Issuu on Google+

1

Jaargang 9 | nummer 2 | juni 2014

In dit nummer o.a.: • Landelijke Open Dag van de Zorg • Renovatie en uitbreiding ’t Brook • Structurele samenwerking Adelante en Cicero Succes CVA Stepped Care Unit • Op ergotherapie kun je bouwen Volg ons

• Domotica: Ben jij geel of blauw?


Inhoudsopgave Cicerone juni 2014 Pagina 2 • • •

Inhoudsopgave Cicero Zorggroep en Cicerone Colofon

Pagina 3

Van de bestuurstafel

Pagina 5

Landelijke Open Dag van de Zorg

Pagina 6

Renovatie en uitbreiding ’t Brook

Pagina 8

Pagina 24

Landelijk congres ‘Omgaan met onbegrepen (probleem)gedrag in de langdurige zorg’

Pagina 25

Even voorstellen: Renée Voorhorst Preventieassistente mondzorg

Pagina 26

@Cicero ‘on the air’

Pagina 27

Dagactiviteiten ouderen Klimmen goed doel Jan Linders Fonds

Diploma eerste Cicero-groep opleiding verpleegkundige Pagina 28 niveau 4 Op ergotherapie kun je bouwen

Pagina 9

‘Knuffelhond’ Positief effect bij dementie

2

Pagina 10

Structurele samenwerking Adelante en Cicero Succes CVA Stepped Care Unit

Pagina 14

Vanuit de ethische commissie: Moreel beraad Ja lekker, doet u mij maar een frikandel!

Pagina 15

Aankondiging: Per 1 september 2014 Cicerobrede organisato­ rische achterwacht

Pagina 16

‘De VVAR komt naar je toe deze zomer’

Pagina 17

‘Wens in Beweging’ vervult een laatste wens

Pagina 18

Nieuwe aanpak organisatie en invulling activiteiten

Pagina 19

Pagina 30

Bas Sieffers, onze nieuwe manager Vastgoed & Facilitaire zaken

Pagina 32

Europese dag van de Beroerte

Pagina 33

Dank-je-wel-diner vrijwilligers Heemhof

Pagina 34

Domotica: Ben jij geel of blauw?

Pagina 36

Regelingen: Mijn Cicero Self Service HRM

Pagina 37

Routeplanner OR

Pagina 38

Gelezen op de Cicero Zorggroep facebookpagina: Samen bakken bij zorgcentrum Pius

Pagina 39

Preventie van ouderenmishandeling

Pagina 40

Rob Winkens van Cicero Zorggroep wint Ludo Scheres Award

In het zonnetje: Bertie Wey

Pagina 20

Pagina 41

• NLdoet in Huize Louise • NLdoet in Vroenhof

Pagina 21

Nationale vrijwilligersdag NLdoet Aan de Bleek

Pagina 22

Column: En overigens ben ik van mening……..

Pagina 42

Intentieverklaring ‘Handen af van onze helpers’

Familieparticipatie binnen zorgcentrum Vroenhof

Pagina 43

Pagina 23

Pagina 44

Limerick

Jubilarissen • In/uit dienst • Jubilarissen

Cicero Zorggroep en Cicerone Cicerone is het instellingsblad van Cicero Zorggroep, een zorgorganisatie in Zuid-Limburg met ruim 3.000 cliënten binnen zorgcentra (intramuraal) en daarbuiten (extramuraal). Cicero Zorggroep heeft zo’n 2.150 medewerkers in dienst, die worden ondersteund door ongeveer 1.000 vrijwilligers. De omzet bedraagt zo’n 95 miljoen euro. Cicero Zorggroep verleent intramurale verpleeghuiszorg en verzorgingshuiszorg in 12 zorgcentra in Zuid-Limburg. Verder worden extramuraal zorg en diensten verleend in woonzorgcentra, aan- en inleunwoningen, wijksteunpunten en bij cliënten thuis (Cicero Thuis).

Colofon Redactie-adres: E cicerone@cicerozorggroep.nl | Postbus 96 6430 AB HOENSBROEK | I www.cicerozorggroep.nl Oplage: 3000 stuks Verschijning: 4x per jaar. Volgende uitgave: 25 september 2014. Deadline aan te leveren kopij: 22 augustus 2014. Redactieraad: Anjet Bloebaum: cluster 1 045 – 522 08 22, a.bloebaum@cicerozorggroep.nl Marlie van Roekel: cluster 1 045 – 400 23 14, m.van.roekel@cicerozorggroep.nl Mohammed Elyamani: cluster 2 043 – 604 07 00, m.elyamani@cicerozorggroep.nl Angelique Lahaut: cluster 2 045 – 562 81 00, a.lahaut@cicerozorggroep.nl Olga Pijnacker Hordijk: cluster 3 045 – 528 25 31, o.pijnacker@cicerozorggroep.nl Jet Bomer: cluster 4 045 – 528 07 00, j.bomer@cicerozorggroep.nl Jacqueline de Wit: cluster 4 045 – 573 82 18, j.de.wit@cicerozorggroep.nl Astrid Mertens: Communicatie & PR/RvB 045 – 563 74 17, a.mertens@cicerozorggroep.nl Maureen van Veldhuizen: Communicatie en PR 045 – 563 74 95, m.van.veldhuizen@cicerozorggroep.nl Jacqueline Sampermans: Bedrijfsbureau, Cicero Zorgservice, Kwaliteit & Beleid, P&O 045 – 563 74 18, j.sampermans@cicerozorggroep.nl Harry Wauters: Bureau Zorgondersteuning Margriet Offermans: OR 045 – 563 74 08, or@cicerozorggroep.nl Mario Goertz: Cicero Thuis 045 – 577 84 36, m.goertz@cicerothuis.nl


Van de bestuurstafel Jaardocument 2013 De afgelopen weken stonden natuurlijk in het teken van de oplevering van het jaardocument/ jaarrekening 2013. De CCR heeft positief ge­ad­viseerd ten aanzien van het jaardocument en ­jaarrekening. Inmiddels is dat jaardocument/ de jaarrekening door de Raad van Toezicht goedgekeurd en ook al gepubliceerd (en te downloaden) op www.jaarverslagenzorg.nl Het jaardocument is met veel foto’s opgemaakt en ook in gedrukte vorm beschikbaar. Betreffende uitgave kun je inzien bij jouw RvEmanager, digitaal via bovengenoemde website of via www.cicerozorggroep.nl

Afbouw verzorgingshuiscapaciteit Zoals aangekondigd door middel van een interne memo bouwt Cicero Zorggroep, als vervolg op de sluiting van Catharina Daemen, noodgedwongen haar verzorgingshuiscapaciteit langzaam verder af. Dit gebeurt door vrijkomende kamers van ­cliënten (door overlijden of vertrek anderszins) met zorgzwaartepakket (ZZP) 1 tot en met 3 voorlopig leeg te houden. Deze maatregel is noodzakelijk omdat deze lichte verzorgingshuiszorg niet meer betaald wordt door het Zorgkantoor, dat voor de bijna onmogelijke opgave staat om het opgelegde overheidsbeleid regionaal uit te voeren. In het verlengde van deze afbouw van de verzorgingshuiscapaciteit is ook besloten om vacatures die ontstaan in de directe cliëntenzorg, niet meer automatisch in te vullen. Alleen wanneer aantoonbaar onderbezetting ontstaat op een afdeling, waardoor de zorgverlening in gevaar komt, of wanneer het gaat om specifieke functies, kan in overleg tussen het management en de Raad van Bestuur worden besloten betreffende vacature in te vullen. Beide maatregelen zijn van kracht tot nader order.

Toekomstkoers Cicero: heroriëntatie op strategie In de vorige Cicerones gaven we al aan dat we, mede ingegeven door de bezuinigingen van de overheid, bezig zijn met de ontwikkeling van een nieuwe strategie voor Cicero Zorggroep. 11 juni heeft opnieuw een bijeenkomst in dit kader plaatsgevonden, waaraan dezelfde mix van mede­werkers deelnam, die ook aanwezig was bij de visieconferentie van 22 november 2013. vervolg op volgende pagina

3


vervolg “Van de bestuurstafel”

Tijdens de bijeenkomst werden de aanwezigen geïnformeerd over het proces dat tot nu toe is doorlopen om te komen tot een nieuwe strategie, de gezette stappen en de nog te zetten stappen. Het eindresultaat zal te zijner tijd gepresenteerd worden tijdens zeepkistbijeenkomsten op locatie.

Stand van zaken Catharina Daemen

4

In april vond er een bijeenkomst plaats voor de bewoners van Catharina Daemen. Op het moment van deze bijeenkomst woonden er nog maar weinig bewoners in Catharina Daemen, van wie de meesten wachtten op een plek in Huize Louise. De leefbaarheid in Catharina Daemen werd niet (meer) als prettig ervaren. Daarom werd het voorstel gedaan alle bewoners die wachtten op een plek in Huize Louise samen in één keer te laten verhuizen naar Huize Louise, en wel naar tijdelijke huisvesting in de vorm van woonunits, die bij Huize Louise worden geplaatst en die door middel van een gang worden verbonden met het zorg­centrum. Dit voorstel werd door de aanwezigen goed ontvangen. Op dit moment wordt gewacht op de vergunning voor het plaatsen van de woonunits bij Huize Louise. In de tussentijd is alvast een start gemaakt met het verbouwen van Catharina Daemen van zorggebouw tot kantoorbestemming. Wanneer alles volgens planning verloopt zal de verhuizing van het bedrijfsbureau naar Catharina Daemen plaatsvinden in september.

Structurele samenwerking Adelante: CVA Stepped Care Unit uitgebreid In 2012 werd door Cicero Zorggroep en Adelante de zogenaamde CVA Stepped Care Unit opgezet. Dit is een revalidatie-afdeling die zich speciaal richt op de revalidatie van cliënten die een CVA (be­roerte) hebben gehad. Specialisten en zorgmede­werkers van Adelante en Cicero Zorg­ groep werken intensief samen. De bundeling van krachten en expertise optimaliseert het revalidatieresultaat voor de cliënt, net als de mogelijkheid dat wij heel snel patiënten kunnen overnemen uit het ziekenhuis. De CVA Stepped Care Unit is gestart als pilot. In de praktijk zijn de resultaten zeer succesvol: het totale revalidatiepakket (GRZ en MSR) kan worden

aangeboden aan cliënten, de aan de revalidatie voorafgaande ziekenhuisopname is veel korter én het totale revalidatieverblijf is korter. Op basis van deze succesfactoren is besloten de samenwerking tussen Cicero Zorggroep en Adelante om te zetten in een structureel samenwerkingsverband. Het beschikbaar aantal bedden wordt uitgebreid naar 26 bedden. Zie verder op pagina 10 van deze Cicerone.

Nominatie IGZ ZorgVeiligPrijs 2014 Cicero Zorggroep is door de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) genomineerd voor de ZorgVeiligPrijs 2014. Dit is een prijs voor het beste initiatief op het gebied van patiënt- en cliëntveiligheid in de zorg. De inzending van Cicero Zorggroep betrof een innovatieve oplossing van de afdeling ergotherapie voor een probleem op het gebied van de zogenaamde ‘slippen’ van tilbanden van rolstoelen. Het idee van Cicero Zorggroep won de prijs uiteindelijk niet, maar kreeg wel een eervolle vermelding op de ‘Longlist 2014’. Voor meer informatie, zie www.igz.nl/actueel/zorgveiligprijs


Landelijke Open Dag van de Zorg

Zater

dag 1

5 maa

rt

Op zaterdag 15 maart opende Cicero Zorggroep tijdens de Open Dag van Zorg en Welzijn de deuren op vier verschillende zorglocaties. Van ieder cluster was die dag een locatie ­vertegenwoordigd. 5 Medewerkers van zorgcentra Aan de Bleek, Ave Maria, Op den Toren, Schuttershof, Bureau Zorgondersteuning, Cicero Zorgservice en het Bedrijfsbureau zorgden ervoor dat er een inte­ ressant en informatief programma was voor be­zoekers. Zo waren er onder meer rondleidingen, demonstraties, kon er geproefd worden van de ‘zorgkeuken’ en natuurlijk was er ook ruimte voor persoonlijk zorgadvies. Bedankt aan alle medewerkers die hebben bij­gedragen aan de organisatie van de Open Dag!


