niets moest, maar alles bespreekbaar was – leidden tot verbondenheid die kracht bleek te geven aan menigeen. Het leidde tot nauwe relaties die zich soms voortzetten ook na de detentie. Persoonlijke steun De waarde van dit vrijwilligerswerk deed mij open staan voor andere taken binnen het verband van Epafras. 16 jaar lang. Waarin ik zag hoe steeds meer geestelijke verzorgers zich Pro Deo aan wilden sluiten. De kring die zich de laatste jaren zelfs uitbreidde tot lokale geestelijke verzorgers in tal van landen. Die evenzeer geraakt waren door het belang van persoonlijke steun aan een mens verdwaald achter vreemde tralies, ver van huis en familie. Oktober 2016 bracht ik mijn laatste bezoeken en in januari droeg ik mij functie als penningmeester over aan een nieuwe kracht. Partir c’est mourir un peu. Afscheid doet een beetje pijn. Maar stemt ook dankbaar. Dat ik kracht mocht ervaren voor dit werk. Dank voor de openheid en het vertrouwen dat menigeen in mij vond. Bij veel bezoeken ontstond haast vanzelfsprekend ruimte voor een gebed en een zegen. Ik kan geen kerk binnen lopen zonder daar even een kaars aan te steken. Daarbij altijd weer in gedachten de mensen die ik mocht ontmoeten en alle anderen die uitzien naar vrijheid. Als een bede en als een zegen in stilte, om kracht en moed en hoop. Dat blijft. In dankbare herinnering. Een wijze leerde mij de woorden: ‘Gedachten zijn krachten’. Ik wens het jullie toe. Van harte! ■ Martien Uittenbosch

Wil je bezoek van Epafras? Laat dit dan aan ons zo snel mogelijk weten met behulp van de portovrije envelop! Zo blijven we op de hoogte van je meest actuele verblijfplaats en komen ook na een overplaatsing brieven en Comeback op het juiste adres. Wil je corresponderen? Dat kan met gedetineerden in buitenland en binnenland, maar ook met vrijwilligers in Nederland. Zij kunnen je op de hoogte houden van wat er zoal speelt in de Nederlandse samenleving. Vraag bij Epafras een formulier aan om je aan te melden. Wil je meedoen aan het Kindercadeauproject? Dat is mogelijk voor eigen kinderen tot en met 12 jaar die in Nederland wonen. Geef dan ook direct contactadres, geboortedata en eventueel telefoonnummer door zodat toestemming gevraagd kan worden. Wil je een Bijbel ontvangen? Het toezenden van een Bijbel en lectuur is aan regels gebonden. In Frankrijk wordt lectuur alleen toegelaten als daar toestemming voor is gevraagd en gekregen. Voor Spanje, en in mindere mate voor Engeland, geldt dat pakketjes retour gezonden worden. Als je gevangen zit in één van deze landen en lectuur wilt ontvangen, informeer ons dan als je een andere manier hebt gevonden voor ontvangst. Voor gedetineerden in Duitsland proberen wij bij een aanvraag van een Bijbel de locale geestelijk verzorger in te schakelen om toegang te krijgen. Heb je tips voor gedetineerden, reacties, verhalen of gedichten? Brieven worden vertrouwelijk behandeld. Is jouw verhaal bestemd voor publicatie in Comeback, geef dit dan uitdrukkelijk aan. Bij dit nummer vind je een portovrije envelop. [Deze envelop is alleen bedoeld voor post voor Epafras of familie, niet voor post voor Reclassering of PrisonLAW.] Je kunt schrijven naar:

Antwoordnummer C.C.R.I. 9804 3500 ZJ Utrecht the netherlands

comeback • nummer 1 • 2017

27


brieven

IN comeback IS RUIMTE OM BRIEVEN TE PLAATSEN. Bedenk wel of plaatsing gevolgen voor je kan hebben. We proberen het in te schatten, maar jij weet het zelf het best. Ook kunnen we niet altijd alle brieven en gedichten plaatsen. Soms worden ze doorgeschoven naar een volgend nummer. Nooit zullen we er een van ouder dan een jaar plaatsen. Brieven, die erg lang zijn kunnen worden ingekort. ALS JE EEN OPROEP PLAATST OM TE REAGEREN EN JE VOEGT JE ADRES TOE, DAN VERVANGEN WIJ JOUW ADRES DOOR DE TEKST: (Adres bekend bij Epafras). ALS IEMAND DAN WIL REAGEREN KAN HIJ OF ZIJ DIE REACTIE OPSTUREN NAAR EPAFRAS EN WIJ STUREN DIE DAN DOOR. ZO BLIJFT JE PRIVACY BETER BESCHERMD.

