Page 1

Interview Tekst Michael Barzilay Fotografie ALEK BRUESSING @ UNIT Styling Geert-Jan Renzen Visagie: Ellen van Exter (Blend) @ Angelique Hoorn

Guzman

RULES Overhemd C  129,50 van SOC13TY broek C  149,50 van SOC13TY Stropdas C   55 van Hugo Boss KASTJE C  199 VAN XL WOONOUTLET Verkoopinformatie Gentiluomo 020 7942001 Hugo Boss 020 6556000 KWANTUM 013 4626799 SOCi3TY VIA THE SOCIETY SHOP 020 3058989 XL WOONOUTLET 040 2306910

36 BLVDMAN

BLVDMAN 37


Interview

Bijna had de drank komiek Javier Guzman genekt. Hij kickte op het nippertje af en kwam met zijn beste voorstelling ooit: Delirium. Betere therapie kun je niet bedenken. Daarna opende zelfs Carré zijn deuren voor de voormalige rock-’n-rollkomiek. Zijn humor heeft gelukkig niet geleden onder zijn breuk met Bacchus.

T

wee flessen wodka per dag drinken en toch elke avond op het podium staan én de lachers op je hand krijgen, mag een regelrecht wonder heten. Het lukte de Nederlandse Charles Bukowski van de stand-upcomedians Javier Guzman dan ook maar tijdelijk. Ergens moest het natuurlijk fout gaan. Als zijn jongere broer Emilio hem niet bij de lurven had gepakt op die ochtend in 2005 was hij er naar eigen zeggen niet meer geweest. Guzman moet on the wagon. Hij laat zich behandelen in een Madrileense kliniek en komt een jaar later met een van de openhartigste voorstellingen van het Nederlandse theaterechelon: Delirium. Niet alleen legt hij op ontwapende wijze zijn eigen fatalistische gedrag bloot, ook weet hij met chirurgische precisie een onverschillige en afgestompte samenleving te fileren. De recensies logen er niet om. Guzman bleek nuchter eigenlijk nog veel interessanter. Zelfs Carré durft het nu aan. “Ach, het is helemaal niet gezegd dat als je de drank laat staan, alles dan verder koek en ei is”, zegt Javier relativerend. “Gelukkig hoef ik nooit meer iemand te bellen om excuses aan te bieden voor situaties waar ik me helemaal niets meer van herinner.”

38 BLVDMAN

“Alles moet kunnen, mits je kunt omgaan met het feit dat alles kan” ineens een politieke partij. Toen vond ik dat ik dan ook wel een mening mocht hebben. Het gaat me daarbij altijd om de vraag of ik het lef heb om bepaalde onderwerpen aan te snijden. Ik werd zes jaar geleden gewaarschuwd door mensen uit mijn omgeving dat ik 100% Ab (komisch inburgeringprogramma van de VPRO) niet zou moeten doen. Welgeteld één Marokkaanse jongen heeft me er ooit op straat over aangesproken. Eén! Die jongen liep langs en zei: ‘Dat is die klootzak die ons nadoet.’ That’s it! Verder niets dan fans. Iedereen vond het geweldig.”

Respect die kapot gaan. Ik heb geen rijbewijs, dus aan dure auto’s kan ik het ook niet uitgeven, en heb ook nooit het idee dat ik werk. Ik geniet intens van elke avond dat ik optreed, om weer op pad te gaan, on the road, naar een zaal vol verwachtingen. Ik blijf het ook doen zolang ik het leuk vind. Het zal mij in ieder geval nooit gebeuren dat mensen zich af gaan vragen waarom ik er niet mee ophoud. Ik ben begenadigd met bloedeerlijke mensen om me heen, die me daar niet in zullen sparen. De essentie van het theater is dat het leuk moet blijven. Ondanks alle triestheid, pijn, verwarring en eenzaamheid die er mee gepaard gaan, is het echt een fantastisch leven.” Guzman-fans hebben niets te vrezen nu de held van de zelfkant sober blijkt te zijn; cynisme en overmatige sensitiviteit zullen volgens Javier gewoon de boventoon blijven voeren. Zingend zul je hem niet snel treffen in een voorstelling. “Eerlijk gezegd vind ik dat ook vaak maar ophouden. Tenzij het mooi in de cadans van de voorstelling zou passen. Het allermooiste is een zaal die volledig uit je hand eet. Dat je alles kunt doen. Accelereren, terugnemen, weer gas geven. Als een liedje of een rap daar tussen zou passen, zou ik het niet laten.”

