Issuu on Google+

Bar-mitswa lub.nl .tovc w ww

pag

Hij mag dan een stukje uit de Thora, de eerste vijf boeken van de Bijbel, voorlezen.

ina

2

pag

In dat doosje zit een stukje perkament met daarop teksten uit de Thora.

ina

4

ina

7

pag

pag

Er was eens een herder die de Joodse gebeden niet uit zijn hoofd kende.

ina


Zoon en dochter

van het gebod Een verjaardag is altijd groot feest. Je kijkt er soms al maanden naar uit. Ook Joodse mensen vieren hun verjaardag. Dat kan er vrolijk aan toegaan. Maar als Joodse jongens dertien jaar worden, is het helemaal feest. Vanaf dat moment zijn ze namelijk volwassen.

pag

Mogen zij dan gaan rijles nemen, of gaan stemmen? Nee, daar moeten zij ook nog even mee wachten. Vanaf hun dertiende jaar zijn ze volwassen voor het geloof. Joodse mensen vinden dat jongens dan verantwoordelijk genoeg zijn om zich te houden aan de geboden uit de Bijbel. Zoals je weet,

ina

2

staan er in de Bijbel veel opdrachten. Wat mag wel en wat mag niet. Aan veel van die geboden moeten Joodse jongens zich ook houden als ze nog geen dertien jaar zijn. Maar vanaf hun dertiende zijn ze zelf verantwoordelijk voor hun gedrag. Een jongen die dertien jaar is geworden, noemen ze een bar-mitswa. Dat

betekent zoon (bar) van het gebod (mitswa).

Bar-mitswa viering Als een jongen dertien is geworden, wachten ze met het feestvieren tot de sjabbat die op de verjaardag volgt. Op deze dag wordt de bar-mitswa in de synagoge naar voren geroepen. Hij mag dan een stukje uit de Thora, de eerste vijf boeken van de Bijbel, voorlezen. Dat valt niet altijd mee. De Thora is namelijk geschreven in het Hebreeuws. Daarom oefent hij al lang van te voren het stukje dat hij die dag gaat voorlezen. Voor en na het lezen van de Thora worden er gebeden opgezegd. Die moet de bar-mitswa dus ook leren. Tot slot houdt hij een soort preek,


waarin hij vertelt wat hij de afgelopen tijd geleerd heeft. Tijdens de bar-mitswa viering wordt de jongen gezegend met de woorden: Dat G'd je zal maken als Ephraim en Manasjee. De Eeuwige zal je zegenen en behoeden. De Eeuwige zal je Zijn stralend gelaat toewenden en je genadig zijn. De Eeuwige zal Zijn blik op je richten en vrede voor je stichten. Vanaf nu telt de jongen in de synagoge mee als volwassen man. Als er minimaal tien mannen in de synagoge aanwezig zijn, mag er uit de Thora worden gelezen en kunnen er speciale

Bat-mitswa En de meisjes? Die zijn met twaalf jaar al volwassen. Een jaartje eerder dus. Natuurlijk heten zij dan geen barmitswa. Nee, zij worden ‘bat-mitswa’ genoemd, want ‘bat’ betekent dochter. Ook de bat-mitswa viert haar verjaardag in de synagoge. Anders dan bij de jongens leest zij meestal niet voor uit de Thora. Haar leraar houdt die dag een speciale preek, waarin hij vertelt over wat het meisje de afgelopen tijd geleerd heeft

tijdens de Joodse les. Ook vertelt hij welke bijzondere eigenschappen zij heeft. Daarna wordt zij gezegend met de woorden: Dat G'd je zal maken als de aartsmoeders Sara, Rebecca, Lea en Rachel. De Eeuwige zal je zegenen en behoeden. De Eeuwige zal je Zijn stralend gelaat toewenden en je genadig zijn. De Eeuwige zal Zijn blik op je richten en vrede voor je stichten. Na afloop van de dienst wordt er een feestelijke maaltijd gehouden.

pag

gebeden worden opgezegd. Zo'n groep van tien mannen wordt een minjan genoemd.

