Page 1


ÑÀÊÑÀÃÀÍÜ

ÑÀÊÑÀÃÀÍÜ

ISSN 0869-3390

˲ÒÅÐÀÒÓÐÍÎÕÓÄÎÆÍ²É ² ÏÓÁ˲ÖÈÑÒÈ×ÍÈÉ ÀËÜÌÀÍÀÕ

¹ 3 (85) 2013 Âèäàºòüñÿ ç ÷åðâíÿ 1991 ðîêó Òâîðè äðóêóþòüñÿ óêðà¿íñüêîþ òà ðîñ³éñüêîþ ìîâàìè

Ãîëîâíèé ðåäàêòîð Àíäð³é ÄÞÊÀ Ãðîìàäñüêà ðåäàêö³éíà ðàäà Áºðë³í Â.Ì. Áàðàíîâà Ë.Î. Âàùåíêî Þ.Ã. Çàõàðîâà Ñ.Ï. Ìèêîëàºíêî Ì.À. Íàéäåíêî ².Â. Ïîíîìàðåíêî Ã.Î. Ïðîõîðîâ À.À. Ñòàð³êîâ Î.Ì. Øîâêóí Þ.Ñ.

3

2013

ÏÐÎÇÀ Ìàðèíà ÁªËÎÂÀ, ÂÅÑÍÀ ÒÐÈÒÈÑß×ÍÎÃÎ ................. 8 Îëüãà ÂÀËÅÍÑÊÀß, ÌÍÅ ÒÅÁß ÍÈÊÎÃÄÀ ÍÅ ÏÎÍßÒÜ .................................. 13 Àëåêñåé ÑÒÀÐÈÊÎÂ, ÐÀÑÑÊÀÇÛ ÄËß ÄÅÒÅÉ ............ 26 Ñåðãåé ÌÀËÀØÊÎ, ÏÎ×ÅÌÓ? ....................................... 39 Àíàòîëèé ËÈÏÈÖÊÈÉ, ÏÐÈÇÍÀÍÈÅ .......................... 54 Àííà ÄÀÂÛÄÎÂÀ, Äàíà ÎËÅÉÍÈÊÎÂÀ, Ñêàçêà ........ 60 ÏÎÅÇ²ß Âèòàëèé ÁÅÇÍÎÑÅÍÊÎ, ÍÅÃÐÎÌÊÎ .............................. 6 Þë³ÿ ØÎÂÊÓÍ .................................................................. 11 Âàñèëèé ÑÛר ................................................................. 16 Âàñèëü ÌÎÑÊÀËÞÊ, ÃÄÀÍÖ²ÂÑÜʲ ÌÎÑÒÈ ........... 23 Òàòüÿíà ÏÐÓÄÍÈÊÎÂÀ .................................................... 45 ÏÓÁ˲ÖÈÑÒÈÊÀ, ÊÐÀªÇÍÀÂÑÒÂÎ, ÊÐÈÒÈÊÀ, ÌÈÑÒÅÖÒÂÎ Àíäðåé ÄÞÊÀ, ÏÐÎÕÎÄÈÒÅ, ÃÎÑÏÎÄÀ... .................... 2 Àíäðåé ÄÞÊÀ, ÑÒÐÀÍÍÀß ÌÈÑÑÈÑ ÑÝÂÈÄÆ .......... 3 ²âàí ÁÎÃÓÍ, Ó²×ÍÅͲ ÌÈÒÒªÂÎÑÒ² ÂÑÅѲÒÍÜÎÃÎ ÄÈÂÀ ............................. 21 “Ô-ÀÐÒ ÃÀËÅÐÅߔ ÇÀÏÐÎØÓª… ................................. 30 Ñâåòëàíà ÇÀÕÀÐÎÂÀ, “ÁËÀÃÎÑËÎÂÅÍÍÎ, ÍÅÈÇÃËÀÄÈÌÎ, ÍÅÂÎÇÂÐÀÒÈÌ΅” ............... 31 Òåòÿíà ÄЪªÂÀ, ÌÈÒÜ ÆÈÒÒß – Ó Ë²ÍDz ÎÁ’ªÊÒÈÂÀ .. 38 Ñåðãåé ÏÀØÊÎÂ, ÒÂÎÐ×ÅÑÊÈÅ ÈÇÛÑÊÀÍÈß ......... 44 ART-AKT 2013 .................................................................... 65 Ñåðãåé ÞÐ×ÅÍÊÎ, Î ñåáå ................................................. 66 Þðèé ÂÅÐÅÒÅËÜÍÈÊÎÂ, Î ñåáå ..................................... 66 Ñåðãåé ÃÅÐÊÎ, Àâòîáèîãðàôèÿ ........................................ 67 Îëüãà ÃÐÈÍÞÊ, ÑÅÐÃÅÉ ÃÅÐÊÎ – ÄÎÁÐÛÉ ÂÎËØÅÁÍÈÊ, ÔÎÒÎÕÓÄÎÆÍÈÊ ÈÇ ßËÒÛ .......... 67


2

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

Ñòðàíèöà ðåäàêòîðà

ÏÐÎÕÎÄÈÒÅ, ÃÎÑÏÎÄÀ... ß òîæå ñòðîþ ïðîãíîçû è ïûòàþñü íàðèñîâàòü êàðòèíó áóäóùåãî. Íî íå âûõîäèò, ðàññûïàåòñÿ îíà, òàê áåðåæíî âûñòðîåííàÿ èç îáîðâàííûõ ôðàç, ñêàçàííûõ è óñëûøàííûõ. Èç äíåé ïðîøåäøèõ, íî òàêèõ áëèçêèõ. Èç ñíîâ... Ïðåäñêàçàíèÿ... Íàâåðíî, íå áûëî åùå òàêîãî âðåìåíè, â êîòîðîì òàê ìíîãî áû èõ ïðîèçíîñèëîñü. Âñå ñòàðàþòñÿ óãàäàòü áóäóùåå: ñâîå, ñòðàíû, âñåé ïëàíåòû. Êàê áû ñêëàäíî îíè íè çâó÷àëè, êàê áû óâåðåííî íè ïðîèçíîñèëèñü – íå âåðüòå! Íèêòî íå çíàåò, ÷òî èìåííî íàñ æäåò. Ïîäíèìàÿñü ê âåðøèíå ãîðû, òû çíàåøü, ÷òî çà íåé áóäåò ñïóñê, ýòî åñòåñòâåííî, íî... Îò÷åãî æå òàê äðîæàò íîãè, âåäü ðàçâÿçêà áëèçêà? Ìû áîèìñÿ èäòè âïåðåä, âïåðâûå çà ìíîãèå ñòîëåòèÿ ìû èñïûòàëè æèâîòíûé ñòðàõ. Êàê-òî âñå íå òàê! Ãðîçû, ïðîíîñÿùèåñÿ íàä ãîðîäàìè, óðàãàíû, áóðè, íàâîäíåíèÿ è ïîæàðû. Íàì îáåùàëè î÷åíü æàðêîå ëåòî, íî... Ãîâîðèëè, ÷òî îñåíü íà÷íåòñÿ â êîíöå íîÿáðÿ... Îïÿòü íå ñðîñëîñü. Ïåñíè èç ïðîøëîãî ëèøü òåðåáÿò ÷òî-òî, ñïðÿòàííîå î÷åíü ãëóáîêî. Õî÷åòñÿ ïðèâû÷íî ñìåÿòüñÿ, íî, âèäíî, âîçäóõ èçìåíèëñÿ, èëè äûõàíèå ñáèâàåòñÿ, – ëèøü êðèâàÿ óëûáêà, äà åùå è îãëÿäûâàåøüñÿ: – íèêòî íå çàìåòèë, ÷òî óëûáíóëñÿ íå â òåìó êàê-òî?.. Äà ñìåëåå! Íåóæåëè íàì, ñ÷èòàþùèì ñåáÿ öàðÿìè, âëàñòèòåëÿìè, ïîêîðèòåëÿìè ïðîñòðàíñòâ è âðåìåí, íåïîñèëüíî øàãàòü áûñòðåå? Íàì, êòî òàê ãîðäèëñÿ, ÷òî óìååì ïîâîðà÷èâàòü ðåêè è îñóøàòü áîëîòà? Íàì, çàíèìàþùèì (ïî íàìè æå ñîçäàííîé ôèëîñîôèè) âåðøèíó òâîðåíèÿ ïðèðîäû?.. Áðîñàåìñÿ, âî ñïàñåíèå, ê ïðåäñêàçàòåëÿì. È ðàäû áû îíè íàì ñêàçàòü ïðàâäó, íî ó íèõ-òî òîæå äðîæàò íîãè íà ïîäúåìå, îíè ÷óâñòâóþò, ÷òî íåò ñïóñêà ñ âåðøèíû ãîðû, íåò âûõîäà â ïðèâû÷íîì ïîíèìàíèè. È, çàèêàÿñü, íåâíÿòíî ðàññêàçûâàþò ñêàçêè î òðåòüåé ìèðîâîé âîéíå, î ïîòîïàõ è ñìåð÷àõ. À ëþäè óõîäÿò... Óõîäÿò, íå óñïåâàÿ ïðîñòèòüñÿ... È, ãëÿäÿ â òåìíîòó ñåíòÿáðüñêîãî íåáà, óçíàåøü ëèöà, âûëîæåííûå èç ìíîãîñëîéíîñòè îáëàêîâ, ñëîâíî ìîçàèêà. Îáúåìíàÿ êàðòèíà. Îíè íàñ æàëåþò, âåäü íàì îñòàâàòüñÿ çäåñü, à èõ óæå îòïóñòèëè... Ìèð ïåðåñòàåò áûòü “íàøèì”, – à áûë ëè îí òàêîâûì? Ìîæåò, íàì äàëè ëèøü ïîèãðàòü â áîãîâ, à êîãäà íàäîåëè, êîãäà çàøëè ñëèøêîì äàëåêî – ðåøèëè çàáðàòü èãðóøêó, ðàçðóøèâ èëëþçèþ ïðàâèëüíîñòè âåùåé? È óñêîðèëè âðåìÿ, ïåðåïóòàëè âðåìåíà ãîäà, îòíÿëè îùóùåíèå áåççàáîòíîé ðàäîñòè îò ïðîñòîãî ñîçåðöàíèÿ æèçíè... Øàãàÿ ê íåìèíóåìîé ïðîïàñòè, ñëûøèì ãîëîñ: “Ïðîõîäèòå, ãîñïîäà, íå çàäåðæèâàéòåñü ó êðàÿ...”. Àõ! Êàê õîòåëîñü âåðèòü, ÷òî ìû âå÷íûå! ×òî ñîçäàäèì ýëèêñèð áåññìåðòèÿ, ïîä÷èíèì ìèð îêðóæàþùèé, çàäàâèì ñâîåé ïîõîòüþ è öèíèçìîì, æåñòîêîñòüþ è æàäíîñòüþ... Íî... Íîãè äðîæàò íà ïîäúåìå, äðåáåçæàò æåñòÿíûå êîðîíû íà ãîëîâàõ çåìíûõ öàðåé, è îñòàåòñÿ íàì ëèøü îäíî – âûáèðàòü: êàê øàãíóòü âïåðåä? Ñ óëûáêîé, îò÷àÿíüåì, èëè ïðèâû÷íîé çëîñòüþ. Òàê ÷òî æå, îò íàñ óæå íè÷åãî íå çàâèñèò? Êîíå÷íî, çàâèñèò! Îò êàæäîãî, îñòàâøåãîñÿ íà Çåìëå! Âûáîð öåííîñòåé, êàê íè òðèâèàëüíî ýòî çâó÷èò! Âíîâü – äóõîâíîñòü è áåçäóõîâíîñòü. Äîáðî è Çëî. Ñâåò è Òüìà. Íî ìíå êàæåòñÿ, ÷òî çà âñå ñóùåñòâîâàíèå ñâîå çäåñü ìû òàê è íå ñìîãëè ðàçîáðàòüñÿ â ýòèõ îñíîâàõ áûòèÿ. Âðåìÿ âûáîðà ïðèøëî, íèêîãî îíî íå ìèíåò. Óâåðåí. - À ñìîæåì ëè? - À ÷òî, áóäåì æäàòü, ïîêà âûáåðóò çà íàñ?! Àíäðåé ÄÞÊÀ, ÷ëåí Íàöèîíàëüíîãî ñîþçà æóðíàëèñòîâ Óêðàèíû ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


3

Àíäðåé ÄÞÊÀ

ÑÒÐÀÍÍÀß ÌÈÑÑÈÑ ÑÝÂÈÄÆ Ðàçìûøëåíèÿ ïîñëå ïðîñìîòðà

Ýòîò ìàòåðèàë áûë ïîäãîòîâëåí äàâíî, èç íîìåðà â íîìåð íå ïîëó÷àëîñü åãî ïîñòàâèòü â àëüìàíàõ. Íî, äóìàþ, àêòóàëüíîñòü îí íå ïîòåðÿë. Âîò òîëüêî Ãåííàäèé Øóìàêîâ íå äîæäàëñÿ åãî âûõîäà, ê ñîæàëåíèþ... Íî çäåñü, ñåé÷àñ, ÷èòàÿ ðàçìûøëåíèÿ ïîñëå ïðîñìîòðà, ìåæäó ñòðîê, òû, ÷èòàòåëü, ìîæåøü óñëûøàòü ãîëîñ Ãåííàäèÿ. Îí ñíîâà âûéäåò íà ñöåíó àêàäåìè÷åñêîãî òåàòðà èìåíè Òàðàñà Ãðèãîðüåâè÷à Øåâ÷åíêî. È ñûãðàåò ñâîþ ðîëü, ñ íåêèì, òîëüêî åìó ïðèñóùèì, àçàðòîì æèçíè, ñ áëåñêîì â ãëàçàõ. Àõ! Êàê îí èãðàë! Ñïåøè, ÷èòàòåëü, ïðåäñòàâëåíèå íà÷èíàåòñÿ...

áûëà â 2005 ãîäó â Ñâåðäëîâñêå.  2006 ãîäó – ïîñòàíîâêà â Òåàòðå êóêîë èì. Ñ.Â. Îáðàçöîâà.  òîì æå 2006 ãîäó íà Óêðàèíå áûë âûïóùåí ôèëüì – ýêðàíèçàöèÿ êîìåäèè “Ñòðàííàÿ ìèññèñ Ñýâèäæ” ïîä íàçâàíèåì “Ñòðàííîå Ðîæäåñòâî”: ðåæèññ¸ð Ìàêñèì Ïàïåðíèê, â ðîëÿõ ñíèìàëèñü Áàðáàðà Áðûëüñêà, Áîãäàí Ñòóïêà, Ëèÿ Àõåäæàêîâà, Îëüãà Ñóìñêàÿ è äð.  àïðåëå 2008 ãîäà – ïîñòàíîâêà â Ïàâëîãðàäå.  2009 ãîäó – â Êèåâå.  2010 ãîäó – Ëèïåöê. È âîò â 2012 ãîäó Çàñëóæåííûé àðòèñò Óêðàèíû Âàñèëèé Ïåòðîâè÷ Êîðîëåíêî ñòàâèò ïüåñó â íàøåì ãîðîäå, ñèëàìè Êðèâîðîæñêîãî òåàòðà èì. Øåâ÷åíêî.

Ïî÷åìó ïüåñà, êîòîðàÿ ïîëó÷èëà ìàññó ëåñòíûõ îòçûâîâ, ñòàâèëàñü íå îñîáî ÷àñòî? Îòâåò íà ýòîò âîïðîñ ìîæíî ïîëó÷èòü ó ñàìîãî Äæîíà Ïàòðèêà.  àâòîðñêîì âñòóïëåíèè ïåðåä “Ñòðàííîé ìèññèñ Ñýâèäæ” îí ïèøåò:

Äæîí Ïàòðèê, “Ñòðàííàÿ ìèññèñ Ñýâèäæ”. Ïðåæäå ÷åì ãîâîðèòü î ïîñòàíîâêå íà ñöåíå Êðèâîðîæñêîãî òåàòðà èì. Øåâ÷åíêî, ïàðó ñëîâ õî÷åòñÿ ñêàçàòü îá àâòîðå ïüåñû. Äæîí Ïàòðèê – ÷åëîâåê íåëåãêîé ñóäüáû. Îí ðîäèëñÿ â Ëóèñâèëëå, øòàò Êåíòóêêè, ÑØÀ. Ðîäèòåëè âñêîðå îòêàçàëèñü îò íåãî, è îí ïðîâ¸ë äåòñòâî â ïðè¸ìíûõ äîìàõ è èíòåðíàòàõ.  âîçðàñòå 19 ëåò ïîëó÷èë ðàáîòó íà ðàäèî â êà÷åñòâå äèêòîðà â Ñàí-Ôðàíöèñêî, øòàò Êàëèôîðíèÿ. Óñïåõ ê äðàìàòóðãó ïðèøåë ïîñëå ïîñòàíîâêè ïüåñû “Ïîñïåøíûå ñåðäöà” (1945 ã.), îí ðàçáîãàòåë, êóïèë íåäâèæèìîñòü. “Ñòðàííàÿ ìèññèñ Ñýâèäæ” (1951ã.) – íå ñàìàÿ ïîïóëÿðíàÿ ïüåñà Äæîíà Ïàòðèêà, õîòü åå è ñòàâèëè ñ 1966 ãîäà íà ðóññêîì ÿçûêå â Òåàòðå èìåíè Ìîññîâåòà. È ðîëü ìèññèñ Ýòýëü Ñýâèäæ ñûãðàëà ñàìà Ôàèíà Ðàíåâñêàÿ. Áîëåå òîãî, ýòà ðîëü äëÿ Ðàíåâñêîé ñòàëà îäíîé èç íàèáîëåå ëþáèìûõ. Ñïåêòàêëü ñòàâèëñÿ íå ÷àñòî – ñëåäóþùàÿ ïðåìüåðà ïîñëå 1966 ãîäà

“Ïüåñà îæèâàåò ëèøü â òîì ñëó÷àå, åñëè ÷èòàòåëü ëèáî àêòåð öåëèêîì ïðîíèêíóò â çàìûñåë àâòîðà. Èñïðàâëåííàÿ èíòåðïðåòàöèÿ ïüåñû èñêàçèò åå ñìûñë. ×ðåçâû÷àéíûé íàæèì òàì, ãäå ýòîãî íå òðåáóåòñÿ, íàðóøèò öåëüíîñòü è òîíêèé ñìûñë, è ïüåñà ïðèîáðåòåò ÷åðòû äóðíîãî âêóñà èëè æå ëèøèòñÿ ýòîãî àâòîðñêîãî ñìûñëà. Ãëàâíîå, ÷òîáû ⠓Ñòðàííîé ìèññèñ Ñýâèäæ” ñëàâíûå áîëüíûå, ïîìåùåííûå ⠓Òèõóþ îáèòåëü”, áûëè ïîêàçàíû ñ òåïëîòîé è óâàæåíèåì. Èõ “äîì – íå “Ñóìàñøåäøèé äîì”, è ýòè ìèëûå ëþäè íå “ñóìàñøåäøèå”. Ìàëåéøåå ïðåóâåëè÷åíèå è èíòåðïðåòàöèÿ ýòèõ îáðàçîâ ðàçâååò âñÿêîå î÷àðîâàíèå è þìîð. Öåëü ïüåñû – ïðîòèâîïîñòàâèòü ýòèõ ëþäåé äåòÿì ìèññèñ Ñýâèäæ, áåçóìíîìó âíåøíåìó ìèðó. Îòêëîíåíèå îò ýòîé òî÷êè çðåíèÿ ðàäè ïîêàçà þìîðèñòè÷åñêèõ ïîëîæåíèé ìîæåò èñêàçèòü ñìûñë ïüåñû, è êàê àêòåðû, òàê è àâòîð íå äîñòèãíóò íàìå÷åííîé öåëè.” Îêàçûâàåòñÿ, äåëî íå â çàïðåòàõ, íå â ñëîæíûõ äåêîðàöèÿõ (îíè íå ìåíÿþòñÿ â òå÷åíèè âñåãî ñïåêòàêëÿ), à â ñëîæíîñòè ðåæèññåðñêîé ðàáîòû ñ àêòåðàìè. Îí íå äîëæåí äàòü èì “ïåðåèãðàòü” æàäíîñòü, àë÷íîñòü è áåçóìèå. Âåäü â íåçàòåéëèâîì ñþæåòå áóêâàëüíî ñ ïåðâûõ ìãíîâåíèé çðèòåëþ


4 ñòàíîâèòñÿ ïîíÿòíî, ãäå ñïðÿòàíû öåííûå áóìàãè. Ñ ïåðâûõ îáðàçîâ ïåðñîíàæåé óæå ïîíÿòíî êòî è ÷òî æåëàåò, è ïðîñëåæèâàåòñÿ, êòî è ÷òî ïîëó÷èò â èòîãå. Íå â ñþæåòå äåëî. Ñìûñë, êîòîðûé âëîæèë àâòîð ⠓Ñòðàííóþ ìèññèñ Ñýâèäæ”, - ïðîòèâîñòîÿíèå, èçâå÷íîå – äåòåé è ìàòåðè, ïðèòîì íåðîäíûõ äåòåé è íåðîäíîé ìàòåðè. Ìèðà è ìèññèñ Ýòýëü Ñýâèäæ, Ìèðà è îáèòàòåëåé “Òèõîé îáèòåëè”. Èñêóøåíèå äåíüãàìè. Ïðèòîì èìè èñêóøàþòñÿ âñå – ñåìüÿ Ñýâèäæåé, äîêòîð Ýììåòò, ìèññ Âèëëè, ïàöèåíòû ïàíñèîíà. Âñå è êàæäûé – ïî-ñâîåìó. Äåòÿì õî÷åòñÿ ðîñêîøè è âëàñòè, âåäü îíè ïðèâûêëè òàê æèòü, äëÿ íèõ ýòî åñòåñòâåííàÿ ñðåäà îáèòàíèÿ, ñàìîé Ýòýëü Ñýâèäæ – äëÿ èñïîëíåíèÿ åå þíîøåñêèõ, â ÷åì-òî íàèâíûõ ìå÷òàíèé, ìèññ Âèëëè – íà ñïàñåíèå ìóæà… Äà ÷åãî òîëüêî íè ñäåëàåøü íà äåñÿòü ìèëëèîíîâ äîëëàðîâ!

Íî â ýòîì – âåñü òðàãèçì, îïèñàííûé àâòîðîì. Âíåøíèé ìèð ïîëîí áåçóìèÿ, òóïîñòè, çëà è öèíèçìà… Çëîé ìèð ðàíèë êàæäîãî îáèòàòåëÿ “Òèõîé îáèòåëè”, îíè âîâñå íå áåçóìíû, îíè íà ãðàíè, è ñàìè ýòî ïîíèìàþò. Âûðàæàåòñÿ ýòî â íåæåëàíèè ñëûøàòü íîâîñòè. Âåäü îíè ìîãóò âûçâàòü ãðóñòü.  íåæåëàíèè óâèäåòü ñîáñòâåííûå ïðè÷óäû, ïîòîìó, ÷òî åñëè èõ óäàñòñÿ ïîáîðîòü, òî ìîãóò ïîÿâèòüñÿ íîâûå. È, ÷òî âïîëíå âåðîÿòíî, èõ áóäåò ïîáåäèòü ãîðàçäî òðóäíåé. Çà÷åì ñîâåðøàòü íàñèëèå íàä ñîáîé? Ïðîùå ñïðÿòàòüñÿ çà ñòåíàìè ïàíñèîíà, âûðàùèâàòü íà ñîáñòâåííûõ ãðÿäêàõ öâåòû, ïîääåðæèâàòü “ñòðàííîñòè” äðóã äðóãà è íå áîÿòüñÿ çàãëÿäûâàòü â çàâòðàøíèé äåíü. Ïðîñòî íå ëîæèòüñÿ ñïàòü. Èëè, âåðíåå, ñîçäàòü èëëþçèþ, ÷òî íå ëîæèøüñÿ. Íî ïðîèñõîäèò âòîðæåíèå â òèõóþ, óïîðÿäî÷åííóþ æèçíü – ïîÿâëÿåòñÿ ìèññèñ Ñýâèäæ ñî ñâîèìè äåñÿòüþ ìèëëèîíàìè äîëëàðîâ. Ïîÿâëÿåòñÿ íîâîå èñêóøåíèå – äåíüãè. Îíè-òî, ïî ìíåíèþ áîëüøèíñòâà, ìîãóò íå òîëüêî ïîìî÷ü ìå÷òàòü, íî è ñîçäàòü, îñóùåñòâèòü ìå÷òó, ïóñòü ñàìóþ áåçóìíóþ. Âîò òóò, íà ìîé âçãëÿä, Äæîí Ïàòðèê è ïîêàçûâàåò â ñâîåé ïüåñå âñþ áåññìûñëåííîñòü, ÿ áû äàæå ñêàçàë, æåñòîêóþ áåññìûñëåííîñòü “áîëüøèõ” äåíåã. Âåäü îíè – ýòî ïîðîæäåíèå áåçóìíîãî ìèðà, âåðøèíà áåçóìèÿ. Îáëàäàòü èìè – íå ðà-

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

äîñòü, à áðåìÿ. Ðàñïîðÿäèòüñÿ èìè – íå ïîäàðîê ñóäüáû, à ïðîêëÿòèå. Ñîâåðøàòü äîáðûå ïîñòóïêè â îçëîáëåííîì, æàäíîì, ìåðêàíòèëüíîì îáùåñòâå – ýòî è åñòü èñòèííîå áåçóìèå! Íåò, äåíüãè íè÷åãî íå ðåøàò, íèêàê íå ïîìîãóò. Ïîýòîìó ìèññèñ Ñýâèäæ íå õî÷åò óõîäèòü èç “Òèõîé îáèòåëè”, îíà-òî óæ, êàê íèêòî äðóãîé, ïîíèìàåò, ÷òî íè äîáðà, íè ñ÷àñòüÿ îíè íå ïðèíåñóò! ×òî äåíüãè – ýòî ïðîêëÿòüå! È îáðåòåííûå âíîâü öåííûå áóìàãè âîâñå íå ðàäóþò åå, îíè îòïðàâëÿþòñÿ â ÷åìîäàí, êàê è äðóãèå ñîâåðøåííî íåíóæíûå âåùè. Ðàäîñòü ñâîáîäû âíîâü ìåíÿåòñÿ íà áðåìÿ îòâåòñòâåííîñòè…

Íà ìîé âçãëÿä, Âàñèëèþ Ïåòðîâè÷ó Êîðîëåíêî óäàëîñü ñîõðàíèòü, äîíåñòè èñòèííûé ñìûñë ïüåñû – óäèâèòåëüíî òîíêîé, õðóïêîé, ñëîâíî ÷òåíèå ìåæäó ñòðîê. Ñþæåò, êàê è â çàìûñëå àâòîðà, óõîäèò â ñòîðîíó. Âñïîìèíàþòñÿ ñëîâà Ãàííèáàëà – îòâåò íà âîïðîñ ìèññèñ Ñýâèäæ: ãëóáîêèé ëè øðàì? ñèëüíî ëè èçóðîäîâàíî ëèöî Äæåôôà? Ãàííèáàë îòâåòèë: “Íèñêîëüêî. Äæåôô îñòàëñÿ íåâðåäèì, íî îí îäèí óöåëåë. Âåñü åãî ýêèïàæ ïîãèá. Åãî ðàíà áîëåå ãëóáîêàÿ, ÷åì êàæåòñÿ íà ïåðâûé âçãëÿä.” Îñòàåòñÿ ãëàâíîå, à îíî – âñå â òîé æå èëëþçèè, êîòîðóþ êàæäûé èç íàñ ñîçäàåò â òå÷åíèè âñåé ñâîåé æèçíè. À åå ìåäëåííîå ðàçðóøåíèå è åñòü íåìèíóåìàÿ ñìåðòü. Êîíåö ëþáîé, äàæå ñàìîé ñîâåðøåííîé èëëþçèè…

ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


5 Õî÷åòñÿ ñêàçàòü î ìàñòåðñòâå àêòåðîâ. Åñëè áû íå èõ óìåíèå, òî ãëàâíîå îñòàëîñü áû íå ñêàçàííûì, ïîëó÷èëñÿ áû ìèð â îáðàçå îäíîãëàçîãî ìåäâåäÿ, ïðèìèòèâíàÿ êîìåäèÿ, ãäå “ïëîõèå” è “õîðîøèå” ÿâíî è ñðàçó âèäíû. Àêòåðû ñïðàâèëèñü. Âåëèêîëåïíàÿ èãðà ñàìîé ìèññèñ Ýòýëü Ñýâèäæ (Ëþäìèëà Ìåëüíèêîâà) – ñâîáîäíîé, ñâîåíðàâíîé, íî óíèæåííîé âñåé ñâîåé æèçíüþ, òåì äîëãîì, êîòîðûé îíà ÷åñòíî îòäàëà ñâîåìó ìóæó.

Äîêòîð Ýììåòò (Íàðîäíûé àðòèñò Óêðàèíû Âëàäèìèð Ïîëóáîÿðöåâ) áîëåå ïîõîæ íà äîáðîãî ïîëèöåéñêîãî, êîòîðûé çíàåò è, áåçóñëîâíî, áëþäåò çàêîí, íî ïðåêðàñíî ïîíèìàåò, ÷òî âñå îñòàëüíûå ýòîò çàêîí ìîãóò ìíîãî ðàç íàðóøàòü. Èìÿ ýòîãî çàêîíà – ìîðàëü. À îíà òðàêòóåòñÿ êàæäûì ïî-ñâîåìó. Äà è ñàì äîêòîð, ìîæåò, ïåðåñòóïèë áû ýòó ñàìóþ ìîðàëü, íî ðÿäîì ìèññ Âèëëè… Ìèññ Âèëëè (Èðèíà Àëåêñàíäðèíà) ñûãðàëà áåçóïðå÷íî: ëþáÿùàÿ æåíà, âåðíàÿ, ïðåäàííàÿ æåíùèíà, æèâóùàÿ âåðîé â òî, ÷òî åå ìóæ Äæåôô âñå æå âåðíåòñÿ ê íåé ïðåæíèì Äæåôôîì-ïèàíèñòîì. ×òî îíà ïîìîæåò åìó âíîâü îáðåñòè ñåáÿ. Óäèâèëà èãðà ìèññèñ Ïýääè (Åêàòåðèíà Ñìèðíîâà-Áàëàãóðà), ïåðå÷èñëÿþùåé ëèøü âåùè, ÷òî åå ðàçäðàæàþò, à ýòî àáñîëþòíî âñå, ÷òî åå îêðóæàåò. Îíà äàëà îáåò íè ñ êåì íå îáùàòüñÿ. Êðîìå ðàçäðàæåíèÿ è îòðèöàíèÿ – ìîë÷àíèå, íî êàêîå? Îíà âîâñå íå ðàâíîäóøíà ê ïðîèñõîäÿùåìó. Îíà – ó÷àñòíèê ñîáûòèé, èãðàþùàÿ ñâîþ ñëîæíóþ ðîëü áëåñòÿùå.

Èç äåòåé Ñýâèäæåé âûäåëÿåòñÿ Òèò, ñåíàòîð (Ãåííàäèé Øóìàêîâ), âíåñøèé â ñïåêòàêëü äèíàìèêó è ÿðêèé êîëîðèò, ïðèòîì, ÷òî ðîëü ñåíàòîðà ñûãðàòü íå ïàôîñíî ïî÷òè íåâîçìîæíî. Ñàìà ôèãóðà Òèòà ïîëíà öèíèçìà è ïðåíåáðåæåíèÿ ê îêðóæàþùèì. Àêòåð íå ïåðåèãðàë, íå “ïåðåòÿíóë íà ñåáÿ” âíèìàíèå è òåì ñàìûì íå îòâëåê çðèòåëÿ îò îñíîâíîãî çàìûñëà ïüåñû. Íåëüçÿ íå îòìåòèòü èãðó Ãàííèáàëà (Âèòàëèé Áåçíîñåíêî). Îí èãðàë ñàìîîòâåðæåííî, ïîëíîñòüþ âûêëàäûâàÿñü íà ñöåíå, è åãî ãåðîé – ìàòåìàòèê, ìå÷òàþùèé èãðàòü íà ñêðèïêå, ñêðîìíûé, èíòåëëèãåíòíûé, áåçóñëîâíî, âûñîêîîáðàçîâàííûé ÷åëîâåê, ãàðìîíè÷íî çàíÿë ñâîå ìåñòî â ñïåêòàêëå. Åãî ìÿãêèé, ñëîâíî ñ áåççâó÷íûìè èçâèíåíèÿìè, ãîëîñ ïðîòèâîñòîèò êîëîðèòíîìó, âëàñòíîìó ãîëîñó ñåíàòîðà. Ïîâòîðþñü î òîì, ÷òî ëèøü èíòåëëèãåíòíîñòü ðåæèññåðà Âàñèëèÿ Ïåòðîâè÷à Êîðîëåíêî, åãî ëè÷íàÿ ïîçèöèÿ â îòíîøåíèè ê ìèðó îêðóæàþùåìó, åãî îïûò è ïðîôåññèîíàëèçì ïîìîãëè ìíå, êàê çðèòåëþ, óâèäåòü ïüåñó Äæîíà Ïàòðèêà “Ñòðàííàÿ ìèññèñ Ñýâèäæ” â ýòîé âåëèêîëåïíîé ïîäà÷å. Âî âñåé êðàñå è âî âñåì òðàãèçìå.

Ãîâîðÿ î ñàìîì Äæîíå Ïàòðèêå, – îí îêîí÷èë æèçíü 7 íîÿáðÿ 1995 ã., – 90-ëåòíèé äðàìàòóðã áûë íàéäåí ì¸ðòâûì â ñâîåé êîìíàòå, ñ ïîëèýòèëåíîâûì ïàêåòîì íà ãîëîâå. Íåò íè÷åãî óäèâèòåëüíîãî: òàê âîñïðèíèìàòü îáåçóìåâøèé ìèð! – ÷åì îí ìîã îòïëàòèòü åìó âçàìåí? Òîëüêî òàêèì ôèíàëîì. Õî÷åòñÿ îáðàòèòüñÿ ê òåì, êòî åùå íå îïðåäåëèëñÿ â ñâîåì æèçíåííîì âûáîðå: ÷òî åñòü ïîíÿòèå öåííîñòè, è êàêîâà öåíà ñàìîé æèçíè. Ïîñìîòðèòå ïüåñó Äæîíà Ïàòðèêà “Ñòðàííàÿ ìèññèñ Ñýâèäæ” â ïîñòàíîâêå Çàñëóæåííîãî àðòèñòà Óêðàèíû Âàñèëèÿ Ïåòðîâè÷à Êîðîëåíêî íà ñöåíå Êðèâîðîæñêîãî òåàòðà èì. Øåâ÷åíêî. Ìîãó çàâåðèòü: ðàâíîäóøíûìè íå îñòàíåòåñü.


6

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

Âèòàëèé ÁÅÇÍÎÑÅÍÊÎ

ÍÅÃÐÎÌÊÎ

Öèêë ñòèõîòâîðåíèé *** Ñåãîäíÿ ÿ õî÷ó êàê íèêîãäà, ×òîá â äîìå áûëî óáðàíî è ÷èñòî, ×òîá íà ñòîëå – öâåòû è ñêàòåðòü èç áàòèñòà,  çàâàðíè÷êå – ÷òîá ÷àé äóøèñòîãî áóêåòà, Âåäü æãó÷àÿ ëèëîâàÿ çâåçäà, Íåïîáåäèìî ìîëîäà, Ëåòèò êî ìíå, â ïðèþò, èñêðÿùèéñÿ îò ñâåòà. Îêíî ÿ ïðèîòêðîþ äëÿ çâåçäû: - Ñóìåðíè÷àòü òàê ãðóñòíî â îäèíî÷êó! ß ðàñïàõíó ñâîþ êðàõìàëüíóþ ñîðî÷êó, È òû ïðîëîæèøü ïóòü â çàáðîøåííóþ äóøó. È ìóçûêà ñîéäåò íà íîòíûå ëèñòû, Ñëîâà ðîäÿòñÿ, âå÷íû è ïðîñòû… Çâåçäà, òû ìíîé ïðèãëàøåíà íà óæèí. ÇÈÌÍÈÉ ÏÀÐÊ ÈÇ ÎÊÍÀ À ñîñíû çâåíÿò, êàê õðóñòàëü, Îò õîëîäà æìóòñÿ äðóã ê äðóæêå. È ïòè÷üè ñëåäû íà ñíåæíîé ïîäóøêå Ïûòàåòñÿ âûøèòü ôåâðàëü. Ñíåæèíîê ãóñòàÿ âóàëü Âèòàåò çà îêíàìè ðÿäîì, Ñêðûâàÿ îò âçîðà ïå÷àëü Îáâåòðåííîé êîëîííàäû. È, “øàïêè” íàäåâ íàáåêðåíü, Íå ïðîñÿòñÿ â íåáî êà÷åëè. Âçäûõàåò àëëåÿìè òåíü Ñêó÷àþùåé âèîëîí÷åëè. Êàøòàí – êàê çåôèðíûé îëåíü Íà ïðàçäíè÷íîì òîðòå ìåòåëè, È ñîëíöå áëåñòèò åëå-åëå... Íî òÿíåòñÿ, òÿíåòñÿ äåíü.

3/2 0 13

ÓÌÈÐÀÞÙÈÉ ÄÎÌ Âåðíóòüñÿ áû îïÿòü, òóäà âåðíóòüñÿ, Ãäå ïàõíåò êîôå, Ãäå íà ñòåíå öåëóþòñÿ Ìîé ïðîôèëü è òâîé ïðîôèëü. È äâåðü áû îòâîðèòü, – îíà ñíåãàìè Çàâàëåíà çèìîþ.  ïåðåäíåé – ëèñòüÿ ïîä íîãàìè Øóðøàò ïðèáîåì. Îòæèâøèõ ëèñòüåâ ìèøóðà, Îòæèâøèõ âåòîê… À âåòåð ðâåòñÿ ñî äâîðà, – Îí õî÷åò â ëåòî; Îí â ëåòî õî÷åò, íî ëåòåòü áîèòñÿ  ïðîâàë áåç ñîëíöà. È – ñòîí ïðîãíèâøåé ïîëîâèöû, Êàê áóäòî ìîëÿòñÿ… Îíà çäåñü áîëüøå íå æèâåò. Ïóñòûííî êàê-òî. Íó, à â îêíå öâåòåò è æäåò Çàáûòûé êàêòóñ.

*** ×óòü ñëûøíî ïåðåêàòûâàëîñü ýõî Ïî âåòêàì ïåííûì, âçáèòûì èç ñíåãîâ. À â ÷àùå ëåñà, ãäå-òî äàëåêî, Êàê áóäòî çàäûõàëñÿ êòî îò ñìåõà. Êòî â âåùèé ñîí ïðîáðàëñÿ? Êòî ïîìåõà? Êòî Äóõà Õâîè ðàçáóäèòü ãîòîâ? Íåãàäàííî ñâåðêíóëà ìåæ êóñòîâ Äåâè÷üÿ øóáêà ñåðåáðèñòûì ìåõîì. Ïîäîëîì øóáêà ëàñòèëàñü ê ñíåãàì. Çà íåþ ïî ïÿòàì – è øóì, è ãàì, È õîõîòîê, è êðèê, è ëåïåòàíüå. Ñíåãóðî÷êà ðåçâèòñÿ, âèäíî, òàì Ñ ïîäðóæêàìè, ïðèñëóøèâàÿñü âòàéíå: Åãî ëü øàãè? – Ëåëü îáåùàë ñâèäàíüå. ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


7

*** Ïàóòèíà çàñíåæåííûõ âåòîê Ïåðëàìóòðîâàÿ íà ñâåòó. Ïîöåëóé æå ìåíÿ íàïîñëåäîê, È – áûâàé, êàê òû õî÷åøü: óéäó. Ýòî òàê íà ìåíÿ íå ïîõîæå – Âñå çàáûòü, áåçâîçâðàòíî óéòè, Äëÿ òåáÿ ñòàòü ñëó÷àéíûì ïðîõîæèì, Ñ êåì òåáå óæå íå ïî ïóòè! Ïðîìîë÷è, ìíå íå íóæíî îòâåòà, Çëîñòü ñâîþ ïðèäåðæè âçàïåðòè; Ãóá ãóáàìè êîñíèñü è íå äóìàé îá ýòîì. È – ïîêà. È – ïðîùàé. È ïðîñòè…

*** Äîìà, äîìà, óãðþìûå äîìà – Ñîçâåçäèÿ ãîðÿùèõ æåëòûì îêîì. Äîñòàòî÷íî áûòü ïðîñòî îäèíîêèì, ×òîá òèõî ó îêíà ñõîäèòü ñ óìà. Óñòàëîñòü – íåïîäúåìíàÿ ñóìà. È ãîëîâíàÿ áîëü îò êíèã ïå÷àëüíûõ. Êàê õî÷åòñÿ ïðîæèòü âñå èçíà÷àëüíî, Ïåðåêðîèòü, âñå ñäåëàòü ïî-äðóãîìó! – Íå çíàòü, ÷òî êðîìå ëåòà åñòü çèìà, Çàêðûòü â øêàôó çàóìíûå òîìà, Íå ÷óâñòâîâàòü âíóòðè ñåáÿ íàäëîìà, Ðîíÿòü ñâîè øóòëèâûå îáìîëâêè (Ðîíÿòü áåç ãîðå÷è è áåç òîñêè), Ðàçáèòü äåïðåññèé ïðî÷íûå òèñêè… …à âñå æå ñ÷àñòüå – òî÷íî ñûð èç ìûøåëîâêè… Äîìà, äîìà, óãðþìûå äîìà. Çà îêíàìè – çèìà. È – äîëãàÿ çèìà. *** Ëþáèòå òåõ, êòî âàñ ñîâñåì çàáûë, Êòî âàñ ëþáèë, à ìîæåò – íå ëþáèë; Ëþáèòå, êàê òîãäà, ñàìîçàáâåííî – È îáðåòåòå âåðó íåïðåìåííî, Ñâÿòóþ âåðó â òî, ÷òî õâàòèò ñèë Æèòü ñîëíå÷íî. Èçìåíû – ëèøü èçìåíû. Ëþáîâü ãðóáà – íî âåäü îíà íåòëåííà! Öåíèòå áîæèé äàð – ñåðäå÷íûé ïûë… Ëþáèòå òåõ, êòî âàñ ñîâñåì çàáûë. *** Êîãäà ïîéìåøü, ÷òî ñíîâà íåëþáèì, Ïîéìåøü â ìîìåíò âíåçàïíûõ îòêðîâåíèé – Çàõî÷åòñÿ óéòè áåç îáúÿñíåíèé.