Renovatie en uitbreiding ’t Brook • Hoogste

punt bouw bereikt • Open Dag van de bouw 24 mei druk bezocht • Gedeelte nieuwe ’t Brook gereed juli 2014

Hoogste punt bouw

6

Hoogste punt bouw bereikt, 26 februari Op woensdag 26 februari werd het bereiken van het hoogste punt van de nieuwbouw van zorg­ centrum ’t Brook gevierd. De projectleider van de bouw leidde alle genodigden rond. De vertrekken krijgen al een herkenbare vorm en het was interessant om alle voorgenomen plannen gedeeltelijk gerealiseerd te zien. Het nieuwe gebouw heeft een vierkante vorm en bestaat uit 4 units met ieder 8 cliëntenkamers en 4 huiskamers. Om de belevingsgerichte zorg aan de PG-cliënten te benadrukken worden aangrenzend aan de huiskamers patiotuinen gerealiseerd, waar cliënten zelfstandig naar buiten kunnen lopen. Daarnaast worden er twee grote belevingstuinen ingericht om zintuigelijke waarnemingen positief te stimuleren. Het was al goed zichtbaar hoe licht en ruimtelijk het gebouw gaat worden. Na een dankwoord van IJsbrand Schouten aan het bouwteam werd de vlag gehesen. Om de saam­ horigheid te bevestigen heeft het management gezamenlijk de vlag gehesen. Aangezien de nieuwbouw van de PG-unit geen 1e verdieping heeft, was het hijsen van de vlag een koud kunstje.

Traditioneel wordt het hoogste punt gevierd met ‘pannenbier’. Alle aanwezigen moesten nadien weer aan het werk. Daarom werd het pannenbier vervangen door een lekkere traktatie in de vorm van een bezoek van een rijdende patatkraam. In het vroege voorjaarszonnetje werd er nog g ­ ezellig nagepraat.

Open Dag van de bouw zaterdag 24 mei 2014 Geslaagde open dag bij ’t Brook in Voerendaal Zaterdag 24 mei organiseerde Bouwend Nederland voor de 9e keer de Dag voor de Bouw. Op 175 bouwplaatsen in Nederland kon het publiek een kijkje gaan nemen. Mertens Bouw opende voor deze gelegenheid de poorten van de bouwplaats van zorgcentrum ’t Brook in Voerendaal. De ruim 500 bezoekers waren zeer onder de indruk van het nieuwbouwproject. Het bezoekerspubliek bestond vooral uit buurt­ bewoners, medewerkers van ’t Brook en andere belangstellenden. Hoewel de organisatie in handen was van Mertens Bouw, had Cicero Zorggroep zelf rondleidingen voor de huidige bewoners van


’t Brook geregeld, waaraan massaal werd deel­ genomen. Zowel Mertens Bouw als ’t Brook/Cicero kijken met tevredenheid terug op deze geslaagde en druk­ bezochte Open Dag.

Open Dag bouw

7

Gedeelte ’t Brook gereed juli 2014 In juli verhuizen de eerste cliënten alweer terug naar het gedeelte van het nieuwe ’t Brook, dat dan gereed zal zijn. Door middel van onder meer nieuwsbrieven worden cliënten en andere belanghebbenden op de hoogte gehouden van alle bouwontwikkelingen.

Nieuwsbrief

Informatiefolder

Om bekendheid te geven aan het nieuwe ’t Brook is een mooie informatiefolder ontwikkeld. Deze werd tijdens de Open Dag van de bouw voor het eerst uitgereikt. De folder is inmiddels breed verspreid via diverse kanalen.


Diploma eerste Cicero-groep opleiding verpleegkundige niveau 4 8

In februari 2012 was het dan zover. Na het behalen van de assessmenttest kon voor de ­eerste keer een groep van 16 Cicero-medewerkers starten met de verkorte opleiding ­verpleegkundige niveau 4. Dit werd gefinancierd met convenantsgelden. In samenwerking met het opleidingsteam Cicero Zorggroep en met het Regionaal Opleidingscentrum (ROC) Leeuwenborgh Opleidingen Maastricht was afgesproken dat de opleiding een ‘Cicerokleur’ kreeg.

Opleiding en (unieke) stage De medewerkers volgden gedurende 2 jaar de opleiding: 1 lesdag per week van 9 uur en minimaal 24 uur per week beroepspraktijkvorming op hun stage-afdeling. Het eerste jaar stond vooral in het teken van verbreding van kennis. In het tweede jaar vond verdieping van deze kennis plaats. Verder gingen de medewerkers 10 weken aan de slag tijdens een interne stage en 10 weken tijdens een externe stage. Dit laatste is uniek! Ze gingen naar de zorginstellingen Mondriaan, Atrium, azM of Orbis, waar ze via casussen inzicht verkregen in verpleegkundige aspecten die raken aan het medisch beroep. Deze nieuwe inzichten leidden op de afdeling en in de organisatie zeker tot kwa­ liteitsverbetering.

Eigen mini-symposium en gastlessen door Cicero In het kader van professionaliseren organiseerden de studenten in het najaar van 2013 zelf een minisymposium. Dit vond plaats in Schuttershof en was toegankelijk voor iedereen. Onder meer medewerkers van de afdelingen waar de studenten werkten kwamen kijken. Thema’s zoals Passiviteiten Dagelijks Leven, delier, depressie en belevings­ gerichte zorg passeerden de revue. Tijdens de opleiding zijn ook gastlessen door Cicero-medewerkers gegeven. Zo vertelde Rob Winkens over het voorkómen van onbegrip bij gedrag van dementerende cliënten en Olga Pijnacker Hordijk over haar afdeling waar o.a. ­CVA-cliënten verblijven. Theorie en Cicero-praktijk kwamen hier bij elkaar en gaven diepgang aan de opleiding. Cicero Zorggroep kan nu terugkijken op een zeer hechte groep afgestudeerden die elkaar 2 jaar lang gesteund hebben (tot en met een ‘groeps-app’ die ze bij het begin van de opleiding startten om nauw contact te onderhouden met elkaar). Op 13 maart 2014 zijn ze in Schuttershof beloond met het fel­begeerde diploma verpleegkundige niveau 4. Proficiat met dit mooie resultaat!


‘Knuffelhond’ Positief effect bij dementie Dieren hebben een positief effect op dementerende ouderen, zowel geestelijk als lichamelijk. Daarom heeft Fabienne Nicaise (activiteitenbegeleidster) ervoor gezorgd dat afdeling de Schacht te Emmastaete elke maand bezoek krijgt van een knuffelhond. Door met de hond te spelen wordt de fijne en grove motoriek gestimuleerd. De fijne motoriek door bijvoorbeeld een brokje door midden te ­breken of te verstoppen in een houten hondenspeeltje. De grove motoriek door een bal te ­ gooien. Het zorgt er zelfs voor dat cliënten in beweging komen. Wanneer de cliënt aandacht wil van de hond, dient hij/zij te bewegen of de hond te roepen. Dit laatste bevordert de spraak. Immers, wanneer de cliënt te zacht of onduide­lijk spreekt, kan de hond het commando niet opvolgen. Zo riep een mevrouw, die normaal onduidelijk praat, de hond naar zich toe. Toen deze mevrouw de hond riep was ze goed verstaanbaar en sprak zij harder en duidelijker dan normaal. De drempel om tegen een dier te praten is een stuk lager. Een dier oordeelt niet over wie of wat je bent. Wanneer de hond het commando heeft opgevolgd bevordert dit tevens de zelfverzekerdheid. Door de aanwezigheid van een hond worden ­herinneringen van vroeger opgehaald. De hond zorgt voor een gespreksonderwerp. Hierdoor maken ouderen makkelijker contact met elkaar, wat goed is tegen het vereenzamen. Niet alleen de gesprekken verminderen het gevoel van eenzaamheid maar ook het gevoel van de aanwezigheid van het dier. Een dier kan bepaalde emoties oproepen die mensen niet kunnen oproepen.

Gelukshormoon Verder verhoogt het aaien en spelen met een hond het gelukshormoon oxytocine. Dit hormoon zorgt ervoor dat we ons tevreden en rustig voelen, en dat we meer behoefte hebben aan gezelligheid en contact. Het laat onze bloeddruk dalen en we ervaren minder stress.

9

Fabiënne Nicaise : ‘De zogenaamde knuffelhond is een middel om een doel te bereiken. Met succes want maandelijks worden diverse doelen zichtbaar bereikt. Zo zie ik in de praktijk de meeste (PG-)cliënten daadwerkelijk opbloeien als de hond komt. Dit zie ik aan hun mimiek en aan hun reactie. De knuffelhond tovert een lach op de gezichten van de cliënten. De cliënten beginnen spontaan een gesprekje over hun eigen huisdier dat zij vroeger hadden. Verder willen sommige cliënten de hond dicht bij zich h ­ ebben, zodat ze hem kunnen knuffelen en verwennen met koekjes. Het is leuk om te zien hoe cliënten, die anders meer op zichzelf en teruggetrokken op hun eigen kamer leven, door de hond wel meedoen aan een groepsactiviteit. Daarnaast zorgt de hond ervoor dat de mensen op een leuke manier in beweging komen. Door een hoepel vast te houden of een balletje te gooien. Het verzorgende aspect komt weer naar boven wanneer een cliënt zegt dat de hond water ­ nodig heeft. Het is telkens weer heel b ­ ijzonder hoe geïnteresseerd de cliënten zijn in de hond.’


Structurele samenwerking Adelante en Cicero Succes CVA Stepped Care Unit 10

Jaarlijks krijgen tienduizenden mensen in Nederland een beroerte (CVA). Een deel van deze groep heeft na ziekenhuisopname revalidatiezorg nodig om weer zelfstandig thuis te ­kunnen functioneren. In de eerste paar dagen na een CVA is het echter lastig te bepalen bij welk type revalidatiezorg een patiënt het meest gebaat is.

Om beter in te kunnen schatten welke zorg patiënten nodig hebben (triage genoemd) blijven ze vaak wat langer in het ziekenhuis. Het ziekenhuis is ­echter niet toegerust op revalidatie, terwijl tijdig starten met therapeutische interventies een enorm positief effect op het herstel heeft. Cicero Zorggroep (onderdeel geriatrische revalidatiezorg/GRZ) en Adelante (medisch specialistische revalidatiezorg/ MSR) waren er van overtuigd dat samenwerking tussen beide partijen een antwoord op dit triageprobleem kon vormen. De CVA-patiënt zou in elke fase van zijn revalidatieproces de juiste zorg, op het juiste moment en afgestemd op zijn mogelijkheden moeten krijgen.

Pilot CVA stepped care unit Na jarenlang als goede buren letterlijk onder of boven elkaar te hebben gewerkt, schoven Cicero Zorggroep en Adelante Zorggroep in mei 2012 bij elkaar aan tafel om een pilot op te zetten waarbij kennis, kunde en capaciteit op één afdeling bij elkaar gebracht zouden worden ten gunste van de kwaliteit van revalidatiezorg voor de CVA-patiënt;

de CVA stepped care unit (CSCU) zag het daglicht. Op deze afdeling stond een gemengd team verpleegkundigen en verzorgenden, therapeuten en medici vanuit beide instellingen gereed om CVArevalidanten na ziekenhuisopname op te vangen en te revalideren, met als doel terugkeer naar de thuissituatie. Vanuit een vooraf opgesteld triageprotocol was het streven om binnen twee weken in een gemeenschappelijk multidisciplinair overleg te bepalen welk revalidatieprogramma het beste paste bij de patiënt en/of dat terugkeer naar huis (met of zonder begeleiding) al dan niet mogelijk was. Indien een patiënt in aanmerking kwam voor een GRZ vervolgprogramma kon deze op dezelfde afdeling verblijven, een MSR-patiënt werd verplaatst naar een ondergelegen afdeling in hetzelfde gebouw (zie figuur 1). Door voldoende (flexibele) beddencapaciteit beschikbaar te stellen en het opnameproces op een andere wijze te organiseren, konden patiënten


Atrium MC

het eerste jaar op de CSCU werden opgenomen. Deze resultaten werden afgezet tegen historische gegevens uit de databases van beide organisaties.

Afdeling 6 CSCU (Adelante/Cicero) Afdeling 5 MSR (Adelante)

GRZ (Cicero)

Verpleeghuis

Thuis met of zonder dag- of poliklinische behandeling/ thuiszorg

GRZ

(traditioneel) (traditioneel) (pilot)

MSR

CSCU

Verblijfsduur

19

29

ziekenhuis (dgn)

Triageduur (dgn)

Nvt

Nvt

15,5

Totaal klinisch

74

70

56,9

programma (dgn)

Thuis, 6 maanden

Onbekend

Onbekend

na ontslag

10,4

revalidatieverblijf: triage en vervolg-

Figuur 1: CSCU situatie

binnen 1 dag na aanmelding vanuit het ziekenhuis op de CSCU opgenomen worden. Vanaf dag één na opname startte de revalidatie­ therapie. Er werd gewerkt volgens stepped care principes, waarbij minimale zorg wordt ingezet daar waar mogelijk en maximale daar waar nodig. Na triage werd de mogelijkheid tot wisseling ­tussen GRZ- of MSR-behandelprogramma’s (op onderdelen) opengehouden.

