Issuu on Google+

4e jaargang, nummer 7 - herfst 2001

extra dik lustrumnummer

De Columnist Officieel orgaan van Columni - Vereniging van Alumni Communicatiekunde Rijksuniversiteit Groningen

Columni viert bijzonder, informatief en feestelijk lustrum op 9 juni 2001

Volop ruimte om (opnieuw) kennis te maken Vijf jaar al geeft Columni het antwoord op de vraag waar onze oudstudiegenoten terecht zijn gekomen, hoe de opleiding zich heeft ontwikkeld en waar we in contact kunnen komen met andere afgestudeerden. Vijf volle jaren. De vereniging vierde haar eerste lustrum op zaterdag 9 juni 2001 met een niet-alledaags programma. Leden, docenten, afstudeerders en andere geïnteresseerde oud-studenten werden verrast op een boeiend, actief en feestelijk middag- en avondprogramma in de studiestad Groningen. Na een facultatieve lunch stonden tijdens verschillende workshops en presentaties speciale communicatiemiddelen, -strategieën en doelgroepen centraal. De lustrumvierders konden kennismaken met de effecten van geurmarketing, de strategieën van etnomarketing, of met de (onzichtbare) stad van Axen. ‘Nooit verwacht dat dit zo leuk zou zijn’, zei een van de deelnemers tijdens de borrel aan de bar. ‘Doen jullie vaker dit soort dingen?’ Het lustrumfeest van Columni is voor herhaling vatbaar. Dat bleek al snel uit de reacties die de aanwezigen tijdens de pauzes gaven. Onder hen waren naast Columni-leden en leden van het bestuur ook veel oud-studenten die nooit eerder op een Columnibijeenkomst waren geweest. Het lus-

trumfeest heeft verschillende deelnemers enthousiast gemaakt voor de vereniging en bracht oud-studenten weer met elkaar in contact.

Onverwacht Columni vierde haar vijfjarig bestaan in congrescentrum De Nieuwe Aca-

Inhoud Cijfers en feiten Columni

5

Het instituut

7

Wat doe jij nou?

8

Werk in uitvoering

9

Bezoek Bikker

10

Nieuwe opleiding CIW

11

Verenigingsnieuws

12

demie aan de Radesingel in Groningen, een mooi zalencomplex waar genoeg ruimte was om nog veel meer activiteiten te organiseren. De lustrumvierders werden ontvangen met gebak en wie dat wilde, kon voor die tijd even lunchen. Voor de opening van de dag stond een woord van marketingcommunicatieadviseur Hans van Luipen op het programma. Die liet nog even op zich wachten, zo bleek toen de genodigden bij de ingang van de Balkonzaal door twee bijzondere heren werden onthaald met gekleurde ‘post-it’-blaadjes en zelf in de zaal te plaatsen stoelen. De ‘Columnisten’ werden onderworpen aan een test. Want wat doen mensen die in een lege zaal een plaats moeten kiezen? De twee vreemde eenden in de bijt stelden zich aan de gemaakte kring voor als de firma ‘Softaware’. Onder het motto ‘meer beleven!’ zouden zij de communicatiedeskundigen even een lesje emotionele communicatie geven. De toon was gezet. De situaties herkenbaar. Hans van Luipen volgde het acteursduo op door in zijn openingswoord het thema van de dag ‘bijzondere communicatie’ lees verder op pagina 2

De lustrumcommissie

N U M M E R

1 - M E I

1 9 9 8

D E

C O L U M N I S T

1


met nog meer grappige voorbeelden uiteen te zetten. Kijk verder dan je neus lang is en luister vooral goed; zo luidde zijn betoog.

Drie workshops

2

Na de ontspannen opening splitsten de deelnemers zich in twee groepen voor deelname aan de workshops Geurmarketing en Stad van Axen. Van deze workshops wordt elders in dit lustrumnummer verslag gedaan. Beide workshops leverden veel positieve reacties op. Weliswaar duurden de activiteiten langer dan de anderhalf uur die ervoor gepland waren, maar dat mocht de feestvreugde niet drukken. Dan maar wat later pauzeren. Na de pauze wachtte de lustrumvierders nog één workshop die plenair werd gehouden. Centraal in die workshop stond het populaire onderwerp etnomarketing waarvoor het meren-

Lustrumgangers

deel van de lustrumvierders zich bij aanmelding voor de dag geïnteresseerd had getoond. Dat het thema

Snuffelen aan een speciale tool voor marketeers Workshop Geurmarketing Binnen het thema ‘bijzondere communicatie’ kun je het hebben over bijzondere doelgroepen, zenders of boodschappen. Maar ook het medium dat gebruikt wordt, kan speciaal zijn. Je kunt met je gevoel - en dus onzichtbaar - communiceren zoals in de workshop van Anita Naus naar voren kwam en je kunt bijvoorbeeld met geur communiceren. In de workshop van Desiree Struijk van Senta Geurmarketing uit Amersfoort werd duidelijk dat je met geur zelfs veel meer kunt ‘zeggen’ dan met woorden. Ons reukvermogen is nauw verbonden met het zogenaamde lymbisch systeem van de hersenen. In dat gedeelte van de hersenen worden direct associaties opgeroepen met het lange termijngeheugen en gevoelens van bijvoorbeeld veiligheid en thuis voelen. Geuren blijven bovendien lang bewaard in het geheugen. Desiree Struijk legde in haar workshop uit dat mensen een geur al na twee keer ruiken voor de rest van hun leven kunnen onthouden. Geur is dus

D E

C O L U M N I S T

heel belangrijk en kan daarmee ook een hele sterke ‘tool’ zijn voor marketeers. Stel je voor: na slechts twee keer aan je uiting te zijn blootgesteld onthoudt de klant je voor de rest van diens leven en bovendien associeert hij je onderbewust met allerlei (hopelijk) fijne gevoelens. Senta Geurmarketing zag een gat in de markt en is daar ingesprongen door geuren voor communicatiedoeleinden te ontwikkelen. Zo kunnen geurvlakken worden toegevoegd in traditionele middelen als brochures en advertenties. Maar - en dat is iets meer ambitieus - er kunnen voor gebruik in openbare ruimtes van bedrijven ook corporate geuren worden ontwikkeld. Een interessante tool dus om aan te snuffelen. Als communicatiedeskundige sta ik dan ook te springen om geurmarketing toe te passen, maar de volgende keer dat ik een bank bezoek om al mijn spaargeld te beleggen, zet ik misschien toch een wasknijper op mijn neus. Ineke Boneschansker

grote populariteit genoot bleek ook al tijdens de voorbereidingen van het lustrum, toen het organisatiecomité regelmatig op allerlei artikelen over het onderwerp stuitte. Het was dan ook geen groot probleem toen de (voorgenomen) workshop ‘Warchild’ wegviel uit het programma. De workshop Etnomarketing bleek een interessant programma-onderdeel voor de grote groep. Tot vreugde van de bezoekers.