Oproep aan lezers Uit het oog uit het hart? Niet bij ons. In de Comeback maken we graag ruimte voor jullie verhalen en jullie ervaringen. Schrijf ons een brief en laat van je horen! Laat ons weten hoe je leven in de gevangenis eruit ziet. Hoe je je staande houdt. Of juist niet. Hoe je dag eruit ziet. Heb je een vraag over je situatie? Juridisch of persoonlijk? Wij leggen jouw vraag voor aan specialisten. Dat kan anoniem. Of wil je graag contact met andere mensen die vast zitten? Stuur ons een brief met jouw verhaal. Dus: schrijf ons en deel je verhaal met alle andere Nederlandse mannen en vrouwen die vast zitten!

haram leven Vandaag heeft Islam een slechte naam in ons Nederland. Ondanks dat de Islam een mooi geloof en manier van leven is, geven wij als moslims niet het goede voorbeeld. Wij leven in ons Nederland een haram leven van diefstal, drugs dealen en geweld. Het andere probleem in Nederland en de rest van de wereld is terrorisme, en de terroristen die hun misdaden verbergen onder religie. Dan vinden wij het raar hoe mensen in Nederland ons behandelen. Wij vinden het raar dat onze medelanders voor een man als Geert Wilders willen gaan stemmen. Een moslim hoort een voorbeeld voor de samenleving te zijn, een goede vader, echtgenoot, buurman enzovoort. Mensen horen op ons te bouwen, moeten ons kunnen vertrouwen en het moet voor hen mogelijk zijn om ons om hulp te vragen wanneer nodig. Ze moeten zich veilig voelen om ons heen. Ons geloof leert ons om bescheiden te zijn in klederdracht, spraak en actie. Wij horen mensen lief te hebben, moslim en niet-moslim. Wij zijn allemaal gecreëerd door dezelfde God en wordt het ons niet geleerd om Gods creatie lief te hebben? Wij hebben lief wat God liefheeft en wij haten wat God haat. God heeft zijn hele creatie lief in zijn ongeëvenaarde Wijsheid, en Hij haat de acties die sommigen in Zijn creatie nemen. Onze God is zo genadevol, dat zelfs als jij de ergste zondaar bent, Hij je nog steeds het recht geeft om zuurstof in te ademen, om tot aan de dag van je dood te kunnen eten, drinken, lachen, huilen en andere dingen die goede en slechte mensen als gelijkwaardigen kunnen doen. Kortom, Gods genade is eindeloos! Als moslims geloven wij wat God zegt in de Heilige Koran en wat de Profeet Mohammed (mag vrede met hem zijn) ons leert in zijn Soennah (Het voorbeeld van zijn manier van leven). In onze moslimlanden, met onze moslimwetten, hebben we niet het lef om te stelen. Waarom niet? Wel, omdat als wij gepakt worden onze rechterhand afgehakt wordt!!! Maar hier in Nederland, waar onze ouders of grootouders heen verhuisd zijn voor een beter leven, stelen wij onbeschaamd alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Wij gedragen ons schandelijk als beesten. Een andere moslimwet is dat als je een relatie aangaat met een getrouwde vrouw, dan krijg je de doodstraf. Als je een seksuele relatie hebt met een vrijgezelle vrouw, dan kan je daarvoor (wettelijk) geslagen worden. Maar hier plegen wij overspel alsof het de normaalste zaak van de wereld is. De islamitische wet zegt dat als je in een niet-moslim land leeft, dat je de Islamitische wetten volgt zover als de wet van het land waar je leeft niet overtreden wordt. Nu wil ik dat na het lezen van dit stukje, dat we als moslims in de spiegel kijken (ik net zo goed als de rest van ons) en zeg dan eens bij jezelf: ‘Vandaag hebben wij moslims een slechte naam in Nederland, wat kan ik morgen doen, zodat mijn medelanders gisteren kunnen vergeten?’ Voor mij persoonlijk is dat het volgen van het voorbeeld van een man, om gewaardeerd te worden voor zijn goede voorbeeld. Om rechtvaardig te zijn, om voor mijn medemens te willen zorgen en te willen beschermen, om een goede vader, zoon en echtgenoot te zijn. Om bekend te staan als een eerlijke man, en om dankbaar te zijn dat God mijn hart heeft geopend zodat ik in Hem geloof, en Hem kan Prijzen en aanbidden. In dit leven worden wij getest voor het volgende leven. Ik hoop en bid voor waardigheid om het paradijs te bereiken in de schaduw van de Almachtige God.