Wat verwachtten we? De pilot had naast kwaliteitsdoelen ook logistieke en samenwerkingsdoelen. Met de nieuwe werkwijze werd beoogd de ziekenhuisopname te verkorten doordat triage achter de voordeur van de revalidatiekliniek kon plaatsvinden, het opnameproces verkort werd en, doordat er voldoende flexibele beddencapaciteit was, om pieken in de vraag op te vangen. Doordat op één afdeling alle kennis en kunde op het gebied van CVA-revalidatie samenwerkte, werd beoogd de patiënt op het juiste moment de juiste zorg aan te bieden. Bij de pilot betrokken professionals formuleerden verder de voorzichtige ambitie de totale klinische revalidatieverblijfsduur nog in te korten. Tenslotte werd de pilot gezien als een experiment om de mogelijke raakvlakken tussen de GRZ- en MSR-wereld inzichtelijk te krijgen.

Wat leverde het op? Alle doelstellingen werden voorzien van concrete streefwaarden en ruimschoots behaald, bleek anderhalf jaar na de start van de pilot. Om een indruk te geven van het behaalde succes in het eerste pilotjaar, worden in tabel 1 ter illustratie de resultaten weergegeven van de patiënten die in

100%

Tabel 1: Overzicht resultaten CSCU pilot versus oude situatie

Verrijking Als twee organisatie gaan samenwerken, betekent dit dat er hoe dan ook verschillen in structuur en cultuur overwonnen moeten worden. Ondanks de aanvankelijke aarzelingen, gaven professionals ­tijdens gesprekken enkele maanden na de start van de pilot aan de samenwerking als een ver­ rijking voor zichzelf en het vak te ervaren.

Succesfactoren Succesfactoren om de verschillen in structuur en cultuur te overbruggen zijn open communicatie en een goede voorbereiding. In de voorbereiding van de pilot werden daarom voldoende afstemmingsmomenten ingelast en werd de inhoudelijke ontwikkeling van professionals belegd. vervolg op volgende pagina

11


12 Door middel van de aanstelling van een project­ leider en door betrokken management werd geprobeerd zo goed mogelijk oog te houden voor de identiteit van medewerkers uit beide organisaties.

Omkeerbare keuzes Omdat een pilot een tijdelijk karakter heeft, moeten er omkeerbare keuzes gemaakt worden, ook om investeringskosten te beperken. Hoewel voor de

Quotes van medewerkers Adelante en Cicero: ‘De CSCU is dynamisch!’ ‘Uitdagend!’ ‘Biedt veel expertise op het gebied van geria­ trische en medisch specialistische revalidatie.’ ‘Twee visies, één afdeling, dat is waar de CSCU voor staat!’ ‘Twee vliegen in een klap, revalidatie voor jong en oud op één afdeling!’

grootste risico’s (zoals medicatie) voor één systeem werd gekozen, moesten professionals helaas met twee tijdsregistratiesystemen werken. Ook vond dossiervorming op papier plaats, omdat het tempo van elektronische dossiervorming bij beide aanbieders niet gelijk liep. Dat werkt belemmerend in de dagelijkse praktijk.

MUMC+ Gedurende de pilot concludeerden betrokken p ­ rofessionals dat er potentie was voor de doorontwikkeling van een behandelprogramma, na triage, op het grensvlak van GRZ en MSR. Halverwege het pilotjaar werd dit experimenteel opgestart. Ook werd in mei 2013 besloten de CSCU, naast patiënten vanuit het Atrium MC, ook open te ­stellen voor patiënten uit het MUMC+ (samen­ werking azM en UM).

Structurele samenwerking Gezien het enorme succes van de pilot besloten beide Raden van Bestuur in april 2014 de ­samenwerking om te zetten in een structureel samenwerkingsverband. De bedoeling is in deze samenwerking de CVA-revalidatiezorg nog verder te integreren en de patiënt op dezelfde afdeling in alle fasen van zijn (klinische) revalidatiebehande-


Elianne Rademakers (Adelante) en Olga Pijnacker Hordijk (Cicero Zorggroep) Atrium MC/ MUMC+

Afdeling 5 CSCU Triage

MSR

Combinatie MSR/GRZ

GRZ

Verpleeghuis

Thuis met of zonder dag- of poliklinische behandeling/ thuiszorg

Figuur 2: Toekomst CSCU

ling vanaf triage tot aan het einde van de klinische revalidatie alle typen programma’s aan te kunnen bieden. De ambitie is om op één afdeling alle typen CVA-revalidatie te bieden binnen het geheel van geriatrische tot medische specialistische revalidatie (zie figuur 2). Deze afdeling, met 26 bedden, wordt ingericht op verdieping 5 van Adelante. De werkprocessen van de beide organisaties worden verder in elkaar gevlochten tot één afdeling waar maximaal gebruik wordt gemaakt van elkaars expertise. De verantwoordelijk tactische managers voor de nadere uitwerking zijn Gerard Marinus vanuit Adelante en Marion de Ruyter vanuit Cicero Zorggroep. Olga Pijnacker Hordijk zal de aansturing van het team verpleegkundigen en verzorgenden op zich nemen en Jos Penders (Adelante) de aansturing van de paramedici. Een nieuwe uitdaging, die enkel en alleen kan ­slagen door de inspanningen van alle betrokkenen uit beide organisaties vanuit de overtuiging dat dit de revalidatiezorg voor CVA-patiënten ten goede komt.

‘Twee visies, één afdeling, dat is waar de CVA Stepped Care Unit voor staat. Vanaf dag één dat de Stepped Care is gevestigd op de CVAafdeling in Adelante verloopt de samenwerking tussen Cicero en Adelante zeer positief en constructief. De bundeling van expertise van Cicero en Adelante zorgt voor veel kennis en kunde, op het gebied van geriatrische revali­ datie en medisch specialistische revalidatie. Dit neemt niet weg, dat het in de praktijk niet altijd even makkelijk is om samen te werken met twee verschillende zorgorganisaties.’ ‘De klik met een nieuw team was er meteen. We leren ontzettend veel van elkaar, door onze ervaringen en kennis met elkaar te delen. Desondanks ervaren we ook nog veel knel­ punten. Zo hebben beide organisaties een ander medicatiesysteem, patiëntendossier en werken we met verschillende protocollen. Ondanks deze verschillen weten we als behandelaar toch de juiste zorg te bieden. De CSCU is een dynamische afdeling, waar de patiënt centraal staat. Of je nu jong of oud bent, de CSCU biedt zorg op maat! De dynamiek, de verschillende categorieën patiëntpopulaties en de ernst van de aandoening maken het werken op de CSCU uitdagend.’

Reactie Guido Smits / Cicero Zorggroep ‘De samenwerking leidt door bundeling van competenties tot een nog beter op de patiënt afgestemd behandelplan. Het is mooi om te zien dat de patiënten ondanks twee compleet verschillende manieren van plannen en werken geen nadelen hiervan ondervinden. Dit is toe te schrijven aan het enthou­ siasme, professionaliteit en de flexibiliteit van de medewerkers van beide organisaties. Het is natuurlijk top dat de cijfers een positief beeld laten zien, maar persoonlijk vind ik het nog veel belangrijker dat de patiënten en hun familie tevreden zijn en dat zij door dit project veel sneller kunnen starten met hun therapie.’

13


Vanuit de ethische commissie: Moreel beraad Ja lekker, doet u mij maar een frikandel!

14

Het is woensdagmiddag en er staat een snack op het menu. Deze week is dat een frikandel. Mevrouw J. snuift de geur op en zegt dan verlekkerd: ‘Doet u mij maar een frikandel!’ Geen probleem, ware het niet dat mevrouw J. haar leven lang overtuigd vegetariër is geweest. Toen ze werd opgenomen en samen met haar dochter en de afstemmer van zorg het zorgleefplan invulde, was het eerste dat ze zei: ‘Ik ben vegetariër. Wordt daar wel rekening mee gehouden?’ Dat was geen probleem. Nu vraagt mevrouw J. ineens dus toch om een frikandel. De verzorgenden bespreken dit onderling en besluiten mevrouw geen frikandel te geven. Zij is immers haar hele leven vegetariër geweest. In het Multi Disciplinair Overleg komt dit ter ­sprake, waarop de dochter zegt dat de verzorging desondanks aan de wensen van mevrouw J. ­tegemoet moet komen en haar wel een frikandel moet geven als ze daar uitdrukkelijk om vraagt. Wat weegt er zwaarder: de ‘vroegere’ wensen van mevrouw J. of haar wensen van nu? Is er een ­alternatief? En waarom dan?

‘Eet-isch’ dilemma Wat betekent goede zorg in dit ‘eet-isch dilemma’? Vanuit de zorgethiek gezien is het van groot belang

de perspectieven van mevrouw J. te duiden. Door het voortschrijdende dementeringsproces staan twee opvattingen tegenover elkaar. De ene ligt in de lijn van haar geleefde leven, de andere is gebaseerd op haar ervaringen in het hier en nu. Door het proces van dementie lijkt mevrouw ­ ergeten te zijn dat zij een overtuigd vegetariër is v (geweest). Toen ze opgenomen werd heeft ze dit punt wel uitdrukkelijk benoemd: als ik het niet meer weet, willen jullie je het dan voor mij h ­ erinneren? Het is aan de naasten en de professionele verzorgers om dit deel van het leven van mevrouw te continueren en levend te houden. Vanuit dit perspectief is het ongewenst dat mevrouw een frikandel eet.


Het tweede perspectief dringt zich op door zintuiglijke strelingen: de frikandel ruikt zo lekker, daar krijg je zin in. Het leven van mensen met dementie concentreert zich meer en meer op het heden. Daarin neemt men serieus dat dementerenden in staat zijn om waarde toe te kennen aan dingen die ze meemaken in het moment, in dit geval het nuttigen van een frikandel waar mevrouw ver­ lekkerd om vraagt.

Goede zorg beweegt mee Daarnaast is er nog een ander aspect dat meegewogen moet worden. Iedereen krijgt een frikandel, jij vraagt er ook om, maar je wordt overgeslagen! Dat kan voor de cliënt erg pijnlijk zijn en door de dementie ook niet worden begrepen. Argumenten gebaseerd op redelijkheid hebben immers geen zeggingskracht meer. De lekkere geur des te meer. En bovendien: wat voor veel mensen geldt, is ook voor menig mens met dementie cruciaal:

erbij willen horen, meetellen, niet overgeslagen worden. Goede zorg vraagt om het meebewegen met de patiënt, zodat die waar hij of zij zich ook bevindt, er niet alleen voor staat.

Oplossing De dochter van mevrouw J. steunt haar moeder niet in het continueren van haar vegetarische levenswijze. Zij stelt het genieten in het hier en nu en niet buitengesloten worden voorop. Ook de verzorgenden hebben oog voor het probleem, maar zij stellen het erkennen van de vegetarische leefwijze primair. In samenspraak wordt besloten mevrouw J. op het moment dat anderen een gewone snack krijgen, een groentesnack aan te bieden. Daarmee geven ze gehoor aan haar geleefde leven en haar leven in het hier en nu.

Dit betreft een fictieve casus.

AANKONDIGING

Per 1 september 2014 Cicerobrede organisatorische achterwacht De organisatorische achterwacht is ingesteld om continuïteit te garanderen in de managementverantwoordelijkheden, met name bij calamiteiten. In het management is besloten om deze achterwacht centraal te regelen/plannen en niet meer voor ieder cluster afzonderlijk. Het overzicht organisatorische achterwacht is voor iedere accounthouder te raadplegen op @CICERO. Op Floor is het aangepaste protocol organisatorische achterwacht te vinden.

15


‘ De VVAR komt naar je toe deze zomer’ De VVAR-leden gaan deze zomer op ‘tournee’ binnen hun eigen cluster om zich te ­presenteren aan collegae tijdens een RvE-werkoverleg. We vinden het belangrijk dat iedereen weet waar de VVAR voor staat en ook horen we graag wat jullie verwachtingen van ons zijn. Om een blijvende indruk te maken, ­brengen wij een leuke attentie mee.