Borrel en diner Zowel de inhoud van de workshops als het gezamenlijk daaraan deelnemen bleek een goede aanleiding om nog eens langer met de andere aanwezigen in gesprek te gaan. Tijdens de borrel en het daarop volgende tapas-buffet raakten Columni-leden, pas afgestudeerden en oud-studenten gezellig met elkaar aan de praat. Natuurlijk bleek daarbij al snel weer dat de wereld erg klein is; het ex-vriendje van die had weer een vriendin gehad van die en die kende weer die en dat was weer de broer van die. Kortom; leuk om opnieuw kennis te maken. Op de vraag of men genoeg had kunnen bijpraten met andere deelnemers, antwoordde men in de evaluatie dan ook volmondig ‘ja’.

N U M M E R

Peggy Limburg

7 - H E R F S T

2 0 0 1


Ook op het lustrum… (1) Naam: Leeftijd: Afgestudeerd: Werk:

Melanie Isaac 24 1999 Webmarketing consultant bij Buyways Columnilid sinds: Vorige week! Je eerste bijeenkomst? ‘Ja, want ik ben net lid. Het leek me leuk om in contact te komen met andere communicatiekundigen, ho-

Lustrumgangers

ren wat zij doen en dergelijke. Het netwerkidee dus. Zelf werk ik bij Buyways in Groningen, een bedrijf dat zich bezighoudt met webmarketing en internettechnologie. Een collega van mij is trouwens vandaag ook aanwezig. We zijn gespecialiseerd in webmarketing, en dan vooral gericht op de gebruiksvriendelijkheid van sites.’ Kende je al mensen? ‘Ik ben twee mensen tegengekomen die ik nog van mijn studie ken. Maar ik heb zeker ook nieuwe contacten gelegd. Ik begrijp niet waarom er niet nóg meer mensen lid zijn!’ Wat vond je van de lustrumdag? ‘Helaas kon ik niet bij de workshops zijn. Jammer, want ze leken me erg leuk. Maar de borrel was heel gezellig, en het eten daarna heerlijk. Ik ben in ieder geval erg enthousiast, misschien dat ik op ons bedrijf ook maar eens een Columnibijeenkomst moet organiseren!’

Communicatie kun je voelen - in de stad van Axen Workshop van Anita Naus Een workshop van ruim anderhalf uur waar je kunt leren wat voelbare interpersoonlijke communicatie is, en waarin je ook nog eens actief wordt rondgeleid in een middeleeuwse stad, de stad van Axen? Kan dit? Het lukte Anita Naus, ervaren communicatietrainer, om een zestiental eerst wat onwennige communicatiedeskundigen de sfeer van de stad van Axen te laten proeven. En hen te laten te ervaren hoe je extra communicatiesignalen kunt oppikken, naast de bekende nonverbale en verbale signalen. ‘De stad van Axen’ is gebaseerd op een boek van een Belgisch psycholoog, Cuvalier. Het boek is een reisverslag van een bezoek aan een middeleeuwse stad, waarvan het wonderlijke is dat zij is gebouwd op zogenaamde ‘axen’. Deze axen verdelen de stad als het ware in stadswijken met elk hun karakteristiek, met herkenbare typologieën

N U M M E R

7 - H E R F S T

als: Uil (de voorzitter), Steenbok (de tegenstemmer), Schildpad (de weet-niet-geen-mening) en Hond (de volger). Alle axen komen samen in de kern, het centrum van de stad. Een ervaren bezoeker van de stad van Axen kan vrijelijk in het centrum van ax naar ax wandelen. Een nog onervaren communicator zit vast op de stadswallen, binnen de eigen vertrouwde ax, met alle voordelen en valkuilen. Anita Naus slaagde tijdens de workshop erin deze mythische kost in een zeer praktische en buitengewoon onthullende context te plaatsen. Wie enigszins is ingevoerd in begrippen als teamrollen en groepsdynamica zag een wereld voor zich open gaan: alle deelnemers konden door daadwerkelijk te wandelen van ax naar ax, ervaren wat de impact is van een communicatierol. De vertaling naar het vastzittende werkoverleg was snel gemaakt: want wie herkent

2 0 0 1

niet de werkgever die altijd als eeuwige Uil de vergaderingen leidt en niet meer luistert? Of de venijnige Havik die het oneens is en zijn klauwen uitslaat? Tijdens de evaluatieronde werd duidelijk dat heel wat deelnemers nieuwsgierig werden naar de volledige trip naar de Stad van Axen en de mysterieuze wijze teksten van het boek. Een aantal deelnemers had daadwerkelijk ínterpersoonlijke communicatie gevoeld. Toch maakten sommige deelnemers ook wel een paar academische slagen om de arm. Communicatie voelen? Hoe dan? En waarom moet dat dan? Anita Naus vatte alle ervaringen en vraagtekens samen met de woorden: ‘Er is nog zoveel te leren, met al mijn ervaring leer ik elke dag. En vergeet niet, als je het niet kunt of niet wilt… het hóeft niet!’. Wiep Hamstra

D E

C O L U M N I S T

3


Ook op het lustrum… (2)

Al eerder meegedaan aan activiteiten? ‘Ja, ik ben naar de eerste borrel (met etentje) in Utrecht geweest. En verder naar het museum in Tilburg. Dat was natuurlijk het leukste, omdat het actiever was.’

