Page 1


Sadr탑aj Maj 2013 | Broj 11

18 Nymphoma

WOLVERINE

BRACA COEN 36

46

PLAY IT AGAIN SAM 66

Jack The Ripper 60


aniac

James McAvoy 28

Marta Etura

E

52

N,

Nishimura 94


Blic Najave

MONUMENTS MEN

U režiji i produkciji Džordža Klunija, dolazi nam novi pretendent za filmske nagrade koje će biti dodeljene početkom naredne godine. Baziran na knjizi "The Monuments Men: Allied Heroes, Nazi Thieves and the Greatest Treasure Hunt in History" film ponovo pokreće temu nacizma i II svetskog rata. Uloge tumače: Matt Damon, George Clooney, Cate Blanchett i Jean Dujardin.

Thor: The Dark World

Sad kad je Marvel u naletu i punom jeku druge faze Marvel's Cinematic Universe-a, ispratite ove jeseni i film "Thor: The Dark World". Igraju: Chris Hemsworth, Natalie Portman, Tom Hiddleston, Jaimie Alexander, Zachary Levi, Stellan Skarsgård i Anthony Hopkins.

8


GRAVITY

Alfonso Cuarón nam donosi super veliki spektakl o nesreći koja se dešava na međunarodnoj svemirskoj stanici - zbog greške, astronauti su u slobodnom padu ka Zemlji. Glavne uloge su Sandra Bullock i George Clooney, što je dosta čudna kombinacija za naučnofantastični film.

STORIES WE TELL

Inspirativan novi film rediteljke Sare Poli pod nazivom "Stories We Tell". Ovaj dokumentarac dovodi rediteljku u poziciju detektiva koji istražuje najbolje skrivane detalje u svakom odnosu - porodične tajne. Sarah Polley nailazi na paradokse i otkriva suštinu porodičnog života.

9


Najave

ONLY GOD FORGIVES

Režija: Nicolas Winding Refn Uloge: Ryan Gosling, Kristin Scott Thomas, Vithaya Pansringarm Datum premijere: Maj 2013. (Cannes Film Festival)

Film "Only God Forgives" nalazi se u konkurenciji za Palme d'Or na kanskom festivalu, a dolazi nam od reditelja po imenu Nicolas Winding Refn, kojeg znamo po filmovima "Drive" i "Pusher". Priča prati Juliana (Ryan Gosling) koji radi kao trener u boks klubu na Tajlandu. Međutim, njegova porodica je zapravo na čelu lokalne mafije koja se bavi rasturanjem droge. Kada Julianov brat biva ubijen, njihova majka Jelena traži od sina da osveti bratovljevo ubistvo. Film je na jezicima thai i engleski, u produkciju je zvanično uloženo oko 3.5 miliona dolara, a bioskopska distribucija u svetu počinje u julu 2013. 10


Najave

12


NYMPHOMANIAC Režija: Lars von Trier Uloge: Charlotte Gainsbourg, Stellan Skarsgård, Shia LaBeouf, Jamie Bell, Christian Slater, Connie Nielsen Datum premijere: 30. maj 2013. Kultni reditelj čitave jedne generacije, ako ne i omiljeni filmski ludak svih ljubitelja sedme umetnosti, Lars von Trier nam predstavlja novi film "Nymphmaniac", koji je bio pravljen za kanski festival, ali su očigledno organizatori rešili da zaobiđu danskog reditelja zbog anti-semitskog skandala od pre par godina. Novi film govori o samodijagnostikovanoj nimfomanki po imenu Joe, koja biva pretučena u jednoj sporednoj ulici. Nju nalazi momak po imenu Seligman, koji je vodi kući i vodi računa o njoj.


Behind the Candel abr a Reditelj: Steven Soderbergh Uloge: Michael Douglas Matt Damon Datum premijere: Maj 2013. (Cannes Film Festival)

"Behind the Candelabra" je novi film reditelja Stevena Soderbergha o životu pijaniste Liberace i tajnoj aferi koju je imao sa mlađanim S c o t t o m Thorsonom. film će se takmičiti za Palme d'Or na Cannes Film Festival 2013, a njegova TV premijera je zakazana na HBO-u za kraj maja 2013. Glavne uloge poverene su Metu Dejmonu i Majklu Daglasu.

15


HNS Corner

piťe: Ekaterina Milosavljević

lokacije iz poznatih horor filmova

16


1. Halloween

Radnja Noći veštica se navodno odvija negde na Srednjem Zapadu, ali film je zapravo snimljen na lokacijama u Kaliforniji, tačnije u Pasadeni, na Aveniji Orange Grove, u neposrednoj blizini čuvenog Bulevara Sunset. Poznata ograda odakle je Majkl Majers vrebao i dalje postoji. Međutim, kuća je danas Centar za kiropraktiku i ofarbana je u plavo.

2. A Nightmare on Elm Street

O neviđenom uspehu ovog filma iz 1984. godine nećemo puno pričati. Bio je to debi Džonija Depa na velikom platnu i horor film koji je pokrenuo mnoge plagijate, kao što je Friday the 13th. Kao inspiracija za film poslužila je neobjašnjiva i smrtonosna bolest, sindrom Brugada. U poznatoj kući iz filma danas živi porodica Tompson.

3. Vertigo

Manastir San Juan Bautista bio je lokacija za snimanje trilera Vertigo režisera Alfreda Hičkoka. Detektiv, koji pati od vertiga, špijunira ženu svog prijatelja koja se ponaša veoma čudno i koja na kraju filma skače sa zvonika i čini samoubistvo. Pomenuti zvonik je, nažalost, izgoreo pre mnogo godina u tragičnom požaru.

4. Shining

Teško je zamisliti da je za snimanje jednog od najstrašnijih filmova u istoriji, napisanog od strane jednog od najprestižnijih pisaca današnjice (Stiven King), iskorišćena jedna predivna lokacija. Odmaralište Timberline se nalazi oko 100 kilometara istočno od Portlanda u Oregonu. Iako nikad nije sniman unutar samog odmarališta, The Shining je iskoristio zanimljivi spoljašnji izgled odmarališta koje od tada uživa status poznate filmske lokacije.

5. Blair Witch Project

Uprkos populaciji od samo 170 ljudi, grad Merilend postao je nezaobilazna tačka na mapi zahvaljujući reditelju Eduardu Sančezu.

6. Amityville Horror

Ovo je jedina ukleta kuća na ovoj listi u kojoj se film i snimao. Film je zasnovan na istinitoj priči kada je najstariji sin Ronald Defeo mlađi ubio svoje roditelje i četvoro braće i sestara na spavanju pucavši u njih jedne noći u novembru 1974. godine.

7. The Exorcist

The Exorcist, jedan od najstrašnijih filmova svih vremena, i posle svih ovih godina ostaje jedan od najgledanijih filmova za Noć veštica. Film je bio nominovan za 12 Oskara, ali je kući odneo samo dva. Najpoznatija lokacija su stepenice koje se nalaze u južnozapadnom delu Vašingtona.

8. Friday the 13th

S namerom da iskoristi uspeh A Nightmare on Elm Street, ovaj film je izašao 1980. godine i nastavio da živi sa (za sada) 12 nastavaka. Iako nije popularan kod kritičara, priča o dečaku po imenu Džejson, koji se utapa u jezeru zbog zanemarivanja nadzornika, postigla je ogroman marketinški uspeh. Međutim, jezero Camp Crystal u blizini Njutona u Nju Džerziju, nije zainteresovano za iskorištavanje popularnosti filma pa lokalno stanovništvo čak i tera posetioce.

9. Night of the Living Dead

Crno-beli triler iz 1968. odvija se u ruralnoj Pensilvaniji, izvan Evans Sitija koji se nalazi oko 50 kilometara severno od Pitsburga. Siroti gradić koji broji oko 2.000 stanovnika se jedva vratio normalnom životu od debitovanja filma pre 42 godine.

10. The Texas Chainsaw Massacre

Originalni film je izašao 1974, a rimejk 2003. godine. Film je zabranjen u mnogim zemljama, ali je i dalje zaradio oko 30 miliona dolara. U filmu je prikazan nameštaj napravljen od kostiju, ubica sa kožnom maskom i zamrzivač pun mrtvih tinejdžera. Kuća iz originalnog filma je viktorijanska kuća s početka 20. veka koja je izgrađena u okrugu Vilijamson u Teksasu odakle je tokom 90-ih godina prebačena u Kingsland. Neko vreme je u njoj bio restoran Junction House.

11. The Omen

Najveći deo filma The Omen snimljen je kod crkve All Saints u Londonu. Zamena bebe koja umire na rođenju nikad nije dobra ideja, ali predstavlja dobar zaplet za horor film. Međutim, izgleda da se oko deteta koje roditelji dobijaju dešavaju mnoge loše stvari. Kroz obrte i preokrete, gledalac se uvlači u uvrnut zaplet o ubistvu i slomljenom srcu sa kojim mnogi ljudi mogu da se povežu na ovaj ili onaj način.

17


RYAN GOSLING

10 stvari o...

18


84 cm Visok je 1 e George v o z e s s a Njegov p

i u Kanad je n e đ o R Bio

m Bulok o r d n a S sa je u vezi

m berlakeo im T m o Justin živeo sa i b lu C e us ickey Mo M u io m odine je glu Ima 32 g Kao mali ) en" (1955 d E f o t s "Ea lm mu je fi i n je il Om

od glume e s o i r o Um

iju sestru Ima star

Mindi

ina sa 16 god A L u e s Preselio 19


Najave

NOVI POLANSKI Režija: Roman Polanski Uloge: Emmanuelle Seigner, Mathieu Amalric Zemlja porekla: Francuska Premijera: Maj 2013. "Venus in Fur" je novi film čuvenog Romana Polanskog, koj će premijerno biti prikazan na kanskom festivalu. Sam film je adaptacija drame Davida Ivesa, dok su scenario zajedno napisali autor knjige i reditelj. Inače, ova drama je originalno inspirisana romanom Leopolda von Sacher-Masoch-a koji nosi isti naziv. O reditelju filmova "Pianist", "Rosmery's Baby", "Ninth Gate", "Tenant" znamo svašta, čuli smo razne stvari, ali ga pre svega cenimo kao jednog od najznačajnijh reditelja u istoriji, pa novi film željno iščekujemo!

Kako piše IMDb, radnaj je sledeća: "An actress attempts to convince a director how she's perfect for a role in his upcoming production."

20


21


THE BLING RING Re탑ija i scenario: Sofia Coppola Uloge: Emma Watson, Leslie Mann, Taissa Farmiga, Erin Daniels, Israel Broussard, Katie Chang Trajanje: 90 min


Novi film Sofije Kopole doživeće premijeru na ovogodišnjem Kanskom festivalu (15. maja 2013) u okviru programa Un Certain Regard. Priča rediteljke filmova "Marie Antoinette", "Lost in Translation" i "The Virgin Suicide", ovoga puta prati mlade tinejdžerke koje svoje slobodno vreme provode uhodeći preko interneta (i uživo) gomilu ponatih ličnosti mežu kojima su Paris Hilton, Lindsay Lohan, Megan Fox, Rachel Bilson, Audrina Patridge i Orlando Bloom. Glavne uloge tumače Katie Chang, Israel Broussard i Emma Watson. 23


Najave

JARMUSH Režija: Jim Jarmush Uloge: Tom Hiddleston, Tilda Swinton, Mia Wasikowska, John Hurt, Anton Yelchin Zemlja porekla: SAD Premijera: Maj 2013 (Cannes Film Festival) Novi film kultnog reditelja "Only Lovers Left Alive" zapravo je vampirska ljubavna drama u kojoj glavne uloge tumače Tom Hiddleston, Tilda Swinton, Mia Wasikowska, John Hurt i Anton Yelchin. Evo zapleta: „Adam (Hiddleston), an underground musician, deeply depressed by the direction of human activities, reunites with his resilient and enigmatic lover, Eve (Swinton). Their love story has already endured several centuries at least, but their idyll is soon interrupted by Eve's wild and uncontrollable younger sister, Ava (Wasikowska).“ Film će premijerno biti prikazan na, a gde drugo, no na Kanskom filmskom festivalu, koji ove godine vrvi od filmskih rediteljskih zvezda.

24


25


27


NOVI KRALJ ŠKOTSKE

JAMES McAVOY Letost ste imali priliku da u CINE magazinu čitate o povratku kraljev(stv)a na svetsku glumačku scenu u seriji sjajnih tekstova o Majklu Fasbenderu, Tomu Hardiju, Tomu Hidlstonu i Benediktu Kamberbaču. Iako sam i sama veliki obožavalac lika i dela pojedinih od ovih glumaca, iznenadilo me što među njih nije ubrojan i izvrsni Džejms Mekavoj. Verujem da se razlog krije u činjenici da je Mekavoj već duži niz godina prisutan u vrhu britanske i svetske kinematografije i da je miniserijal ovog tipa jednostavno ograničen prostorom da stvarno prikaže sve glumačke velikane sa ostrva, ali me je ipak ova situacija podsetila na trenutno vrlo aktuelni problem britanskog glumišta.

piše: Ivona Perne

Naime, da li zbog oštrog kontrasta koji je izazvala trenutna ekonomska kriza ili zbog kulture koja je više nego ikad osetljiva na bilo koju vrstu diskriminacije, u žiži pažnje medija se našla činjenica da je trenutni ’’vrh’’ britanskog glumačkog sveta po svemu sudeći rezervisan isključivo za uppermiddle i upper class krugove, dok se glumci iz državnih škola mogu nadati samo ulogama u sapunskim serijama, poput ’’Eastenders’’. Kamberbač je išao u Harou, Hidlston u Iton, a ni Fasbenderu prema informacijama u najboljem maniru six degrees of separation, nije išlo loše. Svi ovi glumci su neosporno talentovani, ali činjenica je, da u duboko klasnom društvu, kakvo je britansko i dan danas, glumci iz ’’nižih krugova’’ često ostaju zarobljeni

28


29


Persona

30


u igranju stereotipnih uloga, vezanih za njihovo poreklo. Uzmemo li u obzir gore navedeno, uspeh momka iz jednog od siromašnijih delova zemlje, koji je pritom uspeo da izbegne klasno etiketriranje kada su uloge u pitanju, je utoliko veći. Mekavoj je odrastao u Glazgovu, u socijalnom naselju, sa bakom i dedom, kod kojih je došao nakon razvoda roditelja, kada mu je bilo samo sedam godina. Pohađao je državnu, katoličku školu i planirao da bude sveštenik, sve dok jednog dana glumac Dejvid Hejman nije posetio njegovu školu i ponudio mu ulogu u filmu ’’The Near Room’’(1995). Nakon ove inicijacije, Mekavoj je nastavio da glumi u nizu televizijskih projekata, među kojima se našla i čuvena HBO serija u produkciji Spilberga i Henksa, ’’Band of Brothers’’, u kojoj su glumili i Fasbender i Hardi. Kritika počinje da obraća pažnju na njega nakon uloga u serijama ’’State of Play’’ (prema kojoj je nastao i istoimeni film sa Raselom Krouom) i ’’Shameless’’ (britanska verzija), na snimanju koje upoznaje svoju suprugu, britansku glumicu An Mari Daf. Mekavojeva velika šansa naišla je kada ga je Forest Vitaker predložio za ulogu škotskog lekara Nikolasa Garigana u filmu ’’Last King of Scotland’’ (2006). Paradoksalno, Vitaker je za ovaj film dobio Oskara za najbolju glavnu ulogu, iako je Mekavoj glumio titularnog lika u filmu (za utehu Džejms je dobio škotsku BAFTU za najboljeg glumca). Iste godine, kao oštar kontrast teškoj temi diktature u Ugandi, publika je Mekavoja gledala u dve romantične komedije. Prva je ’’Penelope’’, moderna bajka o začaranoj devojci koju može spasiti samo prava ljubav, a druga ’’Starter for 10’, ekranizacija romana Dejvida Nikolsa (’’One Day’’), o novopečenom studentu koji se oprobava u kviz turniru, sa ’’fatalnim’’ posledicama. Ako stavimo kritički uspeh po strani, dobro je poznata činjenica da je za planetarni uspeh u glumačkim vodama ipak potrebno nešto više. Današnja fantom kultura, mutant nekadašnjeg star sistema, vrlo neposredno je odgovorna za uspeh svojih favorita kroz dominaciju web 2.0 platforme- od fan web stranica, preko tumblr, facebook i ostalih naloga i ventila promocije.

31


Mekavoj je postao miljenik ženskog dela publike, koji svakako nije zanemarljiv (videti primer ’’Twilight’’, op.a.), ulogama u filmovima ’’Becoming Jane’’ i ’’Atonement’’. ’’Atonement’’ je krunisao prethodno bezuspešne pokušaje reditelja Džoa Rajta da uključi Mekavoja u neki od svojih filmova (šuškalo se i o ulozi u ’’Pride and Prejudice’’) i doneo Džejmsu nominaciju za Zlatni globus, kao i pažnju publike i kritičara, s obzirom da je film bio nominovan za sedam Oskara (uključujući i onaj za najbolji film). Često se za prelomni film u njegovoj karijeri uzima blokbaster ’’Wanted’’ (2008), s obzirom da američka publika teško priznaje evropske glumce, ako nisu delili kadar sa makar jednom od polovina holivudskog kraljevskog bračnog para. Šalu na stranu, ’’Wanted’’ je ’’otkrio’’ Džejmsa jednoj novoj ciljnoj grupi, koju ćete pre videti sa stripom, nego romanom Džejn Ostin u rukama. Ovo se pokazalo kao jako dobar poslovan potez, jer je skrenulo producentima pažnju na raspon talenta mladog škotskog glumca, koji je dokazao da je i više nego sposoban da nosi glavnu ulogu u visokobudžetnom filmu. Tri godine kasnije Džejms će se udružiti sa Fasbenderom u ponovnom pokušaju oživljavanja popularne franšize X-Men, i to ni manje ni više nego kao Čarls Ksavijer. Mekavoj je u dosadašnjoj karijeri imao veoma zanimljiv i žanrovski šarenolik razvojni put. Od fantazije, naučne fantastike, krimi i akcionih filmova, do drama i romantičnih komedija. Ono što je konstanta je njegov neosporni talenat u kom god formatu da se oproba. Pored igranih filmova, snimio je i nekoliko animiranih - Aardmanov ’’Artur Christmas’’, i ’’Gnomeo & Juliet’’, film koji čuvenu priču o Romeu i Juliji smešta u svet baštenskih patuljaka, sa veoma šarmantnim i inovativnim posledicama. Pored rada ispred kamere, Mekavoj se, kao i supruga An Mari, posvetio pozorištu, za rad u kojem je često veoma hvaljen. Zapravo, u bitci između pozorišta i filma kod njega uvek pobeđuje potonje, jer je suštinski neodvojivo od sadašnjeg momenta (dok će se ’’svet promeniti dok publika vidi film’’) i zato što u pozorištu ’’pričaš priču od početka do kraja i nikada ne prestaješ’’. Koliko mu je rad na daskama koje život znače bitan, pokazuje i činjenica da će produkcija novog nastavka X-Men sage morati da ga čeka dok ne završi trenutni angažman u predstavi ’’Magbet’’ u londonskom pozorištu Trafalgar Studios. Nakon kratke pauze u kojoj se posvetio 32

sinu, zbog koga je odbio ulogu u filmu ’’50/50’’ iz straha da ne propusti ođenje, Mekavoj se u 2013. vraća na velika platna u velikom stilu i još većoj produktivnosti. Za sve verne McAvoyers-e na meniju ove godine su tri gotova film, dva filma koja se trenutno nalaze u fazi postprodukcije, kao i jedan ’’audio film’’ tj BBC radio adaptacija poznate televizijske serije, kasnije i romana, ’’Neverwhere’’, kultnog fantazi autora Nila Gejmena.

Welcome to the Punch ’’Welcome to the Punch’’ je akcioni triler u kome Džejms igra policijskog detektiva Maksa Levinskog, koji godinama pokušava da privede pravdi kriminalca Džejkoba Sternvuda (Mark Strong). Sternvud je iz Ujedinjenog Kraljevstva pobegao na Island, ali je primoran da se vrati u London kada policija dođe u posed njegovog sina. Maks odlučuje da je ovo savršena prilika da se konačno razračuna sa njime. Izvršni producent filma je Ridli Skot, a režiju potpisuje Eran Krivi (radio kao asistent režije na filmovima ’’Breakfast on Pluto’’ i ’’Wimbldon’’).