Luxe Jaarlijks voor afgeladen zalen staan, legt de succesvolle komiek bepaald geen windeieren. Toch blijkt hij wars van materiële zaken. “Ik weet bij God niet wat ik verdien”, zegt hij een beetje verbaasd, “echt geen idee. Zolang er maar wat uit de automaat komt als ik ga pinnen, vind ik het best. De rest regelt het kantoor en daar heb ik geen omkijken naar. Dat is een ongelooflijke luxe. Kijk, ik was een bijstandskind en dat ben ik feitelijk nog. Ik ben namelijk nooit veranderd. Ik ben niet uit op dure spullen, maar houd wel van kwaliteit. Ik heb liever één goed ding, dan tien

minder wordt. Na Delirium heb ik alle tijd om me weer helemaal te laten vollopen met nieuwe ideeën. In Delirium zit bijvoorbeeld een grap van mijn moeder. Die belde me op een avond op en zei met een zacht stemmetje, het klonk een beetje alsof ze zich eigenlijk wilde verontschuldigen dat ze zich met mijn zaken bemoeide: ‘Javier, volgens mij is het wel leuk als je dit en dat zou zeggen tijdens de voorstelling.’ De volgende dag probeerde ik het uit, en het werkte! Mensen moeten er keihard om lachen. Je ziet het: ik gebruik alles!” Javier schroomt niet zijn gehele persoonlijke misère aan bod te laten komen tijdens Delirium. Toch gaat het over meer dan alleen de eigen vuile was buitenhangen, aldus Guzman. “Delirium is weliswaar puur autobiografisch, maar gaat ook over verslavingen in het algemeen. Iedereen heeft wel een verslaving! Sommige zijn maatschappelijk geaccepteerd en andere niet. Ik vind dat mensen de hand eens in eigen boezem moeten steken wanneer ze weer eens een junk afblaffen. Twee verkeerde beslissingen en je ligt zelf ook onder de brug.”

Onder de brug Alhoewel hij zelf nog geen flauw benul heeft hoe zijn volgende voorstelling zal verlopen, staat hij in alle theaters alweer helemaal volgeboekt. “Dat is wel een van de nadelen van dit leven. Dat je constant denkt, hoe ga ik dit in godsnaam allemaal doen? En hoe kan het nog beter worden? Ik accepteer het niet van mezelf dat het

Mellow Momenteel zit hij ook een beetje met de vrijheid van meningsuiting in de maag. “Daar wil ik iets mee gaan doen voor mijn volgende voorstellingen. Ik vind namelijk dat je helemaal niet alles maar moet kunnen roepen onder het mom van het moet kunnen. Want waarom zouden we daarbij ineens onze omgangsvormen moeten verliezen?” Desalniettemin weet hij de uitspraak van collega Hans Teeuwen (“Gekwetst zijn en je beledigd voelen, is niet alleen een voorrecht voor gelovigen” – Bimbo’s en Boerka’s) wel te waarderen. “Ik vind dat alles moet kunnen”, vervolgt hij, “mits je het intellect hebt om te kunnen omgaan met het feit dat alles kan. Hans heeft helemaal gelijk met zijn uitspraak. Aan de andere kant denk ik ook: de islam is een jongere religie dan het jodendom en het christendom, geef ze nog even de tijd. Ze worden vanzelf wel iets meer mellow. Want dat moeten ze natuurlijk wel worden, uiteindelijk. Althans wel als je in onze samenleving leeft.” Ook de Nederlandse politici en het politieke klimaat blijken telkens weer een onuitputtelijke bron voor een avondje Guzman. “Het is toch om je kapot te schamen dat tien jaar geleden Nederland echt een leuk land was, terwijl het nu zo beknepen is? Dat zo’n André Rouvoet het lef heeft om te zeggen: ‘We snappen dat abortus niet te verbieden is, maar we gaan het wel gewoon proberen.’ Daar kan ik echt niet bij!” Javiers roots als Spaans immigrant blijken ook nog steeds van invloed als het om materiaal voor zijn shows gaat. “Ik denk dat ik, omdat ik uit een ander land kom, net even iets anders naar deze samenleving kijk. En ik vind dat ik het recht om mijn mening te spuien inmiddels wel heb verdiend. Toen ik net begon, twijfelde ik vaak aan mezelf. Wie ben ik eigenlijk om en plein public mijn mening te spuien? Maar in de tijd na Pim Fortuyn had iedere debiel

