Page 1

INFOBESITAS

Kunst van Formaat: Gertruud Hartog IN GESPREK MET: TREES VOSSEN

AQuAJOGGEN

Slim op uw juiste gewicht deel 2 MAAGZUUR: JAN STEVEN BURGERHART SPORT - BIGFIT DI(AB)EET: PETER BREEVOORT 22ste jaargang, nr.3 herfst ‘09


Deel 9 Door: Susanne Kruizinga

Nieuwsgierig naar meer werk van Gertruud Hartog? Neem eens een kijkje op: www.gertruudhartog.nl of www.gertruudhartog.exto.nl. Op de website kunnen beelden, maar ook

gertruud hartog (1957)

zit nog steeds progressie in. Ik vind weer nieuwe houdingen, nieuwe kleuren en patronen. Bladen lees ik altijd met de schaar ernaast en ik ga graag de stad in met de camera. Dan kan ik dingen die me aanspreken vastleggen. Het kan altijd nog eens van pas komen.”

De Venus van Willendorf dwong al in de prehistorie het nodige respect af met haar vruchtbare vrouwelijke vormen. Ook Peter Paul Rubens bewees begin 17de eeuw dat de volle rondingen de kunst waardig zijn. Met een agressief 21-eeuws schoonheidsideaal lijken natuurgetrouwe dames uit de kunst te verdwijnen. Of toch In dit item nemen we iedere Infobesitas een exclusief kijkje in de keuken van de Kunst van Formaat. Voor deze

Voor wie is jouw kunst bestemd? “Ik werk nog wel wat in opdracht, maar niet meer zoveel. Het is fijn als je de zekerheid hebt dat iets verkocht wordt, maar ik vind het gewoon minder leuk om te doen. Je raakt je creativiteit dan zo snel kwijt. Een beeld kan altijd heel anders eindigen dan het idee dat je van tevoren had. Dat kan en mag vaak niet als je in opdracht werkt.”

herfst editie kloppen we aan in Wervershoof bij Gertruud Hartog.

Waarom dik in de kunst? “Omdat ik er een tik mee heb, maar het is ook gewoon mooi. Met meer volume kun je meer uitvergroten, in het bijzonder vrouwen. Volle borsten en alle mooie rondingen maken een beeld aantrekkelijker. Ik ben sinds twee jaar ook 20 kilo lichter, ik heb een andere, gevarieerde manier van eten gevonden, misschien komt daar de ‘tik met dik’ wel vandaan.”

Wat is de geschiedenis van jouw dikke kunst? “Ik heb altijd met veel plezier als verpleegster gewerkt. Het beroep is schitterend, maar alles er omheen begon me tegen te staan. Aan het bed staan bij patiënten, gezellig een praatje maken, of even de haren in de krul zetten was er niet meer bij. Het was echt lopende band werk geworden door alle fusies. Nu heb ik van mijn hobby mijn werk gemaakt. Het begon als gewoon een beetje knutselen thuis. Al snel stond het huis vol, ontwierp mijn dochter een website voor me en werd ik gevraagd voor exposities.” Wat zeggen de volle dames in jouw werk? “Ik vind het een belangrijke boodschap dat je ook met een dik lijf veel uit kunt stralen. Mensen moeten zich niet verstoppen in donkere kleding. Er mag best wat kleur bij. Ik laat graag zien dat dikke dames

ook gewoon mooi zijn. Elk nieuw beeld krijgt een naam. Ik maak ze het liefst zwart ook, dan steken de felle kleuren goed af. Altijd zonder gezicht, dit hebben de beelden niet nodig.” Wat is je reactie als ik zeg ‘stigma van dikke mensen’? “Gezellig en bourgondisch, maar het kan natuurlijk ook tegen je werken, bij sollicitaties bijvoorbeeld. Ik vind het jammer dat dikke mensen zich vaak zo verstoppen. Ik had het vroeger ook en droeg eigenlijk altijd donkere kleren. Nu zijn winkels er meer op berust, grote maten mode

hoeft niet meer tuttig te zijn. Het is wel heel moeilijk hoor, maar als je je laat zien, van je laat horen en lekker in je vel zit, dan straal je dat ook uit.” Met welk materiaal werk je het liefst? “Ik werk graag met grove materialen. Vroeger deed ik veel met papier maché, maar dat is zo frustrerend! Het krimpt steeds, dan moet er weer een laag omheen. En weer één. Je moet ontzettend veel geduld hebben ook, elke laag moet steeds weer drogen. Daarom werk ik tegenwoordig liever met klei. Als je lekker bezig bent, dan wil je ook gewoon door.” Over werk item ben je het meest tevreden? “Meestal over het laatste beeld. Er

Wat voor mensen of organisaties kopen jouw kunst? Veel wordt verkocht bij galeries, exposities of via mijn website, heb er dus weinig kijk op. Maar mensen met een maatje meer of mensen die ermee te maken hebben behoren denk ik toch wel tot de grootste groep. Ik kan er niet van leven, maar wil het werk ook niet te duur maken. Kunst moet vooral voor iedereen zijn portemonnee zijn. Meestal wordt het geld direct weer aan nieuwe materialen uitgegeven.” Welke kunst raakt je? “Ik hou van realistische kunst. Je moet kunnen zien wat het is. Bijvoorbeeld de stillevens van Berry Kuijpers, of werk van Huisman van een jas die ergens hangt ofzo. Het

zit hem vaak in een combinatie van dingen, als het maar tastbaar is, niks abstracts.” Wat is je lievelingskleur? “Voor mijn beelden hou ik erg van primaire kleuren. Rood is bijvoorbeeld gewild. Maar ook primaire kleuren in combinatie met elkaar tegen het zwart vind ik prachtig.” Wat doe je het liefst in je vrije tijd? “Ik heb altijd de radio aan, maar voor een boek lezen heb ik niet echt veel tijd. Ik computer graag en hou van wandelen en fietsen. Nu mijn kinderen uit huis zijn doe ik ook vrijwilligerswerk. Bij het Museum van de Twintigste Eeuw in Hoorn werk ik één dag in de week. En in de zomermaanden één à twee dagen per maand bij Molen de Hoop in Wervershoof. Dat houdt me onder de mensen en ik doe altijd weer nieuwe inspiratie op. Ik doe ook aan aquajoggen, niet omdat ik dat nou zo leuk vind, maar vooral omdat ik wat aan sport moet doen van mezelf.” Wat is je lievelingseten? “Ik lust alles. Zo meteen met de winter is het weer lekker tijd voor stamppotten. Boerenkool staat zeker op één!” Lees de volgende Infobesitas de extra dikke Kunst van Formaat special. Alle kunstenaars die de afgelopen twee jaar aan bod kwamen, passeren nogmaals de revue!

7 Infobesitas - Herfst ‘09

Infobesitas - Herfst ‘09

niet? Nog steeds wordt er volop inspiratie en fascinatie gevonden in de volle, ronde en vrouwelijke vormen.