Tijdens de Cizo-bijeenkomsten stellen we ons voortaan ook voor aan nieuwe medewerkers en vertellen over de doelstelling van de VVAR en ­activiteiten. Nieuwe medewerkers kunnen hun mening en verwachtingen die ze van de VVAR h ­ ebben meteen terugkoppelen tijdens een inter­ actief gesprek met de aanwezige VVAR-leden.

16

Laat je horen De VVAR roept medewerkers op om feedback te geven over werk/zorgprocessen vanaf de werkvloer. Wat kan er beter? Wat werkt belemmerend? Wat zijn de ‘best practices’ en willen jullie die goede voorbeelden delen met de rest van de ­organisatie? We willen graag weten wat er leeft in onze orga­ nisatie. We verwachten en bieden geen pasklare oplossingen, maar alles is bespreekbaar! Laat je horen en mail ons of spreek een van de VVAR-leden persoonlijk aan.

VVAR-leden

• Cluster 1: Cindy Vroomen, Chantal Lohmann

en Monique Beckers Cluster 2: Nicole Kerens en Anqelique Lahaut Cluster 3: Tessa Pluis en Jeanny Hodselmans Cluster 4: Katja Godderij Cicerobreed: Rob Winkens, Steph Quaedvlieg en Tanja Starremans

• • • •

vvar@cicerozorggroep.nl

Doelstelling VVAR Het bevorderen van het verpleegkundig en verzorgend handelen volgens gestelde (ethische) normen en kwaliteitseisen en hiermee een bijdrage leveren aan de zorginhoudelijk kwaliteit en veiligheid binnen Cicero Zorggroep. De VVAR-leden werken mee aan het creëren van draagvlak voor het implementeren van een nieuwe werkwijze en bewaken tevens de borging.

• Van links naar rechts: Steph Quaedvlieg met daarnaast Jeanny Hodselmans • Op de achterste rij v.l.n.r.: Maria Eussen, Monique Beckers, Chantal Lohmann, Cindy Vroomen, Angelique Lahaut, Manon Pennings • Op de voorste rij v.l.n.r.: Katja Godderij, Nicole Kerens, Tessa Pluis, Rob Winkens Niet op de foto: Tanja Starremans


‘Wens in Beweging’ vervult een laatste wens

17

Foto: Petra Lenssen photography

Wens in Beweging is een stichting die wensritten vervult voor mensen die ernstig ziek en bedlegerig zijn en voor mensen die terminaal ziek zijn, voor wie regulier vervoer niet meer mogelijk is.

Ondanks het grote verdriet bij een ziekte kan ­stichting Wens in Beweging iemand laten genieten van een wens die in vervulling gaat, om zo de ­zorgen voor even te vergeten. Het is toch prachtig als je nog een keer op bezoek kunt gaan bij een familielid in het land, je pasgeboren kleinkind nog eens kunt bewonderen of dat je naar een concert kunt van je favoriete artiest. Momenten om van te genieten en die voor velen vanzelfsprekend lijken. Als je ernstig ziek bent en deze momenten niet meer mogelijk lijken te zijn, dan staat Wens in Beweging voor je klaar. Wens in Beweging stelt een speciaal ingerichte ambulance ter beschikking en neemt ook de

­ egeleiding van de wensrit voor haar rekening. b Een aantal gekwalificeerde vrijwilligers doet dit met hart en ziel. Er gaan altijd kundige zorg­ver­leners mee met de wensrit om zo de patiënt ­optimaal te kunnen begeleiden en verzorgen. De ambulance en de vrijwilligers staan ook graag voor onze cliënten klaar. Er zijn vele wensen mogelijk, groot of klein, voor jong of oud. Ken jij iemand die een wens heeft, heb je vragen, neem dan contact op met Wens in Beweging.

www.wensinbeweginglimburg.nl


Nieuwe aanpak organisatie en invulling activiteiten

Deelnem

ers met ce rtificaa

t

Uit kwaliteitsmetingen blijkt met regelmaat dat er relatief weinig aandacht is voor indivi­ dueel gerichte activiteiten die aansluiten op de individuele wensen van cliënten.

Activiteitenbegeleiders binnen Cicero Zorggroep waren gewend zich vooral te richten op het orga­ niseren van brede, groepsgerichte activiteiten en minder op individueel gerichte activiteiten. Dit in combinatie met de verwachte toename van het aantal hogere ZZP’s, maakt dat er een omslag moet worden gemaakt in denken en manier van werken.

Cluster 2 nam het initiatief om in samenwerking met BTSG-opleidingen een trainingsprogramma samen te stellen met als doel om activiteitenbegeleiders:

in het organiseren van activiteiten, zowel groeps- als individueel gericht; • te leren hoe zij balans in hun werk kunnen vinden tussen groeps- en individueel gerichte activiteiten; • te leren dat zij bij de uitvoering vrijwilligers, mantelzorgers en andere disciplines moeten betrekken (een grotere indirecte rol en kleinere directe rol); • de theoretische kennis te verbeteren over methodisch werken, SMART en het SMART opstellen van zorgdoelen binnen het zorgleefplan.

• bewuster te maken van het belang van het

Succesvol

doorlopen van de PDCA-cyclus in hun manier van werken; • bewust te maken van het belang van individueel gerichte activiteiten en te leren hoe zij meer individueel gerichte activiteiten moeten organi seren/opnemen in het zorgleefplan;

In november 2013 startte de training van 5 dag­ delen. De behoefte aan deze training bleek groter dan alleen cluster 2, waardoor ook een aantal ­activiteitenbegeleiders vanuit andere clusters h ­ ebben deelgenomen. Vrijdag 16 mei jl. werd de training geëvalueerd. De deelnemers waren zeer positief.

Training voor activiteitenbegeleiders 18

• te leren dat zij vooral de regierol moeten nemen


Rob Winkens van Cicero Zorggroep wint Ludo Scheres Award HBO-verpleegkundige geriatrie/gerontologie Rob Winkens van Cicero Zorggroep heeft de Ludo Scheres Award 2014 gewonnen. Deze prijs wordt uitgereikt aan een verpleegkundige (of verzorgende) die zich extra heeft ingezet in de zorg voor ouderen in ruime zin.

Rob, die in februari de opleiding HBO-V Geriatrie Gerontologie cum laude afsloot, houdt zich met name bezig met het omgaan met gedrags足 problemen bij dementie. Uit tal van 足concrete 足 oorbeelden blijkt dat deze gerichte methodische v aanpak die Rob ge誰ntroduceerd heeft, tot kleine maar prachtige resultaten leidt. Kortom, een mooi voorbeeld van concrete praktijkverbetering op de werkvloer! De prijs werd donderdag 10 april uitgereikt aan het einde van het congres 'Zorgen in de geriatrie' in Kasteel Rijckholt.

Van harte gefeliciteerd, Rob!

19


NLdoet in Huize Louise

NLdoet

De muzikale klanken van het Jeugdorkest Stad Brunssum klinken door de recreatiezaal. De orkestleden hebben zich aangemeld als vrijwilligers voor NLdoet en nemen ons mee naar vervlogen tijden en naar het circus met beren en olifanten… Enkele bewoners hebben zelf ook een muziek­ instrument gekregen om mee te doen, zoals een ‘klapper’, een tamboerijn of een schuiffluit. Wie geen instrument heeft, doet mee door met zijn lepeltje tegen zijn kopje te tikken of door met zijn handen op de tafel te slaan. Sommige bewoners zijn zelfs zo enthousiast dat ze de muzikanten ­overstemmen. Behalve de muzikanten had ook een aantal ‘eigen’ vrijwilligers zich speciaal voor deze middag vrijgemaakt om te helpen. Zij serveerden de be­woners, met veel zorg en aandacht een ‘koffie compleet’, ofwel een kopje koffie met twee minigebakjes en een bonbon.

Vrij­willigers en cliënten smulden van de frieten en de snacks

20 Tijdens de gezellige zaterdag van NLdoet zijn er alleen maar blije gezichten. Niet alleen de bewoners, ook de vrijwilligers genieten zichtbaar mee. De muzikanten beloven zelfs om in december nog eens terug te komen voor een kerstconcert. Als afsluiting van deze middag kwam ook nog de mobiele snackbar langs. Samen met alle vrij­

willigers smulden de cliënten van de frieten en de snacks. Muziek, gebak, frieten, zorg, sfeer, aandacht, allemaal ingrediënten om onze bewoners een fijne middag te bezorgen met hulp van mensen die zich belangeloos inzetten, ondersteund door een financiële bijdrage van het Oranjefonds.

NLdoet in Vroenhof Vrijwilligers van Bayer Healthcare Medical Care ruimden de zolder op van Vroenhof in het kader van NLdoet.

e NLdo

t


Nationale vrijwilligersdag NLdoet Aan de Bleek

NLdoet

In het kader van de nationale vrijwilligersdag ‘NLdoet’, kwamen op vrijdag 21 maart jl. de burgemeester en wethouders van de gemeente Onderbanken naar zorgcentrum Aan de Bleek in Schinveld om klusjes te doen. In de ochtend hebben de wethouders mevrouw Quadvlieg en de heer Swelsen het terras met de hogedrukspuit schoongemaakt.

Het schoonspuiten van het terras was al een erg ‘natte’ aangelegenheid en toen kregen ze ook nog de zegen van boven in de vorm van regen. Maar beide wethouders gingen stug door. Het werk moest immers af. Ook de stoelen en tafels kregen een goede schrobbeurt. Het terras van Aan de Bleek is weer fris en schoon; laat de zomer maar komen! Om 11.30 uur meldde mevrouw Clermont, de burgemeester van Schinveld, zich bij de medewerkers om te assisteren bij het serveren van de maaltijd. Na een korte uitleg over de werkwijze ging de ­burgemeester enthousiast aan de slag en natuurlijk was er ook tijd voor een praatje met de be­woners. Cliënten nodigden de burgemeester vervolgens uit om mee te doen aan de vaste ­vrijdagmiddagactiviteit, een potje kegelen.

Mevrouw Clermont assisteerde bij het serveren van de maaltijd

In Aan de Bleek was NLdoet een geslaagde dag. De burgemeester en wethouders mogen dan ook zeker nog eens terugkomen.

21


22

Familieparticipatie binnen zorgcentrum Vroenhof Familieparticipatie is onmisbaar in de langdurige zorg. Participatie vraagt iets van de ­familie én van de zorgorganisatie. In de praktijk blijken veel familieleden en vrienden af te haken als iemand ernstig ziek wordt of afhankelijk is van zorg.

Zorgorganisaties hebben op hun beurt dikwijls moeite om in de drukte de familieparticipatie goed te organiseren. Een goed doordacht beleid voor familieparticipatie brengt aan beide kanten ver­ betering en daarom organiseerde zorgcentrum Vroenhof op 9 april 2014 een familieparticipatie­ bijeenkomst. De bijeenkomst werd druk bezocht zowel door mantelzorgers van cliënten uit het verzorgingshuis als van de verpleegafdeling.

Goede redenen om extra aandacht te besteden aan familieparticipatie: • Sociaal netwerk cliënt De familie maakt deel uit van het netwerk van de cliënt. Belangrijk is om dit netwerk ook in zijn/haar nieuwe (woon)zorgsituatie in stand te houden. Zo helpt men de cliënt om een volwaardige plek in zijn/haar sociale omgeving te behouden.

• Informatie over de cliënt Familie weet vaak meer over de cliënt dan de organisatie. Hun informatie helpt de medewerkers om verantwoorde zorg te geven op de vier levens­


domeinen. Dat is vooral belangrijk als de cliënt zelf zijn/haar wensen en behoeften niet goed kan verwoorden.

Limerick

• Sfeer en gezelligheid Familieleden kunnen voor leven in de brouwerij zorgen. Zij brengen het sociale leven in onze ­organisatie en zorgen voor sfeer en gezelligheid. De cliënten én medewerkers profiteren daarvan.

• Handen die helpen

Een valschermspringer te Eede

Veel organisaties komen - nu of in de toekomst handen tekort. De inzet van familie is hard nodig om de cliënten kwaliteit van leven te bieden.

was helemaal niet zo tevreden.

Gang van zaken familieparticipatie­ bijeenkomst

geland in een boom,

Families werden in kleine groepjes onderverdeeld, waarin diverse opdrachten werden uitgevoerd. Later werden de resultaten van deze opdrachten in de zaal gepresenteerd door de afstemmers van zorg.

bedacht hij: ‘Hoe kom ik beneden?’