Waar collega-komieken periodiek in retraite gaan om een nieuwe voorstelling te schrijven, heeft Javier een geheel andere aanpak. “Ik schrijf bijna nooit iets op. Voor Delirium heb ik geen letter op papier gezet. Ik repeteer altijd alles in mijn hoofd. In de periode voorafgaand aan een nieuwe voorstelling heb ik het wel allemaal op een rijtje. Ik denk juist omdát ik het nooit opschrijf dat het ook altijd authentiek aankomt. Daarom heb ik bij een grap ook nooit een vaste set-up, of een vaste punchline. Dat houdt me scherp. Ik kijk nooit een show terug. Als ik dat doe, durf ik het podium niet meer op en ga ik ernstig twijfelen of iets wel of niet leuk is. Als ik op het podium sta, zie en voel ik dat mensen het leuk vinden. Dat is het allerbelangrijkste. Dat gevoel. De lach is de beste les. Mijn optredens hebben iets organisch. Het leeft. Niets staat vast.” Toch heeft ook Javier wel eens in de clinch gelegen met zijn publiek. “Sinds ik optreed, ben ik welgeteld één keer het podium afgelopen. Om vijf telefoons die waren afgegaan. Je moet mij uitleggen hoe het kan dat er duizend mensen in een zaal zitten en wanneer er één telefoon afgaat de rest van die 999 mensen dan niet meteen denkt: de mijne staat toch wel uit? Als er dan met tussenpozen toch een paar keer achter elkaar een telefoon afgaat, komt er een punt dat ik er niet langer ad rem op kan reageren. Toen had ik het gevoel: en nu ga je te ver. Dit pik ik niet. Dan heeft het met respect te maken. Op een paar negatieve reacties in mijn gastenboek na, gaven de meeste mensen me nog gelijk ook. Die ergeren zich er ook aan.”

Ariestenmekka Drie jaar geleden had het voor Javier net even iets anders kunnen lopen. Bijna zoop hij zich tot in het postume. “Als mijn broer me op een ochtend in 2005 niet had gevonden, dan had ik waarschijnlijk nog maar zo’n drie tot vier weken te leven gehad. Dagelijks knalde ik na een voorstelling altijd nog even twee flessen > wodka weg. Als ontlading, zeg maar. Mijn hele maag was inmiddels naar de BLVDMAN 39


Interview “Ik kom graag terug als mijn broer; veel grappiger en geen fatalist” klote, compleet weggevreten door de alcohol. Ik kampte constant met enorme pijnscheuten, maar dat dronk ik dan maar weer weg.” Eigenlijk waren zijn optredens een vrolijke, en vooral nuchtere interventie van zijn dagelijkse overmatige drankgebruik. “Precies! Als ik die passie voor het toneel niet had gehad, was ik echt de pijp uit gegaan. Mijn broer Emilio heeft me toen een kliniek in geschopt. Daarmee heeft hij mijn leven gered. Als ik ooit zou mogen reïncarneren zou ik willen terugkomen als mijn broer. Hij doet hetzelfde als ik en is ontzettend goed. We luisterden vroeger altijd al samen naar cabaret. In hoe we naar het leven kijken, lijken we ontzettend veel op elkaar, maar alleen ontbreekt het hem aan suïcidaliteit, gelukkig. Bovendien heeft hij een veel mooiere naam. Emilio. Prachtig!” In 2005 komt Javier op niet al te florissante wijze in het nieuws: hij zou bij een knokpartij op de Zeedijk zijn betrokken en zou meerdere keren tegen het hoofd zijn geschopt. Later wordt hij veroordeeld wegens openbare dronkenschap. Het bleek een dieptepunt. Diverse optredens werden afgezegd en Carré bleek hem niet meer te willen hebben. “Dat kwam door een affaire in Den Bosch, eigenlijk net voordat ik de kliniek in ging. Daar heb ik heel veel spijt van! Het was dit keer ook echt mijn schuld. Op de Zeedijk niet. Ik werd dronken na een voorstelling en kreeg ruzie met iemand die ik vervolgens voor alles en nog wat heb uitgemaakt. Dat liep helemaal uit de hand. Toen hebben ze me met twee uitsmijters uit de schouwburg moeten zetten. Hoe triest: kom ik over een rode loper binnen, word ik er via de achterdeur weer uitgegooid. Carré had me al wel geboekt, maar ze hebben het toen teruggedraaid. Ik baalde er natuurlijk ontzettend van. Ik ben heel erg van de tradities en weet wat Carré waard is.” Uiteindelijk is het toch allemaal goed gekomen en treed hij op 14 mei eenmalig op in het artiestenmekka. “Ach, toch zie ik het ook maar als een gewoon theater. En ik ga er gewoon leuk spelen.”