ÇÀÊÀÒ ß âèäåë: íåáî óìèðàëî! ÊÀÏËÈ ÄÎÆÄß Áûë ñòðàííûé öâåò ó íåáà – ìåäíûé. Õðèïåëî ãðîìîì, ìîëíèè øâûðÿëî È îáëà÷íûå øòîðû ðàçðûâàëî, ×òîá íàäûøàòüñÿ ñâåæåñòüþ ïîñëåäíåé. Æåëàëî íî÷è áåñïðîñâåòíîé, Íà ñîëíöå çëèëîñü ïîíàïðàñíó. Âäðóã ñòàëî áåçûñõîäíî êðàñíûì, È â èññòóïëåíèè, áåññòðàñòíî Æäàëî ñìåðòåëüíûé ìèã çàâåòíûé… Êîíåö òîò áûë òÿæåë – êðè÷àùå-àãðåññèâåí. Èç òåìíîé ñìåðòè òîé ðîäèëñÿ ñâåòëûé ëèâåíü.

Î, êàê æå èíîãäà ìû äîëãî ñïèì  ñïîêîéñòâèè ðàçäóòûõ ñàìîìíåíèé È âèäèì ñíû æåëàåìûõ âèäåíèé! À øàã íàçàä – óæå íåîáðàòèì. Íà îùóïü õîëîäíû ãóñòûå òåíè Îñîçíàííîãî. Äðÿõëûé õåðóâèì Îòæèâøèì óïàäåò â ìîè êîëåíè. Îí íå âåðíåò âòîðæåíèåì ñâîèì Ìèíóò, ÷òî áûëè òàéíû ñîêðîâåííåé. Ëþáîâü, óâû, íå òåðïèò ïîâòîðåíèé, – Íî ñíîâà ëèøü ñåðäöà èçáåðåäèì Èçæèòûì, è çàáóäåì âêóñ ïîòåðè. Ëþáîâü âçëîìàåò çàïåðòûå äâåðè, È ìû îïÿòü ñåáÿ åé îòäàäèì, Ñïåøà – êàê æàëü, ÷òî ïîðîçíü! – ê íîâîé âåðå.


8

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

Ìàðèíà ÁªËÎÂÀ

ÄÂÀÄÖÀÒÜ ÄÅÂßÒÎÅ ÔÅÂÐÀËß Ãîðîä æèë, êàê âñåãäà, â ñóåòå: Ëþäè âàæíî ñïåøèëè êóäà-òî. À ïî óëèöå â ïûëüíîé ôàòå Øëà Çèìà. Íà ïîäîëå èçìÿòîì Åå ïëàòüÿ âèäíåëàñü çåìëÿ – Îñòðîâêè ÷åðíî-ñåðûõ ïðîòàëèí… Øëà Çèìà. Áûë êîíåö ôåâðàëÿ, Òîëüêî ìàðò óæå ïðåäíà÷åðòàëè.  öâåòå òóôåëü íåâåñòû ñìåøíîé Áûëî íå÷òî – âåñüìà ãðîáîâîå. Ó Çèìû ðóêè ïàõëè âåñíîé Èëè, ìîæåò, öâåòî÷íîé âîäîþ? Îñòàâàòüñÿ Çèìà íå ìîãëà  ýòîì ãîðîäå: åé íàãàäàëè, – Âîò è øëà, â íèêóäà, ïðîñòî – øëà, Âåäü íèãäå åå áîëüøå íå æäàëè... ÁÅÇÂÅÑÒÈ ÏÐÎÏÀÂØÀß ËÞÁÎÂÜ Îíà – æèëà, îíà – äûøàëà, Õîòü íåçàìåòíîþ áûëà. Ñâå÷îé ÿíòàðíîé òðåïåòàëà È âîñêîì ñë¸ç ãëàçíèöû æãëà. Îíà ãîðåòü íå óñòàâàëà, Âåäü æèòü èíà÷å íå ìîãëà. Ñàìîñîææåíüþ ïðåäàâàëà Ñåáÿ: ñåáÿ íå áåðåãëà. Áåçóìíåéøèõ íà÷àë íà÷àëî, Îíà îäíàæäû ïîíÿëà: Äëÿ âñåõ, êîãî êîðîíîâàëà, Ïîëûííîé ãîðå÷üþ áûëà… Ïîãîæèì äí¸ì å¸ íå ñòàëî – Ëèøü îòòèñê ãóá íà çåðêàëàõ. Òå çåðêàëà ïîöåëîâàëà, Êîãäà æèëà, åù¸ æèëà… Ïðîïàëà áåçâåñòè, ïîõîæå... Íåóæòî íàñ îñòàâèò òîæå? Ðèñóíêè àâòîðà

Ðîäîâèìè êîðåíÿìè Ìàðèíà Ìèêîëà¿âíà – êðèâîðîæàíêà: òóò íàðîäèëàñÿ é âèðîñëà, òóò çàê³í÷èëà øêîëó é ìóçè÷íå ó÷èëèùå. Äàë³ áóëè íàâ÷àííÿ â Îäåñüê³é êîíñåðâàòîð³¿, âèêëàäàöüêà ðîáîòà â Óìàí³ òà Êðèâîìó Ðîç³... Ç 1989 ðîêó ìåøêຠó Äîëèíñüê³é – ³íäóñòð³àë³çîâàíîìó Êðèâîð³çüêèì ã³ðíè÷î-çáàãà÷óâàëüíèì êîìá³íàòîì îêèñëåíèõ ðóä (õî÷à é íåäîáóäîâàíèì íàðàç³) ñ³ëüñüêîìó “ïåðåäì³ñò³” Êðèâáàñó, ïðàöþº äèðåêòîðîì ðàéîííî¿ ìóçè÷íî¿ øêîëè. À âñ³ âèõ³äí³ òà ñâÿòà ïðîâîäèòü, çâè÷àéíî æ, ó ð³äíîìó Êðèâîìó Ðîç³, äå ïðîæèâàþòü ¿¿ ìàìà, ÷îëîâ³ê, ñèí òà äîíüêà... Íà êóëüòóðíèõ îâèäàõ ʳðîâîãðàäùèíè é Êðèâîð³ææÿ Áºëîâà â³äîìà ÿê êîìïîçèòîðêà, ùî ñòâîðèëà äîáðó ñîòíþ ï³ñåíü (ç íèõ ÷åòâåðòèíó, íå áåç ãîðäîù³â ï³äêðåñëþº, – íà â³ðø³ êðèâîð³çüêèõ æå àâòîð³â, ùå é äåÿê³ – ñàìå ïðî Êðèâèé гã). À îò íà ë³òåðàòóðíó ñòåæêó ñòóïèëà âïåðøå: ïðîïîíîâàíèé âàø³é óâàç³ “ôóòóðèñòè÷íèé” íàðèñ âîíà íàïèñàëà ñïåö³àëüíî äëÿ ̳æíàðîäíîãî êîíêóðñó òâîð÷èõ ðîá³ò “Óêðà¿íà ì ì𳿔 – ³ ñòàëà éîãî äèïëîìàíòêîþ (ó ÷èñë³ âñüîãî òðüîõ ç Äí³ïðîïåòðîâùèíè òà ʳðîâîãðàäùèíè). Íàì çàëèøàºòüñÿ íàáàæàòè ¿é óäîñêîíàëåííÿ ñòèëþ ³ íàòõíåííÿ ó ïîäàëüøèõ ë³òåðàòóðíèõ ïðîáàõ?

²âàí Íàéäåíêî

ÂÅÑÍÀ ÒÐÈÒÈÑß×ÍÎÃÎ

ß âäèõíóëà íà ïîâí³ ãðóäè: ïðèéøëà òðèòèñÿ÷íà âåñíà íà óêðà¿íñüêó çåìëþ. Íåäàðìà âåñü ëþä ç íàøî¿ ³ ïîáëèæí³õ, ïðèäàòíèõ äëÿ æèòòÿ ëþäåé ïëàíåò – Ìèðíî¿, Íîâ³òíüî¿ òà Çåëåíî¿, íàçèâຠíàøó Óêðà¿íó âèøíåâî-ÿáëóíåâèì öåíòðîì Âñåñâ³òó. Áî ç ïî÷àòêó òðåòüîãî òèñÿ÷îë³òòÿ íàø³ ïðàùóðè âèð³øèëè ïîñàäèòè íàâêðóãè ïîë³â òà ñòàâê³â, ó ë³ñàõ ³ ïàðêàõ ÿáëóíåâ³ òà âèøíåâ³ äåðåâà. Ò³ êâ³òó÷³ ïàõîù³ òà íåçð³âíÿíí³ àðîìàòè ï³ä³éìàþòü íàñòð³é, ³ íàâ³òü çäàºòüñÿ, ùî ó ëþäåé âèðîñòàþòü êðèëà. Òîìó ç ãàðíèì íàñòðîºì íàøà ðîäèíà ç³áðàëàñÿ íà îáîâ’ÿçêîâ³ òðè âèõ³äí³ äí³ äî áàòüê³â ó ðàé-ì³ñòî. Ðàé-ì³ñòî – öå ä³éñíî ðàéñüêå ì³ñòå÷êî, äå â³äïî÷èâàþòü, ñï³ëêóþòüñÿ, îçäîðîâëþþòüñÿ òà ïîäîðîæóþòü ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


9 çà ðàõóíîê ôîíäó áëàãîä³éíî¿ ñï³ëüíîòè ïëàíåò ëþäè ïîâàæíîãî â³êó. ß ç êîõàíèì òà ä³òüìè âèð³øèëà ïî¿õàòè ì³æì³ñüêîþ åñêàëàòîðíî-ïåðåñóâíîþ, öèðêóëþþ÷îþ ïî êîëó äîðîãîþ, ùîáè ïîìèëóâàòèñÿ íàøèìè ÷óäîâèìè êðàºâèäàìè. À êîëèñü íàø³ ä³äè ³ ïðàä³äè ¿çäèëè íà ìàøèíàõ, ïîòÿãàõ, ë³òàëè ë³òàêàìè... Ö³ ìåõàí³çìè çàáðóäíþâàëè ïîâ³òðÿ, ³ òîìó ¿õ äàâíî âæå “â³äñòàâèëè”. Âèáèðàºìî òðåò³é øâèäê³ñíèé øëÿõ, áî ïåðøèé ïðçíà÷åíèé äëÿ â³äïî÷èíêó òèõ, õòî õî÷å ïðîéòèñÿ âçäîâæ â³äãîðîäæåíî¿ â³ä ë³ñî-ñàäó ñìóãè; äðóãèé – ïîì³ðíî-ïåðåñóâíèé øëÿõ; òðåò³é – øâèäê³ñíèé; ÷åòâåðòèé – äëÿ âàíòàæ³â. ª ùå é ïîäîðîæóþ÷à íàäøâèäê³ñíà ñîíÿ÷íà êóëÿ, àëå íà íå¿ ìè íå õî÷åìî, áî çâåðõó – çîâñ³ì ³íøèé âèãëÿä. Õî÷ â³í ³ ìàëüîâíè÷èé, àëå æ íåìà æèâîãî ñï³ëêóâàííÿ ç ïðèðîäîþ! À òàê ìè, äå çàõî÷åìî, ïåðåéäåìî íà äðóãèé ÷è ïåðøèé øëÿõ. Äîáðå, ùî â³äãîðîäèëè íàøèõ ìåíøèõ äðóç³â – òâàðèíîê, âîíè òåïåð íå ãèíóòü íà äîðîãàõ, ÿê ðàí³øå. Íàâ³òü ïî îáèäâ³ ñòîðîíè äîð³ã º 璺äíóâàëüí³ ìîñòè, ùîá õîäèòè îäèí äî îäíîãî â ãîñò³. Âñ³ âîíè ïðèðó÷åí³, íàãîäîâàí³, ç íèìè ñï³ëêóþòüñÿ ³ äîðîñë³, ³ ìàë³, – ÿê æå öå ö³êàâî! …Çóïèíèëèñü ìè á³ëÿ ë³ñî-ñàäó. ³òåðåöü äìóõíóâ â îáëè÷÷ÿ òà ïðîá³ãñÿ ïî âîëîññþ. Îò áåøêåòíèê! ß ïðèòóëèëàñÿ äî êîõàíîãî ³ í³æíî ïîö³ëóâàëà. ³í â³äãóêíóâñÿ, çàòðåìò³â – ÿê âïåðøå, ï³äíÿâ ìåíå íà ðóêè ³ çàêðóæëÿâ ãàëÿâèíîþ. Àëå æ ñòàëî ïðîõîëîäí³øå, òîìó ìè âñ³ óâ³ìêíóëè ëåãêèé àóðíèé ï³ä³ãð³â – âæå äîáðå ³ íàáàãàòî òåïë³øå. ³í ç³ãð³âຠ³ ç çîâí³øíüî¿ ñòîðîíè, ³ ç âíóòð³øíüî¿. Ïåðåéøîâøè íà øâèäê³ñíèé øëÿõ, ¿äåìî âñ³, îá³éíÿâøèñü, äàë³. Íàðåøò³ ðàé-ì³ñòî. Òóò ùå á³ëüøå çåëåí³. À êâ³ò³â! Óñ³ ãàëÿâèíè â ¿õ öâ³ò³íí³! Íîâèé ð³çíîâèä òðîÿíä, áëàêèòíèõ, ÿê íåáî, à ñàì³ âîíè – íà äåðåâàõ. Ö³ë³ ïàðêîâ³ íàñàäæåííÿ! À äàë³ – íàñàäæåííÿ âåëåòåíñüêèõ ï³âîí³é, òþëüïàí³â, êîíâàë³é... Öå ä³éñíî óêðà¿íñüêèé ðàé! Íà Çåëåí³é ïëàíåò³, ÿêà ìຠçåëåíèé ´ðóíò ³ á³ëüø ñõîæà íà íàøó Çåìëþ, âçàãàë³ âèâåëè îðõ³äåéí³ òðîÿíäè, – ÿêà êðàñà! ² âñå æ òàêè ëþäè ç Çåëåíî¿ îáîæíþþòü óêðà¿íñüêó ïðèðîäó ³ ïî-äîáðîìó çàçäðÿòü íàøîìó ðîäþ÷îìó ÷îðíîçåìó, ÿêèé º ò³ëüêè ó íàñ! ² ùå äîáðå, ùî íàø³ ïðåäêè íàâ÷èëèñü êîàãóëþâàòè òà ïåðåðîáëÿòè ñì³òòÿ é çâàëèùà, â³äõîäè òà â³äñò³éíèêè â ïîä³áíå ÷îðíîçåìó äîáðèâî, ³ òåïåð óâåñü Âñåñâ³ò ïåðåéìຠâ³ä Óêðà¿íè öåé äîñâ³ä. Íàâ³òü òàì, äå, êàæóòü, íà Çåìë³ áóëè ïóñòåë³ – âñå çàñèïàíî òàêèì ´ðóíòîì, ³ ð³âíîì³ðíî, â÷àñíî, êîëè òðàïëÿºòüñÿ ïîñóõà, íà ïëàíåò³ ³äóòü øòó÷í³ äîù³. Äî ðå÷³, ÿ òàêîæ ïèøàþñÿ ñâî¿ìè óêðà¿íñüêè-

ìè âèíàõ³äíèêàìè, ÿê³ âñòàíîâèëè íà ð³÷êàõ, ìîðÿõ òà îêåàíàõ öåé ïîâ³òðÿíî-âîäÿíèé îáì³ííèê. Äëÿ íàøî¿ Óêðà¿íè òà ¿¿ çåìë³, ç ¿¿ ðîáîòÿùèìè ëþäüìè òà âèíàõîäàìè â ðîáîòîòåõí³ö³ – öå âàæëèâå äîñÿãíåííÿ! ... ² îò ìî¿ áàòüêè. Êîæåí äåíü ó íèõ ö³êàâèé òà ð³çíîìàí³òíèé. Íàïðèêëàä, â÷îðà çä³éñíèëè êîñì³÷íèé òóð íà Ìèðíó. Ìèðíÿíè ëþáëÿòü óêðà¿íö³â, áî ¿¿ ïåðø³ ïîñåëåíö³ – ñàìå óêðà¿íö³. Âîíè çíàéøëè öþ ïëàíåòó ñåðåä ÷èñåëüíèõ ãàëàêòèê ùå 2525-ãî ðîêó. Êîñì³÷íèé àïàðàò, ÿêèé áóâ ñòâîðåíèé íàøèìè ðîçðîáíèêàìè, ïåðøèì äîëåò³â äî ö³º¿ ïëàíåòè. Ñòóïèâøè íà ¿¿ ´ðóíò, àåðîíàâò Þð³é Ãàºíêî çìàõíóâ ðóêîþ ³ âèìîâèâ: “Ìè ïðè¿õàëè ç ìèðîì. Íå áóäå òóò í³êîëè çëèõ ëþäåé, â³éíè, òîìó ³ íàçâà òîá³ – Ìèðíà!” Òà é, ÷åñíî êàæó÷è, ÿ ñàìà â Óêðà¿í³ íå çíàþ æîäíî¿ çëî¿ ëþäèíè. Ç 1945 ðîêó âçàãàë³ íå áóëî â³éí ÷è íàâ³òü ÿêî¿ñü âîðîæíå÷³ ì³æ íàðîäàìè Çåìë³ ³ Âñåñâ³òó. Âñ³ æèâóòü ó ìèð³ òà çëàãîä³. Óêðà¿íñüêà äåðæàâà ïðîãîëîñèëà ñåáå ³í³ö³àòîðîì ìèðîëþáíîãî ïî÷èíó, ³ âñ³ äåðæàâè óâ³éøëè â öþ ñï³ëüíîòó. À õòî õî÷å áà÷èòè ñâî¿õ ä³òåé òà îíóê³â ó ñâ³ò³ â³éíè ÷è íàñèëëÿ? ͳõòî! Òîìó â ëþäÿõ âèõîâóþòüñÿ ò³ëüêè ëþáîâ òà ïîâàãà äî ³íøèõ. Íàâ³òü îáðàëè îäíó äëÿ âñ³õ ìîâó, àëå é ð³äíî¿ íå çàáóëè. Íàïðèêëàä, âæå ñüîãîäí³ íàø³ áàòüêè, ìè òà íàø³ ä³òè, çóñòð³÷àþ÷è âåñíó, âäÿãíóëèñü â óêðà¿íñüê³ íàö³îíàëüí³ êîñòþìè ùå ìèíóëèõ ñòîë³òü. Ñï³âàºìî âåñíÿíêè, ãà¿âêè, øàíóºìî âåñíó, âîäèìî ðàçîì õîðîâîäè, ÿê ðàí³øå: “Îé âåñíà-âåñíà, òà é âåñíÿíî÷êà, äå æ òâîÿ äî÷êà òà ïàíÿíî÷êà?..” ² ìè, ÿê ³ âñ³ ö³ ëþäè, çíàºìî òèñÿ÷îë³òíþ ³ñòîð³þ óêðà¿íñüêîãî íàðîäó, éîãî çâè÷à¿ òà îáðÿäè, íàâ³òü âñ³õ êíÿç³â, ïðåçèäåíò³â òà ³íøèõ ìóäðèõ êåð³âíèê³â. Ìî¿ áàòüêè, íàøà ðîäèíà ³ âñ³ óêðà¿íö³ äîáðå ãðàþòü íà ìóçè÷íèõ íàö³îíàëüíèõ ³íñòðóìåíòàõ: áàíäóð³, öèìáàëàõ, òðåìá³ò³, à òàêîæ êëàñè÷íèõ – ôîðòåï³àíî òà ñêðèïö³. Âñ³ ãàðíî ñï³âàþòü, áî òàêîæ ãàðíî ñï³âàëè ¿õí³ ïðåäêè. Íåäàðìà âñ³ òðè òèñÿ÷îë³òòÿ ìåøêàíö³ Âñåñâ³òó íàçèâàþòü íàøó ìîâó íàéìåëîä³éí³øîþ, ñîëîⒿíîþ, à íàðîä – ñï³âó÷èì… Ï³ñëÿ ñâÿòà òðàäèö³é ìè ëàñóºìî ñóíìàëèíîþ ç âåðøêàìè. ßêà öå ñìàêîòà! Àðîìàò ñóíèö³ òà ñîëîäê³ñòü ìàëèíè 璺äíàëèñÿ â ÷óäîâó ö³ëþùó ÿãîäó. Áàòüêè ç ðàä³ñòþ çáèðàþòü ö³ ïëîäè íà ñïåö³àëüíî â³äâåäåíèõ óã³ääÿõ á³ëÿ ñïàëüíèõ ãàëÿâèí, äå ìîæíà â³äïî÷èòè. À íà öèõ êóùàõ á³ëüøå ÿã³ä, í³æ ëèñòÿ. Íàðàõóâàëà 120 øòóê íà îäíîìó êóù³! Íåäàëåêî ðîçòàøîâàíèé êîðîâ’ÿ÷èé çàïîâ³äíèê, äå äî¿ëüíî-ïåðåðîáíà ñòàíö³ÿ ïåðåðîáëÿº ìîëîêî â³äðàçó íà ð³çí³ ëàñîù³: ìîëî÷í³ êîêòåéë³, çåô³ðè, âåðøêîâî-ìîëî÷í³ öóêåðêè òà ðàéñèðè. Ïîâå÷åðÿâøè âñ³ ðàçîì, ïî÷èíàº-


10 ìî çãàäóâàòè ìèíóëå ç ïåðåãëÿäîì çðèìî¿ ïîäîáè. Îñü â äèòèíñòâ³ ìîÿ ìàòóñÿ á³æèòü â îá³éìè ñâî¿õ áàòüê³â, à îñü ìàëåíüêîþ ìîÿ áàáóñÿ òà ä³äóñü òàíöþþòü ãîïàêà... Íà æàëü, ¿õ âæå íåìຠç íàìè... Ñëüîçè é òåïëîòà óÿâíî¿ ïðèñóòíîñò³ äóø î÷èùóþòü íàñ... Ç öèìè ïðèºìíèìè ³ òðîõè ñóìíèìè ñïîãàäàìè ³äåìî â³äïî÷èâàòè. Õòî âèáèðຠñïàëüíó ãàëÿâèíó, à õòî – õìàðîñîôó... ß ïîëþáëÿþ ³ òå, é äðóãå. Íàïðèêëàä, íà ñïàëüí³é ãàëÿâèí³ ìîæåø ñïàòè â àóðîí³÷íîìó îäÿç³ ïðÿìî íà çåëåí³é òðàâè÷ö³, âäèõàþ÷è òåïëî ð³äíî¿ çåìë³. Íàéö³êàâ³øå òå, ùî êîëèñü íà ïðèðîä³ ëþäÿì íå äàâàëè ñïàòè ÿê³ñü êîìàõè, ³ â 23-ìó ñòîð³÷÷³ ¿õ ë³êâ³äóâàëè óêðà¿íñüê³ â÷åí³ óëüòðàñåíñîðíèì çàñîáîì. Òîæ ñïèìî ñïîê³éíî. Íåäàëåêî â³ä íàñ ïðèìîñòèëèñÿ íàø³ ÷åòâåðîíîã³ äðóç³ – ã³ã³ºíî÷èñò³ êîòè òà ñîáàêè. Êîòî- òà ñîáàêîòåðàï³ÿ âæå äàâíî â³äîìà ëþäÿì. Çàâäÿêè ¿õ ïðèðîäí³é ëàñêàâîñò³ ó ëþäåé í³êîëè íå áîëèòü ñåðöå, íå ï³äâèùóºòüñÿ òèñê, çàñïîêîþºòüñÿ íåðâîâà ñèñòåìà. Êîòèêè ìóðêî÷óòü òà ëàñòÿòüñÿ, à ïåñèêè âçàãàë³ ìîæóòü ëèçíóòè ³ â îáëè÷÷ÿ! Óõ, ñàìà äîáðîòà ³äå ì³æ ëþäüìè é òâàðèíêàìè! – çàñèíàºø ïðîñòî ùàñëèâèé. ²íøà ð³÷ –ñïàòè íà õìàðîñîô³, – òàêå ë³æêî íåùîäàâíî ñòâîðèëè íàø³ â÷åí³. Ïðèìîñòèøñÿ çðó÷íî íà ïîðèñò³é õìàðèíö³ – ³ íàñîëîäæóºøñÿ äî ðàíêó! À çðàíêó áóäÿòü òåáå ëàã³äí³ ìàìèí³ ðóêè òà áàòüê³â ïîö³ëóíîê – ÿê â äèòèíñòâ³, ³, çàðÿäæåíèé ïîçèòèâíîþ åíåð㳺þ, âæå òè ðîçáóäæóºø îá³éìàìè ñâî¿õ ä³òåé... Ëþáîâ òà äîáðîáóò îá³éìàþòü ³ îᒺäíóþòü âñþ óêðà¿íñüêó ðîäèíó. … Ñüîãîäí³øí³é äåíü – ñïîðòèâíèé. Äî ðå÷³, íàø íàðîä âæå çàéíÿâ ïåðøó ñõîäèíêó ïî ñïîðòèâí³é ï³äãîòîâö³ íàâ³òü ì³æ ïëàíåòàìè, áî ç äèòèíñòâà ìè – íàéçäîðîâ³øà íàö³ÿ. Ñëîâî “àïòåêà” ââàæàºòüñÿ çàñòàð³ëèì ³ â³ä³éøëî â ìèíóëå. Ïðàâèëà äëÿ êîæíî¿ ðîäèíè îäíàêîâ³: äî ï’ÿòè ðîê³â áàòüêè âèõîâóþòü ä³òåé ïî ÷åðç³ ÷åðåç äåíü, à íà äðóãèé – ïðàöþþòü. Ô³çè÷í³ âïðàâè, ïëàâàííÿ â î÷èùåíèõ ð³÷êàõ, çàãàðòîâóâàííÿ, á³ã, ëåãêà àòëåòèêà – îáîâ’ÿçêîâ³ ³ äëÿ ä³òåé, ³ äëÿ äîðîñëèõ. Òàêîæ âèâ÷àþòüñÿ ïî÷àòêîâ³ êóðñè ³ñòîð³¿, åêîíîì³êè, êóëüòóðè, ïðàâà, ñó÷àñíèõ òåõíîëîã³é. Äàë³ – âñå âèù³ ³ âèù³ ðîçóìîâ³ ð³âí³! Çà íàéâèùèìè ð³âíÿìè ï³äãîòîâêè, çíàíü òà âì³íü îáèðàþòüñÿ ãîëîâà óêðà¿íñüêî¿ ñï³ëüíîòè òà éîãî ïîì³÷íèêè, à êîæåí ç ëþäåé îáèðຠôàõ çà ðîçóìîâèìè çä³áíîñòÿìè. Òîìó ìè ç êîõàíèì çàâæäè ïîÿñíþºìî ñâî¿ì òðüîì ä³òÿì ïðî âàæëèâ³ñòü ïîñò³éíîãî ðîçóìîâîãî, ìèñòåöüêîãî òà ô³çè÷íîãî íàâ÷àííÿ. Íàéùàñëèâ³øà â êðà¿í³ – áàãàòîä³òíà ñ³ì’ÿ: ÷èì á³ëüøå ä³òåé ó ðîäèí³, òèì á³ëüøå ¿¿ äîñòàòîê, íàâ÷àëüí³ ìîæëèâîñò³ òà á³ëüø ð³çíîìàí³òíèé,

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

êîìôîðòíèé â³äïî÷èíîê. Íèìè îï³êóºòüñÿ ì³æïëàíåòíà îï³êóíñüêà ðàäà ç îáîâ’ÿçêîâèì áëàãîä³éíèì ôîíäîì â³ä íàéáàãàòøèõ ëþäåé Âñåñâ³òó. Ïîð³âíÿíî ç ìèíóëèì òèñÿ÷îë³òòÿì ëþäè ñòàëè äîâøå æèòè – äî ñòà ï’ÿòäåñÿòè ðîê³â. Ìåí³ âèïîâíèëîñÿ ñòî ðîê³â, áàòüêàì – ïî 130. À òàê áè õîò³ëîñÿ, ùîá ëþäè íå ïîìèðàëè í³êîëè! Àëå æ ïàíàöå¿ â³ä ñòàð³ííÿ òàê ³ íå çíàéøëè. Çíàéøëè ò³ëüêè äóøåâíó òà ò³ëåñíó ôîðìóëó íàøèõ ïðàä³ä³â, ³ òåïåð êîæíà ðîäèíà çáåð³ãຠâ íàêîïè÷óâàëüíèõ ñïîãàäàõ ¿õ âì³ííÿ, ìð³¿, õàðàêòåð òà â÷èíêè. Òîìó ìè âñ³ ðàçîì ïîñò³éíî çãàäóºìî ¿õ ³ îáèðàºìî äëÿ ñåáå ò³ëüêè ïîçèòèâí³ çíàííÿ òà ïîðàäè. … Ïîâåðòàºìîñü äîäîìó ç ïðåêðàñíèì íàñòðîºì, îêðèëåí³ ëþáîâ’þ, â äîáð³é ñïîðòèâí³é ôîðì³. Âèõ³äí³ çàê³í÷åí³, ³ ïîòð³áíî äàë³ ïðàöþâàòè, ùîá Óêðà¿íà ùå á³ëüøå ïðîöâ³òàëà. Îò ì³é êîõàíèé – äèçàéíåð øàõò. ϳä çåìëåþ äëÿ øàõòàð³â ñòâîðåí³ íàéáåçïå÷í³ø³ òà åñòåòè÷íî îôîðìëåí³ ðîáî÷³ ì³ñöÿ. Êð³ì òîãî, ùî âèäîáóâàþòü çàë³çíó ðóäó êåðîâàí³ ëþäüìè ðîáîòè, ùå é íà ñòàðèõ ðîçðîáêàõ ðîçì³ñòèëè ãðèáí³ îðàíæåðå¿. Òåìïåðàòóðà ï³ä çåìëåþ çàâæäè áóëà îäíàêîâà – 18-20 ãðàäóñ³â, òîìó ãðèá³â íà Óêðà¿í³ ï³ä çåìëåþ – ÿê âèøåíü òà ÿáëóê íà ïîâåðõí³! ³äïî÷èâàþòü øàõòàð³ ï³ñëÿ ðîáîòè â îáëàøòîâàíèõ íà ì³ñö³ ñàóíàõ òà ñîëÿð³ÿõ, à äàë³ – íà çåëåíèõ óã³ääÿõ îðàíæåðåé. À ÿ ïðàöþþ ç ä³òüìè íà ìèñòåöüêèõ ð³âíÿõ: íàâ÷àþ ãðàòè ¿õ íà îáîâ’ÿçêîâèõ òà ñó÷àñíèõ ìóçè÷íèõ ³íñòðóìåíòàõ. Ðîçâèâàþ ìèñòåöüêå ìèñëåííÿ òà óÿâó, ï³äêëþ÷àþ÷è íîâ³òí³ òåõíîëî㳿. Òàê, çàâäÿêè ìóçè÷í³é òåëåïàò³¿ ó÷í³ øâèäøå ñêëàäàþòü ìåëî䳿, çàñâîþþòü ìóçè÷í³ ôîðìè òà ñòèë³, íàâ³òü ñï³ëêóþòüñÿ ç ³íøèìè. Âæå äàâíî íåìຠòåëåôîí³â òà äèêòîôîí³â... ³äëåò³âøè â³ä áàòüê³â íà íàäøâèäê³ñí³é ñîíÿ÷í³é êóë³, ÿ ïî÷èíàþ íàñï³âóâàòè ìàòóñ³ íîâó ï³ñíþ, à âîíà á³ëüø ÿê çà ñòî ê³ëîìåòð³â ï³äñï³âóº ìåí³ äðóãèì ãîëîñîì. ßê ãàðíî âîíà âèñòðîþº ñâîº ñîïðàíî, à áàòüêî – áàñ! Äî ïîáà÷åííÿ, áàòüêè! Íà íàñòóïí³ âèõ³äí³ ÷åêàþ âàñ ³ ä³òåé äî ñåáå â ãîñò³! ×óþ, ÿê ³ì³òóþòü òà ñêëàäàþòü âàð³àö³¿ íà ìîþ ìåëîä³þ ä³òè, ÿê³ ïîñï³øàþòü â³ä áàáóñ³ ³ ä³äóñÿ íà Íîâ³òíþ ïëàíåòó. Òàì âîíè çàõîò³ëè æèòè, äå íàéá³ëüø ñó÷àñíî: íà òå âîíè ³ ä³òè, âñå ¿ì õî÷åòüñÿ íîâîãî, íå òàêîãî, äî ÿêîãî çâèêëè ìè. ² òàê áóëî çàâæäè! Ãîëîâíå – ùîá âîíè áóëè ùàñëèâ³ ³ çäîðîâ³. Âñå îäíî êîëèñü ïîâåðíóòüñÿ íàçàâæäè íà íåíüêó Óêðà¿íó! – áî âñ³ ïîâåðòàþòüñÿ, áî âîíà ñåðåä âñ³õ íàðîä³â ³ ïëàíåò íàéêðàùà, íàéìèë³øà, íàéàðîìàòí³øà – ÿáëóíåâà òà âèøíåâà. ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


11 ² âåñåëî ñòàâàëè ç íèì äî ãåðöþ, ² ìîðå çíîâó óñì³õàëîñü íàì.

Þë³ÿ ØÎÂÊÓÍ

Áóëè, ÿê ä³òè. ² áóëè íàì ëþ᳠ϳùàí³ êîñè, ÷àéêè ³ áóéêè, Ðîçìîðåí³ ³ çàãîð³ë³ ëþäè ² äàëüí³ çàãàäêîâ³ ìàÿêè. ² äîáðå òàê áóëî, ³ òàê ùàñëèâî, ßê ó äèòèíñòâ³ ùå êîëèñü áóëî, Áî çóñòð³÷ ç ìîðåì – öå, çâè÷àéíî æ, äèâî. ßê ñóìíî ïðîâîäæຠíàñ âîíî...

ÐÀÍÎÊ Î, ðàíîê! Íåâëîâèìå äèâî! ϳä íåâãàìîâíèé ñï³â ïòàøîê Òè çíîâ íàðîäæóºø ñì³ëèâî Ïîò³ê åíåðã³é ³ äóìîê! Ñâîþ ðîáîòó äîáðå çíàºø, Âñë³ä ñîíöþ ðàä³ñíî ïëèâåø, ² ãîðèçîíòè ðîçêðèâàºø, ² ñåðöþ ñïàòè íå äàºø. ßê âèáóõ ï³ñëÿ ñìóòêó íî÷³, Òâîº ïðîì³ííÿ îñÿéíå. ² ñï³â ïòàøîê, ³ ñì³õ ä³âî÷èé  òîá³ í³êîëè íå ìèíå!

*** ² çîðÿìè, ³ âåñíàìè, ³ çëèâàìè Öâ³òå æèòòÿ, âèðóº ³ áðèíèòü, Òà íå çàâæäè áóâàºìî ùàñëèâ³ ìè – Òîæ áåðåæ³ìî êîæíó ñâ³òëó ìèòü! Íåõàé âîíà çàâæäè òîá³ íàãàäóº Ïðî äàð æèòòÿ – ïðîì³ííÿ çîëîòå. À âñå, ùî íàñ íå ò³øèòü ³ íå ðàäóº – Çàáóäåòüñÿ. Íå äóìàé ëèø ïðî òå! ÌÎÐÅ Áóëè ÿê ä³òè: á³ãàëè ïî ìîðþ Ó çàõâàò³ ç âåëèêî¿ âîäè, ² ðîç÷èíÿþ÷èñü â éîãî ïðîñòîð³, ² â íüîìó ãóáëÿ÷è ñâî¿ ñë³äè. Ëèøàëè çíîâ øìàòî÷îê ñâîãî ñåðöÿ Ïðèìõëèâèì, íåïðèáîðêàíèì âàëàì,

ÑÒÅÏÎÂÅ ÄÈÂÎ Ñòåï õâèëþºòüñÿ, çåëåíóºòüñÿ ² êîëèøåòüñÿ íà â³òðàõ, Ïåðåëèâàìè êîâèëóºòüñÿ  þíèõ øîâêîâèõ êîâèëàõ. Ñâ³òîì âåñåëî çàáàâëÿºòüñÿ  êðóãîâåðò³ òðàâíåâèõ äí³â, Íà îíîâëåííÿ ñïîä³âàºòüñÿ Ó ðîçëèâàõ ðÿñíèõ õë³á³â. ² êðàñóºòüñÿ, é âåñåëóºòüñÿ Ó äîëîíÿõ âåñíè-êðàñíè, Äèâíèì ùåáåòîì çíîâ ÷àðóºòüñÿ É âèêîëèñóº òåïë³ ñíè. ³ëüíî é ñîëîäêî ïîòÿãàºòüñÿ, Ðîçïðÿìëÿºòüñÿ äî ìîð³â, Ñïðàãëèì ïîäèõîì ïðèòóëÿºòüñÿ Äî ïðîñîëåíèõ áåðåã³â. ² íà âðîäó ñâîþ ìèëóºòüñÿ ×åðåç ïðîìåí³ îñÿéí³, Ñàì íà ñåáå í³áè äèâóºòüñÿ, Êîëèñàþ÷è òåïë³ äí³... ÌÎËÈÒÂÀ Òè âñå ÷åêàºø – î, Òâîº òåðï³ííÿ! – Êîëè ïðîì³ííÿ ÷èñòå âðàç ïðîéìå Òâîº óòàºìíè÷åíå ñòâîð³ííÿ, Òàêå ãð³õîâíå ³ òàêå çåìíå. Òè âñå ÷åêàºø: íàùî ïðîòè íî÷³ Ïðî òåìí³ ïëÿìè ñåðöÿ ãîâîðèòü, ³ä êîòðèõ âîíî çàâæäè êðîâîòî÷èòü, ² ñë³çíî ïîòåðïຠ³ áîëèòü?.. Òè âñå ÷åêàºø, ³ ñâÿòå ïðîì³ííÿ Òàê ùåäðî, òàê ðîçê³øíî âñþäè ëëºø,


12

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

Ùî íèì óñÿê æèâå çî äíÿ ñòâîð³ííÿ, – Íå îá³éäåø éîãî, íå îáìèíåø. Òè âñå ÷åêàºø, ³ â Òâî¿é ëþáîâ³ Óñå, ùî äîïîìîæå ãð³õ çíåñòè... Íå â³äñòóïèñÿ æ! Äàé íà䳿 íîâ³, ² çàõèñòè, ³ ìèëóé, ³ ïðîñòè!.. ÏÐÈ×ÎÐÍÎÌÎВß. ÕÎÐËÈ Âè ÷óëè, ÿê íàðîäæóºòüñÿ ðàíîê  îêðèëåíîìó ùåáåò³ ïòàøîê? Âè áà÷èëè, ÿê â ñîíÿ÷íèé ñâ³òàíîê Âïë³òàºòüñÿ ï³äíåñåíèé ðÿäîê? ϳðíàëè ó ðîçáëèñêóâàñòå ë³òî, Ùî õâèëÿìè ñïàäຠ³çãîðè? Íàâ÷èëèñü ïî-äèòÿ÷îìó ðàä³òè Îòèì äèâàì?.. Ñï³ø³òü æå ó Õîðëè! ² â ùåäðîñò³ é çàìð³ÿíîñò³ ðàíêó Íå áóäå ì³ñöÿ äëÿ ñóìíèõ äóìîê, ² ç’ÿâèòüñÿ, íàðîäæåíèé ñâ³òàíêîì, ²ùå îäèí ï³äíåñåíèé ðÿäîê.