Za ljubitelje književnosti:

Becoming Jane Atonement The Last Station Za mlade u srcu:

Penelope Gnomeo & Juliet Za ljubitelje akcije:

X-Men: First Class Trance


33


Trance Kada vas pozovu da režirate jedan od najvećih događaja u svetu, ne samo u domenu sporta, već i šire, morate da budete pomalo ludi ili potpuni radoholičari da paralelno sa time krenete u snimanje dugometražnog filma. Deni Bojl je čini se i jedno u drugo. Film ’’Trance’’ nam stiže nakon trogodišnje pauze, u kojoj se ovaj reditelj posvetio režiranju ceremonija olimpijskih igara i radu u pozorištu na sada već čuvenom Frankenštajnu sa Kamberbačom i Milerom. U ovom psihološkom trileru, Mekavoj igra lik Sajmona, eksperta za umetničke predmete koji radi u aukcijskoj kući. Sajmon ima problema sa kockom i zbog dugova pristaje da pomogne Frenku (Vansen Kasel) da ukrade skupocenu Gojinu sliku dok je aukcija u toku. 34

Problem nastaje kada Sajmon zbog udarca u glavu dobije amneziju, a niko ne može da otkrije gde je ukradena slika nestala. U očaju Frenk predlaže hipnoterapiju, a dolazak zgodne doktorke Elizabet Lemb (Rozario Doson) će iz korena promeniti sve. Bojl u ovom filmu nastavlja na tragu ’’Inceptiona’’ i pokušava da radnju filma donekle premesti na teritoriju ljudskog mozga, doduše sa manjim ambicijama i slabijim finalnim rezulatom nego u slučaju uratka Kristofera Nolana. Upravo tretiranje hipnoterapije kao neke supermoći je u stvari najslabija karika u ’’Trance’’-u, jer zahteva od gledalaca potpuno suzbijanje realnosti, koje preti da iste onda odalji od iskustva gledanja filma, koji bi po svemu sudeći (bar prema tome kako je film promovisan) trebalo da bude ukorenjeno u realnosti, a ne u naučno fantastičnim elementima. Paralela koja se doduše odmah


dobro, iako potonja dva aktera igraju svoj standardni repertoar- premazani kriminalac i zanosna manipulatorka. Mekavoj takođe nudi gotovo celi dijapazon svojih prethodnih glumačkih ostvarenja, prateći promenu Sajmona od šarmantnog izgubljenog dečaka do mračnijih delova njegove zakopane psihe. Bojlov angažman oko olimpijskih igara isijava u maksimalnoj upotrebi Londona kao nekog pratećeg glumca, nešto što je istini za volju bila odlika i njegovih ranijih filmova (videti ’’28 days later’’). Dinamika kamere i upotreba muzike nas takođe vraćaju u početnu fazu njegove karijere i podsećaju jako na ’’Shallow grave’’, još jedan snažan psihološki triler.

#Filth

nameće je povezanost stanja trensa i stanja koje kod gledalaca izaziva gledanje filmova, pogotovo u bioskopskoj atmosferi, nešto što Bojl ističe kao pokretačku ideju iza projekta. Ova premisa je zapravo osnova oniričke teorije filma koja pokušava da nađe idejne spone između filma i sna, kao i fizološke sličnosti između ova dva fenomena. Totalni mrak, odsustvo fizičkog pokreta, poziv na psihičko i emotivno učestvovanje, sve su to elementi koje gledanje filmova deli sa procesom sna kod ljudi. Ako stavimo po strani problematiku upotrebe hipnoterapije, kao oruđa koje po principu deus ex machina gura priču filma napred, zaplet i obrt filma su izvedeni majstorski, a šanse da unapred pogodite baš sve su svedene na minimum, upravo zbog selektivne distribucije podataka (kao u nekom Agata Kristi romanu). Glumački trougao Mekavoj-Kasel-Doson funkcioniše

Film je nastao prema istoimenom romanu Irvina Velša, koji je filmskoj publici najpoznatiji kao autor romana ’’Trainspotting’’. Velš je i autor scenarija, zajedno sa rediteljem Džonom S.Berdom. Mekavoj igra glavnu ulogu, korumpiramog i manipulativnog policajca Brusa Robertsona, koji žarko želi da dobije predstojeće unapređenje i ne preza ni od čega kako bi obezbedio da se to desi. Robertson, teški zavisnik od kokaina i seksa, vidi novi slučaj brutalnog ubistva kao idelnu priliku da smesti svima oko sebe, ali kako tone dublje i dublje u spletke polako počinje da gubi razum. Pored Mekavoja, u filmu ćete imati priliku da vidite i sjajnog Džejmi Bela, kao i glumačke legede, Džima Brodbenta i Širli Henderson.

The Disappearance of Eleanor Rigby ’’The Disappearance of Eleanor Rigby’’ je filmski projekat u dva dela, koji priča priču o mladom bračnom paru iz odvojenih perspektiva supružnika. Džejms Mekavoj igra ulogu muža, Konora Ludlova, a Džesika Čestejn ulogu žene, Elenor Rigbi. Projekat je držan u tajnosti, jedino što je poznato jeste da su filmovi trenutno u fazi završne obrade i da se premijera, makar jednog dela, ako ne i oba, očekuje u septembru ove godine. Režiju diptiha potpisuje scenarista Ned Benson, kome je ovo prvi rad na dugometražnom filmu.

35


Brać a

COEN 36


Piše: Goran Mirković kakavfilm.com

DRUGI DEO

Les Auteures

Itan i Džoel Koen, profesionalno poznati kao „braća Koen“, smatraju se jednim od vodećih američkih filmskih profesionalaca, kao i u očima mnogih, najkreativnijim i najoriginalnijim modernim autorima nezavisne filmske produkcije. Ovaj duo u većini slučajeva zajedno piše, režira i producira svoje filmove, dok se pre nekoliko godina nisu zvanično podelili i Džoel je preuzeo svu odgovornost oko režiranja, dok je Itan više vremena krenuo da posvećuje produciranju njihovih i dalje zajedničko napisanih naslova. Pošto će ovaj članak biti posvećen odavanju počasti ovom za mene zaista fenomelanom tandemu, kao i detaljnoj analizi svih njihovih filmova, mogu uzeti sebi za pravo da istaknem tipične tačke koje se provlače u svim njihovim ostvarenjima. U večini slučajeva, klasičan film braće Koen sadrži elemente kao što su kompleksan zaplet, bizarne situacije i likove, duhovite i vrlo inteligentne dijaloge, kao i večitu 37


kriminalnu notu koja je skoro uvek glavna tema njihovih priča. Pored pomenutih elemenata, filmovi braće Koen uglavnom prolaze kroz tri faze: Prva faza započinje sa momentalnim problemom u narativu, vezanim ili za protagonistu ili situaciju koja se odvija oko njega. Druga faza otkriva kakav će kinematografski ogrtač obgrliti priču i dešavanja, dok se treća faza fokusira na sve ono što čini filmski ugođaj gledanja njihovih ostvarenja toliko specifičnim, a to podrazumeva simbolizam, vizualne metafore, dijaloge vredne svakodnevnog citiranja, vrlo detaljisane setove i sam izuzetno kvalitetni vizualni stil koji sve zajedno navedene elemente projektuje u jednu divnu i izuzetno dobro funkcionalnu celinu.

O Brother, Where Art Though? (2000) Braća Koeni su nadmašili sebe sagom o trojici veoma posebnih zatvorenika. Iako je ovaj projekat osnovan i inspirisan Homerovim antičkim delom “Odiseja”, prethodno znanje o istom nije krucijalno da bi se film mogao lepo ispratiti. Ovo je film koji pruža dvostruki potpuni ugođaj: gledanja i slušanja. Soundtrack, odnosno, muzička podloga je zaista vrlo svojstvena filmu: riznica bluza i gospela. Stvara se utisak da je sam film u ulozi nekog „proizvoda”, a muzika mu predstavlja „ambalažu” ili „omotač”, koji stavlja posebnu ukrasnu „mašnicu” na svaku scenu. Likovi su vrlo bogato prezentovani zahvaljujući odličnom izboru glumaca koji nam stvaraju jedan tako autentičan doživljaj sa ukupnom radnjom koja se oko njih događa i vode nas u ona stara vremena kad su postojali pravi karakterni glumci, gde je samo njihovo prisustvo davalo na stilu, slojevitosti i autentičnosti filma. Ovo jeste komedija, ali ne isforsirana, već prosto u pravoj meri i u pravo vreme. Senario je sjajan i fantastično ispoštovan od strane glumačke ekipe. Nisam mu neki fan, ali moram da priznam da je u ovom filmu Džordž Kluni naprosto neverovatno dobar kao zalizani slatkorečivi prevarant. „Obrother, Where Art Though?“ je svakako jedno od boljih ostvarenja braće Koen, a Klunijev zasigurno najbolji film do sada. Ispratite ovo remek-delo i spoznajte 38

zašto ga rado preporučujem svima. „O Brother, Where Art Thou?” je jedan od onih filmova koji je nažalost nedovoljno hvaljen i poštovan.

The Man Who Wasn’t There (2001) Fantastičan Neo-noir smešten u četrdesetim godina prošlog veka, centriran oko jednog dosadnog berberina po imenu Ed Krejn (Ed Crane), koji ispada mnogo kompleksniji nego što smo navođeni da u prvi mah vidimo. Noir filmovi su se oduvek fokusirali na ljude koji zapadaju u bezizlazne situacije, gde jedna loša odluka pokrene lavinu užasavajućih posledica, petljajući više ljudi u isti sos. Naš glavni lik, Ed (odlično predstavljen od strane Bilija Boba Tortona), je žrtva sopstvenog života. Živeći u disfunkcionalnom braku i radeći sa svojim bratom kao berberin, Ed se provlači kroz život kao senka, neprimetno i tiho. Ed je čovek kome se puno dobrih stvari u životu jednostavno ne dešavaju. Smoren od spostvenog postojanja, naš glavni akter stavlja svoju sudbinu na kocku i tu nam se priča znatno dopunjuje, a po Eda znatno pogoršava. Braća Koen su se i u ovom žanru maestrolno pokazali. Oni nam predstavljaju jednu crnobelu teksturu sa primesama fantastične sive koja pravi atmosferu i sam doživljaj filma izuzetno autentičnim. Priča prati klasičan koncept noir filmova, plus sadrži i finese veoma kvalitetnog i većini poznatog crnog humora koji braća Koen provlače kroz sve njihove projekte. Za sve ljubitelje starog žanra, stvarno će biti pravo uživanje da gledaju kako fantastični Koen duo kombinuje crno-beli filter i stvara izvrsne senke sive boje. Noir je jedini žanr koji benificira od relativno primitivne tehnologije u kojoj je snimljen. Ovakav vizuelni stil izuzetno nagrađuje i pomaže zadimljenoj atmosferi u kojoj se oseća pohlepa, ubistvno i moralna siromašnost, u svetu gde niko nije ono što se predstavlja i gde se iščekuje tragičan kraj. „The Man Who Wasn't There“ je još jedan u nizu primera gde se fantastično napisani materijal izvrsno realizuje preko odlično kastovanih i vrlo kvalitetnih profesionalaca. Za mene lično, ovo je uloga karijere Bilija Boba Tortona. Bili je hladan, indeferentan i


stoga i pravi glumac za ovaj posao. Njegovu suprugu tumači fenomenalna Frencis MekDormand koje je životni partner Džoela Koena, a ujedno i jedna od najpotcenjenijih glumica u Holivudu. Frencis je zaista pouzdana glumica koja uvek doprinese znatno više nego što se očekuje od njen. Ovde u epizodnoj roli briljira još jedan česti gost u Koenovim filmovima, a to je Žon Polito (Jon Polito). Naravno, nikako ne treba zaboraviti i Džejmsa Gandolfiniji (James Gandolfini) koji je ključna figura ovog filma.

Intolerable Cruelty (2003) Pošto sam veliki ljubitelj stvaralaštva braće Koen, teška srca pišem ovu kritiku, ali osećam da svakako to moram da uradim pošto sam pokrio sva ostala njihova ostvarenja i o braći nisam pisao ništa drugo pored hvalospeva. Pored gomile sjajnih filmova, dođe uvek vreme da se izbaci i jedan kompletni i totalni promašaj. Priča filma se centrira oko Majlsa Mejsija, advokata koji se specijalizovao za razvode. Mejsi uglavnom radi sa bogatim i imućnim klijentima iz okoline Los Anđelesa. Majls je poznat kao advokat koji zna da sklopi „gvozdeni“ predbračni ugovor i pravnik koji je sposoban da zaštiti svoje klijente i njihovim suprugama sredi da izvuku deblji kraj u razvodu. Ali, naravno da mora da ima „ali“ kada je ovakva priča

u pitanju, Majls upoznaje Merilin Reksrot koja mu se poigrava sa glavom i nikako ne reaguje na njegove „čini“. Iako genralno ovo nije očajan film, „Intolerable Cruelty“ je svakako daleko ispod svih ostalih Koenovih ostvarenja i biva viđen kao jedna zaista glupa i bezvezna mrlja na do njega, besprekornom rezimeu. Ovde se jasno vidi da su autori pokušali da se oprobaju u mejnstrim filmskom stvaralaštvu, ali i pored po malo pretencioznih i delimično duhovitih dijaloga, njihov projekat namenjen „uzimanju novca“ je prilično proziran i jeftin po sadržaju. Iako su zvučna imena učestvovala u njegovoj realizaciji, materiajl koji su napisali braća Koen zaista nije ništa posebno ponudio što bi ga učinilo memorabilnim i generalno dostojnim njihovog potpisa. Performansi su ok, ne katastrofalni, ali u najbolju se može reći da su samo ok. Kluni je vrlo bezličan, dok je Ketrin Zeta-Džons donekle i uverljiva kao famme fatale koja se udaje zarad novčane sigurnosti (znamo joj muža, sve je ok). Čak ni Džefri Raš koji mi je jedan od omiljenijih glumaca nije uspeo da ostavi neki poseban utisak. „Intolerable Cruelty” je jedan prežvakan i krajnje nepotreban film koji svakako treba da preskočite ako ste ljubitelj stvaralaštva braće Koen. Nerazumljiv potez Koenovih.

39


The Ladykillers (2004) Iako je ovo moderna adaptacija istoimenog filma iz 1955. koja ne sadrži isti stil i više je okrenuta ka modernoj publici, doživeo sam „Ladykillers“ kao vrlo zabavnim filmom. Mnogi fanovi braće Koen odbacuju ovaj film, pošto je zaista jedan od njihovih najkomercijalnijih. Pa šta ako jeste? - Film sadrži sve pečate fantastičnih reditelja i scenarista. Ima sjajnu priču, zanimljiv i pomalo mračan zaplet, dobru glumačku ekipu i vizualno je zaista vrlo impresivan. Od samog početka pa do samog kraja, „Ladykillers“ je lepo potkovan savršenom gospel temom. Ovo je jedan od onih filmova koji sadrži savršenu dozu komedije i to na pravim mestima. Radnja se odvija oko nekolicine različitih likova, okupljenih po njihovim sposobnostima u jednu ludu i komičnu zbrku. Veliki faktor čini i sama lokacija radnje, okolina Misisipija, sa svojim jakim bojama i saundtrekom koji je poreklom odatle. Pomoću ovih trikova Koeni uspevaju da stvore posebnu atmosferu koja se jako teško zaboravlja. Tom Henks odlično predvodi ovaj sjajni 40


asambl, igrajući južnjačkog gospodina sa kriminalnim tendencija, koji sa svojom ekipom eksperta dokazuje koliko su ustvari nesposobni. Pored Henksa, ovde je vrlo zapažen i Marlon Vejns (Marlon Wayans), po meni izuzetno talentovani i perspektivni glumac koji naprosto treba da okonča svog agenta jer mu karijeru već godinama usmerava u pogrešnom pravcu. Jedini pravi problem ovog filma je što mu fali veliki završetak. Priča se okončava nekako suviše mirno. Ovaj film nije kultni, ali je ipak jedna vizualno spektakularna crna komedija, koja sa svojom fantastičnom muzikom i šašavom radnjom će definitivno dobro zabaviti većinu publike. Jeste definitivno jedno od slabijih ostvarenja braće, ali je i dalje svakako film vredan višestrukog gledanja.

No Country For Old Men (2007) Ko je stigao sa čitanjem dovde, sada je već prilično siguran da sam veliki ljubitelj stvaralaštva braće Koen. Ono što sam uspeo da primetim jeste da je ovo ostvarenje mnoge ljude ostavilo u upitnom stanju, neshvatajući u potpunosti njegovu svrhu i poruku, tako da ću se koncentrisati da u ovoj recenziji što je više moguće razotkrijem misteriju i približim sadržaj onima koji ga nisu baš najbolje razumeli. Prva stvar koju treba ovde napomenuti jeste da su braća Koeni uradili adaptaciju genijalnog romana Kormana Mekartija, dobitnika Pulicerove nagrade, koji im je lično asistirao pri pisanju scenarija. Priča filma prati prosečnog lovca iz Teksasa koji sasvim slučajno u nedođiji nailazi na gomilu leševa, heroina i torbu sa dva miliona dolara u gotovini. Videvši da je ovo bio neki ozbiljan okršaj bandi koji se sveže završio, lovac koristi svoju priliku i brže bolje kupi sve vredno što je ovde našao i nestaje kako ga neko slučajno ne bi primetio. Ono što lovac ne zna jeste da je njegov trag nanjušio čovek koji se drugim rečima osim „kompletni i sadistični psihopata” ne može opisati. Lovac većinski deo filma uspeva vešto da bude korak ispred nemilosrdnog ubice, ali odmah se vidi da je njihov okršaj na samom kraju neizbežan. Dok se ova dva lika igraju mačke i miša, njima u trag ulazi i iskusni šerif. Iako je neosporiv kvalitet ovog ostvarenja,

ono što ljude najviše buni kod „No Cunty for Old Man” jeste njegova poruka i enigmatičan scenario koji ne objašnjava sam sebe i većinu svojih segmenata drži u misteriji. „No Cutnry For Old Man” se u jednoj rečenici može objasniti kao „meditacija prirode nasilja usađena u kolektivu Američke psihe.” Ovo je ustvari kombinacija Holivudskih trenutno izuzetno popularnih nasilnih filmova prikazanih kroz prizmu svakodnevnih ljudi koje Koeni stalno koriste u svojim ostvarenjima. Film se celokupnom dužinom svoga trajanja bavi pitanjima morala, šta je smatrano moralno, a šta nije, a pored toga, veliki fokus ima i na časti, kao i tajmingu i slučajnostima. Čitava radnja filma je kada se malo pažljivije pogleda pitanje tajminga i na kom mestu ste se našli u određeno vreme. „No Country For Old Man” je sa tehničke strane perfektno ostvarenje. Scenario je spektakularan, ne samo zato što donosi jednu uzbudljivu priču jurnjave mačke i miša, nego što i zadire duboku u psihu svakog od aktera, a nudi i duboku analizu i kritiku nasilnog sveta u kojem živimo. Iako sve ovo na prvu ruku deluje prenaglašeno, ipak je istina da se uklapa u realnu sliku današnjice. Film je maestralno snimljen. Pored zaista genijalnih kadrova, projekat je toliko dobro i izmontiran da naprosto niti jedan momenat nije suvišan i van direktne veze sa pričom i likovima. Na stranu to što je priča izvrsna, puna tenzije, nasilja i vizualno spektakularno ispraćena, ono što je zaista najveće bogatstvo ovog filma jesu likovi i glumci koji ih tumače. Havijer Bardem se definitivno pokazao u najboljem mogućem svetlu. Njegova rola Antona, hladnokrvnog i dementiranog ubice, bih svrstao u top 10 performansa koje sam do sada imao prilike da vidim na filmu. Anton je više simbol nego stvarna osoba, moglo bi se čak i reći duh, i to je definitivno ono što najviše buni gledaoce. Bardem je za ovo delo nagrađen Oskarom, ali sam siguran da je to najmanje bitno jer mu je ova uloga zaista otvorila sva vrata u Holivudu. Pored Bardema, treba pohvaliti i Džoša Brolina koji je briljirao kao lukavi lovac. „No Country For Old Man” je spektakularno ostvarenje čiji simbolizam daleko prevazilazi ono što je ustvari pokazano na filmu. 41