Want traag, bijna loom,

23 Zorgcentrum Vroenhof staat open voor familie­ participatie en wil samen met de familie de zorg rondom de cliënt zodanig organiseren, dat de levensstijl van een cliënt zolang mogelijk gehandhaafd blijft. Onder het genot van koffie en koek werd er tijdens deze familieparticipatiebijeenkomst samen gesproken over het welzijn van de cliënten. Het samen in gesprek gaan was zowel voor de medewerkers alsook voor de familie, cliëntenraad en cliëntvertrouwenspersoon een prettige ervaring, die in de toekomst voortgezet wordt. Een volgende bijeenkomst staat dan ook gepland voor juni 2014.


Landelijk congres ‘Omgaan met onbegrepen (probleem)gedrag in de langdurige zorg’ V.l.n.r. Rob Winkens, Thea Fokkens en Nico Beckers

Op 14 april namen collega’s Thea Fokkens, Nico Beckers en Rob Winkens als leden van het consultatieteam gedragsproblematiek deel aan het landelijk congres ‘Omgaan met onbegrepen (probleem)gedrag in de langdurige zorg’.

24

Het congres werd georganiseerd in samenwerking met het Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE), Vilans, het Trimbos-instituut en het Nederlands Kenniscentrum Ouderenpsychiatrie (NKOP). Thea, Nico en Rob volgden plenaire lezingen en workshops en kregen bijbehorende literatuur. Vertegenwoordigers van het Trimbos-instituut en Vilans vertelden dat zij in opdracht van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) een studie hebben verricht naar onbegrepen gedrag bij dementie. Het resultaat hiervan is in 2013 in een rapport ‘Omgaan met onbegrepen gedrag bij dementie’ aangeboden aan de IGZ.

Verscherpt toezicht dementiezorg De Inspectie voor de Gezondheidszorg wil in 2014 het toezicht verscherpen op de zorg voor en behandeling van mensen met dementie in de intramurale zorg. Ze gaat in het najaar een 20-tal instellingen bezoeken om te inspecteren of volgens de acht kernelementen die in het rapport zijn beschreven (zie kader) wordt gewerkt. De kernelementen komen terug in het overgrote deel van bestaande richtlijnen (Verenso, NIP, V&VN). Zij vloeien voort uit wetenschappelijke literatuur en interviews met experts uit het werkveld.

De acht kernelementen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Signaleer onbegrepen gedrag tijdig, zodat kan worden ingegrepen voordat escalatie van het gedrag plaatsvindt; Maak altijd een gedegen multidisciplinaire analyse van het onbegrepen gedrag, met de nadruk op lichamelijke, psychische en sociale oorzaken van het gedrag; Benader onbegrepen gedrag multidiscipli- nair door een team bestaande uit tenminste een arts, psycholoog en verzorgenden; Behandel de oorzaak van het gedrag, niet het gedrag zelf; De inzet van psychosociale interventies is het uitgangspunt, psychofarmaca worden alleen toegepast wanneer kan worden aangetoond dat psychosociale interventies niet (voldoende) werkzaam zijn, met uitzondering van gedrag veroorzaakt door bijvoorbeeld psychose of delier, waarbij psychofarmaca geïndiceerd zijn; Wanneer psychofarmaca worden voorge- schreven, gebeurt dit volgens de richtlijnen; Familie of mantelzorgers worden zoveel mogelijk bij analyse en behandeling betrokken; Behandeling wordt altijd geëvalueerd, met specifieke aandacht voor het mogelijk staken van de behandeling met psychofarmaca.


Conclusie voor Cicero De behandeling die binnen Cicero Zorggroep wordt gegeven, inclusief de nieuwe inzet van het ‘Consultatieteam gedragsproblematiek’ met bij­ behorend protocol en workflow, voldoet aan de vereiste kernelementen.

team gedragsproblematiek’ kan een verbinding gelegd worden naar een gestructureerde multidisciplinaire analyse met bijbehorende behandeling. Hierdoor kan de zorg in de behandelingsfase beter afgestemd worden op de behoeftes en voorkeuren van de bewoner.

Consultatieteam gedragsproblematiek

3 V’s

Het zorgprogramma van Cicero richt zich op het gestructureerd vaststellen, analyseren, behandelen en evalueren van onbegrepen (probleem)gedrag. Het consultatieteam is tijdens een 6 tot 8 weken durende consultatie en adviserings­ periode op de werkvloer van de verschillende PG-afdelingen binnen Cicero Zorggroep in staat om te werken aan een reductie van handelings­ verlegenheid bij bestaand onbegrepen (probleem) gedrag. Mede door de inzet van het ’Consultatie-

Vrien d

e

Het levensverhaal en de huidige behoef- Vertrouwlijk d Vakku ndig tenverkenning van de cliënt geven richting aan individuele zorg, waarbij meer gebruik wordt gemaakt van non-farmacologische inter­ venties. Scholing en ‘casemanagen’ zijn daarbij prominent onderdeel van deskundig­heids­be­vor­dering in het huidige zorgaanbod van Cicero Zorggroep. En daar komen onze ‘V’s’ samen: naast ‘vakkundig’ namelijk ook ‘vriendelijk en vertrouwd’, met aandacht voor onbegrepen gedrag.

Even voorstellen:

Renée Voorhorst Preventieassistente mondzorg Mijn naam is Renée Voorhorst en sinds 15 mei ben ik werkzaam bij Cicero Zorggroep in de functie van preventieassistente mondzorg. In samenwerking met Hanne Bollen van de vakgroep logopedie en diëtetiek, starten we een project om de mondzorg te verbeteren en een duidelijke plaats te geven in de basiszorg. Ik zal onder meer klinische lessen geven. Dit houdt in dat ik jullie ga informeren over het belang van goede mondzorg en ik ga jullie instrueren hoe het gebit van de cliënten verzorgd moet worden. In de volgende Cicerone lezen jullie meer over het project om de mondzorg van onze cliënten te gaan verbeteren.

Renee Voorhorst; mama van twee zoontjes, vrijwilligster bij de Dierenbescherming, praktijk voor natuurgeneeskunde en massage.

25


‘on the air’ Sinds 2 juni is @CICERO, het nieuwe communicatiemiddel voor alle Cicero-medewerkers, beschikbaar voor alle medewerkers die toegang hebben tot een computer. Dit nieuwe m ­ edium is een belangrijke aanvulling op de bestaande communicatiemiddelen die we bij Cicero inzetten om medewerkers te informeren. Je kunt vanaf nu zelf actief informatie opzoeken of delen op @CICERO.

(Lokaal) nieuws Kijk regelmatig op de homepage van @CICERO, dan blijf je op de hoogte van de laatste nieuwtjes van Cicero, maar ook van andere interessante nieuwsfeiten. Ook de verschillende locaties van Cicero hebben allemaal hun eigen nieuwspagina voor huishoudelijke mededelingen. Ben je nieuwsgierig wat er op andere locaties gebeurt, dan kijk gerust eens rond.

26

Applicaties De volgende applicaties kun je via @CICERO ­openen: • TOPdesk • Citra • Floor • Mijn Cicero

Telefoonlijst Wil je een collega bellen? Kijk dan voor het ­nummer in de telefoonlijst.

Social media Benieuwd naar Cicero op Facebook, Twitter, LinkedIn? Kijk op de homepagina voor de links en natuurlijk ook voor de link naar onze eigen C ­ icero-website.

Evenementenkalender Hierop worden evenementen bijgehouden die we bij Cicero belangrijk vinden. Er is een evenementenkalender voor heel Cicero, maar ook voor iedere locatie. Zo kun je bijhouden wat er waar allemaal te doen is.

My site Wat is het toch handig als je een gezicht bij de naam hebt of vice versa. Een echt Cicero-

smoelenboek maken we samen. Je kunt je eigen profiel vullen en een foto erbij zetten. Natuurlijk wel een foto van jezelf waar je goed herkenbaar op bent. Voor een korte instructie over de My site kun je terecht op de @ICT site.

Prikbord Net je zolder opgeruimd? Dan kan die hometrainer, die je toch maar alleen als dressboy gebruikt, ­wellicht nog een ronde mee bij een collega. In dat geval zet je een berichtje op onze eigen Cicero 'Marktplaats'.

Vragen? Heb je vragen of opmerkingen over het systeem @CICERO, stuur een mail naar de beheerder Ramon Vroemen: r.vroemen@cicerozorggroep.nl Wil je graag informatie delen op @CICERO, laat het dan weten aan Maureen van Veldhuizen van de afdeling PR & Communicatie: m.van.veldhuizen@cicerozorggroep.nl


Dagactiviteiten ouderen Klimmen goed doel Jan Linders Fonds Cicero Zorggroep is verheugd met het feit dat supermarkt Jan Linders de ‘Dagactiviteit ouderen’ in wijksteunpunt de Linde in Klimmen als goed doel voor 2014 heeft uitgekozen.

In maart lieten cliënten van Cicero Zorggroep in de supermarkt zien wat ze tijdens de dag­ activi­teiten zoal doen en er werden zelfs de nodige handgemaakte paasartikelen verkocht. Jan Linders verdubbelde het bedrag van de opbrengst. Naast deze actie organiseerde de supermarkt ook in mei nog een aantal ludieke acties, zoals een statie­geldactie. Deze opbrengsten werden ook weer verdubbeld door Jan Linders en komen ten goede aan de dagactiviteiten voor ouderen van Cicero Zorggroep in wijksteunpunt de Linde in Klimmen. Jan Linders organiseert deze acties in het kader van het Jan Linders Fonds, dat is opgericht naar aanleiding van hun 50-jarig bestaan.

27


Op ergotherapie kun je bouwen Bij de vakgroep ergotherapie denken jullie waarschijnlijk al snel aan rolstoelen, hulpmiddelen, training en advies bij verzorging en huishouden e.d. Oftewel een discipline die zich richt op het praktisch handelen van de cliënt. Gezien het feit dat er binnen Cicero Zorggroep regelmatig verbouwd en gebouwd wordt, heeft de vakgroep ergotherapie zich de laatste jaren steeds meer verdiept in het adviseren bij nieuwbouwen verbouwprojecten, alsook inrichting.

28

Van groot belang is namelijk dat de omgeving de cliënten stimuleert en in staat stelt zo zelfstandig mogelijk te functioneren, dat er voor de zorgverleners ruimte is om zorg te verlenen en (transfer-) hulpmiddelen te gebruiken, dat valincidenten worden voorkomen, dat gedragsproblemen positief worden beïnvloed en bovenal: dat cliënten zich thuis voelen.

Ergonomie Een fysieke ruimte binnen een zorginstelling dient te voldoen aan een aantal wettelijke en praktische eisen. Enerzijds moet een ruimte geschikt zijn voor cliënten om zo zelfstandig mogelijk te kunnen handelen (opstelling toilet, douchezitje, beugels e.d.). Ditzelfde geldt ook voor meubilair: niet iedere stoel voldoet aan de ergonomische eisen voor onze doelgroep. Anderzijds moet er, als een cliënt hulpbehoevend raakt, ook verantwoorde zorg geboden kunnen worden. Een voorbeeld is hierbij de ruimte die nodig is om een tillift of ­douchestoel te gebruiken. Om te voorkomen dat ruimtes en/of meubilair ­achteraf niet geschikt blijken, is er door de ergo­ therapie en de arbeidsfysiotherapie een blauwdruk opgesteld met daarin de eisen waaraan een verpleeghuiskamer en badkamer moeten voldoen om verantwoorde zorg te kunnen leveren. Deze blauwdruk geldt als een richtlijn. Echter bij nieuwbouw-/verbouwprojecten is het wenselijk de ergotherapie en arbeidsfysiotherapie in een vroeg stadium te betrekken om de blauwdruk af te stemmen op de bestaande plannen. Contactpersonen hiervoor zijn Marloes Ramakers (ergotherapie) en Mireille Sonnemans (arbeidsfysiotherapie).

Beleefhoeken kunnen cliënten met dementie een rustpunt geven of juist stimuleren tot activiteit

Valpreventie Door vooraf goed na te denken over hoe je een gebouw (ver)bouwt en/of inricht zijn valincidenten te voorkomen. Enkele voorbeelden: • Bij nieuwbouw dient er rekening gehouden te worden met het creëren van voldoende berg ruimte zodat tilliften e.d. niet op gangen en/of badkamers hoeven te staan. • Zorg dat er een duidelijke visie t.a.v. domotica bepaald wordt, aangezien domotica een grote rol kan spelen in valpreventie/-registratie, regis treren van gevaarlijke situaties e.d. • De meeste cliënten hebben een verminderd zicht en balansproblemen. Om de kans op vallen te verkleinen zijn onder meer een goede verlichting en het gebruik van contrasten van belang. Denk aan contrast tussen vloer en stoel, muur en wandleuning, maar ook aan wandtegels en sani tair/beugels. • Cliënten met een beschadigd brein interpreteren hun omgeving anders dan cliënten met een gezond brein. Kleurvlakken op de vloer kunnen het looppatroon verstoren waardoor valgevaar ontstaat.