Gertruud woont samen met haar man Gerrit en heeft twee kinderen, Marleen (25) en Koen (22) die net het huis uit zijn. Na 20 jaar trouwe dienst als verpleegster op de kraamafdeling in het ziekenhuis heeft ze zich toegelegd op het maken van grootse kunst. Vol enthousiasme, passie en creativiteit vult ze nu haar dagen. Met een verdienstelijk resultaat: krachtige, BIG LADIES die eigenwaarde en vrolijkheid uitstralen!

in je agenda: Atelier Dirk van Someren in Weesp, t/m 4 oktober Galerie de Eilandspolder in Graft de Rijp, voorlopig. Zie verder op de website onder exposities.

“Ik ben sinds twee jaar 20 kilo lichter, ik heb een andere, gevarieerde manier van eten gevonden, misschien komt daar de ‘tik met dik’ wel vandaan.”

Kunst van Formaat!

6

kaarten van haar werk besteld worden. Iets te vieren? Gertruud heeft een prachtige verjaardagskalender laten ontwerpen. Liever in het echt het werk van Gertruud Hartog bewonderen? Zet dan de volgende exposities


Het BigFit programma loopt inmiddels bijna 2 jaar op diverse locaties in Nederland. De deelnemers ontvangen het programma met enthousiasme en de eerste resultaten zijn veelbelovend. Het idee om overgewicht en obesitas als twee

verschillende zaken te zien wordt nog niet breed gedragen in Nederland. Het blijkt wel de wenselijke oplossing te zijn voor BigFit instructeurs en deelnemers. Reageren? Infobesitas@obesitasvereniging.nl.

Kijk voor meer informatie op www.fpg.nl, www.obesitasvereniging.nl/sport Zin gekregen in een sportief weekje weg? Kijk eens op www.weekjevoorjezelf.nl.

De Telegraaf, 09-09-09 -

haar dood onder aan de trap. Clowe woog drie

Samantha verder nooit ziek was, gaan artsen

Bruid dood na crashdieet

maanden eerder nog bijna 110 kilo. Omdat ze

ervan uit dat de Britse mede is overleden aan de

Amsterdam – Een aanstaande bruid is overleden

geen dikke bruid wilde zijn besloot ze op dieet

gevolgen van het crashdieet. Het dieet kwam al

nadat ze kort voor haar huwelijk aan een crash­

te gaan. Ook wilde ze meer respect van haar

eerder negatief in het nieuws. Volgens LighterLife

dieet was begonnen om in haar trouwjurk te

collega’s, aldus haar moeder in The Daily Mail. Ze

was Samantha ondanks haar gewichtsverlies

passen. De 34-jarige Samantha Clowe viel in elf

besloot het ‘LighterLife’-dieet te volgen. Volgens

nog steeds veel te zwaar. “Haar gezondheid was

weken tijd bijna 19 kilo af door het ‘LighterLife’-

het eetregime mogen deelnemers twaalf weken

dus misschien al eerder in het geding”, aldus de

dieet. Ze overleed eind juni thuis aan een

lang dagelijks slechts 530 calorieën innemen

woordvoerder. Volgens hem is het moeilijk aan te

hartaanval. Haar aanstaande echtgenoot vond

aan speciale soepjes, shakes en repen. Omdat

tonen dat haar dood is te wijten aan het dieet.

“Inmiddels zijn er verschillende professionals opgeleid om mensen met obesitas gericht te kunnen begeleiden, maar het is nog steeds een druppel op een gloeiende plaat.”

Door: Hans Schoemaker, Fysiotherapeut en BigFit instructeur

BigFit, obesitas als doelgroep

10 Infobesitas - Herfst ‘09

BigFit is het eerste landelijke leefstijlprogramma voor mensen met obesitas. Het programma is ontwikkeld door deskundigen van de Obesitas Vereniging in samenwerking met Fysio Physics. Het programma richt zich niet op afvallen, maar op het ontwikkelen van een gezonde, actieve leefstijl, weer plezier krijgen in bewegen en lekker in je vel zitten. Daarom is de slogan van BigFit: stop met lijnen en kom in beweging! Naast bewegen besteedt het programma ook aandacht aan gezond eten en zijn er educatieve bijeenkomsten waarin veel onderwerpen behandeld worden. Zoals hoe en waarom je moet sporten, de risico’s van overgewicht en natuurlijk ook goed zorgen voor jezelf. Maartje van Dijk: 10 cm buikomvang kwijt in enkele weken met BigFit!

Maartje van Dijk

‘Sinds mei ben ik begonnen met sporten bij Fysio Physics Croeselaan in Utrecht. Via een vriend ben ik in contact gekomen met het programma BigFit en met veel enthousiasme gestart. Ik heb bij veel sportscholen gesport, waar ik na een aantal maanden toch weer met tegenzin heen ging en dit resulteerde altijd weer in afhaken en demotivatie. Bij Fysio Physics voel ik een erg lage drempel en het is er altijd gezellig. Tijd voor een praatje met elkaar, met therapeuten en instructeurs, maar je wordt ook goed in de gaten gehouden. Mijn knieën zijn niet echt best, daar wordt ook steeds op gelet. Dat

ik deze niet overbelast. Met name de groepslessen Zumba en Pilates vind ik het allerleukst en langzaam aan wordt mijn conditie steeds beter. Inmiddels ben ik door het BigFitprogramma ook al 10 cm kwijt in buikomvang en dat werkt natuurlijk ook erg stimulerend. Ik kan het iedereen adviseren.’ Een moeizaam traject. Dhr. Noten, programmaleider Fysio Physics: ‘Toen ik met Susanne en Mieke van de Obesitas Vereniging om de tafel zat waren we het er al heel snel over eens. Er moest een speciaal programma komen, maar ook een specialisatie opleiding voor professionals. Zowel fitness trainers als fysiotherapeuten, die samen als beweegdeskundigen gezien worden,

weten nog te weinig over obesitas. Inmiddels zijn er verschillende professionals opgeleid om mensen met obesitas gericht te kunnen begeleiden maar het is nog steeds een druppel op een gloeiende plaat. Therapeuten kiezen veelal voor onze andere doelgroep opleidingen zoals Diabetes&Fit en Zwanger&Fit, maar moeizaam voor BigFit. Gewoon minder eten en meer bewegen? Een vaak gehoord argument is dat overgewicht en obesitas ‘simpel’ te verhelpen is door minder te eten en meer te bewegen. Zo’n ongenuanceerde uitspraak geeft aan dat de professionals het nog steeds niet begrijpen. In de praktijk zien we

lerlei initiatieven vanuit de overheid. Maar dit lijkt niets meer te zijn dan wat loze kreten in de ruimte. Er moet meer aandacht komen voor overgewicht en meer bewegen, echter ontbreekt het aan gerichte programma’s voor zowel overgewicht àls obesitas. Vervolgens worden er wetenschappers om de tafel gezet om een oplossing te bedenken zonder de doelgroep zelf daar bij te betrekken. Sorry, maar dat noem ik arrogant. In gesprekken met diverse instanties lijkt het wel alsof bureaucratie belangrijker is dan mensen helpen. Ook zorgverzekeraars roepen van alles, maar zijn tot nu toe nog niet bereid om structureel programma’s voor mensen met obesitas te vergoeden.

