Page 1

ΘΥΕ Αστικά Στερεά Απορρίμματα Η Διαχείριση των Απορριμμάτων στην Αττική Αρχικές Θέσεις Συντάκτρια: Μαρία Βιτωράκη

Η διαχείριση των απορριμμάτων στην Αττική βρίσκεται σήμερα σε ιδιαίτερα κρίσιμη καμπή! Ύστερα από δύο δεκαετίες αποσπασματικής /αναποτελεσματικής διαχείρισης και αδράνειας -κυρίως από την πλευρά των δήμων αλλά και της περιφέρειας- για την εφαρμογή βιώσιμων λύσεων για τα απορρίμματα, σήμερα καλούμαστε σε ελάχιστο πραγματικά χρόνο να υπερβούμε τα λάθη του παρελθόντος, να υλοποιήσουμε τις βέλτιστες λύσεις παίρνοντας υπόψη τους περιορισμούς και αδυναμίες της ΤΑ καθώς και τα σημερινά αδιέξοδα- στα οποία πρέπει να απαντήσουμε. Ο Περιφερειακός Σχεδιασμός για την Διαχείριση των απορριμμάτων της Αττικής (ΠΕΣΔΑ)* θα έπρεπε να αποτελεί το κύριο εργαλείο για την ολοκληρωμένη διαχείριση των απορριμμάτων. Ένα τέτοιο εργαλείο πρέπει να λαμβάνει υπόψη την σημερινή κατάσταση και τα κύρια σημερινά αλλά και διαχρονικά προβλήματα, να ορίζει με σαφήνεια τους στόχους της διαχείρισης και να διαμορφώνει τις στρατηγικές, τις επιμέρους πολιτικές καθώς και τα μέσα υλοποίησης τους.

Δυστυχώς ο ΠΕΣΔΑ Αττικής αποτυγχάνει να ενσωματώσει τις παραπάνω απαιτήσεις ενός σχεδίου ολοκληρωμένης διαχείρισης και κατά συνέπεια χρειάζεται σημαντικές αλλαγές.

Ο βασικός μακροπρόθεσμος στόχος του ΠΕΣΔΑ θα πρέπει να είναι η μείωση ποσότητας και επικινδυνότητας των απορριμμάτων που οδηγούνται σε ταφή, δηλαδή η σταδιακή μείωση της εξάρτησης μας από ΧΥΤ ή άλλους τρόπους τελικής διάθεσης απορριμμάτων, τηρώντας όμως όλα τα στάδια της ιεραρχίας ολοκληρωμένης διαχείρισης, με το ειδικό βάρος που αναλογεί σε κάθε ένα από αυτά. Αυτό σημαίνει ότι -κατά προτεραιότητα- ο ΠΕΣΔΑ θα πρέπει να ενσωματώνει σαφείς στόχους και στρατηγικές για την πρόληψη (αποφυγή) των απορριμμάτων. Η Ε.Ε - Διεύθυνση Περιβάλλοντος εξέδωσε σαφείς οδηγίες για την προετοιμασία προγραμμάτων πρόληψης τον Οκτώβριο του 2012, υποχρεώνοντας όλα τα κράτη μέλη να καταρτίσουν εθνικά προγράμματα πρόληψης απορριμμάτων έως το τέλος του 2013. Αυτή η απαίτηση διατυπώνεται ρητά και στο άρθρο 23 του ν. 4042/2012 (άρθρο 29 της οδηγίας 98/2008). Επίσης στο άρθρο 35 του ν.