Burn After Reading (2008) “Burn After Reading” je odličan i vrlo sarkastičan projekat. Braća Koeni se vraćaju sa izvrsnom super zamršenom crnom komedijom, koja pored svog humorističkog i sarkastičnong sadržaja, poseduje i faktore kriminala, spijunaže, kao i teorije zavere. Jednostavno obavezno gradivo za svakog samopoštovanog poklonitelja dela poznate braće. Iako je većinski ovaj film zbilja smešan, on istovremeno i oslikava pravu sliku idiotluka, gluposti, neistrajnosti, nemogućnosti da se isplanira jedan korak unapred, ispunjujući svoje postojanje naglim i nepromišljenim potezima, bez razmatranja o posledicama ljudi koji nas okružuju i konstantno predstavljaju opasnost za našu ličnu sigurnost i egzistenciju. Iako su likovi na prvu loptu izuzetno smešni i dopadljivi, ovaj opis i namera Koena se brzo primećuje i tera nas na analiziranje, koliko ustvari ovakvih imbecila egzistira u našem društvenom životu. Naravno za ovakvu živopisnu sliku je definitivno zaslužan i kasting sastavljen od sve samih zvezda, pravih profesionalaca, koji su znali da iskoriste ovaj odlični scenario, pun fantastičnih dijaloga. Džordž Kluni po treći put u filmu braće Koen, i to su mu po meni, najslavniji momenti karijere. Frances Mekdormand po četvrti put u filmu svoga supruga Džoela Koena, i uz pomoć Breda Pita, čini glavni i najkomičniji duo filma. Oni “zakuvavaju” čitavu radnju, prezentujući nam najpohlepnije i najdebilnije likove, koji svojom površnošću pokreću niz nesrećnih i konfuznih situacija. Urnebesno, pogotovo od strane gospodina Pita, koji nam oslikava isfemiziranog instruktora u teretani – bukvalno sam plakao od smeha! Ostatak ekipe je isto vrlo blistav, ne treba nikoga posebno isticati, sve sama velika imena sa odličnim karakternim ulogama. Većina kritičara pravi problem u vezi sa zapletom ovog filma, kako je on nije dovoljno koherentan i kako je skoro pa i nepostojeći. Ne slažem se sa ovim izjavama, zaplet je onakav kakav i treba da bude na osnovu toga gde pokušava da usmeri fokus: spontan, naglo i kreativno isforsiran, sa velikim preskocima i neizvesnošću. Bazični koncept je da Frances Mekdormand i Brad Pit pronalaze disk koji sadrži poverljive informacije, oni uočavaju to, i pokušavaju da iznude novac, iako su apsolutni amateri u tome. Ono što sledi odavde jeste krimi triler prezentovan iz aspekta nekolicine nesposobnih idiota. Zaplet je odličan, upravo zato što je tako raštrkan, jer glavni likovi, koji što bi se reklo “vode kolo”, apsolutno nemaju 42

pojma šta rade i u šta se petljaju. Film je od samog početka apsurdno smešan i svaki segment ozbiljnosti u radnji biva sarkastično iskarikiran. Ovo je u mojim očima jedan zabavan, odlično napisan i fantatično režiran film, gde konfuzni scenario i odlična gluma zaista sijaju. “Burn After Reading” zahteva zaista specifičnu publiku koja će moći da prevaziđe njegovu grubu površinu i upusti se u poruku i centar onoga što pokušava da prenese.

A Serious Man (2009) Apsolutno remek-delo! Kao i u prethodnim delima braće Koen, tako i u ovom postoji aluzija, skup indirektnih ili pasivnih referenci u vezi sa samim filmom. U ovom slučaju su sve reference uglavnom biblijske, preciznije, za one koji su upućen u materiju, o priči o Jovu. Svaka scena u filmu sadrži dualno značenje. Leri (perfektno prezentovan od strane Majkla Stulbarga) je pripadnik radničke klase ljudi (po zanimanju profesor fizike, i kao što znamo, moderna fizika strogo odbacuje i udara u samu srž „vere”, „apsolutne istine” i njihovih zakona) kome se brojne loše stvari dešavaju bez ikakvih razloga i objašnjenja. Kao i u originalnoj priči kada se bog obraća Jovu iz oluje, govoreći mu da neće objasniti zašto se ovakve užasne stvari dešavaju baš njemu, uz razliku što originalni Jov na kraju dobija zastvarne kazne i uspeva da zadrži svoju veru, dok naš Jov (Leri) zadobija egzistencionalne, i na kraju gubi svaki tračak nade. U ovoj sporo odvijajućoj komediji crnjoj od najcrnjih, prepunoj subliminarnih poruka, mi bivamo izloženi jednom velikim paradoksu, ali ako nastavim dalje da elaboriram, ne morate ni gledati film, zato ću stati ovde. Koeni su kroz čitavu svoju karijeru bili kritikovani na svojoj mizantripiji i elitizmu i kritičari su oduvek tvrdili da se braća upravo podrugljivo smeju svoju likovima koje realiziju pred kamerama. Iako je ovo vrlo interesantna teorija, ne bih se baš složio sa takvim tvrdnjama. Mislim da braća, a to se posebno vidi u ovom ostvarenju, kroz svoje likove upravo pokušavaju da pokažu da se problemi neće rešiti sami od sebe i da ne postoji nikakva sila, niti vera koja može opravdati njhiove nepromišljene odluke i loš tajming. Baš kao i u „Burn After Reading” Koeni pokušavaju da dočaraju da sudbina nikako


43


ne zavisi samo od jednog pojedinca i da je upravo univerzum sastavljen od toliko mnogo različitih faktora koji istovremeno postoje i deluju, i indirektno utiču jedni na druge. Koliko god ovo zvučalo crno i beznadežno, u potpunosti se ovde slažem sa Koenima, stoga i toliko volim ova dva navedena filma. Smatram da je prilično egocentrično i bahato da čovek zapravo misli da sam svojim minijaturnim postojanjem može sve da menja. Postoji dosta filmova koji oslikavaju individue koji sami uspeva da se izbore sa svojim problemima i nose svet na leđima, e “A Serious Man” je upravo kompletna suprotnost toga. “A Serious Man” govori da se stvari nekada jednostavno dese, zaslužili mi to ili ne. Još jednom, fantastično tehnički realizovan projekat i još jednom idealan kasting za vrlo dobro napisan scenario. Majkl Stulberg je izneo performans kakav niko nije očekivao od njega. Ne sećam se da sam se u skorije vreme sreo sa kompleksnije napisanim i još kompleksnije realizovanim likom kao što je Leri Gopnik. Odlične performanse su zabeležili sjajni Ričard Kind i Fred Melamed. „A Serious Man“ je definitivno najnekonvencionalniji film braće Koen koji će zasigurno odbiti širu publiku zbog svog mračnog ogrtača i sekvenca koje zahtevaju veliko predznanje pre nego što se upustite u gledanje.

True Grit (2010) Izuzetno kvalitetan film. “True Grit” je jedan od retkih filmova braće Koen koji će se zasigurno dopasti široj publici. Iako poznati po svojim „umetničkim filmovima“, delima koja zahtevaju prilično određen krug posmatrača, braća nam prezentuju jedan jednostavan i odličan vestern film, žanr koji Holivud u poslednjih deceniju, dve konstatno odbacuje. Čitavo iskustvno gledanja ovog filma deluje prilično autentično. Kao po pravilu u filmovima braće Koen, dijalozi su fantastični i evidentan je osećaj kompletne autentičnosti vremena i mesta na kojem se radnja odvija. Čitavom tom originalnom šmeku se pridružuju i odlična kostimografija kao i kinematografija generalno. Kostimi su baš kao iz onih klasičnih vesterna, prljave i izbledele krpe, koje dodaju dosta na osećaju realnosti. Što se tiče kinematografije, ona je ispoštovala sve zaštitne znakove tog 44

vremena i žanra, posedujući surovo i veoma prirodno osvetljenje, šmek ispranosti na odorama, glatke i klizne pokrete kamere, kao i paletu boja koje su zbilja viđene samo u prirodi, bez ikakvih suvišnih efekata. Film kao rimejk istoimenog dela iz 1969. godine, po meni sadrži mnogo veće kvalitete. Pored pomenutih tehničkih faktora i fantastičnih dijaloga, on sadrži i definitivno znatno bolji kasting. Ovaj maestralni ansambl je predvođen odličnim Džefom Bridžesom, koji je definitivno glavna i najveća zvezda na platnu. Dozvoliću sebi dovoljno drskosti da kažem da smatram da je Bridžes obavio bolji posao od Džona Vejna u tumačenju Rustera Kogburna. Džef čini ulogu znatno bogatijom, time što umeće dosta svog stila i senzibilnosti, kombinujući alkoholičarsku rasejanost i trapavost sa drugom stranom ličnosti koja je sačinjena od privrženosti, istrajnosti, kao i crtama iskusnog i pravičnog lovca na kriminalce. Bridžes ima odličnu podršku u Metu Dejmonu, kome iako nisam fan, želim da dam pohvale za ovde obavljen posao. Vrlo se jasno vidi da mu je uloga legla i da se zabavljao snimajući ovaj film. Bridžes i Dejmon sa velikom lakoćom uspevaju da kombinuju komične situacije i dijaloge a da ne narušavaju ozbiljnost filma. Vrlo suptilno i umereno. Posebno treba izdvojiti debitantkinju na filmu Hejli Stejnfild (Hailee Steinfeld), koja je od 15.000 kandidata dobila šansu da zasija na velikom platnu. Devojčica je definitivno opravdala poverenje reditelja, ostvariviši jedan fokusirani, tvrdoglavi i pravični lik, dostojan saradnje sa ovako priznatim ostatkom ekipe. Nazire se vrlo svetla budućnost za četrnaestogodišnju Hejli. Ono što sam ranije pomenuo da je ovo „najprihvatljiviji” film braće Koen za širu publiku, odnosi se na to što ovaj projekat poseduje jedan vrlo prost i pravolinijski narativ. Radnja je jednostavna i teče u normalnom toku, bez ikakvih kriptičnih zapleta, čineći ga vrlo lakim za pratiti. Ovaj film iako ne poseduje neke dramatične momente, koji bi uzdrmali posmatrača, da mu ostvari neki veliki utisak, on je ipak vrlo uzbudljiv za gledati. Avantura braće Koen kroz Divlji Zapad je jedno vrlo interesantno, dinamično i komično iskustvno. reporučujem ga svim ljubiteljima dobrog filma.


45


46


Spektakl

47


piše: Jovan Vladimir Borka

WOLV

48


VERINE Ako ovako nastavi, Marvel će uskoro postati jedan od najznačajnijih producenata/mejdžora u svetu filma.

Davne 1994. godine, studio 20th Century Fox otkupio je prava na filmove sa likovima, koji će u filmskom svetu ostati poznati kao X-Men serija/franšiza. Od tada snimljeno je mnogo dobrih naslova: "X-Men" (2000), "X2" (2003), "X-Men: The Last Stand" (2006), "X-Men Origins: Wolverine" (2009), "X-Men: First Class" (2011), a naredna dva nose nazive "Wolverine" (2013) i "X-Men: Days of Future Past" (2014). Zanimljivo je da je u prvih pet filmova uloženo oko 750 milona dolara, a oni su zajedno (samo u bioskopima) zaradili oko 1,9 milijardi - eto radosti i razloga za nove nastavke. Filmovi iz ove franšize, pored pubilke, dobro su prošli i kod stručnjaka, pre

49


X-Men (2000) X2 (2003) X-Men: The Last Stand (2006) X-Men Origins: Wolverine (2009) X-Men: First Class (2011) The Wolverine (2013) X-Men: Days of Future Past (2014) Deadpool (2015)

50


svega zbog podteksta diskriminacije i među-rasne netrpeljivosti. Film jednostavnog naziva "The Wolverine", dolazi nam 24. jula 2013. godine, a reditelj je James Mangold poznat po naslovima "Girl, Interupted", "Walk the Line" i "3:10 to Yuma". Inače, tokom 2010. za film je angažovan Darren Aronofsky, ali je on zbog stalnog odlaganja početka snimanja morao da odustane od projekta. Film je sniman u 'normalnom prostornom osećaju', ali je nakon montaže konvertovan u 3D (budžet je bio oko 100 miliona dolara). Priča prati Logana (Hugh Jackman) koji u vremenu nakon radnje filma "X-Men: The Last Stand", putuje u Japan gde se susreće sa jednom osobom iz svoje prošlosti. Ovo je film u kojem se Wolverineu kao opcija otvara i smrtnost... Film "The Wolverine" sniman je tokom leta 2012. godine u Škotskoj, Australiji i Japanu. Muziku je pisao Marco Beltrami, nominovan za Oskara za film "3:10 to Yuma" iz 2007. godine. Evo šta je Empire Magazine napisao o filmu: "This is all very encouraging stuff from director James Mangold, a man who's obviously not afraid of tweaking the original source material to serve his own ends. A vulnerable Logan? This we have to see - if only to wash out the memory of 'X-Men Origins: Wolverine' that still bothers many fans of the big fella." Izvršni producenti Marvela često su proteklih godina napominjali opasnost od preterane upotrebe ovog lika u franšizi, jer je najavljeno da će se Wolverine pojaviti i u "X-Men: Days of Future Past" (2014), mada kada publika nekog voli, nema ništa protiv da ga ponovo vidi (ovo dokazuje i fantastični Robert Downey Junior kao Iron Man).

51


52

piše: Igor Jurilj


MARTA ETURA Španjolska muza u Goyinoj nemilosti

M

arta Etura Palenzuela ime je jedne od najljepših žena koje je ulovila leća španjolskih kamera posljednja dva desetljeća. Mnogi bi se složili da se radi o glumici neklasične ljepote i opuštenijeg pristupa od onog najpoznatije Španjolke – Penelope Cruz. Etura je ona pristupačna, ozarena djevojka iz susjeda s kojom bismo svi željeli biti... Na ovaj ili onaj način. No iza imena Marta Etura skriva se Valentina Burgueño Rodriguez, ime koje je zamijenila zvučinijim umjetničkim pseudonimom i uspjela se zadržati poput najdivnije poslijepodnvne jeke u našim ušima, ali i mislima nakon samo jednog pogleda na nju. Rođena 28.10.1978. u San Sebastianu, priobalnom baskijskom gradu, mlada je Etura provela jednostavno i mirno djetinstvo trenirajući ples i radeći postepeno na svom glumačkom talentu kojeg je počela ozbiljnije osvješćivati kao tinejdžerka. Završivši srednju školu kao

53


sedamnaestogodišnjakinja, Etura nakon mature odlazi u Madrid gdje upisuje Školu glume Cristine Rote – argentinske glumice i profesorice dramaturgije, zaslužne za uspjeh Guillerma Toleda, Alberta San Juana, Nathalie Poze, Andrésa Lime, Luisa Bermeja, Penélope Cruz i Roberta Álama. Nakon četiri godine studija završene u roku, mlada glumica sa sjevera Španjolske neumorno nastavlja obrazovanje odabirom privatnog studija scenarija i režije. Ovaj je odabir studija bio formalan, ne bi li zadovoljila ambicije roditelja, dok se Marta oduvijek pronalazila isključivo u glumi. Radila je povremeno na kazališnim daskama s trupom iz rodnoga grada, a s diplomantima Rotine škole počinje po prvi puta javno istupati i bivati primjećena, što joj ubrzo osigurava epizodnu ulogu u televizijskoj seriji Raquel busca su sitio (Raquel traži svoje mjesto), a zatim u španjolskim videospotovima poput onoga grupe Fangoria. Etura polako širi djelokrug prelaskom na kratkometražne filmove gdje se pojavljuje pred kamerama svojih prijatelja sa studija režije. No jedan će neobavezan odlazak u centar grada Eturi promijeniti kurs u karijeru. Susret s redateljem i scenaristom Joaquín Oristrell 2001. godine Eturu uvodi u svijet dugometražnoga igranoga filma. Debitantska uloga u screwball komediji "Sin vergüenza" (Bez srama) dala je dvadesetrogodišnjoj glumici priliku da uđe u filmski svijet i ostavi se konobarenja čime je zarađivala u vrijeme studija. U filmu "Bez srama", almodovarovske bizarne manire i pretjeranosti, stala je uz imena koje je gledala nedugo prije upravo u Almodóvarovim filmovima - Daniela Giméneza Cacha (Loš odgoj), Verónicu Forque (Matador), Candelu Pena (Sve o mojoj majci) i Rosu Mariu Sardà (Sve o mojoj majci). Iako je ostvarila malu, sporednu ulogu, svojim šarmom i zrelom glumom Etura zatara vrata staroga života i ulazi u klub španjolskih glumačkih velikana. Dječačke nevinosti, ali fatalne španjolske zavodljivosti, Etura 2002. upoznaje Manu54

ela Gutiérreza Aragóna – redatelja adaptaciji pikarskog romana o najpoznatijem španjolskom lutalici - Don Quijoteu. U filmu "El Caballero Don Quijote" Etura je utjelovila krasnu Dulcineju del Toboso i na nadolazećim Goyama dobila soju prvu nominaciju u karijeri i to u kategoriji najbolje mlade glumice. Iste je godine na Goyama za najbolju ulogu nominiran španjolski Robert de Niro – Luis Tosar, o kojem smo pisali u pretprošlom broju. Tosar je tada zasjao u filmu "Los Lunes al Sol "(Ponedjeljci na suncu), a idući projekt oboje glumaca bio je zajednički. Triler "Trece Campanadas" (Trinaest zvonjava) u režiji Xaviera Villaverdea bio im je prvi pohod u ovaj rijetko dobro ostvareni žanr, no unatoč neuspjehu filma, film je njima donio uspjeh na privatnom planu. Par je od tada započeo svoju vrlo privatnu, neeksponiranu romansu koja će završiti puno kasnije, no kao par će nastupiti zajedno još nekoliko puta pred kamerama u fantastičnim španjolskim trilerima. No trileri nisu jedini žanr u kojem su se ljubavnici našli zajedno. Svemir je htio učvrstiti njihov odnos drugim zajedničkim filmskim projektima, a jedna od njih bia je nova drama Gutiérreza Aragóna "La Vida Que Te Espera" (Život što ti slijedi). Sposobnost da i sama bude ženski kameleon, kao što je to i sam njezin partner Luis Tosar bio, Etura u filmovima pokazuje različita lica i pojicira maksimalnu emociju krhkošću, ali čvrstinom, ranjivošću, ali odlučnošću što rezultira u brojnim nominacijama za relevantne nagrade španjolskoga glumišta, kao i njihovim osvajanjima što je i formalno potvrđuju kao predvodnicu nove mlade generacije španjolskih glumica. Tako jednu od najboljih ranih uloga ostaruje u "La Vida De Nadie" (Ničiji život) gdje Etura postaje filmskom ljubavnicom Joséa Coronada. Njezin glumački uzlet tako počinje od 2004. godine, a osim filmskih uloga, Etura počinje interpretirati razne osobnosti na kazališnim daskama gdje u pojedinim nastupima udahnjivala život klasičnim junjakinjama poput onih iz Moliereovog Tartuffea ili Gaviote (Galebica). Balansirajući