De overheid wil het wiel opnieuw uitvinden. Wij hebben bij ons BigFit programma niet alleen professionals, maar ook mensen uit de doelgroep geraadpleegd. Daar hebben we veel van geleerd. Soms werden we flink op onze vingers getikt, maar dat was juist leuk. Inmiddels starten er al-

2 jaar BigFit, wat zijn de resultaten? Inmiddels draait BigFit bijna 2 jaar op diverse locaties in Nederland. De resultaten zijn veelbelovend. Het programma toont aan dat gerichte begeleiding tot goede resultaten leidt en dat mensen het volhouden. We hebben nog een lange weg te gaan voordat we zo ver zijn dat iedereen

Dikke kids niet relevant voor de fysiotherapie? De aanvraag voor accreditatie voor onze opleiding KidzFit om kinderen met overgewicht te begeleiden is door het Genootschap voor Fysiotherapie afgewezen omdat zij vinden dat overgewicht niet het vakgebied is van de fysiotherapeut. Terwijl we zien dat kinderen met motorische problemen die wel bij de fysio komen, vaak overgewicht hebben en ook op latere leeftijd dit zullen houden.

het begrijpt en dat mensen met obesitas serieus genomen worden.

Barbarra Sizoo: BigFit heeft mijn leven gered!

Na vele jaren van vallen en opstaan en vele hulpverleners en diëtisten met waarschijnlijk zelf eetstoornissen, was ik ten einde raad. Ik zag een tv-interview met de heer Noten die zei: ‘Overgewicht, daar ga je aan dood!’. Toen dacht ik, die begrijpt het. Samen met mijn vriendin, wij hebben beiden morbide obesitas, reisde ik af van Papendrecht naar IJsselstein. En dat was zeker de moeite waard. Eindelijk iemand die het over lekker eten had in plaats van lijnen met een cracker met slankie. Ik had mijn buik vol van al die Sonja Bakkers met hun ongezonde eetadviezen. Door de stimulerende groepsbijeenkomsten met peptalk van de heer Noten hadden we er keer op keer weer zin in. Het sporten ging ondanks mijn knieklachten en breuk in mijn buikwand heel goed. Natuurlijk moesten we er ook hard voor werken. We reisden 2 tot 3x per week een uur heen en een uur terug. Wij kunnen beiden zeggen dat BigFit ons leven heeft gered. Na twee jaar ben ik 35 kg afgevallen en mijn vriendin zelfs 52 kilo! Ik weeg nu 130 kg, maar voel mij fitter en echt een ander mens. Ik weet dat ik er nog niet ben, maar voel me fysiek en mentaal sterker. Ik organiseer nu zelfs sportreizen omdat ik anderen wil helpen. Vooral dikke mensen kruipen weg. Waarom? Ook wij hebben recht op een volwaardig leven. Kijk op www.weekjevoorjezelf.nl

11 Infobesitas - Herfst ‘09

Is Nederland er wel klaar voor?

dat je mensen met obesitas juist door zulke ‘eigen schuld dikke bult’ uitspraken verder van huis helpt. Daar kan ik echt boos om worden! De meeste mensen die wij zien eten slecht en hebben na vele mislukte pogingen behoefte aan begrip en goede begeleiding. Er is veel oud zeer over begeleiders van het RIAGG, diëtisten, trainers en therapeuten. Zelfs wij als professional hebben moeite om collega’s uit te leggen dat obesitas echt een stofwisselingsprobleem is. Gewoon minder eten en meer bewegen is niet de oplossing. Minder eten leidt tot verder ontregeling van het metabolisme. Mensen die gaan sporten en te weinig eten, eten letterlijk hun eigen spiermassa op (!) waardoor hun stofwisseling nog trager wordt! Daarom is een beweegprogramma zonder deskundige begeleiding onverstandig. In al onze opleidingen merken wij dat de gemiddelde fysiotherapeut weinig van fitness af weet. Het geven van fitnesslessen is een vak apart. Ook zij moeten dat leren. Alleen kennis over spieren is onvoldoende. En het geven van een fitness- of beweegprogramma aan mensen met obesitas is ook weer een vak apart. Dat vraagt dus om nog verdere scholing.

Barbarra Sizoo


Telegraaf, 22-06-2009 -

Pers. Nederland is volgens de krant dik en wordt

zich voortzet, neemt het aantal volwassenen met

Doodgewoon/dood.nl, 03-07-2009 -

ter breed gecremeerd wil worden, dan is cre-

De Obesitas Vereniging is blij met de komst

Vraatzucht kost 3,7 miljard

steeds dikker. De helft van de Nederlandse

ernstig overgewicht de komende twintig jaar met

Dik en lang wil ook gecremeerd worden

matorium en uitvaartcentrum Noorderveld in

van een bredere crematieoven in Utrecht.

AMSTERDAM- Vraatzucht van Nederlanders

bevolking heeft last van overgewicht en één

de helft toe. Dit gaat gepaard met hoge kosten

In steeds meer crematoria worden extra brede

Nieuwegein het dichtst bij huis. Dat heeft een

Bestuursadviseur Susanne Kruizinga vertelt in

bedreigt niet alleen de volksgezondheid,

op de tien Nederlanders lijdt zelfs aan extreem

voor de gezondheidszorg. Nu al veroorzaakt

ovens geplaatst, voor de steeds zwaarder wor-

crematieoven met een hoofdverbrandingska-

AD: “We hopen dat er steeds meer noodza-

maar ook het bedrijfsleven en de economie.

overgewicht. Ook veel kinderen zijn veel te dik.

overgewicht 10 procent van de totale ziektelast

dende overledenen. Ze staan al in Nieuwegein,

mer van 110 centimeter breed en tweeënhalve

kelijke veranderingen doorgevoerd zullen

Vraatzucht kost ons land minstens 3,7 miljard

Eén op de zeven kinderen van twee tot zes jaar is

in Nederland en het ziet ernaar uit dat deze

Bilthoven en Ede, en vanaf volgend jaar heeft

meter diep. Dat is 20 centimeter breder dan

worden om de toegankelijkheid in openbare

per jaar. Dat blijkt uit een onderzoek van De

te zwaar. Dit lijkt al heel veel, maar als de trend

kostenpost alleen maar hoger wordt.

Utrecht ze ook. Crematorium Daelwijck krijgt

de huidige ovens in Daelwijck. Per dag vinden

gelegenheden voor mensen met afwijkende

dan extra brede crematieovens. Na dertig

er ongeveer vijf crematies plaats in Crema-

omvang en gewicht te verbeteren. Het aanpas-

jaar zijn de ovens aan vervanging toe, aldus

torium Noorderveld, en per week zitten daar

sen van de voorzieningen in crematoria stelt

locatiemanager Carlo Lambregts in de AD van

gemiddeld twee overledenen tussen die aan de

mensen uit die regio’s in staat om niet al te ver

1 juli. Een mooi moment gelijk grotere ovens

brede of lange kant zijn. “We merken echt dat

van huis op gepaste wijze afscheid te kunnen

aan te schaffen. Als je nu als Utrechter in een

mensen steeds zwaarder en langer worden,”

nemen van hun dierbaren.”

extra brede kist van bijvoorbeeld 108 centime-

aldus een medewerkster van Noorderveld.