*** Âò³øàþñÿ ìàëèì, ì³çåðíèì, – Ìîæå, óò³øóñÿ õî÷ íèì: Øóêàííÿì ó ïîëîâ³ çåðåí, Âàãîíó çàòèøêîì ò³ñíèì, ßñíèì ïðîì³ííÿì ñåðåä ñòóæ³, Òâî¿ì ö³ëóíêîì àáèÿê… Ëèø ñÿéâîì ì³ñÿöÿ â êàëþæ³ Í³ÿê íå âò³øèòèñü, í³ÿê! ² íàçâàíèõ, ³ áåç³ìåííèõ Âñ³õ âîðîã³â ñâî¿õ ñòåðïëþ, ² çðàäè äðóç³â íå÷èñëåííèõ, É íàðóãè òèõ, êîãî ëþáëþ, – Âñå öå í³ê÷åìíå ³ áàéäóæå, ßê â³ðøóâàííÿ àáèÿê. Ëèø ñÿéâîì ì³ñÿöÿ â êàëþæ³ Í³ÿê íå âò³øèòèñü, í³ÿê! Óñå, ùî º íà âèäíîêðóç³, Ùî á³ëü ³ ðàä³ñòü íàì äຠ– Ëþáîâ, íàñíàãà, ùèð³ äðóç³, Çâè÷àéíî, â êîãî âîíè º, – Âò³øຠâñå, ïîâ³ð-áî, äðóæå! Øóêàé ó âñüîìó äîáðèé çíàê – Òà ñÿéâîì ì³ñÿöÿ â êàëþæ³ Í³ÿê íå âò³øèòèñü, í³ÿê!

3/2 0 13

*** Äîðîãà ñòð³÷êîþ – äîäîìó. Äî äîìó, äî ñâÿòèõ íèçèí! Ùîñü º çâîðóøëèâå ó öüîìó, Ùî áåðåæå â³ä ëþòèõ çèì, Ùî ïîò³ì áåðåæå é â³ä ñóìó ² ñïàòè ñåðöþ íå ä຅ Äîðîãà ñòð³÷êîþ – äîäîìó. Ùîñü äóæå òåïëå â öüîìó º... ×ÅÐÂÅÍÜ Ãîðîáö³ êóïàþòüñÿ â êàëþæ³, À íàä íèìè ëàñò³âêè ïðÿäóòü. Íà ãîðîä³, â ïîë³ ³ ó ëóç³ Áäæîëè çàêëîïîòàíî ãóäóòü. Íàä çåëåíèì, íàä êâ³òó÷èì ñâ³òîì Ñèíÿâà ðîçõëþïàëàñü ÿñíà. Ïàõíå êðîïîì, îã³ðêàìè, ë³òîì, ßê íåäàâíî ïàõëà ùå âåñíà... ² âáèðàºòüñÿ â êîëîññÿ çåðíÿ, ² ÷åðåøí³ ñï³þòü äå-íå-äå: Çàïàøíèé ÷åðâîíîùîêèé ÷åðâåíü Ïî äîðîç³ ïîâàãîì ³äå. ÄÓÌÀ ÏÐÎ ËÅËÅÊ Ïðèñâÿ÷óºòüñÿ ñåëó Ñåð㳿âêà Ïðèë³òàëè ëåëåêè ó òèõå ñåëî, Ùîâåñíè ó ñåëî ïðèë³òàëè. Ùî çíèêຠ³ ãèíå äàâíî òå ñåëî – Ìàáóòü, äèâí³ ëåëåêè íå çíàëè. Ïðèë³òàëè ó ñâ³é çà÷àðîâàíèé ðàé ²ç êðà¿â, êîòð³ âàæêî ä³ñòàòè. ² ñâ³òèëèñÿ ùàñòÿì òîä³ ÷åðåç êðàé ² ëåëåêà, é ëåëå÷èõà-ìàòè. ² ñïèíàëàñü ìàëå÷à â ñòàðîìó ãí³çä³ Íà ñâî¿ ùå òîíåñåíüê³ í³æêè, ² óñ³ì ¿ì òàê äóæå õîò³ëîñü òîä³ Íàä ñåëîì ïîë³òàòè õî÷ òð³øêè! ² ïîáà÷èòè âåñü öåé çàìð³ÿíèé êðàé, Òèõó ð³÷êó é çåëåíó òîëîêó, ² áàáóñþ ñòàðåíüêó, íàòîìëåíó âêðàé, Òàêó ð³äíó é òàêó îäèíîêó, Ùî ó òîìó ñåë³ òàê ñàìîòíüî æèëà Òà äóøåâíå òåïëî çáåð³ãàëà, ² ìàëåíüêå ñâîº ãîñïîäàðñòâî âåëà, ² ëåëåê ùîâåñíè çóñòð³÷àëà...

ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


13 ² çäàâàëîñü ïòàõàì, ùî çàâæäè íà ïîð³ Áóäå õàòà, ³ äàë³ äàëåê³... Òà æèòòÿ íå ñòî¿òü, ³ êîëèñü ó äâîð³ Íå ïîáà÷èëè äðóãà ëåëåêè. Î, ÿê áîëÿ÷å é ñóìíî ¿ì ñòàëî òîä³! – ͳáè ùîñü, òàê ïîòð³áíå, çëîìèëîñü... ² óïåðøå òîä³ ó ñòàðîìó ãí³çä³ Âñ³ ëåëåêè ðàçîì çàæóðèëèñü. Ò³ëüêè – ùî öå? Ïî÷óëîñÿ, ìîæå, çäàëÿ? Íà÷å ìóçèêà – ïëà÷ äèòèí÷àòè. ² âèíîñèòü íà ãàíîê ñâîº íåìîâëÿ Ìîëîäåíüêà óñì³õíåíà ìàòè... Òà íå ìàðåííÿ òî, íå âèä³ííÿ áóëî, ² íå ñíèëîñÿ òå é íå çäàâàëîñü! – Òî íàïåâíî â ñòàðå ïðèçàáóòå ñåëî Þíå ùàñòÿ íàçàä ïîâåðòàëîñü.

*** ß íå òâîÿ äðóæèíà, íå òâîÿ, ² íå êîõàíêà, çâàáëèâà é æàäàíà, Òà ò³ëüêè çíàþ, ùî óñþäè ÿ, Äå õîäèø òè, áî ÿ – òâîÿ êîõàíà. ß â äåðåâ³, ÿêå òè çìàëþâàâ, ² â ìîð³, äî ÿêîãî òè ïðè¿õàâ, Ó çàïàõàõ ç³â’ÿëèõ ï³çí³õ òðàâ, ² íàâ³òü ó ïîâ³òð³, êîòðèì äèõàâ. ß ó ñåðïàíêó ðàä³ñíîãî äíÿ ² â êðàïåëü äîùîâèõ çóõâàë³ì øóì³... Ïîâñþäè, äå íå êèíü – ïîâñþäè ÿ! Ïîâñþäè: ³ ó ðàäîñò³, ³ â ñóì³... Íåõàé âæå íå çóñòð³íåø òè ìåíå, Áî çóñòð³÷ íàøà âñÿ áóëà íåæäàíà, Òà ñê³ëüêè ðîê³â õàé íå ïðîìèíå – Çàëèøóñÿ, îäíàê, òâîÿ êîõàíà. ÍÀ ÇËÅÒ² ÎÑÅͲ Íà çëåò³ îñåí³ ñóìóº ï³çíº ë³òî, Íàêðó÷óº áàðîìåòðè íà äîù. Óñå, ùî â÷îðà ñîíöåì áóëî âìèòå, Ñüîãîäí³ ìîêðå-ìîêðå, í³áè õâîù. Íà çëåò³ îñåí³ áðèíÿòü îòàâè Ñìàðàãäîì ÷èñòèì çàï³çí³ëèõ òðàâ, ² ïåðåãóêóþòüñÿ ñí³â îêòàâè ²ç çàãàäêîâ³ñòþ í³÷íèõ çàãðàâ. Íà çëåò³ îñåí³ çíîâ çà ïòàõàìè Äóìêàìè ëèíåìî â äàëåêó äàëü. Íà çëåò³ îñ³íü øåëåñòèòü äîùàìè, – ¯é, ìàáóòü, ë³òà òåïëîãî íå æàëü...

Îëüãà ÂÀËÅÍÑÊÀß

ÌÍÅ ÒÅÁß ÍÈÊÎÃÄÀ ÍÅ ÏÎÍßÒÜ... ÐÀÑÑÊÀÇ Êàæäûé ÷åëîâåê, íàäåë¸ííûé âîîáðàæåíèåì, ìå÷òàåò õîòÿ áû îäíàæäû â æèçíè ïîáûâàòü â Ïàðèæå. Õóäîæíèê Âÿ÷åñëàâ Ëèâàäèí áûë ñ÷àñòëèâ îò òîãî, ÷òî åãî ìå÷òà ïðèîáðåëà ðåàëüíûå î÷åðòàíèÿ: òåïåðü îí íàõîäèòñÿ â Ïàðèæå, æèâåò â ìàëåíüêîé ãîñòèíèöå íà Ìîíìàðòðå, ãäå â îäíîé èç ÷àñòíûõ ãàëåðåé ïðåäñòàâëåíû åãî êàðòèíû. Îí ïîñåëèëñÿ â áîãåìíîì Ìîíìàðòðå - çíàìåíèòîì ðàéîíå õóäîæíèêîâ, àðòèñòîâ, ñëàâèâøåìñÿ ñâîèìè êàáàðå è íî÷íîé æèçíüþ. Êîíå÷íî, â þíîñòè ó íåãî áûë ñâîé âîîáðàæàåìûé Ïàðèæ, àññîöèèðóþùèéñÿ ñ íàêîïëåííûìè ïîçíàíèÿìè èç êíèã îá èñòîðèè Ôðàíöèè, èç ðîìàíîâ Áàëüçàêà, Ñòåíäàëÿ, Ãþãî, Ôëîáåðà, Ðîëëàíà, ñâÿçàííûé ñ èìïðåññèîíèñòàìè, õóäîæíèêàìè, êîòîðûå ñåëèëèñü â îêðåñòíîñòÿõ Ïàðèæà ïî áåðåãàì Ñåíû è æèëè â òåñíûõ ìàíñàðäàõ, ê êîòîðûì âåëè êðóòûå ïûëüíûå ëåñòíèöû; íåïðåìåííî ñ çàëàìè Ëóâðà, ãäå âûñòàâëåíû Äæîêîíäà, Íèêà Ñàìîôðàêèéñêàÿ è Âåíåðà Ìèëîññêàÿ, ñî ñòðîãîñòüþ ñðåäíåâåêîâîé ãîòèêè Íîòð-Äàìà; íî òîãäà åìó åù¸ íåäîñòàâàëî çíàíèé è âîîáðàæåíèÿ äëÿ òîãî, ÷òîáû ïîëíîñòüþ îùóùàòü âëàñòü Ïàðèæà íàä ñîáîé. Òîëüêî òåïåðü ó íåãî ïîÿâèëàñü âîçìîæíîñòü ïðî÷óâñòâîâàòü íà ñåáå âñþ ñèëó âîçäåéñòâèÿ ìàãèè ýòîãî ãîðîäà.  ãëóáèíå ñîçíàíèÿ âñå ýòè ìûñëè âíîâü çàâëàäåëè èì ïîñëå ïðèåçäà â Ïàðèæ, íî åìó íå õâàòàëî âðåìåíè çàäåðæàòüñÿ íà íèõ. Îí æèë, âäûõàë âîçäóõ Ïàðèæà, âñìàòðèâàëñÿ, âñëóøèâàëñÿ âî âñ¸ îêðóæàþùåå åãî, õîäèë ïî óëèöàì è ïàðêàì, îùóùàÿ ïðèÿòíóþ óñòàëîñòü, è íå ìîã óñíóòü ïî íî÷àì, ïåðåïîëíåííûé âïå÷àòëåíèÿìè îò óâèäåííîãî.


14

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

“Ñî âñåé Åâðîïû âî âñå âðåìåíà â Ïàðèæ ñúåçæàëèñü ìíîæåñòâî õóäîæíèêîâ, ïîýòîâ, ìóçûêàíòîâ è àðòèñòîâ â ïîèñêàõ âäîõíîâåíèÿ, - äóìàë Ëèâàäèí. – Çäåñü îñîáåííàÿ æèçíü, çäåñü äàæå âîçäóõ ïîëîí ðîìàíòèêè è ëþáâè.” Îí âñòàâàë óòðîì è óõîäèë íà íàáåðåæíóþ Ñåíû, èëè íà îñòðîâ Ñèòý ê ïðîñëàâëåííûì ñâÿòûíÿì: ñîáîðó Íîòð-Äàì è ÷àñîâíå Ñåíò-Øàïåëü. Ýñòåòèêà ýòîãî èçóìèòåëüíîãî ãîðîäà íå ìîãëà îñòàâèòü åãî ðàâíîäóøíûì ê óíèêàëüíûì ïðîèçâåäåíèÿì èñêóññòâà è àðõèòåêòóðû Ëóâðà, ìóçåÿ ä`Îðñý, Âåðñàëüñêîãî äâîðöà, Åëèñåéñêèõ ïîëåé, ñàäîâ Òþèëüðè, ìîñòîâ Ñîãëàñèÿ è Àëåêñàíäðà 111. Îäíî îãîð÷àëî Ëèâàäèíà: êîðîòêîå âðåìÿ ïðåáûâàíèÿ â Ïàðèæå – âñåãî ñåìü äíåé, ñëèøêîì ìàëî, ÷òîáû óâèäåòü è çàïå÷àòëåòü â ïàìÿòè îáëèê Ïàðèæà.

õîäèëîñü ñòîÿòü â äîðîæíûõ “ïðîáêàõ” â ïîòîêå ìàøèí. Áëàãîïîëó÷íî ïðèïàðêîâàâ àâòîìîáèëü, îíà îòïðàâèëàñü ïî ñòàðûì óëèöàì ñ êðóòûìè ñïóñêàìè è ñâåðíóëà íà óçåíüêóþ óëî÷êó ê äîìó, ãäå æèë Ïèêàññî. Èìåííî çäåñü, ó äîìà õóäîæíèêà, îíà íåâîëüíî âñïîìíèëà åãî ñëîâà: “Õóäîæíèê ïèøåò, ÷òîáû ïðîäàòü. Õîðîøèé õóäîæíèê ïðîäà¸ò òî, ÷òî ïèøåò”. “Âñå æèâîïèñöû íà÷èíàëè ñ Ìîíìàðòðà è òîëüêî íåìíîãèì èç íèõ óäàëîñü óâåêîâå÷èòü ñâî¸ èìÿ ïîäîáíî Ïèêàññî,”- ïîäóìàëà Ìèøåëü. Êðèòåðèåì äëÿ íå¸ ïðè âûáîðå õîðîøåé æèâîïèñè áûëà èíòóèöèÿ, âíóòðåííåå ÷óâñòâî, ê êîòîðîìó îíà ïðèñëóøèâàëàñü. Î÷åâèäíî, êòî-íèáóäü äðóãîé ìîã áû ðàñòåðÿòüñÿ ñðåäè êðàñî÷íîé ìíîãîëèêîñòè êàðòèí, íî òîëüêî íå Ìèøåëü, – îíà ÿñíî ïðåäñòàâëÿëà â ñâî¸ì âîîáðàæåíèè òó êàðòèíó, êîòîðóþ õîòåëà ïðèîáðåñòè. Ðàçìûøëÿÿ, ïîäîøëà ê íåáîëüøîé ãàëåðåå è âîøëà â íå¸.

Áûëî îáû÷íîå ïàðèæñêîå óòðî, êîãäà Ìèøåëü ïðîñíóëàñü, îòêðûëà ãëàçà è óëûáíóëàñü ëó÷àì ñåíòÿáðüñêîãî ñîëíöà, êîòîðûå ïðîíèêàëè ñêâîçü ëèñòâó ïëàòàíîâ â å¸ êîìíàòó. Åù¸ íåìíîãî ïîíåæèâøèñü â ïîñòåëè, îíà âñòàëà, íàêèíóâ ïåíüþàð, è íàïðàâèëàñü â âàííóþ êîìíàòó ïðèíÿòü êîíòðàñòíûé äóø. Ýòî òàê ðåäêî áûâàåò, êîãäà Ìèøåëü íå ñïåøèëà â ïàâèëüîí – íà ñú¸ìêè ôèëüìà â êèíîñòóäèþ! Ñåãîäíÿ ó íå¸ áûë ñâîáîäíûé äåíü. Îíà ïëàíèðîâàëà ïîåçäêó íà Ìîíìàðòð äëÿ âûáîðà êàðòèíû, êîòîðóþ õîòåëà ïðèîáðåñòè â ïîäàðîê ïîäðóãå êî äíþ ðîæäåíèÿ. Îíà îòïóñòèëà ïðèñëóãó, åé õîòåëîñü îòäîõíóòü è ïîáûòü íàåäèíå ñ ñîáîé. Çàâåðøèâ óòðåííèé òóàëåò, íàïðàâèëàñü â êóõíþ ïðèãîòîâèòü ñåáå ÷àøå÷êó ÷¸ðíîãî êîôå. Åé íðàâèëîñü, êîãäà ñïóñòÿ íåêîòîðîå âðåìÿ êóõíÿ íàïîëíÿëàñü ïðèÿòíûì è òåðïêèì àðîìàòîì ñâåæåñìîëîòîãî êîôå. Ïðèâåäÿ ñåáÿ â ïîðÿäîê, Ìèøåëü ïðèâû÷íî âçãëÿíóëà íà ñâî¸ îòðàæåíèå â çåðêàëî, óâèäåâ â í¸ì ñòðîéíóþ ìîëîæàâóþ æåíùèíó â ëèëîâîì áëóçîíå è áåëûõ îáòÿãèâàþùèõ äæèíñàõ. Îñòàëàñü äîâîëüíà ñîáîþ, è åäâà óëîâèìàÿ óëûáêà ìåëüêíóëà íà å¸ ëèöå. Âûéäÿ èç äîìà, îíà ñåëà â ìàøèíó è îòïðàâèëàñü â ðàéîí Ìîíìàðòðà. Ìàøèíà íåñëàñü ïî áóëüâàðàì ìèìî êîëîííàäû öåðêâè Ìàäëåí, ìèìî òåàòðà Ãðàíä-Îïåðà, ÷åðåç ìîñòû, ñîåäèíÿþùèå áåðåãà Ñåíû, ìèìî Åëèñåéñêèõ ïîëåé, ìèìî Äîìà èíâàëèäîâ, ãäå íàõîäèòñÿ ñàðêîôàã Íàïîëåîíà, âûñå÷åííûé èç êàðåëüñêîãî ïîðôèðà. Ìèøåëü ïî÷åìó-òî âñåãäà èñïûòûâàëà ÷óâñòâî ïàòðèîòèçìà, ïðîåçæàÿ ìèìî èñòîðè÷åñêèõ ìåñò, ãäå òâîðèëàñü èñòîðèÿ ôðàíöóçñêîãî ãîñóäàðñòâà, ñâÿçàííàÿ ñ èìåíàìè âåëèêèõ ëþäåé. Ñåãîäíÿ åé ïðîñòî âåçëî: íèãäå äîëãî íå ïðè-

Ýòî áûë êðóãëûé, íåáîëüøîé çàë, â òèøè êîòîðîãî, â öåíòðå íà ïîñòàìåíòå, âîçâûøàëàñü ìðàìîðíàÿ ñêóëüïòóðà îáíàæ¸ííîé Âåíåðû Ìèëîññêîé. Ïîñåòèòåëè ìîë÷à ñìîòðåëè íà ïðåêðàñíîå èçâàÿíèå. Ëèâàäèí ìíîæåñòâî ðàç âèäåë å¸ èçîáðàæåíèå, íî åìó åù¸ íå âåðèëîñü, ÷òî îí ñòîèò ïåðåä ïîäëèííèêîì. È êàçàëîñü, âñ¸ òåïëî ñåíòÿáðüñêîãî ñîëíöà âîïëîòèëîñü â ìðàìîðíîì òåëå Âåíåðû: â ëèíèè ïëå÷, â ïîâîðîòå ãîëîâû, â óïðóãîñòè äåâñòâåííîé ãðóäè, â èçãèáå á¸äåð, è äàæå â èçÿùåñòâå ïàëüöåâ íîã. Âî âñ¸ì å¸ îáëèêå, ëèíèÿõ òåëà çàêëþ÷åíî ñîâåðøåíñòâî. “Î÷åâèäíî, ñêóëüïòîð, íåèçâåñòíûé àâòîð ñòàòóè, õîòåë âîïëîòèòü â îáðàçå Âåíåðû Ìèëîññêîé ñâîé èäåàë ÷èñòåéøåé êðàñîòû, ãàðìîíèè è ãðàöèè,”- ïîäóìàë Ëèâàäèí, âîñòîðãàÿñü óâèäåííûì. Îí âûøåë èç Ëóâðà íà îñâåù¸ííóþ òåïëîì îñåííåãî ñîëíöà ïëîùàäü è íàïðàâèëñÿ íà íàáåðåæíóþ Ñåíû, ãäå èì îâëàäåëî æåëàíèå íåìíîãî ïîðàçìûñëèòü, ïðèâåñòè â ðàâíîâåñèå è ïîðÿäîê ñâîè ÷óâñòâà. Õóäîæíèê ñèäåë íà íàáåðåæíîé, îò âîäû Ñåíû òÿíóëî ïðîõëàäîé è ñâåæåñòüþ. Ïîãðóçèâøèñü â ñâîè ìûñëè, îí èçðåäêà îòâëåêàëñÿ è íàáëþäàë, êàê ïàññàæèðñêèå êàòåðà, ïðîïëûâàÿ ìèìî, âåñåëî ïîêðèêèâàëè. Çäåñü, ñðåäè ìíîãîãîëîñîãî ãîâîðà è îòäàë¸ííîãî ðîêîòà Ïàðèæà, åìó õîðîøî ìûñëèëîñü.  Ëóâðå, ñîçåðöàÿ øåäåâðû ìèðîâîãî èñêóññòâà, îí çàäóìàëñÿ î ãåíèàëüíîñòè, çàäàâàÿñü âîïðîñîì: “ ÷¸ì ýòî ïðîÿâëÿåòñÿ? Çàíèìàÿñü òâîð÷åñòâîì, õóäîæíèêè ïèøóò êàðòèíû. Ãåíèé æå ñîçäà¸ò ïîëîòíà! Åãî äóõ ñâîáîäåí, íè÷åì íå îãðàíè÷åí, íå îòÿãîù¸í, íå ñâÿçàí. Îí òâîðèò! Íî íå êàæäûé õóäîæíèê, äîñòèãàÿ âåðøèíû ìàñòåðñòâà, ïðèçíàí ãåíèå셔 Åãî ìûñëè ïðåðâàë ïðèõîä ñòàðèêà, êîòîðûé ñåë ðÿäîì ñ íèì, ïîëîæèâ ñåðûé èçíîøåííûé áåðåò ñåáå íà êîëåíè. Âÿ÷åñëàâ óëûáíóëñÿ, âçãëÿíóâ ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


15 íà íåãî. Ñòàðèê ïîøåâåëèëñÿ, ïîêà÷àë ãîëîâîé è ñêàçàë, î÷åâèäíî, îòâå÷àÿ íà ñâîè ìûñëè: “Îëÿ-ëÿ!”, - è òÿæêî âçäîõíóë. Ïîñòåïåííî â íåáå ðàñòâîðèëîñü áëåêëîå çàêàòíîå çîëîòî, è Ïàðèæ ïîãðóæàëñÿ â âå÷åðíèå ñóìåðêè. Íàïðàâëÿÿñü â ãîñòèíèöó, Ëèâàäèí ïîäóìàë î òîì, ÷òî â ìèðå âñå ñòàðèêè ïîõîæè: òðîãàòåëüíû è áåççàùèòíû.  Ïàðèæå îí ïîíÿë, ÷òî çíàêîìñòâî ñ ãîðîäîì óñèëèëî åãî èíòåðåñ ê ôðàíöóçñêîìó èñêóññòâó è êóëüòóðå. Âñ¸ âîêðóã ïðèòÿãèâàëî ýòîò èíòåðåñ. – âïëîòü äî àðõèòåêòóðíîé ìíîãîëèêîñòè ïàðêîâ Âåðñàëÿ, ãäå ïîëíû âåëèêîëåïèÿ àíñàìáëè òðîííûõ è áàëüíûõ çàëîâ, íàðÿäíûõ êàïåëë, çåðêàëüíûõ ãàëåðåé, òåððàñ è ôîíòàíîâ. Îíè íåïðîèçâîëüíî âîçâðàùàëè Ëèâàäèíà ê ìûñëÿì îá óøåäøèõ âðåìåíàõ è ëþäÿõ, èìåíà êîòîðûõ ïðîñëàâèëè Ôðàíöèþ. “ òèøèíå ýòèõ ñàäîâ, - äóìàë îí, - âîçìîæíî, ïðîãóëèâàëñÿ Íàïîëåîí, âûíàøèâàÿ ñâîè ãðàíäèîçíûå ïëàíû, à Æîçåôèíà â îæèäàíèè îäèíîêî ñèäåëà íà ñêàìüå â äàëüíåé àëëåå, íå ìåøàÿ åìó äóìàòü.” Èìåííî çäåñü ó íåãî ñëîæèëîñü âïå÷àòëåíèå, ñëîâíî âðåìÿ îñòàíîâèëî ñâîé áåã. Íà âñ¸ì óãàäûâàëàñü ïå÷àòü ñòîëåòèé: ïî÷åðíåâøàÿ ïîçîëîòà, îáðàìëÿþùàÿ çåðêàëà, ïîòóñêíåâøèé õðóñòàëü êàíäåëÿáðîâ, ë¸ãêàÿ çàïûë¸ííîñòü íà ðîñêîøíîé ìåáåëè è ãîáåëåíàõ, ñò¸ðòîñòè ñòóïåíåé ìðàìîðíûõ ëåñòíèö. Åìó ïðåäñòàâèëîñü âïîëíå âåðîÿòíûì âñòðåòèòü çäåñü, â ïûøíûõ çàëàõ Âåðñàëÿ, ìàäàì Ïîìïàäóð, ìèðíî áåñåäóþùóþ ñ Ëþäîâèêîì ÕVI. Âÿ÷åñëàâà ñåé÷àñ íå óäèâèëî áû ïîÿâëåíèå ðÿäîì ñ íèì Âîëüòåðà, ãëóáîêîìûñëåííî ðàçìûøëÿâøåãî íàä áûñòðîòå÷íîñòüþ æèçíè, ñîçåðöàÿ êðóæåíèå ñóõèõ ëèñòüåâ â ñóìðà÷íûõ âîäàõ áàññåéíîâ.  Âåðñàëå, âäàëè îò ñóåòíîãî Ïàðèæà, â òèøè áóäíè÷íîãî äíÿ, åãî ïðåñëåäîâàëè ìûñëè, ñëîâíî ïðèçðàêè ëþäåé è ñîáûòèé îòäàë¸ííûõ èñòîðè÷åñêèõ ýïîõ, î òîì, ÷òî àðõèòåêòóðíûå ñîîðóæåíèÿ çäàíèé îñòàþòñÿ íà âåêà, íàäîëãî ïåðåæèâàÿ ñìåíÿþùèåñÿ ïîêîëåíèÿ ëþäåé. È, ïðîùàÿñü ñ Âåðñàëåì, Ëèâàäèí ñ ãðóñòüþ íàáëþäàë, êàê ñ êóñòàðíèêîâ è äåðåâüåâ â ðàçìåðåííîé ïîñëåäîâàòåëüíîñòè îïàäàëè æåëòåþùèå ëàïàòûå ëèñòüÿ, ïîêðûâàþùèå çåðêàëüíóþ ïîâåðõíîñòü áåñ÷èñëåííûõ âîäî¸ìîâ ïàðêà, è åìó ïîäóìàëîñü, ÷òî âðåìÿ äâèæåòñÿ ñ ðàçëè÷íîé ñêîðîñòüþ â ðàçíûå ýïîõè.  ãàëåðåå Ìèøåëü ñ óäîâîëüñòâèåì è íå ñïåøà ðàññìàòðèâàëà êàðòèíû. Ñðåäè ìíîæåñòâà æèâîïèñíûõ ðàáîò å¸ âíèìàíèå çàäåðæàëîñü íà õóäîæåñòâåííûõ ïðîèçâåäåíèÿõ, îíè âûäåëÿëèñü ñâîåé íåîáû÷íîñòüþ è ÿðêîé äåêîðàòèâíîñòüþ öâåòà. Çàèíòåðåñîâàâøèñü àâòîðîì ðàáîò, Ìèøåëü ïîäîøëà áëèæå ê êàðòèíàì è ïðî÷èòàëà â ïðàâîì óãëó èìÿ õóäîæíèêà. Åé ïîêàçàëîñü, ÷òî

îíà åãî çíàåò. “Î÷åâèäíî, ýòî îí, òîò ìîëîäîé íà÷èíàþùèé õóäîæíèê Âÿ÷åñëàâ Ëèâàäèí, ñ êîòîðûì ÿ ñíèìàëàñü â ôèëüìå Àëåêñàíäðà Áåðãà “Îñåííÿÿ ðàïñîäèÿ”, - ïîäóìàëà îíà. Ÿ îõâàòèëî íåïîíÿòíîå ÷óâñòâî, è îíà íå ìîãëà äàòü ñåáå îò÷¸ò â ïðè÷èíå ñâîåãî íåîáúÿñíèìîãî ýìîöèîíàëüíîãî ñîñòîÿíèÿ. Íàõëûíóâøèå âîñïîìèíàíèÿ ñðàçó æå ïåðåíåñëè å¸ íà äâàäöàòü ëåò íàçàä, êîãäà íà ñú¸ìî÷íîé ïëîùàäêå âïåðâûå óâèäåëà Âÿ÷åñëàâà, è îí çàïîìíèëñÿ åé èìåííî òàêèì: âûñîêàÿ, ñòðîéíàÿ ñòàòü è âûðàçèòåëüíîå, çàïîìèíàþùååñÿ, êðàñèâîå ëèöî ñî ñëåãêà íàäìåííûì âçãëÿäîì.  çàäóì÷èâîñòè îíà ñòîÿëà âîçëå ïîëîòåí. Íåîæèäàííî å¸ âîñïîìèíàíèÿ ïðåðâàë ÷åé-òî ãîëîñ, ïðîçâó÷àâøèé ñîâñåì ðÿäîì. - Âàì íðàâÿòñÿ êàðòèíû? - Äà, íðàâÿòñÿ, - Ìèøåëü îãëÿíóëàñü. Îò íåîæèäàííîñòè îíà âçäðîãíóëà, óâèäåâ ðÿäîì õóäîæíèêà Âÿ÷åñëàâà Ëèâàäèíà. Îíà îùóòèëà äóøåâíîå ñìÿòåíèå, íå ìîãëà ïîâåðèòü â ðåàëüíîñòü ýòîé âñòðå÷è, å¸ ïåðåïîëíÿëî ðàäîñòíîå âîëíåíèå. - Çíàåøü, ÿ òàê è ïîäóìàëà, ÷òî ýòî òû! – Îí âíèìàòåëüíî ñìîòðåë íà íå¸. Ìèøåëü ñìóù¸ííî óëûáíóëàñü. - Ðàçâå òû ìåíÿ íå ïîìíèøü? Ìû ñ òîáîé ñíèìàëèñü ó Áåðãà â ôèëüìå “Îñåííÿÿ ðàïñîäèÿ”, - ïðîèçíåñëà îíà òèõî. - Ìèøåëü… íåóæåëè ýòî òû? ß î÷åíü ðàä íàøåé âñòðå÷å! – Õóäîæíèê ñíÿë êàðòèíó è ïîäàë å¸ Ìèøåëü. – Õî÷ó ïîäàðèòü ñâîþ êàðòèíó òåáå íà ïàìÿòü î íàøåé âñòðå÷å. - Áëàãîäàðþ, ìíå î÷åíü ïðèÿòíî â ïîäàðîê îò òåáÿ ïîëó÷èòü êàðòèíó, - ñêàçàëà îíà . - ß òîæå ðàäà âñòðå÷å çäåñü, â Ïàðèæå, ÷åðåç ñòîëüêî ëåò. Îíè çàøëè â ìàëåíüêîå êàôå, òåððàñà êîòîðîãî áûëà çàâèòà ãóñòîé çåëåíüþ ïëþùà. Ðàñïîëîæèâøèñü óäîáíî çà ñòîëèêîì, îíè ïèëè áóðãóíäñêîå âèíî, ðàçãîâàðèâàëè è ñìåÿëèñü, âñïîìèíàÿ êóðü¸çíûå ýïèçîäû, ñâÿçàííûå ñî ñú¸ìêîé íåêîòîðûõ ñöåí ôèëüìà. Ëèâàäèí ñ èíòåðåñîì ñìîòðåë íà Ìèøåëü, ïîéìàâ ñåáÿ íà ìûñëè, ÷òî â íåé áûë òîò íåóëîâèìûé ôðàíöóçñêèé øàðì âî âñ¸ì, êîòîðûé íåâîçìîæíî îáúÿñíèòü: â ñëàáîì, åäâà óëîâèìîì çàïàõå ïàðôþìà, èñõîäÿùåì îò å¸ âîëîñ è îäåæäû, â íèçêîì ïåâó÷åì ãîëîñå, â êîêåòëèâîì íàêëîíå ãîëîâû, â âîïðîøàþùåì âçîðå, â çàãàäî÷íîé ïîëóóëûáêå è â ýòîé ë¸ãêîñòè, íåïðèíóæä¸ííîñòè âåäåíèÿ áåñåäû ñ áûñòðîé ñìåíîé òåì. - ß òåáÿ íå ïîíèìàþ, - ñêàçàëà Ìèøåëü, ñìîòðÿ ñêîëüçÿùèì âçãëÿäîì íà Âÿ÷åñëàâà. – Ïî÷åìó òû íå çàõîòåë áîëüøå ñíèìàòüñÿ, áðîñèë àêò¸ðñêóþ ïðîôåññèþ? Ðåæèññ¸ðû íåîäíîêðàòíî òåáå ïðåäëàãàëè ðîëè â êèíî. Ñ òàêîé, êàê ó òåáÿ, ôàêòóðîé: âûñîêèé, ïîäòÿíóòûé, ñî ñâîåîáðàçíîé


16 è âïå÷àòëÿþùåé âíåøíîñòüþ – òû ìîã áû ñäåëàòü ïðåêðàñíóþ êàðüåðó àêò¸ðà. Òû ñòàë õóäîæíèêîì, – ïî÷åìó? - Õîðîøî, ÿ îòâå÷ó íà òâîé âîïðîñ. – Îí çàäóì÷èâî ñìîòðåë íà ñâåðêàþùèé çîëîòèñòîøàôðàííûé ëó÷ ñîëíöà, êîòîðûé ïðîáèâàëñÿ ñêâîçü æèâóþ ñòåíó ïëþùà. Áûëî óþòíî è òèõî. Êðîìå íèõ ñ Ìèøåëü è âëþáë¸ííîé ïàðî÷êè ôðàíöóçîâ çà ñîñåäíèì ñòîëèêîì, íà òåððàñå êàôå íèêîãî íå áûëî. - Àêò¸ð, ìíå êàæåòñÿ, – ýòî ïðîôåññèÿ, ãäå íåâîçìîæíà ñâîáîäà òâîð÷åñòâà. Àêò¸ð â ðóêàõ ðåæèññ¸ðà ÿâëÿåòñÿ ìÿãêèì, ãèáêèì ìàòåðèàëîì, ñëîâíî ãëèíà, êîòîðàÿ íåîáõîäèìà ðåæèññ¸ðó, êàê è ñêóëüïòîðó, äëÿ âàÿíèÿ îáðàçà, çàäóìàííîãî èì. Ïðîôåññèÿ àêò¸ðà çàâèñèìàÿ, íèêîãäà îí ñåáå íå ïðèíàäëåæèò, åñëè äàæå çíàìåíèò. Ìåíÿ áû ýòî òÿãîòèëî. ß èñêàë òàêîé âèä äåÿòåëüíîñòè, ãäå âîçìîæíî ïîëíîå ñàìîâûðàæåíèå â òâîð÷åñòâå. ß ñòàë õóäîæíèêîì. Ñâîè ìûñëè è ÷óâñòâà ÿ îáëåêàþ â öâåò è ôîðìó è ïåðåíîøó íà õîëñò. Ñòèëü, â êîòîðîì íàïèñàíû ìîè êàðòèíû, ÿ äîëãî èñêàë è âñ¸ æå íàø¸ë, äàë åìó íàçâàíèå “ïîëèòîí”- ïîëèôîíè÷åñêîå âîñïðèÿòèå êîëîðèòà. ß ñâîáîäåí â òâîð÷åñòâå, è òåì ñ÷àñòëèâ. Ëèâàäèí ìîë÷à âçÿë å¸ óçêóþ ðóêó â ñâîè ëàäîíè è ñïðîñèë: - À â ÷¸ì òâî¸ ñ÷àñòüå, Ìèøåëü? Ñëåãêà íàêëîíèâ ãîëîâó, îíà ìîë÷àëà, çàòåì âçÿëà ñî ñòîëà áîêàë ò¸ìíîãî âèíà è ïîäíåñëà ê ãóáàì, îòïèâ ãëîòîê, ïîñòàâèëà îáðàòíî. - Òû ñïðîñèë î ñ÷àñòüå, - ñêàçàëà îíà. - Ñ÷àñòüå â òîì, ÷òî ó ìåíÿ åñòü ñëàâà è äåíüãè. Òû åù¸ ãîâîðèë î ñâîáîäå, íî áåç äåíåã ñâîáîäû â òâîð÷åñòâå íå áûâàåò! Îíà áðîñèëà ïûòëèâûé è âûðàçèòåëüíûé âçãëÿä íà õóäîæíèêà, óëûáàÿñü òîëüêî êðàåøêîì ãóá. - Ìèøåëü, - ìÿãêî âîçðàçèë Ëèâàäèí, - êàê òåáå îáúÿñíèòü? Ïîéìè, ñâîáîäíûé õóäîæíèê - ýòî íå ïðîôåññèÿ, à ñîñòîÿíèå äóøè. - Ìíå òåáÿ íèêîãäà íå ïîíÿòü, - ãðóñòíî îòâåòèëà Ìèøåëü è ñ ìåëîäè÷íûì ãðàññèðîâàíèåì ïðîòÿíóëà. - Î-î-î! Ýòà ïðåñëîâóòàÿ, çàãàäî÷íàÿ ñëàâÿíñêàÿ äóøà… Îíè âûøëè èç êàôå. Ãîðîä ñâåòèëñÿ ìíîæåñòâîì ðàçíîöâåòíûõ îãíåé, êîòîðûå, äðîæà, îòðàæàëèñü â âîäàõ Ñåíû.  ýòîò âå÷åð Âÿ÷åñëàâ Ëèâàäèí óåçæàë èç Ïàðèæà.

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

Âàñèëèé ÑÛרÂ

*** Ñåñòðå Èííå ß ñ ïàñìóðíûì ëèêîì èêîííûì Âîð÷ó íà äîæäè, íå øóòÿ. Êàê ñòðî÷àò ïî ñò¸êëàì îêîííûì Õîëîäíûå êàïëè äîæäÿ! Ìîé ïàðê. Îí óíûë è ðàñòåðÿí, Äëèííåé åãî ãðóñòü è äëèííåé Îò âñåõ ýòèõ ìîêðûõ èñòåðèê  òå÷åíèå íåñêîëüêèõ äíåé. Ëèøü ñåðûå ìîêðûå êîñòè Ìíå, æàëóÿñü, âûñòàâèë îí, Âñå â ÷åðíûõ ïóãàþùèõ ãðîçäüÿõ Ñâàëèâøèõñÿ ñ íåáà âîðîí. Âîð÷ó. È, íàâåðíîå, ïðàâ ÿ. Áåç äåëà, óíûëûé íà âèä È äëèííûé, êàê øåÿ æèðàôüÿ, Ìîõåðîâûé øàðôèê âèñèò. È çàÿ÷üÿ øàïêà, è øóáà Âèñÿò, âòèõîìîëêó ñìåÿñü... Êîíå÷íî, âåäü ýòî íå øóòêà – Äîæäè çàòÿæíûå è ãðÿçü! Ñèäè ó îêíà ñåáå ñèäíåì, Îò ñêóêè êâàðòèðíîé âîð÷è... À ìîæåò, è âïðÿìü ïîìåñèòü ìíå Ãðÿçèùó, íàäåâ êèðçà÷è? Âåäü ìåñÿò, ñìîòðþ, ïåøåõîäû Ÿ â ýòó ñëÿêîòü è õìàðü!.. À â óæàñ õîòü êòî-òî ïðèõîäèò Îò ìûñëè, ÷òî ýòî – ÿíâàðü?

ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


17

*** ß ñ ðûáàëêè âîçâðàùàþñü  ãëóøü êâàðòèðû, ãäå æåíà, Ãäå òàðåëî÷êà áîðùà åñòü È áóòûëî÷êà âèíà, Ãäå, óñòàâ ÷óæèì êàçàòüñÿ, Ãðóñòü ñ ëèöà ñîãíàâ è õìóðü, Æä¸ò ìåíÿ ôàíòàñò Êàçàíöåâ Ñî ñâîåé ïëàíåòîé áóðü, Ãäå ñîâñåì íå âåëè÷àâî – ×óòü ëóêàâî, áåç ñòûäà, Ñìîòðèò ñ ôîòêè Ëåâ Ëàíäàó – Ãåíèé, áàáíèê õîòü êóäà, È, ê áîëüøîé ñâîåé äîñàäå, Ñ ôîòêè, âûðåçàííîé ìíîé, Ñìîòðèò â ñòîðîíó Àñàäîâ, Ïîòîìó ÷òî îí ñëåïîé... Äî ñâèäàíüÿ, ñèíèé-ñèíèé, Ìèëûé ñåðäöó áèíò ðåêè, È íàä íåé â ïîêëîíàõ èâû, È ó íîã èõ – ÷åëíîêè! Âïåðåäè ìåíÿ íåñïåøíî, Êàê áàäüþ, íåñÿ æèâîò, Ïîæèëîé çíàêîìåö çäåøíèé Ïî òðîïèíî÷êå èäåò. ß çà íèì èäó íåñìåëî È óëûá÷èâî ñëåæó, Êàê ïîëç¸ò áðîíçîâîòåëûé Ïî åãî ôóðàæêå æóê, Êàê ðàçáåãàëèñü ðîìàøêè, Êàê èõ âûâîäêè ãóñòû, Îò òåïëûíè – íàðàñïàøêó Áåëîçóáûå èõ ðòû Ñìîòðÿò íàì âäîãîíêó òîìíî... Õîðîøè ìåñòà îêðåñò! ... Âîí è ðîò ðàñêðûë ñâîé òåìíûé, Âåñü â îêóðêàõ, ìîé ïîäúåçä. È î í¸ì óïîìíèòü ñòîèò: Äóøíî â í¸ì, è æàðêî â í¸ì, Êàê çèìîé – â êîðîâüåì ñòîéëå, Êàê â ñàðàå – ëåòíèì äí¸ì. À â ïîäâàëå – òå æå âñïëåñêè, Òîò æå òóò ìóøèíûé ñúåçä. À îãóð÷èê äåðåâåíñêèé Ïàõíåò, ÷-÷¸ðò, íà âåñü ïîäúåçä, Ñëîâíî èì âåñü äåíü òðÿñëè çäåñü Äâóì íîçäðÿì ìîèì íàçëî: Ñíîâà ìîé ñîñåä, ñ÷àñòëèâåö, Åçäèë ê ìàòóøêå â ñåëî...

*** Áûë äåíü êàê äåíü. Çàäóì÷èâûé è äðåâíèé. Øóðøà ëèñòâîé è ïîä âîðîíèé êðèê, Âîäèë ñåíòÿáðü òîñêó ïî âñåé äåðåâíå, Êàê ëîøàäü âîäèò ïîä óçäöû ìóæèê. Íà âñå ñàäû, íà ðîùè è ïîñàäêè Ëåãëà åãî æåëòåþùàÿ âëàñòü, È ãðÿçü, ÷åðíåå ïèêîâîé äåñÿòêè, Íà óëî÷êàõ íåäëèííûõ ðàçëåãëàñü, È âåòåð ñòàë ïðîõëàäíåé, çàóíûâíåé. Ñáåæàâøèé àâãóñò ñàì íåäåëè äâå Ñîïèò, íàâåðíî, ãäå-íèáóäü è íûíå  ñûðîé, îò âåòðà ãíóùåéñÿ òðàâå. Ñîïèò è ïî÷òàëüîí îò ñóìêè ïîëíîé, Âñòðåâîæåííûé íà ýòîò ðàç âñåðü¸ç, Çàäóìûâàÿñü êðåïêî, õîòü è ïîìíÿ, Êîìó, êóäà è ÷òî óæå ðàçí¸ñ. À äóìàòü åñòü î ÷åì åìó, ïîâåðüòå: Òðåâîãîé ìûñëè òàê åãî ãóñòû! Âåäü òåëåãðàììó íàäîáíî î ñìåðòè Ñâîåé îäíîñåëü÷àíêå çàíåñòè. Åùå åé íåâäîì¸ê, ÷òî îí, íà ñïèíó Çàêèíóâ ñóìêó, îïå÷àëèâ ðîò, Ñ ãàçåòêîé ëåãêîìûñëåííîé – è ìèíó Äëÿ ñåðäöà ìàòåðèíñêîãî íåñåò. Íó êàê âðó÷èòü å¸, êîãäà íå ñòîåê, Äîÿðêå òîé, äîæèâøåé äî ñåäèí, Äî âåñòî÷êè, ÷òî íà îäíîé èç ñòðîåê Ïîãèá åå òðèäöàòèëåòíèé ñûí? Êàê áóäòî íàâîðîæåíî, êàê áóäòî È æèçíè íåò, à ñìåðòü îäíà ñåé÷àñ... È âñïîìèíàë îí, øë¸ïàÿ, ïîïóòíî Î äíÿõ âîåííûõ áàáóøêèí ðàññêàç, Î ÷åðíûõ äíÿõ, êàê ïåðüÿ íà âîðîíàõ... Êðîâàâàÿ ñ ôðîíòîâ òÿíóëàñü íèòü, È åé, êàê ïî÷òàëüîíøå, ïîõîðîíîê Íåìàëî äîâåëîñü ïåðåíîñèòü. È òàì, êóäà íîãà åå ñòóïàëà, Îò ãîðåñòíûõ áóìàæíûõ ýòèõ ìèí Ðûäàíèé òîæå ñëûøàëîñü íåìàëî, Íåìàëî ïîñëå âèäåëîñü ñåäèí. È ñðåäü ëþäåé ñëîæèëàñü ïîãîâîðêà, Îñòàâøàÿñÿ â ïàìÿòè íàâåê, ×òî ïî÷òàëüîí, õîòü êàê ýòî íè ãîðüêî,  âîéíó åñòü ñàìûé ñòðàøíûé ÷åëîâåê. È çíàëà ïîãîâîðêó âñÿ ñòðàíà. Âñ¸ ýòî òàê. Íî òî áûëà âîéíà...


18

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

ÈÇ ËÅÒ ÎÒÐÎ×ÅÑÊÈՅ …È ïðîñèò óòðîì áàáóøêà Ìàðôóøà, ×òîá ÿ îñòàâèë êíèæêó íàêîíåö, Äà âçÿë áû äà ïîçàâòðàêàë, äà ëó÷øå Óæ ðàñïèëèë áû âèøíþ äëÿ äðîâåö. – Òû âîò ÷òî... îòëîæè ïîêà Áàæîâà, – Íå óêðàäóò: çäåñü íåêîìó óêðàñòü. È âîò ðû÷èò â ðóêå ìîåé íîæîâêà, Îïèëêàìè çàõëåáûâàÿñü âñëàñòü. È æåëòèçíà èõ çàñåâàåò òóò æå, Õîòü âåòåðîê óíûë åùå è ñëàá, È çåìëþ, çàòâåðäåâøóþ îò ñòóæè, È êðåñòèêè íà íåé îò êóðüèõ ëàï... Æåëòåÿ áðþøêîì, ïàäàåò êîëîäêà. Íî ñêàçû ìíå áàæîâñêèå ìèëåé: ß ïðî Ñèíþøêèí äóìàþ êîëîäåö, Ïðî Åðìàêîâûõ áåëûõ ëåáåäåé... Âîëøåáíèê îí, Áàæîâ! Ëåãêî è ïðîñòî, È, êàæåòñÿ, íå íàïðÿãàÿ ñèë, Âñþ â ñàìîöâåòàõ, ñêàçî÷íóþ ïðîçó Ê äóøå ìîåé ðåáÿ÷üåé ïðèðàñòèë. ß â ìûñëÿõ âåñü – íî âèæó, äåä Âàêóëà Èäåò êî ìíå: îí æàæäåò ñóåòû. À íó, ïèëà, æåëåçíàÿ àêóëà, Ïîêàçûâàé, íà ÷òî ñïîñîáíà òû! – Ðàçâåÿòü, âèæó, íàäî åìó ñêóêó, ×òî äóøó, ñëîâíî ðàíó, áåðåäèò. Ñâîþ ïåðåáèíòîâàííóþ ðóêó Âñ¸ íÿíü÷èò, êàê ìëàäåíöà, íà ãðóäè. È õîòü ñëîìàë âåñíîé åùå, â àïðåëå – Ñðàñòàåòñÿ ñ òðóäîì. Ñòðàäàåò äåä: Íó ÷òî æ, îí áûë â Îñâåíöèìå – íà òåëå Íè îäíîãî æèâîãî ìåñòà íåò! Ðàññïðàøèâàë íå ðàç åãî îá ýòîì, Íî ñëûøàë òîëüêî: “Êàê-íèáóäü ïîòîì... Èíòåðåñóéñÿ, âíó÷åê, ýòèì ñâåòîì, – À ÿ âåäü ïîáûâàë íà ñâåòå òîì!” Äâà äíÿ íàçàä îí ðàññêàçàë ìíå âñ¸ æå. È íà ïå÷è ÿ ÷óâñòâîâàë âñåðü¸ç, Êàê øåë è øåë äî ñàìûõ ïÿò ïî êîæå, Êðåï÷àÿ ñ êàæäûì óæàñîì, ìîðîç. À íî÷üþ ÿ, íå ñïÿ, óñëûøàë ñòîíû Èç ñïàëåíêè åãî. Êàçàëîñü ìíå, Íà ãðóäü åìó íàâàëèâàëè òîííû, Èëè øòûêîì ïèñàëè íà ñïèíå. È ìûñëü â áàøêå áàáàõíóëà, êàê âûñòðåë, ×òî ñòîíû ýòè òÿæêèå åãî Åñòü ïëàòà çà ðåáÿ÷üå ëþáîïûòñòâî Íàñòûðíîãî âíó÷îíêà ñâîåãî.

3/2 0 13

*** “Äóáîâ ðàññòðåëÿííûõ ñòâîëû...” (Íèêîëàé Ãðèáà÷åâ) “ß ó÷óñü ãåðîéñòâó ó äåðåâüåâ...” (Âàñèëèé Øàáàíîâ) Ãîòîâèòüñÿ ê çèìå ñ èþëÿ íóæíî, Õîòü ìîêíóòü è íå â ìåðó áóäåò ÷óá, È ïîòîìó ðàñïèëèâàåì äðóæíî Ïðèòÿíóòûé èç ðîùè ìåðòâûé äóá. Òÿíóë åãî, êîíå÷íî, ìîùíûé òðàêòîð Ñ ãîðÿ÷èì äëèííûì ðûëîì, äåëîâîé, Íî âñå ðàâíî âèçæàëè äèêî òðàêè, Ñóãëèíîê çàãðåáàÿ ïîä ñîáîé. Ðû÷àë è ñàì îí äèêî ïî íèçîâüþ, Ãäå øëà, ãðåìÿ, òðè äíÿ íàçàä ãðîçà. Êàçàëîñü íàì, ñåé÷àñ íàëüþòñÿ êðîâüþ Åãî äâå ôàðû æåëòûå – ãëàçà. À ïðèòÿíóë – è ìàñëÿíûå ñîïëè Èç äâèãàòåëÿ ïîä ñåáÿ ïóñòèë, È âûäîõëèñü, íàâåðíî, âñå òå ñîòíè Çàëîæåííûõ â íåì ëîøàäèíûõ ñèë. Íàì æàëü, êîíå÷íî, äóáà-âåëèêàíà (Íå æåëóäè ó íàñ âìåñòî ñåðäåö), Èçðûòîãî ìîðùèíàìè ÷åêàííî È ìîëíèåé äîáèòîãî âêîíåö! Íî – ïèëèì ìû. Äðåâåñíûì ýòèì ïðàõîì Âñå ìûñëè íàøè çàíÿòû ñåé÷àñ. Ëèøü äðÿõëûé òîïîëü, êàæåòñÿ, ñî ñòðàõîì Ïîñìàòðèâàåò èçäàëè íà íàñ. Íî ñ ëþáîïûòñòâîì, íå áîÿñü è çíîÿ È íàëåãàÿ ïëå÷èêîì íà òûí, Íà öûïî÷êàõ ñâîèõ çåë¸íûõ ñòîÿ, Ïîñìàòðèâàåò þíûé ãåîðãèí. Ùåêî÷åò íîçäðè îñòðûé çàïàõ ïîòà, Áëåñòÿò íà ñîëíöå ïîòíûå òåëà... È âäðóã âíåçàïíî, äëèííî ó êîãî-òî Æåëåçíûì ìàòîì âñêðèêíóëà ïèëà! È äâå ðóêè, ñèíåÿ îò íàêîëîê, Ðâàíóëè íà ñåáÿ å¸! Îíà, Íàâåðíî, íàïîðîëàñü íà îñêîëîê: Íàâåðíî, ðîùåé òîæå øëà âîéíà. Ìû ìó÷èëèñü, ìû ëåçëè âîí èç êîæè! Íî ìû, ïðåîäîëåâ è ïîò è çíîé, Îñêîëîê ýòîò âûëîìàëè âñ¸ æå, Çàðæàâëåííûé, ñ ëàäîíü âåëè÷èíîé, Âîíçåííûé è áåçæàëîñòíî è ñèëüíî, Íåìàëî æèçíè â äóáå ïîãóáÿ.

ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


19

Ïðîñòè íàñ, ôðîíòîâàÿ äðåâåñèíà, ×òî ïîñëå ñìåðòè ëå÷èì ìû òåáÿ! Òåïåðü è ìû óâèäåëè, óçíàëè, ×òî, âòÿíóòûå â äåéñòâèÿ âîéíîé, Äåðåâüÿ íàøè òîæå âîåâàëè, Äà åùå êàê! – íå ïîêèäàÿ ñòðîé... ÂÎÑÏÎÌÈÍÀÍÈÅ Þðå Îëåéíèêó, ïîýòó ìèëîñòüþ Áîæüåé ...È âñïîìíèë ÿ îäíàæäû íà äîñóãå È ãðóïïó âîéñê, è ÷àñòü ñâîþ, è âçâîä, È î ñâîåì àðìåéñêîì âñïîìíèë äðóãå – Âñþ ïàìÿòü ïðîñòðåëèâøèé ýïèçîä. Ìû òîëüêî ïîçíàêîìèëèñü – è âñå æå Ïðèÿòíî óäèâèëèñü, ïîìíþ, ìû: Îí – îò òîãî, ÷òî ÿ èç Êðèâîðîæüÿ, ß – îò òîãî, ÷òî îí èç Êîñòðîìû. Áûëà è äîëÿ, âèäèìî, èñïóãà È óäèâëåíüÿ, êàæåòñÿ ñåé÷àñ, ×òî âîò òàêèõ, äàëåêèõ äðóã îò äðóãà, Çåìëÿ ÷óæàÿ ïðèþòèëà íàñ. Óâû, íàñ ïîçíàêîìèë óìûâàëüíèê, Ñàì ïî ñåáå – íå õóäøàÿ áåäà, Ãäå ðàííèì óòðîì â êà÷åñòâå äíåâàëüíûõ Ïîðÿäîê íàâîäèëè ìû òîãäà. È ä¸ðíóë ÷åðò ìåíÿ çíàêîìöó Âèòå Ñâîé ñâåæèé ñîí, ñìåÿñü, ïåðåñêàçàòü,  êîòîðîì è îòöà, êîíå÷íî, âèäåë, Ïîìèìî âñåãî ïðî÷åãî, è ìàòü. Îá èõ ëþáâè êî ìíå ñ âîñòîðãîì ëÿïíóë, Âçâîëíîâàííóþ ïðîãëîòèâ ñëþíó! È âèæó – ïîëîæèë îí òèõî òðÿïêó È ïîäîøåë, áåçìîëâñòâóÿ, ê îêíó. È âèæó – íàïðÿãëàñü åãî ñïèíà âñÿ. Âñÿ, îò ðåìíÿ äî øåè, íàïðÿãëàñü! – À ìíå îíè... à ìíå è íå ïðèñíÿòñÿ: Íå ïîìíþ èõ. Äåòäîìîâñêèé ÿ, Âàñü! È, îáíàæèâ îñêîëîê ãîðüêîé ïðîçû, Íå ïîäíÿëàñü ê ãëàçàì åãî ðóêà. Íî ïîíÿë ÿ è òàê: ñòîÿëè ñë¸çû  ãëàçàõ ó êîñòðîìñêîãî ïàðåíüêà. Âñþ æèçíü îí ñíèòñÿ ìíå, õîòü è íå÷àñòî. Æèâóò îñêîëêè ñëîâ åãî âî ìíå: “È ýòîãî ëèøåí ÿ â æèçíè ñ÷àñòüÿ – Ðîäèòåëåé óâèäåòü õîòü âî ñíå...”

쬄

Àëèíå Êðûëîâîé Äåëèëè âñ¸ – è ìåáåëü âñþ, è øìîòêè, È âñÿêèé áûòîâîé äåøåâûé õëàì. Äà ÷òî òàì! – ðàçðåçàëèñü äàæå ôîòêè, Ãäå ñíÿòû âìåñòå áûëè, ïîïîëàì! Äåëèëè ìîë÷à – ñëîâíî è íå æèëè, Âäûõàÿ ñëàñòü ñåìåéíîé ñóåòû. È ñòèñíóòû, ñëîâíî êàïêàíû, áûëè Ñóõèå èõ, óïðÿìûå èõ ðòû. Êàçàëîñü, ÷òî ëþáîâü íå óâèëüíóëà, À ñïèò îíà óáèòî, ìåðòâî ñïèò, – Âåäü ñåðäöå íè îäíî íå øåâåëüíóëîñü  íàêîïëåííûõ óæå ïëàñòàõ îáèä! È âîò óæå ïðèøåë ÷åðåä äåëèòüñÿ, Ðàç â íåðâàõ îòêàçàëè òîðìîçà... Ñâåòèëèñü ëèøü îäíè íà ìåðòâûõ ëèöàõ Ïóãàþùèå ïóñòîòîé ãëàçà. Ñìîòðåëè íà äåë¸æ âåùåé íå äâîå – Ñìîòðåëè, íå êèâàÿ, ñîòíè ðîç, Íàäîëãî ïðîïèñàâøèñü íà îáîÿõ, È ðûæèé, êàê îñêîëîê ñîëíöà, ï¸ñ. Ìîë÷àë è îí, íî ãîëîñ åìó âåùèé Ïîäñêàçûâàë, ÷òî ãðÿíóëà áåäà, ×òî ïåðåä íèì òóò äåëÿòñÿ íå âåùè, À äóøè ýòè – ðàç è íàâñåãäà. Ñìîòðåë ñâÿòîé ñ èêîíêè íà áóôåòå Íà ýòó ìîë÷àëèâóþ èõ ïðûòü, Êàê áóäòî ïîíèìàÿ, ÷òî íà ñâåòå Íè÷òî íå ñìîæåò èõ îñòàíîâèòü. Ñìîòðåë ÷åòûðåõëåòíèé èõ ñûíèøêà, Íå âèäåâøèé åùå è áóêâàðÿ, Äåðæà çà óõî ïëþøåâîãî ìèøêó, Íè ñ êåì è íè î ÷åì íå ãîâîðÿ... È âèäåë ï¸ñ: íè íà îäíî ìãíîâåíüå Íå âïèñûâàëèñü â ýòó ñóåòó Íè ðîò åãî, èçìàçàííûé âàðåíüåì, Íè ïàëü÷èê óêàçàòåëüíûé âî ðòó. Íåñíîñíî ìîë÷àëèâûì áûëî èãî: È êàê åãî òåðïåòü õâàòàëî ñèë? È ïåðâûì ïåñ íå âûäåðæàë è òèõî, Ïî÷òè ïî-÷åëîâå÷åñêè, çàâûë. ÑÈÐÅÍÜ (Ôðàãìåíò èç þíîøåñêèõ ëåò) Íåìàëî áûëî èõ, áåññîííûõ íî÷åê, Íàä ñòðîêàìè ñòèõîâ. È ëèøü â÷åðà Áûë ëåãêèì ñîí ìîé, ñëîâíî ïîïëàâî÷åê Èç áåëîãî ãóñèíîãî ïåðà.


20

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

Çàáûâ è ïðî ñòèõè, äà è ïðî óæèí, ß ñïàë è ñïàë (îäèííàäöàòü ÷àñîâ!), Íè ïåòóõîì ãîðëàñòûì íå ðàçáóæåí, Íè ïîðîñÿ÷üèì âèçãîì òîðìîçîâ. È äàæå äåä ìîé, ÷òî è âîâñå ñòðàííî, Òîïîðèêîì íå òþêàë ïîóòðó  ñâîåì êîðûòöå ãóëêî-äåðåâÿííîì Ñâîþ íåçàìåíèìóþ ìàõðó. Êàê áóäòî îí ñòèõè ÷èòàë âåñü âå÷åð – Ìîè ñòèõè, è óòðîì ïîíÿë âäðóã, ×òî äîëæåí îòäîõíóòü ïî-÷åëîâå÷üè Åãî íà ñòðî÷êàõ ÷îêíóâøèéñÿ âíóê... Àõ, ìèëûé ñîí ìîé, áûëü òû èëè íåáûëü? Ïðîñíóâøèñü, ÿ ñìîòðþ – èçäàëåêà Ïî ñèíåìó ïëûâóò, êà÷àÿñü, íåáó, Êàê áåëûå ïîäóøêè, îáëàêà. È, îïóñêàÿñü âçãëÿäîì ïîñòåïåííî, Ñìîòðþ, êàê, íàâàëèâøèñü íà ïëåòåíü È ðîçîâîé ïðèëüíóâ ê îêîøêó ïåíîé, Ìíå øåï÷åò ÷òî-òî ãðóñòíîå ñèðåíü. È âñïîìíèëàñü ñòðîêà èç Ùèïà÷åâà Î òîì, ÷òî ýòè áåäíûå öâåòû Âñå äíè ñóùåñòâîâàíèÿ çåìíîãî Ñâîåé íå âèäÿò ÿðêîé êðàñîòû...  òå ãîäû ÿ íå âÿç â æèòåéñêîé ïðîçå, È ïîòîìó ïîäóìàëîñü âñåðüåç, ×òî çåðêàëî îíà íåñëûøíî ïðîñèò... È âñòàë ÿ ê íåé. È çåðêàëî ïîäíåñ. Òàê è îñòàâèë, ïîìíþ, íà îêíå. ß çíàë: îíà ñïàñèáî ñêàæåò ìíå. ÊÎÏÈËÊÀ

Ëèëå Êàòàøèíåð, äîáðîé ïîýòè÷åñêîé äóøå Íî÷ü òåìíà, êàê ùåëü ìîåé êîïèëêè,  äåòñòâå ìíå ïîäàðåííîé, ñìåøíîé, – Âîò îíà, óêóòàííàÿ ïûëüþ, Íà ñòîëå ñòîèò ïåðåäî ìíîé. Ñòàðåíüêàÿ, êàæåòñÿ, èç ìåäè, Ïîñòåïåííî, ñòðÿõèâàÿ ñîíü, Ñìîòðèò íà ìåíÿ îíà ìåäâåäåì, Îçîðíî îáëàïèâøèì ãàðìîíü. ß ñìîòðþ óëûá÷èâî è äîáðî, Êàê îí ðàñòÿíóë å¸, è ðàä, ×òî å¸ ÷åðíåþùèå ð¸áðà È ñåé÷àñ íåñëûøèìî òðåùàò... Áûë ÿ â äåòñòâå, âèäèìî, áîãà÷å: Ìíîãî áûëî â íåé òîãäà ìîíåò. À òåïåðü, ïîä ñòàðîñòü, – âñå èíà÷å: Íè â êàðìàíàõ, íè â êîïèëêå íåò...

3/2 0 13

Íó è íè÷åãî! è ïóñòü! è ëàäíî! Ìíå ñâåòëûíü áûëà áû íà äóøå, Äà åùå... äà ñïåë áû êòî áåñïëàòíî! Òîëüêî – êòî ñïîåò ìíå? Íî÷ü óæå! Ðàçâå ÷òî ñîëîâóøêà â ïîñàäêå... Ïîáðåäó ê íåìó ÿ, íå ñïåøà. Ñ äåòñòâà ÿ íà ïåñíè åãî ïàäêèé, – Ñëóøàåò íà öûïî÷êàõ äóøà. È õîòü íî÷ü òåìíà óæå, õîòü çâ¸çäû ×óòü áëåñòÿò, êàê øëÿïêè îò ãâîçäåé – Áóäåò ïåòü îí èñêðåííå è ïðîñòî Äëÿ äóøè ìÿòóùåéñÿ ìîåé. Áóäó ñëóøàòü, ñàì ñåáÿ íå ÷óÿ, Òàì, âîçëå áóçèííîãî êóñòà. Òîëüêî ÷åì ÿ, ÷åì æå çàïëà÷ó ÿ? Âåäü êîïèëêà ïûëüíàÿ ïóñòà! ×åñòíî ãîâîðÿ, íå çíàþ ñàì ÿ. Ìîæåò áûòü, îïîìíÿñü, ïðîøåï÷ó, ×òî ñâîèìè ñâåòëûìè ñëåçàìè Çà åãî âñå ïåñíè çàïëà÷ó... ÑÎÁÀÊÀ

Àëèíå Êðûëîâîé Áûëî òàê: èç ìóñîðíîãî áàêà, Èç óãëà, ãäå êîñòî÷êè îò ñëèâ, Âûòÿíóëà ñâåðòî÷åê ñîáàêà, Ê ñ÷àñòüþ, íà àñôàëüò íå óðîíèâ. È îòòóäà, èç ãëóõîé íåâîëè, Ó ñîáàêè íà âèäó, ó ëèï, Ïîëíûé íåäîâûïëàêàííîé áîëè, Òîëüêî âñõëèï äîí¸ññÿ. Òîëüêî âñõëèï. Âûïëàêàâ ñâîè íà øåéêó ñë¸çû,  äóõîòå íàìó÷àñü, íå øóòÿ,  ñâåðòî÷êå çàìûçãàííî-áåë¸ñîì, Âèäíî, îáåññèëåëî äèòÿ. È ñîáàêà, áîëüøå ïîíèìàÿ Âñõëèï, ÷åì ÷åëîâå÷åñêóþ ðå÷ü, Õëåáà íå èùà óæå, íå çëàÿ, Ïðèëåãëà, ÷òîá âñõëèïû ïîñòåðå÷ü. Ìîðäà íà àñôàëüò ëåãëà è óøè. Âçãëÿäàìè ïî ñâåðòî÷êó ñêîëüçÿ, Ïîíÿëà îíà, ÷òî åé íå õóæå: Õóæå, ÷åì åìó, óæå íåëüçÿ... Ñïàë åùå ëþäñêîé óñòàëûé óëåé, Íå ñïåøèëà â çàêîóëêè ìãëà, È îíà, îò êðûñû êàðàóëÿ, Çà ðîäíóþ ìàòü åìó áûëà. Òàê îí ñðåäè ìóñîðíîãî õëàìà Âñõëèïûâàë äî ñàìîãî óòðà... Êàæåòñÿ, óæ ëó÷øå á ó Àäàìà Íå íàøëîñü äëÿ æåíùèíû ðåáðà! ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


21

Ó²×ÍÅͲ ÌÈÒÒªÂÎÑÒ² ÂÑÅѲÒÍÜÎÃÎ ÄÈÂÀ “Ôîòîãðàô³ÿ – öå ìîæëèâ³ñòü çóïèíèòè, çàòðèìàòè ìèòü ³ ïîò³ì ðîçäèâëÿòèñÿ ¿¿, ñê³ëüêè çàìàíåòüñÿ... Ïåðåáèðàþ÷è ôîòîãðàô³¿, ìè îæèâëÿºìî ñïîãàäè, ïîâåðòàºìî ìèíóëå. Ïåðøà óñì³øêà, ïåðø³ êðîêè, ïåðøèé êëàñ, âèïóñêíèé âå÷³ð, ð³çíîìàí³òí³ ñ³ìåéí³ ñâÿòà, âåñ³ëëÿ... ² çíîâó – ïåðø³ êðîêè... ” Òàê âëàñíîðó÷ àíîòóâàëà ñâîþ ïåðøó âåëèêó âèñòàâêó ôîòîðîá³ò, ÿêà ïðîõîäèëà íåùîäàâíî ó ì³ñüê³é âèñòàâêîâ³é çàë³, ÷àðîä³éíèöÿ çà³íòðèãîâàíîãî îᒺêòèâà ²íãà Òîêàð – ÷ëåíêèíÿ Íàö³îíàëüíî¿ ñï³ëêè æóðíàë³ñò³â Óêðà¿íè òà çíàíîãî íå ò³ëüêè ó íàøîìó ì³ñò³ òâîð÷îãî îá’ºäíàííÿ “Êðèâáàñôîòîêëóá”. Âëàñíå, âèñòàâêà öÿ ìîãëà áè “íå îá³öÿòè” ÿêîãîñü îñîáëèâîãî ôóðîðó, âäåñÿòåðî á³ëüøîãî â³ä ³íøèõ-ïîä³áíèõ, àäæå, ÿê ñêàçàëà â àíîòàö³¿ ñàìà àâòîðêà, “ôîòîãðàô³ÿ íàñò³ëüêè ãëèáîêî óâ³éøëà â íàøå æèòòÿ, ùî ñüîãîäí³ óÿâèòè ñîá³ íàâêîëèøí³é ñâ³ò áåç íå¿ ïðîñòî íåìîæëèâî!”, îòîæ âèõîäèòü, ³ íåìຠó ò³ì í³÷îãî àæ íàäòî íåçâè÷íîãî, – ÿêáè... ÿêáè íå îáðàíà ²íãîþ Þð³¿âíîþ òåìàòèêà.

Áåçñóìí³âíî, ñàìå ïî ñîá³ õóäîæíº ôîòîãðàôóâàííÿ – àáñîëþòíî äîñòîéíèé âèä ñó÷àñíîãî ìèñòåöòâà, ùî íàðîäæóºòüñÿ ÿê ñèíòåç

ìàêðîêîñì³÷íèõ ôàíòàç³é àâòîðà òà óì³ííÿ íåòðèâ³àëüíî â³äíàéòè ðàêóðñ, òåõí³÷íèõ ïîòåíö³é ôîòîêàìåðè ³ êîìï’þòåðà, çðåøòîþ, åêñïîçèö³éíèõ ìîæëèâîñòåé ïðèéìàþ÷î¿ çàëè ç ¿¿ “àåðîïðîñòîðîì” ³ “ãåë³îçâó÷àííÿì”... ͳ-í³, ÿ íå çáèðàþñÿ ïðèìåíøóâàòè òâîð÷³ äîñÿãíåííÿ ôîòîõóäîæíèê³â, ÿê³ “çîáðàæóþòü” ñâ³òàíêîâå ìîðå é ôàíòàñìàãîðè÷í³ ñêåë³ íàä øàëåí³þ÷èì ïðèáîºì, âåëè÷åçí³ ë³íçè-î÷³ äæìåëÿ ó êîðîë³âñüêîìó ëîæ³ åêçîòè÷íî¿ êâ³òêè ÷è êîíàþ÷îãî ñòðèáóíöÿ ó äçüîá³ ùàñëèâî¿ ïòàõè! – çà áóäü-ÿêîãî âèáîðó ñþæåò³â íåîáõ³äí³ áîäàé åëåìåíòàðíèé õóäîæí³é ñìàê, äîñòàòíüî ïðîôåñ³éíà òåõí³êà ³, ùî íàéãîëîâí³øå, òåðï³ííÿ, òåðï³ííÿ, òåðï³ííÿ... Ïîïðè âñå ìèñòåöüêèé óñï³õ ²íãè Òîêàð óòðè÷³ ö³íí³øèé ñàìå çàâäÿêè òîìó, ùî “íàòóðîþ” ñâî¿õ çéîìîê âîíà îáðàëà âèñòàâè (à ïîäåêîëè – ³ ðåïåòèö³¿, òîáòî çîâñ³ì íå ñâÿòêîâèé “ðîáî÷èé ïðîöåñ”) âñåñâ³òíüîâ³äîìîãî Êðèâîð³çüêîãî àêàäåì³÷íîãî òåàòðó ìóçè÷íî-ïëàñòè÷íèõ ìèñòåöò⠓Àêàäåì³ÿ ðóõó”. Ïîãîäüìîñÿ: íó äóæå íåïðîñòî ñï³éìàòè îᒺêòèâîì, à ïîò³ì “âèë³ïèòè” ñèëàìè óÿâè ³ ïðîôåñ³éíî¿ ìàéñòåðíîñò³ îò³ “êîðîòêîæèâó÷³ íåéòðîíè â³÷íîñò³”! – áëèñêàâè÷í³ â³äîáðàæåííÿ òð³óìôó ³ ñêîðáîòè, ëþáîâ³ é íåíàâèñò³, ñàðêàçìó ³ ìóäðîñò³, â³ä÷àþ ³ íà䳿 íà îáëè÷÷ÿõ àêòîð³â... Åãå æ, âîíè, àêòîðè é êåð³âíèêè òåàòðó, ÿê³ ïðè¿õàëè íà â³äêðèòòÿ “³ìåíí âèñòàâêè ÷è íå ïîâíèì ñêëàäîì, ïðèñê³ïëèâî âèâ÷àþ÷è òðèäöÿòü âåëèêîôîðìàòíèõ ñâ³òëèí ó ïåðåïîâíåíîìó ãëÿäà÷àìè çàë³, âï³çíàâàëè ³ ... íå âï³çíàâàëè ñåáå! Âèõîäèòü, ìàòåð³àë³çàö³¿ “ñòðàòåã³÷íîãî” çàäóìó àâòîðêè, ÿêèì ðîçøèôðîâóºòüñÿ çãàäàíà âæå òóò àíîòàö³ÿ, – “Äëÿ ìåíå öå ìîæëèâ³ñòü çóïèíèòè ÷óäîâó ìèòü ³ ïîêàçàòè ¿¿ âàì”, – ö³ëêîì äîñÿãíóòî?

×åñíî ñêàæó, ïîð³âíþþ÷è öåðåìîí³þ â³äêðèòòÿ ö³º¿ âèñòàâêè ç áàãàòüìà ³íøèìè, íà ÿêèõ âèïàëî ïîáóâàòè: äàëåêî íå çàâæäè òóò


22 âèðóº òàêèé øêâàë æèòòºäàéíèõ åìîö³é! Íàïåâíî í³õòî íå ñïåðå÷àòèìåòüñÿ ç äóìêîþ, ùî ñó÷àñíå ôîòîìèñòåöòâî, íà â³äì³íó â³ä “êàìåðíî-ðîìàíòè÷íîãî” îáðàçîòâîð÷îãî, êóäè ðåàë³ñòè÷í³øå â³ääçåðêàëþº “êðèòè÷í³ òåìïåðàòóðè” ñüîãîäí³øíüîãî áóòòÿ! – ³ âñå æ òàêè: àâòîðèòåòíèé ïîì³æ êðàÿí õóäîæíèê Þð³é Ðàä÷åíêî ùèðî ç³çíàâñÿ ó ñâîºìó â³òàëüíîìó ñëîâ³ äî àâòîðêè é óñ³õ ïðèñóòí³õ, ÿê íàáðèäëè âæå éîìó äîì³íóþ÷³ íà “çëîáîäåííî-ïðàâäèâèõ” ôîòîâèñòàâêàõ íåãàòèâè òà ÿê ðàäóþòü î÷³ ³ äóøó îö³ ïðîñâ³òëåí³, óðî÷èñò³, ãëèáîêî îñìèñëåí³ òèïàæ³. À çíàíèé íà êðèâîð³çüêèõ òåðåíàõ ôîòîõóäîæíèê Íàóì Îëåêñàíäðîâè÷ Ñòðàøóí, ÿêèé âæå ïîíàä 60 ðîê³â äðóæèòü ç îá’ºêòèâîì, ó ñâîþ ÷åðãó òàêîæ ç³çíàâñÿ: ïîïðàöþâàâøè ñàì ôîòîãðàôîì ⠓Àêàäå쳿 ðóõó” 7 ë³ò, “â³ä÷óâ” òåïåð äëÿ ñåáå òåàòð ïî-íîâîìó.

Çàâ³äóâà÷êà âèñòàâêîâî¿ çàëè Îëüãà Âàëåíñüêà, í³áè é òðàäèö³éíîþ ó ö³ëîìó ïðîìîâîþ ðîçïî÷èíàþ÷è öåðåìîí³þ â³äêðèòòÿ, ç íåïðèõîâàíèì çàäîâîëåííÿì â³äçíà÷àëà âî³ñòèíó áëàãîðîäíó ì³ñ³þ “âèíóâàòèö³ òîðæåñòâà”: í³áèòî íàíîâî â³äêðèâàòè çàêëîïîòàíèì ùîäåííèìè òóðáîòàìè ëþäÿì “òàºìíèöþ” ³ñíóâàííÿ âæå íà ïðîòÿç³ 20-òè ðîê³â ó íàøîìó çà³íäóñòð³àë³çîâàíîìó êðà¿ ÷è íå íàéóí³êàëüí³øîãî ó ñâ³ò³ òåàòðàëüíîãî êîëåêòèâó ³ íàãàäóâàòè ¿ì ïðî “ìîðàëüíèé îáîâ’ÿçîê” õîäèòè òóäè ðåãóëÿðíî. Ñàìà æ àâòîðêà íåïîâòîðíèõ ñâ³òëèí, “ñêóëüïòîðêà óâ³÷íåíî¿ ìèò³” ²íãà Òîêàð, ùî òðèìàëàñÿ ñêðîìíî é íåâèìóøåíî, áåç íàéìåíøî¿ ò³í³ “çîðÿíîñò³” (õî÷à – ïåðøà æ ïåðñîíàëüíà âèñòàâêà! ïåðø³ îïëåñêè! âïåðøå – òàêà óâàãà òåëåáà÷åííÿ!), ëèøå íåçàéâå ïîòâåðäèëà ñâîþ ïåðâ³ñíó ³äåþ: ÷åðåç ôîòî ïîïóëÿðèçóâàòè íàøó ñëàâíîçâ³ñíó “Àêàäåì³þ ðóõó” ³, çîêðåìà, ö³ëêîâèòî “åêñêëþçèâíèé” òðóä Àíòîí³íè òà Îëåêñàíäðà Áºëüñüêèõ. Îââà, äîäàëà, ÷è íå äèâíî, ùî ó ñâ³é ÷àñ ö³ëà Ôðàí-

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

ö³ÿ ïðîòÿãîì ì³ñÿöÿ ïðîêèäàëàñü ï³ä ìóçèêó ç ¿õíüîãî ñïåêòàêëþ “Ñêàçàííÿ ïðî ìîðå”, ÿêèé òàì îòðèìàâ Ãðàí-ïð³ ì³æíàðîäíîãî ôåñòèâàëþ, à íàø³ çåìëÿêè äàëåêî íå âñ³ íàâ³òü ÷óëè ïðî öåé êîëåêòèâ?.. ³äòàê ³ äîá³ðêó ñâîþ íàçâàëà âîíà ïðîñòî-íåâèáàãëèâî: “Çàïðîøóþ äî “Àêàäå쳿 ðóõó”!”

Îòîæ ³ ÿ ïðèíàã³äíî äîäàì â³ä ñåáå, ïðèìíîæèâøè âëàñíèé çàõâàò åìîö³ÿìè ãëÿäà÷³â íà âèñòàâö³: äàéòå ñâî¿ì íåç÷èñëèìèì êëîïîòàì “âèõ³äíèé”! – íàâ÷³òüñÿ ñàì³ ðîáèòè ñîá³ ìàëåíüêå ñâÿòî – â³äâ³äèíè ôåºðè÷íèõ, áåç ïåðåá³ëüøåíü, ôîòîâèñòàâîê. À ç â³äêðèòòÿì îñ³ííüîãî ñåçîíó (ñë³äêóéòå çà àíîíñàìè ó ì³ñöåâèõ ãàçåòàõ òà íà “Ðóäàí³”) ñòàíüòå çàâñ³äíèêîì “æèâîãî” òåàòðó, ð³âíîãî ÿêîìó é íàïðàâäó íåìຠó áëèæí³õ ñâ³òàõ.