Belevingsgerichte bouw en inrichting Zoals reeds is aangegeven interpreteert een beschadigd brein de omgeving anders dan een gezond brein. Op dit gebied zijn de laatste jaren veel onderzoeken gedaan en ontwikkelingen geweest. Binnen de vakgroep ergotherapie zijn twee ergotherapeuten geschoold op het gebied van gedragskunde in relatie tot de omgeving, oftewel ‘Hoe kunnen we met de omgeving het gedrag beïnvloeden’.


beleid is dat met ingang van 2015 alle intramurale cliënten voldoen aan de minimale beweegnorm van 30 minuten bewegen per dag. Het streven is om het bewegen zoveel mogelijk natuurlijk te integreren in het dagelijks handelen van de cliënten. Een gunstige fysieke omgeving speelt hier een belangrijke en stimulerende rol in.

Voorbeelden hiervan zijn: • De inrichting moet herkenbaar zijn om een ‘thuisgevoel’ te kunnen geven, dus geen moder ne stoelen, lampen, versiering etc. Ook nieuwe stoelen kunnen een oude uitstraling hebben! Ga bijvoorbeeld ook eens na hoe je oma het huis versierde tijdens Pasen: naar alle waar schijnlijkheid hingen er geen takken met eieren aan het plafond, maar een hazelaartak (met houten eitjes) uit de eigen tuin in een vaas. • De functie van de ruimte moet herkenbaar zijn. Als een badkamer vol staat met hulpmiddelen, wordt deze niet meer als badkamer herkend en zal de cliënt niet gestimuleerd worden om deze te gebruiken. • Beleefhoeken kunnen geschikt zijn om met name cliënten met dementie een rustpunt te geven of juist te stimuleren tot activiteit (denk aan ‘reli gieus hoekje’ of een ouderwetse kinderwagen; zie foto’s). • Een ruimte moet niet als angstig ervaren wor den. Gebruik geen ramen tot aan de grond; dit wordt niet meer als een raam ervaren maar als een opening. Gebruik duidelijke kleuren (denk ook aan slechtziendheid, dus vermijd lichte pastelkleuren: deze kleuren worden niet waar genomen), zodat er een intiemere sfeer ontstaat. • Om de akoestiek gunstig te beïnvloeden is aan te raden behang en gordijnen te gebruiken.

Beweegbeleid Cicero Zorggroep is bezig met het opstellen van een beweegbeleid, dat op de afdelingen toegepast kan worden en afgestemd kan worden op de individuele cliënt. De doelstelling van dit beweeg­

Bij bewegen hoeft niet direct gedacht te worden aan hardlopen en fietsen. Actief meehelpen in de zelfzorg, in het huishouden of in de tuin zijn vormen van bewegen die bij al onze cliënten kunnen aansluiten, mits de omgeving geschikt is. Een ­toegankelijke keuken met voldoende draaicirkel voor een rolstoel en opberg-/werkruimte op zithoogte nodigt al uit tot activiteit. Binnen zorgcentrum Leontine loopt een project om de binnentuin geschikt te maken voor de dementerende cliënten en bezoekers van de dagbehandeling. Geadviseerd wordt om onder meer verrijdbare plantenbakken op zithoogte te plaatsen, brede en geëgaliseerde paden te gebruiken, rustplekken te creëren en tot slot herkenbare bloemen en planten met een duidelijke kleur en geur als beplanting te gebruiken.

Haalbaarheid: win advies in bij de ergotherapie! Hoewel we allemaal te maken hebben met bezuinigingen, is er vaak door creatief na te denken over de inrichting van een afdeling meer mogelijk dan je denkt. Dit is dan ook niet alleen voorbehouden aan nieuwbouw- of verbouwprojecten! De vakgroep ergotherapie kan adviseren bij het beter laten aansluiten van een afdeling op de cliënten, zodat zij zich thuis voelen, alsook gestimuleerd worden om veilig te bewegen, en waar ook nog verantwoorde zorg geleverd kan worden. Meer informatie: ergotherapie@cicerozorggroep.nl

29


Bas Sieffers, onze nieuwe manager Vastgoed & Facilitaire zaken

30

Per 15 maart werkt Bas Sieffers voor Cicero als manager Vastgoed & Facilitaire zaken. Hij heeft een ruime ervaring als manager en adviseur op het gebied van vastgoed en ‘facility management’ in de gezondheidszorg; onderstaand een introductie.

Van onderwijs via automatisering naar facilitair manager Vertellend over zijn achtergrond, zie je zijn veel­ zijdigheid: leerkracht in het onderwijs, geschoold in Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) en later via de automatisering doorontwikkeld in het vastgoed- en ‘facility management’. Als automatiseerder ging Bas eerst aan de slag bij een commercieel automatiseringsbedrijf. In 1990 maakte hij de overstap naar de ICT-afdeling bij een zorgverzekeraar. Niet lang daarna werd hij

­leidinggevende van een facilitaire afdeling bij een regiokantoor. Vervolgens werd hij verantwoordelijke voor diverse concernbrede activiteiten, waaronder Telecom. Toen de manager facilitaire zaken op het hoofdkantoor vertrok, nam Bas diens ­functie over. Daardoor werd hij wat betreft vastgoed en ‘facility management’ verantwoordelijk voor alle kantoren en winkels van Anoz. Naast zijn baan volgde hij een Master op het gebied van Facility Management. Tot 2002 was hij manager van het facilitair bedrijf.


Verpleging & Verzorging. Na afronding van de reorganisatie werd de aandacht verlegd naar het ontwikkelen van een ziekenhuis van de 21e eeuw. Dat was een lang en intensief traject, waarbij de facilitaire organisatie verantwoordelijk was voor tientallen projecten die gelijktijdig plaatsvonden. Diverse innovatieve facilitaire concepten werden ontwikkeld, zoals de inrichting van service en dienstver­lening rond de huiskamer en 1-persoonskamer op de verpleegafdelingen. Maar bijvoorbeeld ook de toepassing van gerobotiseerd g ­ oederenvervoer.

Aan de slag als freelancer In 2010 begon Bas voor zichzelf. Hij nam onder andere advies- en interim-managementopdrachten aan voor een ziekenhuis, een hogeschool en een woningcorporatie. Naast zijn werk volgde hij in Maastricht een MBA. In 2012/2013 was hij op interimbasis vastgoedmanager bij ‘Maastricht University’. In die opdracht hield hij zich bezig met het inrichten van een organisatiemodel, ­waarbij de vraag van de universiteit en het aanbod van leveranciers optimaal op elkaar zijn afgestemd, met maximale flexibiliteit en een goede prijs-/kwaliteitverhouding. Daarnaast ging hij aan de slag met het ontwikkelen van een ­huisvestingsstrategie voor de universiteit.

Zorg in beweging

Ervaring in de zorg In 2002 ging Bas naar Orbis Medisch en Zorgconcern. Daar werd hij directeur ‘Facilities’, een facilitair bedrijfsonderdeel met ongeveer 480 medewerkers. In het kader van een veranderingsproces om Orbis klaar te maken voor een vernieuwende en ondernemende manier van ­werken, werd Bas verantwoordelijk voor een ­reorganisatie. Concrete opdracht was om een groot deel van de facilitaire organisatie te ­decentraliseren naar de divisies Ziekenhuis en

Onze nieuwe manager heeft er zin in: ‘In de gezondheidszorg verandert momenteel namelijk veel, de lokale overheid is hier nog nauwelijks klaar voor. En ook binnen Cicero wordt nagedacht over vastgoed, facilitaire dienstverlening en ICT in relatie tot deze veranderingen: zijn de zorg­ centra nog functioneel? Wat gaan we doen naar de toekomst toe?’ Een uitdaging die Bas graag aanneemt om Cicero Zorggroep op de juiste weg te helpen. Bas is 53 jaar en getrouwd met Ingrid. Ze hebben een zoon van 22 jaar, een dochter van 19 jaar en wonen samen met twee honden in Sweikhuizen. Welkom bij Cicero!

31


Stands Cicero en Adelante

Europese dag van de Beroerte Op dinsdag 13 mei 2014 werd voor de tiende keer de Europese dag van de Beroerte ­georganiseerd door de Nederlandse CVA-vereniging. Op deze dag krijgt het CVA extra aandacht. Extra aandacht voor het voorkómen ervan, maar zeker ook het herkennen van een CVA of beroerte.

32

Op deze dag kon iedereen terecht op de vele ­ eelnemende locaties zoals ziekenhuizen en in­­ d stellingen. In onze regio deden in ieder geval het Atrium MC Heerlen en het MUMC te Maastricht mee.

Cicero en Adelante samen Cicero was samen met Adelante vertegenwoordigd in beide ziekenhuizen. Meerdere bezoekers bezochten onze stands, waardoor we goed de gelegenheid kregen om onze CVA Stepped Care Unit (CSCU; zie ook artikel op pagina 10) en de GRZ te laten zien. In beide ­ziekenhuizen is de CVA-keten gepresenteerd aan alle bezoekers, maar zeker ook aan elkaar/professionals binnen de ketens.

Een beroerte signaleren Met veel bezoekers hebben we gesproken over de signalen van een beroerte (Fast1). Helaas blijkt dat veel mensen geen idee hebben hoe ze moeten handelen bij één of meerdere signalen.

We kregen goed de gelegenheid om onze CVA Stepped Care Unit (CSCU) en de GRZ te laten zien

Iedere minuut telt Indien iemand een CVA2 krijgt is het van levens­ belang dat het CVA binnen 4 tot 4,5 uur behandeld wordt in een ziekenhuis met een gespecialiseerde afdeling, de zogenaamde Stroke Unit. Daarmee kan het risico op zichtbare en onzichtbare gevolgen minder zijn en in een aantal gevallen kunnen zelfs levens worden gered. Hoe eerder een be­­ handeling kan starten, des de meer kans op een positief verloop. Elke minuut telt!

1 Fast, de FAST test (face-arm-speech-test) is een snelle test om een

beroerte bij iemand te herkennen (www.beroerte.info). 2 CVA (cerebraal vasculair accident) is een herseninfarct of hersen-

bloeding. Maar liefst meer dan 40.000 mensen per jaar worden erdoor getroffen in Nederland. Hart- en vaatziekten, waaronder het CVA valt, zijn een van de grootste oorzaken voor het overlijden van vrouwen en het CVA is één van de grootste oorzaak voor invaliditeit. Iets om bij stil te staan.


Dank-je-wel-diner vrijwilligers Heemhof Gebaar van erkenning Rotaryclub Hoensbroeck De vrijwilligers van Heemhof hadden het genoegen een uitnodiging te ontvangen voor een “dank-je-wel-diner” op donderdag 3 april van Rotaryclub Hoensbroeck.

‘Als blijk van waardering voor de niet aflatende, belangeloze inzet voor de cliënten van Heemhof’, stond in de uitnodiging. Leden van de Rotaryclub traden op als gastheer in het restaurant van het Arcuscollege in Heerlen. De Rotarians zorgden voor de bediening, bijgestaan door 1e jaars studenten van het Arcuscollege. De toekomstige sterrenkoks van het Arcuscollege zorgden, met hun chef/opleider, voor een voor­ treffelijk vijfgangenmenu.

Het was een heel leuke avond voor de vrijwilligers (en hun partners) van Heemhof. Een bijzonder woord van waardering naar ‘onze vrijwilligers’ werd gericht door de burgemeester van Brunssum, de heer Luc Winants. Terecht zei hij trots te zijn op deze club mensen, die het palliatief centrum Heemhof meehelpt om optimale zorg te kunnen bieden.

33


34

Domotica Ben jij geel of blauw? In navolging van het team medewerkers van zorgcentrum Op den Toren zijn de medewerkers van zorgcentrum ‘t Brook in december 2013 gestart met de training ‘gedrag en cultuur’, in het kader van de veranderingen die gaan plaatsvinden na implementatie van domotica. Daarbij wordt de zogenaamde drijfverentest afgenomen bij de deelnemers. In de wandel­ gangen werd door medewerkers onderling al veel gesproken over de drijfverentest.

Drijfveren Drijfveren van mensen spelen een zeer belangrijke rol in de samenwerking en onderlinge communi­ catie. Door de drijfveren van de ander te weten, kun je beter inschatten hoe de boodschap die je verzendt, wordt ontvangen. Het is niet de zender, maar de ontvanger die bepaalt hoe effectief wordt gecommuniceerd.