Zwaartepunt biedt praktijkgerichte cursussen en opleidingen in het Begeleiden, Verplaatsen en Tillen (BVT). De scholingen zijn erop gericht om de fysieke belasting van medewerkers in de zorgsector te verminderen, cliëntgericht én ergonomisch verantwoord.

Voor de zorg voor obesitas is het seminar ‘Begeleiden verplaatsen en tillen van de obese cliënt’ ontwikkeld. Met als doel voorwaarden en oplossingen te bieden die de kwaliteit van zorg voor zowel de zorgverlener als de obese cliënt verbeteren. Meer informatie?

www.zwaartepunt.nl, www.obesitasvereniging.nl/scholing, www.lopital.nl, www.doge-collection.nl, www.doove.nl. Reageren op dit artikel? Infobesitas@obesitasvereniging.nl.

Het seminar bijwonen?

SEMINAR: BEGELEIDEN, VERPLAATSEN EN TILLEN Door: Susanne Kruizinga

• 1 oktober donderdag Assen • 17 november dinsdag Deventer • 26 november donderdag Breda • 19 jan 2010 Haarlem • 28 jan 2010 Arnhem

Vernieuwend, interactief en leerzaam Kennis en inzicht in de obese cliënt In het ochtendprogramma krijgen de deelnemers een hoop informatie voor de kiezen. Diverse eye-openers komen er voorbij. Nieuw voor velen zijn de omschrijvingen van de verschijningsvormen die verder gaan dan alleen de appel- en de peervorm. Vooral het gebruikte fotomateriaal is confronterend, zo blijkt uit de reactie van de deelnemers. Docent Carla de Zwaan hoort de reactie aan en wijst op het belang van een pro-actieve houding: “Vooroordelen hebben is menselijk. Dat heb je als mens en zorgverlener niet alleen bij obese cliënten. Het is belangrijk dat deze aan de kant geschoven worden en dat er samen met de cliënt verder gekeken wordt naar voorwaarden voor goede samenwerking en oplossingen voor de praktische problemen”. Een belangrijke basis voor goede zorgverlening aan mensen met obesitas.

Praktisch, ergonomisch en cliëntgericht

maakt het allemaal extra tastbaar.” Voor elke patiënt en voor elke praktijk, van begeleide woonzorg tot bariatrische afdeling in het ziekenhuis zijn de juiste hulpmiddelen aanwezig. Naast veilig en ergonomisch verantwoord, blijken ze ook nog eens comfortabel. “Ik moet oppassen dat ik niet in slaap val als ik zo lekker ontspannen in de lift hang,” aldus Trees Vossen, één van de obese modellen, tijdens het oefenen met de plafondlift hangende in een tilband speciaal ontwikkeld voor zwaarlijvige mensen.

De deelnemers vinden het fijn dat er met veel materialen kennis gemaakt kan worden. Doove, Doge en Lopital leveren op praktische en interactieve wijze een bijdrage aan het seminar. Een van de deelnemers merkte op: “Je kunt van alles uitproberen, voelen en ervaren. Het trainen met de modellen

Manon Belt van Doove Obesicare merkt op dat het goed is dat de obesitas zorgverlening extra aandacht krijgt. “Je ziet een heleboel gegraai en gesjor in de praktijk, dat kan makkelijker. Vaak is geld voor de aanschaf van aangepaste producten het probleem. Maar je voor-

Het kan ook niet ontbreken aan obesitas inhoudelijke informatie. Een deelnemer merkte op: “De droge stof is plezierig interactief vormgegeven. Het is ook erg leuk dat er elke keer weer wat anders uit de tas nodig is. Een meetlint, een BMI schijf, de cliëntcodering.” Tijdens de lezingen hoeven de deelnemers niet fanatiek mee te schrijven. Ze krijgen allemaal een USB stick mee naar huis waarop de informatie terug te lezen is.

komt hiermee een hoop problemen en goed materiaal hoeft niet duur te zijn. Een glijzeil en een anti-slipmat zijn al een goed begin.”

Werken met het BVT- protocol Protocollen in de zorg is voor niemand meer nieuw. Toch worden veel deelnemers voor het eerst geconfronteerd met een BVT protocol (Begeleiden, Verplaatsen en Tillen). Het in kaart brengen van de cliënt naar rood, oranje of groen, aan de hand van zijn mogelijkheden en beperkingen, heeft nogal wat voeten in de aarde. Een deelnemer merkte op: “Ik vond dit zeker heel erg leerzaam. Zorg blijft een dynamisch proces. Voor het gebruik in de praktijk moet een protocol steeds worden geüpdate. Hier gaan we zeker verder mee aan de slag.” Hans Mooij van Lopital, demonstreert een aantal transferhulpmiddelen die

Activiteit, mobiliteit en zelfstandigheid Heleen Cornelissen van Zwaartepunt wijst de deelnemers erop dat het goed is om te vragen aan de cliënt hoe hij of zij bepaalde bewegingen zelfstandig uitvoert. Bijvoorbeeld van lig naar zit in bed. “Aandacht voor de beweegmogelijkheden van de cliënt is ontzettend belangrijk. Je moet de cliënt ondersteunen zodat deze zo goed mogelijk actief, mobiel en zelfstandig kan blijven. Waar nodig kun je bijvoorbeeld met een belt en een glijzeil het

gaan van lig naar zit ondersteunen.” Deelnemers zelf delen handige tips met elkaar tijdens het oefenen. Model Charles van Leeuwen demonstreert dat het verplaatsen in bed inderdaad makkelijker is als de papagaai in de richting van de actie staat. Jasper Maneschijn van Doge Collection toont ‘breed comfort’ van aangepast zitmeubilair en hulpmiddelen, ontwikkeld zodat mensen langer zelfstandig mobiel blijven. Huib van den Brink (Preston Ability) demonstreert een grijppaal, die in badkamer, toiletruimten of huiskamer extra veiligheid en ondersteuning kan bieden bij het opstaan. “Bijvoorbeeld in combinatie met een elektrische trippelstoel biedt dit uitkomst bij het opstaan.” Jasper vult aan: “Deze trippelstoel heeft twee motoren en is belastbaar tot 340 kilo.”

Proactieve houding en samenwerking De dames van Zwaartepunt wijzen de deelnemers regelmatig op het belang van een dynamische houding en goed gebruik van de hulpmiddelen. “Laat vooral het materiaal zijn werk doen.” Deelnemers geven aan dat ze ruimer leren kijken en denken dan alleen tilliften. Puck Sickinger van het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis is met haar team aanwezig op het seminar. “Niet alleen in het obesitascentrum, maar op

alle afdelingen moet dit gaan doorsijpelen. We krijgen allemaal te maken met steeds zwaardere patiënten. Niet alleen onze obesitas poli waar we veel met groene patiënten te maken hebben, maar zeker ook op afdelingen waar hulpverleners met rode patiënten te maken krijgen. Bijvoorbeeld op de IC.” Wellicht een idee om het seminar in de toekomst verder toe te spitsen naar het type patiënt en de zorgvragen die spelen op de verschillende afdelingen. “We kunnen altijd een training op maat verzorgen voor een bepaalde afdeling met een specifieke hulpvraag,” aldus Rianne Huijbregts van Zwaartepunt. Al met al een productieve, interessante en leerzame dag. Model Jolanda van der Lelie blikt met de organisatie terug op een geslaagd seminar: “De obese cliënt komt in heel zijn ‘zijn’ goed naar voren. De sfeer is lekker ontspannen. Je merkt echt dat het de tweede keer is dat het seminar gehouden wordt.” Model Charles van Leeuwen vult aan: “Ik vond het een geslaagde dag. De sfeer was prettig.” Het was wel een vermoeiende dag. Model Trees Vossen zegt: “Ik ga vanavond lekker met mijn beentjes omhoog om lekker uit te rusten!” Dat hebben niet alleen de vrijwilligers, maar ook de dames van Zwaartepunt en de partners van Lopital, Doove en Doge meer dan verdiend.