Naam: Leeftijd: Afgestudeerd: Werk:

Juultje Joosten 26 1998 Communicatieadviseur en secretaresse bij Bouwdienst Rijkswaterstaat Columnilid sinds: 1998 Waarom ben je Columnilid? ‘Ik vond het leuk om na mijn studie contact te houden met medestudenten, met de stad Groningen en de universiteit. Maar het is tegelijk ook heel zinvol, omdat je via oud-studiegenoten dingen hoort over het communicatievak. Het is vooral interes-

4

sant om te weten wat iedereen nu doet, zodat je een beeld krijgt van de arbeidsmarkt. En je breidt op die manier je sociale netwerk uit. Ik kende trouwens nog niet veel mensen hier, maar het waren er toch meer dan ik van tevoren had gedacht.’

En, hoe vond je het vandaag? ‘Erg leuk. Het was een heel afwisselend programma, een goede combinatie van actief bezig zijn, originele, theatrale elementen en zeg maar de normale standaardworkshops. Ik weet hoe moeilijk het is om leuke workshops te organiseren. Maar vooral de workshop over de stad van Axen was voor mij een complete verrassing, heel persoonlijk. Ook het thema etnomarketing vond ik erg interessant.’

Etnomarketing is nichemarketing voor volhouders Workshop door Dexter Communicatie en Personeelsmanagement Geuren en kleuren. Zo had de rode draad van de eerste lustrumviering van Columni ook genoemd kunnen worden. Bijzondere media, bijzondere signalen, bijzondere doelgroepen. Ikram Akkouh, werkzaam als communicatie-adviseur bij het in etnomarketing gespecialiseerde bureau Dexter uit Amsterdam, focuste de deelnemers in de plenaire workshop op het laatste; bijzonder doelgroepen. En: de niche markt. Ikram begon haar presentatie met een theoretische verkenning. Als definitie van het begrip etnomarketing hanteert ze de volgende van Hofstede: ‘Etnomarketing is het verkopen van diensten en/of producten aan consumenten met een andere etnische en/of culturele achtergrond waarbij alle instrumenten van de marketingmix zijn aangepast aan de in de doelgroep gangbare normen en waarden.’ Met name in die marketingmix zitten de meeste valkuilen. Een treffend voorbeeld was een bedrijf dat een prachtige folder in het Turks had uitgebracht, maar niemand aan de telefoon had zitten die Turks sprak op het moment dat de respons op de folder kwam.

D E

C O L U M N I S T

Wie communiceert met allochtonen, moet zich op alle fronten in die verschillende culturen verdiepen. Een aardig verschil in de communicatie met allochtonen is bijvoorbeeld het verschil in het omgaan met autoriteit. Ikram illustreerde dat met een brochure die zich specifiek richt op minderheden, om hen te stimuleren te gaan werken in de IT. In die brochure wordt een student geïntroduceerd als ‘Sinan Efe’ en de werkgever als ‘de heer John Marapengopie’. Wij zijn al helemaal gewend om ook in het bedrijfsleven mensen aan te spreken met voor- en achternaam. Voor veel allochtonen is het echter juist belangrijk om de autoriteit van de werkgever te benadrukken door hem te introduceren als ‘de heer …’. Het hele theoretische verhaal was verder doorspekt met allerlei praktische voorbeelden en illustraties. Ikram liet bijvoorbeeld aan de hand van plaatjes van de striphelden Sjors en Sjimmie zien hoe er in de loop van de tijd tegen allochtonen is aangekeken.

Tien wijsheden Wie met allochtonen gaat communiceren, krijgt van Ikram de volgende tien wijsheden mee: • Dé allochtoon bestaat niet • Etnomarketing is vooral een investering in tijd • Zorg dat etnomarketing wordt doorgevoerd in alle onderdelen van de marketingmix • Let op de juiste benadering • Meertaligheid • Cultuur • Normen en waarden • Identificatie • Toon respect • Gebruik de juiste (communicatie)middelen De workshop Etnomarketing werd afgesloten met een levendige discussie aan de hand van een aantal stellingen. Al met al een leuke, interessante en leerzame workshop.

N U M M E R

Anne de Vries

7 - H E R F S T

2 0 0 1


5 jaar Columni: cijfers en feiten Ruim 5 jaar zijn verstreken sinds de officiële oprichting van Columni, op 22 februari 1996. Er kwam een verenigingsblad en een almanak op internet, er werden borrels en activiteiten georganiseerd en het ledental groeide uit tot het huidige aantal van meer dan 200 leden. Hoewel het vizier van de vereniging al lang weer op de toekomst gericht is, hoort een terugblik natuurlijk ook bij een lustrum. Daarom een overzicht van enkele van de belangrijkste evenementen. En wat feiten: wie zijn onze leden nou eigenlijk?

Wat werd er georganiseerd? 16 november 1996 Themamiddag Binnenstad Beter Groningen (met een rondleiding en een lezing over het communicatiebeleid en de wisselwerking tussen ondernemers en overheid) 20 juni 1997 Rondleiding Gasunie Groningen (een communicatiegerichte excursie, met borrel in het Stadsparkpaviljoen na afloop) 20 juni 1998 Activiteit Werfkelders Utrecht (lezing met videopresentatie over de communicatie rond de jarenlange restauratie van de werfkelders, een tocht per waterfiets/kano over de grachten en een borrel)

7 november 1998 Forumdiscussie ‘voorlichters versus journalisten’ (tijdens de ALV, met medewerking van Yorien van den Hombergh, voorlichter regiopolitie Groningen, en Menno Hoexum van het Nieuwsblad van het Noorden)

Wie zijn onze leden?