Blauw of geel De drijfveren worden met kleuren gesymboliseerd. Zo kan iemand een blauw type zijn of juist


een geel type. Bijvoorbeeld: vertel tegen een geel persoon ‘wij gaan iets nieuws doen’ en hij veert op en gaat geïnspireerd aan de slag. Iemand met een dominant blauwe drijfveer zal zich bij dezelfde opmerking afvragen wat hij dan al die jaren ­verkeerd heeft gedaan.

Beter samenwerken Inzicht in elkaars drijfveren maakt zaken bespreekbaar en geeft betekenis aan elkaars reactie op bepaalde situaties, waardoor de angel vaak uit een mogelijk conflict wordt gehaald en er echt gewerkt kan worden aan het verbeteren van de samen­werking.

Ontwikkelingsplannen De training bestaat uit twee dagdelen. De betekenis van de kleuren en je persoonlijke drijfveren­ profiel worden tijdens de eerste lesdag uitgebreid besproken. De tweede dag staat in het teken van samen­ werken en ontwikkelen. Op die dag worden er persoonlijke en team­ ontwikkelingsplannen gemaakt (POP’s en TOP’s, persoonlijk ontwikkelplan en teamontwikkelplan).

Herkenning De interactie tussen de medewerkers was heel positief. Velen herkenden ook elkaars profiel.

35


Regelingen

Mijn Cicero Self Service HRM Begin dit jaar heeft Cicero een aantal forse schreden gezet in de invoering van e-HRM, dat wil zeggen het ondersteunen van de activiteiten van Personeel & Organisatie (P&O) door gebruik te maken van internettechnologie.

‘Mijn Cicero’

36

De eerste stap was dat alle medewerkers rechtstreeks toegang hebben gekregen tot ons per­ soneelsinformatiesysteem CURA via de website van Cicero - ‘Mijn Cicero’ - en daar een aantal zaken kunnen inzien. Met een Engelse term heet dat ESS: Employee Self Service. In eerste instantie is dit nog beperkt tot de digitale loonstrook en de eigen persoonsgegevens. Bij de persoonsgegevens bestaat ook al de mogelijkheid dat je bij ­veranderingen in jouw situatie hierin zelf wijzigingen kunt aanbrengen. Alle medewerkers hebben in januari een inlogcode ontvangen voor Mijn Cicero; op die manier is toegang mogelijk vanuit thuis of elke andere computer met internetverbinding. Een volgende stap is dat leidinggevenden binnenkort mogelijkheden krijgen om bijvoorbeeld contractveranderingen van medewerkers door te geven. Die toegang wordt MSS (Manager Self Service) genoemd.

Centraal roosteren Het is de bedoeling om Mijn Cicero in de komende periode voor meer doeleinden te gaan gebruiken.

Cluster 2 is gestart met centraal roosteren voor medewerkers. Later dit jaar en volgend jaar volgen de andere clusters. Medewerkers kunnen hun eigen dienstrooster en dat van de afdeling via de computer inzien en kunnen wensen indienen, bijvoorbeeld een wekelijks terugkerende wens of een verzoek om een dienst te ruilen. Anders dan voorheen (vaak met losse briefjes of mailtjes) verloopt dit helemaal digitaal. Het centraal roosteren wordt vanaf eind dit jaar uitgebreid naar alle clusters. Uiteraard gaat dit gepaard met een heldere instructie.

Zelfroosteren Centraal roosteren is een tussenstap op weg naar zelfroosteren. Daarbij krijgen medewerkers nog meer invloed op de samenstelling van het dienstrooster. Uiteraard gelden ook dan bepaalde spel­ regels; de manager blijft verantwoordelijk voor de juiste personeelsbezetting op de afdeling en ook de regels van wetgeving of CAO moeten gerespecteerd worden. Maar zelfroosteren doen we pas op lange termijn, eerst gaan we centraal roosteren voor de gehele organisatie. Neem gerust een kijkje op Mijn Cicero!

Inlogcode kwijt? Vraag gemakkelijk met de speciaal daarvoor bestemde knop een nieuwe code aan. Heb je vragen over ‘Mijn Cicero’, neem dan contact op met Esther van de Bult ­(functioneel beheer).


Routeplanner OR OR / RvB

“Wat doen jullie nu eigenlijk?” Regelmatig wordt aan OR-leden de vraag gesteld: “Wat doen jullie nu eigenlijk?” Met deze symbolische weergave laten we zien wat de OR zoal op zijn route tegen komt. De OR rijdt als het ware met twee auto’s van A naar B. • In de ene auto zit de OR samen met de leden van de Raad van Bestuur van Cicero Zorggroep. • In de andere auto samen met een lid van de Directie van Cicero Thuis. Vaak is de route voor beide auto’s hetzelfde en soms slaat de een of de ander een zijweg in.

P. P.

OR / Dir.

Overleggen / sparren RvB / Dir. Bezoeken werkoverleg

Politieke beslissingen P. P. P.

Arbo zaken Regelingen

Arbeidsvoorwaarden

Contact

Contact Centrale P. cliëntenraad

P.

Met cliëntenraad

P.

Contactpersonengroep

Projectgroep P. Roosteren Waarom niet alles met één auto? Dat is toch veel handiger en zuiniger? Dat is in de praktijk niet mogelijk. Dit heeft te maken met de verschillen die er zijn tussen beide organi­ saties. Het zijn twee organisaties, met één OR.

P. Financiën

Bezuinigingen

Hoofdweg Op de hoofdweg bevinden zich Pitstops en Obstakels.

P. Domotica P.

Nieuwsbrief

P.

Werkgroep Opleiding P. volgen in eigen tijd

P.

Stuurgroep Kwaliteit & Veiligheid Stuurgroep HRM / - Facilitair P.

Werkgroep MTO

P.

P.

CAO VVT – 2013 – 2014

Pitstops (P) • Dit zijn onderwerpen waar de OR mede zeggenschap in heeft en waar advies of instemming over wordt uitgebracht. • Werkgroepen / Stuurgroepen / Werkoverleg, waar OR-leden aan deelnemen etc. Obstakels worden opgeworpen door bv. de politiek en die obstakels moeten genomen worden.

Klachtencommissie P.

Werkgroep Opleiding volgen in eigen tijd

P.

37

Afschaffen 0-urencontracten

Samen uitzetten koers Cicero Zorggroep en Cicero Thuis

Procedure Samenwerkingsgesprekken

CAO-HV-Wmo + VVT 2012 /2013

Zijwegen Op de zijwegen bevinden zich ook Pitstops. Deze zijn specifiek voor de auto die deze afslag heeft genomen. Via de zijweg komen beide auto’s, de OR met Cicero Zorggroep en Cicero Thuis, elkaar steeds weer tegen op de hoofdweg. Hier vervolgen zij samen de weg die nu aangelegd gaat worden. Samen op weg naar de toekomst. P.

= Pitstop

= Obstakel


Gelezen op de Cicero Zorggroep

pagina

Samen bakken bij zorgcentrum Pius Begin mei stond er een echte ‘ouderwetse’ steenoven op het terras van zorgcentrum Pius in Hoensbroek. Bewoners hebben geholpen met het voorbereiden en bakken van vlaaien, brood en pizza’s en hebben natuurlijk gesmuld van al dat heerlijks. 38

https://www.facebook.com/CiceroZorggroep

Heb jij ook een interessant of leuk nieuwtje dat we op Facebook kunnen delen? Mail dan naar Communicatie & PR t.a.v. m.van.veldhuizen@cicerozorggroep.nl


Preventie van ouderenmishandeling Wie kent ze niet, de spotjes over huiselijk geweld en ouderenmishandeling op radio en televisie met de tekst: ‘Het houdt niet op, niet vanzelf’? In deze spotjes wordt opgeroepen om vormen van huiselijk geweld te melden (ouderenmishandeling is een vorm van huiselijk geweld, net zoals kindermishandeling, partnergeweld, oudermishandeling of eer-gerelateerd geweld).

Voorkómen Binnen Cicero Zorggroep gaan we nog een stap verder en proberen we ouderenmishandeling te voorkómen. Hoe doen we dat? In ons protocol Preventie van ouderenmishandeling (zie Floor weet ’t) zijn signalen van ouderenmishandeling benoemd, zodat we tijdig actie kunnen onder­ nemen. Natuurlijk is ouderenmishandeling niet alleen een blauwe plek of een blauw oog. De verschillende vormen van ouderenmishandeling zijn: lichamelijke, psychische of emotionele mishan­ deling, verwaarlozing, schending van rechten, (financiële) uitbuiting en seksueel misbruik. Kijk hiervoor ook naar de signalenlijst als bijlage bij het protocol.

Wat kun je doen? Mocht je het vermoeden van ouderenmishandeling hebben, volg dan de onderstaande stappen (zie ook het protocol Preventie van ouderenmishandeling): 1. Bij vermoeden van ouderenmishandeling: breng signalen in kaart (door de medewerker). 2. Bespreek het vermoeden, overleg (door de medewerker met collega’s, RvE-manager en/of aandachtsfunctionaris). 3. Verzamel informatie/ga in gesprek met betrokkenen (door de aandachtsfunctionaris). 4. Onderneem beoordeel verzamelde informatie (door de aandachtsfunctionaris). 5. Beslis: hulp organiseren of melden bij het Steunpunt Huiselijk Geweld (door de mede- werker, aandachtsfunctionaris en eventueel Raad van Bestuur).

Posters

worden in het gebruik van de meldcode. Cicero Zorggroep doet dit door middel van de e-learning van The Next Page.

Blijf altijd alert Op 15 juni was het weer Internationale dag van de ouderenmishandeling. Enkele jaren geleden zijn we op deze dag een campagne gestart met als motto: ‘Wat doe jij om ouderenmishandeling te voorkomen?’ We hebben toen posters, spiegels, folders en stickers verspreid over alle afdelingen. Blijf in de folders, op de posters én in de spiegel kijken! Onze oproep is: ‘Blijf altijd alert’. Lees de folder nog eens als je meer wilt weten over het onderwerp!

Scholing De overheid heeft enkele jaren geleden een ­meldcode opgesteld rondom ouderenmishandeling. De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft daarna als eis opgenomen dat alle medewerkers van zorginstellingen met cliëntcontact geschoold Folders

Blijf in de spiegel kijken!

39


In het zonnetje 40

Cicero-collega’s zijn trots op Bertie Wey

‘ Het is toch niets bijzonders om voor een ander te zorgen!’ ‘Iedereen zorgt toch voor iemand: kinderen, ouders, broer of zus, vrienden. En ik, ik zorg voor Hettie’. Deze uitspraak is typisch voor Bertie. Voor anderen zorgen is haar tweede natuur, of het nou is als zorgtoewijzer/maatschappelijk werker of als mentor van Hettie, een vrouw van 61 jaar met verschillende beperkingen. Collega Lea Knops ‘interviewde’ Bertie, stiekempjes, voor deze rubriek. ‘26 jaar geleden, na mijn opleiding Maatschappe­ lijk Werk ben ik vrijwilligerswerk gaan doen bij de Sociaal Pedagogische Dienst in Sittard/Heerlen - Begeleiding Zelfstandig Wonen voor mensen met

Hettie en Bertie

een verstandelijke beperking. Het ging om praktische begeleiding en psychosociale steun. Ik heb meerdere cliënten begeleid, vaak tot een bepaalde mate van zelfstandigheid of tot er andere professionele begeleiding nodig was of tot overlijden. Leuk vrijwilligerswerk waarvan ik iets kon leren en een ander een handreiking kon doen. Ruim 22 jaar geleden werd ik gevraagd voor de begeleiding van Hettie. Hettie is een vrouw van 61 jaar met een gehoor­ beperking, epilepsie en een verstandelijke beperking. Ze gaat vrolijk door het leven en geniet van aandacht en leuke dingen voor haarzelf. Hettie woonde zelfstandig en de laatste vier jaar


begeleid. Sinds die tijd ben ik ook officieel haar mentor. Het zorgen voor en begeleiden van Hettie is veelomvattend, van samen kleding kopen, bezoek aan de huisarts, ziekenhuis tot het audiologisch centrum. Ik ben aanspreekpunt voor vragen en contactpersoon voor haar zorgleefplanbespreking. Maar we praten samen ook over dingen die Hettie

in het dagelijks leven bezig houden, we maken samen uitstapjes, gaan op vakantie, eten samen een hapje of doen iets leuks. Ik ben erg blij dat Hettie bij Stichting Philadephia woont, zodat er continuïteit in de zorg is. Zorgen voor Hettie is een stukje van mijn leven en ik ben blij dat ik ook mijn bijdrage mag leveren aan een leuk en gelukkig leven voor Hettie.’