15 Infobesitas - Herfst ‘09

Infobesitas - Herfst ‘09

14

ingezet kunnen worden om de cliënt tot stand te brengen en tot lopen te stimuleren. “De actieve en passieve liften bieden een uitkomst bij de valpreventie. Met name de mogelijkheid om door middel van een loopbroek of loopvest zonder gevaar tot stand te komen en te lopen is een groot pluspunt. Deze liften zijn geschikt om kleine afstanden veilig te overbruggen. Bijvoorbeeld van en naar de rolstoel, of het toilet.” Veilig verplaatsen van patiënten blijkt een gedeeld aandachtspunt in de groep. Een deelnemer merkte op “Je kunt het vallen ook maar beter voor zijn. Een zware cliënt weer omhoog tillen mogen wij niet en zonder hulpmiddelen is dat ook helemaal niet te doen. Dan is het voor de cliënt een ontzettend nare ervaring om door de brandweer op de been geholpen te moeten worden.”


Naar schatting hebben 2 op de 5 mensen in meer of mindere mate last van maagzuurklachten (bron: www. maagzuur.nl). Een groot aantal mensen gebruikt er medicijnen voor. Maagzuur-

remmers behoren dan ook tot de meest voorgeschreven geneesmiddelen, met meer dan 2,3 miljoen gebruikers in Nederland in 2008 (bron: GIP-databank CVZ). In het UMC Utrecht lopen

diverse onderzoeken naar het verband tussen overgewicht en maagzuurklachten. Interesse? Neem dan voor verdere informatie vrijblijvend contact op met arts-onderzoeker Jan Steven Burgerhart: J.S.Burgerhart@umcutrecht.nl

De meeste mensen denken bij brandend maagzuur aan zure oprispingen

Behandeling met medicijnen

na een zware maaltijd. Maar klachten kunnen zich op diverse manieren

Sinds twintig jaar zijn er goede maagzuur­ remmende medicijnen op de markt. De be­ kendste is omeprazol. Dit medicijn zorgt ervoor dat de cellen in de maagwand veel minder zuur produceren waardoor het sap in de maag (veel) minder zuur is. Hierdoor is er geen irritatie meer van het slokdarm­ slijmvlies en kan een eventuele slokdarm­ ontsteking genezen. In theorie zou het minder zuur zijn van de maaginhoud tot gevolg kunnen hebben dat bacteriën niet goed gedood worden of ijzer minder goed omgezet wordt. In de praktijk blijkt dit echter mee te vallen.

uiten. Pijn achter het borstbeen, een vervelend vol gevoel in de bovenbuik en zelfs chronische hoestklachten kunnen een uiting zijn van maagzuur dat de slokdarm in wordt gestuwd (in medische termen: gastro-oesophageale refluxziekte). In dit artikel wordt uitgelegd hoe maagzuurklachten ontstaan en hoe ze behandeld kunnen worden. Wat minder bekend is, is dat maagzuurklachten veel vaker voorkomen bij mensen met overgewicht; daar wordt in dit artikel ook aandacht aan besteed.

Maagzuurklachten? U bent niet de enige…

Voor mensen die slechts incidenteel klachten hebben kunnen ook zuurbin­ dende tabletten zoals Rennies goed helpen. Het effect hiervan is echter maar kortdurend.

Door: Jan Steven Burgerhart Arts-onderzoeker Maag- Darm- Leverziekten, UMC Utrecht en arts in de Nederlandse Obesitas Kliniek te Hilversum

Hoe komt het? In de maag bevindt zich maagzuur. Dit wordt gemaakt door bepaalde cellen in de maagwand. Hierdoor gaan bacteriën dood en worden bepaalde voedingstoffen al omgezet. Het lichaam kan door de zuur­ graad in de maag bijvoorbeeld beter ijzer opnemen in de darmen. De maagwand zelf heeft een dikke slijmlaag waardoor ze bestand is tegen het zuur. Voedsel komt ons lichaam binnen via de mond. We kauwen het, slikken het door en via de slokdarm gaat het voedsel richting de maag. Tussen de slokdarm en de maag zit een soort kringspier die voedsel de maag inlaat en voorkomt dat de maagin­ houd omhoog komt. Deze kringspier gaat open zodra er zich voedsel en/of vloeistof boven bevindt. We weten dat er bepaalde omstandighe­ den zijn waardoor de kringspier niet goed sluit of spontaan open gaat staan. Het niet goed sluiten wordt ook wel een middenrifbreukje (in medische termen: hernia diafragmatica) genoemd. De kring­ spier tussen maag en slokdarm mist in dit geval de extra steun die het middenrif geeft om goed gesloten te blijven (zie afbeelding).

Wat zijn mogelijke gevolgen?

Het spontaan opengaan van de kringspier is nodig om lucht uit de maag te laten ontsnappen. Hoe voller de maag, des te vaker het zich lijkt voor te doen. Beide omstandigheden kunnen ervoor zorgen dat er maagzuur de slokdarm in wordt gestuwd. En die is daar niet tegen opgewassen. Het maagzuur irriteert het slijmvlies van de slokdarm waardoor de klassieke klacht ‘brandend maagzuur’ wordt ervaren.

zo duidelijk dat de huisarts direct een behandeling kan starten. Wanneer aan de diagnose wordt getwijfeld, kan een gas­ troscopie worden verricht. Hierbij wordt via een buis de slokdarm van binnen bekeken. Er kan dan bijvoorbeeld gezien worden of er sprake is van een middenrif­ breuk of slokdarmontsteking. In sommige gevallen wordt er gedurende een etmaal een zuurmeting in de slokdarm verricht, een zogenaamde 24-uurs pH-metrie.

De rol van voeding en gedrag

Behandeling zonder medicijnen

De meeste mensen kunnen goed aangeven wanneer en van welk voedsel ze brandend maagzuur krijgen. Het is bekend dat onder ander vet of sterk gekruid voed­ sel klachten kunnen geven evenals jus d’orange en koolzuurhoudende dranken. Vet voedsel zorgt er bijvoorbeeld voor dat de kringspier tussen maag en slokdarm minder goed sluit. Zo hebben kruidig eten en bepaalde ontstekingsremmende medicijnen een irriterend effect op de maagwand zelf. Ook roken, alcohol, pe­ permunt en bepaalde medicijnen kunnen maagzuurklachten uitlokken.