13 maart 1999 Activiteit in het Grafisch Museum Groningen (rondleiding en workshop om de grafische technieken van de Groningse drukker Hendrik Nicolaas Werkman onder de knie te krijgen) man

12 juni 1999 Columni-activiteit tijdens lustrumdag in het kader van 385 jaar RUG (lunch en discussie over de opleiding met docenten)

vrouw

5

27 november 1999 Forumdiscussie over de voor- en nadelen van een eigen communicatiebureau (tijdens de ALV, met medewerking van leden Erik Meijerink, John Brouwer en Anne de Vries) 27 mei 2000 Bezoek Scryption in Tilburg (museum voor schrifelijke communicatie, met een tentoonstelling over het kantoor van de toekomst)

(Semi) Overheid Onderwijs & Onderzoek Zakelijke dienstverlening Industrie Overig

12 februari 2001 Bezoek aan Bikker in Rotterdam (met praktijkcases, rondleiding, lezing en borrel; zie het verslag elders in dit blad)

Noord (Friesland, Groningen, Drenthe) West (N-Holland, Z-Holland) Midden (Utrecht, Flevoland) Oost (Overijssel, Gelderland) Zuid (Zeeland, Noord-Brabant, Limburg Buitenland

Ontspannende activiteiten tijdens ALV 2000

N U M M E R

7 - H E R F S T

2 0 0 1

D E

C O L U M N I S T


Ook op het lustrum… (3) Naam: Leeftijd: Afgestudeerd: Werk:

Richard Hegeman 27 1998 Consultant bij Statement Communicatie (een adviesbureau) Columnilid sinds: Eh… nog steeds niet, maar ik ben het wel van plan!

6 Waarom zou je Columnilid willen worden? ‘Vlak na mijn studie had ik er nog niet zo’n behoefte aan om contact te hebben met oud-studiegenoten. Maar nu is de interesse om andere mensen uit het vakgebied te ontmoeten wel gegroeid. En dan natuurlijk het liefst niet alleen via de geijkte weg van conferenties en dergelijke. Als ik lid word

vind ik het sociale aspect ook belangrijk, ik verwacht een leuke mix van inhoudelijkheid en gezelligheid. Activiteiten hoeven ook niet altijd heel ‘zwaar’ te zijn. De workshop over geurmarketing vandaag vond ik bijvoorbeeld erg interessant. Het communicatievak is heel breed en het is leuk om meer te leren over grensdisciplines, en te ervaren wat anderen daarvan vinden.’ Het leukste onderdeel van de dag? ‘Het verhaal over geurmarketing was inderdaad het leukste, maar jammer genoeg veel te kort. Eigenlijk vond ik alle workshops wel bijzonder. Ze gingen over communicatie, maar hadden ook raakvlakken met psychologie en filosofie, en dat heeft me altijd al geinteresseerd. Alleen de workshop over etnomarketing was een beetje te theoretisch. De discussie die we daarna moesten voeren was wel weer goed opgezet, omdat we gedwongen werden om óf voor, óf tegen te zijn.’ Nog nieuwe mensen ontmoet? ‘Ja, diverse bezoekers kende ik al via de studie of via mijn werk, maar ik heb ook kennisgemaakt met mensen die ik nog niet kende. Als ik lid word en iedereen vaker zou zien kan het zeker interessant worden.’

Lustrumgangers

D E

C O L U M N I S T

N U M M E R

7 - H E R F S T

2 0 0 1


Het instituut De secretaris We verdienen als overheidsdienaren geen topsalaris. Maar, zo zeg ik vaak tot bezorgde oudstudenten die zich afvragen hoe ik - hoewel bescheiden van natuur rond kan komen, daar staat tegenover dat het werkplezier werkelijk enorm is. Neen, wij hoeven ons niet bezig te houden met triviale zaken, zoals de marketing van een luier of de communicatie rond een parkeergarage. Wij dienen de wetenschap. Een voorbeeld. Als secretaris van de Opleidingscommissie Communicatieen Informatiewetenschappen neem ik half december vorig jaar plaats achter de pc, en typ de volgende brief. 15 december 2000 Geacht bestuur, beste Rob, Ik heb de eer u namens de Opleidingscommissie CIW en medeondertekend door de Directeur Onderwijs onderstaande wijzigingen in de Opleidings- en Examenregeling CIW per 2001-2002 te doen toekomen. Ten eerste stellen wij u voor de toetsing van het onderdeel Theorie Verbale Communicatie I te wijzigen van ‘tentamen en werkstuk(ken)’ in ‘tentamen’. Hiermee wordt het onderdeel dus geschrapt uit de opgave in artikel 10, lid 2. Aldus geeft de OC gehoor aan de in het Facultair onderwijsverslag weergegeven wens het aantal werkstukken te reduceren. De stof van TVCI moet ook gebruikt worden bij de toetsing in het

Basiscollege CIW, alsmede in het onderdeel Organisationele Communicatie, zodat een toegepaste vorm van toetsing gewaarborgd blijft. Ten tweede…

kwamen TVCI alleen met een tentamen te toetsen, en niet meer met een werkstuk. We wisten toch wel dat het beleid juist was dat er meer geschreven moest worden. Dat was Beleid!

Ik kijk de brief nog even door en doe hem in een circulatie-envelop.

In zo’n geval maak ik eerst een mail die betrokken functionaris erop wijst dat ze zelf aangedrongen heeft op minder werkstukken en ik alles alvast kon doorvoeren. Die mail verstuur ik niet.

Hoewel de brief gericht is aan het Faculteitsbestuur, komt hij niet in hun handen. Daarvoor is het bestuur te hoog. Daarvoor heeft men de beleidsmedewerker. In dit geval in de handen van beleidsmedewerker 1, die processen coördineert in verband met het onderwijs van de Faculteit. Ik moest alles voor 7 februari 2001 opgeven. Geen dag later! Alles moest dan ook nog doorgevoerd worden in de studiegids. Uiteraard heeft beleidsmedewerker 1 voor die zware taak beleidsmedewerker 2. Daags na 15 december kreeg ik dus een brief van beleidsmedewerker 2 met de vraag de voorgestelde wijzigingen snel door te voeren in de studiegids. 2 coördineert dat, maar kan zulke triviale zaken niet zelf uitvoeren. Dat doe ik. ‘Maar ik heb toch nog geen bevestiging van het Bestuur gekregen’ probeerde ik de klus nog even uit te schuiven. ‘Daar kunnen we niet op wachten, het zit wel goed’. Ik ken mijn plaats, ik voerde dus alle wijzigingen door. Ik had de boel af voor de gevraagde datum, 7 februari 2001.