ΘΥΕ ΑΣΑ - Η Διαχείριση των Απορριμμάτων στην Αττική - Αρχικές Θέσεις

1/5


4042/2012 αναφέρεται ότι σε κάθε περιφερειακό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων θα πρέπει να προσδιορίζονται με σαφήνεια τα κατάλληλα μέτρα/προγράμματα που θα προωθούν την πρόληψη, την επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση. Υπάρχει μια πλούσια διεθνής εμπειρία σχετικά με προγράμματα πρόληψης που μπορεί να αξιοποιηθεί στους δήμους της Αττικής. Τα προγράμματα αυτά στηρίζονται σε πολιτικές εκπαίδευσης και ενημέρωσης των πολιτών, σε εθελοντικές συμφωνίες με επιχειρήσεις και επαγγελματικούς φορείς, σε πράσινες προμήθειες (από την πλευρά των δήμων και της περιφέρειας), κ.α εργαλεία, ενώ προϋπόθεση για την επιτυχία τέτοιων προγραμμάτων είναι η συμμετοχή όλων των κοινωνικών εταίρων (επιχειρήσεων, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, επαγγελματικών φορέων, πολιτικών φορέων, ΜΚΟ, οργανώσεων πολιτών) – δηλαδή του συνόλου των τοπικών κοινωνιών. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να διαβάσετε εδώ. Αντίστοιχα -ως δεύτερη επιλογή κατά σειρά προτεραιότητας (άρθρο 27 του ν. 4042/12)- ο ΠΕΣΔΑ θα πρέπει να αποτυπώνει εκείνες τις τοπικές πολιτικές που θα στηρίξουν τις δράσεις επαναχρησιμοποίησης υλικών, την χρήση προϊόντων από δεύτερο χέρι, τα κέντρα και δίκτυα ανταλλαγής αγαθών καθώς και τα κέντρα επιδιόρθωσης και μεταπώλησης προϊόντων. Στην ΕΕ έχει αναπτυχθεί ευρύτατο δίκτυο εταιρειών επαναχρησιμοποίησης, πολλές από τις οποίες είναι κοινωνικές ή δημοτικές επιχειρήσεις. Και στο επίπεδο αυτό υπάρχει πλούσια εμπειρία που μπορεί να αξιοποιηθεί, για παράδειγμα το rreuse είναι ένα δίκτυο κοινωνικών επιχειρήσεων στην Ευρώπη με στόχο την προώθηση της επαναχρησιμοποίησης αγαθών. Τρίτη επιλογή στην ιεραρχία βιώσιμης διαχείρισης απορριμμάτων είναι η ανακύκλωση μέσω προγραμμάτων διαλογής στην πηγή. Απαίτηση της οδηγίας 98/2008 αλλά και του νόμου 4042/2012 (που ενσωματώνει την παραπάνω οδηγία), είναι η εγκατάσταση προγραμμάτων ανακύκλωσης καθαρών προ-διαλεγμένων υλικών έως το 2015, δηλαδή χωριστή συλλογή τουλάχιστον για το χαρτί, αλουμίνιο, γυαλί και πλαστικό (άρθρο 27 ν. 4042), αλλά και για τα βιοαπόβλητα (στο άρθρο 41 ν. 4042 τίθεται ο στόχος χωριστής συλλογής του 5% κ.β των βιοαποβλήτων έως το 2015 και 10% έως το 2020).

O ΠΕΣΔΑ Αττικής δεν έχει προβλέψει με σαφήνεια την οργάνωση των παραπάνω προγραμμάτων, συνεπώς είναι απαραίτητη η αναθεώρηση του, ώστε να εξειδικευτούν οι στόχοι ανακύκλωσης μέσω διαλογής στην πηγή και να περιγραφούν τα προγράμματα συλλογής για κάθε ένα από τα παραπάνω ρεύματα υλικών καθώς και τα χρονοδιαγράμματα και οι τρόποι εφαρμογής τους. H σημερινή κατάσταση της ανακύκλωσης στην Αττική μπορεί συνοπτικά να περιγραφεί ως εξής: Από 2.1 εκατομμύρια τόνους απορριμμάτων που παράγονται ετησίως στην Αττική σήμερα, περίπου 300.000 τόνοι οδηγούνται σε ανακύκλωση μέσω των συλλογικών συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης (ΣΕΔ) 1 (πηγή: Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης).

1

Σήμερα στην Ελλάδα υπάρχουν 17 Εγκεκριμένα Συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης που καλύπτουν τις συσκευασίες, τις φορητές στήλες (μπαταρίες), τους συσσωρευτές, τα απόβλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού , τα μεταχειρισμένα ελαστικά, τα απόβλητα λιπαντικών ελαίων, τα Οχήματα Τέλους Κύκλου Ζωής (αυτοκίνητα) και τα απόβλητα των εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων.