Diagnose Bij de meeste mensen zijn de klachten

Het is bekend dat maagzuurklachten sa­ menhangen met een aantal leefstijlfacto­ ren. Aanpassing hiervan leidt vaak al tot verbetering. Het roken en alcoholgebruik kan in sommige gevallen beter afgebouwd of helemaal gestopt worden. Ook vet en kruidig voedsel kunnen beter vermeden worden. Na acht uur ’s avonds geen maal­ tijd meer gebruiken kan nachtelijke klach­ ten voorkomen. Bij nachtelijke klachten kan het effectief zijn het hoofdeinde van het bed wat hoger te zetten. Uit de praktijk weten we dat ook gewichts­ verlies de klachten van brandend maag­ zuur kan verminderen of zelfs helemaal kan doen verdwijnen.

Over het algemeen kan gezegd worden dat maagzuurklachten niet tot problemen hoe­ ven te leiden. Maar toch blijft het goed ze wel serieus te nemen. In sommige gevallen ontstaat er namelijk daadwerkelijke ont­ steking van het slijmvlies van de slokdarm (medische term: oesophagitis). Jarenlange blootstelling van de slokdarm aan maag­ zuur kan ervoor zorgen dat bij een kleine groep mensen het slokdarmslijmvlies wordt vervangen wordt door ander slijmvlies (medische term: Barrett slokdarm). Dit lijkt op maagslijmvlies, maar kan uiteindelijk ontaarden in een kwaadaardig gezwel in het onderste deel van de slokdarm. Jaar­ lijks worden hiervan ongeveer 800 nieuwe gevallen vastgesteld.

Wat is de rol van over­ gewicht? Uit een aantal grote onderzoeken is gebleken dat maagzuurklachten aanmer­ kelijk vaker voorkomen bij mensen met (ernstig) overgewicht. Het percentage mensen met klachten stijgt naarmate het gewicht verder toeneemt. Hoe komt dat? Daar zijn een aantal verklaringen voor: • de druk in de maag is bij mensen met overgewicht verhoogd; hierdoor wordt maagzuur gemakkelijker de slok­darm ingestuwd.

• verder is er in deze groep vaker sprake van een middenrifbreukje; dat hangt deels samen met de genoemde verhoogde druk in de maag. • er zijn vaker problemen met de knijp­ kracht (peristaltiek) van de slokdarm. • de kringspier tussen maag en slokdarm gaat vaker spontaan openstaan. In een onderzoek dat in 2008 in het American Journal of Gastroenterology werd gepubliceerd, bleek dat de bijdrage van overgewicht in het ontstaan van refluxziekte sterker is dan die van roken, alcoholgebruik en andere gedragsfacto­ ren. Dat onderstreept nog eens het belang van gewichtsreductie in de strijd tegen deze klachten.

Wetenschappelijk onderzoek Vanuit de vakgroep Maag-, Darm- en Leverziekten in het Universitair Me­ disch Centrum Utrecht lopen er diverse onderzoeken naar de samenhang tussen (ernstig) overgewicht en refluxziekte. In één van de lopende studies wordt het effect van gewichtsverlies op maagzuur­ klachten onderzocht. Zo hopen we een wetenschappelijke verklaring te vinden voor het genoemde positieve effect. Mensen worden voor en na een periode van veel gewichtsverlies onderzocht met een druk- en zuurmeting van de slokdarm. Op die manier hopen we het belang van afvallen voor deze problematiek beter te kunnen onderbouwen. In een andere studie zal specifiek gekeken worden naar het effect van maagbandplaatsing op maagzuurklach­ ten op de langere termijn. Ook wordt er een onderzoek opgestart dat zich specifiek richt op nachtelijke klachten van brandend maagzuur.

25 Infobesitas - Herfst ‘09

Infobesitas - Herfst ‘09

24

Een hernia diafragmatica (‘middenrifbreukje’); het midden­ rif scheidt borst- en buikholte van elkaar. Er is een opening voor de slokdarm. Bij een hernia diafragmatica is de opening wijder waardoor ook het bovenste stukje van de maag in de borstholte ligt. Hierdoor werkt het afsluitmechanisme tus­ sen maag en slokdarm minder goed.

Wat kunt u zelf doen? • Wees matig met of vermijd voeding en dranken die de klachten uitlokken (vet of gekruid eten, jus d’orange, alcohol, koolzuurhoudende dranken et cetera) • Vermijd eten na acht uur ’s avonds • Matig of stop het roken: nicotine verslapt de afsluiting tussen de maag en slokdarm, waardoor maagzuur kan opkomen. • Probeer wat af te vallen, soms kunnen een paar kilo het verschil al maken • Voorkom verstopping door voldoende vocht en vezelrijk voedsel tot u te nemen. • Zet bij nachtelijke klachten het hoofdeinde

Als bij u sprake is van overgewicht en klachten van brandend maagzuur, dan zou u mogelijk kunnen deelnemen aan één van de genoemde studies. U ondersteunt hiermee wetenschappelijk onderzoek, en elke bijdrage hieraan wordt door ons zeer gewaardeerd.

van uw bed wat omhoog • Kijk of eenvoudige middelen -drinken van een glas melk of het gebruik van een zuurbinder als Rennie of Gaviscon- de klachten verminderen; zijn die niet ef­ fectief, bespreek dan uw klachten eens met de huisarts.


Hydrotherapie en aquajoggen wordt voor de behandeling van mensen met gewrichtsklachten en sporters met blessures al langer toegepast. De toepassing bij obesitas is relatief nieuw

en nog niet eerder onderzocht. Toch is de behandeling in water een oude methode: baden werd door Hippocrates al aanbevolen bij de Romeinen in de vierde eeuw voor Christus als therapie

voor overgewicht! Het eerste onderzoek over aquajoggen en obesitas is afgerond. Het oorspronkelijke artikel is reeds te downloaden via: http://www.hindawi. com/journals/jobes/contents.html

Kijk voor meer informatie over het onderzoek van Eveline Wouters op: www.obesitystudies.nl

aquajoggen

In deze Infobesitas het verhaal over de nazorg van mijn maagbandoperatie. Waar is het goed gegaan en wat zijn de struikelpunten geweest. Ik denk dat de

Het natraject omvatte verschillende disciplines. De diëtiste, de fysiotherapeut, de nabehandeling door de chirurg en de psychiater. Ik heb alle trajecten langer of korter doorlopen. De een met veel succes de ander wat minder, maar ik denk dat iedereen zijn best heeft gedaan om mij te helpen. Dat het niet altijd succesvol is geweest is niet alleen de schuld van de behandelaars maar ook mijn eigen instelling.