²âàí ÁÎÃÓÍ Â³ä ðåäàêö³¿: ðîçóì³þ÷è ñïåöèô³÷íó ïðîáëåìó (÷èòàé: â³ääàëåí³ñòü) äëÿ áîãàòüîõ Êðèâîð³æö³â, ÿê³ ö³êàâëÿòüñÿ óñëàâëåíèì òåàòðîì, ìè ãàäàºìî, ùî ïðèíàéìí³ îðãàí³çîâàí³ ãðóïè – øê³ëüí³, ÷è õàé ïðîôñï³ëêîâ³ ç êîìóíàëüíèõ óñòàíîâ òà ïðîìèñëîâèõ ï³äïðèºìñò⠖ ëåãêî ìîæóòü áîäàé çð³äêà â³äâ³äóâàòè òåàòð “Àêàäåì³ÿ ðóõó” (â³í çíàõîäèòüñÿ â ðàéîí³ ÊÐÅÑó, ïîðó÷ ç áóä³âëåþ Æîâòíåâî¿ ðàéðàäè). Îòîæ äàºìî òåëåôîíè éîãî àäì³í³ñòðàòîðà, àáè ä³çíàòèñÿ ïðî ðåïåðòóàð, ÷àñ âèñòàâ, ö³íó êâèòê³â: 440-33-99, 097-28-16-110. ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


23

Âàñèëü ÌÎÑÊÀËÞÊ ×ëåí ì³æíàðîäíî¿ àñîö³àö³¿ ïèñüìåííèê³â áàòàë³ñò³â ³ ìàðèí³ñò³â, ÷ë. ñï³ëêè ïèñüìåííèê³â õóäîæíüî-ñîö³àëüíî¿ ë³òåðàòóðè Êðèâáàñó

À ðèáà - º, ùî á íå êàçàëè Ò³, ùî íå âì³þòü äî ïóòòÿ, Ùî, íå âèõîäÿ÷è ³ç çàëè, Ñîá³ øóêàþòü çàíÿòòÿ. Êðàñèâèé êðàé ïåðøîïîñåëåíü, Ïðî öå - ïðèºìí³ ëèø ñëîâà... Íàâêðóã - äåðåâ ÿñêðàâà çåëåíü, Áàãàòî êâ³ò³â ³ òðàâà.  ïðèðîä³ òàê âîíî ñï³âïàëî, Äå ïîºäíàëèñü ð³êè ö³: Ëèø êðîê ñòóïè (íå áóäå ìàëî) ² òè óæå íà ²íãóëüö³.

ÃÄÀÍÖ²ÂÑÜʲ ÌÎÑÒÈ ïîåìà

Äå Ñàêñàãàíü òàê òèõîïëèííî Âïàäຠâ âîäè ²íãóëüöÿ, Íàâêðóã âèðóº áåçóïèííî Æèòòÿ - íåìà éîìó ê³íöÿ. . . À ó ìèíóâøèíó äàëåêó Íàìåò ïîñòàâèëè ñþäè, Ùîá íå ïîëîõàòè ëåëåêó ² íåäàëåêî â³ä âîäè.

Âîäà òóò äåùî êàëàìóòíà, Âîíà òàêà íå òàê äàâíî: гêó ñï³òêàëà äîëÿ ñìóòíà, ² ÷àñòî çàìóëþºòüñÿ äíî.

Òó äîáðó ïàì’ÿòü ïîíîâèëè, Êîëè âæå äâ³ñò³ ë³ò ïðîéøëî: Íàùàäêè çíàê óñòàíîâèëè, Äå òå ïîñåëåííÿ áóëî.

Òà ñïîä³âàºìîñü íà êðàùå, Ãðîìàäñüêà äóìêà îñü òàêà: «Íå ëèøèòüñÿ íàïðèçâîëÿùå Æîäíà êðèâáàñ³âñüêà ð³êà».

²ç ³ñòîðè÷íèõ äîêóìåíò³â, Òà ³ ïî áåçë³÷³ ïðèêìåò, À ùå - ç äîñë³äíèöüêèõ ìîìåíò³â, ³äîìî: òóò ñòîÿâ íàìåò.

À êîëè âèíèêíå ïîòðåáà Íà òîé á³ê ð³÷êè ïåðåéòè, Íà âàñ ÷åêàþòü ïðîñòî íåáà Ïðèâ³òí³ ãäàíö³âñüê³ ìîñòè.

Öÿ òåðèòîð³ÿ ïðèì³òíà: Òåïåð ñòî¿òü, ÿê îáåð³ã, ²ç íàïèñîì ïëèòà ãðàí³òíà, Äå ïî÷èíàâñÿ Êðèâèé гã.

Àâòîìîá³ëüí³, ï³øîõ³äí³, Ìàë³ ³ âèù³ º íà çð³ñò... Ìîñòè òóò äåùî ñâîºð³äí³, ª çàë³çíè÷íèé òàêîæ ì³ñò.

À çîâñ³ì ïîðó÷ - ³ ì³ñòî÷îê, Ùî ÷åðåç ð³÷êó Ñàêñàãàíü... Ó ìàëüîâíè÷èé öåé êóòî÷îê Éäå ëþä â äåíü ñâÿò, ï³ä ÷àñ ãóëÿíü.

Ìîñòàì öèì íàçâó äàðóâàëà Ïðåêðàñíà Ãäàíö³âêà îöÿ, Êîòðà ñïîêîíâ³ê³â çàéìàëà ϳâäåííèé áåðåã ²íãóëüöÿ.

Æäå âîäíà ñòàíö³ÿ êðèëàòî Íà ïîáåðåææ³ äâîõ ð³÷îê, ×åêຠâ áóäí³ âàñ ³ â ñâÿòî: Áåðè ÷îâíà, êèäàé ãà÷îê...

Òàê, ²íãóëåöü - ð³êà êðàñèâà, ² îñîáëèâî áåðåãè. Òóò äàâíèíà ïðèñóòíÿ ñèâà, Äå ïàðê ñòî¿òü, áóëè ëóãè,


24

«Ñ À Ê Ñ À à À Í Ü» Íà êîòðèõ ïàñëèñü äîáð³ êîí³, ³äïî÷èâàëè êîçàêè… Áóëà â³éíà, áóëè ïîãîí³ ² ïåðåìîãè, é íàâïàêè, Òàê îáëàøòîâàí³ ö³ âîäè, Çàâæäè ïðèâàáëþþòü ñþäè, Äå âåðáè âîäÿòü õîðîâîäè, Ñõèëèâøè â³òè äî âîäè. Íó à ìîñòè - öèõ ì³ñöü îêðàñà, Öå äóìêè çîä÷îãî ïîë³ò... Äåðåâ ðîñòå òóò ð³çíèõ ìàñà Çäàºòüñÿ, âåñü çåëåíèé ñâ³ò.

² àáðèêîñè Òóò ïî îáèäâà áåðåãè.

º,

3/2 0 13 ³

âèøí³

Éäåìî ³ç ïàðêó ïðÿìî â ì³ñòî,  òóòåøí³é Ãäàíö³âñüêèé êâàðòàë, Äå âñþäè ÷åïóðíî, áàðâèñòî, Õî÷ ïîðó÷ äåñü ðóäà é ìåòàë. Íà ïëîù³ - ïàì’ÿòíèê Áîãäàíó Öå òåæ îêðàñà äèâíèõ ì³ñöü. Ö³íóþòü ïàì’ÿòü ïåðâîçäàííó ² ñòàðîæèë, ³ ì³ñòà ã³ñòü. Çàâæäè òóò òèøà îñîáëèâà, Íå òóò òðîëåéáóñ ³ òðàìâàé… Íåìîâ ÷èÿñü ðóêà äáàéëèâà Íàâìèñíî öåé ñòâîðèëà êðàé. Ïðîõîäèòü ïîðó÷ çàë³çíèöÿ, Äî íå¿ ï³øêè - çàëþáêè, Øâèäêèé òàì ïî¿çä ÷àñòî ì÷èòüñÿ, Îáàá³÷ - êâ³òè âàñèëüêè. ² çíîâó ì³ñò, ð³êè ïðîñòîðè… À ïî ñóñ³äíüîìó ìîñòó ²äóòü àâòî, ³ ¿õ ìîòîðè Âåäóòü ìåëîä³þ ïðîñòó.

Ïëàêó÷³ âåðáè ñâî¿ â³òè, À ç íèìè ïîðó÷ – ÿñåíè,  âîä³ ïîëîùóòü ö³ëå ë³òî, Âåñíîþ, âçèìêó, âîñåíè… Ïåðåë³ê äîâãî òóò ðîáèòè Öå ä³ëî äóæå íåïðîñòå. Ðîñòóòü ìàñëèíè ñîêîâèò³... Òà ùî òóò ò³ëüêè íå ðîñòå! Çâè÷àéí³ óêðà¿íñüê³ êëåíè ² ñóõîäîëüí³ áåðåñòè... À âë³òêó ëèñòÿ ¿õ çåëåíå Îö³ ïðèêðàøóº ìîñòè. Ò³, õòî îòóò áóâຠ÷àñòî Óæå ï³äðÿä íåìàëî ë³ò, Âçíàþòü àêàö³þ ã³ëëÿñòó, Ùî âñ³ì äàðóº á³ëèé öâ³ò, Ùî ïðÿìî äèâèòüñÿ ó âîäó ² õèëèòü ãîëîâó ñâîþ Äî äóáà, ãàðíîãî íà âðîäó, Ùî òåæ ðîñòå ó ö³ì êðàþ. Ó ð³÷ö³ â áóäü - ÿêó ïîãîäó ³äîáðàæàºòüñÿ âñå òå, Ùî ìàéæå äèâèòüñÿ ó âîäó, Ùî ìàéæå ó âîä³ ðîñòå. À íà ïðîñòîðàõ íàâêîëèøí³õ Çàòèøí³ ïàðêè íàâêðóãè...

Êðàñà íàâêðóã ñòî¿òü ðîñëèííà, Âíèçó âîäà ïðîòî÷íà º, ² ð³÷êà äèâíî òèõîïëèííà Ïðèºìíó ñâ³æ³ñòü â³ääàº. ßê ïî ìîñòó ³äåø òè öüîìó, Íåçâè÷íî ñåðöå ñòóãîíèòü. ² çóïèíÿºøñÿ íà íüîìó, Àáè çàòðèìàòèñü íà ìèòü. ² â³ä÷óâàºø, ÿê ïðèºìíî Ïîì³ðêóâàòè íà ìîñòó, Îòóò, ç ïðèðîäîþ âçàºìíî, Çáàãíóòè ³ñòèíó ïðîñòó: Ïîáà÷èòü îñåí³ áàãðÿíåöü, Ðèáàëêè äåÿêèé óëîâ, ßê êëåíà ëèñò â îñòàíí³é òàíåöü Äîíèçó ëèíå ñòð³ìãîëîâ.

ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


25 ßê äîáðå â ÷àñ öåé îñîáëèâèé  îñ³íí³é òèø³ ìîñòîâ³é, Êîòðó ïîðóøóº ãðàéëèâèé Îñ³íí³é â³òåð - ëèñòîâ³é! Êîëè ñþäè çèìà ïðèõîäèòü, ² âíèç ëåòÿòü ãóñò³ ñí³ãè, Âåðáà ç ð³êè î÷åé íå çâîäèòü, É òîä³, ÿê ñêðåñíóòü áåðåãè. À ÿê çàãðຠõóðòîâèíà ² ïðîíåñåòüñÿ â³òðó ðåâ, Òèõ â³òðîâèõ ñí³ã³â ëàâèíà Ñòຠîêðàñîþ äåðåâ.

Ùî íàñòð³é âñ³ì äຠë³ðè÷íèé, À çíà÷èòü, íåàáèÿêèé. Îòàê çàâæäè áóëî êðàñèâî, Äå ïî÷èíàâñÿ íàø Êðèâáàñ, Ïðèðîäà âñ³ ÷àñè íà äèâî Îáåð³ãàëà öå äëÿ íàñ. Ãóëà â³éíà - ÷àñè æîðñòîê³, Êîëè áóëî íå äî êðàñè… Äåðåâà º ïîîäèíîê³, Ùî ïàì’ÿòàþòü ò³ ÷àñè.

Äåðåâà â ³íå¿, âñå á³ëå… Íà ð³÷ö³ ë³ä ï³ä ñí³ãîì âåñü, Âå÷³ðíº íåáî ïðîçîð³ëå, Îãí³ âå÷³ðí³ ñÿþòü äåñü…

Êðàñà çàâæäè áóëà êðàñîþ, ² º òóò â³÷í³ ïîíÿòòÿ: «Êðàñèâà ä³â÷èíà ç êîñîþ Äàðóº äîáð³ ïî÷óòòÿ». Åêîëîã³÷íèõ ì³ñöü áîëþ÷èõ Íà Êðèâîð³ææ³ º ùå òüìà. ² º íåìàëî ñë³â êîëþ÷èõ, ² ÿ ïîãîäæóñü ç áàãàòüìà. Íó à ìîñòè, ñòàð³ ³ íîâ³, Òàêèõ í³äå íàì íå çíàéòè, – Äîïîìîãòè çàâæäè ãîòîâ³ Íà òîé á³ê ð³÷êè ïåðåéòè… Ïðèéøëà âåñíà – ïðèðîäè ðàíîê, ² ÷óòè øåëåñò íàâêðóãè Çåëåíîëèñòèõ âèøèâàíîê… Óáðàëèñü â çåëåíü áåðåãè. Êðàñà ïîâòîðþºòüñÿ çíîâó, Êàøòàíè áóéíî çàöâ³ëè, Òàê³ íàðÿäí³ ³ ñâÿòêîâ³, Òàê³, ÿê ð³ê òîìó áóëè… Ïðèñë³â’ÿ º óñ³ì â³äîìå: “Âåñíÿíèé äåíü ãîäóº ð³ê”, Âåñíîþ ðîáèòüñÿ âàãîìå, ² çíîâ ïîâí³þòü âîäè ð³ê. À õòî çàëèøèòüñÿ ñïîê³éíèì, Êîëè á³æèòü, äçþð÷èòü âîäà? Òóò ñåðöÿ ðèòì ñòຠïîäâ³éíèì, Äóìîê áèñòð³øຠõîäà… Òàêèé ñîëîäêèé ³ íåçâè÷íèé Àêàö³é àðîìàò ï’ÿíêèé,

Òîæ íå ïîäóìàéòå, øàíîâí³, Ïðî öå ÿ äóæå ïðîøó âàñ, Ùî ÿ, ÿê âèãëÿäຠçîâí³, Äèâèâñÿ ç ìîñòó íà Êðèâáàñ... Áî ÿ ëèøå â ë³ðè÷íèõ â³ðøàõ Ïîâ³äàâ âðàæåííÿ ñâîº. ² íå ïðî òå, ùî º â íàñ ã³ðøå, Ïðî òå, ùî êðàùîãî â íàñ º. Ñï³âàâ ïðî êðàé ïåðøîïîñåëåíü, ßêîãî êðàùå íå çíàéòè, Ñï³âàâ ³ ïðî ÿñêðàâó çåëåíü Òà ùå - ïðî ãäàíö³âñüê³ ìîñòè. Ñòîÿòü ìîñòè íà âàðò³ â³ðí³é, Äå áåçë³÷ çîðÿíèõ ïðîì³íü Òà ñâ³òèòü òàì ó ÷àñ âå÷³ðí³é Î÷åé ÷àð³âíèõ ãîëóá³íü. Ñêàæåìî òâåðäî, áåç âàãàííÿ: Íàïåâíî, êîæåí áè õîò³â Çóñòð³òè òóò ñâîº êîõàííÿ  ðàéîí³ ãäàíö³âñüêèõ ìîñò³â. Íåõàé æèòòÿ âàøå âèðóº  êîõàííÿ ïîðó çîëîòó. ² õàé âàì äîëÿ ïîäàðóº Ùàñëèâó çóñòð³÷ íà ìîñòó!


26

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

ÐÀÑÑÊÀÇÛ ÄËß ÄÅÒÅÉ

Àëåêñåé ÑÒÀÐÈÊΠÂÀÍß È ÂÎÐÎÍÀ — Äóð-ðàê! — ñêàçàëà âîðîíà, ãëÿäÿ íà Âàíþ. Âàíÿ ðàññåðäèëñÿ: ñ ÷åãî ýòî îíà âäðóã òàê ðåøèëà?

Ñëåäóåò îòìåòèòü, ÷òî ýòîò (2013) ãîä ñòàë “óðîæàéíûì” íà ëèòåðàòóðíûå ïðåìèè äëÿ Àëåêñåÿ Ñòàðèêîâà. Ïîìèìî ëèòåðàòóðíîé ïðåìèè Íàöèîíàëüíîãî ñîþçà ïèñàòåëåé Óêðàèíû (ÍÑÏÓ) èì. Â.Ã. Êîðîëåíêî â íîìèíàöèè “Çà ïðîèçâåäåíèÿ äëÿ äåòåé è þíîøåñòâà”, ëàóðåàòîì êîòîðîé îí ñòàë çà ôàíòàñòè÷åñêóþ ïîâåñòü äëÿ äåòåé “Ãîðîä ðîáîòîâ”, îïóáëèêîâàííóþ, êñòàòè, â àëüìàíàõå “Ñàêñàãàíü”, íàø çåìëÿê ñòàë òàêæå ëàóðåàòîì ìåæäóíàðîäíîãî òâîð÷åñêîãî êîíêóðñà îäíîãî ñòèõîòâîðåíèÿ “Äåòñêîå âðåìÿ” â íîìèíàöèè “Ïîýçèÿ” (ìåäèàïðîåêò “Ñàìàðñêèå ñóäüáû”, Ðîññèÿ), ïðîâîäèâøåãîñÿ ñ àïðåëÿ ïî èþëü, â êîòîðîì ïðèíÿëè ó÷àñòèå áîëåå 350 àâòîðîâ.

Êðîìå òîãî, â î÷åðåäíîé ðàç åãî ñòèõè äëÿ äåòåé áûëè îòìå÷åíû çîëîòûì äèïëîìîì ÇÏ è ÌÒÎ ÄÀ (Ìåæäóíàðîäíîãî òâîð÷åñêîãî îáúåäèíåíèÿ äåòñêèõ àâòîðîâ) ìåæäóíàðîäíîãî ëèòåðàòóðíîãî êîíêóðñà “Çîëîòîå ïåðî Ðóñè 2013” (Ìîñêâà, Ðîññèÿ) â íîìèíàöèè “Ïðîèçâåäåíèÿ äëÿ äåòåé”, íà êîòîðûé áûëî ïîäàíî 410 çàÿâîê îò äåòñêèõ ïèñàòåëåé, ïðåäñòàâèâøèõ íà êîíêóðñ áîëåå 800 ïðîèçâåäåíèé.

— Ñàìà äóðà! — áðîñèë îí âîðîíå, ñæàâ êóëàêè è ïîêðàñíåâ îò îáèäû. — ׸ðíàÿ, êàê ñàïîã! È âîðóåøü! Îá ýòîì âñå çíàþò, — äîáàâèë îí, ñòàðàÿñü óêîëîòü âîðîíó ñëîâàìè ïîáîëüíåå. — ß? Âîð-ðóþ? — âîçìóòèëàñü âîðîíà. — À òû çàòî òð-ðîå÷íèê! Òàáëèöû óìíîæåíèÿ äî ñèõ ïîð-ð íå âûó÷èë! Âàíÿ âûòàùèë èç êàðìàíà ðîãàòêó è ïðèöåëèëñÿ â âîðîíó: — Íó, äåðæèñü! — Íå ñòðåëÿé! — âñïîëîøèëàñü âîðîíà. — Ó ìåíÿ òóò ïóãîâèöà îò òâîåé êóðòêè ïðèïðÿòàíà. — È, íå ñäåðæàâøèñü, äîáàâèëà: — Íåð-ðÿõà! — ß òåáå ïîêàæó “íåð-ðÿõà”! — îêîí÷àòåëüíî ðàçîçëèëñÿ Âàíÿ, ïîäíèìàÿ ðîãàòêó. Âîðîíà þðêíóëà çà ñòâîë äåðåâà, íî ÷åðåç ìãíîâåíèå îêàçàëàñü íà ïðåæíåì ìåñòå.  êëþâå îíà äåðæàëà ÷òî-òî áëåñòÿùåå. — Ëàäíî, ëàäíî! Äåð-ðæè! — êàðêíóëà âîðîíà è óðîíèëà âíèç ìåòàëëè÷åñêóþ ïóãîâèöó; å¸ Âàíÿ äåéñòâèòåëüíî ïîòåðÿë äâà äíÿ íàçàä, çà ÷òî åìó âëåòåëî îò ìàìû. Âàíÿ îïóñòèë ðîãàòêó. Íî òóò âðåäíûé õàðàêòåð âîðîíû âçÿë ñâî¸. — Äóð-ðàê! Äóð-ðàê è íåð-ðÿõà! — êàðêíóëà îíà, ñêëîíèâ ãîëîâó íàáîê è íàñìåøëèâî ãëÿäÿ íà Âàíþ ÷¸ðíûìè áëåñòÿùèìè ãëàçàìè. Âàíÿ âñêèíóë ðîãàòêó, êîòîðóþ ïî-ïðåæíåìó äåðæàë â ðóêàõ, è âûñòðåëèë. Âîðîíà óâåðíóëàñü îò êàìíÿ, âûïóùåííîãî èç ðîãàòêè. Îí ïðîëåòåë ðÿäîì ñ âîðîíîé è... ïîïàë â îêíî âòîðîãî ýòàæà äîìà, ðàñïîëîæåííîãî ïîçàäè äåðåâà ñ ñèäÿùåé íà í¸ì âîðîíîé. Ðàçäàëñÿ çâîí, è íà çåìëþ ïîñûïàëèñü îñêîëêè ñòåêëà. Ñòâîðêè ïîñòðàäàâøåãî îêíà ðàñïàõíóëèñü, è èç íåãî âûãëÿíóëà õîçÿéêà êâàðòèðû. — Õóëèãàí! — çàêðè÷àëà îíà. — Äåðæèòå åãî! — Äóð-ðàê! Äóð-ðàê è íåðÿõà! — ðàäîâàëàñü ïðîèñõîäÿùåìó âîðîíà, ïîäïðûãèâàÿ íà âåòêå. Ñïàñàÿñü îò ñåðäèòîé õîçÿéêè, Âàíÿ ïåðåëåòåë ÷åðåç íåâûñîêèé çàáîð. Ïðè ýòîì îí çàöåïèëñÿ çà òîð÷àùèé èç äîñêè ãâîçäü, ïîðâàë øòàíû, óïàë è óøèá êîëåíî. “Äîñòàíåòñÿ ìíå òåïåðü îò ìàìû! — äóìàë îí,

ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


27 ïðèõðàìûâàÿ íà áåãó. — È çà÷åì ÿ òîëüêî ñâÿçàëñÿ ñ ýòîé ïðîòèâíîé âîðîíîé!” — Äóð-ðàê! Äóð-ðàê è íåðÿõà! ×òî æå òû íå çàáðàë ñâîþ ïóãîâèöó? — íåñëîñü åìó âñëåä, ïîñòåïåííî çàòèõàÿ. “Íåóæåëè âîðîíà ïðàâà? — ïîäóìàë Âàíÿ, ïåðåõîäÿ íà øàã è ïåðåâîäÿ äûõàíèå. È, ïîêîëåáàâøèñü, ðåøèë: — Íåò, íå ïðàâà! Çðÿ îíà íà ìåíÿ íàãîâàðèâàåò. Íå äóðàê ÿ, ñêîðåå âñåãî, ïðîñòî íåâåçó÷èé. À òàáëèöó óìíîæåíèÿ ÿ äîó÷ó. Ñåãîäíÿ æå!”

ÃÅÍÅÐÀË-ÈÍÄÈÃÎ Ãîòîâèëè â øêîëå ñïåêòàêëü íà âîåííóþ òåìó. Ïàøêà èãðàë â í¸ì ðîëü ãåíåðàëà. Ïîøèëè åìó ãåíåðàëüñêóþ ôîðìó: áðþêè ñ êðàñíûìè ëàìïàñàìè, êèòåëü ñ çîëîòûì øèòü¸ì â âèäå äóáîâûõ âåòîê ñ ëèñòüÿìè íà îáøëàãàõ è âîðîòíèêå. Íà ïëå÷àõ ïîãîíû ñèÿþò, à íà íèõ ïî — äâå áîëüøèå ãåíåðàëüñêèå çâåçäû, — âûõîäèò íå ïðîñòî ãåíåðàë, à ãåíåðàë-ëåéòåíàíò — íå ñàìîå íèçêîå ãåíåðàëüñêîå çâàíèå. Ôóðàæêà ãåíåðàëüñêàÿ ñ êðàñíûì îêîëûøåì è áëåñòÿùåé êîêàðäîþ íà âûñîêîé òóëüå — òàêîé ëþáîé íàñòîÿùèé ãåíåðàë ïîçàâèäóåò. È âîò ïîñëå ðåïåòèöèè ðàçãîðÿ÷¸ííûé Ïàøêà çàáûë ïåðåîäåòüñÿ (à ìîæåò, ïðîñòî ïîîçîðíè÷àòü ðåøèë) è âûøåë íà óëèöó — èäòè äîìîé. Øàãàåò îí ïî òðîòóàðó, ãîðäî çàäðàâ ãîëîâó, — ãðóäü êîëåñîì (íàòðåíèðîâàëñÿ, â îáðàç âîø¸ë), âûðàæåíèå ëèöà ñóðîâîå, ãîëóáûå ãëàçà ñìîòðÿò õîëîäíî è ñòðîãî, à âñå îêðóæàþùèå — â îáìîðîêå, íèêàê îïîìíèòüñÿ íå ìîãóò, íà íåãî ãëÿäÿ. Ïîëêîâíèê â îòñòàâêå (ïåíñèîíåð), âñþ æèçíü â àðìèè ïðîñëóæèâøèé, ãëàçàì ñâîèì íå ïîâåðèë; äóìàåò: “Íó è íó! ×òî òâîðèòñÿ! Âîò âðåìåíà íàñòàëè: ñîâñåì ìàëü÷èøêà, à óæå äî ãåíåðàëà äîñëóæèëñÿ!”. Òàê âåòåðàíà óâèäåííîå ïîðàçèëî, ÷òî îí îò óäèâëåíèÿ ðîò ðàñêðûë, äà òàê è óø¸ë ñ ðàñêðûòûì ðòîì, ãîëîâîé êà÷àÿ. À Ïàøêà äàëüøå èä¸ò, êàê íè â ÷¸ì íå áûâàëî: âðîäå è íå çàìå÷àåò òîãî, êàêîå âïå÷àòëåíèå íà âñåõ âñòðå÷íûõ-ïîïåðå÷íûõ ïðîèçâîäèò. Ïîïàëñÿ åìó íàâñòðå÷ó ìàéîð, äåéñòâóþùèé, ìåæäó ïðî÷èì. Êîìàíäèð áàòàëüîíà.  ôîðìå — âñ¸, êàê ïîëàãàåòñÿ. ×åëîâåê ñòðîãèé è ðåøèòåëüíûé. Îïåøèë ìàéîð ïðè âèäå þíîãî ãåíåðàëà. Çàêðàëîñü áûëî ñîìíåíèå ó íåãî â äóøó, íî ðóêà ñàìà ä¸ðíóëàñü ê êîçûðüêó — ÷åñòü îòäàòü: ÷òî ïîäåëàåøü, ðåôëåêñ! Ïåðåø¸ë ìàéîð íà ñòðîåâîé øàã, à ñàì äóìàåò: “׸ðò åãî çíàåò! — âðåìåíà òàêèå íàñòàëè, ÷òî âñ¸ ìîæåò áûòü. À íó êàê ó íåãî äåä — íà÷àëüíèê ãåíåðàëüíîãî øòàáà, à ïîä÷èí¸ííûå ðåøèëè óãîäèòü âûñîêîìó íà÷àëüñòâó äà è ðàññòàðàëèñü! À ÷òî? Áûâà-

þò æå äâàäöàòèëåòíèå äèðåêòîðà áàíêîâ! Äà ìàëî ëè ÷åãî íûí÷å áûâàåò! Äåíüãè ÷óäåñà òâîðÿò. Êàïèòàëèçì, îäíèì ñëîâîì”. Ãðóñòíî ñòàëî êîìáàòó, ÷òî îí çà äâàäöàòü ëåò ñëóæáû òîëüêî äî ìàéîðà äîñëóæèëñÿ, à ìàëü÷èøêà, êîòîðûé åìó â ñûíîâüÿ ãîäèòñÿ, óæå õîäèò â ãåíåðàëüñêîì çâàíèè. À Ïàøêà-øóòíèê êîçûðíóë ìàéîðó íåáðåæíî è äàëüøå èä¸ò — äî äîìà åù¸ öåëûé êâàðòàë òîïàòü. Òóò ïîïàëèñü íàâñòðå÷ó Ïàøêå ñóâîðîâöû. Äâîå. Ôîðìà ÷¸ðíàÿ, ïîãîíû àëûå. Áëåñòÿùèìè ðåìíÿìè ïîäïîÿñàíû. Áîòèíêè íà÷èùåíû òàê, ÷òî â íèõ ãëÿäåòüñÿ ìîæíî, êàê â çåðêàëî. Óâèäåëè ñóâîðîâöû ãåíåðàëà, ðàñøèðèëèñü ó íèõ îò óâèäåííîãî ãëàçà — âîò-âîò èç îðáèò âûñêî÷àò, çàñòó÷àëà, çà÷àñòèëà êðîâü â âèñêàõ. Çà ïÿòüäåñÿò ìåòðîâ ïåðåøëè îíè íà ñòðîåâîé øàã, òîïàþò, ñëîâíî íà ïàðàäå ïåðåä ïðàâèòåëüñòâåííîé òðèáóíîé: ëàäîíü ó âèñêà, ëîêîòü îòòîïûðåí, ãðóäü êîëåñîì, ãîëîâû âáîê (â Ïàøêèíó ñòîðîíó) ïîâ¸ðíóòû — ãëàç ñ “ãåíåðàëà” íå ñâîäÿò, à ïðî ñåáÿ ìå÷òàþò: “Ýõ, âîò íàì áû òàê!”. Ïîðàâíÿëèñü ñóâîðîâöû ñ Ïàøêîé è ñðûâàþùèìèñÿ îò âîëíåíèÿ ãîëîñàìè, íî çâîíêî, òàê, ÷òî ëþäè îáîðà÷èâàòüñÿ ñòàëè, ïîïðèâåòñòâîâàëè “ãåíåðàëà” õîðîì: — Çäðàâèÿ æåëàþ, òîâàðèù ãåíåðàë! È ïðîøëè ìèìî, ÷åêàíÿ øàã è òàðàùà ãëàçà. Íà èõ ïðèâåòñòâèå Ïàøêà äàæå îòâå÷àòü íå ñòàë, ïðîø¸ë äàëüøå, ÷åñòü íå îòäàâ è äàæå ãîëîâû íå ïîâåðíóâ. À íàâñòðå÷ó åìó ïî ïðîòèâîïîëîæíîé ñòîðîíå óëèöû åäåò íà ìàøèíå ïîìîùíèê êîìåíäàíòà ãîðîäà. Óâèäåë ãåíåðàëà — çàêàøëÿëñÿ äàæå îò íåîæèäàííîñòè. Ãëàçàì ñâîèì íå ïîâåðèë. Ïðèêàçàë âîäèòåëþ îñòàíîâèòüñÿ: õîòåë äîêóìåíòû ó ïîäîçðèòåëüíîãî ãåíåðàëà ïðîâåðèòü — âñ¸ æå êîìåíäàíò, èìååò ïðàâî, à ïîòîì ïîäóìàë: “Âäðóã ýòî âçàïðàâäó ãåíåðàë, à ïðîñòî ìîëîäî âûãëÿäèò! Ìîæåò, íîâåíüêèé êàêîé. Âîí êàäðîâèê ãîâîðèë äàâå÷à, ÷òî ê íàì èç øòàáà îêðóãà ãåíåðàëà ïðèñëàëè. À òî, ÷òî ìîëîäî âûãëÿäèò, òàê âåäü Ãàéäàð â øåñòíàäöàòü ëåò ïîëêîì êîìàíäîâàë. À ýòî êîãäà áûëî! Ñ òîãî âðåìåíè ìíîãîå ïîìåíÿëîñü, ïîäè. Ìîëîä¸æü óìíàÿ ïîøëà — îò êîìïüþòåðà íå îòîðâ¸øü. Ìîæåò, ýòî âîîáùå ðåá¸íîê-èíäèãî, äà òàêîé òàëàíòëèâûé, ÷òî — ìàìà äîðîãàÿ! Óåäó–êà ÿ îò ãðåõà ïîäàëüøå”. Ïîäóìàë òàê è ïðèêàçàë âîäèòåëþ åõàòü ïðî÷ü. Çàø¸ë Ïàøêà âî äâîð äîìà, ãäå æèë ñ ðîäèòåëÿìè. Íó, òóò ýôôåêò óæå íå òîò. Áàáóëüêè, ÷òî âî äâîðå ïîñòîÿííî ñèäÿò, îñóæäàþùå íà Ïàøêó ñìîòðÿò, ìîë, ÷åãî âûïåíäðèëñÿ, äà êóäà ðîäèòåëè ãëÿäÿò: íå ïîëîæåíî ñîïëÿêó â ãåíåðàëüñêîé ôîðìå õîäèòü, çâàíèå ïîðî÷èòü. À ìàëûøè, ñ êîòîðûìè Ïàøêà â ññîðå áûë, óçíàëè åãî è âîïÿò âîâñþ, äðàçíÿòñÿ:


28 — Ïàøêà-ãåíåðàë ñ äåðåâà óïàë! Ïàøêà-ãåíåðàë ñ äåðåâà óïàë! — íèêàêîãî òåáå óâàæåíèÿ. Ïðîøìûãíóë “ãåíåðàë-èíäèãî” ìèìî íèõ ïîáûñòðåå â ñâîé ïîäúåçä è ïîäíÿëñÿ íà ëèôòå äîìîé. Îòêðûâàåò äâåðü, çàõîäèò â êâàðòèðó, à òàì ñèäèò îòåö (âñåãî-òî ñòàðøèé ëåéòåíàíò çàïàñà, ê òîìó æå â øòàòñêîì): â îäíîé ðóêå ðåìåíü äåðæèò (ïðîñòîé, íå ãåíåðàëüñêèé), à â äðóãîé — Ïàøêèí äíåâíèê, ãäå ïîñëåäíÿÿ îöåíêà — æèðíûé êîë, íèæå êîëà — çàìå÷àíèå çà ïëîõîå ïîâåäåíèå, à íà ïîëÿõ âíèçó ïðèïèñêà î òîì, ÷òî êëàññíûé ðóêîâîäèòåëü âûçûâàåò ðîäèòåëåé â øêîëó. È ñìîòðèò ñòàðøèé ëåéòåíàíò çàïàñà (äàðîì ÷òî â øòàòñêîì) íà “ãåíåðàëà-èíäèãî” òàê, ÷òî äàëüøå íàø ðàññêàç ïðîäîëæàòü, ïîæàëóé, íå èìååò ñìûñëà...

ÑËÓ×ÀÉÍÀß ÂÑÒÐÅ×À Ñàíüêà ïî êëè÷êå Áàëàìóò ñáåæàë èç øêîëû. Ñî âòîðîãî óðîêà. Íàñòðîåíèå, ñ îäíîé ñòîðîíû, — õîðîøåå: âûðâàëñÿ íà âîëþ, ñ äðóãîé — íà äóøå ìåðçêî: ïðîñòóïîê ñåðü¸çíûé, åñëè óçíàþò ðîäèòåëè, âëåòèò Ñàíüêå ïî ïåðâîå ÷èñëî. Íàñòðîåíèå ÷àñòè÷íî óáîãîå åù¸ è ïîòîìó, ÷òî ïîãîäà — íèêóäà: äîæäü, ñëÿêîòü, íåáî — ñåðåå ìûøè â ñóìåðêàõ. Èä¸ò Ñàíüêà ïî óëèöå, à íàâñòðå÷ó åìó — ðîáîò — ïåðë ðàçóìà ÷åëîâå÷åñêîãî. Ðîáîòîì òåïåðü, êîíå÷íî, íèêîãî íå óäèâèøü — íàäåëàëè èõ íåìåðÿííî, íî ÷òîáû âîò òàê, çàïðîñòî äåôèëèðîâàë ñðåäè ëþäåé — òàêîå ðåäêî óâèäèøü. Øàãàåò äâóíîãîå ÷ó÷åëî, íà ÷åëîâåêà âðîäå áû ïîõîæåå, íî î÷åíü ïðèáëèçèòåëüíî. Ãîëîâà áîëüøå âñåãî ìîòîöèêëåòíûé øëåì íàïîìèíàåò, íî ãëàçà, íîñ è ðîò, âåðíåå, èõ ïîäîáèÿ, ïðèñóòñòâóþò. Ïàëüöû êèñòåé ðóê ïîëóñîãíóòû, íàïîìèíàþò êëåøíè êðàáüè. À íîãè — êàê ó òåðìèíàòîðà: ìåòàëëè÷åñêèå, ìàññèâíûå, íà øàðíèðàõ; ïîäîøâû ïëîñêèå, êàê òàïêè äîìàøíèå. Ãðÿçü ìåñèò, à ñàì íà Ñàíüêó — çûðç-çûðê! — çàèíòåðåñîâàëñÿ, âèäàòü; ìîæåò, ðîäñòâåííóþ äóøó ïî÷óÿë. Ñàíüêà — íå çðÿ æå åãî ïðîçâàëè Áàëàìóòîì! — ïðèöåïèëñÿ ê ðîáîòó: — Òû ÷åãî ãëàçà âûòàðàùèë? ß òåáå ÷òî, áàííåð ðåêëàìíûé? À ðîáîò åìó: — Ïðèâåò, ïàðÿ! — È ãäå ýòî îí ñëîâî-òî òàêîå âûèñêàë — “ïàðÿ”? — Íå áîèñü. Áèòü íå áóäó. Îøàëåë Ñàíüêà îò òàêîãî íàõàëüñòâà, íî âñïîìíèë, ÷òî åìó äî äâóõ ÷àñîâ ñëîíÿòüñÿ ìåæäó øêîëîé è äîìîì íàäî, è ðåøèë ñ ðîáîòîì çàêîðåøèòüñÿ: âñ¸ âäâî¸ì âåñåëåå. — Ïðèâåò! — ãîâîðèò. — Òàê ÿ òåáÿ è èñïóãàëñÿ! Êàê æå! Âåñü äðîæó! Íî åñëè õî÷åøü, äàâàé âðåìÿ âìåñòå ïðîâåä¸ì, à òî ñêóêîòà — åñëè á ëåòî áûëî, âñå ìóõè ïåðåäîõëè áû.

