Page 1

URINARY INCONTINENCE

ภาวะอั้นปสสาวะไมอยู (Urinary

Incontinence) เปนปญหาสุขภาพที่สําคัญสงผลตอประชากรจํานวนมาก ซึ่ง

ใน 50%ของผูป ว ยจําเปนตองพักดูแลระยะยาวเนือ่ งจากสงผลตอคุณภาพชีวติ โดยแบงภาวะนีไ้ ดเปน 4 ประเภทคือ A) Stress B) Urge C) Overflow D) mixed

การที่นําไปสูภาวะนี้ผูปวยจําเปนตองไดรับการตรวจวินิจฉัยอาจทําไดโดยการวัดความดันในกระเพาะปสสาวะ (Cystometry) ซึง่ สามารถชวยยืนยันไดในระดับหนึง่ แตไมถงึ 100% สวนการรักษาภาวะกลั้นปสสาวะไมอยูนี้จะแตกตางกัน

ไปในแตละประเภทที่ผูปวยเปน ดังนั้นจึงจําเปนที่จะตองไดรับการวินิจฉัยที่ถูกตอง A ) Stress urinary incontinence เปนผลมาจากการทีก ่ ลามเนือ้ อุง เชิงกรานออนแรงหรือผิดปกติ ไมสามารถมีแรงในการ

ยึด และพบวาปสสาวะบอย และมักจะพบวากลามเนือ้ หูรดู เสือ่ มสภาพ ไมสามารถปดไดสนิทไดตลอดในชวง และมีความดันในชองทองและกระเพาะปสสาวะเพิม่ สงผลใหมกี ารปสสาวะบอยซึง่ ระยะของ ในการแบงตามความถีข่ องการปสสาวะ จะบงไดเปน

filling/storage

Stress นี้แบงไดเปนหลายระยะ

stage I และ II สวน stage III จะเกีย ่ วของกับความผิดปกติของ

Intrinsic sphincter

การเริม่ ตนวินจิ ฉัยจะตองมีการซักประวัตซิ ง่ึ ตองครอบคลุมถึงประวัตอิ าการปสสาวะผิดปกติ โรคประจําตัว ยารักษาที่ กําลังรับประทานอยู ตรวจอาการของปสสาวะโดยใหผปู ว ย ไอ จาม หรือเพิม่ ความดันในชองทอง เพือ่ ดูวา ปสสาวะออกมา หรือไม สวนใหญอาการของผูที่เปนโรคทางปสสาวะมักจะสงตรวจ

urinalysis และตรวจวามีการติดเชือ้ รวมดวยหรือไม ในการ

ตรวจรางกายก็เปนสิง่ สําคัญในการวินจิ ฉัยทีอ่ าจเกีย่ วกับกระบังลมหยอน

cystocele , rectocele รวมถึงการตรวจการทํางาน

ของระบบประสาทเนือ่ งจากการปสสาวะมีการควบคุมอยูห ลายระบบประสาท ถายังไมทราบสาเหตุทแ่ี นชดั ผูป ว ยควรไดรบั การ ตรวจความดันทีก่ ระเพาะปสสาวะ (cystometry) ซึง่ ประกอบดวย Cysr ogram และ urodynamic analysis ซึง่ สามารถชวย ใหทราบถึงภายในรางกายของกระเพาะปสสาวะและกลามเนือ้ หูรดู การรักษา Stress urinary incontinence ทําไดหลายวิธีคือ การผาตัด และการทําใหกลามเนื้ออุงเชิงกรานกลับมา รวมกันเปนปกติทาํ โดยวิธี Marshall – Marchetti – Krantz และ Modified Burch procedure ซึง่ ทําโดยการ fix ผนังของ anterior vagina ไปที่ cooper’s ligament

สวนวิธีอื่นอาจจะเกี่ยวกับการเย็บในตําแหนง paravaginal ใหตดิ กับตําแหนง

suprapubic และครอบคลุมไปถึง rectus sheath. Sling procedures ไดถก ู นํามาใชมากขึน้ ซึง่ เอามาใชกบั ทัง้ cadaveric

ู ถูกทําลายและการซอมแซม cystocele ขึ้นกับประเภทของ tissue และในพวกวัสดุสงั เคราะห ซึง่ อาจจะใชในกลามเนือ้ หูรด ระบบทีใ่ ช ในขณะเดียวกัน การรักษาสําหรับผูท ไ่ี มเหมาะสมในการผาตัดอาจจะใช อุปกรณพยุงชองคลอดชวย

(pessary)

B) True urge incontinence เกิดมาจากความผิดปกติของ detrusor แตมีการทํางานของกลามเนื้อหูรูด( intrinsic spinhcter) ปกติ