G

28

• verenigde staten

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 017


brieven

terugspoelen Een traan kruipt tergend langzaam terug in het oog. Een in het water gevallen vrouw is plotseling weer droog. Terugspoelen! Een video kan terugspoelen, konden wij dat maar. Was ons leven maar een speelfilm. Is er een stukje leven een beetje naar? Effe terugspoelen! Oh, dat zou het leven een stuk aangenamer maken. Alles wat je fout gedaan hebt? Spijt? Nee! Bzzz, het worden ongedane zaken. De tijd zal het leren? Deze spreuk is niet meer van toepassing! Je stopt gewoon de tijd! Was dat maar waar, en geen droom, dan zouden we kunnen leven tot in de eeuwigheid. Helaas kunnen we niet terugspoelen. Maar wat we wel kunnen, is terugdenken. Meer aandacht besteden aan beslissingen, en meer tijd aan ons gezin schenken. Oude gezegden: Gedane zaken nemen geen keer en berouw komt altijd na de zonde. Krijgen wij na onze dood, een nieuwe kans, reïncarnatie? Een tweede of zelfs derde ronde? Laten we dit leven toch lief zijn voor elkaar, en respecteer wat wij EN anderen voelen, Als we alles goed doen? Ach, dan hoeven we ons zelf niet eens terug te spoelen! Mijn advies is dan ook: Terugspoelen kunnen we onszelf niet, dus doe alles in een keer goed! Nog eenmaal zo een oud Hollands gezegde: Wie goed doet, die goed ontmoet! Toch zullen er altijd momenten blijven in het leven die u zwaar vindt, zeg maar ’zo zo’, Dan blijft er slechts een ding over, druk een leuk of spannend filmpje in je video. Oh, en niet vergeten om terug te spoelen!

J.G.

• engeland

droom Ik zit vast in Sofia, Bulgarije. Om een lang verhaal kort te maken: Ik was mijn hond aan het uitlaten, vroeg in de ochtend. Tijdens mijn wandeling zag ik ineens een vrouw op straat liggen, bloedend uit haar nek. Ik heb geprobeerd te helpen, maar ik heb al snel om hulp geroepen. Kort daarna, ben ik vanwege het bloed flauwgevallen. Toen ik bij kwam, zat ik in handboeien. Ik ben in de politieauto in mijn gezicht geslagen en geschopt. Vervolgens mishandeld. Dit uiteraard na het bezoek aan een dokter. Afijn, ik zit in voorarrest. Wij zitten hier met vijf mensen op een kamer van 4 bij 6 meter. Kakkerlakken in elk gat dat beschikbaar is. Wij krijgen hier alleen koud eten, dat warm hoort te zijn. Maar de starshi (bewakers) doen echt de moeite niet. Alles is een machtsspelletje voor ze. Zelfs het schoonmaken van de kamer, waar je een emmer en dweil voor kunt vragen, kan een week duren. We kunnen elke dag, boven, een luchtje happen en bellen. Dat mag maximaal 5 minuten en naar 2 nummers van jouw keuze. Ik communiceer met mijn vriendin, een Bulgaarse, soms met mijn broer in Nederland. En de buitenlandse gevangenen. Dat is dan ook het enige dat me staande houdt. Na een maand hebben we eindelijk een tv’tje van 7 inch kunnen regelen. Weten we tenminste hoe laat het is en we hebben wat afleiding. Toch heb ik al 3 keer op het randje van zelfmoord gestaan. Mijn advocaat komt niet. Een gesprek met een psychiater wordt mij al een maand beloofd maar niet toegekend. Elk moment dat het me niet meezit, komen dezelfde gedachtes naar boven. Ik probeerde te helpen, maar ben nu zelf afhankelijk van hulp. Ben alles kwijt, in mijn gevoel. Mijn menswaardigheid, mijn hoop, mijn bedrijf, mijn dochter, mijn hondje, mijn leven. Elke dag kan de laatste zijn. Gek genoeg droom ik van een terugkeer naar Nederland. De plek die ik 10 jaar geleden heb achtergelaten, op zoek naar een beter leven. Dat is dus ver te zoeken in Bulgarije. Blijf hier weg! Het land is corrupt, achterbaks, manipulatief en verknipt. Als ik dit overleef, kom ik hier nooit meer terug, dat is zeker. Iemand helpen die in levensgevaar was, had ik blijkbaar niet moeten doen. Rechten zijn hier ver te vinden. Ik hoop dat jullie je beter staande kunnen houden dan ik. Onthoud, het kan altijd erger. Dat helpt mij soms.