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

À ðîáîò — íè÷åãî. Ïîäóìàë, ïîñêð¸á ìîòîöèêëåòíûé øëåì ñêðþ÷åííûì ïàëüöåì è ãîâîðèò: — Ëàäû. Òîëüêî äàâàé ñïðÿ÷åìñÿ ãäå-íèáóäü îò äîæäÿ. À òî êîãäà ìåíÿ ñîáèðàëè, ñõàëòóðèëè: íåêîòîðûå äåòàëè èç íåðæàâåéêè çàìåíèëè îáû÷íûì æåëåçîì — îò äîæäÿ çàðæàâåòü ìîãóò. À òóò êàê ðàç ðÿäîì êàôå ìîëîä¸æíîå — ïðèáåæèùå äëÿ ïðîãóëüùèêîâ. Àññîðòèìåíò íå àõòè, íî çàòî öåíû óìåðåííûå. Ñàíüêà è ãîâîðèò: — Äàâàé çàñêî÷èì â êàôå! ß çàêàæó ñåáå ÷åãî-íèáóäü, à òû ïðîñòî ïîñèäèøü, ïîîáñîõíåøü ìàëîñòü. Çàîäíî ïîáîëòàåì. Ñêàçàíî — ñäåëàíî. Çàøëè Ñàíüêà ñ ðîáîòîì â êàôå, ñåëè çà ñòîëèê. Îôèöèàíòêà ãëàçà âûòàðàùèëà, íî ìîë÷èò — ïîìíèò, ÷òî êëèåíò âñåãäà ïðàâ, õîòÿ, êîíå÷íî, ñìîòðèò íà Ñàíüêó ñ áîëüøèì ïîäîçðåíèåì. — Êàê õîòü çîâóò-òî òåáÿ? — ñïðàøèâàåò Ñàíüêà ó ðîáîòà. — Ìåíÿ âîò, íàïðèìåð, Ñàíüêà çîâóò. — À ìåíÿ — Ðîáîòîï, — îòâå÷àåò ðîáîò. — ×òî çà èìÿ? — óäèâèëñÿ Ñàíüêà. — Ðîáîêîï, ìîæåò? — Íåò, Ðîáîòîï. Òîïîâàÿ ìîäåëü, äà è òîïàþ ãðîìêî, êîãäà ïî òâ¸ðäîìó èäó, îñîáåííî ïî æåëåçó. Ïðàâäà, ÎÒÊ çàáðàêîâàë ìåíÿ, ñêàçàë, ñèñòåìà óïðàâëåíèÿ ñáîèò — íåïðåäñêàçóåì ÿ. ß îáèäåëñÿ è ñáåæàë. Âîò ñ òîáîé âñòðåòèëñÿ... Çàêàçàë ñåáå Ñàíüêà áàíêó ïåïñè-êîëû, âñêðûë è íà÷àë, íå ñïåøà, ïðèõîäîâàòü âðåäíûé íàïèòîê. À çà ñîñåäíèì ñòîëèêîì ïàöàíû ñèäÿò — èç òåõ, âèäíî, ÷òî òàê æå, êàê è Ñàíüêà, ñ çàíÿòèé ñáåæàëè è íå çíàþò, ÷åì ñåáÿ çàíÿòü. Óâèäåëè ñòðàííóþ ïàðó è íà÷èíàþò çàäèðàòü Ñàíüêó: — Ýé òû, áóðáîí àíàëîãîâûé, — ãîâîðèò îäèí èç íèõ (ñàìûé, íàâåðíîå, ïðîäâèíóòûé), îáðàùàÿñü ê Ñàíüêå, — ÷òî ýòî çà ÷ó÷åëî ñ òîáîé? Ñàíüêà õîòü è áåçáàøåííûé, íî íå äóðàê è íå âðàã ñåáå: ïîíèìàåò, ÷òî îí îäèí, à èõ òðîå. Äóìàåò: “׸ðò ñ íèìè! Ïðîìîë÷ó ëó÷øå, ïóñòü ñåáå âÿêàþò. Ñäåëàþ âèä, ÷òî íå ñëûøàë”. Íî òåõ óæå íå îñòàíîâèòü: ïî÷óâñòâîâàëè ñëàáèíêó, ÷òî äðîãíóë Ñàíüêà, ÷òî ÷åðâü íåóâåðåííîñòè çàêðàëñÿ â åãî äóøó. Íàãëåòü ñòàëè. Îáçûâàòü Ñàíüêó ñòàëè, à çàîäíî è ðîáîòà, è õèõèêàòü ïðè ýòîì. Ìîë÷èò Ñàíüêà, ïîòÿãèâàåò âðåäíûé íàïèòîê, à ðîáîòó ãîâîðèò: — ß áû è òåáå ÷åãî âçÿë, äà âåäü òû æåëåçíûé. Íå çíàþ, ÷åì òåáÿ óãîñòèòü. Ðîáîò íà ýòè ñëîâà è ãîâîðèò: — Íå ïàðüñÿ, Ñàí¸ê. Ó ìåíÿ ñâîé íàïèòîê. Ýíåðãåòè÷åñêèé. Êàëîðèè îòäûõàþò. Îòêðûâàåò ðîáîò êðûøêó íà áîêó ó ñåáÿ, âûòÿãèâàåò èç íèøè ïðîâîä, ñêðó÷åííûé ñïèðàëüþ, ñ ýëåêòðè÷åñêîé âèëêîé íà êîíöå, è âñòàâëÿåò âèëêó â ðî-

ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


29 çåòêó íà ñòåíå. Ìãíîâåíèÿ íå ïðîøëî, êàê çàáëåñòåëè ó íåãî ãëàçà ÿð÷å, è êàïëè äîæäÿ íà í¸ì ñâîðà÷èâàòüñÿ ñòàëè, à çàòåì èñ÷åçàòü. À ïàöàíû ñîâñåì îáíàãëåëè. Îäèí èç íèõ êðè÷èò Ñàíüêå: — Ãäå òû ýòîãî óðîäà íàø¸ë? Ýòî â àäðåñ ðîáîòà, çíà÷èò. À âòîðîé ïîäïðÿãàåòñÿ: — Äà îíè îáà óðîäû, åù¸ íåèçâåñòíî — êòî êîãî íàø¸ë! Òóò ðîáîò âçÿë èç ñòàêàí÷èêà íà ñòîëå íåñêîëüêî ñàëôåòîê, ñâåðíóë èõ ïëîòíûì êîìêîì, ìàêíóë â ëóæèöó ïåïñè-êîëû íà ñòîëå è áðîñèë òî÷íûì äâèæåíèåì â ñòîðîíó õóëèòåëåé. Ïîëåòåë êîìîê áóìàæíûé ïî èäåàëüíîé òðàåêòîðèè è ïëþõíóëñÿ ïðÿìî â ÷àøêó ñ êîôå, êîòîðàÿ íà ñòîëå ïåðåä ãëàâíûì îáèä÷èêîì ñòîÿëà. Ïîëåòåëè áðûçãè âååðîì âî âñå ñòîðîíû; ñëîâíî ïóëåì¸òíûìè î÷åðåäÿìè, ïðîøèëî âñþ òðîèöó, òîëüêî ÷òî íå íàñêâîçü. Âñêî÷èë çàâîäèëà èõíèé â áåëîé (à òåïåðü óæå ÷àñòè÷íî êîðè÷íåâîé) êóðòêå íà íîãè è êðè÷èò: — Òû, ÷ìî äþðàëåâîå! Æåðòâà ïðîãðåññà! Äà ÿ òåáÿ çà ýòî íà çàï÷àñòè ïóùó! È ê ñòîëèêó, çà êîòîðûì Ñàíüêà ñ ðîáîòîì ñèäÿò, ÷åøåò. È â êîôåéíûå ïÿòíà íà áåëîé êóðòêå ïàëüöåì òû÷åò, ÷òîá âñå âèäåëè, ÷òî ïîâîä äëÿ ðàçáîðîê åñòü, è ñåðü¸çíûé. Ñòàëî Ñàíüêå íå ïî ñåáå: ïàðåíü-òî çäîðîâûé, íå ÷åòà åìó. Ìîðäà êðàñíàÿ, çäîðîâüåì ïûøåò. Íàïðÿãñÿ Ñàíüêà, íà äâåðü ãëàçàìè êîñèò. À ðîáîò åìó: — Íå íàïðÿãàéñÿ, Ñàí¸ê, — óòåøàåò, — ýòî îí ñäóðó è îò ìàëîé îáðàçîâàííîñòè. ß òàêèõ â êà÷åñòâå ðåçèñòîðîâ èñïîëüçóþ. ×òî òàêîå “ðåçèñòîð”, Ñàíüêà íå ïîíÿë (ïðîãóëÿë, íàâåðíîå, ñîîòâåòñòâóþùóþ òåìó), íî íîâîìó äðóãó ñâîåìó ïîâåðèë. Ñìîòðèò, ÷òî äàëüøå áóäåò, õîòÿ íà âñÿêèé ñëó÷àé íîãè ïîä ñåáÿ ïîäæàë è íàïðóæèíèë, ÷òîáû â ñëó÷àå ÷åãî ñòàðòàíóòü ê âûõîäó. À ðîáîò íà îïïîíåíòà ñìîòðèò, æåëåçíûì ïàëüöåì ïî ñòîëèêó ïîñòóêèâàåò è íàïåâàåò ìåòàëëè÷åñêèì ãîëîñîì ÷òî-òî âðîäå “Äçèíü-äçèíü-áàì! Äçèíüäçèíü-áðÿê! Äçèíü-äçèíü-áàì! Äçèíü-äçèíü-áðÿê!..” À ïîòîì Ñàíüêèíó áàíêó ñ îñòàòêàìè ïåïñè-êîëû â æåëåçíóþ ðóêó âçÿë, íàñòàâèë îòâåðñòèåì íà íåïðîøåííîãî ãîñòÿ è ñäàâèë ñâîèìè êðàáüèìè ïàëüöàìè. Èç áàíêè êîðè÷íåâàÿ ñòðóÿ êàê ñâåðêàí¸ò è ïàðíÿ â áûâøåé áåëîé êóðòêå êàê ïåðåêðåñòèò! Ïàðåíü ñ íîã äî ãîëîâû â ñëàäêîé êîðè÷íåâîé ïåíå — íó ÷èñòî ïîáåäèòåëü “Ôîðìóëû-1” íà ïüåäåñòàëå â äåíü òðèóìôà, òîëüêî âìåñòî øàìïàíñêîãî â ïåïñè-êîëå âåñü. Âûëèòûé Øóìàõåð, íî áåç âîñòîðãà â ãëàçàõ. Çàìåð íàë¸ò÷èê, îò èçóìëåíèÿ ðóêè ðàñòîïûðèë — òèïà îáàëäåë. Âèäíî áûëî, ÷òî íà òàêîå íàõàëüíîå ðàçâèòèå ñîáûòèé îí ÿâíî íå ðàññ÷èòûâàë. Çàñ-

êðåæåòàë ïîòîì çóáàìè, ñîáðàë ïàëüöû â êóëàêè. È åãî òîâàðèùè âñêî÷èëè, âèäÿ òàêîå óíèæåíèå ñâîåãî ëèäåðà. “Íó, âñ¸! — äóìàåò Ñàíüêà. — Õàíà íàì!” À ðîáîò âðîäå êàê íîëü âíèìàíèÿ íà íèõ. Ïîòÿíóëñÿ ê ñâîáîäíîìó ñòóëó, ÷òî ðÿäîì ñòîÿë. Ñòóëüÿ â êàôå íå àõòè êàêèå: ñèäåíüÿ è ñïèíêè ôàíåðíûå, íîæêè èç òðóáîê ìåòàëëè÷åñêèõ. Íî êëèåíòîâ (þíûõ ïðîãóëüùèêîâ çàíÿòèé, äà áåãëûõ ðîáîòîâ) âûäåðæèâàþò. Áåð¸ò, îäíèì ñëîâîì, ðîáîò ñòîÿùèé ðÿäîì ñòóë, ïåðåâîðà÷èâàåò íîæêàìè ââåðõ, çàæèìàåò ñïèíêó ìåæäó êîëåí è... íà÷èíàåò ãíóòü æåëåçíóþ íîæêó ñâîèìè êðàáüèìè ðóêàìè. Ãí¸ò áåç óñèëèÿ. Îñòàíîâèëñÿ ëèäåð îïïîçèöèè, íà ðîáîòà ãëÿäèò — ïðèçàäóìàëñÿ, âèäíî. À ðîáîò íîæêó ñòóëà ïîä ïðÿìûì óãëîì ñîãíóë, ïîòîì ðàçîãíóë â èñõîäíîå ñîñòîÿíèå è ãîâîðèò, îáðàùàÿñü ê Ñàíüêå: — Âîò, Ñàí¸ê, òàêàÿ èñòîðèÿ, — è íà îêðóæàþùèõ ïðè ýòîì íå ãëÿäèò, áóäòî íèêîãî è íåò ðÿäîì. Îñòàíîâèëñÿ íàë¸ò÷èê. Ïîêîëåáàëñÿ. Ïîòîì ïîâåðíóëñÿ ê äðóçüÿì ñâîèì, ìàõíóë ðóêîé — è ïîáðåëè îíè èç êàôå, ðóãàÿñü, íî íå î÷åíü ãðîìêî è íå î÷åíü ñòðàøíûìè ñëîâàìè. Âèäíî, íîâûé Ñàíüêèí äðóã âïå÷àòëèë èõ. Äîñòàë Ñàíüêà èç êàðìàíà ìîáèëêó, ãëÿíóë âðåìÿ — âèäèò: ïîðà äîìîé èäòè. À ñ ðîáîòîì ðàññòàâàòüñÿ æàëü. Ñäðóæèëñÿ êàê-òî îí ñ íèì. Âèäíî, ñûãðàëî â ýòîì ðîëü òî, ÷òî õàðàêòåðàìè îíè îêàçàëèñü ïîõîæè: îáà ïîìå÷òàòü ëþáÿò è îïàñíûõ ïðèêëþ÷åíèé íå èçáåãàþò. È ãîâîðèò òîãäà Ñàíüêà ðîáîòó: — Ïîéä¸ì êî ìíå äîìîé. Íó, íå íà êâàðòèðó, êîíå÷íî. Äîì ó íàñ ÷åòûð¸õýòàæíûé — ñòàðûé, ñ ÷åðäàêîì áîëüøèì. Ó ðîäèòåëåé îò ÷åðäàêà êëþ÷ åñòü — ÿ çíàþ, ãäå ëåæèò. Ïîñåëèøüñÿ òàì. Ïîñòåëü òåáå íå íóæíà, à òàê òàì òåïëî è ñóõî. Êðûøà òîëüêî â îäíîì ìåñòå òå÷¸ò, òàê òû ïîä äûðîé íå ñòîé, è âñ¸ ïóò¸ì áóäåò. À ÿ òåáÿ ïðîâåäûâàòü áóäó. Ìîæåò, åù¸ êóäà ñõîäèì, ïîâåñåëèìñÿ. Ïîìîë÷àë ðîáîò ñî ñòðàííûì èìåíåì Ðîáîòîï. Ïîòîì ïîñòàâèë èçóðîäîâàííûé âíà÷àëå, à çàòåì âûëå÷åííûé, ñòóë íà ïîë è ãîâîðèò: — Äà ÿ è íå ïðîòèâ. Ïîíðàâèëîñü ìíå ñ òîáîé îáùàòüñÿ: íå ñêó÷íî. Ïîäíÿëèñü îíè, ïîêèíóëè êàôå è ïîøëè, ðàçáðûçãèâàÿ ëóæè, â ñòîðîíó Ñàíüêèíîãî äîìà, ñòðîÿ ïî ïóòè ïëàíû íà çàâòðàøíèé äåíü, ïîòîìó ÷òî Ñàíüêà è çàâòðà ðåøèë â øêîëó íå õîäèòü: êîíòðîëüíîé ïî ìàòåìàòèêå èñïóãàëñÿ.


30

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

íà ñóòî äîáðîâ³ëüíèõ òà äåìîêðàòè÷íèõ çàñàäàõ. Êîæåí áàæàþ÷èé ìîæå âçÿòè ó íüîìó ó÷àñòü ó ð³çíèõ íîì³íàö³ÿõ: îáðàçîòâîð÷å ìèñòåöòâî, ñï³âè, õîðåîãðàô³ÿ ÷è òåàòðàëüíå ìèñòåöòâî. Ó ñ³÷í³ 2013 ðîêó ôåñòèâàëü ïðîâîäèâñÿ âäðóãå, ³ ÷èñëåííà ê³ëüê³ñòü ó÷àñíèê³â ïîêàçàëà, ùî öÿ ³äåÿ áóëà ñïðèéíÿòà ³ ï³äòðèìàíà þíèìè òàëàíòàìè íàøîãî ì³ñòà.

“Ô-ÀÐÒ ÃÀËÅÐÅߔ ÇÀÏÐÎØÓª…

Ìèíóëî ïîíàä ÷îòèðè ðîêè, ÿê “Ô-Àðò ãàëåðåÿ” çàïðîïîíóâàëà ñâî¿ åêñïîçèö³éí³ ïëîù³ õóäîæíèêàì, ôîòîãðàôàì òà ëþäÿì, íåáàéäóæèì äî ìèñòåöòâà, äëÿ ðåàë³çàö³¿ ¿õí³õ òâîð÷èõ àìá³ö³é. Ç ñåðïíÿ 2010 ðîêó îðãàí³çîâàíî ïîíàä 30 âèñòàâîê, íà ÿêèõ ïðåçåíòóâàëè ñâîþ òâîð÷³ñòü íàð³âí³ ç êðèâîð³çüêèìè ìèñòöÿìè ãîñò³ ç ²âàíî-Ôðàíê³âñüêà, Êèºâà, ʳðîâîãðàäà, ³ííèö³ òà ×åðêàùèíè.

Ç ÷àñó çàñíóâàííÿ “Ô-Àðò ãàëåðåÿ” îðãàí³÷íî âëèëàñÿ ³ ñòàëà îäíèì ç íàéá³ëüø êðåàòèâíèõ òà â³äâ³äóâàíèõ çàêëàä³â, ùî âèêîíóþòü âàæëèâó ì³ñ³þ ïîïóëÿðèçàö³¿ ìèñòåöòâà ó íàøîìó ñóòî ïðîìèñëîâîìó ì³ñò³. Ïðî öå ñâ³ä÷àòü ÷èñëåíí³ çàïèñè ïîäÿê ³ ïðèâ³òàíü ó êíèç³ â³äãóê³â.

Ùå îäíèì íàïðÿìêîì ä³ÿëüíîñò³ ãàëåðå¿ º îðãàí³çàö³ÿ äèòÿ÷èõ ìèñòåöüêèõ ôåñòèâàë³â “гçäâÿí³ ÷óäåñà”. Öå ä³éñòâî îðãàí³çîâóºòüñÿ

“Ô-Àðò ãàëåðåÿ” íå º ñóòî êîìåðö³éíèì ïðîåêòîì ³ òîìó îðãàí³çàòîðè ãîñòèííî çàïðîøóþòü äëÿ ïðîâåäåííÿ âèñòàâîê ÿê øèðîêî â³äîìèõ àâòîð³â, òàê ³ ìîëîäèõ õóäîæíèê³â, ùî ò³ëüêè òîðóþòü ñâ³é øëÿõ íà ìèñòåöüê³é íèâ³, òàêîæ õóäîæíèê³â-àìàòîð³â òà êîëåêö³îíåð³â, ùî áàæàþòü ïîä³ëèòèñÿ ñâî¿ì íàäáàííÿì ç ³íøèìè. Ãîëîâí³ âèìîãè äî òâîð³â, ùî åêñïîíóþòüñÿ â ñò³íàõ ãàëåðå¿: âîíè ìàþòü áóòè àâòîðñüêèìè ³ íàëåæíîãî õóäîæíüîãî ð³âíÿ. ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


31 “Êíèæíàÿ ïîëêà Ñâåòëàíû Çàõàðîâîé”

Ñâåòëàíà ÇÀÕÀÐÎÂÀ

 ìàå íûíåøíåãî ãîäà óâèäåëà ñâåò íîâàÿ êíèãà êðèâîðîæñêîãî ïîýòà Ãðèãîðèÿ Òóðåíêî “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë”, èìåþùàÿ ìíîãîå îáúÿñíÿþùèé ïîäçàãîëîâîê – (ïîâåñòâîâàíèå â ñòèõàõ îá Àëåêñàíäðå Áëîêå). 30 ìàÿ ñîñòîÿëàñü òåàòðàëèçîâàííàÿ ïðåçåíòàöèÿ ýòîé êíèãè â Êðèâîðîæñêîì Àêàäåìè÷åñêîì ãîðîäñêîì òåàòðå äðàìû è ìóçûêàëüíîé êîìåäèè èì. Ò. Øåâ÷åíêî, îñóùåñòâëåííàÿ Çàñëóæåííûì àðòèñòîì Óêðàèíû Âàñèëèåì Êîðîëåíêî. Ýòèì äâóì âîèñòèíó çíàìåíàòåëüíûì ñîáûòèÿì â êóëüòóðíîé æèçíè íàøåãî ãîðîäà è ïîñâÿùåíà ñòàòüÿ, ïðåäëàãàåìàÿ âíèìàíèþ ÷èòàòåëåé àëüìàíàõà “Ñàêñàãàíü”.

ñòâîâåäå Èðèíå Áóãà¸âîé è ðåæèññåðå Âàñèëèè Êîðîëåíêî. Íî â ïåðâóþ î÷åðåäü áóäåì áëàãîäàðíû Ãðèãîðèþ Òóðåíêî, òàê ñêàçàòü, çà ñàìîãî Àëåêñàíäðà Áëîêà, âîñïåòîãî èì, íå òîëüêî îòäàâàÿ äîëæíîå òàëàíòó çíàìåíèòîãî ïîýòà, à ñóìåâøåìó ïðèáëèçèòü åãî ê ÷èòàòåëþ. Ïðèáëèçèòü êàê æèâîãî ÷åëîâåêà, ñî âñåìè ïðèñóùèìè åìó ñòðàñòÿìè è ïîðîêàìè, áåç êîòîðûõ ìû áû íå óçíàëè íè “Ñòèõîâ î Ïðåêðàñíîé Äàìå”, íè “Äâåíàäöàòè”. Ïîýòû íå ëþáÿò õâàëèòü ïîýòîâ, îäíàêî Ãðèãîðèé Òóðåíêî ñ ïèåòåòîì, ïåðåõîäÿùèì â âîñõèùåíèå, ïðèâëåê íàøå âíèìàíèå ê Áëîêó, ÷üè êíèãè áûëè è êðèêîì áîëè, è ãîëîñîì, ïðåäîñòåðåãàþùèì íàñ îò ïðåæäåâðåìåííûõ îøèáîê. È ìîæåò áûòü, äàæå íå ñòàâÿ ïåðåä ñîáîé òàêîé öåëè, Ãðèãîðèé Òóðåíêî âûøåë íà îòêðûòûé äèàëîã ñ áåçæàëîñòíûì è áåñïîùàäíûì ìèðîì, â êîòîðîì Íàñòîÿùèé Ïîýò âûíóæäåí óìèðàòü ôèçè÷åñêè äëÿ òîãî, ÷òîáû ðîæäàòüñÿ âíîâü â ñâîèõ áåññìåðòíûõ ñòèõàõ: “Áîðüáà è ãèáåëü – ñóòü èñêóññòâà, / Íî â òîì áåññìåðòèÿ çàëîã!”

“ÁËÀÃÎÑËÎÂÅÍÍÎ, ÍÅÈÇÃËÀÄÈÌÎ, ÍÅÂÎÇÂÐÀÒÈÌ΅” “×òåíèå – ýòî îáùåíèå, à íå íàêîïëåíèå èíôîðìàöèè… êíèãè – êàê ðóêè, ïðîòÿíóòûå èç âå÷íîñòè äëÿ ðóêîïîæàòèÿ. Ýòî ãîâîðèòñÿ íå î âñÿêîé êíèãå, íî ëèøü î òåõ, êîòîðûå íàïèñàíû ïåðåä ëèöîì âå÷íûõ âîïðîñî⅔ Ïðîòîèåðåé Àíäðåé Òêà÷¸â Êíèãà “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë” íåäàâíî ïîñòóïèëà â ãîðîäñêèå áèáëèîòåêè. È ìíå äóìàåòñÿ, ÷òî òå, êòî óæå óñïåë ñ íåþ ïîçíàêîìèòüñÿ, âïðàâå çàäàòü àâòîðó äîâîëüíî íåîæèäàííûé âîïðîñ: ïðèíåñëà ëè åìó óäîâëåòâîðåíèå ìíîãîëåòíÿÿ ðàáîòà íàä ïîýìîé, ãëàâíûì äåéñòâóþùèì ëèöîì êîòîðîé ÿâëÿåòñÿ ñàìûé çíà÷èòåëüíûé, ñàìûé òàèíñòâåííûé ïîýò “ñåðåáðÿíîãî âåêà” ðóññêîé ïîýçèè – Àëåêñàíäð Áëîê? Íî îñòàâèì ýòîò âîïðîñ “çà ñêîáêàìè” äàííîé ñòàòüè, íàäåÿñü, ÷òî êîãäà-íèáóäü àâòîð âñå æå äàñò íà íåãî îòâåò, åñëè òîãî çàõî÷åò. À âîò ãîâîðÿ î êíèãå “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë”, à òàêæå î åå òåàòðàëèçîâàííîé ïðåçåíòàöèè, êàê î ñâåðøèâøåìñÿ ôàêòå, íåëüçÿ íå ñêàçàòü î òåõ, êòî ïîìîã Ãðèãîðèþ Òóðåíêî â îñóùåñòâëåíèè åãî ìíîãîïëàíîâîãî çàìûñëà: î õóäîæíèêå Òàòüÿíå Áîáðîâîé, èñêóñ-

È áóäåì áëàãîäàðíû õóäîæíèêó Òàòüÿíå Áîáðîâîé, êîòîðàÿ â ëèíèè è öâåòå âîïëîòèëà çàìûñåë àâòîðà ïîýìû. Ñâîèìè èëëþñòðàöèÿìè îíà äîãîâàðèâàåò äî êîíöà “ìîíîëî㔠î òîì, “êàê òÿæåëî õîäèòü ñðåäè ëþäåé è ïðèòâîðÿòüñÿ íåïîãèáøèì” (À. Áëîê). Åñëè æå ïðîäîëæèòü ìûñëü î äèàëîãå ñ ìèðîì, òî Òàòüÿíà Áîáðîâà âûøëà íà íåãî, îáðàùàÿñü ê ÷èòàòåëþ è îäíîâðåìåííî ê “ñîçåðöàòåëþ” êíèãè ñâîèìè “õóäîæíè÷åñêèìè ñðåäñòâàìè”, âëîæèâ â íèõ âåñü ñâîé ñàìîáûòíûé òàëàíò è íåìàëûé æèçíåííûé îïûò.


32 È áóäåì áëàãîäàðíû èñêóññòâîâåäó Èðèíå Áóãà¸âîé çà ìíîãîïëàíîâîå ýññå “Ñòèõîâ è âäîõíîâåíèé ñâÿçóþùàÿ íèòü”, ïîìåùåííîå â êíèãå.  ýòîé îðèãèíàëüíîé èññëåäîâàòåëüñêîé ðàáîòå åå àâòîð ñìîãëà ðàçðåøèòü ìíîãèå âîïðîñû, èìåþùèå îòíîøåíèå íå òîëüêî ê òâîð÷åñòâó Àëåêñàíäðà Áëîêà, íî è ê ëè÷íîñòè ïîýòà.  íåé æå îñíîâàòåëüíî è âñåñòîðîííå ïðîàíàëèçèðîâàí ëèòåðàòóðíûé ìàòåðèàë ïîýìû “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë”, à òàêæå äàíà êîìïåòåíòíàÿ îöåíêà ðàáîòå õóäîæíèêà-èëëþñòðàòîðà. Èðèíà Áóãàåâà ïîâåëà î÷åíü íåïðîñòîé ðàçãîâîð “î âðåìåíè, î ñèìâîëàõ, î Áëîêå”, â êîòîðîì íàøëîñü ìåñòî íå òîëüêî ðàçìûøëåíèÿì î ìó÷èòåëüíûõ òâîð÷åñêèõ ïîèñêàõ ïîýòà, íî è ðàçäóìüÿì î åãî íåëåãêîé ÷åëîâå÷åñêîé ñóäüáå, îñíîâàííûì íà âîñïîìèíàíèÿõ ñîâðåìåííèêîâ è ðàáîòàõ ìàñòèòûõ áëîêîâåäîâ. Ïîñòåïåííî ìûñëü èññëåäîâàòåëÿ âûõîäèò íà “ñîâðåìåííûé ïîýòè÷åñêèé ïðîñòîð”, èäåò ñâîåîáðàçíûé “ñìîòð” ïîýòîâ, êîòîðûå íà îïðåäåëåííîì ýòàïå ñâîåãî òâîð÷åñòâà îêàçàëèñü ïîä âîçäåéñòâèåì òâîð÷åñòâà Áëîêà. È ïóñòü ÷èòàòåëÿ “íå ñìóùàþò” èìåíà Àííû Àõìàòîâîé, Ìàðèíû Öâåòàåâîé, Íàäåæäû Ïàâëîâè÷, Âëàäèìèðà Ìàÿêîâñêîãî, Áîðèñà Ïàñòåðíàêà, Ýäóàðäà Áàãðèöêîãî, à ðÿäîì ñ íèìè – Àíäðåÿ Âîçíåñåíñêîãî, Ãëåáà Ãîðáîâñêîãî, Àëåêñàíäðà Ãàëè÷à, Ñòåïàíà Ïðîöþêà è äðóãèõ. À âîò òåïåðü – è íàøåãî çåìëÿêà Ãðèãîðèÿ Òóðåíêî. Âñå îíè â òîé èëè èíîé ñòåïåíè ïðèîáùèëèñü ê Áëîêó â ëó÷øåì ñìûñëå ýòèõ ñëîâ. Ýññå “Ñòèõîâ è âäîõíîâåíèé ñâÿçóþùàÿ íèòü” îòëè÷àåòñÿ íàïðÿæåííûì òâîð÷åñêèì ïîèñêîì òîãî, ÷òî ìîæíî áûëî áû âñëåä çà Àííîé Àõìàòîâîé íàçâàòü “òàéíîé ïîýçèè”. Èðèíà Áóãà¸âà ïî-ñâîåìó âûøëà íà “äèàëîã ñ ìèðîì”, à åå “ïîñðåäíèêàìè” â íåì ñòàëè “ñóìðà÷íûé ñëàâÿíñêèé ãåíèé” – Àëåêñàíäð Áëîê è âäîõíîâåííî âîñïåâøèé åãî â ñâîåé ïîýìå ñîâðåìåííûé ïîýò Ãðèãîðèé Òóðåíêî. È áóäåì áëàãîäàðíû ðåæèññåðó, à çàîäíî – è àêòåðó Âàñèëèþ Êîðîëåíêî çà òàëàíòëèâîå ñöåíè÷åñêîå âîïëîùåíèå îòäåëüíûõ ôðàãìåíòîâ ïîýìû “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë”, â êîòîðîì íåèññÿêàåìîé äîìèíàíòîé ïðèñóòñòâîâàëà áëîêîâñêàÿ ìûñëü î òðàãè÷íîñòè èñêóññòâà. Âàñèëèé Êîðîëåíêî ñàìûì çðèìûì îáðàçîì âûøåë íà ñîáñòâåííûé äèàëîã ñ ìèðîì, ñâèäåòåëåì êîòîðîãî ñòàë áóêâàëüíî çàòàèâøèé äûõàíèå ïåðåïîëíåííûé çàë êðèâîðîæñêîãî òåàòðà. Äàæå íå ñâèäåòåëåì, à áåç âñÿêîãî ïðåóâåëè÷åíèÿ ñîïåðåæèâàòåëåì, ïîòîìó ÷òî ïðåêðàñíîìó àêòåðó óäàëîñü âîâëå÷ü âñåõ ïðèñóòñòâîâàâøèõ â ñâîé õîðîøî ïðîäóìàííûé ðåæèññåðñêèé çàìûñåë. È, íàêîíåö, áóäåì áëàãîäàðíû ñàìîìó Àëåêñàíäðó Áëîêó, êîòîðûé ñâîèì òâîð÷åñòâîì äàë “ìàòåðèàë” äëÿ äóøåâíîé ðàáîòû Ãðèãîðèþ Òóðåíêî, Òàòüÿíå Áîáðîâîé, Èðèíå Áóãà¸âîé, Âàñèëèþ Êîðîëåíêî è âñåì îñòàëüíûì, êòî îêàçàëñÿ ïðè÷àñòíûì ê âûõîäó êíèãè “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë” è åå ñöåíè÷åñêîé ïðåçåíòàöèè â òåàòðå.

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

Áóäåì ïðèçíàòåëüíû ãåíèàëüíîìó ïîýòó Àëåêñàíäðó Áëîêó çà åãî ïðåêðàñíûå ñòèõè, â êîòîðûõ ìíîãî æèçíè è ñìåðòè – â íèõ ñóäüáà.  íèõ îñòàëàñü åãî ñòðàäàþùàÿ äóøà, à “æèçíü ñîææåíà è ðàññêàçàíà”… Èòàê, ïîãîâîðèì î êíèãå Ãðèãîðèÿ Òóðåíêî “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë”. Êîãäà äóõîâíàÿ ñâîáîäà Äîñòèãëà âûñøåé òî÷êè â í¸ì, Îí, èñêóïàÿ ãðåõ íàðîäà, Ñãîðåë íåâèäèìûì îãí¸ì. Ãë. “Îäîëåíèå” Òâîð÷åñòâî Ãðèãîðèÿ Òóðåíêî íà÷èíàåòñÿ òàì, ãäå îí ìîæåò ñêàçàòü: “Ýòî – ì. Íè â ëè÷íîé, íè â òâîð÷åñêîé ñóäüáå îí ñòðåëêè íàçàä íå ïåðåâîäèò, â îò÷àÿíèå íå âïàäàåò, òå÷åíèþ âðåìåíè íå ïðîòèâèòñÿ, íî â æèçíåííîì âîäîâîðîòå, åñëè òðåáóåòñÿ, – óìååò ïëûòü è ïðîòèâ òå÷åíèÿ. “Ïîòåíöèàëüíûé ÷èòàòåëü”, âîçìîæíî, åùå íå ïîçíàêîìèëñÿ ñ ïîýìîé “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë”, íî äîëæåí áûë ñëûøàòü î íåé, êàê î ëèòåðàòóðíîì ÿâëåíèè íà Êðèâîðîæüå. Õî÷ó ïðåäóïðåäèòü, ÷òî ïðåäñòîÿùåå ÷òåíèå íå áóäåò ëåãêèì. È òóò äåëî íå òîëüêî â àâòîðå ïîýìû, íå ïîçâîëÿþùåì ïîáëàæêè íè ñåáå, íè ÷èòàòåëþ, – äåëî â ñàìîì Áëîêå, êîòîðûé îáîçíà÷èë ñâåòÿùååñÿ “äóõîâíîå ïðîñòðàíñòâî” âî âñåé ðóññêîé ëèòåðàòóðå ìèíóâøåãî âåêà. È âîò ýòîò ñâåò ñãóùàåòñÿ: êàê ê íåìó áåçîïàñíåå ïðèáëèçèòüñÿ? Íå ïðåòåíäóÿ íà ýïè÷íîñòü ïîâåñòâîâàíèÿ, à ïîðîé îòêðîâåííî åãî èçáåãàÿ, Ãðèãîðèé Òóðåíêî “óêëàäûâàåò” ñîäåðæàíèå ïîýìû â äâàäöàòü ñåìü ãëàâ, íà÷èíàÿ ñ îïèñàíèÿ ðîäîñëîâíîé Áëîêà, ñ îáñòîÿòåëüñòâ ðîæäåíèÿ áóäóùåãî ïîýòà â íîÿáðå 1880 ãîäà è çàêàí÷èâàÿ àâãóñòîâñêèì äíåì 1921 ãîäà, êîãäà Áëîê îòîøåë â Âå÷íîñòü… Âîò îí, íåïðèâåòëèâûé ïåòåðáóðãñêèé íîÿáðü ñòî òðèäöàòü ñ ëèøíèì ëåò íàçàä: Íåâà âäîëü äâîðöîâ ïóòü äåðæàâíûé äåðæàëà, Áåññíåæíàÿ áóðÿ ñòó÷àëàñü â îêíî… À þíàÿ æåíùèíà ñûíà ðîæàëà Ñåáå è Ðîññèè – òàê ñâûøå äàíî. À âîò îòäåëåííûé îò íûíåøíåãî âðåìåíè óæå áåç ìàëîãî ñòîëåòèåì àâãóñò 1921-ãî: Øóðøàëè ìûøè, êðàñêó ïîåäàÿ Ñ íàðÿäíûõ ëåíò, êàê ñ áàðñêîãî ñòîëà. È Âå÷íîñòü, ñëîâíî ñòðàííèöà ñåäàÿ, Ê ïðèáåæèùó Ïîýòà ïîäîøëà. Ìåæäó ýòèìè äâóìÿ äàòàìè – äîðîãà äëèíîþ ïî÷òè â ñîðîê îäèí ãîä. Èìåííî ñòîëüêî îòìåðèëà Ñóäüáà Àëåêñàíäðó Áëîêó. Êàê äëÿ ãåíèÿ – ýòî ñîâñåì íåìàëî. Âûñòðîåíû ãëàâû ñ ó÷åòîì õðîíîëîãèè ñîáûòèé. Ïîñëåäíÿÿ ãëàâà – ïåðåçàõîðîíåíèå ïðàõà ïîýòà ñî Ñìîëåíñêîãî êëàäáèùà íà Âîëêîâî, ãäå íàõîäÿòñÿ ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


33 çíàìåíèòûå “Ëèòåðàòîðñêèå ìîñòêè” – êàê áû äîïîëíÿåò ïîýìó, îòäàëèâøèñü îò åå îñíîâíîãî ñîäåðæàíèÿ ïî÷òè íà ÷åòâåðòü âåêà. À ñ òàêîé “äèñòàíöèè” òîëüêî ëó÷øå âèäåí ãåíèé Áëîêà âî âñåì åãî âåëè÷èè: ãîðàçäî çðèìåé ðîëü Ïîýòà â ðàçâèòèè ðóññêîé ñëîâåñíîñòè, åãî ìåñòî â ðîññèéñêîé êóëüòóðå, äà è âî âñåé èñòîðèè Ðîññèè. Âåäü íå çðÿ æå â äâóõ çàêëþ÷èòåëüíûõ ñòðî÷êàõ ïðåäøåñòâóþùåé ãëàâû, èìåþùåé íåçàìûñëîâàòîå íàçâàíèå “Êîíåö”, ñêóïî è áåç âñÿêèõ “ïîýòè÷åñêèõ êðàñèâîñòåé” ïîâåñòâóþùåé î ïîñëåäíèõ äíÿõ çåìíîé æèçíè Àëåêñàíäðà Áëîêà, Ãðèãîðèé Òóðåíêî ãîðåñòíî âîñêëèöàåò: Êîãäà Ðîññèÿ Áëîêà ïîòåðÿëà, Âñ¸ ëó÷øåå íåçðèìî ñ íèì óøëî. Íî îñòàëàñü íàäåæäà, “ñîãðåâàþùàÿ ëàäîíè”, íàäåæäà, ÷òî ïîýò êîìó-òî íóæåí è ñåãîäíÿ: îòûñêàëñÿ æå “íåïîìå÷åííûé êðåñò” (íà ñàìîì äåëå êðåñò íà ïåðâîé ìîãèëå Áëîêà îòñóòñòâîâàë), ïåðåçàõîðîíåí ïðàõ ïîýòà íà äðóãîì êëàäáèùå, ãäå Âñòðå÷àòü åìó áîëüøå ïðèñòàëî Ïðèøåäøèõ ê íåìó íà ïîêëîí. Íå ìîãó äî êîíöà ñîãëàñèòüñÿ ñ Èðèíîé Áóãà¸âîé, óòâåðæäàþùåé, ÷òî “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë” – ýòî ëèðèêî-ýïè÷åñêàÿ ïîýìà. Õîòÿ ìîæíî îá ýòîì íå ñïîðèòü è íå íàñòàèâàòü íà îáðàòíîì. Îäíàêî ýïîñ – ïîâåñòâîâàòåëüíàÿ ëèòåðàòóðà. Íåêîòîðûå æå ãëàâû ïîýìû Ãðèãîðèÿ Òóðåíêî áîëüøå íàïîìèíàþò ëèðè÷åñêèå ñòèõè. Ïðåêðàñíî îòäåëàííûå, çàêîí÷åííûå ïî ñîäåðæàíèþ, ôîðìå, ìûñëè. Ñàì àâòîð æàíðîâî îïðåäåëèë ñâîé òðóä êàê ïîâåñòâîâàíèå â ñòèõàõ è îêàçàëñÿ, íà ìîé âçãëÿä, ãîðàçäî áëèæå ê èñòèíå. Îäíè ôàêòû áèîãðàôèè Áëîêà î÷åð÷åíû èì ýñêèçíî, à ïîòîìó åäâà ïðîñìàòðèâàþòñÿ – êàê “â òóìàíå óòðåííåì”. Î ÷åì-òî áîëåå âàæíîì îí ïèøåò íå âñêîëüçü, è òîãäà ýòîò ýïèçîä èç ëè÷íîé æèçíè Áëîêà îêàçûâàåòñÿ áîëåå çðèìûì, ÿ áû äàæå ñêàçàëà, áîëåå “âûïóêëûì” â îáùåì ñòèëå ïîâåñòâîâàíèÿ. “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë” – ýòî ñêîðåå “ðàçãîâîð î Áëîêå”, ÷åì ýïè÷åñêàÿ ïîýìà. Àâòîð ïðèãëàøàåò ÷èòàòåëÿ â ñîáåñåäíèêè, ðàññ÷èòûâàÿ íà åãî çàèíòåðåñîâàííîñòü â íåì è íà îïðåäåëåííóþ “îñâåäîìëåííîñòü â òåìå”. Õóäîæåñòâåííîå ïîëîòíî ïîâåñòâîâàíèÿ ñîòêàíî àæóðíî, íî, íåñìîòðÿ íà êàæóùóþñÿ ëåãêîñòü ðèñóíêà, âñå âûïèñàíî â ñòðîãîì ðåàëèñòè÷åñêîì êëþ÷å è íåñåò íà ñåáå ïå÷àòü âðåìåíè. Ñàìûå ðàçíûå ïðåäìåòû áûòà, àòðèáóòû êóëüòóðû òîé ýïîõè, ñîáûòèÿ îáùåñòâåííîé æèçíè – ñîöèàëüíîé, ïîëèòè÷åñêîé, òåàòðàëüíîé, ëèòåðàòóðíîé – ïîìîãëè Ãðèãîðèþ Òóðåíêî “óäåðæàòü êðóïíûé ïëàí” ïîâåñòâîâàíèÿ è ïðè ýòîì âîññîçäàòü “ïðîñòóþ ïðàâäó ìîìåíòà”. Êðîìå òîãî, àâòîðó óäàëîñü íàïèñàòü î ñèëüíîì Áëîêå, ëèøü èíîãäà íåçíà÷èòåëüíûìè øòðèõàìè ïîêàçàâ åãî ÷åëîâå÷åñêèå ñëàáîñòè, íå àêöåíòèðóÿ íà ýòîì âíèìàíèå ÷èòàòåëÿ. Áëîê