Ik stuur een beleefd antwoord. Dat we het op aanraden van de Faculteit - zie brief dan en dan hadden gedaan, en we ervan uit mochten gaan…Vervolgens pas ik de studiegids weer terug aan. Kost 3 uur, en dat is dat. U ziet, jonge lezer(es) in uw leaseauto, van Opel Corsa tot Volvo S60, van consultant tot aankomende eigenares van een miljoenenbedrijf, u denkt dat u zich met de belangrijke zaken des levens houdt. Wacht maar tot u tot inzicht komt. Dan ziet u waar u eigenlijk wilt zijn: daar waar men geen tijd besteedt aan onzin. Waar men de wetenschap dient! Uw Oude Vertrouwde RUG! Nog altijd verwart u het paradijs met het huis aan de andere kant van de straat.

6 februari 2001. Beleidsmedewerker 1 mailt. Er zijn veel vragen. Hoe we er toch toe

door Wim Vuijk

N U M M E R

7 - H E R F S T

2 0 0 1

D E

C O L U M N I S T

7


Wat doe jij nou? Naam

Mitzy de Roos Afgestudeerd

september 1996 Studierichting

Communicatiekunde (Externe Communicatie) Werk

Communicatieadviseur bij Winkelman & van Hessen Lid/abonnee van

Adformatie, Communicatie en Columnist natuurlijk!

8

Vervolgcursussen

Diverse trainingen via het werk (presentatietechnieken, adviesvaardigheden e.d.)

‘Zes maanden voordat ik was afgestudeerd had ik mijn huidige baan al. Ik had op een poster bij Bedrijfskunde gezien dat het bedrijf een traineedag hield, en hoewel ik me nog helemaal niet zo op de arbeidsmarkt georiënteerd had, besloot ik me toch in te schrijven. En jawel, ik werd meteen aangenomen! Gelukkig heb ik het officiële begin van mijn aanstelling nog een half jaar weten te rekken. Inmiddels werk ik al weer bijna vijf jaar bij Winkelman & van Hessen. Samen met twee andere communicatieadviseurs en een managing senior ben ik verantwoordelijk voor de adviesgroep Retail. We leveren adviezen op het gebied van onder andere interne en externe communicatie. En onze kracht ligt vooral in het in de markt zetten van nieuwe retailformules. De detailhandel is een interessante branche. Fusies en overnames, steeds meer buitenlandse toetreders en de opkomst van e-commerce domineren het werk. En de communicatie in de retail wordt steeds professioneler, D E

C O L U M N I S T

waardoor het werk ook uitdagender wordt. Retailers, ook op directieniveau, zijn echte doeners en heel resultaatgericht. Beslissingen worden snel genomen. Geen ellenlange vergaderingen dus voordat er eindelijk iets van de grond komt. Projecten zijn heel concreet en afwisselend. Zo hebben we onlangs voor Specsavers de kinderbrillenwedstrijd ‘de gaafste brillenkop van Nederland’ georganiseerd in Madurodam. Jochem van Gelder presenteerde de finale en liet kinderen vertellen waarom ze stoer zijn met hun bril. Maar ook hebben we Laurus geadviseerd op het gebied van interne en externe communicatie, tijdens de landelijke ombouw van zes verschillende supermarktketens naar Konmarfilialen. Bij Winkelman & van Hessen werken momenteel zo’n honderd mensen, voor verschillende adviesgroepen als Public Affairs, ICT, gezondheidszorg, consumentengoederen, arbeidsmarkt en onderwijs. Een enthousiast team, met hele gedreven mensen en een open sfeer. Omdat het een groot bedrijf is hebben we vaak klanten van naam en faam, wat het werk natuurlijk extra interessant maakt. Voorbeelden hiervan zijn Euro 2000 en Coca-Cola. Het enige nadeel van

dit werk vind ik eigenlijk dat er altijd een bepaalde afstand blijft tussen jou en de klant. Wanneer je een periode intensief voor een organisatie gewerkt hebt, kan het zomaar weer een periode stil zijn, om na een tijdje ineens weer ingeschakeld te worden. Toch zou ik die combinatie van klanten niet willen missen, omdat het je baan heel gevarieerd maakt. We zijn trouwens niet alleen maar op commerciële basis bezig met ons werk. Zo ondersteunt het bedrijf ook Warchild, een hulporganisatie die kinderen in oorlogsgebieden wil helpen weer ‘kind te worden’. Dit doet Warchild door middel van het geven van creatieve therapie. Binnen het kantoor is een pool van mensen gevormd die op vrijwillige basis presentaties geeft op scholen, sportverenigingen, bij bedrijven en andere instellingen die geld willen geven aan een goed doel. Ik voel me hier echt thuis, dus ambities om bij een andere organisatie aan het werk te gaan heb ik op dit moment niet. Op den duur lijkt het me wel leuk om een eigen adviesgroep binnen het bedrijf te krijgen. Op het gebied van retail natuurlijk!’

N U M M E R

Bernice Spijker

7 - H E R F S T

2 0 0 1


Werk in uitvoering door Perry ten Hoor

Sport als uithangbord Iedereen kent wel het reclamefilmpje met de NUON-polderboer die in windzaken gaat. Vooral de manier waarop de afhankelijke Randstedelijke zakenlieden in beeld worden gebracht, zittend aan de keukentafel met een klef plakje cake en een draaiende wasmachine op de achtergrond, is erg geestig. Toppunt van de commercial is de skybox op het tribunedak van de lokale amateurvoetbalclub waar de energieboer zijn zakenrelaties heeft geparkeerd (‘Waar blijven nu die bitterballen?!’). Steeds meer wordt sport gebruikt als middel om te communiceren. Beperkte het zich vroeger nog tot voetbal, tennis en autosport, tegenwoordig kent iedere sport zijn eigen sponsoren en is niets te dol. Of het nu gaat om schaatsen, tafeltennis of trampolinespringen. Sponsoring is een hot item en is niet meer weg te denken uit de sportwereld. De commercie heeft de sport als exposuremiddel bij uitstek ontdekt. Immers, sport is en wordt steeds populairder door onder andere meer beschikbare vrije tijd bij de consument aan de ene kant en een forse uitbreiding van het aantal commerciële zenders aan de andere kant (dus meer televisie-aandacht). En beide zaken versterken elkaar. De exposuremogelijkheden voor sponsoren nemen dus sterk toe. Evenals de hoogte van de sponsorbedragen die betaald moeten worden om de naam van het bedrijf op shirts en boarding, en daarmee in beeld, te krijgen. Toch is de keus voor sportsponsoring voor veel bedrijven een hele logische. In relatief korte tijd wordt met relatief weinig geld