ina

3


Gebedsriem

pag

Nadat de Heere God Zijn volk Israël uit Egypte had bevrijd, vertelde Hij aan Mozes hoe de Joden voortaan moesten leven. Toen Mozes dat aan het volk doorgaf, zei hij erbij dat ze die woorden nooit moesten vergeten. Deze zijn zo belangrijk dat zij ze op hun hoofd en handen moesten binden. Als je dat doet, raak je ze

ina

4

niet snel kwijt en blijf je eraan denken. Joodse mensen binden de woorden van God letterlijk op hun lichaam. Ze doen dat met behulp van gebedsriemen. Dat zijn dunne zwarte riemen met daaraan een zwart doosje. In dat doosje zit een stukje perkament met daarop teksten uit de Thora. Eén van de

doosjes binden ze op hun voorhoofd en één op hun linker bovenarm. Het doosje op het hoofd geeft aan dat ze altijd aan de woorden van de Heere willen denken. Het doosje op de bovenarm laat zien dat ze willen doen wat er in de Thora staat. En waarom dan op de linkerarm, en niet de rechter? Dat komt omdat


men Tijdens het ochtendgebed, behalve op sjabbat en

andere feestdagen, dragen ze de gebedsriemen. Verder

dragen ze tijdens het bidden nog een gebedsmantel en een keppeltje. Het keppeltje geeft aan dat God boven hen staat. De mantel geeft aan dat God heel dicht bij hen is. Joodse jongens moeten de gebedsriemen dragen vanaf het moment dat ze bar-mitswa zijn.

Zelf op zoek Wat staat er in Deuteronomium 6:4-9 over de gebedsriemen?

pag

je hart aan de linkerkant zit. Daarmee geven ze aan dat ze God met hun hele hart willen dienen. Joodse mensen bidden drie keer per dag een vaststaand gebed: het ochtendgebed, het middaggebed en het avondgebed.

ina

5


Dagelijks gebed Gezegend Gij, Heer onze God en God van onze vaderen, God van Abraham, God van Izak en God van Jakob.

tot een bouwwerk voor altijd, en bereid in haar snel de zetel van David. Gezegend Gij, Heer, die Jeruzalem bouwt.

Vergeef ons, onze Vader, want wij schoten tekort, scheld ons kwijt, onze Koning, want wij misdreven; want kwijtscheldend en vergevend bent U, Genadige, die zoveel vergeeft.

Stel vrede, goedheid en zegen, genade, verbondenheid en erbarmen over ons en over heel uw volk IsraĂŤl.

pag

En keer in erbarmen terug naar Jeruzalem, Uw stad, en woon in haar, zoals U gesproken hebt; bouw haar, binnenkort in onze dagen,

ina

6

Gedeelte van het dagelijks gebed (vertaald uit het Hebreeuws)


De herder en de geleerde

pag

Er was eens een Joodse herder die de Joodse gebeden niet uit zijn hoofd kende. Maar elke dag zei hij: 'Heer van de wereld. Als U vee had en het mij gaf om ervoor te zorgen, dan zou ik het voor niets doen, omdat ik U liefheb.' Op een dag kwam er een geleerde voorbij. Hij hoorde hoe de herder dit gebed zei. Hij riep: ‘Dwaas, zo moet je niet bidden.' De herder vroeg hem: 'Hoe dan wel?' Daarop leerde de geleerde hem de Joodse gebeden. Maar nadat de geleerde was weggegaan, vergat de herder alles wat hij geleerd had en bad hij helemaal niet meer. Want ook wat hij gewend was te zeggen, durfde hij niet meer te zeggen, omdat de wijze man hem had gezegd dat hij verkeerd bad. Op een nacht had de geleerde man een droom. In die droom hoorde hij dat hij tegen de herder moest zeggen dat hij weer mocht bidden zoals hij dat gewend was te doen. Als hij dit niet deed, dan zou het ongeluk de geleerde man treffen. 'Want je hebt Mij beroofd van één die deel heeft aan de komende wereld', hoorde hij. Ogenblikkelijk ging de geleerde man naar de herder terug en vroeg hem: 'Wat bid je?' De herder antwoordde: 'Ik bid helemaal niet, want ik ben vergeten wat u me geleerd hebt en u had me verboden om mijn eigen gebed te bidden.’ Toen vertelde de geleerde hem wat hij gedroomd had. Hij zei tegen de herder: 'Bid weer zoals je gewend was te doen.' De herder had weinig kennis, maar wel de wil om goed te doen. Dat werd in de hemel als iets groots gezien. Want de Heere verlangt het hart. (Oud Joods verhaal) ina