ΘΥΕ ΑΣΑ - Η Διαχείριση των Απορριμμάτων στην Αττική - Αρχικές Θέσεις

2/5


Αναλυτικότερα: Τα απόβλητα συσκευασιών στην Αττική είναι περίπου 300.000 τόνοι ανά έτος, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό αυτών αποτελεί αντικείμενο διαχείρισης μέσω του εθνικού συλλογικού συστήματος ανακύκλωσης συσκευασιών της ΕΕΑΑ (Ελληνικής Εταιρείας Αξιοποίησης Ανακύκλωσης). Ο συνολικός στόχος που θέτει η οδηγία 98/2008 και ο ν. 4042/2012 είναι η αύξηση της ανακύκλωσης τους στο 50% κατά βάρος, έως το 2020 – ενώ σύμφωνα με πρόσφατες δημοσιεύσεις, σημειώνεται η πρόθεση της επιτροπής να ορίσει ακόμα πιο φιλόδοξους στόχους ανακύκλωσης στο 70% κατά βάρος έως το 2020. (Σύμφωνα με το άρθρο 27 του νόμου 4042/2012 θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στον σχεδιασμό και υλοποίηση προγραμμάτων προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωσης με διαλογή στην πηγή τουλάχιστον για το χαρτί, γυαλί, πλαστικό και αλουμίνιο, ώστε έως το 2020 να αυξηθεί η επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση αυτών των υλικών στο 50% κατά βάρος). Τα βιοαπόβλητα (κλαδέματα κήπων και πάρκων, υπολείμματα τροφών από νοικοκυριά και εστιατόρια, υπολείμματα από λαϊκές αγορές) είναι περίπου 800.000 τόνοι ανά έτος στην Αττική και αποτελούν ρεύμα προτεραιότητας για την ολοκληρωμένη διαχείριση, δεδομένου ότι τα υλικά αυτά είναι κυρίως υπεύθυνα για την παραγωγή αερίων θερμοκηπίου στους χώρους ταφής καθώς και ρύπων που παράγονται κατά την αποικοδόμηση τους. Σύμφωνα με την οδηγία 31/1999 θα πρέπει έως το 2020 να επιτευχθεί εκτροπή των υλικών αυτών από τους χώρους ταφής σε ποσοστό τουλάχιστον 65% σε σχέση με τα επίπεδα του 1995, ενώ στο άρθρο 41 του νόμου 4042/12 τίθεται ο στόχος χωριστής συλλογής (μέσω προγραμμάτων διαλογής στην πηγή) του 5% κ.β των βιοαποβλήτων έως το 2015 και 10% έως το 2020. Τα απόβλητα ΑΕΚΚ (απόβλητα εκσκαφών, κατασκευών, κατεδαφίσεων) που για την Αττική ανέρχονται περίπου σε 2.5 εκατομμύρια τόνους ανά έτος (σύμφωνα με προσεγγιστική εκτίμηση του ΕΜΠ), αποτελούν επίσης ρεύμα προτεραιότητας για την ολοκληρωμένη διαχείριση. Ο στόχος που τίθεται από την οδηγία 98/2008 και τον νόμο 4042/2012 είναι αξιοποίηση του 70% κατά βάρος των ΑΕΚΚ έως το 2020.

Η επόμενη επιλογή στην ιεραρχία ολοκληρωμένης διαχείρισης είναι η ανάκτηση υλικών σε μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων (ΜΕΑ). Ως CISD Θεωρούμε ότι οι κεντρικές μονάδες επεξεργασίας απορριμμάτων ενώ αποτελούν μια από τις τελευταίες επιλογές στην ιεραρχία βιώσιμης διαχείρισης είναι σήμερα απαραίτητες ώστε να επιτευχθούν οι συνολικοί δεσμευτικοί εθνικοί στόχοι για την μείωση διαφόρων κατηγοριών αποβλήτων που καταλήγουν σε ταφή αλλά και για την καλύτερη, μακροβιότερη και ασφαλέστερη λειτουργία των ΧΥΤ. Ωστόσο, η δρομολογούμενη σήμερα δημιουργία τεσσάρων μεγάλων μονάδων επεξεργασίας απορριμμάτων, συνολικής δυναμικότητας 1.355.000 τόνων ανά έτος, μέσω ΣΔΙΤ, δεν στηρίζεται σε σημερινά δεδομένα (σύμφωνα με στοιχεία της Περιφέρειας Αττικής υπάρχει μείωση των παραγόμενων απορριμμάτων κατά 17% σε σχέση με τα επίπεδα του 2008) και –κυρίως-δεν λαμβάνει υπόψη της το ποσοστό μείωσης απορριμμάτων που θα πρέπει να επιτευχθεί μέσω των προγραμμάτων πρόληψης, επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης με διαλογή στην πηγή και μέσω των συλλογικών συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης, έως το 2020. Δηλαδή στην πράξη καταργεί την ιεραρχία της ολοκληρωμένης διαχείρισης!

ΘΥΕ ΑΣΑ - Η Διαχείριση των Απορριμμάτων στην Αττική - Αρχικές Θέσεις

3/5


Χρειάζεται λοιπόν μια συνολική αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ Αττικής ώστε να περιλαμβάνονται όλα τα επιμέρους παραπάνω προγράμματα και στόχοι καθώς και τα συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης τους. Έτσι θα καθοριστεί με σαφήνεια πόσες και ποιας δυναμικότητας ΜΕΑ είναι σήμερα απαραίτητες στην Αττική. Στο πλαίσιο αυτό έχουν κατατεθεί σημαντικές προτάσεις από ΜΚΟ (Η Πράσινη πρόταση για την Διαχείριση των Απορριμμάτων της Αττικής), επιστημονικούς φορείς (προτάσεις της Ελληνικής Εταιρείας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων - ΕΕΔΣΑ), φορείς πολιτών (πρόταση της Πρωτοβουλίας Συνεννόησης για την Διαχείριση των Απορριμμάτων), οι οποίες πρέπει να ληφθούν υπόψη σε ένα νέο –σύντομο- στάδιο διαβούλευσης που απαιτείται για την αναθεώρηση του ΠΕΣΔΑ Αττικής. Σύντομο ιστορικό για τον ΠΕΣΔΑ Αττικής: Ο Περιφερειακός Σχεδιασμός για την Διαχείριση των απορριμμάτων του νομού Αττικής εγκρίθηκε με νόμο το 2003 και επικαιροποιήθηκε το 2006. Το 2001 με την 48445/28-9-2001 απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Αττικής εγκρίθηκε το Πλαίσιο Διαχείρισης στερεών αποβλήτων Περιφέρειας Αττικής. Στη συνέχεια το πλαίσιο εξειδικεύτηκε, ως προς τα έργα διαχείρισης και τη χωροθέτηση των εγκαταστάσεων επεξεργασίας και τελικής διάθεσης. Οι κατάλληλες θέσεις για εγκαταστάσεις ολοκληρωμένης διαχείρισης αποβλήτων θεσμοθετήθηκαν με το άρθρο 33 του νόμου 3164/2003. Ο σχεδιασμός προβλέπει εργοστάσια επεξεργασίας απορριμμάτων, μονάδες κομποστοποιήσης προδιαλεγμένων υλικών, κέντρα διαλογής, και ΧΥΤΥ. Συγκεκριμένα ο αναθεωρημένος ΠΕΣΔΑ προβλέπει τα εξής:

1.

Αποκατάσταση ΧΑΔΑ Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή και Ελληνική νομοθεσία απόλυτη προτεραιότητα έχει η εξάλειψη και εξυγίανση/αποκατάσταση όλων των ΧΑΔΑ της χώρας! Στην Αττική τα έργα αποκατάστασης έχουν προχωρήσει ως εξής Η αποκατάσταση τριών ΧΑΔΑ, στις περιοχές Καπανδριτίου, Πολυδενδρίου και Ερυθρών υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του ΠΕΠ Αττικής 2000 - 2006 (προυπολογισμός: 1.200.000€).Ένας ΧΑΔΑ στο Σχιστό αποκαταστάθηκε από το Πρόγραμμα ΘΗΣΕΑΣ (πηγή: περιφέρεια Αττικής). Οι εργασίες αποκατάστασης άλλων δώδεκα ΧΑΔΑ στις περιοχές της Λαυρεωτικής, Παιανίας, Πόρου (2), Μεθάνων, Τροιζήνας (2), Βιλίων, Οινόης, Αυλώνα, Μαλακάσας, Σαλαμίνας εντάχθηκαν στο ΠΕΠ Αττικής 2007-2013, με Π/Υ 12.900.000 €. Η αποκατάσταση ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2010. Τον Νοέμβριο του 2012 δημοπρατήθηκε η αποκατάσταση των 11 τελευταίων ΧΑΔΑ στην περιφέρεια Αττικής, έργα συνολικού κόστους 25 εκατ. Ευρώ, χρηματοδοτούμενα από κοινοτικούς πόρους (πηγή: Περιφέρεια Αττικής, Φεβρουάριος 2003). Οι χώροι αυτοί βρίσκονται στις περιοχές Καλύβια, Κερατέα, Κάλαμος, Βαρνάβας, Γραμματικό, Αυλώνας, Παλαιά Φώκαια, Μέγαρα, Μέθανα, Σπέτσες και Αγκίστρι. Δύο ενεργοί ΧΑΔΑ υπάρχουν ακόμα στην Αττική, στις περιοχές της Ύδρας και Αντικυθήρων.