Cine en CINE

55


između kazališta i filma, Etura je imala sreće privatni život dijeliti s jednako talentiranim glumcem Tosarom, kojem nije smetalo njezino odsustvo. To je odsustvo značilo za Etutu po nekoliko filmskih uloga godišnje u koje je uspjela ubaciti i satove plesa. Različite žene, različiti karakteri u naredne dvije godine bile su odlična psihološka studija za ulogu u debitantskom filmu Daniela Sáncheza Arévala Azuloscurocasinegro (Tamnoplavoskorocrno). U njemu postaje Paula – zatvorenica tragične životne priče koju od sigurne zatvorske smrti može spasiti majčinstvo, a njega postiže neobičnom vezom s dečkovim bratom (Quim Gutiérrez) koji i sam kući vodi privatne bitke na dva fronta i proživljava demoralizirajuće neuspjehe i odbacivanja 56

kojima su jedini ventil i utjeha zatvorski posjeti Pauli. Osim što se radilo o Arévalinom redateljskom debiju, mladi je glumac Gutiérrez također ostvario odličnu i značajnu ulogu koja ga je trenutačno katapultirala među najveće mlade glumce i najbolje predstavnike svoje generacije. Eturi su uslijedile nove nominacije za Goyu, ali njezino vrijeme na pozornici za tu nagradu još uvijek nije došlo, no došla je posebna nagrada za ovaj film – Medalja filmskih scenarista. Spremna na različite izazove i začinjavanje karijere, Etura se paralelno s filmskim kamerama baca pred onim televizijske mini-serije Vientos de Agua o emograntskom iskustvu Španjolaca u Argentinu tridesetih i posljedice na suvremene generacije potomaka emigranata. U sljedećim


godinama iskušava se u različitim ulogama, različitim osobnostima, uvijek dajući plastičnost i životnost svojim utjelovljenim junakinjama, bilo da su u prvom planu ili u malim, sporednim ulogama. No sporedna uloga u trileru "Celda 211" (Ćelija 211) Daniela Monzóna bila je prijelomnica karijere, ali i privatnog života, odnosno njezine dugogodišnje veze s Tosarom koji tada izlazi iz njezine glumačke sjene i njihovu ljubav obznanjuje javnosti. A obznanio ju je na najljepši način u glumačkom svijetu tijekom zahvale na nagradama Goya za najbolju mušku ulogu kada je svoju ljubav i nagradu posvetio zavodljioj Eturi. Nekoliko trenutaka kasnije, tijekom proglašavanja nagrade za

najbolju žensku ulogu, Etura je dobila svoju prvu Goyu nakon niza godina bivanja samo u nominacijama, a uzvratila je jednakom romantikom pred punom dvoranom španjolskih filmskih velikana. Nakon ove drame/trilera o zatvorskoj pobuni i nepravdi nad nevinim čovjekom, Etura se iskušava u suvremenom španjolskom znanstveno-fantastičnom filmu Eva i svom prvom angažmanu unutar ovoga žanra. Futuristička drama o robotskoj budućnosti i zazornoj familijarizaciji s ljudima lišava se hladnoće i impersonalnosti junaka u sličnim žanrovskim pothvatima, a ovaj je film, posebno snažan i inteligentan zbog Eturinog inputa, sa svojim suptilnim referencama na holivudske znanstvenofantastične klasike važan za novi eksperi57


mentalni kurs u španjolskoj žanrovskoj kinematografiji. Svakako novo pomicanje glumačke granice i interpretatorskih vještina označio je jedan od ponajboljih suvremenih španjolskih filmova – "Mientras Duermes" (Dok spavaš), gdje Etura postaje divna Clara u secesijskoj španjolskoj zgradi koju sustavno uništava podvornik Cesar (Luis Tosar), podvlačeći joj se pod krevet dok spava, ne bi li ostvario 58

svoj dijabolički plan – unesrećio ju. Odličnu i prepoznatljivu režiju Jaumea Balagueroa (serijal [REC]) nadopunjuje gluma ovih dvoje vodećih glumaca, pri čemu se Tosar posebice ističe novom ulogom genijalnog mizantropa lišenog ljudskih emocija. Tosar ponovno daje jednu potpunu ulogu, oslobođenu očekivanih žanrovskih klišeja i stereotipa, te izazivajući jezu u gledatelja upravo u najbanalnijim i najbenignijim trenucima. Dakako, njegov je filmski,


MARTA ETURA našao – tiho, suptilno i privatno, bez prevelike medijske pompe i prostiticije vlastite intime, ostavši u civiliziranom odnosu. Najnoviji projekt futuristička je postapokaliptična drama "Los Últimos Dias" (Posljednji dani) Àlexa i Davida Pastora, ponovno vezana uz njezin primarni i dosad nepromjenjivi glumački opus – španjolsku stvarnost. Film u režiji Mlada Španjolka ne izražava ambicije za prelazak preko bare u holivudske sfere blockbustera o temama nepovezanih s njezinom pozadinom. Stoga pri govoru o budućnosti izražava želju da radi s s Agustínom Díazom Yanesom, Juliom Medemom i Pedrom Almodóvarom, dakako, najvećima u suvremenoj kinematografiji koji bi njezinu iskonsku ženstvenost i karakternu odlučnost prilagodili vlastitim prepoznatljivim, izrazito španjolskim autorskim poetikama i vlastitoj estetici kojoj bi Eturin potpis dao novu dimenziju atraktivnosti. Pri upitu o ženskim glumačkim uzorima ističe Victoriu Abril i Candelu Peña. Zanimljivo, s Peñom je glumio Tosar u "Te Doy Mis Ojos" – obiteljskoj drami o nasilju i psihološkoj nesređenosti koja je za ovog glumca označila karijernu prekretnicu i odskočnu dasku. Abril je, pak, uzor povezan s fascinacijom prema redatelju Pedru Almodóvaru koja je bila njegova protagonistica u "Kiki" i filmu "Atame!"

ali i realni antipod prekrasna Etura koja s lakoćom utjelovljuje veselu Claru te, sada već uobičajeno, izaziva apsolutnu simpatiju i empatiju kod gledatelja. To joj je i najveći adut da bude miljenica publike španjolske kinematografije, ali i potencijalna mana jer je Eturu nemoguće zamisliti u drukčijim ulogama, poput šarolikog Tosara, a za to je uvelike zaslužna i njezina filmografija. No već iduće, 2012. godine par EturaTosar razišao se na isti način kao što se i

Nakon bivanja pred kamerom, ostatak 2013. Etura namjerava provesti na kazališnim daskama, ali prvenstveno kao plesačica, što je njezina strast od malih nogu. Prošle su je godine Španjolci imali prilike danima gledati kao Antigonu u istoimenoj Sofoklovoj kazališnoj predstavi. O novim pohodima u osvajanju kritike publike govori da je entuzijastična, a da je najbitniji isključivo rad i bivanje u kolotečini u vremenima kada sjediti kući i čekati na telefonski poziv za dobar projekt nije opcija. 59


Istorija

DŽEK TRBOSEK NA FILMU Inherentna ljudska okrutnost sa istorijskim pečatom kao filmska inspiracija

piše: Tara Krajica The Film Prospector

Holivud ne projektuje samo naše snove, već i strahove, a naša voajerska strast je psihološki motiv na kome opstaje filmska magija. Prvi i neprikosnoveni zastrašujući i realistički (anti)junak koji je opseo i film je čuveni londonski serijski ubica Džek Trbosek. Kao što je svima nama više nego poznato, Džek Trbosek je nadimak engleskog serijskog ubice s kraja XIX veka čiji identitet nikad nije ustanovljen. Nadimak, koji je ostao zapamćen u istoriji, vodi poreklo od pisma, potpisanog sa “Džek Trbosek”, koje je stiglo u redakciju londonske Centralne novinske agencije, a koje je poslala osoba koja je za sebe tvrdila da je ubica. Džek Trbosek je zverski ubio najmanje pet prostitutki u Vajtčepelu, 1888. godine. Žrtve Džeka Trboseka bile su žene koje su se povremeno bavile prostitucijom i koje su ordinirale u Vajtčepelu. Sa izuzetkom poslednje, koja je jedva imala dvadeset i pet godina, sve ostale su bile žene u zrelim godinama. Većina ubistava se dogodila na javnim ili polujavnim mestima, na pločicama ili u dvorištima stambenih zgrada jer se čin prostitucije u tadašnje vreme nije odvijao ni u hotelu ni u privatnom stanu, nego noću u dvorištu stambenih zgrada ili u privatnom prolazu između dve zgrade, obično u ćorkosaku. 60

Zvanične Trbosekove žrtve su bile Meri En Nikols, Eni Čepmen, Elizabet Strajd, Ketrin Edouz i Meri Keli, poznate takođe kao Trbosekova “kanonska petorka”. One su bile zaklane, verovatno straga, pa bi im abdomen bio otvoren i unutršanji organi izvučeni, nako čega bi ubica te iste organe ostavljao na leševima ili ih odnosio sa sobom. Preciznost kojom su žrtve bile rasporene, kao i činjenica da su se ubistva odigravala noću na neosvetljenim mestima, upućuje na zaključak da je Trbosek imao određeno hirurško znanje, ili da je, u najmanju ruku, bio dobrog opšteg obrazovanja koje mu je omogućavalo da dođe do knjiga o anatomiji. Trojca osumljičenih bili su predmet knjiga i filmskih adaptacija: princ Albert Viktor, naslednik engleske krune; lekar i hirurg ser Vilijam Gal i slikar i umetnik Volter Sikert. Misterija koja okružuje identitet i motive ovog ubice zaintrigirala je mnogobrojne istraživače i inspirisala brojne autore da napišu knjigu ili snime film ili seriju o njemu. Što se tiče tih filmova snimanih o ovom istorijskom serijskom ubici, broj istih je dostigao impresivnu cifru od oko četrdeset ostvarenja!


61


Daleke 1913. godine, lik Džeka Trboseka je bio inspiracija književnici Mari Belok Laundes za roman Stanar koji je ujedno i inspirisao prvi film o ubici a to je ni manje ni više nego majstorska ekranizacija majstora suspensa, velikog Alfreda Hičkoka, zvana "Stanar: Priča Londonske magle" iz 1927. godine. Potom, slede još četiri adaptacije istog dela: "Stanar" iz 1932, 1944. i 2009. i "Čovek u potkrovlju" (1953). U svojoj verziji, Hičkok je odlučio da odabere glumca Ivora Novela za glavnu ulogu, ali je producentska kuća Gejnzboro Pikčerz insistirala da se izvrše promene u scenariju kako bi Novelov lik ispao simpatičniji. Novelo je 1932. snimio taj isti film u režiji Morisa Elvija sa znatno dramatičnijem krajem. Bio je prikazivan u skraćenoj verziji zvanoj "The Phantom Fiend" 1935. godine. Četrnaest godine kasnije, snimljen je film "Room to Let" čija je priča vrlo slična onoj iz prvobitnog "Stanara". Ova verzija je urađena po radio drami Mardžeri Alingam iz 1948. i jedan od prvih horor filmova koje je napravila producentska kuća Hamer Films Productions. U ovoj verziji, Valentajn Dajl igra stanara, Doktora Fela, koji beži iz ludnice gde je bio zatvoren tokom šestnaest godina pošto je počinio ubistva u Vajtčepelu. Sedamdesetih godina dvadesetog veka, Hamer je takođe napravila dva filma insipirisana Džekom Trbosekom. U filmu "Hands of the Ripper", Trbosekova kći postaje ubica nakon što prisustvuje zločinu u kojem joj otac ubija majku. U "Dr. Jekyll and Sister Hyde", Dr. Džekil Hajd se pretvara u zlu krvoločnu ženu, Sestru Hajd, odgovornu za Trbosekova ubistva. U "Terror in the Wax Museum" iz 1973. godine, ubica se prerušava u voštanu figuru Džeka Trboseka. U epizodi zvanoj “Džek Trbosek” serije The Veil iz 1958, koju predstavlja čuveni glumac Boris Karlov, jedan vidovnjak identifikuje Trboseka kao uglednog hirurga čija je smrt bila lažirana kako bi se pokrio njegov boravak u ludnici. Osnova priče je novinarski izveštaj iz 1895. u kome piše da su ga spiritističke moći odvele do kuće nekog londonskog lekara. Godinu dana kasnije, film Džek Trbosek, delo producenata Montija Bermana i Roberta S. Bejkera i iza čijeg scenarija stoji Džimi Sangster je takođe krajnje slobodno zasnovan na teoriji Lenarda Matersa da je Trbosek bio osvetoljubiv doktor. U filmu se prepoznaju elementi iz raznih poznatih horor filmova kao što su "Drakula" (1958) ili "Frankenštajnova kletva" (1957) tako što su dodati Trboseku cilindarski šešir i plašt. Za zaplet su pozajmljene karakteri62

stike standardnog detektivskog romana. Postoji takođe i nemački film "Das Ungeheuer von London City" iz 1964. Sledeći elemente strave i užaza, vratimo se malo nazad, sve do 1929. godine kada je snimljen nemački nemi film zvani "Pandorina kutija" (Die Buchse der Pandora) u režiji Georga Vilhelma Pabsta po pozorišnom komadu Franka Vedekinda o ženi Lulu (čiju ulogu tumači Luiz Bruks) čiji nimfomanski način života je vodi do Londonskih ulica i tako do sopstvenog kraja u susretu sa Džekom Trbosekom. Jedan takođe nemački film "Waxworks" (Das Wachsfigurenkabinett) iz 1924. je inspirisan događajima prouzrokovanim Džekom Trbosekom. Zanjimljivo je pomenuti da je Džeka tumačio Verner Kraus koji je dostigao veliki uspeh sa svojom glumom u uticajnom ranom horor filmu Kabinet Doktora Kaligarija.

DŽEK vs. ŠERLOK HOLMS Filmovi "A Study in Terror" (1965) i "Ubistvo po naređenju" (1979) oba postavljaju Šerloka Holmsa protiv Džeka Trboseka. Ubistvo po naređenju sa Kristoferom Plamerom u ulozi Šerloka Holmsa i Džejmsom Mejsonom kao Votson sledi priču masonske i kraljevske teorije zavere popularizovane Stivenom Najtom u kojoj je kraljevski lekar ubica. Deo te teorije zavere je takođe koristila serija Džek Trbosek 1988. godine sa Majklom Kejnom u ulozi inspektora Frederika Aberlajna. Godine 2001. Braća Hjuz su adaptirali grafičku novelu Alana Mura Iz Pakla sa Džoni Depom kao Aberlajn. Film se drži Najtove priče iako je Depov lik znatno drugačiji od Kejnovog herojskog Aberlajna i pokazuje aspekte Šerloka Holmsa (dedutkivne moći i narkomanija) i Roberta Liza (spiritističke sposobnosti i predviđanje). Tragovi ga vode upravo do porodice kraljice Viktorije. Džek Trbosek je tradicionalistička savest viktorijanske Engleske koja je čista od kurvi i ološa, a kraljevska familija poništava veze sa polusvetom. On je bio potisnuto naličje viktorijanskog doba i sublimacija svih strahova. "Night After Night After Night" (1969) je niskobudžetna produkcija u kojoj je sudija dementan plagijator Trboseka koji napada prostitutke u londonskom kvartu Soho.

NISU SVI HORORI Međutim, ne pripadaju svi filmovi o najpoznatijem serijskom ubici u istoriji horor ili tri-


63


64


ler žanrovima - na primer, ostvarenje "The Ruling Class" iz 1972. godine je satira britanske aristokratije koja povezuje Trboseka sa britanskom višom klasom. U crnoj komediji "Deadly Advice" (1994), Džejn Horoks je serijski ubica koji umišlja da joj daju savete inkarnacije poznatih ubica. Napravljene su takođe parodije na temu Džeka Trboseka kao što su na primer "Amazonke na Mesecu" (1987) u kojoj se spekuliše da je Džek Trbosek prerušen čudovište iz Lok Nesa, dok "Smešna drama" (1937) prati vegetarijanca koji ubija mesare kako bi osvetio njihovo klanje životinja. Tokom sedamdesetih i

osamdesetih godina prošlog veka, tanke veze sa slučajem Trbosek su bile uvedene u filmove iz komercijalnih razloga: seksploatacija horor filmova. "Blade of the Ripper" (1970), "The Ripper of Notre Dame" (1981) i "The New York Ripper" (1982) imaju vrlo malo toga sa Džekom Trbosekom dalje od naslova a "What the Swedish Butler Saw" (1975) u kom se Džek krije u foto studiju je malo više od soft pornografije. Tokom ove dve decenije, pravili su se loši (možemo čak i reći “treš”) filmovi na tu istu temu. Trileri "Jack the Mangler of London" (1973), "Grad Straha" (1984), "Night Ripper" (1986) i "Povratak Džeka Trboseka" (1988) su svi dobili loše kritike. "Edge of Sanity" (1989) sa Entonijem Perkinsom kao Dr. Džekil i njegov alter ego Džek Hajd je takođe bio osuđen od strane kritike “kao neukusno ostvarenje”. Na početku novog milenijuma, Dolf Lundgrenova iscenacija "Džil Trbosek" (2000) menja tradicionalne uloge i polove žrtava i zlikovca. U "Vreme za vremenom" (1979) po istoimenoj knjizi, Džek beži u vremeplovu u moderan San Francisko i biva proganjan od strane H. Dž. Velsa. U filmu "Užas na Londonskom mostu" (1985) sa Dejvid Haselhofom, Džekov duh je transportovan u Arizonu u ukletom kamenu iz Londonskog mosta, dok u "Trboseku" (1985) njegov duh je pritajen u ukletom prstenu. "Ripper Man" (1994) pokazuje ubicu koji veruje da je reinkarnacija Džordža Čepmena koji je osumnjičen da je Džek Trbosek posle njegovog hapšenja i pogubljenja za ubistvo 1903. godine. Snimljeni iste godine kao Iz Pakla i stoga dosta diskretniji, su ostvarenja Trbosek i Loša Karma. Trbosek se koncentriše na studentkinju iz psihologije Moli Keler koja proučava serijske ubice. Njene koleginice ubija plagijator Džeka Trboseka čije su mete žrtve sa istim inicijalima kao originalna Džekova “kanonska petorka”. Loša Karma je još jedna iscenacija na temu reinkarnacije. Film govori o Mauren Hečer, ženi koja boravi u mentalnoj ustanovi jer veruje da je srodna duša Džeka Trboseka. Ona teroriše svog psihijatra Treja Kempbela za koga je uverena da je reinkarnacija njenog ljubavnika. Odlučna u nameri da stigne do njegovog srca, Mauren beži iz ludnice i kreće na put masovnih ubistava na kojem će joj se naći i Trejeva supruga i ćerka. Dakle, Džek Trbosek se pojavljuje u žanrovima naučne fantastike, horora, trilera pa čak i satire. Asocijacija Trboseka sa smrću, strahom i seksom i sam pojam ljudske inherentne okrutnosti su posebno privlačni koncepti Holivudskim rediteljima i producentskim kućama. Ova istorijska ličnost je možda prestala da svirepo ubija žene ali svakako nije prestala da budi našu maštu i znatiželju. Ipak, sa svakim filmom o njemu, istorija se ponavlja... 65


Play it Again, Sam

YOJIM A FISTFUL O LAST MAN Najstariji holivudski trik sastoji se u tome da staroj priči daš novo ruho.

piše: Sead Vegara

''Samo uspješni filmovi se ponovo snimaju. Nikad nisam shvatio zašto. Ne znam nijedan slučaj da je nova verzija isto onoliko dobra kao prvobitni film. Nema te formule koja bi nekome omogućila da ponovo stvori onu jedinstvenu privlačnost koja je doprinijela da neki film bude uspješan. Trebalo bi da bude obrnuto. Baš neuspjelim filmovima, onim zasnovanim na dobrom materijalu, koji su iz razloga nastalih utjecajem vremana, mjesta ili okolnosti, jednostavno nisu dobro prošli prvi put, trebalo bi pružiti i drugu šansu.'' John Huston

66


MBO OF DOLLARS STANDING Znate taj osjećaj kad pogledate neki film po prvi put i on vam se svidi. Jako. I onda saznate da je tako nešto snimljeno prije. Odlučite da pogledate tu prvu verziju i uvjerite se da je i ona isto toliko dobra, ako ne i bolja od one koju ste prvu pogledali jer da nije prve verzije najvjerovatnije da ne bi bilo ni druge, mada... A onda saznate i to da postoji i treća verzija iste priče. To može značiti samo jedno. Da je to itekako dobra priča. Najpoznatiji japanski, a ujedno i jedan od najvećih svjetskih reditelja, Akira Kurosawa 1961. snima film Yojimbo kojeg će najpoznatiji italijanski reditelj spaghetti westerna Sergio Leone 1964. iskoristiti za prvi film u nizu od ''dolarske trilogije'' A Fistful of Dollars, a 32 godine kasnije –1996. jedan od tadašnjih vodećih holivudskih reditelja akcionih filmova, Walter Hill, će snimiti i treću verziju iste priče pod nazivom Last Man Standing. Sva tri filma za glavnog junaka imaju ''čovjeka bez imena'' koji dolazi u gradić u kojem vladaju dvije zaraćene strane.

