Page 1

7

XPH™TO™ XPY™O¶OY§O™ *Λεονίντ Μπρέζνιεφ

Όταν έφτασα στη Γιουργκά, ήταν αργά το πρωί και είχε ήδη διαψευστεί ο πρώτος μύθος: η Σιβηρία είναι εκπληκτικά ηλιόλουστη και διαυγής. Ο ουρανός πάνω από το Κεμέροβο (την επαρχία στην οποία βρίσκονται η Γιουργκά και το Νοβοσιμπίρσκ – η τρίτη μεγαλύτερη πόλη στη Ρωσία) ήταν απίστευτα καθαρός με ένα ανοιχτό – μάλλον ξεθωριασμένο – αχνογάλανο χρώμα, που σου έδινε την εντύπωση ότι το στερέωμα, ανοιγόταν στο απόλυτο κενό του Διαστήματος, λες και μια τεράστια οπή έχασκε πάνω από τη γη. Το τρένο από το Νοβοσιμπίρσκ ελισσόταν για ώρες μέσα από τοίχους λευκού χιονιού, στεγνού και εύθρυπτου σαν αφρολέξ. Μόνο οι κορυφές των δέντρων ξεπρόβαλλαν στη διαδρομή. Όταν άνοιξε η πόρτα του βαγονιού και κατέβηκα στο σταθμό, το ψύχος με χτύπησε κατά πρόσωπο. Είχα ξεχάσει τι σημαίνει να αναπνέεις στην παγωμένη ατμόσφαιρα της Σιβηρίας. Κατέβασα τη δεύτερη ανάσα αργά, όπως πίνει κανείς ένα κρύο αναψυκτικό, δίνοντας χρόνο στον αέρα να ζεσταθεί πριν κατεβεί στο στήθος. Οι δρόμοι στην πόλη είναι απίστευτα (και ακατανόητα) πλατιοί. Τα κτίρια είναι διαταγμένα σε απόλυτα συμμετρικά τετράγωνα και έχουν όλα πανομοιότυπο παραλληλόγραμμο σχήμα. Μόνο στη θέση διαφέρουν. Άλλα στέκουν όρθια και άλλα μοιάζουν να έχουν πέσει στο πλάι. Έχουν στενά μπαλκόνια. Οι δρόμοι είναι επιμελώς καθαρισμένοι από το χιόνι. Το βράδυ δεν τολμώ να βγω έξω πεζός παρά μόνο για μια σύντομη διαδρομή από πόρτα σε πόρτα. Το πρωί ο περίπατος μοιάζει να γίνεται σε νυφικό διάδρομο διακοσμημένο με λευκό τούλι. Ο Λεονίντ Μπρέζνιεφ συνδέεται, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον ηγέτη στην ιστορία της ΕΣΣΔ, με τα επιτεύγματα και το γιγαντισμό του σοβιετικού πειράματος. Μόνο ο Στάλιν ήταν μακροβιότερος στο τιμόνι της Κεντρικής Επιτροπής. Από το 1964 ώς το 1982 ο Λεονίντ Ίλιτς διαφέντευε την τύχη του 1/6ου της γήινης επιφάνειας. Γεγονότα, πρόσωπα και επιτεύξεις που αργότερα εξέλαβαν εμβληματικό χαρακτήρα (το σοβιετικό διαστημικό πρόγραμμα, η κούρσα των εξοπλισμών, το εκπαιδευτικό και υγειονομικό σύστημα, επιστημονικές ανακαλύψεις, η υψηλή καλλιτεχνική παραγωγή, η εδραίωση γεωπολιτικών σφαιρών επιρροής, η οικοδόμηση μιας σχετικά χαμηλής αλλά εξισωτικής ποιότητας ζωής... κ.λπ.), συνδέθηκαν με το όνομά του. Το ίδιο συνέβη με την επακόλουθη οικονομική, διοικητική και ιδεολογική παρακμή των αρχών της δεκαετίας του ’80. Ήταν η περίοδος που ονομάστηκε «αποτελμάτωση» και οδήγησε στη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης μέσα σε λιγότερο από 10 χρόνια. Κι όμως, παρότι η απόσταση που χωρίζει τη σημερινή Ρωσία από το σοβιετικό παρελθόν, μοιάζει αγεφύρωτη, υπάρχουν σημεία της ρωσικής επικράτειας στα οποία το σοβιετικό μοντέλο αποδεικνύει το νόημά του. Η Γιουργκά είναι ένα τέτοιο παράδειγμα. Όλα όσα μπόρεσα να δω εδώ. Η πόλη που οι άνθρωποι ετούτοι έστησαν με πείσμα στην αδειανή γη. Η ζωή που δημιούργησαν, τα θέατρα, τα πάρκα, τα εργοστάσια, η κοινωνικότητα που απολαμβάνουν. Οι θυσίες και η περηφάνια που νιώθουν επειδή τα μόνα στηρίγματα που είχαν, ήταν η επινοητικότητα και η επιμονή. Οι θυσίες που έκαναν, ακόμα και οι αποτυχίες ή οι διαψεύσεις που δεν περίμεναν. Όλα ετούτα έγιναν εφικτά επειδή όσοι έζησαν εδώ, πίστεψαν στη συλλογικότητα ενός «οράματος», που διακήρυσσε την αφοσίωση στον άνθρωπο με την ιδιότητα του πολίτη. Εδώ, λοιπόν, στη Γιουργκά αυτό το «όραμα» είχε νόημα και αποτέλεσμα. Και παραμένει ζωντανό κόντρα στην αχρειότητα της όποιας εξουσίας. Είναι αυτή η σχεδόν αντιφατική πραγματικότητα που συμβολίζεται στο πρόσωπο του Μπρέζνιεφ. Είναι μια υπόσχεση που κρατήθηκε μολονότι διαψεύστηκε. Ένα επίτευγμα για το οποίο αξίζει να καμαρώνει κανείς, αν και στο τέλος απέτυχε. Μια ιστορία στην οποία δένονται με αναπόσπαστο τρόπο, τα ιδανικά και τα εγκλήματα. Στα χρόνια του Μπρέζνιεφ η Γιουργκά ευημέρησε και υπέφερε. Αγόρασα τις παλιές φωτογραφίες της πόλης σε κάποιο από τα παλαιοβιβλιοπωλεία του Νοβοσιμπίρσκ, που στα ρωσικά λέγονται «Μπουκινίστ». Η ζωή του Ιβάν Σμίκοβ είναι αληθινή.

* Το «μαύρο κουτί» στη ζωή ενός ηγέτη. Το «Κουτί Σμίκοβ», ένα καλά κρυμμένο μυστικό στην ταραχώδη πολιτική διαδρομή του Λεονίντ Μπρέζνιεφ.

Profile for Christos Chrissopoulos

ONOMATA  

For the short story from the Anthology ONOMATA

ONOMATA  

For the short story from the Anthology ONOMATA