Page 8

Tot voor kort wisten de meeste mensen niet wat bruin vet is. Sinds we vorig jaar aantoonden dat actief bruin vet ook bij volwassenen voorkomt is het volop

in het nieuws geweest. Maar wat is het nu precies dat bruine vet en waarom kan bruin vet gezond zijn, terwijl te veel “gewoon” wit vet dat niet is?

Bruin vet: the fatter the better? Wouter van Marken Lichtenbelt Humane Biologie-Maastricht Universitair Medisch Centrum+ Veel vet is niet gezond. Dat weet iedereen. Maar het hangt er maar net van af wat voor vet. Bruin vet is prima. Daar val je van af. Is dat echt zo?

Infobesitas - Lente ’10

24

Bruin vet komt voor bij kleine zoog­ dieren, winterslapers zoals de bruine beer en bij babies. Het zorgt voor extra warmteproductie. Bijvoorbeeld in een koude omgeving of wanneer winterslapers moeten opwarmen in de lente. Kleine dieren (inclusief babies) koelen sneller af dan grote dieren. Bruin vet zorgt er voor dat de lichaamstemperatuur op peil blijft. Het is eigenlijk een inwendig kacheltje van het lichaam dat in de kou aan­ slaat. Tot vorig jaar werd er gedacht dat naarmate de mens ouder wordt dit bruine vet verdwijnt. Weliswaar is in de jaren 60 van de vorige eeuw al bruin vet beschreven bij volwassenen, maar daarvan werd verondersteld dat het geen functie had. Vorig jaar heb­ ben we in het Maastricht Universitair Medisch Centrum aangetoond dat ook volwassenen aanzienlijke hoe­ veelheden bruin vet kunnen hebben. Van de 24 onderzochte proefperso­ nen hadden er 23 actief bruin vet. Bovendien blijkt uit het onderzoek dat de hoeveelheid bruin vet in slanke proefpersonen significant hoger is, vergeleken met mensen met overge­ wicht of obesitas.

Wit en bruin vet? Het witte vet kennen we allemaal. Het ziet er wit of geel uit en het zorgt voor de opslag van energie in het lichaam.

Bruin vet PET scan In een warme omgeving

Daar is op zich niets mis mee. Reserve energie kan heel belangrijk zijn, bijvoorbeeld wanneer je ziek bent. Je gebruikt dan vaak extra energie, terwijl je minder eet dan normaal. In zo’n situatie worden de vetreserves aangesproken. Vroeger waren er ook periodes van voedsel­ tekort, bijvoorbeeld in de winter, en waren de vetreserves van belang om dat soort tijden te overleven. Een te veel aan wit vet is daarentegen niet gezond. In deze tijd van veel voedingsaanbod en minder bewegen hebben steeds meer mensen last van te veel vet. Wit vetweefsel bestaat uit cellen die vol zitten met vet. Andere delen van de cel, zoals de celkern zijn helemaal naar de kant gedrukt. De bruine vetcel ziet er heel anders uit. Ook hier is vet opgeslagen, maar veel minder. Het vet zit in kleine bolletjes die ongeveer de helft van de cel vullen. In de rest van de bruine

en koele omgeving

vetcel zitten mitochondriën. Dat zijn energiefabriekjes van de cel en daarin wordt de warmte geproduceerd. Het bruin vetweefsel is heel goed door­ bloed. Met het bloed kan de warmte van het bruine vet worden vervoerd naar de rest van het lichaam. Door de vele mitochondriën in de cellen en de sterke doorbloeding ziet bruin vet er roodbruin uit. En vandaar de naam.

Hoe wordt dat bruine vet opgespoord? We deden al een aantal jaren onder­ zoek naar het energiegebruik in de kou. De vraag was: gaat in de kou het energiegebruik bij mensen omhoog zonder dat er wordt gerild? Dat blijkt zo te zijn. Alleen verschilt het extra energiegebruik per persoon. Slanke proefpersonen bleken wat meer extra energie te gebruiken ten opzichte van mensen met overgewicht. In die tijd kwam ik Professor Jaap Teule van

Lente Infobesitas 2010  

Het Lente nummer van de Infobesitas