Issuu on Google+

STEDINA GÓALL

Laqg˙a tal-milied G˙eΩieΩ qraba, ˙bieb u benefatturi, Kif intom? Nispera li tinsabu tajbin. Lil diversi minnkom din is-sena, b˙as-soltu kelli l-okkaΩjoni li niltaqa’ mag˙kom personalment id-dar tag˙kom, fil-visti li nag˙mel kuljum. Lil dawk li ma sibthomx id-dar ˙allejtilhom nota li ©ej inΩurhom. Kif tistg˙u timma©inaw, mhux possibbli g˙alija li mmur g˙and kul˙add kull sena. Biss jiena dejjem indur diversi postijiet matul is-sena. Din iΩ-Ωjara n˙obb nag˙milha biex barra li ner©g˙u niltaqg˙u, inkun nista’ nwassal ir-ringrazzjamenti g˙an-nom tas-Soçjetà g˙al dak li g˙amiltu u li g˙adkom tag˙mlu mag˙na. La semmejna l-g˙ajnuna finanzjarja, irrid ng˙id grazzi lil diversi minnkom, li matul is-sena li g˙addiet, bilkelma u bl-inkura©©iment tag˙kom g˙enu lil xi ˙add biex ja˙seb fina. Dawn kienu diversi; nisa tad-dar, saçerdoti, kappillani u nutara. Óbieb tag˙na, din is-sena kellna xi jnikkitna u kellna xi jferra˙na. Dan g˙aliex fit-8 ta’ Mejju Bro. Bernard Falzon mis-Si©©iewi g˙amel il-professjoni perpetwa tieg˙u, u issa qed ikompli l-a˙˙ar sena tat-teolo©ija tieg˙u fil-Filippini, u allura qed joqrob lejn is-saçerdozju. Nitolbu g˙alih u nitolbu ˙afna g˙allvokazzjonijiet ˙alli jkollna aktar missjunarji. Minn qalbi nixtiqilkom il-Milied it-Tajjeb u sena mimlija bil-barka t’Alla. Mela niltaqg˙u fit-18 ta’ dan ix-xahar f’Sant’Agata, fit-3.30 p.m. Ejjew g˙ax nie˙du gost niltaqg˙u mag˙kom. Il-Mulej iberikkom. Fr Norbert Bonavia Delegat g˙all-benefatturi

4

Il-Vigarju u l-membri tas-Soçjetà Missjunarja ta’ San Pawl jistiednu lilkom qraba, ˙bieb u benefatturi g˙al-laqg˙a tal-Milied li se ssir fil-Motherhouse, nhar il-Óadd,18 ta’ Diçembru 2011, fit-3:30pm Nispiççaw qrib is-6:00 pm Ikollna talb, kant, esperjenzi tal-missjunarji u l-farsa li tkun tant mistennija mit-“Talent De Piro”. Nispiççaw billi nie˙du xi ˙a©a flimkien. Ejjew, g˙ax nixtiqukom tag˙tuna l-opportunità li niltaqg˙u mag˙kom. Ìibu mag˙kom il-˙bieb