67


Yojimbo R. Akira Kurosawa, gl. Toshisro Mifune, Tatsuya Nakadai, Seizaburo Kawazu, Eijiro Tono, Kyu Sazanka, 1961. ''Samurajski film mora da ide preko granica prihvatljivih mogućnosti, ako želi da zadovolji očekivanja publike... američki western može da proširi svoj zaplet i radnju do granica mogućnosti, ali ne iza te tačke jer ih publika neće prihvatiti.'' (Žanrovi američkog filma - S. M. Kaminski) Priča Yojimba je nadasve interesantna i jednostavna. U prologu je rečeno da su nakon pada feudalnog sistema u Japanu sredinom 19. stoljeća mnogi samuraji ostali bez gospodara i lutali zemljom koja je bila u rasulu. Takvog jednog samuraja – ronina (Toshiro Mifune) pratimo po njegovom dolasku u gradić kojim vladaju dvije zaraćene strane – trgovac svilom Ushitora (Kyu Sazanka) sa svojim klanom, i trgovac sakeom Seibei (Seizaburo Kawazu) sa svojim klanom. Prije svega što je izvrstan mačevalac on je također pametan i pronicljiv tako da se odlučuje da radi istovremeno za obje strane koristeći njihovu želju za vlašću i dominaciji nad drugim u svoju korist. U klasičnom stilu američkog westerna Yojimbo se završava finalnim obračunom na prašnjavoj ulici. Samuraj će u jednoj sceni nakon što pogleda kroz prozor nazvati sebe "Kuwabatake Sanjuro'' što u bukvalnom prevodu znači ''30-godišnje polje duda'' ili, prevedeno njegovim jezikom, ne-interesuje-vas-mojeime. Reditelj Yojimba Akira Kurosawa je posudio ovaj motiv od pisca detektivskih romana Dashiella Hammeta, tačnije njegovog romana ''Red Harvest'' (iako je sam Kurosawa izjavio da je inspiraciju našao u film noiru The Glass Key adaptaciji drugog Hammetovog romana) u kojem privatni detektiv radi za dvije zaraćene strane sa ciljem da bi ih uništio. Scenario je napisao zajedno sa svojim saradnikom na prijašnja dva filma Throne of Blood i The Hidden For-

68

tress Ryuzuijem Kikushimom. Kurosawa je priznat kao jedan od atipičnih i westernom utjecanim japanskih režisera. Svaki kadar u filmu je školski primjer snimateljskog rada i kompozicije u dubinskom kadru. Direktor fotografije Kazuo Miyagawa (sarađivao sa Kurosawom na filmu Kagemusha) je oponašao stil westerna –široki kadar u čijem se centru u daljini vidi glavni junak. Film je sklopljen od takvih scena, kakva je i finalna scena u kojoj se Sanjuro vraća u grad da bi se sukobio sa pobjedničkom bandom, od kojih će te jednostavno ostati zapanjeni. Na samom početku filma Sanjuro odsjeca ruku jednom od zlikovaca, detalj iz scene koju će Geroge Lucas ''ukrasti'' za svoj Star Wars: A New Hope. Sa Mifuneom Kurosawa je sarađivao na 16 filmova od Drunken Angel iz 1948. do filma Red Beard iz 1965. Za svog glavnog glumca je izjavio: ''Mifune posjeduje glumački talenat sa kojim se nikad prije nisam susreo u svijetu japanskog filma. To se povrh svega odnosi na brzinu kojom se mogao izraziti kao glumac koja je opet izvanredna. Običnom japanskom glumcu bi možda trebalo deset metara filmske trake da postigne pravu impresiju, dok Mifuneu trebaju samo tri. Brzina njegovih pokreta je takva da je postigao u jednoj sceni ono za što bi običnim glumcima trebala tri pokušaja. Stavljao bi sebe u prvi plan hrabro i njegov osjećaj za vrijeme je bio najprodorniji od svih japanskih glumaca. I pored sve svoje hitrovitosti Mifune je također bio veoma osjećajan čovjek.'' Kao Sanjuro Mifune je dominantan u Yojimbu jednostavnim, a opet značajnim gestama poput one kada žvaće čačkalicu ili sliježe ramenima, i kako korača sigurno kao da nema briga na ovome svijetu. Snimljen je i nastavak pod nazivom Sanjuro. I iako Yojimbo nema intelektualnu razinu jednog Rashomona (još jedan Kurosawin uradak koji je dobio svoj američki remake sa filmom The Outrage Martina Ritta) ili grandioznost filma Seven Samurai (također urađen kao remake The Magnificent Seven, western Johna Sturgesa) ostaće upamćen kao najprofitabilniji Kurosawin film u Japanu i onaj koji je polučio dva remakea od kojih je prvi...


A Fistful of Dollars R. Sergio Leone, gl. Clint Eastwood, Gian Maria Volonté, Wolfgang Lukschy, José Calvo, Marianne Koch, 1964. Filmom A Fistful of Dollars italijanski reditelj Sergio Leone ne samo da je ponovo izmislio italijanski western nego je postavio nove temelje odumirućem žanru westerna. Pored Leonea još su dvojica reditelja spaghetti westerna koji se zovu Sergio –Carbucci i Sollima, koji su od američkog westerna, onih iz radionice Johna Forda i drugih, odabirali samo ono što se njima svidjelo i što je bilo njihovo viđenje Divljeg zapada, stvarajući time izrazit podžanr u kojem su radili po

novim parametrima istraživajući stare teme na novi i svježi način. Spaghetti westernima su se zvali zbog toga što su ih snimali italijanski reditelji i to u Italiji i Španiji. Stilski su spaghetti westerni predstavljali nasilje u hiper realističnom i pažljivo koreografiranom tonu, i oslanjali se više na vizuelno pričanje priče. (To je izrazito kod Leonea koji akciju koja bi se u standardnm westernu odigrala za nekih 30-tak sekundi produžava na nekoliko minuta gradeći tenziju krupnim planovima lica-očiju što će prerasti u njegov zaštitni znak.) Za ono što će postati prvi u nizu ''dolarske trilogije'' Leone je prekopirao Kurosawin samurajski film Yojimbo koji u biti i predstavlja western samo sa katanama umjesto pištolja. Ali koliko je kopija toliko je i originalno djelo. Leoneov film izgleda sirotinjski, prljavo i bijedno, ali na lijep način. Predjeli

69


Almerije i Madrida gdje je sniman film posjeduju mitsku snagu i djeluju baš poput Meksika koji predstavljaju u filmu. Leone je za ulogu glavnog junaka ''čovjeka bez imena'' htio Henryja Fondu, Charlesa Bronsona ili Jamesa Coburna, ali nije uspio da dobije niti jednog od njih prvenstveno zbog toga što je scenario koji su oni dobili bio loše preveden, i zbog činjenice da su sva trojica bili zvijezde, a plata je bila svega 15 hiljada dolara. (Na kraju je sarađivao sa svom trojicom; Fondom i Bronsonom na Once Upon A Time In the West, i Coburnom na Duck, You Sucker) Za taj novac uspio je angažovati glumca Clinta Eastwooda koji je bio zvijezda TV serije Rawhide. Saradnja između Eastwooda i Leonea koja je krenula sa filmom A Fistful of Dollars i produžila se na nastavcima For A Few Dollars More i The Good, The Bad and The Ugly je pretvorila Eastwooda u glumačku zvijezdu. Leone je postavio priču u meksičkom gradiću San Miguelu u kojem, kao i u Yojimbu, vladaju dvije zaraćene strane, trgovci pićem Rojosi i trgovci oružjem Baxteri, a usamljeni stranac –čovjek bez imena (doduše

70

u par navrata ga oslove sa Joe, ali bi se to mogla smatrati kao još jedna meksička riječ za gringo), se nalazi tačno u sredini i koristi situaciju radeći za obje strane prodavajući informcije za bijednu sumu od 500 dolara. Scena po kojoj ćete definitivno pamtiti film jeste ona sa samog početka u kojoj Eastwoodov lik kaže pogrebniku da pripremi tri lijesa. (Ne želeći da kvarim onima koji nisu gledali ostaviću to na tom šturom opisu.) Kako je bio odskočna daska Leoneu i Eastwoodu, film A Fistful of Dollars je također pokrenuo i karijeru kompozitora filmske muzke Ennia Morriconea koji je zaslužan za jedinstvenu i neprevaziđenu muziku (sebe je svakako nadmašio, kao i Leone i Eastwood, sa druga dva filma iz dolarske trilogije). Nakon što je Kurosawa pogledao film pisao je Leoneu da je to lijep film, ali u biti njegov film i da mora da mu plati za autorska prava. Ostaće zapamćeno da je Leone isplatio Kurosawi 15% od zarade svog filma na svjetskom box officeu, a legitimni remake je ugledao mrak kino dvorana 1996. godine sa...


Last Man Standing R. Walter Hill, gl. Bruce Willis, Bruce Dern, Christopher Walken, Karina Lombard, David Patrick Kelly, Ned Eisenberg, 1996. Walter Hill je svojim filmom Last Man Standing pokazao kako se ista priča ispričana do sada dva puta može ponoviti i treći put mada ne sa toliko uspjeha. Hill je ukorporirao u film razne elemente, od tradicionalnog westerna i gangsterskih motiva do klišea film noira. Pretjerano i stripovsko nasilje su u velikom zastupljeni u filmu, ali Walter Hill nije Sam Peckinpah, iako ovdje to pokušava biti. Scenario je napisao na osnovu priče Yojimba (Kurosawa i Kikushima) ostavivši kostur priče isti, smjestivši radnju u pogranični gradić Jericho u Teksasu za vrijeme prohibicije. Lik koji je u originalu igrao Mifune i nezvaničnom remakeu Eastwood sada glumi Bruce Willis. Njegov John Smith se na putu za Meksiko zaustavlja u Jerichou u kojem se za prevlast bore dvije bande, Irca Doyla (David Patrik Kelly) i Italijana Strozzija (Ned Eisenberg). Kao i u prethodna dva filma radit će istodobno za obje bande i time pokušati da zaradi novac i uništi i jednu i drugu bandu. Hillov remake predstavlja klasični primjer ubij-sve-i-vrati-se-sam filma u kojem se ispaljeni meci broje u hiljadama, a poginuli u stotinama (možda ne baš toliko, ali približno). Ne postoji mogućnost da se pois-

tovjetimo sa likom koji glumi Willis kako je to bilo moguće sa Clintovim i Mifuneovim likovima, a opet ni sam Hill nije baš dao mašti na volju kada je obrađivao priču. U Yojimbu glavna prijetnja junaku je bio Unosuke (Tatsuya Nakadai), jedan od tjelohranitelja trgovca sakeom Seibeija, koji je imao pištolj. U A Fistful of Dollars to je bio Ramon Rojo (Gian Maria Volonté) koji je stručno baratao puškom Winchesterkom, a u Last Man Standing glavna prijetnja Johnu Smithu je bio zlobni Hickey (Christopher Walken) čije je omiljeno oružje bio mitraljez Tommy gun. Pokazivanje samilosti prema određenoj ženi će ga u sva tri filma gotovo koštati života, a prijatljstvo sa lokalnim vlasnikom saluna će mu biti od velike koristi. Muzika u sva tri filma je ono što naglašava atmosferu. Masaru Sato je skladao odličnu muziku za Yojimba; Kurosawa je želio da muzika podsjeća na zvuk buldozera, efekat koji je uspio postići Ry Cooderu sa muzikom za Last Man Standing, a Morricone je za Leoneov A Fistful of Dollars postigao nevjerovatnu sinhronizaciju između muzike (zvuka) i slike. Priča ispričana tri puta u ponavljanju je svakako izgubila svoju čar, bar u svom trećem izdanju, ali ono što ostaje nakon svega je originalnost koju je imao Kurosawa, potvrdio Leone, a iznevjerio i podbacio Hill. 71


HNS Corner

6

potencijalnih filmova roberta daunija juniora

piše: Ekaterina Milosavljević

Kao sin poznatog underground reditelja, Robert Dauni Junior otpočeo je glumačku karijeru sporednim ulogama, uglavnom pametnjakovića i tipa sa doskočicama. S vremena na vreme je bilo nagoveštaja o nekim većim ambicijama, ali potpuno oformljen je izronio 1992. godine genijalnim tumačenjem glavne uloge u filmu Chaplin koji mu je doneo i prvu nominaciju za Oskara. Posle toga su usledili boravci u centrima za rehabilitaciju i hapšenja, pa čak i zatvorska kazna ali on se uvek vraćao. I, bez obzira na loš materijal, on je uvek bio najbolja stvar u njemu. Godina 2008. je bila njegova godina sa dva ogromna hita, Iron Man i Tropic Thunder, a potonji mu je doneo i drugu nominaciju za Oskara. Ovog meseca nas očekuje i novi, treći Iron Man. Dauni trenutno zauzima čvrstu poziciju jednog od najvećih glumaca današnjice, ali šta je sa svim onim godinama pre nominacije za Oskara? I tamo ima sjajnih filmova koji su, nažalost, doživeli tu sudbinu loše procene ili lošeg marketinga pa nisu postigli zasluženo kritičko priznanje i popularnost. 72


73


1

74


HNS Corner

1

1. Two Girls and a Guy (1998)

Nezavisni reditelj Džejms Torbek napisao je ovaj film za Daunija u kom tumači lik glumca i muzičara Blejka, koji stiže u svoj stan u Njujorku gde ga čekaju obe njegove devojke (Heder Graham i Nataša Gregson Vagner). Stvar je u tome što devojke nisu znale jedna za drugu tako da u narednih 90 minuta Blejk pokušava da se pričom, pesmom, šalama i šarmom izvuče iz problema. Rad jednog virtuoza ne delu, ali kritike su bile pomešane i film je brzo pao u zaborav.

2. Wonder Boys (2000)

Savršena uloga za Daunija u filmu o genijima i talentu! On glumi Terija Krebtrija, ekstrovertnog agenta Grejdija Tripa (Majkl Daglas), koji dolazi jednog zimskog vikenda da baci pogled na novi, uveliko okasneli Grejdijev roman. U režiji Kurtisa Hensona, ovaj film je remek delo komične atmosfere. Premijerno je prikazan u februaru 2000. godine, u mesecu kada većina filmova bude odbačena, i nije postigao značajan uspeh. Studio Paramount je pokušao da organizuje još jednu premijeru krajem godine, ali bez uspeha. Na kraju je dobio Oskara za pesmu Boba Dilana, ali manji filmovi su dobili pažnju publike te godine.

3. Game 6 (2005)

Po scenariju Dona Delila, ovaj sjajan film je jedva premijerno prikazan 2006. godine. Majkl Kiton, još jedan potcenjeni glumac, imao je glavnu ulogu dramskog pisca čija je nova predstava imala premijeru na isti dan kada i šesta utakmica poznatog kupa World Series 1986 između Rod Sox-a i Mets-a. Dauni je imao otvoreniju ulogu kao Stiven Švimer, ozloglašeni pozorišni kritičar koji se za predstavu psihički priprema u bizarnom stanu u potkrovlju.

3

4. Home for the Holidays (1995)

Kritike za ovaj film su bile pomešane, nemoguće da olako shvate sumanuti i izuzetno crni humor sa tužnim i realističnim likovima. Dauni glumi gej brata tugaljive Klaudije (Holi Hanter); njegovi konstantni pokušaji da je oraspoloži, čak i na račun ponosa ostalih, nikad neće zastareti ni postati uvredljivi. I onda, baš kada je bio na ivici da postane lik iz crtaća, upada u malu ali moćnu scenu sa njihovom majkom (En Benkroft).

5. A Scanner Darkly (2006)

5

Ričard Linklejter je ovu kvazianimiranu adaptaciju Filipa K. Dika snimio verovatno previše inteligentno i komplikovano. Kritike su bile kulturne, ali fanovi naučne fantastike nisu zagrizli mamac. Uprkos teškom dizajnu i dijalogu, Dauni je uspeo da ukrade svoje scene kao lenji zavisnik od droge.

6. Zodiac (2007)

2007. je bila sjajna filmska godina i pri kraju godine Zodiac se na svim top listama kritičara našao među prvih tri, zajedno sa No Country for Old Men i There Will Be Blood. To je bilo najbliže što je Dauni mogao da priđe nominaciji za Oskara godinama, ali kada su nominacije konačno bile objavljene, Zodiac je ostao izignorisan; morao je biti izguran sa strane zbog filmova kao što su Atonement i Juno.

75


76


http://izvorje.weebly.com/photo-gallery.html

77


Recenzija

"Iron Man 3" označava početak druge faze onoga što nazivamo Marvel Cinematic Universe, tj: serijal filmova posvećenih strip junacima, koji se kasnije udružuju i razbijaju box office u filmovima po imenu "The Avengers". Naravno, kada imate RDJ i njegovog neodoljivog Tonija Starka/Iron Mana uspeh je zagarantovan. Treći deo režirao je Shane Black kojeg znamo po filmu "Kiss Kiss Bang Bang" i zapravo ta ležernost i humor iz pomenutog naslova izuzetno se oseti u "Iron Manu 3". U nekim trenucima čak je i previše humora. Naravno, cilj je zabaviti gledaoce, ali u ovakvim spektaklima previše humora može se opasno približiti parodiji (ista greška kao i u "The Avengers"). Ovo su finese koje ne zanimaju producente, njih interesuje zarada i plašim se da će (ako "IM3" pokida na blagajnama (što je izvesno)) ovo postati manir ili imperativ u naučno fantastičnim filmovima (što nikako neće biti dobro).

piše: J.V.Borka

IRON MAN 3 78

Evo šta sam kao prvi utisak o filmu napisao: "Very demanding film and comic book audience requires constant attractions, for both mind and eyes. In this way, new installment of 'Iron Man' franchise delivers successfully. After three films with wealth, fame and metal, this character was sent back to pre-suit times - we can see the skin and bones of Iron Man. Disney and Marvel changed everything and made 'Iron Man 3' better then ever." Zanimljivo je da se Jon Favreau, reditelj prva dva dela, pojavljuje i u trećem kao teleohranitelj Pepper. Starog reditelja, novi je odmah na početku filma strpao u komu (njegov lik), što je bilo dosta zabavno.


79


Recenzija

IN BLOOM Režija: Nana Ekvtimišvili i Simon Gros Scenario: Nana Ekvtimišvili Uloge: Lika Babluani, Mariam Bokeria Zemlje: Gruzija-Nemačka-Francuska, 2013.

piše: Zorka Obrenić

Ako Rocker Mariana Krišana nije zadovoljio verziranu festivalsku publiku čija očekivanja uveliko korespondiraju sa frekvencijama rumunskog novog talasa, selektori takmičarskog programa goEast-a strateški su predstavili „the next best thing“ istočnoevropske kinematografije predvođenu gruzijskim filmom In Bloom (Grzeli nateli dgeebi), ujedno pobednikom trinaestog izdanja festivala u Visbadenu. Dominacija gruzijsko-nemačkih projekata (u kategorijama dokumentarnog i animiranog filma) u programu Robert Boš fondacije za podršku međunarodnoj filmskoj saradnji takođe svedoči o usponu još jedne kinematografije istočne Evrope ili bar o diktatu recepcije i postojanom interesovanju za teme koje pristižu iz postkomunističkih, tranzicionih društava. Na temelju toga da su im zajednički izvesni toposi (post)komunističkog iskustva, te da priče o pojedincima služe kao okosnica komentara šireg društvenog konteksta već se izvode zaključci da In Bloom, kao jedan 80

od vesnika novog gruzijskog filma, u izvesnoj meri sledi programski pristup uspostavljen u okvirima rumunskog art house-a. Rediteljski debi Nane Ekvtimišvili tek sporadično isijava duh koji baštini iz gruzijske kinematografske tradicije i prevashodno se oslanja na recentnije evropske trendove što je između ostalog verovatno posledica rediteljske saradnje sa Nemcem Simonom Grosom (kome je ovo drugi igrani film), ali i generacijske bliskosti sa pomenutim uzorima. Premda održava određen tematski kontinuitet i sa novijim gruzijskim filmom, In Bloom pravi zaokret u odnosu na tu zajedničku zaokupljenost turbulentnim prvim godinama nezavisnosti Gruzije time što nudi dosad neiskorišćenu žensku vizuru. Scenario je zasnovan na autobiografskom osvrtu rediteljke na život u Tbilisiju ranih devedesetih i polazeći od univerzalnog modela priče o odrastanju daje uvid u atmosferu perpetuelnog nasilja koje se ovaploćuje kroz najrazličitije odnose, prenoseći se lako iz domena ratnog konflikta u sferu svakodnevnog života. Narativnim stilom koji počiva na spontanoj i umereno epizodičnoj strukturi autori razotkrivaju probleme sa kojima se dve junakinje, tek zašle u adolescentsko doba, suočavaju u svom neposrednom okruženju. Dok povučena


u okvirima novije gruzijske kinematografije, čini ovaj film podesnim za sagledavanje kroz optiku feminističke kritike. Iako bi se autorima moglo zameriti strateško zaobilaženje neuralgičnih tačaka konkretne društveno-istorijske situacije i odsustvo jasnijeg političkog stava prema sukobu u Abhaziji koji kontekstualno obrubljuje filmsku priču, njihov pristup crpi legitimnost upravo iz opredeljenja za bavljenje nasiljem koje u osnovi ima patrijarhalno za svoj predznak. Priči zasnovanoj na sećanjima rediteljke Ekvtimišvili odgovaraju vizuelno hladniji tonovi i desaturirana fotografija Olega Mutua (zbog čije se saradnje sa Munđiuom i Puiuom ponajviše prave paralele sa rumunskim filmom) koja daje dodatnu patinu prizorima Tbilisija. U rediteljsko-snimateljskom postupku, najuočljivije u scenama nasilja, dominiraju srednji i srednje krupni planovi koji ne manipulišu gledaočevom empatijom, već ga direktno smeštaju u nelagodnu poziciju svedoka dominacije jedne patrijarhalne logike.