De diëtiste

Fysiek actief zijn is gezond, dat is bekend. Lichaamsbeweging vermindert het risico op verschillende gezondheidsproblemen en werkt daarnaast ook nog stress verminderend. Bewegen in water heeft hierin een

“De belasting op de gewrichten is minder, waardoor de kans op blessures kleiner is.” bijzondere plaats. Bewegen in water lijkt theoretisch een aantal voordelen te hebben: door de opwaartse druk van het water is de belasting op de gewrichten minder, waardoor de kans op blessures kleiner is dan bij bewegen op het droge. Ook subjectief is het bewegen in water een stuk prettiger. Aquajoggen is een speciale en nogal intensieve vorm van ‘watersport’. Het bestaat kort gezegd uit rennen in diep water, afgewisseld met extra arm- en been oefeningen. Door een zogenaamde ‘wetbelt’ te dragen wordt de aquajogger verticaal in het water gehouden. Omdat lopen in water zwaarder is dan op het land, is aquajoggen ook een goede krachttraining. Een ander effect van het trainen in water, is dat de hartslag minder hoog oploopt.

Door: Eveline Wouters MD

Eerste onderzoek Of aquajoggen inderdaad positieve effecten heeft bij obesitas, is recent

Meetbare resultaten Doel van het onderzoek was te meten of aquajoggen bij volwassenen met obesitas (zonder andere maatregelen zoals een dieet) ook objectieve resultaten oplevert. Daarbij werd gekeken naar de vetverdeling, de conditie, de Kwaliteit van Leven en de houding ten opzichte van fysieke inspanning. De resultaten lieten inderdaad zien dat, hoewel de gewichtsafname klein was, de totale vetmassa en de

buikomtrek aantoonbaar afgenomen waren na zes weken aquajoggen. Ook de lichamelijke conditie was beter na de trainingsperiode. Maar wellicht de belangrijkste waarneming was dat de Kwaliteit van Leven scores waren verbeterd. Bovendien keken de deelnemers na afloop van de training positiever aan tegen fysieke inspanning en sporten.

Betekenis Al met al lijken deze eerste resultaten erop te wijzen dat aquajoggen een waardevolle plaats kan innemen in de behandeling van obesitas. Dit is pas het eerste onderzoek: meer onderzoek en onderzoek over een langere periode is gewenst om deze resultaten te ondersteunen.

Ervaren effecten na 6 weken aquajoggen: • Betere conditie in dagelijks leven • Gering gewichtsverlies • Kleinere kledingmaat • Verminderde eetlust • Meer zelfvertrouwen • Gezelligheid met lotgenoten

Meetbare effecten na 6 weken aquajoggen: • Gering gewichtsverlies • Afname vetmassa • Afname buikomtrek • Verbeterde conditie • Hogere kwaliteit van leven • Meer plezier in bewegen

De diëtiste was een aardige, jonge vrouw, maar op de een of andere manier klikte het niet zo erg tussen ons. Zij was erg serieus en ik relativeer het leven graag een beetje. Humor moet kunnen vind ik. Ik kan me herinneren dat ze een gesprek over eten met mij had kort na de operatie. Mijn ziekenhuisbuurman mengde zich in het gesprek en vroeg: “Willem, heb je haar ook verteld over de pizza’s die hier ’s avonds bezorgd worden. Als door een wesp gestoken vloog ze overeind: “wat, hier pizza’s bezorgd????” Mijn operatiewond knalde bijna open van het lachen. Ik ben niet zo erg vaak bij haar geweest. Per slot van rekening denken wij met zijn allen dat we genoeg weten over diëten.

De fysiotherapeut Het langst ben ik gebleven bij de afdeling fysiotherapie. Jarenlang ben ik eens per week een uur gaan sporten daar. De groepen wisselden, maar ik bleef. Vaak werd ik aangemaand om te vertrekken en naar een sportschool te gaan, maar ik liet me niet wegsturen. Het idee te gaan sporten met slanke mensen lokte mij niet. Gesteund werd ik hierin door Dr. Smits. Hij bedacht telkens een ander motief om mij toch

te laten blijven. In de kleedkamer trof ik wel eens mensen met een sportblessure, die af en toe verzuchtten: “Kom ik hier toch al 5 maanden en nog geen verbetering.” Ik kon dan rustig beweren: “Dat is toch niets, ik al 6 jaar.”

De sportschool Na jaren heb ik toch de moed verzameld om naar een normale sportschool te gaan. De eerste sportschool heb ik niet lang volgehouden. Na een half jaar ben ik weer gestopt. Nu heb ik eindelijk een sportschool gevonden. Ik sport hier al enkele jaren 2 maal per week. Het is niet zo’n sportschool waar je fraai uitgedost aan de bar je groentesapje zit te drinken maar het is er eenvoudig en functioneel. De training is gericht op rehabilitatie en probeert je op een voor jouw haalbaar bewegingspatroon te brengen. Voor het eerst ga ik met plezier sporten en merk ook aanzienlijke verbetering in mijn bewegings­mogelijkheden.

Deel 8: Rondom de bariatrie Door: Willem Spijk positieve invloed gehad. Achteraf heb ik het gevoel dat de afdeling psychiatrie van het Twenteborg Ziekenhuis in Almelo weinig of geen ervaring had in de begeleiding van obese mensen. De eerste psychiater waar ik contact mee had in het voortraject, heeft toestemming voor de operatie gegeven. Na enkele consulten constateerde hij: “Meneer Spijk, u had nooit een maagbandje mogen krijgen. U hebt een eetverslaving en dan is een maagband niet de oplossing. Er is ook geen andere behandeling voor u mogelijk”. Voor mij betekende dit een klap in mijn gezicht. Een operatie die me ontzettend veel pijn en narigheid bezorgd had. Eerst instemmen met de operatie en dan met de DSM IV in de hand een diagnose stellen en vervolgens zeggen dat een behandeling onmogelijk is.

“Als door een wesp gestoken vloog ze overeind: WAT!? Hier pizza’s bezorgd????”

De psychiater Bij de nabehandeling behoorde ook de consulten bij de psychiater. Ik wil niet de oorzaak van mijn falen op de lange duur in de schoenen van de psychiaters schuiven, maar ze hebben ook geen

“Meneer Spijk, al kwam u iedere dag bij me, ik kan u niet helpen”. Hierna heb ik nog consulten gehad bij twee andere psychiaters. Over de psychiaters en de eetverslaving de volgende keer meer.

31 Infobesitas - Herfst ‘09

Infobesitas - Herfst ‘09

30

voor het eerst onderzocht bij 15 proefpersonen. De deelnemers gingen gedurende zes weken tweemaal per week aquajoggen. Dit gebeurde onder leiding van vier fysiotherapeuten in het kader van het onderzoek. Iedereen kon trainen op zijn of haar eigen niveau, maar de trainers stimuleerden de deelnemers zoveel mogelijk. Een en ander werd opgeluisterd door muziek, passend bij de trainingsfase. De deelnemers waren enthousiast over het programma. Subjectief gaven ze aan een betere conditie te ervaren bij dagelijkse activiteiten en, hoewel het gewichtsverlies gering was, vertelden ze dat hun kledingmaat afgenomen was. Ook hadden sommige deelnemers tijdens de periode van training een verminderde eetlust en de meesten gaven aan dat hun zelfvertrouwen was toegenomen. Ook zeiden de deelnemers dat het trainen met lotgenoten voor hen van grote waarde was.

het probleem geweest. Voor reacties op het artikel mail naar: wspijk@obesitasvereniging.nl.

Opvallend afvallen...