(vergelijk bijvoorbeeld de kosten voor een landelijke advertentiecampagne!) een brede doelgroep bereikt. Zeker als het om naamsbekendheid gaat. Veel bedrijven hebben sponsoring dan ook opgenomen als vast onderdeel in hun marketingcommunicatiemix. Maar over de uitvoering ervan valt te twisten. Veel bedrijven laten het bij een plakkaat op de borst van een voetbalshirt of een boarding langs de zijlijn van het veld. En dat is jammer. Want vaak kan sponsoring veel meer worden uitgenut. Het sponsoren van een club betekent in eerste instantie ook de fysieke aanwezigheid bij wedstrijden en het rondlopen in een businessclub. Een goede sponsor is betrokken bij zijn club en laat zich dan ook veelvuldig zien. Bovendien is sport een mooi relatiemarketingmiddel. Een avondje Ajax-Feyenoord kan wonderen doen voor een relatie, mits de juiste clubliefde goed is ingeschat! Maar sportsponsoring in optima forma is natuurlijk het in de markt zetten van sportgerelateerde producten. Zo brengt de CVB-bank in Groningen in het verlengde van haar sponsorschap een FC Groningen-hypotheek uit, met speciale korting voor de seizoenkaarthouders van de FC. Helemaal af is het wanneer het bedrijf in kwestie in haar communicatie ook uiting geeft aan de sport en haar sponsorschap uitdraagt. En dit bovendien invult op een manier die herkenbaar is in de sporttak en die bij de ware liefhebbers het effect teweeg brengt van ‘zij snappen het tenminste’. Mooi voorbeeld is de commercial van Essent met ijsmachine van Thialf die door het

Friese land rijdt op weg naar het ijsstadion. In het spoor van ijs dat de machine trekt zoekt een schaatser zijn weg, eveneens op weg naar Thialf. Een mooie koppeling tussen naam, product en sport. Naast sportsponsoring is de laatste jaren de weg vrij gemaakt voor ander soorten van sponsoring. Niets is meer een taboe. De discussie over commerciële vertroebeling en belangenverstrengeling uit de jaren tachtig ligt achter ons en cultuuren wetenschapsponsoring zijn aan de orde van de dag. Een advocatenkantoor dat een scriptieprijs voor studenten Rechten sponsort, een zetmeelfabrikant met een naar hen vernoemde leerstoel bij Scheikunde of een gasexploitant die miljoenen stopt in een museum; de sponsoring opent nieuwe invalshoeken en communicatiemogelijkheden. Het wachten is nu nog op het eerste bedrijf dat zich in volle omvang stort op natuursponsoring. Zodat je na een fikse boswandeling bij het verlaten van het bos ook hier niet heen kunt om een reclamebord of spandoek. ‘Deze bomen werden u aangeboden door DSM Petrochemische Producten.’

Perry ten Hoor is werkzaam als account director bij reclame-adviesbureau La Compagnie te Groningen.

N U M M E R

7 - H E R F S T

2 0 0 1

D E

C O L U M N I S T

9


Geslaagd bedrijfsbezoek aan BIKKER

Bijpraten aan de Maas Vlakbij de Maas vond op zaterdag 17 februari het bedrijfsbezoek aan communicatieadviesbureau BIKKER plaats. Die middag kwam van alles voorbij: het Human Talent-beleid van BIKKER, de Employer Brand van Unilever, de Ultimate Connection Game van Nokia en de exotische gerechten van restaurant De Bazar. Een kort verslag.

lers en de Columni-leden waren enthousiast over de game. Vlak na onze bijeenkomst werd de game bekroond met een bronzen Esprix en met de Event Esprix! Nadat de laatste (kritische) vraag was gesteld, verlieten de Columni-leden het BIKKER-pand. Negen leden vertrokken daarna naar restaurant De Bazar in de Witte de Withstraat. Terwijl visitekaartjes werden uitgewisseld, deed iedereen zich daar tegoed aan Turkse en Noord-Afrikaanse heerlijkheden. Berber van Oyen

BIKKER BIKKER is een adviesbureau voor communicatiemanagement. Het bureau is onderdeel van Euro*RSCG, werkt vanuit Rotterdam en Utrecht en heeft zo’n 80 personeelsleden. Naast de drie adviesgroepen, die zich richten op diverse thema’s en branches, kent het bureau diverse gespecialiseerde units. Zo zijn er specialisten in huis op het gebied van vormgeving & productie, media & monitoring en e-communication. Meer informatie: www.bikker.nl

Lucas Michels

Employer branding Voor Unilever vormde dit vooruitstrevende personeelsbeleid twee jaar geleden de aanleiding om zaken te doen met BIKKER. Adviesgroepdirecteur Chris Kersbergen presenteerde de Employer Brand die BIKKER heeft ontwikkeld voor deze firma. De kleurige ‘Don’t Be’-campagne was bij een aantal Columni-leden al eens opgevallen. Kersbergen vertelde hoe de Employer Brand was ontstaan en welke impact de campagne ook bij Unilever zelf had gehad. De muren van de recruitment-afdeling werden kortgeleden zelfs in dezelfde kleuren geschilderd als de campagne!

Bekroonde presentatie De middag werd afgesloten met een indrukwekkende presentatie van de door BIKKER ontwikkelde Nokia

D E

C O L U M N I S T

Foto’s: Kees van der Mark

10

De negentien aanwezige Columnileden werden met koffie en taart ontvangen in het Grand Café van BIKKER. Velen waren onder de indruk van het mooie, oude pand: ‘Nou, ik ga maandag gefrustreerd naar mijn werk hoor!’. In het theater op de derde etage heette Ron van der Jagt, directielid, de aanwezigen officieel welkom. Hij hield een inleiding over het bureau en haar Human Talent-beleid. Een van de directieleden heeft het HTbeleid zelfs in haar portefeuille. Uit de discussie die volgde op zijn presentatie, bleek dat dit bijzonder is voor een bureau. In tegenstelling tot bij grote organisaties, is een goed personeelsbeleid binnen communicatieadviesbureaus niet bepaald vanzelfsprekend.