Eka, u iznenađujuće disciplinovanom i odmerenom tumačenju Like Babluani, svoju osetljivost na očevo odsustvo i narušeno porodično jedinstvo konstantno filtrira kroz prkosnu potrebu za ispitivanjem razloga njegovog boravka u zatvoru i odbijanje da ga poseti, otresitija Natja (Mariam Bokaria), sa ostalim članovima porodice, gotovo svakodnevno trpi torturu očevog nasilnog ponašanja. Rediteljski par, bez velikih pretenzija da sve objasni, dosledno insistira na eliptičnom pripovedanju, osećajući da su dramske vinjete, i bez opipljivijeg kauzaliteta među njima, dovoljno indikativne da gledalac nasluti smer u kom će se radnja odvijati. U takvoj postavci, izvesan narativni sled se uspostavlja i kroz neizvesnost koja natkriljuje svakodnevicu junakinja od trenutka kada Natja dobije pištolj od jednog od dvojice za nju zainteresovanih mladića. Ekvtimišvili i Gros ovde posežu za čehovljevskim motivom oružja koje do kraja drame mora da opali, ali ga do završetka napuštaju, prekidajući na taj način (barem privremeno) konstantni transfer nasilja u trenutku kada Eki i Natji ostaje izbor da ga produže ili zaustave. Tako je na još jedan način naglašena snažna ženska perspektiva, što uz činjenicu da je u tom smislu ovo svojevrstan pionirski poduhvat

Pripovedni ritam celine odaje utisak blage tromosti i podređenosti montaže autoritetu Mutuove fotografije i to je verovatno tačka u kojoj se ovom filmu spočitava i izvesna sintaktička derivativnost u odnosu na rumunski novi talas. Međutim, nasuprot opštem ritmu filma pojedine scene i kadrovi poseduju impresivnu unutrašnju dinamiku koja vrca od ritualnog - i to je ritualno najšireg spektra: od intimnih Ekinih rituala preturanja po kutijici sa ličnim stvarima njenog oca (između ostalog i pasošem SSSR-a), preko scena devojačkih okupljanja koje evociraju liričnost ranijih gruzijskih filmova, do folklorno-ritualnih momenata, među kojima su najupečatljiviji Natjina otmica i nakon ključne elipse njeno venčanje gde u jednom dugom kadru razočarana Eka suspregnutih emocija, naizgled hladnokrvno izvodi izražajan nacionalni ples. Pomenuta elipsa je poseban interpunkcijski momenat kojim je akcentovana duboka ukorenjenost nasilja u sam folklor, ali i dramatični i iznenadni prekid adolescentskog zamaha. Imajući u vidu vremenski kontekst priče, taj prekid bi mogao da prizove u gledaočevu svest prelomni trenutak u istoriji Gruzije, barem u smislu traume naglog zaokreta. In Bloom je film koji bi mogao da zadovolji publiku željnu istočnoevropske i postsovjetske egzotike, a da pritom ne opterećuje kompleksnošću političke situacije, već je predstavlja isključivo putem atmosfere i nagoveštaja. Ako je to i linija manjeg otpora, jedno od opravdanja za ovakav scenaristički i rediteljski pristup krije se i u činjenici da je i samo sećanje (a na njemu je bazirana ova filmska priča) eliptične prirode.

81


Recenzija

TRANCE “Trans” je najnoviji film britanskog reditelja Denija Bojla (Danny Boyle), autora čiji rad iz devedesetih godina prošlog veka izuzetno cenim i poštujem. Iako je prvi značajniji rezultat u filmskom svetu postigao sa vrlo interesantnim projektom pod imenom “Shallow Grave“, istina je da se publika van granica Ujedinjenog Kraljevstva sa Bojlom ozbiljnije upoznala tek nakon što je snimio izvrsnu adaptaciju romana škotskog pisca Irvina Velša (Irvine_Welsh) ”Trainspotting“. Bojl je svoje genijalne nezavisne projekte daleko ostavio iza sebe i sada važi za jednog od “skupljih”mejnstrim Holivudskih reditelja. Iako nisam oduševljen ovom tranzicijom u njegovoj kariji, niti filmova koje su ga progurali u mejnstrim kao što su “Slumdog Millionaire” i “127 Hours“, ipak sam se odlučio da pređem preko svega i pružim “Transu” šansu jer je po svojim promotivnim materijalima obećavao zabavu kakvu su filmovi ovog reditelja pružali u ranijoj fazi njegove karijere.

piše:Goran Mirković kakavfilm.com

Priča filma “Trans” se centira oko hosta aukcija po imenu Sajmon, koji je zajedno sa grupom izuzetno ozbiljnih kriminalaca umešan u pljačku jedne vrlo skupe slike. Sajmon, momak koji je ukrao i sakrio sliku, pati od amnezije. Grupa kriminalaca u želji da pronađe svoj plen, šalje Sajmona kod Elizabet, specijaliste za hipnoterapiju, koja pomoću njene specijalnosti, odnosno hipnose, pokušava da povrati uspomene hosta aukcija i sazna gde je isti sakrio sliku. Što dublje Elizabet zalazi u Sajmonom um, granica između hipnoze i stvarnosti postaje sve nejasnija, a ulozi i tenzija kreću znatno sve više da rastu. 82


“Trans” poseduje zaista mnogo elemenata koji su mogli da ga učine genijalnim filmom, ali nažalost nisu. Iako je sama ideja hipnoze, kontrole uma, gubljenje granice između stvarnosti i sna vrlo intrigantna, ritam filma i sam način na koji se film razvija su zaista očajni i jednu lepo postavljenu krimi-surealnu akciju pretvara u psiho-erotski zamršeni triler koji do poslednjeg čina krije svoje adute i onda ih izuzetno loše i “jeftino” prodaje. Ono što je ovde naprosto neverovatno jeste to koliko je scenario očajno napisan. Dosta stvari u scenariju nisu logične, a i same scene nisu baš najbolje postavljenje i ispalinarane. Ono što je definitivno najgore ovde jeste pripovedački stil koji je autor odabrao da ispriča ovu priču. Autor nas 90% vremena drži u mraku i onda u u poslednjem činu pokušava da uradi toliko mnogo toga, ali to mu nikako ne polazi za rukom. Epilog filma je toliko van svih prihvatljivih granica da ono što reditelj nudi u završnici svog najnovijeg ostvarenja ne mogu da opišem nikako drugačije nego kao “izuzetno pretencioznom i krajnje neuverljivom budalaštinom“. Film ima dosta praznog hoda i onda pokušava naglo da nametne okrete i još brže ih razmrsi što mu naravno nikako ne polazi za rukom jer je njihova postavka dosta kompleksna da bi se u svega par brzo montiranih scena razrešila. Ono što me je dodatno iznerviralo ovde ješto što sama pljačka slike, koja je zaista obećavala, postaje sekundarna stvar u priči i film naglo kreće da se fokusira na ljubavni trougao tri ne baš nešto preterano dopadljiva lika. Iako gluma nije generalno očajna, likovi sami po sebi nisu dovoljno dopadljivi da bi se brinuli za njih i navijali da mi se nešto loše ne desi. Umesto toga, sve likove posmatramo melaholično, bez ikakve emotivne povezanosti. Što se glume tiče, Vinsent Kasel (Vincent Cassel) se najbolje pokazao, mada ni on nije blistao. Džejms Mekavoj (James McAvoy) i Rozario Doson (Rosario Dawson) su taman toliko pokazali da jedva dobiju prelaznu ocenu. Rozario, kao ključni faktor u filmu, je imala toliko mnogo prostora i prilika da se pokaže u najboljem svetlu, ali to nažalost nije baš najbolje iskoristila. Film je sa tehničke strane vrlo dobro urađen. Fotografija je više nego odlična i Entonija Dod Mentla (Anthony Dod Mantle) svakako treba nagraditi za ono što je ovde pokazao. Čitav vizualni identitet film je vrlo dopadljiv i zaista svi ljudi koji su radili na njemu su pravi majstori svog zanata. “Trans” je prema mojim standardima, za sada najslabiji film Denija Bojla. Pogrešan fokus, očajan scenario i užasan ritam su stvari koje nisam očekivao da ću ikada videti u filmu ovako cenjenog reditelja. “Trans” je ompletno gubljenje vremena, slobodno ga preskočite!

83


Recenzija

Režija: Marian Krišan Scenario: Marian Krišan Uloge: Dan Kjorean, Alin State Direktor fotografije: Tudor Mirčea Proizvodnja: Rumunija-FrancuskaNemačka, 2012.

piše: Zorka Obrenić

ROCKER 84

Danas je gotovo nemoguće zamisliti filmsku smotru u čijem programu nisu zastupljeni predstavnici verovatno najvibrantnije evropske kinematografije u protekloj deceniji, te je i ovogodišnje izdanje festivala goEast u Visbadenu predstavilo publici dva nova filma rumunske produkcije: Rocker Mariana Krišana i Domestic Adriana Sitarua (oba nastala u koprodukciji sa Nemačkom, dok je u proizvodnju Rockera uključena i Francuska). Drugi igrani film Mariana Krišana verovatno neće biti prepoznat kao tipičan reprezent rumunskog novog talasa, a da sam autor nema naročite pretenzije da bude svrstan u kanon novog rumunskog filma moglo bi se naslutiti i iz toga da njegovi dosadašnji radovi nose internacionalno prepoznatljive nazive kojima nije potreban poseban prevod - Megatron (najbolji kratkometražni film u Kanu 2008) i Morgen (rumunski kandidat za Oskara 2012). To je slučaj i sa Rockerom u kom se Krišan trudi da dostigne određen stepen tematske univerzalnosti svođenjem na nenametljivu i nepretencioznu priču iz koje izostaje jedna


Rocker odlikuje dramaturgija svedenog intenziteta zamišljena prevashodno kao studija karaktera koja prati pretapanje infantilnih rokerskih opsesija sa jednostavnom željom za porodičnim jedinstvom. Viktor konstantno balansira između pozicija vernog fana i zabrinutog roditelja, te je i način na koji snima nastupe sinovljevog benda bizarna kombinacija beleženja porodičnih uspomena i amaterskih koncertnih snimaka.

od temeljnih ideja koje su proslavile njegove sunarodnike – da tzv. male teme reflektuju šire društvene okolnosti. U otklonu od pojedinih vrednosti savremene rumunske kinematografije krije se paradoks njegove autorske pozicije, budući da težnja ka stvaranju univerzalnije priče u ovom slučaju okončava u zamci hermetičnosti i pritom razotkriva mnogo veći odnos zavisnosti i parazitske uronjenosti u nimbus koji obavija opuse Munđiua, Puiua i dr. Ova ironija, u izvesnom smislu, odgovara i fabuli Rockera u čijem je središtu teskobna simbioza brižnog oca i sina narkomana koji, između ostalog, dele strast prema rok muzici. Dan Kjorean, nagrađen na goEast-u za najbolju ulogu, igra Viktora, sredovečnog rokera zaglavljenog između razumevanja za način života koji vodi njegov sin Florin (Alin State), frontmen pank benda, i pokušaja da ga izvuče iz problema heroinske zavisnosti. Jednu potresnu premisu autor razrađuje unoseći mnogo oporosti koja uz karakterizaciju izgrađenu na motivu ocvalog rokera-gubitnika više izaziva nelagodu, nego uobičajenu empatiju. Saosećanje remeti i nedovoljno artikulisana polemika sa stilskim karakteristikama rumunskog novog talasa koja mestimično prodire u samu naraciju i kulminira u sceni snimanja promo spota Florinovog benda, kroz direktnu referencu na upotrebu dugih kadrova u tim filmovima.

Kamerom Tudora Mirčee gledalac je prikovan za Viktorova nastojanja da ostvari porodični sklad i to na nekoliko frontova (pronalazeći samo privremeno surogat u odnosu sa samohranom majkom jednog dečaka) i uznemirujuće repetitivne prizore uzaludnih pokušaja da dođe do novca za Florina koji krizira. Pretežno statična kamera odaje promišljen mizanscen i pažljivu rediteljsku manipulaciju prostorom kojom se naglašava bezizlaznost situacije pomalo i ironijski intonirana čestim prizorima otvorenih vrata i štokova koji vizuelno presecaju kadrove. Krišan je posebno posvećen eksteriorizaciji unutrašnje teskobe junaka i stvaranju atmosfere skučenosti i klaustrofobije i taj model uspeva da primeni i u scenama u eksterijeru, poput onih u kojima Viktor, nakon što je Florin prodao njegov auto, peške prelazi dug put do posla – gde i naizgled širok i bezgraničan prostor, slikan u totalu, postaje upadljivo oivičen šumom, žičanom ogradom itd. Autorsko poigravanje motivom prostora je uočljivo i u odabiru Viktorove profesije – on je geodetski tehničar. Međutim, na širem planu ostaje neiskorišćen prostorni kontekst radnje koja je smeštena u pogranični gradić Oradea. Reditelj daje šturi uvid u opštu atmosferu života u provinciji, a gotovo jednako je uzdržan u predstavljanju pankerskog miljea, ostavljajući gledaoca da o rumunskoj pank sceni izvodi zaključke na osnovu intrigantnih, ali škrtih nagoveštaja. Kroz film možda i malo konfuzno provejavaju različiti rok podžanrovi - od autentičnog zvuka koji predstavlja Florinov bend, preko spleta muzičkih uticaja na osnovu kojih se pravi nekakva demarkaciona linija koja bi trebalo da razdvoji generacijske preference. U smislu slikanja generacijskog sukoba koje se očituje i na tom planu, ostaje upečatljiva scena u kojoj Florin divlja pred svojim ocem i ponavlja tekst pesme grupe Rage Against the Machine. Međutim, činjenica da taj momenat bunta izaziva apstinencijalna kriza stvara osećaj nelagode. Premda nije najdosledniji u svom odnosu prema novom rumunskom filmu, jer ne nudi nova stilska rešenja i u velikoj meri se služi filmskim jezikom na način već viđen u radovima njegovih kolega savremenika, Krišan pokazuje izvesnu doslednost u slikanju opore atmosfere intimnog beznađa, pa tako ironično i zaokružuje priču prizorom u kome Viktor zauzima mesto bubnjara na nastupu Florinovog benda, kadrom čija kompozicija vrši dekapitaciju Florina i istiskuje njegov lik ne bi li ustupila mesto ispunjenju momačkih snova njegovog oca.

85


Recenzija

OBLIVION

piše:Goran Mirković kakavfilm.com

Kao neko ko se previše puta razočarao i izlazio iz bioskopa vidno isfrustriran posle njegovih filmova, ne prestajem da dajem šansu Tomu Kruzu (Tom Cruise) i njegovim projektima. Nemam neko smisleno objašnjenje zašto to radim, čak nikada nemam ni neka velika očekivanja niti od jednog njegovog filma, ali se uvek nekako nadam da ću dobiti semi zabavnih sat-dva, što više nego često nije slučaj. No, da ne širim nepotrebno priču, recimo da sam se odlučio da pogledam ovaj film jer je u svojim promotivnim materijalima obećavao veliku i skupu sci-fi predstavu, a kao veliki ljubitelj tog žanra, smatrao sam da ću moći da nađem momente koji će opravdati gledanje filma, ma koliko god on iritantan na kraju bio. Priča filma “Oblivion” se odvija u 2077. godini, 60 godina nakon invazije vanzemaljaca koja je pokrenula nuklearni rat. Iako smo dobili rat, planeta je ostala u toliko katastrofalnom stanju da su ljudi primorani da je evakuišu i presele se na Titan, jedan od većih meseca planete Saturn. Komadant Džek Harper i njegova partnerka Viktorija su jedinih dvoje preostalih ljudi na Zemlji i njihov zadatak je da rade monitoring i servis brojnih dronova koji čuvaju velike hidroelektrane koje isisavaju vodu i prerađuju je u gorive neophodno za održavanje života ljudi na Titanu. Džek i Viktorija su u kontaktu sa svemirksom stanicom TET, koja ih obaveštava da je njihova misija polako pri kraju i da će i oni za dve nedelje da napuste Zemlju. Iako je Viktorija naprosto oduševljenja ovom informacijom, kod Džeka se javljaju velike nedoumice jer on i dalje gaji jak osećaj bliskosti prema oronuloj planeti. Iako se u mimohodu Džek bori sa unutrašnjim demonima i preostalim vanzemaljcima koji uništavaju dronove i hidroelektrane, priča filma “Oblivion” dobija zalet tek onda kada zalutali spejsšatl padne na planetu i Džek spašava 86

putnika koji će mu aktivirati obrisana sećanja i naterati ga da preispita ko je zapravo on i šta se tačno oko njega dešava. Iako vrlo interesantan kao koncept i priča, scenario filma “Oblivion” je pokušao da reciklira ideje brojnih vrlo poznatih scifi klasika, ali je to izuzetno providno i loše uradio. “Oblivon” zaista mnogo vuče iz filmova kao što su “Solaris“, “Moon” i “Logan’s Run“, što će svakog sci-fi fana izuzetno isfrustrirati. Naravno, sci-fi je vrlo nezahvalan žanr i ovdese zaista jako retko dešava da se neki novi koncept predstavi. Iako jeste priča sklepana iz brdo klasika, najveći problem scenarija filma “Oblivion” jeste što sve svoje dobre momente redovno isprati krajnje suvišnim i patetičnim kliše sekvencama. Pored toga što je brdo ključnih stvari krajnje površno objašnjeno i neki do glavnih likova su nam ostali vrlo slabo razvijeni i objašnjeni, “Oblivion” forsira izlizane i patetične holivudske dijaloge i “story board” do tih granica da u određenim momentima vas dovodi na korak od napuštanja bioskopske sale. Drugi film Džofeza Kosinskog (Joseph Kosinski), autora velikog hita “Tron: Legacy“, je vizualno zaista impresivan. “Oblivion” je maestralno tehnički snimljen film. Animacija je impresivna, kao i setovi koji nude vrlo zanimljivu i dopadljivu atmosferu “steampunk” post apokaliptičnog Njujorka. Kostimi i dizajn robota i letelica su odlični i uz pomoć fenomenalne fotografije svi ovi elementi, zajedno i sa onima iz prethodne rečenice, dolaze do punog izražaja. Gluma u filmu nije na zavidnom nivou. Tom Kruz (Tom Cruise) glumi još jednu u nizu svojih “Tom Kruz uloga” i baš i svaki prethodni put, biva više nego iritantan i kompletno pogrešan izbor za lika kojeg tumači. Njegove reakcije jednostavno ne prodaju priču i tokom filma sam se trudio da zamišljam nekog drugog glumca umesto njega. Olga Kurilenko (Olga Kurylenko) se odlično pokazala, pogotovo što je njen lik vrlo loše napisan i nedovršen. Morgan Frimen (Morgan Freeman) je još jednom bio Morgan Frimen, a Andrea Risborug (Andrea Riseborough) se baš nešto i nije proslavila. “Oblivion” je generalno gledljiva i u nekoliko navrata zaista uzbudljiva sci-fi avantura. Iako zaista impresivan na oko i u određenim momentima neočekivan, drugi film Džozefa Kosinskog ima previše rupa u realizaciji svoje vrlo zabavne ideje i mnošto nepotrebnih patetičnih momenata koji niti malo ne čine uslugu filmu. Iako je koncept pozajmljen iz dosta klasika ovog žanra, smatram da velika većina ljudi koji će ovaj film ići da gleda neće moći ovakve stvari da uoči. Iako na kraju nisam zadovoljan, moram reći da je ovo daleko najbolji film sa Tomom Kruzom koji sam gledao u poslednjih 7 godina.


