Page 29

A figura maléfica do demo nas «Cantigas de Santa Maria»: o ‘magicus’ versus o ‘miraculosus’

25

Como vemos, ningún destes clixés se reproducen en CSM, a excepción dun único elemento discordante, xerador da coita e axente do mal: o demo. Esta é a figura que funciona, por antonomasia, como antagonista de María e de Deus, pois sempre tenta entremeterse para tirar os devotos do bo camiño. Funciona como unha personaxe semellante aos chamados mescradores ou cousidores da lírica profana17 . El semiará o mal a través da tentación e os homes, posuidores de libre albedrío, executarán tal acción a través do pecado, auténtico estigma da coita neste cancioneiro. Ora ben, o concepto cristián do diabo foi influenciado por elementos folklóricos, uns procedentes das vellas culturas mediterráneas e outros das relixións célticas, teutónicas e eslavas do norte. A visión que na Idade Media se tiña desta personaxe procedía de todos os elementos que compuñan as diversas consideracións anteriores, isto é, a pegada da cultura hebrea e greco-latina no AT e NT, as hipóteses dos Padres da Igrexa, así como todos os testemuños de Gregorio Magno no século VI, Isidoro de Sevilla no VII, Beda e Alcuino no VIII e Gottsschalk e Eríxena no IX18 . No NT e nos textos medievais foron dous os termos, de orixe grega, utilizados amar (ou querer ben, ou querer amor) e servir, se se ocultar não só, nem principalmente, dos cousidores (o correspondente dos lausengiers provençais) como essencialmente daquela que ele quer amar e servir; e viverá no contínuo temor (recear, temer, pavor, medo) de que uma imprudência verbal sua ou um excesso de curiosidade alheia possa desvendar à senhor que é ela a destinatária do canto, ateando com iso a sua ira e a sua vingança. (. . . ) O segredo, por consequência, destina-se, na cantiga de amor, não a salvaguardar a intimidade dos amantes de intromissões estranhas e a assegurar a sobrevivência do sentimento mas sim a proteger um deles do ressentimento do outro. O poeta deverá guardar-se de manifestar o seu amor, usando se necessário a arma da mentira. . . ”, in Tavani, op. cit., p. 175. Edición Galaxia, p. 121. 17 “. . . el verbo mezcrar / miscrar se utiliza con una cierta frecuencia – igual, por otra parte, que en los trovadores occitanos – con el significado de ‘meter cizaña entre dos ( o más) personas (es decir, ‘mezclar’ o ‘revolver’ no para obtener un producto uniforme y armónico sino justamente para todo lo contrario, para introducir elementos de discordia en algo que ya poseía esa armonía). Con cousidores, en cambio, se planteaban una serie de problemas derivados tanto del hecho de hallarnos ante una familia léxica que no ha dejado descendientes en gallego ni portugués actuales como de otro aspecto más importante: la amplitud semántica que presentan cousir y sus derivados en los textos objeto de estudio”, Mercedes Brea, “Cousir en la lírica gallego-portuguesa”, Estudos sobre léxico dos trobadores, Verba, anuario galego de filoloxía, Anexo 63, Servizo de Publicacións e Intercambio Científico, Universidade de Santiago de Compostela, p. 149. 18 Cfr. Jeffrey Burton Russell, Lucifer. El diablo en la Edad Media, trad. de Rufo G. Salcedo, Barcelona, Laertes, 1995, cap. V “La diabología en la Edad Media temprana”, pp. 100-142.

www.lusosofia.net

O monstruoso na literatura e outras artes  

Entre 20 de outubro de 2017 e 9 de fevereiro de 2018 realizou-se um Ciclo de Conferências, dedicado à temática da representação do monstruos...

O monstruoso na literatura e outras artes  

Entre 20 de outubro de 2017 e 9 de fevereiro de 2018 realizou-se um Ciclo de Conferências, dedicado à temática da representação do monstruos...

Profile for clepul
Advertisement