7


Jong geleerd, o Vanaf hun zesde jaar gaan Joodse kinderen naar Joodse les. Meestal worden deze lessen op zondagochtend gehouden. De lessen duren ongeveer twee uur. Tijdens deze lessen leren de kinderen hoe je volgens Gods opdrachten moet leven. In totaal zijn er 613 opdrachten (mitswot) die de kinderen moeten leren. Deze opdrachten komen uit de Thora. Zo leren ze hoe ze het Loofhuttenfeest moeten vieren en waarom ze tijdens Pesach matses eten.

pag

Hebreeuws Tijdens de lessen leren de kinderen ook Hebreeuws. Deze taal is heel belangrijk voor Joden. Ze zeggen hun gebeden namelijk in het a n i 8

Hebreeuws en ook het lezen uit de Thora gebeurt in deze taal. Hebreeuws schrijf je met andere letters dan ons

alfabet. Ook is de schrijfrichting anders. Hebreeuws schrijf je van rechts naar links. Daarnaast heb je in het


oud gedaan Joodse naam gemaakt van zoete honingkoek!

Sjoel

een kind de Hebreeuwse letters heeft geleerd, wordt dat op een speciale manier gevierd. Het kind krijgt dan zijn of haar

pag

Hebreeuws geen klinkers, hoofdletters, punten of komma's. Dat maakt het lezen uit de Thora heel moeilijk. Als

Joodse mensen in Nederland noemen de synagoge meestal 'sjoel'. Dat woord betekent 'school'. Daaraan kun je zien hoe belangrijk leren is in het Jodendom. Al heel lang geleden hebben de rabbijnen bepaald dat de Joden, als ze een nieuw dorp bouwen, eerst een school moeten bouwen en pas daarna de synagoge. Ook is er een Joods gezegde dat luidt: 'Men onderbreekt nooit het onderwijs aan kinderen, zelfs niet voor de herbouw van de Tempel.' ina

9


Feest bij de K Een bijzondere plek om je bar-mitswa viering te houden, is bij de klaagmuur. Elke maandag en donderdag zie je daar veel jongens vieren dat ze bar-mitswa zijn geworden. De klaagmuur is een grote muur in Jeruzalem. Het is voor Joodse mensen een heilige plaats. Deze muur is namelijk het enige gedeelte dat is overgebleven van het grote tempelcomplex dat daar vroeger stond. Deze Joodse tempel is tweeduizend jaar geleden door de Romeinen verwoest en hij werd nooit herbouwd.

pag

De naam klaagmuur betekent niet dat de Joden daar komen om te klagen. Klagen heeft ook de betekenis van verdrietig zijn. EĂŠn keer per jaar, op de datum dat de Tempel is verwoest, komen de Joden bij de muur om te treuren over de verwoeste Tempel. Joodse mensen noemen de muur zelf geen klaagmuur. Zij noemen het de Westelijke muur, omdat de muur aan de westkant van

ina

10


Klaagmuur

pag

de voormalige Tempel staat. Elke dag bezoeken vele mensen de muur om daar te bidden. Soms stoppen ze briefjes in de muur. Op deze briefjes staan gebeden. Bij de muur is een mannen- en een vrouwengedeelte. Als de jongens hun bar-mitswa vieren, doen ze dat zo dicht mogelijk bij het vrouwengedeelte. De vrouwen staan dan op krukjes. Zo kunnen ze over de wand heen kijken die tussen de twee gedeelten staat. Als de bar-mitswa klaar is met het voorlezen uit de Thora, gooien de vrouwen en meisjes snoepjes over de wand heen. Daarmee vieren ze dat de jongen nu volwassen is.