87


Recenzija Jedno jutro se probudiš i shvatiš da je ono što si dotada znao već negde u etru. Univerzalna svojina. Da si, vodeći takav život, oslanjajući se na njegove sokove, zaboravio da gledaš okolo, skupljaš dobra koja će te hraniti kad ga više ne bude. Tako prodju godine. Često i cela dekada. Postoji li mogućnost da se negde vratiš, nastaviš otuda ka nečemu što izgleda ispravnije? Oni koje si voleo, oni su već odrasli, ili umrli. Možeš li da podneseš to, dok stojiš na tvrdoj crti sopstvenog postojanja? Tvoje vaspitanje, tvoja dela, se nikada neće pretočiti u nešto posebno. I kad se, konačno, probudiš tamo gde nisi bio, kad shvatiš da se gledaš u ogledalu, u negativu kad pogledaš oko sebe, šta da očekuješ? Samo, sa nekim čudnim ukusom u ustima, slegneš ramenima i onako kako znaš, kako si naučen, nastaviš dalje... Andrej i Ivan su adolescenti, tek se upoznaju sa svojim granicama, kao i granicama koje se od njih očekuju. Recimo, mladji, Ivan, on nije smeo da skoči sa svetionika u more. Andrej, pak, nije smeo da ostalim drugovima kaže da Ivan nije kukavica. Potukli su se. Obična čarka se završava ogromnim iznenadjenjem, dogadjajem koji menja njihov život iz korena. Otac im se vratio. Spava u drugoj sobi. Potom obed. Za ručkom tek muk. U usiljenoj konverzaciji, on im saopštava da će ih voditi na tri dana na vodopade, na pecanje. Ono što deluje kao avantura zbog koje, vodjeni dečačkim snovima, ne mogu da spavaju, uskoro postaje nešto sasvim suprotno. Odrasli Stranac ih vodi u nepoznatom pravcu, na nepoznato ostrvo, usput izazivajući duboku reakciju na život u njima. Reakciju koja definiše... Teško je, u tehničkom smislu, izdvojiti bilo šta, samim tim i secirati površinu ovog filma. Oko njega postoji aura celovitosti, opna, koju je teško skinuti. Upravo taj kvalitet je vredan pomena. Retko kad se na platanu ostvari takva sinergija- režija, muzika, gluma, fotografija, montaža. Nema ostatka koji tišti kad se pogleda svaka od ovih komponenti ponaosob, o celovitom rešenju da i ne govorimo. Možda je zato ovaj film ostvario pobedu na Venecijanskom festivalu 2003. tako superiorno. Možda svemu pečat dodaje i iznenadna smrt davljenjem mladog Vladimira Garina, samo dva meseca pre pojavljivanja ovog filma na pomenutom festivalu. Kako god, ono što dolazi pred gledaoce prilično je ogoljenog kvaliteta, takvo da se u njega samo može uplivati. I osećati.

piše: Vuk Spasić

Simbolika povratka vrlo je univerzalnog karaktera. Mistična je, i za svet koji je kreiran u ovom ostvarenju, potpuno je nebitno odakle se osoba, jedna važna, ogromna figura, vraća. Bitno je samo šta taj akt može da izazove. A uvek izazove oprečne, ali jake emocije. Tako se ovo putovanje pretvara u studiju karaktera. Reakcije se nižu, budeći čitav niz dualnosti- one medju generacijama, one medju sinovima, kao i reakcija svake osobe ponaosob na onu drugu i treću. Tri je broj beskrajnih mogućnosti, iako deluje sićušno. Iako je toliko dugo odsutan, Otac u Andreju i Ivanu uspeva da pokrene proces koji jedino otac i može- onaj pravog odrastanja. Stavlja ih u dovoljno situacija u tih nekoliko dana, koliko neko drugi ne proživi za čitav život. A gubitak zajedničkog vremena samo sve ovo čini još intenzivnijim. Takodje, takav odnos je lišen svake pristrasnosti koja se javlja u dugogodišnjem poznavanju svoje dece. Otac nema prostor da se osloni na njihove slabosti ili bolje strane, samo na doslednost. Upravo zato bira pravi out da iz njih izvuče njihovu čovečnost. Na kraju, rezultat je iznenadjujući, ali nikako neočekivan. A tek sedam dana njihovih života, uklesaće u mlade duše glavnih protagonista njihove načine za ceo budući život.

88


E I N E H C H S A R V Z VO

Uistinu, snaga sve ove simbolike u mnogome odredjuje život ovog ostvarenja proteklih deset godina. Čini se da je to dugačak period, no istina je da takvi periodi brzo prodju. Iskliznu ispod svesti svakodnevnih problema. Iako deluje tragično, promena je nužna. Teška, ali pravovremena, ona je blago sama po sebi. Kako za posmatrača, tako i za onoga koji učestvuje u njoj. Kao nekome ko se mogao naći u ovakvoj situaciji (imam mladjeg brata), iako nikada nisam bio ni blizu tako teškim rezovima, razumem odlično koliko je autor uspeo da dobro oslika odnose u muškom delu jedne porodice. Etalonski ustorjeno, ovo delo ostaje jedno od onih koji su velike svakodnevne stvari uspele da pokažu u pravom svetlu. Pravim licima i pravim slikama. Vanserijski kvalitet, koji vredi pohvaliti. 89


Recenzija

Pavel Lungin jedan je od najpoznatijih savremenih ruskih režisera. Dugo je živeo u Francuskoj, ali se pre sedam godina vratio u Rusiju o kojoj snima prepoznatljive filmove, koji odlično komuniciraju i sa kritikom i sa publikom. Laureat je Kanskog filmskog festivala 1990. i 2000. godine, a svetsku slavu je postigao filmom „Ostrvo“, za čiju režiju je osvojio mnogobrojne nagrade. Dobitnik je i francuskog Ordena umetnosti i književnosti kao i ordena Legije časti. U vremenu kada nas sa svih strana bombarduju pompeynim naslovima i specijalnim efektima, jedan čovek se odvažio da napravi film o običnim ljudima, 90

njihovim strahovima i nadanjima. Rezultat je svevremensko filmsko ostvarenje reditelja Pavela Lungina iz 2006. godine. Pavel Lungin je u ovom filmu predstavio osobu koja se u prošlim vremenima nazivala jurodivi monah, što se odnosi na svete ljude koji su se neuobičajeno ponašali da bi sakrili od sveta svoju svetost. Nešto manje od dva sata radnje, moze delovati sporo, ali film i te kako održalo pažnju. Sporo se odvija radnja , ali emocije izbijaju stalno na površinu i daju dinamiku filmu. Pjotr Mamonov u ulozi starca Anatolija je izvanredan. U kratkom prologu, tokom Drugog svetskog rata Nemci napadaju ruski brod i stavljaju Anatolija pred izbor: ubiti kapetana broda ili primiti


piše: Ivana Tomić

OSTRVO Pavel Lungin

metak. U crno-belim kadrovima u kojima se crveni samo nacistička zastava, okolnosti su maksimalno svedene. O Anatoliju ne znamo ništa sve dok ne donese odluku koja ga određuje kao ubicu. Nakon što Nemci dignu brod u vazduh, talasi zahvataju poluživog junaka izbacujući ga na pustu obalu. Anatolij biva spašen od strane bratstva manstira i iz ličnih razloga ostaje pri manastiru da radi sve prljave poslove za manastir. Crno-bele kadrove smeniće monohromna slika koja nam na slikoviti način pruža uvid u monotoni život na ostrvu. Repetitivni kadrovi u kojima Anatolij gura kolica s ugljem, čamcem odlazi na obližnje ostrvo i ponavlja molitvu za oprost greha plove oko dramskih vinjeta u kojima

Anatolij igra sveca i proroka pred monasima i hodočasnicima koji u manastir dolaze po pomoć, verujući da starac ima isceliteljske i proročke moći. Lepota ovog filma je u tome što, uprkos meditativnom ritmu i učinku, ne odbija da komunicira s gledaocem. Manastirski život je sagledan profanim pogledom, sa smislom za humor, kako u situacijama u izdvojenoj i samim tim specifičnoj zajednici, tako u životnosti likova monaha. Posle premijere u Moskvi, sveštenici su počeli da blagoslove film, često stojeći u molitvi ispred bioskopa.

91


Recenzija

IMPOSTER Zaista me retko šta ispuni kao kada pogledam kvalitetan dokumentarni film i stoga, svaki put kada naletim na neki naslov koji pored toga što obrađuje i bavi se vrlo interesantnim subjektom, poseduje i adekvatnu realizaciju, naprosto ne mogu da odolim a da mu automatski ne posvetim svu svoju pažnju. “The Imposter” je dokumentarni film sa kojim sam se pre nešto više od 3 meseca upoznao na jednom blogu i nakon čitanja promotivnih materijala i shvatanja čime se ovaj film zapravo bavi – nisam mogao da dočekam priliku da ga najzad pogledam. “The Imposter” zaista nudi jednu bizarnu i emotivno vrlo snažnu priču o prevari, pogrešnim motivima i pre svega, zaluđenoj istrajnosti. Centriran oko Nikolasa Barkija,

92

trinaestogodišnjeg dečaka iz San Antonija koji je 1994. godine iznenada nestao bez traga i glasa, dokumentarni film “The Imposter” nas uvodi u bizarnu priču otmice gde se nakon tri godine od kada je ovaj “zločin” (bar tako nagađam) prijavljen javlja iz Španije policajac porodici Barkli koji misli da im je pronašao sina. Međutim, ubrzo se ispostavlja da individua koja se prestavlja kao Nikolas je ipak neko drugi, neko ko će napraviti izuzetno mnogo problema svima uključenim i vezanim za slučaj ovog nestalog dečaka. Znam da ovo zvuči kao ogroman spojler, ali ovaj dokumentarni film uopšte ne želi da nas drži u mraku da generalno ovde imamo posla sa velikim pevarantom, stoga ga već u ranoj fazi otkriva i pušta tog istog našeg


piše:Goran Mirković kakavfilm.com

nemilosrdnog subjekta da pomoću intervjua i naracije ispriča svoju priču. Ne znam za vas, ali meni je ovo definitivno mnogo strašnije nego da do poslednjeg momenta ne znam da li je u pitanju prevarant ili ne. Slušajući ovu duboko poremećenu individuu koja priča bizarne stvari koje je radila i pokušava da iznese svoje motive mi je definitivno nešto najstrašnije, a u isto vreme i najuzbudljivije što sam u skorije vreme imao priliku da vidim i čujem. Realizacija filma “The Imposter” je toliko kvalitetna da prevazilazi moderni dokumentarni stil za toliko mnogo nivoa i nudi nešto zaista posebno. Kombinovanjem arhivskih snimaka, intervjua 1 na 1 sa kamerom, produciranja svih krucijanih

momenata pomoću glumačke ekipe i generalno sivog i mračnog tona u kojem je snimljen, “The Imposter” stvara toliko napetu i uzbudljivu atmosferu koju retko koji triler može da ponovi. Dokumentarni film “The Imposter” zaista nudi jedan kompletan proizvod i mi kao publika jednostavno ne možemo da se odlučimo da li je bolja priča ili realizacija. Fenomenalan film koji će vas definitivno šokirati, uzdrmati i zabrinuti. “The Imposter” je još jedna od onih toliko strašnih i bizarnih priča da ćete i pored svih dokaza sumnjati da li je ona zapravo stvarna. Proporučujem “The Imposter” svim ljubiteljima kvalitetnog dokumentarnog filma.

93


piše: Nina Sladojević

Horor & Azija

94


Yoshihiro Nishimura Gore, splatterpunk, satirična kritika društva, tinejdžerke u japanskim školskim uniformama, nasilje, biomehanika i galoni krvi na jednom mjestu dolaze iz uma krajnje "ekscentričnog" reditelja. Scene gdje krv pršti iz osječenog dijela tijela do te mjere da glavna heroina filma uzima kišobran i štiti se od crvenog vatrometa oko nje, postidile bi i Kventina Tarantina. Dakle, o kome je riječ? Yoshihiro Nishimura prvi put radi na ozbiljnijem projektu kao supervizor specijalnih efekta u filmu "Suicide Club" sada već priznatog reditelja Shiona Sono. Međutim, u periodu kad su radili ovaj film obojica reditelja bila su na rubu egzistencije, provodili su dane i noći smišljajući neobične scenarije u studentskoj sobici ispijajući sake. Suicide Club (2001), film čije ime govori dosta o radnji samo za sebe, a prva scena se dešava na željezničkoj stanici gdje se pedeset i četiri japanske školarke bacaju pod voz, postaje popularan ne samo u Japanu (svakako nije potrebno reći da je u njihovoj rodnoj državi i najzahtjevnija publika), nego i širom svijeta.I otvara vrata ovoj dvojici mladih stvaratelja u filmskom svijetu. Naime, njihovi stilovi su se drastično razišli tokom godina, iako je Nishimura ponovo bio zadužen za specijalne efekte na filmu "Cold Fish" Shiona Sonoa 2010-te godine. Za Sonoa je taj put bio Kan, Venecija, 95


kritička priznanja i nagrade, a za Nishimuru B-filmovi, kultni status underground objekta obožavanja širom svijeta. Nakon Shiona Sonoa putevi su mu se ukrstili sa drugim japanskim rediteljem Noboru Iguchi-em. Oni donose jedno od prvih ovakvih dijela koje je svijet vidio "Machine Girl" (2008). Priča o običnoj djevojci koja živi sa mlađim bratom. Nakon što sazna da joj brata terorišu u školi odluči da sama kazni ove nasilnike nesvjesna da su roditelji djece koju kažnjava zapravo članovi mafije. Spletom okolnosti u borbi joj otmičar odsječe ruku i ona kasnije pridobija simpatije mehaničara koji joj zamjenjuje odjsečenu ruku mašinskom puškom visokog kalibra, čime ona postaje mašina za ubijanje u školskoj uniformi, a jedina svrha postojanja joj je osveta. Ako vam lijepa djevojka sa puškom umjesto dijela tijela zvuči poznato, to je vjerovatno Rose McGowan sa puškom umjesto noge u filmu "Planet Terror", Rodriguez i Tarantino su takođe veliki fanovi azijske kinematografije što se u velikome vidi u njihovim filmovima. Tek 2008. godine predstavlja svoj rediteljski debi "Tokyo Gore Police". Priča se odigrava u nekoj postapokaliptičnoj splatterpunk verziji Tokija, gdje je ludi naučnik "The key man" u slobodnom prevodu ključni čovjek stvorio virus koji mutira ljude u košmarne gadosti prirode nazvanu "inžinjeri" (inžinjeri imaju sposobnost da bilo koji dio tijela koji im je odsječen ili na bilo koji način osakaćen pretvore u biomehaničko oružje) i da bi se riješili ovih odbojnih monstruoznosti Tokijska policija je stvorila specijalnu jedinicu neustrašivih i neumoljivih, prije svega okrutnih u svom načinu obavljanja dužnosti.Na čelu ove privatizovane jedinice Tokijske policije se nalazi Ruka, prelijepa i najbolja u lovu na inžinjere, samotnjak, ubija katanom i ovisna je o samoozljedjivanju. Dok istražuje boravište ključnog čovjeka Ruka otkriva tajne o svojoj prošlosti koje uveliko mogu da utiču na njenu buduću policijsku karijeru... Priča kao priča, i nije sama po sebi toliko neubičajena. Ono što je u pozadini i što daje atmosferu ovom filmu su prvenstveno čudovišne kreacije prirode apsolutno "normalne" za svijet u koji nas uvodi ovaj ambijent. Negdje na sredini filma, radnja se pomjera na javnu kuću gdje su djevojke osakaćenje i mutirane, tretirane kao seks robovi.Izmedju ostalog tu se nalazi jedna od djevojaka koja umjesto nogu ima ogromna krokodilska usta, druga pak umjesto očiju ima ogromne puževe rogove i kućicu na ledjima, treća je

96

opet golo obezglavljeno tijelo pretvoreno u živu stolicu. Scene borbe prkose svim zakonima biologije ili fizike, kao i jel'... bilo kakve logike. Naučnikov izbor oružja je Getlingov mitraljez koji izbacuje ljudske šake umjesto metaka. Smrt ovdje nema nikakvu ulogu, a raspadanje i raskomadavanje tijela je obična šala. Nishimurina krv u filmovima je apsolutno nerealna i boje soka od višnje, vodenasta i upravo zbog toga neiscrpna zaliha, ljudsko ili mutantsko tijelo je sadrži toliko da bi moglo da potopi jednu čitavu ulicu.Kao kontrast svemu tome ubacuju se kadrovi prelijepe glumice koja tumači ulogu Ruke (Eihi Shina), poznata po glavnoj ulozi u kultnom filmu Takashi Mikea "Audicija" po romanu Riu Murakamija.

"Ona je jedina glumica na svijetu koja može da izgleda tako prelijepo dok stoji u sredini šikljajućeg mlaza krvi" Nishimura o Eihi Shina Kad su ga pitali kako dobija inspiraciju i ideje za filmove, rekao je da često ima noćne more i da dosta ideja dobija tako što zabilježi svoje snove, međutim većina ideja mu dolazi dok pije u stojećem baru u Tokiju (stojeći barovi su vrsta barova u Tokiju bez sjedala gdje se pije i jede veoma jeftino) i tu crta storiborde za svoje filmove, pretpostavlja da zbog toga što crta pijan ideje dolaze iz njegove podsvijesti. Kako god, dok je Dejvid Kronenberg još 1983. godine na zapadu istraživao plastičnost tijela pretvarajućo naše televizijske ekrane u mase prstiju punih vena, ipak je jedan japanac bio taj koji je uveo "the new flesh". Shinya Tsukamoto sa filmom "Tetsuo: The Iron Man" - priča o bolnoj tjelesnoj metamorfozi, gdje se glavnom protagonisti zapravo penis pretvara u rotirajuću burgiju. Ovaj film ostavlja veliki uticaj na industriju japanske kinematografije.Iako je alegorija ove nadrealne dehumanizacije bila predviđena samo za underground masu, nije samo "umjetnička škola" bila ta koja ga je uzela ozbiljno u obzir. Šokmajstori B-filmova prepoznali su zabavu u mutilaciji genitalija i uopšte ljudskog tijela te ga pomiješali sa provjerenim arterijskim sprejem da bi stvorili zarazni novi žanr... Kroz nekoliko decenija evolucije, underground cyberpunk je postao komercijalni splatterpunk. U svakom slučaju je bio potreban jedan četrdesetjednogodišnji stručnjak


97


za specijalne efekte da usavrši ovaj podžanr i učini ga profitabilnim. Koliko god apsurdno i naivno bilo ovakvo prikazivanje nasilja s vremena na vrijeme vam stvori osjećaj neugodnosti, jer Nishimura zna i da uplovi na još tamnija mjesta ljudske prirode satirom i crnim humorom. Npr: nije nimalo "zabavno" nasilje kad glavna junakinja Ruka sječe ruke i zglobove prije svake borbe. Takođe, periodično prikazivanje ultra98

nasilnih reklama tokom filma podsjećaju nas da opušteno prihvatanje povremene ljudske patnje nikako ne može biti znak zdravog društva i okruženja. Uspjehom "Tokyo Gore police" Nishimura je ponovio tri puta već oproban recept i stvorio tri slična i podjednako primjećena djela "Vampire Girl VS. Frankeinstein Girl" (2009), "Mutant Girls Squad" (2010) i "Helldriver" (2010). Prvi od ova tri ima svoj šarm al' ni


izbliza kvalitetom (ako se može tako reći u ovom slučaju) ne prilazi svom prethodniku, zarazna muzika, ismijavanje "Grudge" i "Ringu" sage, ljepotice u japanskim uniformama, vampiri, zombiji i naravno krv, i još krvi... U svakom slučaju zabavno. Ove godine Nishimura je učestvovao u projektu "The ABC of Death". Omnibus horor filmova nekoliko reditelja ovog žanra među kojima se nalazi i Srdjan Spasojević. Sve u

svemu, svakako da Nishimurini filmovi nisu nešto što biste gledali nedeljom sa porodicom, imaju određenu publiku koja iz dana u dan isčekuje sa nestrpljenjem nove projekte.Sljedeći film koji najavljuje u saradnji sa Takashijem Murakamijem će biti film za djecu, kako će to da izgleda ne mogu ni da zamislim...