ไมมเี รือ่ งความผิดปกติของระบบประสาทและมีรา งการทีป่ กติเมือ่ เทียบกับ

stress incontinence การซัก


ประวัตติ า งๆของผูป ว ยและตรวจรางกายจะสามารถชวยโดยการวัดความดันกระเพาะปสสาวะซึง่ สามารถอธิบาย ภาวะ

urge

urinary incontinence ในภาวะนี้ผูปวยมักแสดงอาการที่ไมสามารถอั้นปสสาวะไดนานพอ สวนใหญนั้นมาจากสาเหตุตางๆ

เชน อายุ , การยับยัง้ การทํางานของระบบประสาทของผูป ว ย กระดูกสันหลังผิดปกติและ

stroke การระคายเคืองกระเพาะ

ปสสาวะ จากการติดเชือ้ , มะเร็ง , hematuria , stones ถาการตรวจ urinalysis แสดงถึงการมีเลือดออกมากับปสสาวะ (hematuria) จากนัน้ ใหประเมินโดยใช urine cytology ,ภาพถาย และ cystoscopy เพือ่ ใหทราบถึงสาเหตุของการมี เลือดออก (Bleeding) ควรเริม่ ตนศึกษาบนพืน้ ฐานของ ur odynamic และความดัน/การไหลของปสสาวะ บางครัง้ อาจจะพบ การที่ กลามเนื้อ detrusor ไมไดถกู ยับยัง้ ในระหวางมีการเติมปสสาวะในกระเพาะปสสาวะ จากผลของการศึกษา urodynamic ในการรักษาจะเนนไปทีล่ ดการทีถ่ กู ยับยัง้ โดยทัว่ ไปจะใชยา ซึง่ อาการไมพงึ ประสงคนน้ั จะแตกตางในแตละการรักษา รวมถึงแพทยและผูป ว ยตองมีการทดลองหา บรรเทาอาการไดดีที่สุดและอาการไมพึงประสงคนอยที่สุด การรักษาสุดทายสําหรับ ทั้ง sacral nerve หรือผานตัดขยายกระเพาะปสสาวะ ( Augmentation

antimuscarinic

Dose ที่เหมาะสมที่จะ

urge incontinence อาจจะใชการผาตัด

cystoplasty)

C) Overflow incontinence ไมใช incontinence ทีแ่ ทจริงและเปนผลมาจากการขัดขวางหรือเคยเปนโรคผิดปกติทางระบบ

ประสาท การซักประวัตแิ ละการตรวจรางกายจําเปนตองทราบการหดตัวของกลามเนือ้

detrusor ,การอุดกลัน ้ ทางออกของ

กระเพาะปสสาวะ (Bladder Outlet Obstructive ) หรือทัง้ สองอยาง แตกอ็ าจจะแสดงถึงอาการระคายเคืองดวย(ความถีใ่ น การปสสาวะ ,ปสสาวะบอยตอนกลางคืนหรือ nocturia,dysuria)การไหลของปสสาะวะและปสสาวะเหลือคางในกระเพาะ ปสสาวะหลังถายจะเปนแนวทางในการวินจิ ฉัยสําหรับการอุดกลัน้ ของทางเดินปสสาวะ อยางไรก็ตาม

Urodynamic จะชวย

ในการวินจิ ฉัยได การรักษาการอุดกลัน้ ของทางเดินปสสาวะนัน้ จะสามารถรักษาทัง้ หมดของภาวะการกลัน้ ปสสาวะไมอยู เชน ผูป ว ย มาดวยโรคตอมลูกหมากโต และไดรบั การรักษาอาการตอมลุกหมากโต (โดย

type I alpha blocker และ type II 5-alpha

reductase inhibitor) สามารถแกไขอาการ overflow incontinence ได สวนยาที่ไปลดการบีบตัวของกระเพาะปสสาวะผูปวย ควรหลีกเลีย่ ง ่ วกับ การทํางานของกลามเนือ้ Detrusor มากเกินไป(เปนลักษะณะของ urge) ทําใหมี D) Mixed incontinence มักจะเกีย ผลเกี่ยวกับปสสาวะบอยเกินไป /การทํางานของหูรผู ดิ ปกติ( stress) การซักประวัตริ ายละเอียดของผูป ว ยและการตรวจรางกาย ชวยโดย การวัดความดันของกระเพาะปสสาวะ ( Cystometry) จะแสดงถึงความรุนแรงของ ภาวะ Mixed incontinence ใน การรักษาจะขึ้นอยูกับความรุนแรงและชนิดที่เปนหรือมีอาการ

Urinary incontinence  

There are four type of urinary incontinence : stress, urge,overflow and mixed