R•

bulgarije

comeback • nummer 1 • 2017

29


brieven

jail Sedert 8 maanden verblijf ik in een Amerikaans ‘Huis van Bewaring’ of Jail. Over 4 maanden hoop ik uitsluitsel te krijgen of ik dan mijn ‘vakantie’ in de USA kan afbreken of dat deze voor een veel langere periode verlengd gaat worden in een federale gevangenis ofwel een Federal Prison! Ik wist niet beter dat Jail of Prison hetzelfde betekenen, maar nu weet ik dat de jail een soort voorportaal is voor een verblijf in de federale of staatsgevangenis. Er wordt wel gezegd dat je de beschaving van een land kunt afmeten aan de wijze waarop het met zijn gedetineerden omgaat. Als dit klopt, dan is de USA echt een achtergebleven achterlijk land. Wat hebben we het luxueus in Nederland! Het gaat te ver om alle ongemakken te noemen die ik hier ervaar. Ook moet ik erbij vermelden dat er tussen de honderden jails onderling veel verschil is in voorzieningen en activiteiten, wat o.a. te maken heeft met het budget dat men de county (een soort provincie) beschikbaar stelt of heeft. Ik beschrijf in mijn relaas de situatie in Marion, in Zuid Illinois. • We gaan hier nooit luchten! Er zit hier iemand die al ruim 3 jaar niet naar buiten is geweest. De rechtbank zit vast aan de gevangenis en kan binnenlangs worden bereikt. • Er zitten geen ramen in je cel, zelfs niet in de gemeenschappelijke woonruimte. Dus nooit een zonnestraaltje op je gezicht. • Geen eigen kleding, alleen de bekende oranje ‘jumpsuit’ dag en nacht aan je lijf! Je kunt in de winkel sokken en onderbroeken kopen, géén T-shirts, zodat je welhaast verplicht bent om ook ’s nachts in je jumpsuit te slapen, want anders kleeft je huid vast aan het plastic matras. • Geen kussen en alleen een veel te klein lakentje, omdat ik de wollen deken oprol om als kussen te gebruiken. • De airco is al 6 maanden kapot, dus er is geen frisse lucht! • Het licht blijft ’s nachts branden, weliswaar iets gedempt, maar het heeft lange tijd geduurd eer ik eraan gewend was. • Ik ben eindelijk gewend aan de herrie die de C.O.’s (correction officers) maken, als ze na 10 uur ’s avonds en 6 uur in de morgen iedere 15 minuten ons celblok binnenkomen om te checken of er niemand zelfmoord heeft gepleegd. Ze slaan daarbij de metalen deuren met zo’n klap dicht, dat je rechtop in bed zit. • Door het grote raam in je celdeur kijken ze naar binnen, zodat je goed moet timen wanneer je je behoefte moet doen om te voorkomen dat je tijdens het urineren in de ogen van een vrouwelijke bewaarder kijkt. • Privacy heb je hier sowieso niet. Als je gaat douchen, kan iedereen je in je blote billen zien staan. Dat is niet echt een punt, maar via de camera aan het plafond weet je nooit wie er nog meer staat of zit te kijken. Eenzelfde situatie tref je aan bij de dames! • We slapen, wonen en ontspannen hier met 2 op een cel. Er is een stapelbed, één klein metalen krukje en tafeltje (50 cm x 50 cm), die beide vastgenageld zijn. Meer meubilair is er niet. • Als je op de metalen poepdoos zit, draait de collega zich even discreet om. Het piepkleine wasbakje levert spoelwater, als je een knop ingedrukt houdt. Over dat water gaan geruchten dat dit naar schimmel smaakt, omdat het uit een naburig moeras komt. Er is geen

30

co m e b ac k • n u m m e r 1 • 2 017

planchet waarop je een paar toiletartikelen neer kunt zetten. • In je celdeur zit een soort brievenbus (chuckhole) waardoor je maaltijd wordt binnengebracht, als je achter de deur moet blijven. De klep van die chuckhole moet je openen als je jezelf wilt scheren. Je legt een briefje neer met daarop een scheerverzoek. Om 6 uur ‘s ochtends komt er een C.O. voorbij die een scheerkrabbertje neerlegt en een dot schuim op de metalen deksel achterlaat. Een half uur later komen ze het krabbertje weer halen. Het overgebleven schuim mag je zelf van de klep schoonvegen. • Er is geen kast, geen serviesgoed, geen bestek, met uitzondering van een plastic lepel met tandjes aan de bolle kant. Magnetron-eten wordt gebracht om 06:30, 12:00 en 16:30. Behalve de cornflakes in de ochtend, is het eten wel te pruimen. Veel rijst, bonen en macaroni en nooit bv kaas of een eitje. Eén keer in de week een sinaasappel en als dessert altijd iets van cake. • Er is een grote bibliotheekruimte met slechts vier stellages met ieder 4 planken. Geen idee wat hier is misgegaan, maar de keuze is in en in triest. Eén stellage met bijbels, ééntje met wetsboeken en 2 met verfomfaaide romans. Heb je mazzel, dan kun je eens in de 2 weken een minuut of 15 iets uitzoeken. Maar de meesten lopen er alleen heen, omdat je dan langs de vrouwenafdeling moet! Net als in ons blok kunnen zij niet door de ramen naar buiten kijken, maar wij wel van buiten naar binnen! • Op cel heb je geen prikbord. Het is verboden om foto’s aan de muur of je bed te hangen. Heb je toch iets opgehangen, wordt het bij een cel inspectie (shake down) van de muur gescheurd. • De variatie in de winkel is matig en duur. Een klein potje pindakaas is bijvoorbeeld $ 5.50! Het duurde meer dan twee maanden eer ik de $ 250 die mijn moeder me had gestuurd, kon gebruiken. Geld op je rekening krijgen kan alleen met een check en die is er uiteindelijk via mijn advocaat gekomen. Maar wel nadat er bijna $ 60 aan kosten van het bedrag was afgegaan! • Er is geen enkele vorm van recreatie en er wordt geen werk aangeboden. Geen sport, crea, fitness; helemaal niets. Geen radio en alleen een tv, verankerd, hoog aan de muur, waar 23 ‘huisgenoten’ dagelijks bekvechten over wat er bekeken gaat worden. Het ding gaat nooit uit, al zetten ze het in de nacht wel zachter. Toch ben ik blij met de tv. Ik kijk weliswaar nooit, maar het is de enige manier om de tijd te weten te komen. Een klok is er niet en je eigen horloge of andere sieraden, zoals bijvoorbeeld trouwring, zijn op cel verboden. Maar ik klaag niet! Ik lees in de Comeback hoe het er in andere landen aan toe gaat en daarmee vergeleken is de situatie hier alleen maar ‘lastig’ te noemen. Ondertussen kijk ik uit naar mijn procesdag, waar een jury gaat bepalen of ik mijn Amerikaanse vakantie kan verlengen in een Federale gevangenis, waar – naar ze zeggen – de leefomstandigheden een stuk beter zijn. Of dat ik als vrij man naar Nederland terug kan keren. Sowieso ga ik dus een beter leven krijgen, maar de laatste optie is toch waar ik 100% op hoop!