Ahna lilkom Ho l q a b e j n i l- Hb i e b

Diçembru 2011 / G˙add 464 | Editur: Fr Norbert Bonavia MSSP

L-E.T. Mons. Mario Grech, Isqof ta’ G˙awdex fost l-emigranti fl-Awstralja F’Ottubru li g˙adda, l-Isqof Mario Grech mar l-Awstralja fejn iltaqa’ ma’ ˙utna l-emigranti Maltin. Din kienet l-ewwel Ωjara tal-Isqof Grech f’dan il-kontinent Il-membri tas-Soçjetà Missjunarja ta’ San Pawl kienu fost dawk li laqg˙u lill-Isqof Grech tul din iΩ-Ωjara tieg˙u. Fr Tarcisio Micallef u Fr Joe Barbara kienu fost dawk li marru jilqg˙u lill-Isqof fl-ajruport ta’ Sydney. Imbag˙ad huwa kellu laqg˙at mar-residenti tasSt Dominic’s Hostel, fi Blacktown u quddiesa g˙allemigranti Maltin fil-La Valette Social Centre. Fost l-o˙rajn hawn kien milqug˙ minn Fr Benedict Sant, li huwa l-kappillan tal-Maltin fi Blacktown, u Fr Claude Borg, li jinsab residenti fil-Hostel. Il-Óadd 2 ta’ Ottubru, Mons. Grech iltaqa’ mal-Maltin li joqog˙du n-na˙a tal-belt ta’ Sydney. Huwa qaddes fil-Katidral ta’ St Mary’s flimkien ma’ numru ta’ saçerdoti o˙ra Maltin li joqog˙du fi New South Wales. Wara l-quddiesa l-Isqof Grech kellu çans jiltaqa’ ma’ diversi emigranti Maltin li n©abru fid-dar tag˙na ta’ Sydney. Is-Sibt 6 ta’ Ottubru l-Isqof Ωar il-parroçça ta’ Horsley Park fejn mill-©did kellu laqg˙a o˙ra ma’ numru kbir ta’ emigranti. Hawn hu kien akkumpanjat minn Fr John Taliana u Fr Mario Zammit. Barra New South Wales, l-Isqof Mario Grech Ωar ukoll il-bliet ta’ Adelaide, Brisbane u Canberra, imbag˙ad mar fl-istat tal-Victoria fejn hemm numru kbir ta’ emigranti Maltin. Il-Óamis 20 ta’ Ottubru, Mons. Grech iltaqa’ malmembri tal-Kunsill Malti tal-Victoria. Wara din il-laqg˙a

huwa Ωar ukoll id-dar tag˙na f’Parkville fejn iltaqa’ malkomunità tag˙na ta’ hemm, fostom Fr Edwin Agius, Fr Noel Bianco, Fr Raymond Zammit, Fr Paul Kierce, Fr Jude Pirotta u Fr Joe Pantalleresco. Is-Sibt filg˙axija imbag˙ad zar il-parrocca ta’ St Bernadette’s North Sunshine. Hawnhekk huwa ha sehem fil-quddiesa akkumpanjat minn Fr Ivano Burdian u Fr Denis Carabott. L-Isqof Grech irringrazzja ˙afna lill-membri kollha tas-Soçjetà Missjunarja tag˙na tax-xog˙ol li huma jwettqu fost l-emigranti, kemm dawk li ˙allew Malta snin ilu, u wkoll dawk li twieldu hawn. Huwa wkoll fakkar lillemigranti kollha fid-dover tag˙hom li jkomplu jg˙ixu l-fidi nisranija tag˙hom. B’hekk huma wkoll ikunu missjunarji – iwasslu l-Evan©elu ta’ Kristu fost l-o˙rajn. Fr Mario Zammit Satariano Mssp Vigarju Re©jonali

Frs.T.Micallef u J.Barbara, mssp, jilqg˙u l-Isqof Grech f’Airport

Newspaper post Sant’Agata, Rabat, Malta, Tel: 2145 4503  / Stella Maris, Ûebbu©, Gozo, Tel: 2155 1159