ó Òóðåíêî îäèíîê, òðàãè÷åí, ðàçî÷àðîâàí (à êàê äîëæåí âûãëÿäåòü ÷åëîâåê, ïî êîòîðîìó “ïðîåõàëàñü ýïîõà”?), íî îí íå ñëîìëåí, äàæå â ïîñëåäíåé ñòàäèè îò÷àÿíèÿ ïåðåä ëèöîì íåìèíóåìîé ñìåðòè. Îòìå÷ó åùå îäíî äîñòîèíñòâî ïîýìû: àâòîð íå ïåðåñêàçûâàåò ñòèõàìè òî, ÷òî áûëî íàïèñàíî î Áëîêå â âîñïîìèíàíèÿõ î íåì è â ëèòåðàòóðîâåä÷åñêèõ ðàáîòàõ, õîòÿ, êîíå÷íî, ñâîè ãëóáîêèå ïîçíàíèÿ áèîãðàôèè ïîýòà ÷åðïàåò îòòóäà. Íî îí “ïðîïóñêàåò” ýòó èíôîðìàöèþ ñêâîçü ñåáÿ, îáîáùàåò åå, ïåðåîñìûñëèâàåò, à ïîòîì “âûäàåò” â ñîáñòâåííîé èíòåðïðåòàöèè, ïîëàãàÿñü íà ñâîþ ïîýòè÷åñêóþ èíòóèöèþ, êîòîðàÿ, ê ñ÷àñòüþ, åãî íå ïîäâîäèò. Åñëè ïðåäñòàâèòü ñåáå òàêîå, ÷òî Áëîê ñìîã áû ïðî÷èòàòü íàïèñàííîå î íåì åãî ìëàäøèì ñîáðàòîì, òî, ïîæàëóé, îí íå ñòàë áû ïåíÿòü òîìó íè çà èñêàæåíèå ôàêòîâ, íè çà òåíäåíöèîçíîñòü, íè çà ïàíèáðàòñêîå ïîõëîïûâàíèå ïî ïëå÷ó, êîòîðûì ãðåøàò èíûå ïèñàòåëè è ïîýòû, êàñàÿñü èñòîðè÷åñêèõ èìåí. È åùå, èçîáðàæàÿ âðåìåíà Áëîêà, ïåðåìåùàÿñü â ïðîñòðàíñòâå (Ïåòåðáóð㠖 Ìîñêâà – Øàõìàòîâî – Áîáëîâî – Ïîëåñüå), àâòîð íå óòîìëÿåò ÷èòàòåëÿ ïîäðîáíîñòÿìè, íî è íå ïðåíåáðåãàåò òåì, ÷òî âàæíî äëÿ ïîâåñòâîâàíèÿ, äëÿ âîññîçäàíèÿ äîñòîâåðíîãî êîëîðèòà ýïîõè. Ïðèìåðîâ, èëëþñòðèðóþùèõ ñêàçàííîå, äîñòàòî÷íî: îò òàçà ñ êèïÿòêîì, ïðèãîòîâëåííîãî äëÿ ðîæåíèöû, äî ãðîìûõàíèÿ êîíêè ïî ïðîñïåêòàì Ïåòåðáóðãà, îò ëàìïàäíîãî îãíÿ â äîìå íà Ïðÿæêå äî ìîðêîâíîãî ÷àÿ â ïàïèðîñíîì äûìó, îò ñòàðîãî ôðàêà Ãóìèëåâà, ãîòîâîãî òðåñíóòü ïî øâàì, äî ôîòîãðàôèé èçâåñòíîãî ïîðòðåòèñòà Ìîèñåÿ Íàïïåëüáàóìà. Íî âñå òùàòåëüíî è ñêðóïóëåçíî âûïèñàííûå äåòàëè íå çàñëîíÿþò ãëàâíîãî – ôèãóðû Áëîêà, ÷åì äàëåå, òåì âñå áîëåå òðàãè÷åñêîé, íà ôîíå âðåìåíè, ÷åì äàëåå, òåì âñå áîëåå çëîâåùåãî. Íà ïðîòÿæåíèè âñåãî ïîâåñòâîâàíèÿ Ãðèãîðèé Òóðåíêî ïî÷òè âñåãäà âåðåí ñâîåé ïîýòè÷åñêîé ìàíåðå: ðàññêàçûâàòü î Áëîêå ñòðàñòíî, íî öåëîìóäðåííî, íå ïðîáóæäàÿ íåçäîðîâîãî ÷èòàòåëüñêîãî ëþáîïûòñòâà ê íåäîñêàçàííîìó, íî âûçûâàÿ æåëàíèå çàäóìûâàòüñÿ íàä ïðî÷èòàííûì. Ïðî÷åðòèâ ñþæåòíûé ïóíêòèð ïî ëèíèè áëîêîâñêîé ñóäüáû, àâòîð – ãäå êîíòðàñòíîé ãðàôèêîé, ãäå ìÿãêîé ïàñòåëüþ – èçîáðàæàåò æèçíåííûé è òâîð÷åñêèé ïóòü Ïîýòà, íà÷èíàÿ ñ åãî ðîäîñëîâíîé, êîòîðîé òîò âïðàâå ãîðäèòüñÿ, è ïîäâîäÿ åãî ê òðàãè÷åñêîìó æèçíåííîìó ôèíàëó, çàÿâëåííîìó â ñàìîì íà÷àëå ïîýìû: Îí – èòîã ïîêîëåíèé. Íà÷àëî êîíöà  í¸ì óæå îáíàæèëîñü æåñòîêî… Íà ñòðàíèöàõ ïîýìû îæèâàþò îáðàçû Ìàêñèìà Ãîðüêîãî, Çèíàèäû Ãèïïèóñ, Àíäðåÿ Áåëîãî, Àííû Àõìàòîâîé, Íèêîëàÿ Ãóìèëåâà è äðóãèõ ðåàëüíûõ ëè÷íîñòåé, èãðàâøèõ “ïðåäíàçíà÷åííóþ ðîëü” â ñóäüáå Àëåêñàíäðà Áëîêà, íå âñåãäà áëàãîïðèÿòíóþ, à òî è âîâñå âðàæäåáíóþ. Òàê äðóæáà Áëîêà è Áåëîãî åäâà íå çàâåðøèëàñü èõ äóýëüþ èç-çà Ëþáîâè Äìèòðèåâíû, â êîòîðóþ áûëè âëþáëåíû îáà ïîýòà.


34 À íåóåìíîå æåëàíèå Íèêîëàÿ Ãóìèëåâà “âåðõîâîäèòü” â ëèòåðàòóðíîé æèçíè “îòñòàâíîé ñòîëèöû” â ïåðâûå ãîäû ñîâåòñêîé âëàñòè ñòîèëî Áëîêó ìíîãèõ äíåé äóøåâíîãî áåñïîêîéñòâà, õîòÿ ó íåãî íå áûëî îñîáîãî æåëàíèÿ íåñòè íà ñåáå íåáëàãîäàðíîå áðåìÿ ëèäåðñòâà. Íàøëà ñâîå îòðàæåíèå â ïîýìå è “õðîíèêà ëþáâè”, êîòîðóþ ñ þíûõ ëåò ïèñàë “íàáåëî” Àëåêñàíäð Áëîê, õîòÿ ÷àùå îíà âûãëÿäåëà “÷åðíîâèêîì” ñî ìíîæåñòâîì íåëåïûõ ïîìàðîê è íåóìåëûõ èñïðàâëåíèé. Îò ïåðâîé íåóäåðæèìîé þíîøåñêîé ñòðàñòè ê çàìóæíåé ãåíåðàëüøå – äî ïîñëåäíåé ðîìàíòè÷åñêîé èíòðèæêè ñ î÷àðîâàòåëüíîé êîìèññàðøåé, áåñïîùàäíîé ê âðàãàì ðåâîëþöèè, â ÷èñëî êîòîðûõ îíà â ëþáîé ìîìåíò ìîãëà çàíåñòè è ñàìîãî Áëîêà. À óâëå÷åíèå òåàòðîì, òî è äåëî ïåðåõîäÿùåå â óâëå÷åíèå òàëàíòëèâûìè àêòðèñàìè, êîòîðûå âäîõíîâëÿëè ïîýòà íà ïðåêðàñíûå ñòèõè, ïðè÷èñëåííûå âðåìåíåì ê ëèðè÷åñêèì øåäåâðàì, – âñå ýòî òîæå íàøëî ñâîå ìåñòî íà ñòðàíèöàõ ïîýìû “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë”. Âñå ýòî âûïèñàíî ñ îãðîìíûì ïèåòåòîì, ñ ïîíèìàíèåì íåèçáåæíîñòè è íåîáõîäèìîñòè “ãðåõîâíûõ êîëëèçèé” â ëþáîì òâîð÷åñòâå, ïîäïèòêà êîòîðîãî èäåò îò “ñîçèäàòåëüíûõ ñòðàñòåé”, à íå îò “áåñïëîäíîãî àñêåòèçìà”. È íàêîíåö, ñàìîå áîëüøîå “ïðåãðåøåíèå” Àëåêñàíäðà Áëîêà – ïîýìà “Äâåíàäöàòü”, òî ëè ïðèâåòñòâóþùàÿ ðåâîëþöèîííóþ “ìóçûêó âîçìåçäüÿ”, òî ëè ïûòàþùàÿñÿ îïðàâäàòü ïðîèñõîäÿùèå “çëîäåéñòâà” èõ íåèçáåæíîñòüþ çà “ãðåõè îòöîâ”? Ìíîãîå íàøëî ñâîå îòðàæåíèå â ïîýìå “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë”, íå ïðåòåíäóÿ íà “èñòèíó â ïîñëåäíåé èíñòàíöèè”, íî è íå ñòàíîâÿñü â ïîçó “àáñîëþòíîé áåñïðèñòðàñòíîñòè”. Âîò ìàëåíüêèé Ñàøóðà, “Ñ íîãàìè âëåçàâøèé â ïîêîéíîå êðåñëî, / Ïåðãàìåíòîì ìóäðûì ÷àñàìè øóðøà…” Âîò øåñòíàäöàòèëåòíèé ãèìíàçèñò, êîòîðîãî çàõëåñòíóëà ïåðâàÿ “âçðîñëàÿ âëþáëåííîñòü” ê “ñèíåîêîé ãåíåðàëüøå”, ðàäè êîòîðîé îí “Ãîòîâ èäòè áåññòðàøíî ñ íåþ / Íà êàòîðãó è ïîä âåíåö”. À âîò åãî ñâàäüáà ñ “Ïðåêðàñíîé Äàìîé”, êîãäà õî÷åòñÿ âîñêëèêíóòü: “Ñáûëàñü ìå÷òà: Îòíûíå è Íàâåêè / Èì âìåñòå áûòü íà “ãîðåñòíîé çåìëå”. Íî ÷òî-òî ìåøàåò Ãðèãîðèþ Òóðåíêî ïîñòàâèòü âîñêëèöàòåëüíûé çíàê â êîíöå ýòèõ ñòðîê. Âîò ïåðâûå ëèòåðàòóðíûå óñïåõè ïîýòà Àëåêñàíäðà Áëîêà, êîãäà “Óæå ñòó÷èòñÿ ñëàâà â äâåð腔 À åìó, îáëàñêàííîìó ñóäüáîé, “Óæ êàê íåëîâêî áûòü ñ÷àñòëèâûì / È ÷üåé-òî çàâèñòè âèíîé”. À âîò Áëîê íà ïîõîðîíàõ ñâîåãî îòöà, êîòîðîãî îí òàê ìàëî çíàë è êîòîðîãî åìó òàê íå õâàòàëî. Óáèòûé ñâàëèâøèìñÿ íà íåãî ãîðåì äâàäöàòèâîñüìèëåòíèé Áëîê, â ýòè ìðà÷íûå ìèíóòû òàê ÿñíî îñîçíàþùèé íåîòâðàòèìîñòü ñìåðòè: “È ñûí âçãðóñòíóë î ÷àñå áëèçêîì, / Îòöó â çàòûëîê ñòàíîâÿñü”. Âîò åãî âñòðå÷à ñ “Êàðìåí” – îïåðíîé ïåâèöåé Ëþáîâüþ Äåëüìàñ, âñòðå÷à ñ âîñõèòèòåëüíîé æåíùèíîé, ïîäàðèâøåé ñóìðà÷íîìó Áëîêó òàê ìíîãî ñ÷àñòüÿ è âäîõíîâåíèÿ. Ïðåêðàñíî ïîíèìàÿ ýòî, Ãðèãîðèé Òóðåíêî ñïóñòÿ áåç ìàëîãî ñòîëåòèå áå-

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

ðåò íà ñåáÿ îòâåòñòâåííîñòü êàê áû îò èìåíè ñîâðåìåííèêîâ Áëîêà ñêàçàòü, îáðàùàÿñü ê Ëþáîâè Àëåêñàíäðîâíå: “Íå äëÿ áåñïóòíîãî ðîìàíà / Ïðèøëà ê íåìó òû ñêâîçü âåêà. / Ëþáè Ïîýòà áåç îáìàíà, / Êàê íå ëþáèë íèêòî ïîêà”. À âîò íà÷àëî êîíöà: “Áîëåçíü åãî íà ÷àñòè ðàçëîìàëà /  õðóñòÿùèõ äîíêèõîòñòâîì æåðíîâàõ”. À âîò è èòîã âñåìó – óæå ïðèâîäèìûå âûøå ñëîâà, ðàäè êîòîðûõ, ìîæåò áûòü, è íàïèñàíà âñÿ ýòà ãðàíäèîçíàÿ ïîýìà: “Êîãäà Ðîññèÿ Áëîêà ïîòåðÿëà, / Âñ¸ ëó÷øåå íåçðèìî ñ íèì óøëî”. Ïîýò Ãðèãîðèé Òóðåíêî ïðîøåë ðÿäîì (ïîðîé íà ñàìîì êîðîòêîì îòäàëåíèè) ñ Àëåêñàíäðîì Áëîêîì âåñü åãî çåìíîé ïóòü – îò ìîìåíòà ðîæäåíèÿ áóäóùåãî ãåíèÿ äî äíÿ åãî ïîõîðîí, êîãäà “Îòïåòûé, îí â ìîãèëó îïóñòèëñÿ / Áåç ìóçûêè è âûñïðåííûõ ðå÷åé”. Ýòî áûë òðóäíûé ïóòü, êîòîðûé áûëî íåïðîñòî ïðîéòè â ñâîåì âîîáðàæåíèè ñîâðåìåííîìó ïîýòó, íî îí ñäåëàë ýòî. Ñäåëàë òàëàíòëèâî, ÷åñòíî, íå óáîÿâøèñü íè õóëû, íè ñëàâû… Ãîâîðÿ î õóäîæåñòâåííûõ îáðàçàõ ïîýìû, ïðåæäå âñåãî õîòåëîñü áû îòìåòèòü îáðàç âåëè÷åñòâåííîãî è îäíîâðåìåííî óæàñíîãî ñâîåé “èçíàíî÷íîé” ñòîðîíîé Ïåòåðáóðãà. Ãîðîäà, ñîçäàííîãî ÷åëîâå÷åñêèì ðàçóìîì è ðóêàìè íà ìåñòå ñìðàäíûõ ÷óõîíñêèõ áîëîò, ãîðîäà, âûçûâàþùåãî âîñõèùåíèå è íàâåâàþùåãî òîñêó èëè äàæå áîëåå ìðà÷íûå ÷óâñòâà. Ãîðîäà ñ êîëîííàäàìè äâîðöîâ è óáîãèìè ïîäâîðîòíÿìè, ÷óãóííûì àæóðîì îãðàä è ìóñîðíûìè ñâàëêàìè, ìîñòàìè íàä áûñòðîâîäíîé Íåâîé è ñòîÿ÷åé ìóòüþ êàíàëîâ, ïîìïåçíûìè ïàìÿòíèêàìè è çàòðàïåçíûìè òðàêòèðàìè. Îáðàç ñåâåðíîé ñòîëèöû â ïîýìå íàäåëåí ÷åðòàìè ðåàëüíûìè è … æèâûìè. Çäåñü ïðîèñõîäÿò ýïîõàëüíûå ñîáûòèÿ, ñîâåðøàåòñÿ âñå ñàìîå ãëàâíîå, ÷åì ïîëíèòñÿ æèçíü Áëîêà. Çäåñü åìó áûë óãîòîâàí êðàòêèé ìèã ñ÷àñòüÿ è äðóæáû, âñòðå÷ è îáðåòåíèé. Çäåñü îí áûë îáðå÷åí íà ãîðüêèå ñòðàäàíèÿ è ïîòåðè. Ïåòåðáóðã âìåñòå ñ òåì è ãîðîä-ïðèçðàê, à ïîòîìó åäâà ëè ìîã áûòü ëó÷åçàðíûì, óñòðåìëåííûì “ãëàâîþ íåïîêîðíîé” â ñèíþþ âûñü. Çäåñü ñåðî, òóìàííî, ïðîìîçãëî. Íî èìåííî çäåñü Áëîêîì íàïèñàíû ìíîãèå ñòèõè, “îáðåêøèå” åãî íà áåññìåðòèå. Íåáî êàê îáðàç? Äà. Ïîýìà “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë” ïðîíèçàíà âîçäóõîì.  ïðèâû÷íîì âîñïðèÿòèè – íà íåáå íå ñâåòèò ñîëíöå è îáëàêà íå “ïðîïëûâàþò âûñîêî”. Íåáî ó Ãðèãîðèÿ Òóðåíêî – êàê ñâÿòèëèùå, êàê ðàé, êàê âå÷íîñòü, êóäà îäíè ïîñûëàþò ñâîè ïðîêëÿòèÿ, äðóãèå – ìîëèòâû. Íåáî êàê ìðàê, áåçäíà; íåáî, êîòîðîå òî ñûïëåò ñíåãîì è äûøèò õîëîäîì, òî ñáðàñûâàåò íà çåìëþ ïîòîêè “áåçûñõîäíîãî” äîæäÿ, ãóëû, ãðîìû, ìóçûêó îáðå÷åííîñòè. È ýòî íåáî – ÷óæîå, çàìåðçøåå, íî âìåñòå ñ òåì òàêîå òîðæåñòâåííîå, âûñîêîå, ìàíÿùåå ê ñåáå – òàì ïëàêàë ðåáåíîê, òóäà “îí ñàì, êàê àíãåë, òèõî îòëåòàë, / Òåðÿÿñü òî ëè â çâ¸çäàõ, òî ëè â áë¸ñòêàõ…” Äà… Ïîýòû óìèðàþò â íåáåñàõ… Âîîáðàæåíèå àâòîðà ïîýìû, åãî ïîèñê îòâåòîâ íà âïîëíå áëîêîâñêèå âîïðîñû ïîìîãëè åìó ñîçäàòü ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


35 îáðàç ïóòè è ïåðåïóòüÿ. Äîðîãà ó õóäîæíèêà îïðåäåëåíà ïî-ðàçíîìó, òî÷íåå – îíà îáîçíà÷åíà “òåêó÷èìè” ãëàãîëàìè.  ïîýìå ïåðåìåùàåòñÿ âñå, ñîçäàâàÿ âèäèìîñòü äâèæåíèÿ è æèçíè. À ñîáñòâåííî, ïî÷åìó âèäèìîñòü? Ýòî è áûëà ñàìàÿ íàñòîÿùàÿ æèçíü. Äàæå ÷àñû ó÷àñòâóþò â ýòîì äâèæåíèè – îíè “ïðåäðåêàþò íåèçâåñòíîñòü”, êîãäà “ñõîäÿòñÿ â çåíèòå”, òî åñòü íà öèôðå äâåíàäöàòü – â ïîëäåíü ñâàäüáû Áëîêà ñ Ëþáîâüþ Äìèòðèåâíîé. Äâèæåíèå âðåìåíè, òå÷åíèå æèçíè… “Ïóòü åãî íà÷èíàëñÿ â ñåìüå, ãäå ñðîñëèñü / Âåêîâûå êîðåíüÿ äâîðÿíñòâà…” Ýòî òîëüêî-òîëüêî âûçðåâàëà æèçíü. À âîò óæå è áåæàòü “ïî ðîñíûì òðîïèíêàì” õî÷åòñÿ. À âîò óæå ãóëêî çâó÷àò â íî÷íîé òèøè øàãè, êîòîðûìè Áëîê “â ñîòûé ðàç ïðîìåðèâàë êàíàë”, à ðÿäîì êòî-òî íåçðèìî áðåäåò… â÷åðà, ñåãîäíÿ; êòî-òî íåñåòñÿ… ñåãîäíÿ, çàâòðà; êòî-òî áåæèò… â÷åðà, ñåãîäíÿ, çàâòðà… È ñíîâà âðåìÿ ïðåëîìëÿåòñÿ, óõîäèò â ïðîøëîå, òîðîïèòñÿ â áóäóùåå, çàìèðàåò, íî íè íà ìèíóòó íå îñòàíàâëèâàåòñÿ… Ïîýòèêà ïîýìû “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë” (ïîýòèêà – ïîýòè÷åñêàÿ ìàíåðà, ñâîéñòâåííàÿ äàííîìó ïîýòó) ïîä÷èíåíà çàêîíàì òâîð÷åñòâà è òåõíèêå ñòèõîñëîæåíèÿ, ñ êîòîðîé ó Ãðèãîðèÿ Òóðåíêî ïðîñòî íåò ïðîáëåì. Ìóçûêàëüíîñòè ôðàçû ñîâñåì íå ìåøàåò ÷åòêîå “òèêàíüå” ðèòìè÷åñêîãî ìåòðîíîìà, íè ðàçó íå äàâøåãî ñáîÿ íà âñåì “ïðîòÿæåíèè” áîëüøîé ïîýìû; òî÷íîñòü è áëàãîçâó÷èå ðèôì íå ïðîñòî “ëàñêàåò ñëóõ”, à ðàáîòàåò íà óñèëåíèå âîñïðèÿòèÿ ìûñëè; ïîòîìó ÷òî ðèôìóåòñÿ, êàê ïðàâèëî, ñàìîå çíà÷èìîå ñëîâî â ñòðîêå; îáðàçíîñòü ìåòàôîð è ìåòîíèìèé, ïðîñòî ðàññûïàííûõ ïî òåêñòó ïîýìû, çðèìà è âûðàçèòåëüíà, à ñàìîå ãëàâíîå – íå “íàäóìàíà” ðàäè “êðàñèâîñòè”, ÷åì, ê ñîæàëåíèþ, ãðåøàò ìíîãèå, äàæå îïûòíûå ïîýòû. Ïîýìà “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë” íàïèñàíà çðåëûì ìàñòåðîì, êîòîðûé òâåðäî çíàåò, ÷òî èñêóññòâî ïîä÷èíåíî çàêîíàì êðàñîòû, òîé ñàìîé, êîòîðàÿ “ñïàñåò ìèð”. Òðóä ïîýòà âåëèê ïî îáúåìó è çíà÷èì ïî ðåçóëüòàòó.

È ýòî âñå?! Íåò, íå âñå… Õî÷ó óãîäèòü â öåíòð öèêëîíà è óäåðæàòüñÿ íà íîãàõ, êîãäà “Âåòåð, âåòåð – / Íà âñåì áîæüåì ñâåòå!”  ëèíèè è öâåòå (èìåííî îíè – ëèíèÿ è öâåò – åñòü îñíîâíûå êàòåãîðèè æèâîïèñè) õî÷ó “óëàâëèâàòü” Áëîêà. Õî÷ó ïîçíàòü åãî Ïåòåðáóðã ñ ëåäÿíîþ ðÿáüþ êàíàëîâ; Êàðìåí, ñ âûçîâîì îòäàþùóþñÿ ðîêîâîìó òàíöó-îòêðîâåíèþ; Íåçíàêîìêó, äàëåêóþ îò èäåàëîâ æèçíè, íî ïðèáëèæåííóþ ê íåáó; è øàõìàòîâñêèå äàëè, äî äóøåâíîé èñòîìû ìèëûå ñåðäöó; ñêîðáíî-ãðóñòíûé ïîðòðåò þíîãî Áëîêà, óæå èññòðàäàâøåãîñÿ ïî ñâîåé äîðîãå; è ïîëå Êóëèêîâî, óêóòàííîå â ðåäåþùèé òóìàí; äâåíàäöàòü êðàñíîãâàðäåéöåâ, ïðîæèãàþùèõ æèçíü “ñ ãîðåì-ãîðüêèì, ñêóêîé ñêó÷íîþ, ñìåðòíîþ”; è òåíü ïîýòà, òàê è íå ïðåîäîëåâøåãî ïðèòÿæåíüÿ çåìëè; ðåâîëþöèîííûé Ïåòðîãðàä, íà óëèöàõ êîòîðîãî óæå âèäíû âñïîëîõè ïåðâûõ ïîæàðèù; è ãðóñòíûå ãëàçà Áîãîðîäèöû.

Äà. Òàê äèêòóåò âäîõíîâåíüå... (À. Áëîê) À òåïåðü ïîãîâîðèì îá èëëþñòðàöèÿõ ê ïîýìå “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë”, âûïîëíåííûõ õóäîæíèêîì Òàòüÿíîé Áîáðîâîé. Íåñáûâøååñÿ – âîïëîòèòü. Àëåêñàíäð Áëîê Áóäó äûøàòü èëëþñòðàöèÿìè ê êíèãå, à íå óêëàäûâàòü èõ â õóäîæåñòâåííûå êàíîíû. Õî÷ó âèäåòü òî, ÷òî “âèäèòñÿ”. Õî÷ó íå òîëüêî ñìîòðåòü, ïåðåëèñòûâàÿ ñòðàíèöû êíèãè, íî è ñëóøàòü ìóçûêó æèçíè, åå íà÷àëà è êîíöà, – îò ïðàçäíè÷íûõ ïåðåçâîíîâ äî ïîìèíàëüíûõ óäàðîâ êîëîêîëà, ìóçûêó ðîæäåíèÿ Çåìëè è êðóøåíèÿ âñåõ íàäåæä.

Ïÿòüäåñÿò äåâÿòü èçóìèòåëüíûõ èëëþñòðàöèé Òàòüÿíû Áîáðîâîé ê “Òðèíàäöàòîìó àïîñòîëó”. È âñå îíè íå ïðîñòî ïðèëîæåíèå, “êîììåíòàðèè” ê ïîýìå Ãðèãîðèÿ Òóðåíêî, îíè åùå òàêæå – ðåçóëüòàò ëè÷íîãî òâîð÷åñêîãî ïîèñêà è îòêðûòèÿ “ñâîåãî Áëîêà” íåçàóðÿäíûì õóäîæíèêîì. Ðåçóëüòàò ëè÷íîãî âïå÷àòëåíèÿ îò ïðî÷òåíèÿ áëîêîâñêèõ ñòèõîâ è ïîýì, ñîáñòâåííîãî âèäåíèÿ åãî ïîýòè÷åñêîé è ÷åëîâå÷åñêîé ñóäüáû. È òóò óæ íè÷åãî íå ïîäåëàåøü: õóäîæíèê Òàòüÿíà Áîáðîâà óòâåðæäàåò äàííîå åé ïðàâî âûáèðàòü ñâîå; ïîìíèòü îäíî è íå ïîìíèòü, à çíà÷èò “ðàç-ìû-âàòü” ïî ñâîåé âîëå äðóãîå. Áåçóñëîâíî, èëëþñòðàöèè ñþæåòíî ñîîòíîñÿòñÿ ñ ãëàâàìè (íàïîìèíàþ: â ïîýìå 27 ãëàâ), íî ïîðîé â íèõ “ñêàçàíî” è òî, ÷åãî íåò â ñàìîì òåêñòå, à ëèøü


36 ïîäðàçóìåâàåòñÿ â íåì. È ýòî âûçûâàåò çðèòåëüñêîå âîñõèùåíèå. À åùå ïðîñòî ïîðàæàåò ðàçìàõ ìûñëè õóäîæíèêà, èäóùèé çà÷àñòóþ íå òîëüêî îò ïîýìû Ãðèãîðèÿ Òóðåíêî, à îò ñîáñòâåííîãî îòíîøåíèÿ Òàòüÿíû Áîáðîâîé ê Áëîêó, ê åãî ãåíèàëüíîìó òâîð÷åñòâó è òðàãè÷åñêîé ñóäüáå. ×òî îòêðûëè èëëþñòðàöèè âíèìàòåëüíîìó ÷èòàòåëþ ïîýìû, äîïîëíèâøåìó ñâîè âïå÷àòëåíèÿ îò ïðî÷èòàííîãî ñîçåðöàíèåì èçîáðàæåííîãî ïî ñîñåäñòâó? Ïîâåäàëè, ïðåæäå âñåãî, ÷òî ìèð, ñîçäàííûé Òàòüÿíîé Áîáðîâîé, – ýòî ìèð äîñòîâåðíûé, òî÷íûé â ñâîèõ áûòîâûõ, ñîöèàëüíî-èñòîðè÷åñêèõ äåòàëÿõ (ïóçàòûé ñàìîâàð è îïëûâøàÿ ñâå÷à, íàáåðåæíàÿ êàíàëà è áàëêîí íàä íåþ, ôîíàðè è ðàçáðîñàííûå ïî ïîëþ öâåòû, ïåðî è ðîÿëü, îïàâøèé ëèñò è èêîíà…). È îäíîâðåìåííî ýòî ìèð îäóõîòâîðåííûé è îñìûñëåííûé óìíûì âçîðîì õóäîæíèêà. Êðîìå óçíàâàåìîãî “äâîðÿíñêîãî ãíåçäà”, óëèö Ïåòåðáóðãà, çäåñü ïðèñóòñòâóåò îáðàç “îãíåííûõ äàëåé”, “ñåäîé þíîñòè”, “ðàçáîéíîé êðàñû”, “îòøóìåâøåé æèçíè”. Ïîðàçèòåëüíî ïîðòðåòíîå ñõîäñòâî ãåðîåâ, èçâåñòíûõ íàì ïî èõ ôîòîãðàôèÿì, ïðè ýòîì óäèâèòåëüíà íåïîõîæåñòü îòäåëüíûõ ïðåäìåòîâ, êàê áû ïåðåñòàþùèõ áûòü ïðîñòî ïðåäìåòàìè – äåðåâüÿìè, îáëàêàìè, îêíîì, äîðîãîé. Îíè íåâîëüíî ïåðåõîäÿò â õóäîæåñòâåííûé îáðàç, ñòàíîâÿòñÿ çíàêîâûìè. Áóêâàëüíî “ðàññûïàííûå” ïî ñòðàíèöàì ïîýìû, îíè íå çàãîðàæèâàþò, íå çàñëîíÿþò òîãî, ÷òî íàõîäèòñÿ çà íèìè, à ãëàâíîå – íå ìåøàþò “äåéñòâèÿì” ëþäåé, èçîáðàæåííûì íà ðèñóíêå. À îòñóòñòâèå îáðàìëåíèÿ åùå áîëüøå ðàçäâèãàåò ðèñóíîê, äåëàÿ åãî êàê áû æèâîé êàðòèíêîé, âûõâà÷åííîé èç ñàìîé îêðóæàþùåé äåéñòâèòåëüíîñòè. Ìíå, ÷åëîâåêó, íå èñêóøåííîìó â æèâîïèñè, òðóäíî ãîâîðèòü î õóäîæåñòâåííîì ñòèëå Òàòüÿíû Áîáðîâîé, íî, ïî-ìîåìó, ýòî íåêèé ñèíòåç ðàçëè÷íûõ èçîáðàçèòåëüíûõ ñòèëåé. Íî ìîãó ñ óâåðåííîñòüþ ñêàçàòü, ÷òî ïëàñòè÷åñêàÿ ñèëà åå èëëþñòðàöèé ïîðàçèòåëüíà: òîíêèå ëèíèè, çàìûñëîâàòûå èçãèáû, îáùàÿ âèðòóîçíîñòü ðèñóíêà, ïåðåäàþùàÿ òå-êó-÷åñòü äâèæåíèÿ. È ñòîèò ëèøü íåìíîãî íàïðÿ÷ü ñâîå âîîáðàæåíèå, êàê ýòè èëëþñòðàöèè áóêâàëüíî îæèâàþò, òî åñòü, ïðîèñõîäèò “îáûêíîâåííîå ÷óäî” íàñòîÿùåãî èñêóññòâà. Áëàãîäàðÿ èìåííî òàêîìó ïîäõîäó õóäîæíèêà – íå îñòàíîâèòü ìãíîâåíèå, à åäâà óëîâèìûìè êîíòóðàìè ïîêàçàòü åãî õðóïêîñòü, çûáêîñòü – ïîýìà “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë”, âûõîäÿ íà èíûå ãîðèçîíòû, îáðåëà íàäåæíóþ óñòîé÷èâîñòü â èçîáðàæàåìîì ïðîñòðàíñòâå è â îïèñûâàåìîì âðåìåíè. Áëàãîäàðÿ ðàáîòå õóäîæíèêà â ïîýìå îùóòèìåå çâó÷èò ïðèñóòñòâóþùàÿ â íåé ìóçûêà, ÿñíåå è ïîíÿòíåå ñòàíîâèòñÿ ìûñëü àâòîðà, ïîðîé ïåðåäàâàåìàÿ ñ ïîìîùüþ ñèìâîëîâ, ðåìèíèñöåíöèé è íàìåêîâ íà íå÷òî “íåñêàçàííîå”. Âíèìàòåëüíûé ÷èòàòåëü íå ìîã íå çàìåòèòü, ÷òî “Òðèíàäöàòûé àïîñ-

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

òîë” – ýòî íå öåëîñòíàÿ áåñ-ïðå-ðûâ-íàÿ êàðòèíà ïîâåñòâîâàíèÿ, ýòî ñêîðåå ïðå-ðû-âèñ-òûé ðàçãîâîð î Áëîêå. Èëëþñòðàöèè ïîìîãàþò ñêðåïèòü îòäåëüíûå, âïîëíå ñàìîñòîÿòåëüíî ñóùåñòâóþùèå ãëàâû â îäíî öåëîå è ïðèäàþò èì îñîáóþ òîíàëüíîñòü. Îòäåëüíûé ðàçãîâîð îá îáðàçàõ-ñèìâîëàõ, êîòîðûå ñîçäàëà Òàòüÿíà Áîáðîâà, ÿâëÿÿ ÷èòàòåëþ ñëîæíûé è ìíîãîãðàííûé ìèð, ãäå ïîýçèÿ è æèâîïèñü ñïëåëèñü â íåðàñòîðæèìîì åäèíñòâå. Îäíàêî, äàæå ïðèáåãíóâ ê ìèôîïîýòè÷åñêîé ñèìâîëèêå, åäâà ëè ìîæíî ïåðåäàòü âñå ðàçíîîáðàçèå ñóùåãî. (Îòñûëàþ ÷èòàòåëåé “Ñàêñàãàíè” ê ýññå Èðèíû Áóãàåâîé, ñäåëàâøåé ñåðüåçíóþ è âïîëíå óäàâøóþñÿ ïîïûòêó ðàñêðûòü ìèð äèâíûõ î÷åðòàíèé, ëèíèé, òåíåé, òîíîâ, ïîëóòîíîâ, öâåòà â èëëþñòðàöèÿõ Òàòüÿíû Áîáðîâîé).

Çäåñü æå íàçîâó ëèøü òå îáðàçû-ñèìâîëû, êîòîðûå è ïðè ñàìîì áåãëîì ïðîñìîòðå íå ìîãóò áûòü íå çàìå÷åíû: ñâå÷è, ãîðÿùèå èìåííî òîãäà, êîãäà èõ ñâåò ïðîñòî íåîáõîäèì ìèðó, ïîãðóæåííîìó âî òüìó; îáëàêà-ïòèöû, ëåòÿùèå íå òîëüêî òóäà, êóäà âåëèò èì âåòåð, “äóþùèé â ïðèñòóïå çëîáû”, íî è âîïðåêè åìó – êóäà èì íàäî; îáíàæåííûå äåðåâüÿ, êðåïêî öåïëÿþùèåñÿ ñâîèìè êîðíÿìè çà çåìëþ, à ïîòðåïàííîé êðîíîé õâàòàþùèåñÿ çà íåáî. Ñèìâîëè÷íû ïðåäìåòû, ïîõîæèå ñâîèìè î÷åðòàíèÿìè íà êðóã, è ïðåäìåòû, ñâÿçàííûå ñ íèì íåðàñòîðæèìî, êàê áû íå ñóùåñòâóþùèå îòäåëüíî îò íåãî: êîëåñî ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


37 – ñïèöû; ÷àñû – ñòðåëêè; ïîëíàÿ ëóíà – òó÷è, îáñòóïèâøèå åå; ôîòîãðàôèÿ – ðàìêà îêðóãëîé ôîðìû. Ñàì êðóã êîíå÷åí, íî êðóãîâîå äâèæåíèå ïðîñòðàíñòâà êàê âíóòðè êðóãà, òàê è âíå íåãî – áåñêîíå÷íî. Íî âíóòðè êðóãà – ãàðìîíèÿ, à çà åãî ïðåäåëàìè – õàîñ. Òàê îíè è ïðåáûâàþò â íåðàñòîðæèìîì åäèíñòâå – îãðàíè÷åííîñòü è áåñêîíå÷íîñòü, ìèðîïîðÿäîê è áåçóäåðæíàÿ ñòèõèÿ. À åùå Òàòüÿíà Áîáðîâà íå çëîóïîòðåáëÿåò ìåðîé çðèòåëüñêîãî âîñïðèÿòèÿ è âîñïðèèì÷èâîñòè. Îíà íå ïåðåãðóæàåò ðèñóíîê öâåòîì, îí ó íåå íåÿðîê, êàê áóäòî áû íåìíîãî ïðèãëóøåí. Îíà ñìåøèâàåò êðàñêè íàñòîëüêî èñêóñíî, ðîæäàÿ âîñõèòèòåëüíûå îòòåíêè è ÷óäíûå ïîëóòîíà, ÷òî õî÷åòñÿ ñìîòðåòü íà íèõ, íå îòðûâàÿ âîñòîðæåííîãî âçîðà è äàæå íå ïûòàÿñü îòãàäàòü èç êàêèõ æå “÷èñòûõ” öâåòîâ ñîçäàíî ýòî ÷óäî. Èñêóññòâîâåäû, ñïåöèàëèçèðóþùèåñÿ íà æèâîïèñè, óòâåðæäàþò, ÷òî êîíòóð – ýòî åäâà ëè íå ãëàâíîå åå “îðóæèå”, ïðèçâàííîå ïîðàæàòü çðèòåëüñêîå âîîáðàæåíèå. “Ëèíèåé” Òàòüÿíà Áîáðîâà òàêæå âëàäååò â ñîâåðøåíñòâå: ÷åòêî î÷åðêèâàåò ïîâîðîò ãîëîâû, âûðàçèòåëüíî âûïèñûâàåò ðàçðåç ãëàç, “÷åðíèò” âçìàõ êðûëà, âûïóêëî âûïèñûâàåò îùåòèíèâøèéñÿ âèíòîâî÷íûé øòûê, îñÿçàåìîé äåëàåò ðàçîðâàâøóþñÿ íèòü áóñ… È ýòà æå ëèíèÿ, ýòîò æå êîíòóð ñòàíîâèòñÿ ìåíåå ÷åòêèì, “ñáåãàþùèì” ñ ðèñóíêà, ïî÷òè èñ÷åçàþùèì, êîãäà õóäîæíèê íàìåðåííî ðàçìûâàåò ñèëóýò ÷åãî-òî, ñîçäàåò ëèøü íàïîìèíàþùóþ ëèöî ìàñêó, òîëüêî íàìåêàåò íà ôîí ïåéçàæà çà îêíîì, èëè êîãäà êîíè íåñóòñÿ áåç óäèë, âîçíèêàÿ èç íèîòêóäà è óíîñÿñü â íèêóäà… Â èëëþñòðàöèÿõ Òàòüÿíû Áîáðîâîé ìíîãî âåòðà: ïîä åãî íàïîðîì ïëûâóò îáëàêà è ïðîíîñÿòñÿ òó÷è, ãíóòñÿ ìîãó÷èå äåðåâüÿ, êîëûøóòñÿ âåêîâûå êàìûøè, ðàçâåâàþòñÿ áîåâûå ñòÿãè, õîòÿò ñîðâàòüñÿ ñ òîíêèõ øååê è ëåòåòü êóäà-òî â íåâåäîìóþ äàëü äàìñêèå øàðôû, êà÷àþòñÿ ïåðüÿ íà øëÿïàõ è ïðèîòêðûâàþòñÿ âóàëè, ðàçëåòàþòñÿ ëèñòû ðóêîïèñåé… Õóäîæíèê íàïîëíèë ñâîè ðèñóíêè âîçäóõîì, è îí òàê âëèÿåò íà èçîáðàæåííûå ïðåäìåòû, ÷òî ñòàíîâèòñÿ âèäèìûì ÷èòàòåëþ. Íî ïî÷åìó-òî íå êà÷àþòñÿ ôîíàðè, îõâà÷åííûå òîñêîé è áîëüþ îò÷àÿíèÿ. Ïðèçâàííûå îñâåùàòü óëèöû è ïåðåóëêè, îíè ëèøü òóñêëî ìåðöàþò æåëòûìè ïÿòíàìè âî ìðàêå, âûçûâàÿ ìèñòè÷åñêèé óæàñ áåçíàäåæíîñòè áûòèÿ: “Íî÷ü, óëèöà, ôîíàðü, àïòåêà… àïòåêà, óëèöà, ôîíàðü”. Áëàãîäàðÿ “ïëûâóùåé ëèíèè” Òàòüÿíà Áîáðîâà ñîçäàëà òåêóùóþ ñòèõèþ! À âåäü âíåøíèìè ñîáûòèÿìè æèçíü Àëåêñàíäðà Áëîêà áûëà íå î÷åíü áîãàòà. Îäíàêî ñâîèìè “äèíàìè÷åñêèìè” èëëþñòðàöèÿìè ê ïîýìå “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë” õóäîæíèöà ñóìåëà âîññîçäàòü íå òîëüêî ïîðûâèñòóþ ýïîõó íà÷àëà ïðîøëîãî âåêà, íî è ïåðåäàòü “áåñïîêîéñòâî äóõà Ïîýòà”.