Column

En overigens ben ik van mening…….. Wat was het een heerlijke winter: zacht, voorjaarsachtig, geen gladde wegen, geen sneeuw, een vroeg voorjaar en Olympische Spelen in de zon. Zien hoe anderen zich door 50 km (!!) langlauf zwoegen, terwijl ik, hangend op de bank, nog een stukje chocola in mijn mond stop; leuker kan het niet worden. Ik zie alle sporten, al begrijp ik van sommigen de spelregels niet. Zo ontgaat mij al jaren de puntentelling bij het kunstrijden en begrijp ik geen snars van curling, al vind ik dat de vermakelijkste sport van de winterspelen. Curling is een soort jeu de boules op het ijs, waarbij twee mensen als gekken met een soort borstel gaan vegen. Recent onderzoek wees uit dat dat vegen volstrekt zinloos is, wat de spelers er niet van weerhoudt om geestdriftige veegbewegingen te maken. Lachen is dat. Mijn dochter bestudeert geamuseerd mijn gedrag tijdens het Olympische Spelen kijken. ‘Mama, je lijkt wel een puber: ongenuanceerd, veel te hard gillend, diskwalificerend, al die dingen die je mij voor de voeten gooit doe je zelf ook!’, stelde ’t schaap met enige voldoening vast. Tussen de Olympische Spelen door moest ik natuurlijk, net als ieder ander, gewoon werken. En ja, ik beken schuld, zo nu en dan volgde ik via mijn PC zonder geluid de Olympische Spelen en hield ik mijn lieve collega’s op de hoogte van de vorderingen. Zij knikten dan hoffelijk, niet echt geïnteresseerd in sport, maar te beleefd om mij voor het hoofd te stoten. Naast werk moest mijn prachtige dochter natuurlijk ook gewassen, gestreken en overhoord worden. Ik overhoorde haar Latijn met één oog op de TV en het andere op het fornuis, waar een ‘Olympische Spelen soepje’ bijna

overkookte, gericht. Bij Latijn hoort ook de cultuur van het oude Rome. Ik vertelde haar dat Cato al zijn redevoeringen steevast eindigde met ‘En overigens ben ik van mening dat Carthago verwoest moet worden’, daarbij duidend op een rijk dat zich nu in Tunesië bevindt, waar de Romeinen maar geen voet aan de grond kregen. Dat vond Lotte wel mooi, dus sindsdien parafraseren wij erop los. Lotte: ‘En overigens ben ik van mening dat moeders niet naar de Olympische Spelen moeten kijken maar zich met hun kind moeten bezig houden’. En ik: ‘En overigens ben ik van mening dat ik een keer per twee jaar wel naar Olympische Spelen mag kijken’. En Lotte: ‘En overigens ben ik van mening dat moeders zich niet met de kledingkeuze van hun dochters moeten bemoeien.’ En ik: ‘En overigens ben ik van mening dat dochters altijd heel lief voor hun moeders moeten zijn’. Kortom, het was duidelijk lente in huis, terwijl de winterspelen voortduurden. Toen ik met haar in mijn 9 jaar oude Fiatje, waarvan de deur aan haar kant alleen van buiten open kan, zat, verzuchtte ze: ‘En overigens ben ik van mening dat ik later een BMW wil hebben’. Ik hield wijselijk mijn mond… en verheugde me op de wereldkampioenschappen voetbal. Ik wens u allemaal een mooie zomer! Kina Koster Voorzitter Raad van Bestuur

41


Intentieverklaring ‘Handen af van onze helpers’ 42

Limburg zet schouders onder een Veilige Publieke Taak Op dinsdag 11 en woensdag 12 maart ondertekenden burgemeesters en wethouders van Limburgse gemeenten, P&O-hoofden, bestuurders van ziekenhuizen, woningcorporaties, vervoerders en andere betrokken werkgevers - waaronder ook Cicero Zorggroep - de intentieverklaring ‘Handen af van onze helpers’. Hiermee geven ze aan agressie en geweld tegen medewerkers met een publieke taak niet langer zomaar te accepteren.

Verbaal en fysiek geweld ‘Tot hier en niet verder’. Dat is het motto waarmee de deelnemende organisaties een halt toe willen roepen aan agressie en geweld tegen mensen met een publieke taak. Ambulancepersoneel, ­buschauffeurs, medewerkers van zorginstellingen, gemeentes, uitkeringsinstanties, politieagenten en andere medewerkers met een (semi)publieke taak krijgen vaak te maken met verbaal of fysiek geweld. Ze worden uitgescholden, bespuugd of zelfs geschopt of geslagen. De gevolgen van zulk asociaal gedrag raken niet alleen de medewerker, maar brengen ook de adequate uitvoering van hun taak, zoals hulpverlening, toezicht en dienstverlening in gevaar.

Nieuwe afspraken Het ondertekenen van de intentieverklaring is het resultaat van een jaar stevig onderhandelen

tijdens overlegtafels in de hele provincie. Werk­ gevers met medewerkers met een (semi)publieke taak in de provincie Limburg accepteren geweld en agressie niet langer en streven naar een veilige werkomgeving voor hun mensen: hoog tijd om dit probleem stevig en voortvarend aan de pakken. Daarom hebben zij, via de intentieverklaring, een aantal afspraken met elkaar vastgelegd en worden concrete acties ondernomen op het gebied van het melden en registreren van incidenten, het doen van aangiftes en verhalen van schade, opleiding van medewerkers, het onderling uitwisselen van informatie en het in gezamenlijkheid verbeteren van de aanpak. Jos Stevens, Programmamanager Zorgontwikkeling en Innovatie, ondertekende de intentieverklaring namens Cicero Zorggroep


Jubilarissen Jubilaris José Orbons Op 20 juli 2014 25 jaar in dienst bij Cicero Zorggroep

Ik ben 35 jaar getrouwd met Herman en we hebben een dochter. Op 14-jarige leeftijd deed ik vakantiewerk in Huize Tieder. Dat beviel zo goed dat ik besloot in de zorg te gaan werken en de (toenmalige) opleiding bejaardenhelpende te gaan doen. Daarna ging ik aan de slag in het St. Jozefklooster in Brunssum. Mijn eerste werkdag zal ik nooit vergeten. Zo haalde ik de kar met de warme maaltijd op uit de keuken, duwde deze vervolgens de lift in waarbij de wielen van de kar bleven hangen. Het gevolg was dat de stroomkabel werd afgehakt. Oeps! Ook maakte ik een deur open waarachter een zuster stond. Die deur ging naar buiten open, en daarachter bevond zich een trap. En ja hoor, je raadt het al, de zuster vloog de trap af. Een vliegende non! Oh wat erg! Gelukkig was alles goed met haar, maar dat soort dingen vergeet je nooit meer. Desondanks deelde ik daar vijf jaar lang lief en leed en heb ik veel ervaring opgedaan.

Daarna ben ik in Huize de Berg in ­Heerlen bij de paters en zusters gaan werken. Het was een mooie tijd en ik heb er heel veel geleerd, maar het was zo anders dan bij ‘leken’. Daar kwam ik achter toen ik ging werken bij de ­Kruisberg in Brunssum. Wat een geweldige tijd. Lief en leed, we deelden alles met elkaar. De Kruisberg fuseerde met de Schutse en betrok een splinter­ nieuwe locatie, namelijk het huidige Emmasteate. Dat was een hele uitdaging. Inmiddels werk ik op de PG-afdeling en dat bevalt me prima. De cliënten verdienen het om liefdevol en met heel veel respect behandeld te worden. In 35 jaar is er heel wat veranderd in de zorg. Goede, maar ook minder goede dingen. Maar een mens moet blijven groeien en meegaan met de maatschappij. Ik heb heel veel respect voor al mijn collega’s. Ik blijf het zeggen: in de zorg werken is een roeping. Gefeliciteerd met je jubileum, José!

43

Jubilaris Olga Ladenstein Onze lieve collega Olga is al 25 jaar werkzaam in 't Brook. In 1989 begon haar carrière in de keuken van 't Brook. Al vlug had Olga in de g ­ aten dat werken in de zorg haar passie was en ze startte dan ook met de opleiding tot verzorgende. Na een aantal jaren werken heeft Olga dit d ­ iploma uitgebreid met de verkorte o ­ pleiding IG. In 2005 werd Olga benoemd tot afstemmer van zorg (avz).

Jubilaris Alie Baggen Alie is sinds 1989 in dienst van zorgcentrum Elvira te Amstenrade. Ze begon als interieurverzorgster in de huishoudelijke dienst. Daarna was ze werk-

De zorg voor de cliënten van 't Brook staat bij Olga hoog in het vaandel en ze doet haar werk dan ook met veel liefde. Zowel bij de cliënten als collega's is Olga, die altijd met raad en daad klaar staat, een geliefd persoon. Wij hopen van harte dat Olga nog heel wat jaren in 't Brook mag blijven werken. Wij wensen haar heel veel succes in een goede gezondheid en bovenal van harte proficiat met deze mijlpaal.

zaam in het restaurant als gastvrouw. Later is Alie gaan werken op afdeling de ­Leeuwerik als afdelingsassistente. Daar­na volgde zij de opleiding voor v ­ oedingsassistente en ze werkt nu al meerdere jaren met veel passie en ­plezier in die functie. Alie heeft jarenlang samen gewerkt met haar man, Sjaak. Sjaak was werkzaam bij de technische dienst in Leontine. S ­ amen dronken ze geregeld koffie op afdeling de Leeuwerik tijdens de pauze. Alie en Sjaak hebben samen een zoon, Bas. Iedere dag is Alie met Sjaak te

­vinden in de sportschool. Ze gaan regelmatig op vakantie naar Duitsland, waar ze samen fietsen en genieten van een glas wijn. Alie kookt graag voor meerdere mensen, als het maar gezond en lekker is. Bij deze feliciteren wij Alie en bedanken haar voor de fijne en prettige samenwerking de afgelopen 25 jaar. Bewoners en collega's afdeling de VinkLeeuwerik


In/uit dienst Voortaan is het overzicht van wie er in en uit dienst is bij Cicero te vinden op het Servicepunt P&O (via Floor).

Jubilarissen 44

Jubilea 12,5 jaar in dienst 01-07-14 01-07-14 01-07-14 01-07-14 15-07-14 01-08-14 01-08-14 01-08-14 01-08-14 01-08-14 01-09-14

Aben e/v Widdershoven, Annemarie Nievelstein e/v Coolen, Amanda Rusing, Rita Sampermans e/v Chavez Saenz, Jacqueline Drukker, Roelie Antalvari e/v Debie, Annetta Haberland e/v Bakkers, Maria Montfort, Theo van Moonen, Ralph Vroemen e/v Hermans, Wilma Wit, Esther de

't Brook Schuttershof Pius Hoensbroek Vroenhof Leontine Elvira Hoensbroek Catharina Daemen Huize Louise Schuttershof

Kok Verzorgende IG Keukenassistent Medewerker beleidszaken Helpende Verzorgende IG/AVZ Verzorgende IG Hoofd Econ. en adm. dienst Helpende Verzorgende Verpleegkundige/AVZ

Elvira Elvira Pius Pius 't Brook Emmastaete Emmastaete Emmastaete

Verzorgende IG Voedingsassistent Receptionist Receptionist Verzorgende IG/AVZ Activiteitenbegeleider Helpende Helpende

Schuttershof

Verpleegkundige

Jubilea 25 jaar in dienst 01-08-14 18-09-14 01-08-14 01-09-14 01-08-14 01-07-14 01-07-14 20-07-14

Heijnders e/v Richards, Patricia Mulder e/v Baggen, Alie Kosir e/v Brück, Belinda Evers e/v Cruijsberg, Angelique Ladenstein, Olga Frederichs e/v Vleggeert, José Friedrichs e/v Zegers, Claudia Gosselaar e/v Orbons, José

Jubilea 40 jaar in dienst 01-09-14

Conen, Hub

Zorgcentra: Aan de Bleek Schinveld | Ave Maria Geulle | Bronnenhof Brunssum | ‘t Brook Voerendaal Catharina Daemen Brunssum | Elvira-Leontine Amstenrade | Emmastaete Brunssum | Huize Louise Brunssum Op den Toren Nuth | Pius Hoensbroek | Schuttershof Brunssum | Vroenhof Houthem-Valkenburg aan de Geul


Cicerone juni 2014 nr. 2