Spaar me niet! Hoewel de liefde voor de drank altijd een rol zal blijven spelen, vindt hij nu op een hele andere manier zijn geneugten. “Laatst gaf ik een feestje thuis en kan ik er ongelooflijk veel plezier in hebben om gigantisch veel drank in te slaan en er mijn hele huis mee vol te zetten. Daar krijg ik echt een kick van. Dan zit ik tussen mijn vrienden en familie en denk ik: Jezus, wat is het toch mooi dat iedereen er is en zich vrij voelt en dat ik zelf tenminste op een normale manier met iedereen kan praten. Dat is een hele nieuwe wereld die opengaat! Ik kan de mensen om mij heen tegenwoordig echt gadeslaan. Terwijl ik voorheen overal doorheen walste. Ik ging zo ver dat mensen in mijn omgeving volkomen overspannen raakte. Ik heb ook tegen iedereen nu gezegd, houd je niet in. Spaar me niet! Iedereen die ik pijn heb gedaan heeft nu ook het recht z’n gram te halen bij me. Ik wist verdomme niet dat ik tot al die nare dingen in staat was. Niemand moet verder ook aan me vragen of ik het erg vind als je een vodkaatje neemt. Natuurlijk niet. Daarin voel ik me nu een stuk krachtiger. Ik kan er wel eens moe van worden dat mensen me er steeds op aanspreken, maar hoe vaker ik tegen mezelf en anderen zeg dat ik alcoholist ben, hoe meer ik besef dat het dus gewoon nooit meer kan. Een wijntje bij 40 BLVDMAN

het eten is er dus ook niet meer bij. Het is zwart of wit. Zodra ik die deur een beetje open zet, is het hek van de dam. Het hoeft van mij allemaal niet meer zo heftig.”

Cynisch De eerste zeven jaar van zijn leven herinnert hij zich nog levendig. Hij groeide op in het zonnige Grand Canaria als oudste zoon van een Spaanse vader en een Nederlandse moeder. “Fantastische weekenden hadden we daar. Met z’n allen in het gigantische huis van opa en oma. Echt een kleurrijke en warme omgeving om in op te groeien.” Toch hing er al een donkere schaduw boven het gezin Guzman. “Mijn ouders gingen uit elkaar toen ik vier jaar was. Met als gevolg dat mijn vader steeds vaker te diep in het glas ging kijken.” Zijn moeder vertrok samen met Javier en zijn jongere broer Emilio naar Nederland. Daar belandde ze in de bijstand. “Mijn vader heeft nooit een cent alimentatie betaald. Dat nam ik hem als puber zeer kwalijk. Later kon het me eigenlijk allemaal geen reet meer schelen. Toen hij zelf helemaal financieel aan de grond raakte en het mij voor de wind ging als cabaretier, heb ik hem financieel helemaal onderhouden. Dat deed ik ook een beetje uit wraakgevoelens. Hoe pijnlijk moet het voor hem niet zijn geweest om je hand op te moeten houden bij je eigen kind. Totdat ik merkte dat hij er steeds meer misbruik van ging maken. Toen heb ik op een gegeven moment gezegd: ‘Nu moet je weer op eigen benen staan.’ Twee maanden later hing hij zichzelf op.” Een moment later zegt Javier, een beetje aangeslagen: “Het was een zware alcoholist, hij had een levercirrose en niet lang meer te leven. Je kunt zelfmoord dan interpreteren als laf, maar ook als moedig. Als je er over nadenkt om dat zo te doen en je te realiseren dat dit je laatste minuut is, dat grenst bijna aan het mystieke. Het cynische was dat hij het precies heeft gedaan in de week dat ik in die afkickkliniek zat. Ik heb zijn begrafenis dus nooit meegemaakt.” Toch blijft de razend populaire komiek te allen tijde het mooie zien van het leven: “Ik heb er wel altijd echt zin in.” Alhoewel leven voor hem nooit licht zal zijn, zal zijn gevoel voor humor er niet snel onder lijden. Terwijl hij zelf een laatste espresso maakt, roept hij vanachter de bar van het Comedy Theater: “Je zult het niet geloven, maar drie dagen geleden hingen de mensen van Beerenburg-jenever aan de lijn. Of ze mij konden gebruiken voor een reclamecampagne. (...) Ik zei: ‘Heeft u de voorstelling al gezien?’” Na een korte bulderlach herstelt hij zich. “Ik had het eigenlijk gewoon moeten doen. En de opbrengst aan een of andere kliniek overmaken.”

overhemd C  89,50 van gentiluomo stropdas C  79,50 van SOC13TY LAMP C  29,99 VAN KWANTUM

BLVDMAN 41

Javier Guzman  

Een openhartige Javier Guzman

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you