Issuu on Google+

สำำหรับบุคคลผูส้ ูงศักดิ์ นิ โ ครธมิค ชาดกว่ า ด ว้ ยการเลื อ กคบ ในควำมไพศำลแห่งแผ่นดินมคธ นั้น มหำนครรำชคฤห์คือดินแดนที่สมเด็จพระสัมมำสัมพุทธเจ้ำทรงเลือกใช้ประดิษฐำน พระพุ ท ธศาสนา ในพุทธกำลครั้งหนึ่งมหำอำำนำจผูย้ ดึ ครองชมพูทวีปไว้ 1 ใน 4 ส่ วนแห่งนี้ ได้ปรำกฎเหตุอธิกรณ์ครั้งใหญ่ คือกำรพิจำรณำควำมภิกษุณีต้ งั ครรภ์ที่เดินเท้ำมำขอ ควำมเป็ นธรรมถึงวิหำรเชตะวั น ประธำนฝ่ ำยสงฆ์คือพระอุปบำลีผเู ้ ป็ นเลิศทำงวินยั ฝ่ ำย ฆรำวำสคือพระเจ้ำปเสนทิโกศล มหำอุบำสิ กำวิสำขำ อำนำถบิณฑิกเศรษฐีและคนสำำคัญสูงสุ ด ในขณะนั้นอีกมำกมำย ภิกษุณีสำำ คัญรู ปนี้ ต่อมำคือมำรดำของพระเถระผูเ้ ป็ นธรรมถึกเอกแห่ง พุทธกำล นำมกัสสปะเถระนั้นเอง เธอกำำเนิดในตระกูลใหญ่เป็ นธิดำคนเดียวของเศรษฐีเมือง ำ ่ และใฝ่ ในบุ ญ กุศลเป็ นอย่ำงยิง่ กุลธิดำผูน้ ้ ี ใฝ่ รำชคฤห์ เป็ นสตรี งำมพร้อมทั้งเรื อนสำม น้ำสี ในบุญบารมี ถึงขั้นขออนุญำตบวชเป็ นภิกษุณีและอ้อนวอนบิดำอยูม่ ิได้วำ่ งเว้น แต่ถึงแม้จะ อ้อนวอนสักกี่ครั้ง บิดำก็ยงั ไม่ปลงใจให้บวชธิดาเศรษฐี "ผูซ้ ่ ึงมีควำมเพียบพร้อมด้วยรู ป สมบัติ ทรัพย์สมบัติและคุณสมบัติ แต่เธอก็มิได้พึงพอใจกับสิ่ งเหล่ำนี้ เธอกลับแสวงหำควำม สุ ขที่แท้จริ ง คือกำรออกบวชนั้นเอง" “เรำสร้ำงบำรมีสัง่ สมบุญโดยไม่บวชก็ได้นี่จ๊ะลูก ต่อไปเจ้ำก็ตอ้ งออกเรื อนมีลูกมีหลำน รักษำตระกูลของเรำน่ะ” กุลสตรี ดีพร้อมย่อมเชื่อฟังบุพกำรี กำรบวชในพระพุทธศำสนำจึงไม่ อำจเกิดขึ้นได้ แต่สิ่งที่เกิดขึ้นแทนกลับกลำยเป็ นงำนวิวำห์กบั บุตรชำยเศรษฐีฐำนะพอกันที่ทำง บุพกำรี ได้จดั หำให้ “เฮอะๆๆ ดีใจจริ งๆ เลยในที่สุดบุตรสำวเรำก็จะได้ออกเรื อนกับคนที่เรำไว้วำงใจได้ ดีใจ จริ งๆ ที่ได้ทำำ หน้ำที่พอ่ อย่ำงสมบูรณ์แบบ” โชคดีที่กลุ บุตรผูเ้ ป็ นสำมีน้ นั ก็เป็ นกัลยำณธรรม ใฝ่ ใจคบหำผู ้ป ฏิ บ ั ติ ธ รรม เป็ นอันดี นับเป็ นโชคดีในเบื้องต้น เมื่อแต่งงำนออกเรื อนไป แล้ว สำมีผนู ้ ้ ี กด็ ูแลรักใคร่ นำงเป็ นอย่ำงดี เมื่อแต่งงำนแล้วกุลธิดำผูน้ ้ ี ยงั ยึดมัน่ ประพฤติตนอยูใ่ น หลักธรรม แม้จะมีงำนนักขัตฤกษ์ซ่ ึงผูค้ นพำกันแต่งกำยประชันกันเพื่อร่ วมงำน แม้นำงจะพรั่ง