Eerste onderzoek effecten bij obesitas

Bewegen in water

fout niet in de maagband zat, maar dat er met de nazorg in het ziekenhuis goede wil, maar erg weinig ervaring was. Dit in combinatie met mijn eigen eetgedrag is


Het Bigfit programma loopt in de volgende sportscholen:

ZWEMMEN Provincie

Dag

Plaats

Contactpersoon

telefoon

e-mail

Groningen

DI

Haren

Ria Kracht

050-5567632

rkracht@obesitasvereniging.nl

DO

Haren

Yvonne Hoekstra

050-5775027

dickylevonne1@hotmail.com

Sappermeer

Wil Lesman

0598-396785

lesmannies@hetnet.nl

DI

Drachten

Marion Bakker

0512-510976

m.a.bakker@hetnet.nl

DO

Leeuwarden

Evie Schoot

0517-419215

VR

Sneek

Anja Biemans

0515-420080

anjabiemans@hotmail.com

Overijssel

WO

Hengelo

Janine Vet

074-2778789

v.vet@home.nl

Flevoland

WO

Almere

Tilly Smidt

Gelderland

DI

Ede

Hennie Dekker

0318-636104

fam_dekker1@hotmail.com

WO

Nijmegen

Rene Thijssen

024-6452466

thijssen35@zonnet.nl

Ine Dinther

0492-323288

m.vandinther1@chello.nl

DO

Ede*

Jacqueline Swagers

0342-421540

jatolova@upcmail.nl

VRIJ

Arnhem

René Kok

0314-652552

rene.kok@planet.nl

Utrecht

WO

Utrecht

Christel te Kolsté

030-2712764

ctekolste@obesitasvereniging.nl

N-Holland

WO

Cruquius

Mary Bakker

023-5633380

mary.bakker@planet.nl

Z-Holland

DI

Zwijndrecht

Neeltje Wessels

078-6194582

DO

Rijswijk

Marian Stevens

06-48374231

hmcsteve@wanadoo.nl

N-Brabant

DI/DO

Tilburg

Willy Ooms

013-5421656

dolfijn8@gmail.com

Limburg

DI

Heel

Mirjan Wijnands

0475-593684

tgw.wijnands@home.nl

WO

Echt

Mia Ruiten

0475-542442

DO

Horn**

Jeu Cuppen

077-3662889

Friesland

Fysiotherapie De Bundeling Schoutenkampweg 4 3768 AE Soest 035-6015896 info@fysiodebundeling.nl

Fysiofit Enschede Haaksbergsestraat 196 7513 ED Enschede 053-4315044 receptie@fysiofit.net

Health Club IJsselstein Linneausweg 31 3401 MS IJsselstein 030-6888673 www.healthclub-ijsselstein.nl

GEGRILDE POMPOENSOEP

th-smidt@planet.nl

1

oranje pompoen (= ± 600 gram vruchtvlees)

1

grote ui in kleine blokjes

1

rode peper zonder zaadjes in ringetjes

2 cm

geraspte gemberwortel

1 liter

water

2

bouillonblokjes tuinkruiden

3

ontvelde en in stukjes gesneden tomaten

Bereiding:

1

prei in ringen

100 gram

taugé

1 theelepel

chilipoeder

1. V erwarm de oven voor op 200 graden.Snijd de pompoen in grove stukken en leg deze neer op de bakplaats met bakpapier eronder. Als de oven is voorverwarmd bak de pompoen dan ongeveer 40 minuten tot hij gaar is.

150 gram

magere kwark

miaruiten@orange.nl

2 eetlepel

zure crème fraiche halfvol

cuppenjeu@hetnet.nl

naar smaak

sambal

bereiden 65 min

4 personen of 2 dagen

voorgerecht of lunch

Dit recept is geschreven door Tessa Stroet, voedingsdeskundige voor www.valtaf.nl! 35

2. Zet 1 liter water op het vuur. Fruit de ui en peper ongeveer 4 minuutjes. Voeg hierna de geraspte gember toe en laat het geheel nog even sudderen.

*In de zwemgroep Ede, is op dinsdag een tweede zwemgroep gestart, dit na een gezamenlijke actie van de zweminstructrice Jannet vd Pol en Hennie Dekker.

3. Haal de pompoen uit de oven, het vruchtvlees is nu makkelijk uit de schil te scheppen. Ontpit deze en haal de draden eruit.

**NB: Horn is een combigroep zwemmen/fitness.

4. Maak aan met de bouillon. Doe vervolgens de ui, peper, pompoen, tomaat en de bouillon in 1 pan. Mix het geheel met een staafmixer tot het egaal is. Breng het geheel aan de kook. Voeg vervolgens de prei, de taugé en het chilipoeder toe. 5. Meng de kwark met de crème fraiche en wat zout en peper tot 1 geheel, deze kan apart op tafel worden geserveerd en naar smaak worden toegevoegd.

wandelen Provincie

Voedingswaarde:

Plaats

Contactpersoon

telefoon

e-mail

Horn

Marly van Aalst

0475-552172

v.aalst@gmail.com

030-6376555

vandenbrink1@planet.nl

Nordic Walking Limburg

Tip:

Werk a/d Wandel Utrecht

Je kan een pompoen uithollen en hierin de soep serveren.

Driebergen

Henk van den Brink

Eet smakelijk! Tessa

06-10403867

Friesland

Totaal: Kcal: 242 p.p.

Noord-Oost Friesland

Reina Hes, Stichting Welzijn Dongeradeel

0519-292223

r.hes@het-bolwerk.eu

Infobesitas - Herfst ‘09

Infobesitas - Herfst ‘09

34

Fitnesscentrum Unique Anemoonstraat 5 1541 AS Koog aan de Zaan 075-6315184 info@unique-fitnesscentrum.nl

Sportkalender

Mobilé Wellness Reint Dijkemastraat 6 9628 CW Siddeburen 0598-430706 info@mobilewellness.nl


CURSUS OBESITAS PSYCHOPATHOLOGIE Peter Daansen en de Obesitas vereniging

DATA

do 27-10-2009 Mesos Overvecht Utrecht Voorjaarsdata binnenkort op de website

TIJD van 9:30-16:30 STUDIETIJD 8 uur, cursusduur 6 uur kosten 竄ャ225,www.obesitasvereniging.nl/scholing informatie@obesitasvereniging.nl

Details Accreditatie diテォtisten (13 punten), ergotherapeuten (13 punten) en fysiotherapeuten (6 punten). Accreditatie aangevraagd voor praktijkondersteuners.

SEMINAR BEGELEIDEN, VERPLAATSEN EN TILLEN VAN DE OBESE PATIテ起T Zwaartepunt en de Obesitas Vereniging

Lopital, Doge Collection en Doove Obesicare

Plaats en DATA

Kosten:

di

17-11-2009

Deventer

do

26-11-2009

Breda

di

19-01-2010

Haarlem

do

28-01-2010

Arnhem

竄ャ250,www.obesitasvereniging.nl/scholing www.zwaartepunt.nl

Details Geaccrediteerd voor: verzorgenden, verpleegkundigen, ergotherapeuten en fysiotherapeuten (register algemeen en geriatrie)

Herfst 2009 Infobesitas  

Herst 2009

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you