ΘΥΕ ΑΣΑ - Η Διαχείριση των Απορριμμάτων στην Αττική - Αρχικές Θέσεις

4/5


2.

Χώροι Υγειονομικής Ταφής (ΧΥΤ). Ο ΠΕΣΔΑ προέβλεπε:  2 ΧΥΤ στην ΟΕΔΑ Δυτικής Αττικής (Φυλή, Ανω Λιόσια). ΧΥΤ στην ΟΕΔΑ Β/Α Αττικής - Γραμματικό  ΧΥΤ στην ΟΕΔΑ Ν/Α Αττικής - Κερατέα  ΧΥΤ Κυθήρων και ΧΥΤ Αντικυθήρων. Ο μοναδικός ΧΥΤ σε λειτουργία σήμερα είναι στην Φυλή.

3.

Σταθμοί Μεταφόρτωσης  ΣΜΑ Σχιστού, ΣΜΑ Κηφισιάς . Σε πλήρη λειτουργία.  ΣΜΑ Αθήνας - Ελαιώνα ακυρώθηκε η χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής. Υπάρχει πρόβλημα με τους περιβαλλοντικούς όρους.  ΣΜΑ Ελληνικού. Σε διαδικασία χωροθέτησης. Θα ενταχθεί στο ΠΕΠ Αττικής 20072013.  ΣΜΑ Καρέα, Γουδή. Σε φάση ωρίμανσης των έργων 

4.

ΣΜΑ Τροιζηνίας Εκδόθηκαν περιβαλλοντικοί όροι και άδεια δημοπράτησης. Διεξήχθη η δημοπρασία στις 20 Σεπτεμβρίου 2010. Ολοκληρώθηκε η προμήθεια και εγκατάσταση των κινητών σταθμών.

Επεξεργασία Αστικών Αποβλήτων Εργοστάσιο Μηχανικής Ανακύκλωσης και Κομποστοποίησης (ΕΜΑΚ) Άνω Λιοσίων Μονάδες επεξεργασίας σύμμεικτων απορριμμάτων . Προβλέπεται η κατασκευή τεσσάρων (4) εργοστασίων (Στον Περιφερειακό Σχεδιασμό αναφέρεται ένα εργοστάσιο ανά ΟΕΔΑ ). Αναλυτικά: 1. Εργοστάσιο 1 Φυλή. Δυναμικότητα 400.000 τόνοι / έτος. 2. Εργοστάσιο 2 Φυλή (Άνω Λιόσια). Δυναμικότητα 700.000 τόνοι / έτος. 3. Εργοστάσιο στο Γραμματικό. Δυναμικότητα 126.500 τόνοι / έτος. 4. Εργοστάσιο στην Κερατέα. Δυναμικότητα 126.500 τόνοι / έτος. Στο πλαίσιο αυτό εξειδικεύθηκαν περαιτέρω στόχοι για την εκτροπή βιοαποδομήσιμων (οργανικά και χαρτί) αποβλήτων από την ταφή και για την ανακύκλωση και αξιοποίηση των υλικών συσκευασίας, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή και την εθνική νομοθεσία και ορίστηκε ο ΕΣΔΚΝΑ ως φορέας διαχείρισης για το σύνολο της Αττικής. Ακολούθως, με το νόμο 4020/2012 τροποποιήθηκε η αρμοδιότητα και το ΠΕΣΔΑ Αττικής εκπονείται και υλοποιείται από τον ΕΔΣΝΑ (Ενιαίος Διαβαθμιδικός Σύνδεσμος Νομού Αττικής). Για την υλοποίηση του ΠΕΣΔΑ Αττικής είναι διαθέσιμοι πόροι της τάξης των 150 εκ ευρώ από το ΕΣΠΑ και την Περιφέρεια Αττικής, που θα πρέπει να διατεθούν μέσα στο 2013, αλλιώς υπάρχει κίνδυνος να χαθούν.

ΘΥΕ ΑΣΑ - Η Διαχείριση των Απορριμμάτων στην Αττική - Αρχικές Θέσεις

5/5

ΘΥΕ ΑΣΑ - Η Διαχείριση των Απορριμμάτων στην Αττική 01  

ΘΥΕ Αστικά Στερεά Απορρίμματα Η Διαχείριση των Απορριμμάτων στην Αττική Αρχικές Θέσεις

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you