พร้อมไปด้วยเพชรนิลจินดำ แต่กก็ ลับแต่งกำยธรรมดำไร้เครื่ องประดับใดๆ “อันร่ ำงกำยของ คนเรำนี้ ทัว่ ทั้งร่ ำงล้วนสกปรกอีกทั้งยังมีทำงไหลออกของสิ่ งปฏิกลู ทั้ง 9 ทวำร ไม่น่ำพิสมัย เลย” “พี่เห็นด้วยกับน้องหญิงแม้เรำจะมีทรัพย์สินมำก แต่มนั ก็เป็ นเพียงทรัพย์สมบัติภำยนอก เท่ำนั้น คุณธรรมในใจย่อมสำำคัญและมีคุณค่ำมำกกว่ำ” ต่อมำไม่นำนเมื่อทั้งสองตั้งใจศึกษำและ ประพฤติธรรม สำมีกอ็ นุญำตให้นำงบวชในพุทธศำสนำได้ “น้องดีใจจริ งๆ ที่ท่ำนพี่เข้ำใจ น้อง ขอบคุณมำกคะ ครำวนี้ นอ้ งก็คงได้ปฏิบตั ิธรรมอย่ำงที่ได้ต้งั ใจไว้ซะที” ผูเ้ ป็ นสำมีเมื่อ ตัดสิ นใจได้ดงั นี้ ก็จดั กำรหำเครื่ องบวชเครื่ องไทยธรรมจนครบถ้วนแล้วพำกันไปบวชในสำำนัก ภิกษุณีของพระเทวทัภก ิ ษุ ณี "ธิดำเศรษฐีได้ออกบวชเป็ นภิกษุณีตำมที่ใจเธอปรำรถนำใน สำำนักของพระเทวทัต โดยกำรอนุญำตของสำมี" เพรำะขณะนั้นสมเด็จพระสัมมำสัมพุทธเจ้ำได้เสด็จไปยังพระเชตวันเมืองสำวัตถีเสี ยแล้ว “ขอให้ภิกษุณีได้ปฏิบตั ิธรรมจนบรรลุอย่ำงที่ต้งั ใจเถิด” พระเทวทัตนั้นแยกเอำหมู่สงฆ์ของ พระพุทธองค์มำตั้งอำรำมใหม่ เมื่อมีสำวกมำเข้ำด้วยก็ยนิ ดี “ดีๆๆ เจ้ำจงมำปฏิบตั ิธรรมกับเรำ เถิด”

นำงภิกษุณียนิ ดีเป็ นที่สุด ท่ำนปฏิบตั ิตนอยูใ่ นวินยั อันเข้มงวดของพระเทวทัตโดยไม่

บกพร่ อง แต่อนิจจำภิกษุณีเกิดมีครรภ์นบั วันก็ยิง่ โตขึ้นปกปิ ดไว้ไม่ไหว “จะทำำอย่ำงไรดี เรำคง ไม่สำมำรถปกปิ ดเรื่ องนี้ ได้อีกต่อไปแล้ว” กำรตั้งครรภ์ในที่น้ ี เป็ นกำรตั้งครรภ์มำก่อนที่จะ บวชเป็ นภิกษุณีท่ำนได้ขออุทรณ์ไปตำมจริ ง แต่กห็ ำได้รับควำมยุติธรรมจำกพระเทวทัต “อย่ำง ไรเสี ยท่ำนก็มีควำมผิด ตั้งครรภ์อย่ำงนี้ จะสำมำรถประพฤติธรรมต่อไปได้อย่ำงไร” พระเทวทัต ตั้งอธิกำรสอบสวนและตัดสิ นให้จบั สึ กพ้นจำกสภำพภิกษุณีอย่ำงไร้เมตตำตำมอกุศลกรรมเก่ำ แต่ภิกษุณีท่ำนนี้ หำยอมไม่ “สึ ก ยังไงท่ำนก็ตอ้ งสึ ก” “ดิฉนั มำบวชเป็ นภิกษุณีไม่ใช่เพื่อพระเทวทัต หำกแต่บวชถวำย ชีวิตแด่พ ระพุ ท ธเจ้ า ผูป้ ระเสริ ฐ ดิฉนั ไม่ยอมสึ กเด็ดขำด” จำกนั้นภิกษุนีกเ็ ริ่ มเดินทำง จำกคยำสี สะของพระเทวทัตมุ่งหน้ำยังวิหำรเชตวันนครสำวัตถีอนั ห่ำงไกลรำว 45 โยชน์ หรื อ 720 กิโลเมตร เพื่อขอกรำบพระบำทต่อพระพุทธเจ้ำ โดยมีเพื่อนภิกษุณีที่เห็นใจและรัก


ควำมเป็ นธรรมติดตำมไปดูแลจำำนวนหนึ่ง ด้วยเหตุดงั นี้ พุทธกำลบัดนั้นจึงเกิดกำรอธิกรณ์ให้ ควำมเป็ นธรรมแก่ภิกษุณีข้ ึน พระพุทธองค์ทรงมีพระกรุ ณำธิคุณให้พระอุบำลี และอุบำสก อุบำสิ กำร่ วมกันตัดสิ นพระอรหันต์ "พระกัสสปะ บุตรชำยของภิกษุณี ผูม้ ีควำมเพียรจน แตกฉำนสัจธรรมเป็ นที่เลื่องลือในนำมของพระธรรมกถึกแห่งเชตวัน ท่ำนได้สำำ เร็ จมรรคผล เป็ นพระอรหันต์พระองค์หนึ่ง" ผลก็คือ ท่ำนภิกษุณีมิได้กระทำำผิดวินยั สงฆ์แต่ประกำรใด คณะกรรมกำรจึงอนุญำตให้ท่ำน พักและคลอดบุตรในสำำนักภิกษุณีของพระเชตะวันได้ และเมื่อครบกำำหนดกุมำรน่ำรักก็คลอด ออกมำ “ลูกเอ๋ ย แม่จะเลี้ยงดูเจ้ำจนเติบใหญ่ได้อย่ำงไรในธรณี สงฆ์อย่ำงนี้ ” แต่ควำมวิตกกังวล ของแม่ผเู ้ ป็ นภิกษุณีกห็ มดไป เพรำะพระเจ้ำปเสนทิโกศลประธำนสอบฝ่ ำยฆรำวำสได้ยนื่ พระหัตถ์เข้ำโอบอุม้ “เรำจะเรี ยกเธอว่ำ กัสสปะกุมำร กุมำรแห่งพระรำชวัง ฮ่ะๆๆ ฮ่ำ คงชอบ ละซี ” กุมำรนั้นพอรู้เดียงสำทรำบที่มำแห่งตน ก็เกิดเบื่อหน่ำยชีวิตผูค้ รองเรื อน จึงขอทูลบวช เป็ นสำมเณรในสำำนักพระพุทธองค์ “เรำขอตั้งกุศลจิตว่ำ ตั้งแต่น้ ี จะไม่ยอมสึ กจำกร่ ม กำสำวพัสตร์จนวันตำย” ฤดูกำลผ่ำนพ้นไปเณรน้อยก็เจริ ญวัยเป็ นหนุ่มฉกรรจ์ และได้รับพระ อนุญำตให้อุปสมบท ภิกษุกสั สปะได้บำำ เพ็ญควำมเพียรจนแตกฉำนในสัจธรรมเลื่องลือในนำม ของพระธรรมกถึกเอกแห่งมหำวิหำรคือเทศอธิบำยได้ลุ่มลึกเข้ำใจง่ำย อีกไม่นำนต่อมำ ก็สำำ เร็ จ มรรคผลเป็ นพระอรหันต์องค์หนึ่ง พระกัสสปะได้นำำ บริ ขำรแก่กำรธุดงค์ออกจำริ กสู่ป่ำเข้ำใน เวลำไม่นำนต่อมำและหำยเงียบไปไม่มีผใู ้ ดพบเห็นอีกเลย เหตุกำรณ์ครั้งนี้เป็ นเหตุให้ภิกษุณีผู ้ เป็ นแม่ไม่เป็ นอันบำำเพ็ญเพียร เฝ้ ำคิดและติดตำมข่ ำ ว พระบุตรชำยมิได้วำ่ งเว้น “ป่ ำนนี้ จะเป็ นอย่ำงไรบ้ำง หัวอกของแม่ ช่ำงร้อนรุ่ มเหลือเกิน” วันหนึ่งภิกษุณีได้เห็นพระกัสสปะขณะออกบิ ณ ฑบำต โปรดสัตว์ จึง ร้องเรี ยกอย่ำงดีใจ “พระกัสสปะ รอโยมแม่ก่อน” พระอรหันต์ทรำบด้วยญำณ สมำธิ (Meditation)แล้วแต่ทำำ เป็ นเพิกเฉยเพรำะไม่อยำกให้มำรดำมีบำปขอวิวรณ์ห่วงหำ อำลัย ด้วยฤทธิ์พระอรหันต์ทำำ ให้นำงภิกษุณีวิง่ ตำมไม่ทนั จนอ่อนล้ำสิ้ นแรงล้มลง โยมแม่ตำม


ท่ำนไม่ไหวแล้ว กัสสปะเอ๋ ย หยุดก่อนเถิด” ภำวจิตของมำรดำนั้น พระอรหันต์รู้วำ่ กล่ำววำจำดี ด้วยย่อมไม่เป็ นผล กตเวทิตำของท่ำนมำกนักนิโครธมิคชาดก "พระสัมมำสัมพุทธเจ้ำ ทรงตรัสเล่ำนิโครธมิคชำดกแก่���หล่ำภิกษุสงฆ์ ณ ธรรมสภำ" จึงข่มอำลัยตอบให้สติวำ่ “เวลำผ่ำนมำนำนแล้ว ท่ำนมัวทำำอะไรอยู่ จึงตัดอำลัยทำงโลกไม่ ขำดเช่นนี้ ” วำทะนั้นคืนสติแม่ภิกษุณีโดยพลัน เพรำะมีกศุ ลบุญสัง่ สมไว้ไม่นอ้ ย ภิกษุณีเมื่อ ตัดใจได้ ก็ต้ งั ใจกลับไปประพฤติปฏิบตั ิธรรมตำมควำมมุ่งมัน่ แต่เดิมต่อไป ไม่นำนนักก็บรรลุ เข้ำถึงกำยแห่งธรรมเป็ นพระอรหันต์ในรำตรี หนึ่ง ภิกษุท้ งั หลำยเมื่อทรำบควำมดังนี้ กย็ นิ ดีและสรรเสริ ญในพระมหำกรุ ณำธิคุณของพระพุทธ องค์ที่ทรงอุปถัมภ์มำรดำและและบุตรทั้งสอง พร้อมกันก็สำปแช่งพระเทวทัตกันอื้ออึง พระ สัมมำสัมพุทธเจ้ำสดับแล้วก็ทรงระลึกชำติของมำรดำและภิกษุผเู ้ ป็ นบุตรด้วยบุพเพนิวำสนุสติ ญำณ “ภิกษุท้ งั หลำยในอดีตชำติผำ่ นมำ เรำก็เป็ นที่พ่ ึงแห่งเขำทั้งสองมำแล้ว” ภิกษุในสงฆ์ สภำขออำรำธนำให้ทรงเล่ำเรื่ องแห่งอดีตนั้นจึงทรงแสดงธรรมเทศนำ เป็ นชำดก นิโครธมิค ชำดก ดังนี้ ในอดีตกำลนำนมำ ณ ป่ ำใหญ่รอบนครพำรำณสี ยงั มีพญำกวำงสองตัวแยกฝูงกัน ปกครองบริ วำร เป็ นสองฝูง กวำงชื่อพญำสำขะตัวสี แดงปกครองบริ วำรอย่ำงเข้มงวด ส่ วนพญำ นิโครธนั้นมีสีเหลืองปกครองบริ วำรด้วยหลักธรรมและเสี ยสละ ฝูงกวำงทั้งสองตั้งอยูไ่ ม่ไกล จำกกันมำกนัก ฝูงกวำงของพญำสำขะ มักตื่นกลัวต่อควำมผิดและกำรลงโทษจำกผูน้ ำำ ฝูงเป็ นยิง่ นัก “วันนี้กวำงฝูงเรำตัวหนึ่งเกิดไม่ได้ต้ งั ใจ ทำำผิดกฎฝูงเข้ำ ได้ยนิ มำว่ำรับโทษเกือบตำยเชียว” “เอ้ย น่ำกลัวจัง เรำจะโดนเข้ำสักวันไหมเนี่ย” ต่ำงจำกบริ วำรพญำกวำงทองนิโครธะ ซึ่งใช้ ชีวิตอย่ำงมีควำมสุข “ถึงแม้เจ้ำจะทำำผิด เมื่อสำำนึกแล้วก็ไม่เป็ นไรหรอก พวกเรำอภัยให้” กวำงทั้งสองฝูงแม้ไม่ยงุ่ เกี่ยวเคยช่วยอะไรกันเลยแต่กำลอันวิบตั ิครั้ งนั้นก็คืบคลำนมำหำโดย หลบเลี่ยงควำมวินำศไม่ได้ท้ งั สองฝูง เหตุร้ำยครั้งนั้นเกิดเพรำะพระรำชำพรหมทัต เกิดโปรด กำรเสวยเนื้ อกวำงป่ ำขึ้นมำเป็ นชีวิตจิตใจและทรงโอชำรสกับเนื้ อกวำงที่ทรงยิงศรที่ฆ่ำได้ดว้ ย พระองค์เองเท่ำนั้น


“เนื้อกวำงจะอร่ อย มันก็ตอ้ งล่ำด้วยตัวเองเท่ำนั้น หึๆ ฮ่ำๆ เสร็ จเรำแน่เจ้ำกวำงทั้งหลำย” จำกเดือนเลื่อนขึ้นเป็ นหลำยปี ที่พระเจ้ำพรหมทัตทรงออกประพำสป่ ำยิงกวำง สร้ำงควำมเดือด ร้อนให้กวำงป่ ำทั้งสองฝูงเป็ นอย่ำงมำก “ข้ำแต่มหำรำชำ ข้ำพระองค์เห็นว่ำกำรที่พระองค์ออก เสด็จประพำสป่ ำและล่ำสัตว์เป็ นเวลำนำนๆ จะทำำให้ส่งผลเสี ยต่อสุ ขภำพของพระองค์เป็ น อย่ำงยิง่ นะ พระเจ้ำค่ะ” “นัน่ นะซิ เรำก็คิดอย่ำงนั้นเหมือนกัน มันเมื่อยไปหมดทั้งตัวเลย อืม..เรำคิดออกแล้วว่ำจะทำำอย่ำงไร” พระรำชำทรงสัง่ ให้ทหำรสร้ำงพลับพลำชำยป่ ำ แล้วต้อน กวำงมำให้ยงิ แทนกำรออกไปล่ำกวำงในป่ ำ ซึ่งพระองค์ให้ยกเว้นชีวิตพญากวางนิ โครธะ "พญำกวำงนิโครธะผูป้ กครองบริ วำรกวำงด้วยหลักธรรมและด้วยควำมเสี ยสละ จึง ทำำให้กวำงที่ได้รับควำมเดือดร้อนจำกฝูงอื่นต้องหนีซมซำนมำเพื่อขอควำมช่วยเหลือและเรี ยก ร้องควำมเป็ นธรรม" พญำกวำงแดงและพญำกวำงทองหัวหน้ำของทั้งสองฝูงไว้ “น่ำจะเปลี่ยนมำล่ำอย่ำงนี้ ต้ งั นำนแล้วนะเรำสบำยกว่ำกันเยอะเลย” กำรเปลี่ยนรู ปแบบกำรล่ำสัตว์ของพระเจ้ำพรหมทัตใน