P

• verenigde staten


brieven

clown De spiegel in de badkamer, en schmink mijn gezicht helemaal wit, wenkbrauwen, geen streep zwart, geen drup rood, mijn ongeschminkte mond donker, bijna blauw, de ogen hemelblauw die zich niet laat bevallen, dat hij zijn geloof verloren heeft. Ik had zelfs geen angst voor mijzelf, met dit gezicht kan ik carrière maken. Het was grijs met een zachte schim van morgen rood erin. Een treurige kleur, een treurige zaak, waar misschien alsnog plaats voor een clown is, die zich het allerergste alle clowns zonden schuldig gemaakt heeft; medelijden te wekken. Ik ging van de spiegel weg, het beviel mij goed wat ik zag, ik dacht een klein moment eraan, dat ik het zelf was, die ik zag. Het wit geschminkte gezicht voor het donkere treinstation, een blauw hemd, zwarte tweedjas, een groene manchesterbroek en ik schoof aan, het straatlawaai, mee te zingen.

R

• peru

bezoek van pieter Ik was heel erg blij met het bezoek van Pieter bij mij in het F.C.I. Gilmer/Glenville, Amerika. Ik had hem al een tijd niet meer kunnen zien, omdat Epafras geen financiële steun meer kreeg vanuit Den Haag om deze reizen te betalen. Jammer dat ze nu afhankelijk zijn van donaties, om deze bezoeken te kunnen doen. We hebben een heel leuk gesprek gehad. Ik begreep dat Pieter in totaal 20 mensen zou bezoeken in verschillende gevangenissen. Hij moet daar aardig wat kilometers voor afleggen, want de afstanden zijn groot in dit land. Stichting Epafras is heel bijzonder voor mij, ook het blad dat je enkele malen per jaar krijgt: ‘Comeback’. Wat mij vooral opvalt, is dat de WOTS hier niet goed werkt. Ik zit inmiddels ruim 12 jaar en heb al driemaal een verzoek ingediend voor terugkeer. Elke keer wordt dit afgewezen op gronden die nergens op slaan. Waar de fout ligt, weet ik helaas niet; ‘hier’ of in Den Haag. Ik denk dat ze vanuit Den Haag meer kunnen doen voor hun onderdanen, tenslotte hebben ze een verdrag met de VS voor treaty-transfers. Ik weet dat het in Europa onder de WETS regeling beter werkt, en mensen hun straf kunnen uitzitten in hun eigen land. We hebben hier nu een nieuwe regering. Het is te hopen dat de nieuwe President een grote schoonmaak zal houden in het Departement die over de treaty-transfers gaat in Washington. Ik las in nummer 3 van Comeback een heel triest verhaal over Jaitsen J. Singh, deze man zit al ruim 32,5 jaar vast, onschuldig. Het maakt ze hier echt niets uit, al blijkt later dat hij vals is beschuldigd door een heroïneverslaafde. Ik wens hem heel veel sterkte en kracht. Ik hoop dat ze hem gratie zullen verlenen na zoveel jaren. Maar ook alle Nederlanders die overal ter wereld vastzitten wens ik het allerbeste toe en een snelle terugkeer naar hun dierbaren. Bedankt Epafras. Bedankt Pieter. Bedankt PrisonLAW. Jullie doen fantastisch goed werk. Bedankt ook alle vrijwilligers die Nederlandse gevangenen bezoeken overal ter wereld.