Game. Senior adviseur Lucas Michels vertelde dat deze game de slogan ‘Connecting people’ van de Finse fabrikant van mobiele telefoons in praktijk moest brengen. De multimedia game werd in 1999 voor het eerst - op nationaal niveau - gehouden. Nokia Finland was daarover zo enthousiast, dat de game het afgelopen najaar in 18 Europese landen werd georganiseerd. Een maand lang kregen de 487.000 spelers opdrachten via internet, radio, krant, SMS en tv. Het succes bleek met name uit de vele inofficiële sites die door spelers werden opgericht, waardoor de spelers inderdaad ‘connected’ waren. Niet alleen de spe-

Ron van der Jagt

Oproep: organiseer zelf een bedrijfsbezoek! Uit de reacties tijdens en na het bezoek aan BIKKER bleek, dat veel leden het leuk vinden om bij een bedrijf binnen te kijken. Het lijkt het Columni-bestuur dan ook aardig, om regelmatig een dergelijk bedrijfsbezoek te organiseren. Werk jij (in een communicatiefunctie) bij een bedrijf waar wel iets over valt te vertellen? Maak dit dan kenbaar bij columni@let.rug.nl!

N U M M E R

7 - H E R F S T

2 0 0 1


Het nieuwe programma CIW, ofwel Kim's virtuele wereld Een verhaal over het huidige programma Communicatie- en Informatiewetenschappen, het ontstaan ervan, de eerste studente die afstudeert en de opmaat naar het volgende programma CIW. Half april 2001 rondde Kim Elants(22) haar scriptie af met het cijfer 8. Een mooi cijfer, voor een zeer leesbare scriptie van ongeveer 100 pagina’s over De vertrouwensrelatie in de virtuele wereld. Kim is de eerste studente uit het nieuwe programma CIW die de scriptie afgerond heeft. Na de afronding van haar stage bij KPN, waar ze onderzoek doet naar het intranet van de afdeling opleidingen, heeft ze de opleiding CIW in drie studiejaren volbracht en in totaal vier jaar gestudeerd. Wat waren dat voor jaren? En waarom zien ze er zo uit zoals ze eruit zien?

Opleiding verzelfstandigd Na de invoering van de tweefasenstructuur was de opleiding Communicatiekunde vanaf 1982 nauwelijks veranderd. In tegenstelling tot wat veel studenten denken, wordt het programma van een opleiding zelden principieel gewijzigd. Wel is er elk jaar een groter of kleiner aantal beperkte wijzigingen: het ene college wordt vanaf nu in het tweede trimester verzorgd, het volgende wordt in plaats van met een werkstuk met een tentamen afgerond. Marginale verschuivingen binnen een bouwwerk waarvan het idee, het ontwerp, ongewijzigd blijft. Het oude programma Communicatiekunde (voorheen Communicatie, Documentatie en Voorlichting), was na een jaar of vijftien onoverzichtelijk geworden. Maar belangrijker was: het programma voldeed al lang niet meer aan de ontwikkelingen op het vakgebied ‘communicatie’, dat zich steeds meer zelfstandig was gaan ontwikkelen, los van de drie gebieden waaruit het voortkwam, de Taalbeheersing (Nederlands), de Toegepaste Taalkunde (Taalwetenschappen) en de vreemde talen en culturen. En dus werd de (sterk

N U M M E R

7 - H E R F S T

gegroeide) opleiding Communicatiekunde verzelfstandigd, werd er een leerstoel ingesteld (dat wil zeggen, er kwam een hoogleraar Communicatiekunde) en moest er een nieuw programma komen. Dat programma diende zich te onderscheiden. Er kwam (uiteraard) een herprogrammeringscommissie, er kwamen heidagen (curieus genoeg gehouden in het Scandinavisch Dorp) en er kwamen (het verwondert niet) lange commissievergaderingen, en uiteindelijk de goedkeuring voor het nieuwe programma.

Inleiding Communicatiekunde Maar laten we het over de bestemming hebben, en even niet over de weg ernaartoe. We zetten ons even - terugkerend in de tijd - naast Kim en de ongeveer honderd studenten die in het nieuwe programma instroomden in 1998-1999. De Inleiding Communicatiekunde geeft een breed overzicht van de benaderingswijzen, het object en de doelstellingen van het vakgebied communicatiekunde en - ook niet onbelangrijk - je leert direct de hoogleraar Gisela Redeker kennen. Studenten worden door haar enthousiast gemaakt analyses te maken van allerhande communicatieproducten (video, sites, folders), iets dat nog wel vaker zal gebeuren, en inmiddels leren ze al in een virtuele wereld, iets dat ook nog vaker zal gebeuren. Om dat goed te kunnen, moet ook het nodige geleerd worden op het gebied van de pragmatiek, interactie-analyse en tekstwetenschap, kortom, van theorie van de verbale communicatie.

Keuzemogelijkheden Maar er is meer. Communicatieproducten en -processen worden gerelateerd aan doelstellingen, imago en identiteit van organisaties, aan de invloed van media op de communicatie en aan de cultuur (verschillende culturen binnen een land en cultuurverschillen tussen landen). Een belangrijk punt van kritiek op het oude programma was dat er te weinig gekozen, gespecialiseerd kon worden. Daarom

2 0 0 1

kwamen er nu drie specialisaties, verbonden aan deze benadering van communicatie: Organisationele Communicatie, Media en Computercommunicatie en Interculturele Communicatie.

Specialisatiejaar Omdat Kim alles in een keer haalt, hebben we het basisjaar CK zo af. Kim gaat Organisationele Communicatie doen. Dat betekent grofweg interne en externe communicatie, persuasie, organisatiecultuur en communicatie. Maar er is ook nog een belangrijke, zware component in het specialisatiejaar: in elk trimester een college methodologie. Net als alle nieuwe opleidingen, kreeg CK binnen de Faculteit namelijk vaak de kritiek dat dit toch geen wetenschap was. Een opleiding voor PR-meisjes. Een soort Schoevers voor de betere standen. En net zoals alle nieuwe opleidingen gaat CK zich dan bewijzen met flink wat theorie en veel methodologie, een hoeveelheid die binnen de Faculteit zijn gelijke niet kent. Kortom, na een elf punten durende ontbering komt Kim gelouterd uit de strijd, gesterkt in de kennis van de wetenschap als door een verblijf in de woestijn. Na nog een literatuurstudie (over e-commerce en marketingcommunicatie, in haar geval) en de goede oude Case-study eindigt het specialisatiejaar. Kim heeft geen hertentamens, dus het is vakantie.