99


Dokumentarac

Beyoncé: Life Is But A Dream Šta sve ljudi nazivaju filmom... Dokumentarni 'film' o najvećoj muzičkoj divi današnjice "Beyoncé: Life Is But A Dream" dolazi nam iz kuće HBO, i prati život pevačice poslednjih nekoliko godina. Ovo je u suštini skupina video materijala koji za cilj imaju, verovatno, samo da pospeše aktuelnu turneju pevačice. Kao reditelji ovog 'filma' potpisani su Ed Burke i Beyoncé. Većinu filma predstavlja pevačica koja govori u (web) kameru, što jeste element i postupak koji bi trebalo da obezbedi veći nivo intime i bliskosti sa samom protagonistinjom, ali u ovom 'filmu' ono je izvor teške patetike i priča za koje nas je baš briga. Situaciju ne poboljšava ni monotoni ton zvezde, koja deluje kao naternana na ove ispovesti. Vizuelno, 'film' pokušava da promenom formata (video, super8, digital) da nam okupira pažnju i stvori liriku dostojnu jedne Lane Del Rej - ali ovo se ne dogodi, jer su formati veštački upotrebljeni i ne predstavljaju gotovo ništa. Sama priča pokriva veoma turbulentni deo života popularne Beyoncé - prekid poslovne saradnje sa ocem, novi album, turneja i Glastonbery Festival, trudnoća ali uprkos ovom rediteljskom blagu, naši dirigenti nisu uspeli da stvore ništa. Jasno je da većina dokumentaraca o muzičarima i komunicira sa vernim fanovima izvođača, ali ovde vam ni to neće biti od pomoći. 100


101


102


Festivali

19. izdanje Sarajevo Film Festivala održaće se od 16. do 24. augusta 2013. www.sff.ba Sarajevo Film Festival je internacionalni filmski festival s posebnim fokusom na regiju Jugoistočne Evrope. Kvalitetan program, jak industrijski segment, obrazovna platforma za mlade filmske stvaraoce, veliko prisustvo predstavnika filmske industrije, filmskih autora i predstavnika medija iz cijeloga svijeta, te više od 100.000 posjetilaca, pokazatelji su koji potvrđuju status festivala koji je prepoznat i priznat i od strane filmskih profesionalaca i publike. Ovako koncipiran Festival služi kao katalizator saradnje unutar regiona, te uvezivanja sa partnerima iz čitavog svijeta, predstavlja platformu za razvoj filmskog biznisa u BiH i regionu, a osim toga, postavlja nove standarde u organizaciji festivala i prezentaciji filmova. Sarajevo Film Festival regionu nudi platformu koja u centar pažnje stavlja talente i projekte iz Jugoistočne Evrope, podstiče i ohrabruje stvaranje mreže kontakata između regionalnih filmskih profesionalaca, ali i otvara pristup širokoj međunarodnoj mreži kontakata, a predstavnicima svjetske filmske industrije daje pristup novim projektima, idejama i talentima iz regiona.

TAKMIČARSKI PROGRAM Takmičarski program Sarajevo Film Festivala prikazuje svjetske, internacionalne i regionalne premijere igranih, kratkih i dokumentarnih filmova iz Albanije, Armenije, Austrije, Azerbejdžana, Bosne i Hercegovine, Bugarske, Crne Gore, Grčke, Gruzije, Hrvatske, Kipra, Kosova, Mađarske, Makedonije, Malte, Moldavije, Rumunije, Slovenije, Srbije i Turske. Filmovi izabrani u Takmičarski program za igrani, kratki i dokumentarni film natječu se za prestižne nagrade Srce Sarajeva.

Igrani film Srce Sarajeva za najbolji film – 16.000 eura Specijalna nagrada žirija – 10.000 eura Srce Sarajeva za najbolju glumicu – 2.500 eura Srce Sarajeva za najboljeg glumca – 2.500 eura Kratki film Srce Sarajeva za najbolji film – 2.500 eura Dokumentarni film Srce Sarajeva za najbolji film – 3.000 eura

CINELINK CineLink, osovina Industrijskog odjela Sarajevo Film Festivala, je platforma za razvoj i finansiranje pažljivo odabranih regionalnih projekata za dugometražne igrane filmove predodređene za evropske koprodukcije. Sa prosjekom od preko 60% izabranih projekata koji su prešli iz faze razvoja u fazu produkcije u prethodnih 10 godina, CineLink je izrastao u jednu od najuspješnijih platformi za razvoj i finansiranje filmova u Evropi. Selekcija i diversifikacija u periodu razvoja su ključ ovog uspjeha, dok se fokus na lokalne produkcije sa internacionalnim potencijalom, nove talente i savremen filmski jezik pokazao esencijalnim za sve bolji status ovog programa unutar filmske industrije. CineLink, također, nudi i nagradni fund od preko 160.000 eura u novcu i uslugama. CineLink konkurs je otvoren za aplikacije projekata za dugometražne igrane filmove sa potencijalom za kino distribuciju, autora iz Albanije, Armenije, Austrije, Azerbejdžana, Bosne i Hercegovine, Bugarske, Crne Gore, Grčke, Gruzije, Hrvatske, Kipra, Kosova, Mađarske, Makedonije, Malte, Moldavije, Rumunije, Slovenije, Srbije i Turske. Prvi put 2009. godine, u sklopu CineLinka, održan je Regionalni forum, organiziran u saradnji sa Screen International, jednim od vodećih globalnih magazina za filmsku industriju. Regionalni forum, zamišljen kao 103


Festivali

platforma koja nudi okvir za diskusiju relevantnim nacionalnim i regionalnim filmskim organizacijama i profesionalcima iz jugoistočne Europe i podstiče usaglašavanje nacionalnih filmskih politika te pruža šansu za razmjenu dobrih praksi i ideja.

SARAJEVO TALENT CAMPUS Sarajevo Talent Campus, program za obrazovanje i saradnju perspektivnih filmskih umjetnika iz Jugoistočne Evrope, pokrenut je 2007. godine u saradnji sa Internacionalnim filmskim festivalom u Berlinu i Berlinale Talent Campusom. Program nudi inspirativna predavanja, panel diskusije, kritičke polemike, te radionice, praktične vježbe, filmske projekcije i interfestivalske ekskurzije. Sedmi Sarajevo Talent Campus, koji će se održati između 18. i 24. augusta, okupit će scenariste, reditelje, glumce, producente i filmske kritičare. Sarajevo Talent Campus je otvoren za kandidate iz slijedećih zemalja: Albanije, Armenije, Austrije, Azerbejdžana, Bosne i Hercegovine, Bugarske, Crne Gore, Grčke, Gruzije, Hrvatske, Kipra, Kosova, Mađarske, Makedonije, Malte, Moldavije, Rumunije, Slovenije, Srbije i Turske.

SARAJEVO GRAD FILMA Kao logičan nastavak ciljeva definiranih unutar Sarajevo Talent Campusa 2008. godine pokrenut je fond Sarajevo grad filma. Projekat za cilj ima da se stečena znanja i iskustva učesnika Sarajevo Talent Campusa testiraju u praktičnoj primjeni i to kroz ostvarenje niskobudžetnih kratkih filmova, te poticanje saradnje među mladim kreativnim autorima čiji rad predstavlja budućnost regionalne kinematografije. U okviru projekta Sarajevo grad filma do sada je snimljeno 20 kratkih igranih filmova koji su obišli mnoge svjetske festivale i osvajali nagrade.

104


DANIS TANOVIĆ - PREDSJEDNIK ŽIRIJA Sarajevo Film Festival s velikim zadovoljstvom objavljuje da će predsjednik ovogodišnjeg žirija za Takmičarski program – igrani film biti bh. reditelj Danis Tanović. Njegov debitantski igrani film NIČIJA ZEMLJA iz 2001. dobitnik je više od 40 internacionalnih priznanja što ga čini najnagrađivanijim debitantskim filmom u istoriji. Film čija je priča smještena u vrijeme rata u BiH 1993. nagrađen je Oscarom i Zlatnim globusom za najbolji strani film te nagradama za najbolji scenarij Cannes Film Festivala i Evropske filmske akademije. Tanović je režirao još dva filma koja se bave ratom i njegovim posljedicama. CIRKUS COLUMBIA smješten je u period neposredno prije rata, a TRIJAŽA, sa Colinom Farrellom bavi se post-ratnim traumama. Tanović je rođen 1969. u Zenici, a odrastao je u Sarajevu gdje je studirao režiju na Akademiji scenskih umjetnosti. Nakon što je Sarajevo palo pod opsadu proveo je dvije godine na prvim linijama odbrane snimajući za armiju. Materijali koje je su Tanović i njegove kolege snimili na ovim opasnim misijama korišteni su za brojne filmove i medijske izvještaje o ratu u Bosni i Hercegovini. Godine 1994. Tanović je u Belgiji nastavio edukaciju na INSAS filmskoj školi i počeo raditi kratke i dokumentarne filmove. Godine 2005. Tanović je snimio igrani film na francuskom jeziku HELL (L´ENFER) u kojem su uloge ostvarili najznačajniji glumci francuskog filma uključujući i Emmanuelle Beart, Karin Viard, Marie Gillain, Guillaume Canet, Jacques Gamblin, Jacques Perrin, Carole Bouquet i Jean Rochefort. Njegov posljednji film EPIZODA U ŽIVOTU BERAČA ŽELJEZA imao je svjetsku premijeru u okviru Takmičarskog programa Internacionalnog filmskog festivala u Berlinu gdje je nagrađen sa dva Srebrna medvjeda – za film i najboljeg glumca Nazifa Mujića te specijalnim priznanjem Ekumenskog žirija.

105


Festivali

106


Da li znate da će ovaj avgust u Novom Sadu biti lepo poseban i drugačiji? Pored dugoočekivanog sunca, obeležiće ga i originalan, indi filmski program Cinema City internacionalnog filmskog festivala 2013! Nacionalna klasa, Exit Point, Up to 10.000 Bucks i ove godine biće sjajne zvezde Cinema City filmskog programa. Uz brojne goste, domaće i strane filmske ekipe, ove selekcije predstaviće najnovija ostvarenja domaće kinematografije, izbor svetske festivalske filmske scene, potom kvalitetne filmove mladih autora čiji budžet ne prevazilazi 10.000 dolara. U letnjem paketu šestog festivalskog izdanja Cinema Cityja, koji će se ove godine održati od 26. avgusta do 1. septembra, pored kvalitetnog filma, radoznale studente, mlade filmske profesionalce i filmofile očekuje Cinema Campus - filmska edukativna platforma koja će ugostiti neke od najveštijih predavača i naša znanja pretočiti u kreativne ideje. Poštujući kult leta, žurke na letnjim temperaturama i filmovi inspirisani muzikom u okviru Planet Rock programa, učiniće leto na gradskom betonu primamljivom destinacijom! Na šestom Cinema Cityju saznaćete i sve o novim projektima u koje je uključen naš festival. Jedan od njih je "Fresh Danube Films". Podržan od strane Evropske kulturne fondacije (ECF). Ovaj projekat povezuje Crossing Europe Film Festival iz Austrije, Festival dokumentarnog rok filma DORF iz Hrvatske, Slobodnu zonu iz Beograda i Cinema City internacionalni filmski festival u prijateljsku ekipu, geografski okupljenu oko Dunava, a vizionarski oko težnje da se filmovi i mladi autori ovog regiona predstave filmskom svetu kroz Fresh Danube Films promotivnu platformu. Prijateljska i profesionalna veza sa DORF-om paralelno će se razvijati i u sklopu kreativne saradnje na pojektu „Film it LouD“, podržanom od strane IPA Prekograničnog programa Hrvatska-Srbija.

107


108


GUS VAN SANT PREDAVAČ NA FILM.FACTORY PROGRAMU Danas je na Univerzitetu Sarajevo School of Science and Technology (SSST) održana konferencija za štampu na kojoj je SSST izrazio dobrodošlicu Gusu Van Santu kao predavaču na film.factory programu kojeg je u Sarajevu utemeljio mađarski režiser Bela Tarr. Van Sant održava dvosedmični workshop sa studentima koji pohađaju film.factory, doktorski program u okviru filmske akademije ovog univerziteta. Ovom prilikom su menadžerica univerziteta Emina Ganić i Bela Tarr najavili razvoj novih programa za dodiplomske i postdiplomske studije na akademiji s ciljem uspostavljanja internacionalne filmske škole koja bi ponudila sva tri nivoa akademskih studija. Kandidati za dodiplomski i postdiplomski program moći će se prijaviti za akademsku 2013/2014. godinu preko web stranice akademije (www.sfa. ba) od 15. maja 2013. godine. "Nakon tri mjeseca rada i godine provedene u razvijanju ove ideje, ova vizija da se okupe mladi filmaši sa svih strana svijeta i da im se dopusti da istražuju svoj talenat uz apsolutnu slobodu, dok im se pruža mogućnost da rade zajedno sa nekim od najuspješnijih i najuzbudljivijih filmskih autora, teoretičara i umjetnika, postaje sve stvarnija. Sada se osjećamo dovoljno hrabri da se širimo i od septembra ove godine poželimo dobrodošlicu i kandidatima dodiplomskog i postdiplomskog studija, i na taj način stvorimo pravu filmsku zajednicu koja će uzajamno djelovati na svim nivoima i, nadamo se, rezultirati novim glasovima koji će oblikovati budućnost kinematografije," rekao je Tarr. Dosada je film.factory poželio dobrodošlicu i tako poznatim imenima iz internacionalne filmske zajednice kao što su Ulrich Gregor, Jonathan Romney, Thierry Garrel, Jean-Michel Frodon, Fridrik Thor Fridriksson i Gus Van Sant. Sljedeće sedmice stižu Carlos Reygadas, Jonathan Rosenbaum i Manuel Grosso, dok će završna predavanja ovog semestra održati Tilda Swinton. Među potvrđenim predavačima su i Kirill Razlogov, Jytte Jensen, Jim Jarmusch, Atom Egoyan i Apichatpong Weerasethakul. "Imamo snažan osjećaj da stvaramo mjesto gdje se studentima daje poticaj i prilika da stvaraju tokom studja, kao i da uče i razmišljaju o filmu. Upravo je ovaj naglasak na praktičnom radu i mogućnost da sarađuju sa iskusnim filmašima dok stvaraju svoj rad glavna prednost dolaska vaših filmaša na Sarajevsku filmsku akademiju i na film.factory," rekao je Gus Van Sant na današnjoj konferenciji za štampu. 109


JAM

ERSTE FRAGMENTI

110


Pomalo nam je neugodno ovako javno priznati, ali ovo je prvi put da smo pozvani na izložbu finalista natječaja Erste fragmenti. Možda nismo bili dovoljno elitni, ili smo se jednostavno premalo tuširali; istinu sada više nikada nećemo saznati. Ali napokon ponosno možemo predstaviti što jedna korporacija (banka) misli da je najbolje u hrvatskoj umjetnosti. Razgledavajući izložbu, morali smo se zapitati da li nam naša platežna moć dopušta posjedovanje jednog od prekrasnih radova koji su ušli u finale. No, kako pazimo sa kime bankarimo, uvjereni smo da ćemo dobiti kredit ukoliko taj novac odlučimo uložiti u umjetnost. Uostalom, katkada je dovoljno slikati i platiti.

S obzirom da svakoga treba malo potaknuti, odlučili smo popiti piće i poslušati komentare posjetitelja. Svi su bili oduševljeni radovima, jer je iza vizije izložbe ipak stajala banka. Piće nas je potaknulo da poslušamo i kratke intervjue s umjetnicima koji su u nekoliko rečenica predstavili sebe i svoj dosadašnji rad. Fragmenti su imali dva pobjednika: Leonu Kadijević koja je dobila stipendiju od 1000 Kuna mjesečno, te Vanju Trobić koja je pobijedila putem Facebook glasanja i tako zaradila 3000 Kuna. Ugodno bankarenje! Juraj Vuglač JAM - Udruga za promicanje hrvatske umjetnosti i međukulturnog dijaloga 111


112


113


Retro Piše: Jovan Vladimir Borka

M

ali je broj filmova koje možemo nazvati epskim. Ovo kinematografsko delo, kada ga posmatramo kao suvu umetnost, ne možemo porediti sa drugim filmovima, već samo sa slikom "Tajna večera" ili romanom "Braća Karamazovi". Film "Once Upon A Time In America" poslednji je rad čuvenog Serđa Leonea, nastao dve godine pre rediteljeve smrti i odmah osakaćen, uništen i ubijen. Neki će reći da su radnje u vezi sa post-produkcijom ovog filma ono što je reditelja i ubilo. A šta se zapravo desilo? Serđo Leone je ovaj film spremao celog života, sazreo je i kao autor i kao osoba (ovakav film se ne pravi u mladosti), i sve što je saznao i u međuvremenu postao, uneo je u "Once Upon A Time In America". Verovatno se pitate gde je tu problem, jer je Leone jedan neosporno besprekorni genije... E pa, taj genije je napravio film o celom životu, koji i poetski i bukvalno obuhvata ceo život njegovih likova. Mali problem je nastao oko toga što je rediteljeva verzija trajala oko 3 sata i 45 minuta. Ako ste normalna osoba, možete primetiti da to i nije neka dužina ako uzmemo trajanje samog živora ili romana "Braća Karamazovi", ali Serđo Leone je imao posla sa producentima. Iako sam po profesiji filmski producent, ovoga puta moram uložiti veliki prekor kolegama. Naime, studio i njegovi čelnici su odlučili da film skrate na oko dva sata i da radnju hronološki poređaju. Dva prestupa i crveni karton.

Jedna od vrlina filma i rediteljevog umeća je način iznošenja priče - a to nije bilo, niti je ikako moglo biti hronološki. Bahato skraćenje minutaže neću da komentarišem. Film "Once Upon A Time In America" premijerno je prikazan tokom maja 1984. na Kanskom festivalu. Nažalost, ova originalna verzija (229 minuta) bila je projektovana samo tada, a svet je imao priliku da se upozna samo sa osakaćenom verzijom (139 minuta). Osnovna tuga leži u činjenici da je Serđo Leone umro 1986. i nikada nije doživeo da njegov film naiđe na odobravanje. Hvala filmskim bogovima na pojavi videa. Početkom devedesetih godina, bioskopdžije i direktori studija dali su šansu rediteljskim verzijama filmova (kao jedan od načina da se dva puta uzmu pare za isti film), što je po prvi put gledaocima pružilo priliku da se zaista upoznaju sa poslednjim delom Leonea. Negde sam pročitao o jednoj uticajnoj američkoj kritičarki koja je te 1984. godine najsurovije iskritikovala reditelja i film, da bi ga kroz desetak godina ponovo odgledala na videu i proglasila ga za jedan od najboljih filmova svih vremena. Kada sve ove događaje posmatramo sa istorijske distance, zapazićemo taj obrazac po kojem neki od najvećih umetnika ne bivaju, iz raznih razloga, priznati za života, ali ih sticajem okolnosti pamtimo zauvek. Primetićete da nisam spomenuo da ovde igra Robert DeNiro ili da je muziku pisao veliki Ennio Morricone - to je zato što je ovaj film veći i od najvećih filmadžija, veći od vremena u kojem je nastao i na kraju, veći od samog života.


UŽIVAJTE U LETU


MAGAZIN

CINE Editor-in-chief Jovan Vladimir Borka Head Designer Ivana Josipović Cover Design Miloš Kozlovački http://www.be.net/Kozlovacki Special Guest Designer Jovan Vladimir Borka Web Crew Luke Ginnell Ivona Perne Consulting Marko Burazor

Writers Goran Mirković Ivana Tomić Jelena Ilić Ivona Perne Nina Sladojević Sead Vegara Igor Jurilj Vuk Spasić Ekaterina Milosavljavić Juraj Vuglač Zorka Obrenić Tara Krajica Miroslav Vukomanović Irena Fluks Jovan Vladimir Borka

CINEmagazin, Broj 11, 15. 05. 2013.

www.cine.rs info@cine.rs

Dostupno i na: http://issuu.com/cinemagazin www.novinarnica.net https://www.facebook.com/CINE.magazin.RS Twitter: @cinema_mag

CINE magazin 11  

Filmski magazin • BESPLATNO ONLINE

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you