H

• verenigde staten

Oproep voor gevangenen in oost- europa Zit je vast in Bulgarije, Hongarije, Roemenië, Oekraïne, Tsjechië, Polen of Servië? En wil je bezoek van Epafras? Nodig dan één van onze lokale Geestelijke Verzorgers officieel als bezoeker uit en schrijf naar stichting Epafras met behulp van de portovrije envelop. We horen graag van jullie!

comeback • nummer 1 • 2017

31


ac h t e r o p

column

Reynaldo Adames

Dichtbij Sommige mensen zijn zo dichtbij, maar dan toch nog zo ver weg. Anderen zijn dan weer heel ver weg, maar voelen zo dichtbij. Hoe zou het zijn als ik ooit in het buitenland vastgezeten zou hebben? Ik heb geen idee. ‘Papa, ik weet nog dat je daar in dat kasteel zat, in Lelystad’, zegt mijn dochtertje weleens. Zonder dat ze het weet, refereert ze aan mijn detentieperiode in PI Lelystad. Wat ze waarschijnlijk vergeten is, zijn de momenten waarop ze dingen zei als: ‘Blijf van me af! Jij bent niet mijn papa, ik heb al een papa’. Ze woonde toen op 20 minuten afstand van de gevangenis, maar wat voelde ze toch zo ver weg. Net zoals de enige foto die we samen hebben van toen ze twee jaar was. Ze duwt me weg van haar! Ik vraag me nu dan ook af: zou het me gelukt zijn om toch ‘dichtbij’ te zijn als ik in het buitenland een gevangenisstraf zou moeten zitten? Daar kan ik dus geen antwoord op geven. Maar ik kan wel zeggen dat ik met de kennis die ik nu heb en de soms nare ervaringen die ik meemaakte, het anders zou aanpakken. Zo waren de meeste brieven die ik in het begin van mijn detentie verstuurde vol met verzoeken aan mijn achterblijvers. ‘Kan je dit voor me regelen? Kun je dat voor me kopen?’ Weinig maakte ik gebruik van de gelegenheid te vragen hoe het nou eigenlijk met hen ging. De zin ‘Ik hou van je’ klonk vaak als een smeekbede mij niet in de steek te laten, in plaats dat het betekende dat ik echt om ze gaf. Maar dat was dan weer lastig, aangezien ze me niet vaak zagen toen ik nog buiten was. Nu ik deze column schrijf, vlieg ik ergens tussen Spanje en Nederland. Een paar uurtjes geleden gaf ik mijn vrouw en mijn zoontje een flinke knuffel, voordat ik het vliegtuig instapte. Het voelt niet alsof ze alweer heel ver weg zijn. We zijn connected!

We weten dat het goed zit, en wat niet goed zit zal goedkomen. Want we zijn meer connected dan dat het via een brief, app of een telefoontje zou kunnen. Afstand en tijd kunnen ervoor zorgen dat mensen uit elkaar groeien. Maar soms is het diezelfde afstand en tijd, die ervoor zorgen dat mensen dichter naar elkaar toegroeien. Ook in de gevangenis. Ik zie de gevangenisstraf veelal als iets dat tijdelijk is. Dat is niet te vergelijken met de connectie die je met je gezin, familieleden en vrienden hebt. Zo heb ik nu volgens mijn dochter een ‘S’ op mijn chest, van Superdad. Dat had ik negen jaar geleden niet kunnen bedenken. Afstand en tijd hebben mij waarschijnlijk de ruimte gegeven om aan mezelf te werken, los te komen van het woord crimineel en de vader te worden die ik heel graag had willen zijn. We zijn zo dichtbij…

Reynaldo Adames heeft een lange weg afgelegd. Van dader naar iemand die in gevangenissen zijn eigen verhaal vertelt. Het verhaal dat het weer goed kan komen. Als je maar de confrontatie durft aan te gaan.

paaskaarten

Bij dit nummer van Comeback tref je een speciale groet, al jaren een traditie. Gevangenen in Nederland maakten dit jaar, onder leiding van een kunstenares, een paaskaart met het thema ‘Sterk en Dapper’. Deze kaarten vinden hun weg naar duizenden kerken in Nederland waar gemeenteleden er een groet op schrijven. Voor iemand die vast zit in Nederland, of in het buitenland. Als teken van verbondenheid: er wordt aan je gedacht. Pasen is een nieuw begin en het is goed om die boodschap elk jaar opnieuw door te geven!

de rechter

jesse van muylwijck

Profile for Comeback

Comeback #1 2017  

Magazine voor Nederlandse gevangenen in het buitenland

Comeback #1 2017  

Magazine voor Nederlandse gevangenen in het buitenland

Advertisement