ina

11


Lees deze Tov! goed door en beantwoord de volgende vragen: 1. Wat betekent 'bar-mitswa' ? a) zoon van het gebod b) dochter van het gebod c) dochter van het verbod d) zoon van het verbod 2. Op welke leeftijd worden meisjes volwassen voor het Jodendom? a) 11 b) 12 c) 13 d) 14 3. Wat is de Thora? a) De Joodse Bijbel b) Het Oude Testament c) De eerste vijf boeken van de Bijbel d) Joods gebedenboek

pag

4. Wat zit er in het doosje van een gebedsriem? a) kruiden b) wierook c) zand uit IsraĂŤl d) teksten uit de Thora

ina

12

5. Hoeveel opdrachten staan er in de Thora? a) 10 b) 136 c) 316 d) 613 6. Hoe wordt in Nederland een synagoge ook wel genoemd? a) sjoel b) tempel c) tabernakel d) moskee 7. Waar in Jeruzalem worden vaak bar-mitswa vieringen gehouden? a) Op het tempelplein b) Bij de Jaffapoort c) Er worden geen bar-mitswa vieringen in Jeruzalem gehouden d) Bij de Westelijke muur


Puzzelen

Alle antwoorden staan in deze TOV! Wanneer je de antwoorden goed hebt ingevuld, staat er in de gekleurde rij de naam van een Joods voorwerp.

12.

7. 2.

4.

10. 5.

6.

11.

9.

3.

8.

1. Tijdens een bar- en bat-mitswa viering wordt het kind ...... 2. Wat is er tweeduizend jaar geleden door de Romeinen verwoest? 3. Bar-mitswa betekent zoon van het ..... 4. Wie kende niet de Joodse gebeden? 5. Wat doen Joodse mensen bij de Westelijke muur? 6. Joodse meisjes worden met 12 jaar bat-..... 7. Hoe wordt de Westelijke muur ook wel genoemd? 8. De gebedsriemen worden om het hoofd en om de linker .... gebonden. 9. Welke letters komen niet voor in het Hebreeuwse alfabet? 10. Wat betekent het woord 'bat'? 11. Welke taal leren alle Joodse kinderen? 12. Wat betekent 'sjoel'?

pag

1.

ina

13


Wat zie je hier? 1. Dit is een ..........................

2. Dit is een ..........................

3. Dit is de ..........................

ina

14

Antwoorden pag 12 - 1a, 2b, 3c, 4d, 5d, 6a, 7d • pag 13 - gebedsmantel pag 14 - 1 Thorarol, 2 keppeltje, 3 klaagmuur, 4 gebedsriemen

pag

4. Dit zijn ...................................


Word nu lid...

...en ontvang het TOV! Clubblad gratis!

TOV! Club is onderdeel van Christenen voor Israël Postbus 1100 3860 BC Nijkerk Tel. 033-2458824 info@tovclub.nl Rek.nr. 40.69.54.380 TOV! verschijnt vier keer per jaar. Lid worden van de TOV! Club is gratis. Het lidmaatschap wordt automatisch verlengd indien er in het voorgaande jaar ten minste éénmaal een gift is overgemaakt. Vormgeving en druk Torendruk, Nijkerk

e leden Daarnaast krijgen nieuw een welkomstcadeau l gratis. en een clubpas helemaa Ja, ik word ook lid van de TOV! Club Naam

Voornaam

Geboortedatum

Jongen / Meisje

Straat + huisnummer Postcode + woonplaats Telefoonnummer E-mailadres

Lid worden kan ook via www.tovclub.nl!


Meer weten over IsraĂŤl en het Jodendom? Bezoek onze site!

www.tovclub.nl

pag

TOV! Club Postbus 1100 3860 BC Nijkerk ina

3860wb616


Tov Special Bar Mitswa