Mons. De Piro u l-Freres fid-Dar ta’ San ÌuΩepp f’Sta Venera

ÌuΩeppi De Piro Kanoniku tal-Katidral Ma nafx kemm kien jie˙u gost il-Fundatur tag˙na b’dan l-artiklu kieku kien g˙adu ˙aj. Imma ˙assejt li, peress li dejjem nirreferu g˙alih b˙ala monsinjur, ikun sew li ng˙idu xi ˙a©a Ωg˙ira fuq hekk ukoll Li tkun membru tal-Kapitlu Metropolitan dejjem kien meqjus b˙ala unur. Aktar u aktar qabel il-Konçilju, g˙ax il-Kapitlu tal-Katidral kien l-organu konsultattiv ewlieni tal-Arçisqof. Mons. De Piro ©ie ma˙tur Kanoniku ku©itur tad-Dekan Mons.V. Vassallo meta kellu 34 sena. Din il-kariga l-Fundatur aççettaha biss b’ubbidjenza lill-Arçisqof. Infatti l-Arçisqof, b’risposta g˙all-ittra tar-rinunzja kitiblu hekk,”.....Aççetta din il-proposta minn idejn Alla u ˙udha b˙ala ubbidjenza minni...” Hu qatt ma imma©ina li g˙ax sar monsinjur kien la˙aq xi ˙a©a kbira . Biss nistg˙u ng˙idu li permezz ta’ din il-poΩizzjoni, mhux hu gawda, imma dejjem ra kif jag˙mel biex ikun ta’ benefiççju g˙all-Knisja, u g˙allpoplu Malti li gawda mill-qalb kbira tieg˙u. B˙ala Dekan tal-Kapitlu, insibuh jie˙u sehem f’aktar minn okkaΩjoni wa˙da. Hekk pereΩempju: flimkien ma’ tliet monsinjuri o˙ra ˙a sehem b˙ala rappreΩentant tal-Kapitlu fl-ewwel Assemblea Nazzjonali. U meta ntg˙aΩlet il-Kummissjoni Ċentrali ta’ 15-il ru˙ biex jiffurmaw skema ta’ Kostituzzjoni, Mons. De Piro re©a’ ntg˙aΩel b˙ala Dekan tal-Kapitlu. Kull meta fis-seduti kien hemm bΩonn li jwassal il-proposti tal-Kapitlu , hu ressaqhom b’dik il-˙e©©a kollha li jaf jag˙mel wie˙ed li jkun tassew konvint minn twemminu. Bosta ittri ta’ Mons. De Piro b˙ala Monsinjur u Dekan juru s-sehem li kellu fit-tfassil tal-Kostituzzjoni ta’ Malta fis-sena 1921. Dawn l-ittri jinsabu fl-atti kapitulari. U billi kien il-President tal-Kapitlu, kien ukoll ta’ sikwit jikteb xi çirkularijiet lill-istess monsinjuri.

Fil-˙ar©a ta’ Lulju/Awwissu ©ibna artiklu fuq il-preΩenza tal-Freres fl-Oratorju tag˙na f’Birkirkara. Illum xtaqt li nkomplu bit-tag˙rif fuq il-Freres meta kienu jag˙tu s-servizz tag˙hom fid-Dar ta’ San ÌuΩepp, Santa Venera

Mons. De Piro ˙ire© mill-Katedral l-Imdina

Imma ˙a©a rari u kurjuΩa li ©rat meta Mons. De Piro kien g˙adu ku©itur tad-Dekan hija din: hu ©ie mag˙Ωul biex jie˙u l-pussess g˙an-nom tal-Isqof il©did ta’ Malta. Din il-˙a©a tista’ tidher stramba g˙aΩΩmien tag˙na. Imma dak iΩ-Ωmien, kull meta kien isir Isqof ©did ta’ Malta, kien hemm distinzjoni bejn il-pussess u l-ingress. Il-pussess ma’ kienx jie˙du l-Isqof stess. Imma kien jinnomina wie˙ed minfloku. Hekk sar meta l-Isqof Mawru Caruana ©ie mag˙Ωul l-Arçisqof il-©did. G˙al din l-okkaΩjoni ©ie mag˙Ωul Mons.De Piro biex jie˙u l-pussess minflok l-Arçisqof. G˙al din l-okkaΩjoni, il-Kurja ˙ar©et dokument wie˙ed, kemm tal-pussess urban (ji©ifieri fil-Belt tal-Imdina, g˙ax hemm kien isir) u kemm tan-nomina ta’ Dom Mawru Caruana, b˙ala Isqof ta’ Malta. F’dan id-dokument insibu dawn il-kelmiet: “Pussess Urban ta’ Mons. Kan. Dekan Ko©itur ÌuΩeppi De Piro f’isem Mons. Arçisqof”. Mhux possibbli li n©ibu l-funzjoni kollha li saret. Biss insemmu xi ˙a©a Ωg˙ira.Wara li nqara u ©ie ppubblikat l-att legali tal-prokura fl-Awla Kapitulari, il-kapitlu mexa ma’ Mons. De Piro lejn il-Knisja Katidrali. Hemm Mons. De Piro ˙a l-©urament tassoltu tal-fedeltà.Wara tela’ fuq it-tron liebes bl-ilbies pontifikali u intona t-Te Deum. Il-funzjoni spiççat bil-bewsa tal-paçi u bl-att ta’ ubbidjenza mill-membri kapitulari. Mons.Vinçens Vassallo, id-dekan tal-Kapitlu li tieg˙u De Piro kien ko©itur miet fil-15 ta’ Novembru 1920. Mal-mewt ta’ dan il-Monsijnur, il-Fundatur sar id-Dekan tal-Kapitlu Metropolitan fl-eta ta’43 sena.