Afstudeerjaar: bekende onderdelen Het afstudeerjaar brengt de vertrouwde onderdelen onderzoekscollege, stage en scriptie. Het onderzoekscollege van Kim richt zich op het ontwikkelen van een eerste idee over een beschrijvingsmodel van communicatie via commerciële websites, waarmee bedrijven als bol.com klanten producten willen verkopen. Direct na afloop van het onderzoekscollege (het is inmiddels december) wordt begonnen met een nieuw onderdeel, Scriptievoorbereiding, waarin de vraagstelling, het zoeken naar theorie en empirisch materiaal, het nadenken lees verder op pagina 12

D E

C O L U M N I S T

11


Columni scriptieprijs We weten het allemaal nog: het schrijven van een scriptie kost veel tijd en inspanning. Toch is het aantal men-

Verenigings nieuws

sen dat de scriptie uiteindelijk leest over het algemeen vaak klein. En dat is ontzettend jammer, want vaak kunnen ze interessant zijn voor de praktijk van het communicatievak. Omdat scripties vaak ook voor een breder lezerspubliek interessant kunnen zijn (zeker voor mensen uit de communicatiepraktijk) heeft Columni besloten een jaarlijkse scriptieprijs

voor het communicatievak’, ‘integratie tussen theorie en praktijk’, ‘originaliteit’ en ‘leesbaarheid, vorm en presentatie’. De prijs zal jaarlijks uitgereikt worden op de Algemene Ledenvergadering. De Columni scriptieprijs zal vooral een eervolle prijs zijn, hoewel er ook een geldprijs valt te winnen. Natuurlijk zullen Columnileden een samenvatting van de genomineerde scripties kunnen lezen. Dit zal naar alle waarschijnlijkheid gebeuren via de website. Meer informatie hierover volgt!

in te stellen voor studenten Communicatiekunde/CIW. De jury zal gevormd worden door een drietal onafhankelijke leden van Columni. Zij zullen vooral letten op criteria als ‘waarde

20 oktober ALV

zoek kunnen doen naar nieuwe communicatieprocessen, deze kunnen analyseren en strategische adviezen kunnen geven. In 80% van de gevallen gaat het daarbij om het inzetten van communicatie door middel van de computer.

Amazon.com-aanbod gemaild, en ze heeft even gekeken en geluisterd naar een paar stukjes video en een interviewtje. Dat zou ze wel willen doen over twee jaar: iets studeren met ecommerce, webmarketing en communicatie…. Wim Vuijk

De Algemene Ledenvergadering wordt dit jaar gehouden op 20 oktober om 15.00 uur on De Bonte Koe in Groningen. Aansluitend is er een borrel.

vervolg van pagina 11

12

over het type onderzoek leidt tot een document waarmee de opzet voor de scriptie wordt vastgelegd. Daarna kan met het eigenlijke werk begonnen worden: de scriptie. In dit geval gaat het om kwalitatief onderzoek, waarin getracht wordt een theorie te ontwikkelen voor de beschrijving en analyse van commerciële websites. Het model omvat een complete marketingcommunicatiestrategie, waarmee een bedrijf een klant via een website probeert over te halen in te gaan op het aanbod.

Vakgebied volwassen Wanneer we terugkeren naar het programma uit de periode 1982 - 1998, heeft Kim een onvergelijkbaar beter gestructureerd, doelgericht en inhoudelijk meer-omvattend en uitgebalanceerder studieprogramma afgerond. De wetenschap ontwikkelt zich in een behoorlijk hoog tempo en het nieuwe vakgebied communicatiekunde is volwassen geworden; je kunt niet een kwart eeuw jezelf als jong en nieuw blijven aanprijzen. Ik durf dan ook te stellen dat het huidige programma studenten aflevert die goed onderzoek kunnen doen. Dat is nodig ook, want alleen op die manier kunnen we de ontwikkelingen op het vakgebied bijhouden en studenten afleveren die goed voorbereid zijn. Bedrijven verwachten van studenten dat ze onderD E

C O L U M N I S T

Bachelor-Master Inmiddels studeert Kim af en staat de universiteit een nieuwe onderwijsstructuur te wachten: de BachelorMaster-structuur, met een ba-fase van 3 jaar en een ma-fase van (ruim) 1 jaar. Binnen de 3 jaar kan de student ook een jaar besteden aan onderdelen uit een ander vakgebied en vrije-ruimteonderdelen. Daarna kan men kiezen: ophouden met studeren, doorgaan met de mastersfase van CIW of elders een mastersfase volgen. Onderzoekscollege, scriptie en stage zullen tot de mastersfase gaan behoren. Hoewel het nieuwe programma nog niet bekend is, zal de opleiding CIW voordeel hebben van het huidige, nieuwe CIW-programma. Ergens in Atheneum 4 dwalen de ogen van een nieuwe Kim even af van het computerscherm. Ze heeft op het web voor haar werkstuk gezocht naar informatie over internet-reclame en zichzelf als beloning voor een week hard werken een nieuwe DVD kado gedaan. Via de fanclub kreeg ze het

C O L O F O N De Columnist is het officiële orgaan van Columni, Vereniging van Alumni Communicatiekunde/CIW Rijksuniversiteit Groningen. De Columnist verschijnt drie keer per jaar. Redactieadres: Vakgroep Taal en Communicatie T.a.v. redactie Columnist Postbus 716 9700 AS Groningen e-mail: columni@let.rug.nl Redactie: Kees van der Mark, Bernice Spijker, Peggy Limburg Vaste medewerkers: Perry ten Hoor, Wim Vuijk Verder werkten mee aan dit nummer: Wiep Hamstra, Berber van Oyen, Ineke Boneschansker, Anne de Vries Vormgeving: Van Kelckhoven BNO, Groningen Reproductie: RCG, Groningen Het volgende nummer verschijnt in de winter. Kopij is welkom.

N U M M E R

7 - H E R F S T

2 0 0 1


columnist nr 07