ครั้งนี้ส่งผลให้เหล่ำฝูงกวำงหวำดผวำไม่เป็ นอันหำกิน หัวหน้ำฝูงทั้งสองเห็นดังนั้น จึงหันมำ ตกลงกัน โดยผลัดกันส่ งบริ วำรมำสังเวยชีวิตวันละตัว ส่ วนที่เหลือจะได้ไม่ตอ้ งสะดุง้ ผวำกลัว อีกต่อไป รอแต่ถึงครำวของตนเท่ำนั้น ครำวหนึ่งเป็ นเวรสละชีวิตของนำงกวำงที่กำำ ลังมีทอ้ งแก่ ในฝูงพญำสำขะผูเ้ ข้มงวด นำงกวำงได้ขอควำมเมตตำให้ตนได้คลอดลูกกวำงก่อนแล้วค่อยไป ตำย แต่พญำสำขะผูร้ ะเบียบจัดไม่ยนิ ยอม “ได้โปรดเถอะท่ำนพญำสำขะ ได้โปรดเลื่อนวันให้ ข้ำด้วย ขอข้ำได้คลอดลูกน้อยออกมำก่อนเถิด” “ไม่ได้กฎก็ยอ่ มเป็ นกฎ ถ้ำข้ำเลื่อนให้เจ้ำได้ กวำงตัวอื่นๆ ก็ตอ้ งมำขอเลื่อนข้ำเช่นกัน” เมื่อกวำงท้องแก่สิ้นหนทำง จึงซมซำนหนีออกจำก ฝูงมำขอควำมช่วยเหลือต่อพญำกวำงนิโครธะ “ท่ำนพญำนิโครธะ โปรดช่วยข้ำด้วย ข้ำขอให้ คลอดลูกน้อยปลอดภัยเท่ำนั้น หลังจำกนั้นข้ำจะยอมเสี ยสละชีวิต” “เอำเถิดเรำรับปำกเจ้ำ เรื่ องนี้จะจบลงโดยไม่มีใครต้องเสี ยชี วิ ต ลงแน่” วิธีแห่งพระโพธิ์สตั ว์น้ นั คือสละชีวิตเพื่อ ก่อกำรบุญได้เสมอ พญำกวำงนิโครธะ แม้ได้รับยกเว้นควำมตำยแล้วก็ยงั ยอมพลีชีพแทนกวำง แม่ลูก ด้วยบำรมีอนั สูงส่ งเหตุเช่นนี้ ทำำ ให้พระเจ้ำพรหมทัตต้องเสด็จมำหำด้วยพระองค์เองเหตุ ใดเจ้ำต้องยอมสละชีวิตเจ้ำละ ในเมื่อเรำสละชีวิตเจ้ำไว้แล้ว” เมื่อพระเจ้ำพรหมทัตทรงทรำบ


เรื่ องรำวทั้งหมด ก็ทรงสลดพระทัย “พญำกวำงเป็ นสัตว์เดรัจฉำน ยังกรุ ณำมีเมตตำต่อผูอ้ ื่นถึง เพียงนี้ เอำเถิด ต่อไปเรำขอยกเลิกกำรฆ่ำสัตว์ท้ งั สี่ เท้ำ สองเท้ำ ทั้งหมู่นกหมู่ปลำ” พระรำชำ พรหมทัตทรงพระรำชทำนชีวิตพญำกวำงให้กลับสู่ป่ำ แล้วตั้งพระทัยรักษำศีล 5 ต่อไป ต่อมำเมื่อนำงกวำงคลอดลูกกวำงแล้ว ก็เลี้ยงดูจนแข็ง แรง นำงสัง่ สอนให้ลูกคบหำรับใช้ต่อพญำกวำงนิโครธะ ตั้งแต่บดั นั้น นำงบอกใครต่อใครว่ำ ำ ้น ควำมตำยในสำำนักพญำนิโครธะประเสริ ฐกว่ำมีชีวิตอยูใ่ นสำำนักของพญำสำขะผูไ้ ร้น้ำใจนั ด.ช.คมสสันต์ ศรีคาำ ภา ชัน ม. 2/7 เลขที่ 4



นิโครธมิคชาดกว่าด้วยการเลือกคบ