*Dan it-tagarif ©ie me˙ud mill-ktieb ta’ Fr. Alex. Bonnici o.f.m.cov. “Mons. G. De Piro” vol 1/11

Soçjetà Missjunarja tà San Pawl -Sant’Agata, Rabat, Malta, Tel: 2145 4503  /  Stella Maris, Ûebbu©, Gozo, Tel: 2155 1159

Qabel ma ni©u g˙aΩ-Ωmien li fih il-Freres kienu fid-Dar ta’ San ÌuΩepp, tajjeb li ng˙idu li Mons. F. Bonnici, il-fundatur tad-Dar, kien ˙aseb biex iwaqqaf speçi ta’ Kongregazzjoni Reli©juΩa li fiha da˙˙al ir©iel ta’ ˙ajja tajba. Dawn kienu jilbsu çoqqa griΩa u kienu jissej˙u ‘Kongregazzjoni tal-Fratelli tal-Karità’. Dawn kienu ta’ g˙ajnuna kbira fl-Istitut. Infatti, meta Mons. Bonnici ˙ass li kellu jirtira, wie˙ed minnhom, Fra Luigi Poggi, ˙a f’idejh it-tmexxija tal-Istitut. G˙alkemm kien jag˙mel ˙iltu kollha, beda j˙abbat wiççu ma’ ˙afna problemi. BiΩΩejjed ng˙idu li hu ma kienx qassis. Ma’ dan il-Fra kien hemm xi sitta o˙ra. Imma dawn, bil-mod il-mod bdew jitilqu. Anke Poggi stess, meta sar Direttur Dun Ìor© Bugeja, ˙ass li g˙andu jitlaq u da˙al Fra mal-Patrijiet Karmelitani Skalzi. U hekk din l-ispeçi ta’ kongregazzjoni spiççat fix-xejn. Wara Mons. Bonnici sar direttur Mons. Vassallo, u peress li dan wara xi Ωmien kien sar Rettur tasSeminarju, ©ie mag˙Ωul b˙ala Direttur Dun Ìor© Bugeja. Dan mill-ewwel beda jit˙abat biex i©ib il-Freres De La Salle ˙alli jg˙inuh fix-xog˙ol li kellu. Il-Freres aççettaw u ©ew l-Istitut fl-1 ta’ Frar fl-1905.

Matul it-18-il sena li damu fl-Istitut ma kellhomx ˙ajja façli. BiΩΩejjed ng˙idu li ma kellhomx rajhom f’idejhom. Madankollu huma rnexxielhom jag˙mlu ˙afna ©id lit-tfal. Fost l-o˙rajn: kienu b˙ala g˙alliema tal-iskola u s-snajja’, infermieri, tejbu l-manjieri tat-tfal u wessg˙ulhom il-kurrikulu billi da˙˙lu l-muΩika u l-banda, eçç. Huma bnew dormitorju u klassijiet akbar u moderni, kappella ftit aktar spazjuΩa milli kellhom u taw importanza lis-seng˙a tal-istampar. Imma nqala’ saram. G˙ax g˙alkemm xi w˙ud mill-Freres li kienu qed ja˙dmu fl-Istitut kienu ta’ nisel Malti, dawn kienu sudditi FrançiΩi mill-Magreb. U allura malli faqqg˙et il-gwerra ©abruhom bil-lieva. Il-Freres telqu mill-Istitut fis-6 ta’ Ottubru 1923, u kien Mons. Ì. De Piro li rçieva ç-çwievet ming˙andhom u ˙allas g˙al xi g˙amara u spejjeΩ o˙ra li kienu g˙amlu l-Freres. Ta’ min jirringrazzja ˙afna lil ulied San Ìwann De La Salle g˙all-kontribut li taw fid-Dar ta’ San ÌuΩepp. Minn dakinhar il-Fundatur sar Direttur u mieg˙u da˙lu l-membri tas-Soçjetà tag˙na li issa ilhom hemm g˙al dawn l-a˙˙ar 88 sena.

Dun Ìor© Bugeja mal Freres li kienu ja˙dmu San GuΩepp

*Dan it-tagarif ©ie me˙ud mill-ktieb ta’ Fr. Alex. Bonnici o.f.m.cov. “Mons. G. De Piro” vol 1/11

3


AHNA LILKOM - DICEMBRU 2011