Page 11

11 apen vervulling van hun verlangen naar mannelijkheid zoeken. Het is in wetenschappelijk opzicht boeiend vast te stellen hoe men denkt over een mannetjesgorilla met een harem aan vrouwen. Vanuit het perspectief van de man zou je kunnen denken: wat fantastisch, zo veel vrouwen voor één man. Met de feministische visie kwam er een heel ander idee tot stand: dat al die vrouwtjes die ene man dulden. Mensen projecteren hun maatschappijstructuur op de dierenwereld. En die projectie is afhankelijk van de tijdgeest.’ Uit eigen wetenschappelijke werkzaamheden kan Jet Bakels deze visie onderschrijven: ‘In Afrika hebben dieren soms een bijzondere status, maar ze vertegenwoordigen niet de voorouders zoals in Azië. In Afrikaanse culturen heet de luipaard ‘Koning van het Land’ en de krokodil ‘Koning van het Water’. Dat is de Afrikaanse manier om hun ontzag uit te drukken en de natuur te ordenen naar de het model van de mensenmaatschappij.’ dompteurs Hoewel beide wetenschappers sympathie koesteren voor de Partij voor de Dieren komen ze ook met bezwaren. Stine Jensen: ‘In filosofisch opzicht is het niet goed je in te zetten

“Verhalen over dieren gaan altijd over onszelf” Stine Jensen

voor slechts één politieke doelstelling, want hiermee ondergraaf je de kracht resultaten te behalen. Anderzijds ben ik blij dat deze partij bestaat.’ Jet Bakels is ook ‘blij met hun optreden, waardoor er meer aandacht is gekomen voor het dierenwelzijn’, al is ze het vaak met hen oneens. Zij heeft in het verleden meer dan eens aanvaringen gehad met dierenactivisten, onder meer omdat zij het opneemt voor dompteurs van tijgers en leeuwen. ‘Je kunt best principieel tegen het houden van ‘wilde dieren’ zijn, al vind ik niet dat daar goede argumenten voor zijn als je ze een goed leven kan bieden. Het gaat bovendien om dieren die al generaties lang zijn gefokt,’ zegt Bakels. ‘Maar je moet niet je gelijk willen halen door dierentrainers, die dag en nacht met hun dieren in de weer zijn en zielsveel van ze houden, van mishandeling te beschuldigen.’ Ze stelt voor dat dierenactivisten, in plaats van valse beschuldigingen te uiten, zich beter kunnen richten op bestaand leed en er bijvoorbeeld voor pleiten dat mensen ‘niet één, maar twee huisdieren nemen. Eén paard

Stine Jensen studeerde literatuurwetenschap en filosofie en promoveerde in 2002. Haar proefschrift Waarom vrouwen van apen houden. Een liefdesgeschiedenis in cultuur en wetenschap gaat over vrouwen en apen in film, literatuur, verhalen, reclames en wetenschap, van Tarzan tot King Kong. Jensen combineert haar werk als universitair docent literatuurwetenschap met diverse journalistieke activiteiten, onder meer voor NRC Handelsblad. Toen de zilverruggorilla Bokito op 18 mei 2007 uitbrak in Blijdorp en een vaste bezoekster ernstig verwondde, verscheen een heruitgave van haar proefschrift met de (nieuwe) ondertitel De vergeefse mensenliefde voor Bokito en andere apen.

in de wei is diepe eenzaamheid. Eén marmot of konijn in een hok is een tragedie. Spoor mensen ertoe aan altijd twee dieren te nemen, die hebben elkaars gezelschap. Het is beter om je in te leven in de gevoelswereld van de dieren zelf in plaats van met menselijke projecties dieren tegemoet te treden.’ aapje Het mooie van de natuur en van dieren, vinden zowel Jet Bakels als Stine Jensen, is dat dieren ‘hun eigen gang gaan, hun eigen wereld bezitten en creëren’. Dieren zijn de hele menselijke geschiedenis gebruikt om iets over onszelf te zeggen. Er zijn sterke en zwakke dieren, zoals er sterke en zwakke mensen zijn. Dieren zijn slim of dom, eigenwijs of timide. Deze eigenschappen tekenen de fascinatie van de mens voor dieren. Zowel Jensen als Bakels zijn geïnspireerd door het woord ‘reisgenoten’, zoals essayist Rudy Kousbroek zijn houding tot dieren formuleerde. Jensen: ‘Dieren vergezellen je op de reis door het leven.’ En dan: hebben de dames zelf dieren? Die vraag doet Jet Bakels opspringen: ‘Ja, waar is mijn kat? Ik heb hem de hele tijd niet gezien.’ Bezorgd loopt ze naar de tuindeuren om te kijken of het dier misschien is buitengesloten. Stine Jensen heeft geen huisdieren, ‘wel een peuter van bijna twee jaar. Dat is soms ook net een aapje, ze klautert overal op.’

Jet Bakels deed als cultureel antropoloog uitgebreid onderzoek in Sumatra naar de relatie tussen lokale bevolking en tijgers, krokodillen en andere in het wild levende dieren. In 2000 promoveerde ze op deze studie: Het verbond met de tijger. Visies op mensenetende dieren in Kerinci, Sumatra. Bakels werkt als freelance tentoonstellingsmaker en publiceerde verschillende boeken waaronder Hoe tem je een leeuw? Van welp tot circusartiest; Menseneters. Koninklijke tijgers en heilige haaien, met A.M. Boer. En recent verscheen Luna, Strijd om een verdwaalde Orka.

GRNVLD 08  

Magazine over het verbinden van stad en land

GRNVLD 08  

Magazine over het verbinden van stad en land

Advertisement