Íå âïðàâå ñóäèòü î òîì, êàêèå ÷óâñòâà âëàäåëè Òàòüÿíîé Áîáðîâîé, êîãäà îíà ðàáîòàëà íàä èëëþñòðàöèÿìè ê ïîýìå “Òðèíàäöàòûé àïîñòîë”, ïðåáûâàÿ â ðàçäóìüÿõ è ñîìíåíèÿõ íå äåíü è íå äâà. Íî óâåðåíà, ÷òî îíà íå òîëüêî ñíîâà è ñíîâà ïåðå÷èòûâàëà òåêñò, ïðîíèêàÿñü ìûñëÿìè àâòîðà ïîýìû, ïîðîé íå âûñêàçàííûìè èì íàïðÿìóþ, – îíà ïåðå÷èòûâàëà ñòèõè è ïîýìû ñàìîãî Áëîêà, èùà â íèõ “íåñêàçàííîå”. Ëèøü äîãàäûâàþñü, êàê ñëîæíî ïåðåäàòü â òîíêèõ, “áåñòåëåñíûõ” ëèíèÿõ òî, ÷òî ñêàçàíî ñëîâàìè: “Âñåé æèçíè îñòàâàëñÿ ñóùèé ìè㠖 / Ëèøü ïîâàëèòüñÿ ãîëîâîé íà ïëàõó”. Êàê òðóäíî ñîîòâåòñòâîâàòü èçîáðàçèòåëüíûìè ñðåäñòâàìè ïîâåñòâîâàòåëüíîé òðàãè÷íîñòè òàêèõ ñòèõîâ: “Óìîëêëè â í¸ì áîæåñòâåííûå çâóêè, / Ñëóõ çàëîæèëî ì¸ðòâîé òèøèíîé”! È õóäîæíèê Òàòüÿíà Áîáðîâà íàõîäèò ñâîå ðåøåíèå “òâîð÷åñêîé ñâåðõçàäà÷è”. Îíà òî “ñîáèðàåò” ðèñóíîê èç îòäåëüíûõ ôðàãìåíòîâ, êàê áóäòî äåòñêèå êóáèêè, â êîòîðûõ ðàçáðîñàíà îáùàÿ êàðòèíêà, òî ðåøèòåëüíî äåëèò ðèñóíîê ïîïîëàì – îáû÷íî âåðòèêàëüíîé (åäâà çàìåòíîé) ëèíèåé, íî ïðè ýòîì îí íå ðàñïàäàåòñÿ íà äâå âçàèìîèñêëþ÷àþùèå ïîëîâèíû, à êàê áû ïðèîáðåòàåò íåêèé ñìûñëîâîé ïîäòåêñò. Íåðåäêî äåëÿùèé ðîñ÷åðê èäåò ïðÿìî “ïî æèâîìó”, ðàññåêàÿ íàäâîå ïðîñòðàíñòâî, íåîäóøåâëåííûå ïðåäìåòû, ÷åëîâå÷åñêèå ôèãóðû, è òîãäà ïåðåä íàìè óæå íå ïðîñòî çðèìûé îáðàç, à òàèíñòâåííûé ñèìâîë, íàä ðàçãàäêîé êîòîðîãî íàïðÿæåííî ðàáîòàþò íàøå âîîáðàæåíèå è íàø ðàçóì. Ïîýòó Ãðèãîðèþ Òóðåíêî î÷åíü ïîâåçëî ñ õóäîæíèêîì Òàòüÿíîé Áîáðîâîé. Ðàáîòàÿ ïîðîçíü, îíè ñîâìåñòíî ðåøàëè îäíó òâîð÷åñêóþ çàäà÷ó. È ðåøèëè åå ïðîñòî áëåñòÿùå! Îíè ïîëíîïðàâíûå ñîàâòîðû çàìå÷àòåëüíîé êíèãè, ïîñâÿùåííîé âåëèêîìó ðóññêîìó ïîýòó – Àëåêñàíäðó Áëîêó. Äóìàåòñÿ, ÷òî Áëîê, êîòîðîìó ïîñâÿùåíû äåñÿòêè ðàçíûõ êíèã, îñòàëñÿ áû äîâîëåí òðóäîì äâóõ íàøèõ òàëàíòëèâûõ çåìëÿêîâ. Ïîýò Ãðèãîðèé Òóðåíêî – õóäîæíèê Òàòüÿíà Áîáðîâà – èñêóññòâîâåä Èðèíà Áóãà¸âà – ðåæèññåð Âàñèëèé Êîðîëåíêî. Ýòî òâîð÷åñêèå ëè÷íîñòè, ïîñòîÿííî ïûòàþùèåñÿ ðàçðåøèòü ñàìûå íåïðîñòûå âîïðîñû, íàïåðåä çíàÿ, ÷òî ÷åñòíûå îòâåòû íà íèõ ïîðîé âåñüìà íåáåçîïàñíû. Íî óõîäèòü îò ýòèõ âîïðîñîâ âðåìåíè è áûòèÿ íå èìååò ïðàâà ÷åëîâåê, âûáðàâøèé ñåáå òâîð÷åñêóþ ñóäüáó, îñîáåííî åñëè îí ðàññ÷èòûâàåò íà ïðèçíàíèå…

Ðèñóíêè Òàòüÿíû ÁÎÁÐÎÂÎÉ


38

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

Òåòÿíà ÄЪªÂÀ ÌÈÒÜ ÆÈÒÒß – Ó Ë²ÍDz ÎÁ’ªÊÒÈÂÀ Ìàºìî ïðèâ³ä ïîä³ëèòèñÿ ç âàìè ïðèºìíîþ íîâèíîþ: – ôîòîêîðåñïîíäåíò ãàçåòè “×åðâîíèé ã³ðíèê” Îëåêñàíäð Ïîðòíÿã³í âêîòðå äîâ³â, ùî òâîð÷èé ïîòåíö³àë ÷åðâîíîã³ðíè÷àíñüêèõ êàäð³â ñÿãຠâèñîêèõ ùàáë³â ïðîôåñ³îíàë³çìó. Ó ðåã³îíàëüíîìó êîíêóðñ³ “Íîâèé ïîãëÿä2013”, ïðîâåäåíîìó çà ³í³ö³àòèâè Äí³ïðîïåòðîâñüêî¿ îáëàñíî¿ ðàäè, ðåäàêö³¿ ãàçåòè “Çîðÿ” òà ²íòåðíåò-ïîðòàëó “gorod.dp.ua”, íàø òàëàíîâèòèé ôîòîõóäîæíèê ïîñ³â 1 ì³ñöå.

“Áàòÿíÿ”

Îëåêñàíäð Ïîðòíÿã³í

Íà ñóä êîìïåòåíòíîãî æóð³ Îëåêñàíäð íàä³ñëàâ ø³ñòü ôîòîãðàô³é íà ð³çíó òåìàòèêó. Òà íàéá³ëüøå ñõâàëüíèõ îö³íîê îòðèìàâ ôîòîçí³ìîê “Áàòÿíÿ”, çðîáëåíèé ï³ä ÷àñ âðàæàþ÷î¿, íåïåðåñ³÷íî¿ âèñòàâè Êðèâîð³çüêîãî àêàäåì³÷íîãî òåàòðó äðàìè ³ ìóçè÷íî¿ êîìå䳿 ³ì. Ò. Øåâ÷åíêà “Ïîð³ã”. Ìè ââàæàºìî, ùî öþ ïðîíèçëèâó ìèòü Ñàøêî âèõîïèâ âëó÷íî ³ íàäçâè÷àéíî ìàéñòåðíî. À äîïîìîãëè éîìó â öüîìó áëèñêó÷à ãðà óëþáëåíöÿ êðèâîð³çüêî¿ ïóáë³êè, çàñëóæåíîãî àðòèñòà Óêðà¿íè Âàñèëÿ Êîðîëåíêà ³ éîãî ìàëåíüêîãî êîëåãè. Êîëåêòè⠓×Ô ùèðî â³òຠÎëåêñàíäðà ç çàñëóæåíîþ ïåðåìîãîþ!

Êîíêóðñ “Íîâèé ïîãëÿä” â îáëàñò³ â³äáóâñÿ â÷åòâåðòå. ³í òðèâàâ ³ç ÷åðâíÿ ïî âåðåñåíü 2013 ðîêó. Òâîð÷³ äîðîáêè ìàéñòð³â çìàãàëèñü ó íîì³íàö³ÿõ “̳ñüêèé ïåéçàæ”, “ѳëüñüêèé ïåéçàæ”, “Îñîáèñò³ñòü”, “Îäíà ìèòü æèòòÿ”, “Ïîåòè÷íèé êîíêóðñ” ³ “500 ñë³â”.

ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


39 Íàøè ãîñòè

Ñåðãåé ÌÀËÀØÊÎ

Ìèøà è àâòîð(ñïðàâà íà ôîòî)

ÏÎ×ÅÌÓ?

 ïàìÿòü î Ìèøå Ëÿìèíå

Íå ïîíÿòíî, ïî ÷üåé âîëå, Áîãà èëè Äüÿâîëà, Ìèøà óëåòàë â ïîñëåäíèé ïóòü â îäíîì ñàìîëåòå ñî ñâîèì óáèéöåé… Äàæå íà ýòîì ýòàïå èõ äîðîãè áûëè ïîïóòíûìè… Â îäèí èç àïðåëüñêèõ âå÷åðîâ ðàçäàëñÿ ñòàâøèé óæå æèçíåííî íåîáõîäèìûì çâîíîê äðóãà, æèâøåãî ïî ìåðêàì ñåâåðíûõ ðàññòîÿíèé ïî÷òè ðÿäîì – êèëîìåòðàõ â ñåìèñòàõ îò ñîëíå÷íîãî ãîðîäà Ìàãàäàí â ÷óäíîì ïîñåëêå ñ èíòðèãóþùèì íàçâàíèåì – Ìÿóíäæà. Ïîçíàêîìèëèñü ìû ëåò òàê øåñòü íàçàä, âðîäå áû ñëó÷àéíî, õîòÿ íè÷åãî ñëó÷àéíîãî â ìèðå íå áûâàåò. Ïðè ñàìîé ïåðâîé âñòðå÷å â Ìèõàèëå ïðèâëåêëà ñâîéñòâåííàÿ âî ìíîãîì êîðåííûì ñåâåðÿíàì îòêðûòîñòü.  âûñîêîì, ñòðîéíîì øèðîêîïëå÷åì ìóæèêå, óâåðåííîì â ñåáå, òâåðäî ñòîÿùåì íà íîãàõ â æèçíè, íåìíîãî ñóðîâîì ñ âèäó ñêðûâàëñÿ óäèâèòåëüíî äîáðûé, îòçûâ÷èâûé ïî îòíîøåíèþ ê áëèçêèì ëþäÿì ÷åëîâåê. Íà ìèð îí ñìîòðåë ñêâîçü ñòåêëà î÷êîâ âçãëÿäîì ÷èñòûõ ñåðî-ãîëóáûõ ãëàç. Î÷êè íîñèë äàâíî, â íèõ ïðåêðàñíî ñòðåëÿë è íå èñïûòûâàë èç-çà íèõ íèêàêèõ êîìïëåêñîâ. Ãëÿíóâ íà íåãî, âïåðâûå òðóäíî áûëî ïðåäïîëîæèòü, ÷òî îí ñòàðøèé îôèöåð ìèëèöèè, ïîñâÿòèâøèé äåëó îõðàíû ïðàâîïîðÿäêà âñþ æèçíü.  áûòíîñòü åãî íà÷àëüíèêîì ïîñåëêîâîãî îòäåëåíèÿ ìèëèöèè ñóñóìàíñêèå è ìàãàäàíñêèå æóëèêè ïðåäïî÷èòàëè â Ìÿóíäæó íå ñîâàòüñÿ. Íà ýòî ó íèõ áûëè âåñêèå îñíîâàíèÿ. Ñòðàñòíûé, óäà÷ëèâûé îõîòíèê è ðûáàê, îí ñ óïîåíèåì ïðè ïåðâîé âîçìîæíîñòè ïðåäàâàëñÿ ëþáèìîìó çàíÿòèþ. Ïðîïàäàë íà îõîòå è ðûáàëêå â ñàìûå ðàçëè÷íûå ïåðåäðÿãè. Íî âñåãäà Áîã õðàíèë åãî. Ìèøà ìîã ñåáå ïîçâîëèòü ëåãêóþ ïîøóòèëîâêó. Âûãëÿäåëî ýòî çàáàâíî. ×àñà â äâà

íî÷è ìîã ðàçäàòüñÿ çâîíîê, è â òðóáå ìîæíî áûëî óñëûøàòü åãî äîâîëüíûé ãîëîñ, çàäàâàâøèé ñàìûé àêòóàëüíûé â ýòî âðåìÿ âîïðîñ: – Òû íå ñïèøü? Ìû âîò òóò ñ äðóçüÿìè çîðüêó îòñòðåëÿëè. Ñèäèì, ïüåì âîäî÷êó. Ïîâåñåëèñü íåìíîãî, øòóê äåñÿòü ãóñåé, ñ ïîëñîòíè óòîê äà òðè áåëîãâàðäåéöà. ß áûñòðî ïðîñûïàëñÿ, ïîçäðàâëÿë äðóãà ñ óäà÷åé è ñîæàëåë, ÷òî ìû ñåé÷àñ íå âìåñòå. Óæå ãîäà òðè îáùåíèå ïî òåëåôîíó ñòàëî åæåäíåâíûì. Óòðîì è âå÷åðîì ìû çâîíèëè äðóã äðóãó, ïîëó÷àÿ çàðÿäû áîäðîñòè è îïòèìèçìà íà äåíü – íàñòóïàþùèé è íà äåíü áóäóùèé. Ìû áûëè â êóðñå ìíîãèõ äåë è ïîääåðæèâàëè äðóã äðóãà â íå ñàìûõ ïðîñòûõ æèòåéñêèõ ñèòóàöèÿõ. Âèäåëèñü çà âñå ãîäû íàøåãî çíàêîìñòâà íå ÷àñòî. Âñòðå÷è ìîæíî áûëî ïåðåñ÷èòàòü ïî ïàëüöàì îáåèõ ðóê, íî êàê-òî íåçàìåòíî ïîòðåáíîñòü â åæåäíåâíîì îáùåíèè ïðèøëà ñàìà ñîáîé, íå ñïðàøèâàÿ íàñ. Ïî ìîë÷àëèâîìó îáîþäíîìó ñîãëàñèþ ìû åå íå ïðîãîíÿëè. Î÷åíü îíà ïîìîãàëà íàì æèòü. – Íó êàê òû òàì, äðóæèùå? Ïîáåäèë âñå ñâîè õâîðè? Âðåìåíè íà âûçäîðîâëåíèå îòïóñêàþ áóêâàëüíî òðè äíÿ. Áóäó â âàøåì ãîðîäå â ýòî âðåìÿ öåëüíóþ íåäåëþ. Êóðñû òóò ðîäíàÿ îðãàíèçàöèÿ ðåøèëà ïðîâåñòè ïî ïîâûøåíèþ íàøåé êâàëèôèêàöèè. Êîðî÷å, Ñêëèôîñîâñêèé, ê ìîåìó ïðèåçäó áûòü êàê øòûê, – çâó÷àë â òðóáêå ïîëíûé îïòèìèçìà ãîëîñ äðóãà. Ñêàçàíî ýòî áûëî òîíîì îòñòàâíîãî ïîäïîëêîâíèêà ìèëèöèè, íå äîïóñêàþùèì íèêàêèõ âîçðàæåíèé. Ìíå îñòàâàëîñü òîëüêî îäíî – ïîä÷èíÿòüñÿ. – Ïîñëóøàéòå, óâàæàåìûé, à ïîñëå ïðîõîæäåíèÿ êóðñîâ âû ïåðåñòàíåòå çäîðîâàòüñÿ ñî âñåìè èëè âûáîðî÷íî? Ñòàíåòå óìíûì, ôóðàæêà íà ãîëîâó ïåðåñòàíåò íàëàçèòü, óì äåâàòü áóäåò íåêóäà. À òî ÿ óæå íà÷èíàþ îïàñàòüñÿ, – õðèïëûì îò ìåðçåéøåãî áðîíõèòà ãîëîñîì, ïðîãîâîðèë ÿ â òðóáêó. – Ìèøêà, äðóæèùå, ïðèåçæàé, òûñÿ÷ó ëåò íå âèäåëèñü, à ýòî ñîâñåì íå ïðàâèëüíî. Ïîáîðåì ìû âñå ýòè õâîðè âìåñòå ñ îáñòîÿòåëüñòâàìè è â ìàå ó òåáÿ íà îçåðå â äîìèêå ïîæèâåì õîòÿ áû ïàðó äíåé, óòî÷åê ïîñòðåëÿåì, ñóï÷èêà ïðàâèëüíîãî ïîõëåáàåì, äóøîé îòäîõíåì. – À âîò ýòî î÷åíü õîðîøàÿ ìûñëü è îíà ìíå î÷åíü íðàâèòñÿ. Ðàç íà÷àë øóòèòü è äóìàòü î âåñåííåé îõîòå, óæå âûçäîðàâëèâàåøü. Æäè, êàê âñåãäà ñõîäèì â ãîñòè ê Ðàèäó, øàøëû÷êîâ íåæèðíûõ ñ ïèâêîì ïîòðåñêàåì. Åé-Áîãó æèçíü íàëàäèòñÿ, – îáîäðÿþùå ïðîèçíåñ Ìèøà. – È íå çàáóäü ïåðåäàòü ïðèâåò Ñâåòî÷êå. Ýòî ïðèêàç – Óæå áîþñü. Ïîïðîáóé íå ïåðåäàé, çàòèðàíèøü. Âåðíåå çàòèðàíèòå, – ïîøóòèë ÿ â îòâåò. – Òåáÿ, ïîæàëóé, çàòèðàíèøü. Íî íå çàáûâàé îá ýòîì è áîéñÿ, íåïðåìåííî ìû ñ íåé òàê è ñäåëàåì – ïðîäîëæàëè ìû ñ äðóãîì øóòëèâóþ ïèêèðîâêó. Ïðèøëîñü âûïîëíÿòü ïðèêàç äðóãà, òåì áîëåå, ÷òî áîëÿ÷êè áûëè óæå íà èçëåòå. Çàãîñòèëèñü îíè ó ìåíÿ ýòîé âåñíîé ïî÷òè íà ìåñÿö, íàäîåëè äî óæàñà – ïîðà âûãîíÿòü. Ñ òàêèìè ìûñëÿìè ÿ óñíóë. Íà ñëåäóþùèé äåíü Ìèøà ïîçâîíèë âå÷åðîì. – Ïðèâåò, äðóæèùå! Íàñòîÿùèì äîêëàäûâàþ: ïðèáûë, óñòðîèëñÿ â ãîñòèíèöå, äàæå íà çàíÿòèÿ óæå ïîïàë. ×åãî äåëàòü ñîáèðàåøüñÿ? Íå ïîâåðèøü, øàøëûêà ñ ïèâîì õî÷ó, – ïðîçâó÷àë â òðóáêå áîäðûé Ìèøèí ãîëîñ.


40 – Íå íàäåéñÿ, íå îòêàæóñü. Ãäå è êîãäà âñòðå÷àåìñÿ? – ñðàçó ñïðîñèë ÿ. Ìåñòî âñòðå÷è îïðåäåëèëè áûñòðî è âñêîðå, íàõîäÿñü â óþòíîé êàáèíêå øàøëû÷íîé, ïîä âåëèêîëåïíûé øàøëûê îò Ðàèäà è õîëîäíîå ðàçëèâíîå ïèâî ñòðîèëè ïëàíû íà âåñåííþþ îõîòó ïî âîäîïëàâàþùåé äè÷è. Êàê-òî ïðåäâàðèòåëüíî âñå âûðèñîâûâàëîñü ðîâíî, íå áûëî âèäíî ïîäâîäíûõ êàìíåé. Íàì áûëî î ÷åì ïîãîâîðèòü, ÷òî îáñóäèòü, ÷åì ïîäåëèòüñÿ, ïîýòîìó ìû ñ óäîâîëüñòâèåì ïîëüçîâàëèñü äîëãîæäàííîé âñòðå÷åé. Ïîñëå òîãî, êàê áûë ïîáåæäåí øàøëûê ïîä íàòèñêîì ïèâà, Ìèøà ëóêàâî óëûáíóëñÿ, íåìíîãî ïðèùóðèëñÿ, ÷òî îçíà÷àëî òîëüêî îäíî: ñåé÷àñ áóäåò äðóæåñêèé íàåçä: – Íó ëàäíî, ãàäþêà, âñå ýòî õîðîøî è çäîðîâî. Òû ìíå ëó÷øå ðàññêàæè, êàê Ñâåòî÷êà ïîæèâàåò? – Ñâåòî÷êà ïîæèâàåò î÷åíü õîðîøî, íî ïî÷åìó ÿ ãàäþêà? Ýòî ÷åãî òàêîå è ãëàâíîå ïî÷åìó? – ïðèíèìàë ÿ äîâîëüíî ãëóáîêîìûñëåííûé ïðèêîë îò äðóãà. – Ìîæíî ïîäóìàòü òû ñàì íå çíàåøü, áîëüøàÿ è âðåäíàÿ ãàäþêà òû ýäàêàÿ, – ïðîäîëæàë òèðàíèòü ìåíÿ äðóã, ëóêàâî ïðèùóðèâøèñü ïðè ýòîì... Ñî Ñâåòëàíîé îí âèäåëñÿ òîëüêî îäèí ðàç â äåíü ìîåãî ðîæäåíèÿ â àâãóñòå ïðîøëîãî ãîäà. Ïî èðîíèè ñóäüáû èëè ïî âîëå Áîãà Ìèøà ïðèåõàë â ãîðîä çà ñóòêè äî ýòîãî äíÿ, íå çíàÿ î äíå ðîæäåíèÿ. ×àñîâ â ïÿòü âå÷åðà ÿ âûçâîíèë åãî. – Ïîñëóøàé, ñåãîäíÿ åñòü ïðåäëîã óâèäåòüñÿ è ëåãîíüêî ïðèïèòü âîäêè, òåáå áûòü îáÿçàòåëüíî. Âîçðàæåíèÿ íå ïðèíèìàþòñÿ. Áûòü ãîòîâûì ê ñåìè, – îçàäà÷èë ÿ åãî. – À ÷åãî ïóãàåøü? ×òî ñëó÷èëîñü? Îïÿòü ÷åãî-òî óäóìàë, – øóòëèâî ïûòàëñÿ âîçðàçèòü Ìèøà. – Âñå âå÷åðîì óçíàåøü. Æäè çâîíîê, – çàêîí÷èë ÿ ðàçãîâîð. Îí íå çíàë, ÷òî ê ýòîìó âðåìåíè ó ìåíÿ áûëà äîãîâîðåííîñòü î ñîâìåñòíîì óæèíå ñî Ñâåòëàíîé. Îíà çíàëà î òîì, ÷òî ó ìåíÿ â òîò äåíü áûë äåíü ðîæäåíèÿ. Òîãäà ÿ íå ïðèäàë ýòîìó çíà÷åíèÿ, íî ïî âîëå Áîãà èìåííî â ýòîò äåíü, íàâåðíîå, îäíè èç ñàìûõ áëèçêèõ äëÿ ìåíÿ â ýòîé æèçíè ëþäåé äîëæíû áûëè îêàçàòüñÿ ñî ìíîé çà ñòîëîì. Ïî÷åìó-òî íå õîòåëîñü óñòðàèâàòü ÷åãî-òî øóìíîãî è ìíîãîëþäíîãî, ñêàçûâàëàñü äèêàÿ óñòàëîñòü îò ðàáîòû, è ïðîñòîå æåëàíèå â òèøè è ñïîêîéñòâèè îòìåòèòü äåíü ðîæäåíèÿ è ÿ áûë ÷ðåçâû÷àéíî ðàä, ÷òî âñå ñêëàäûâàëîñü èìåííî òàê. Ê âå÷åðó íàñòðîåíèå íå ïîäíÿëîñü, òåêóùèå ñîáûòèÿ äíÿ åãî íå äîáàâèëè. Êàê ÿ è íàìå÷àë, ïðåäâàðèòåëüíî îñâåäîìèëñÿ, ãîòîâà ëè Ñâåòëàíà, è ïîëó÷èâ óòâåðäèòåëüíûé îòâåò, âûçâîíèë Ìèøó. – Òû íå ïåðåäóìàë? Ïîïðîáóé òîëüêî. Æäè, áóäó ìèíóò ÷åðåç òðèäöàòü. Òîëüêî ñåé÷àñ çàõâàòèì îäíîãî ÷åëîâåêà è ïîåäåì âòðîåì ïèòü âîäêó, – ïðåäóïðåäèë ÿ äðóãà è âûçâàë òàêñè, çíàÿ, ÷òî Ñâåòëàíà óæå æäåò ìåíÿ. Òàê óæ ïîëó÷àëîñü, ÷òî îíà î Ìèøå çàî÷íî çíàëà î÷åíü ìíîãîå, à îí î íåé íè÷åãî. Íàâåðíîå, íå çðÿ äðóã ìåíÿ èíîãäà ëàñêîâî íàçûâàë ãàäþêîé. Êîãäà ÿ ïîäúåõàë çà Ìèøåé, îí óæå æäàë ìåíÿ âîçëå ãîñòèíèöû. – Ïðèâåò, ñòàðèíà!! À âîò òû ÷åãî òàêîé âåñü èç ñåáÿ â áåëîé ðóáàøêå è êîñòþì÷èêå? Çà âñå ãîäû íè ðàçó íå âèäåë òåáÿ â íåì. ×òî çà ïîâîä? – ñðàçó ñïðîñèë äðóã, çàíèìàÿ ìåñòî â ìàøèíå.

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

– Ñåé÷àñ óçíàåøü, – õìóðî îòâåòèë ÿ Ìèøå. – Äàâàé íà 31 Êâàðòàë. Äîì ïîêàæó. Àäðåñ íå çíàþ, íî êàê ïðîåõàòü ïîêàæó. – ïîñòàâèë çàäà÷ó ïåðåä òàêñèñòîì. Äîáðàëèñü áûñòðî, îñòàíîâèëèñü ó íóæíîãî ïîäúåçäà. Î÷åíü ñêîðî èç ïîäúåçäà ïîÿâèëàñü Ñâåòëàíà. Íåâûñîêàÿ, ñòðîéíàÿ áðþíåòêà ñî âêóñîì îäåòàÿ, ñ êîðîòêîé ñòðîãîé ñòðèæêîé Îíà åùå íå ñåëà â ìàøèíó, íî ÿ óæå âèäåë, ÷òî âûãëÿäèò îíà âåëèêîëåïíî. Ìèøà íåäîóìåííî ãëÿíóë íà íå¸, îãëÿíóëñÿ íà ìåíÿ, ëóêàâî óëûáíóëñÿ è ìíîãîçíà÷èòåëüíî õìûêíóë. Ñâåòëàíà âïîðõíóëà â ìàøèíó, ïðèíåñÿ ñ ñîáîé òåðïêèé àðîìàò õîðîøèõ äóõîâ. Äîáðàÿ ñâåòëàÿ óëûáêà óêðàøàëà åå îòêðûòîå ëèöî, ñåðî-ãîëóáûå ãëàçà îçîðíî ïîáëåñêèâàëè, èçëó÷àÿ ñâåò è òåïëî, ïîäòâåðæäàÿ íåïðåëîæíóþ èñòèíó: òàêèå ãëàçà – çåðêàëî ñâåòëîé äóøè. – Óâàæàåìûé, äàâàé â ðåñòîðàí “ÀÍȔ, – ïîïðîñèë ÿ âîäèòåëÿ è ìû äâèíóëèñü ê öåëè. ß ïîçíàêîìèë Ìèøó è Ñâåòëàíó è êàê-òî î÷åíü áûñòðî îíè çàâÿçàëè îæèâëåííóþ áåñåäó. È âñå æå äðóãà òåðçàë âîïðîñ: – Ïîñëóøàé, òû ìíå âñå æå ñêàæè, ÷òî çà ñîáûòèå òàêîå, ïî÷åìó òû äàæå áåëóþ ðóáàøêó íàïÿëèë? Êîëèñü, ÷åãî ñëó÷èëîñü? ß ïðèäåðæàë Ñâåòëàíó çà ëîêîòîê, ÷òîáû îíà íå ïðîãîâîðèëàñü. – Ïîñëóøàé, òåáå ýòî î÷åíü íóæíî? – ïî-ïðåæíåìó õìóðî âîð÷àë ÿ. – Ñåé÷àñ ïðèåäåì, âñå ðàññêàæó. Ìîæåò áûòü. – Åé áîãó, ãàäþêà. Íó êàê ñ íèì áîðîòüñÿ, ìîæåò áûòü, òû ïîäñêàæåøü? – îáðàòèëñÿ Ìèøà ê Ñâåòëàíå. – Äà âîò ñàìà íå çíàþ, – ïîääåðæàëà îíà èãðó. – Êîðî÷å, äîáðîæåëàòåëè, ïðîøó íà âûõîä. Ìû ïðèáûëè, – ïðåðâàë ÿ àòàêó íà ñåáÿ ñî ñòîðîíû äðóçåé. È òîëüêî ïîñëå òîãî, êàê ìû çàíÿëè ìåñòî çà ñòîëèêîì è ñäåëàëè çàêàç îôèöèàíòó, ÿ ðåøèë ñîîáùèòü Ìèøå ïðè÷èíó çàñòîëüÿ. – Äîâîæó äî âàøåãî ñâåäåíèÿ, ÷òî ñåãîäíÿ ó ìåíÿ äåíü ðîæäåíèÿ, – ñîîáùèë ÿ íîâîñòü âñå áîëåå îáàëäåâàþùåìó Ìèøå. – Íå ïðîñòî ãàäþêà, à ãàäþêà â êóáå! – ñðàçó æå âîçìóòèëñÿ äðóã. – êóáå ýòî êàê? Ñ òðåìÿ õâîñòàìè? – ïîøóòèë ÿ. Âåñü âå÷åð çà íàøèì ñòîëîì öàðèëà âåñåëàÿ àòìîñôåðà äðóæåñêèõ øóòîê, Ìèøà ñî Ñâåòîé î÷åíü áûñòðî íàøëè îáùèé ÿçûê è, ãëÿäÿ íà íèõ, òðóäíî áûëî ïðåäïîëîæèòü, ÷òî îíè ïîçíàêîìèëèñü ïàðó ÷àñîâ íàçàä. Èíîãäà âñïîìèíàëè ïðî ìîé äåíü ðîæäåíèÿ, êîòîðûé â ýòîò äåíü ñòàë ïðåäëîãîì äëÿ âå÷åðà. Âå÷åð óäàëñÿ, ìû âñå äàâíî íå ïîëó÷àëè òàêîãî óäîâîëüñòâèÿ îò òåïëîãî äðóæåñêîãî îáùåíèÿ ëþäåé, íåçàìåòíî ñòàâøèõ äóøåâíî áëèçêèìè. Âîò òàê ñîñòîÿëàñü íàøà ïåðâàÿ ñîâìåñòíàÿ âñòðå÷à, ñîñòîÿâøàÿñÿ â àâãóñòå 2012 ãîäà. Âñå ýòî âðåìÿ â òåëåôîííûõ ðàçãîâîðàõ ìíå ïðèõîäèëîñü ïåðåäàâàòü ïðèâåòû îò Ìèøè Ñâåòëàíå è íàîáîðîò. Çàêîí÷èâ óæèí â øàøëû÷íîé è, óæå îæèäàÿ ìàøèíó, ÿ ïðåäëîæèë Ìèõàèëó: – Ïîñëóøàé, äðóæèùå, ÿ çíàþ çäåñü åùå îäíî óþòíîå ìåñòå÷êî. Ïîýòîìó äàâàé çàâòðà ÿ ïðèãëàøó Ñâå-

ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


41 òó è ìû ïîóæèíàåì? Âîçðàæåíèÿ ñ òâîåé ñòîðîíû íå ïðèíèìàþòñÿ. Íåñìîòðÿ íà òî, ÷òî òû ïîñëå ñâîèõ êóðñîâ âîîáùå óìíûì ñòàíåøü. – Íå îòêàæóñü, äàæå è íå äóìàé, – ñ óäîâîëüñòâèåì ñîãëàñèëñÿ äðóã. Äîãîâîðèëèñü âñòðåòèòüñÿ çàâòðà âå÷åðîì. Êàê è ïëàíèðîâàëè, â ñåìü ÷àñîâ ñ Ìèøåé æäàëè Ñâåòëàíó. Îíà êàê âñåãäà áûëà ïóíêòóàëüíà è íå îïîçäàëà. Êàê âñåãäà – ëåãêàÿ è âîçäóøíàÿ, ñ áåçóïðå÷íîé ïðè÷åñêîé, ðàçóìíûì ñòèëüíûì ìàêèÿæåì, â êðàñèâîì øèôîíîâîì ïëàòüå, ïîä÷åðêèâàþùåì åå ýôôåêòíóþ ôèãóðêó, îíà âûøëà èç ïîäúåçäà è íàïðàâèëàñü ê ìàøèíå.

Ìèøà Ïîêà îíà øëà, Ìèøà, ñèäÿùèé íà ïåðåäíåì ñèäåíüå, îãëÿíóëñÿ è êàê-òî ïî-îñîáîìó ñåðüåçíî ãëÿíóë íà ìåíÿ è çàäàë êîðîòêèé âîïðîñ: – Ïîñëóøàé, Ñåðåãà, à ïî÷åìó âû äî ñèõ ïîð íå âìåñòå? – Õîðîøèé âîïðîñ. Òåáå íà íåãî îòâå÷àòü ñåé÷àñ, ïîäðîáíî èëè êîðîòêî? – ïîëóñåðüåçíî îòâåòèë ÿ äðóãó, íåìíîãî îãîðîøåííûé çàäàííûì âîïðîñîì. – Ñâåòî÷êà, òû äàæå ïðåäñòàâèòü ñåáå íå ìîæåøü, êàê ÿ ðàä òåáÿ âèäåòü. Âûãëÿäèøü ôàíòàñòè÷åñêè, ïðîñòî óìíèöà, – ïîïðèâåòñòâîâàë åå Ìèøà, ïåðåêëþ÷èâ âíèìàíèå íà âïîðõíóâøóþ â ìàøèíó Ñâåòëàíó. – Ìîæåò òàê ïîëó÷èòüñÿ, ÷òî ÷èñëà 25 àïðåëÿ ìíå ïðèäåòñÿ åùå ðàç ïîÿâèòüñÿ â ãîðîäå âìåñòå ñ Âåðîé. – Ñïàñèáî, Ìèøà. Òû êàê âñåãäà ëþáåçåí. Ó ìåíÿ ñðàçó æå ïîÿâèëàñü èäåÿ âñòðåòèòüñÿ â ðàñøèðåííîé êîìïàíèè âìåñòå ñ òâîåé æåíîé, – îòâåòèëà Ñâåòëàíà. – Ñäåëàåì íåïðåìåííî è ïîñèäèì âåëèêîëåïíî, – ïîääåðæàë èäåþ äðóã. – Õìóðàÿ ãàäþêà, äóìàþ, âîçðàæàòü íå áóäåò. – Ïîïðîáóé òóò âîçðàçèòü. Âåäü óäàâèòå íåíàðî-

êîì. Äà è çìåè èíîãäà áûâàþò ìóäðûìè, çà÷åì îòêàçûâàòüñÿ îò ïðèÿòíîãî, – ñîãëàñèëñÿ ÿ ñ äðóçüÿìè. Äîðîãà äî óþòíîãî êàôå íà îäíîé èç öåíòðàëüíûõ óëèö ãîðîäà ñîïðîâîæäàëàñü Ìèøèíûìè øóòêàìè è äðóæåñêèì ïðåïèðàíèåì ñî ìíîé.  Ìàãàäàíå âñå ðÿäîì, ïîýòîìó âñêîðå ïðèáûëè â íóæíîå ìåñòî. Ïîêà ÿ ðàññ÷èòûâàëñÿ çà ïðîåçä, Ìèøà ñî Ñâåòëàíîé íàïðàâèëèñü ê êàôå. Îí êàê èñòèííûé äæåíòëüìåí ïîääåðæèâàë äàìó ïîä ðó÷êó, îíè êàê âñåãäà íàøëè îáùóþ òåìó, âåñåëî îáñóæäàåìóþ è ïðèÿòíóþ äëÿ îáîèõ. ß äîãíàë èõ íà ïåðåêðåñòêå, âçÿë äàìó ïîä îñòàâøóþñÿ ñâîáîäíîé ðó÷êó. – Êàê ïðèÿòíî áûòü â òàêîé êîìïàíèè, – øóòèëà Ñâåòëàíà. Øóòêè è âåñåëûé ñìåõ ó íàñ íå óìîëêàëè è ïîñëå òîãî, êàê ìû çàíÿëè ñâîè ìåñòà çà ñòîëèêîì è äåëàëè çàêàç ìèëîé è óëûá÷èâîé îôèöèàíòêå. Ïîñëå òîãî, êàê áûëè íàïîëíåíû ôóæåð âèíîì ó äàìû, ñòîïî÷êè õîëîäíîé âîäêè ó íàñ, ÿ ïðîèçíåñ òîñò: – Çà ñàìûõ óìíûõ è âûñîêîêâàëèôèöèðîâàííûõ â âîïðîñàõ áåçîïàñíîñòè è ãðàæäàíñêîé îáîðîíû äðóçåé, êîòîðûå ïîñëå ïîëó÷åíèÿ óäîñòîâåðåíèÿ íå ïåðåñòàíóò çäîðîâàòüñÿ ñ äðóçüÿìè, – ðåøèë ÿ íåìíîãî âçáîäðèòü øóòêîé äðóãà. Ñâåòëàíà èçóìëåííî, íî âåñåëî ñìîòðåëà íà íàñ îáîèõ. Ìèøà ãëÿíóë íà ìåíÿ ñ ïðèùóðîì, âûäåðæàë ïàóçó è ñ íàèãðàííîé ïå÷àëüþ ïðîèçíåñ: – ×åãî îò òåáÿ åùå ìîæíî îæèäàòü. Åé Áîãó, ãàäþêà. Ñâåòî÷êà, è êàê òû åãî òåðïèøü? – Ñàìà óäèâëÿþñü, – óëûáàÿñü, îòâåòèëà îíà. Âñïîìíèëè íàøó ïðåäûäóùóþ è ïîêà åäèíñòâåííóþ ñîâìåñòíóþ âñòðå÷ó. Íå çëîóïîòðåáëÿÿ âíèìàíèåì äàìû, êîðîòêî îáñóäèëè íàøè ïëàíû íà âåñåííþþ îõîòó, áóäóùóþ âñòðå÷ó è âîçìîæíóþ ïîåçäêó â ãîñòè íà Ìÿóíäæó. Âåëèêîëåïíûé âå÷åð ïðîäîëæàëñÿ, óæå ñåé÷àñ îñòàâàÿñü â ïàìÿòè êàê íå÷òî ñâåòëîå è äîáðîå. ß âíîâü íàïîëíèë áîêàë è ñòîïêè è ïîïðîñèë ðàçðåøåíèÿ íà òîñò. Êàê íè ñòðàííî ìíå ýòî ðàçðåøèëè è ñ ìàêñèìàëüíî âîçìîæíîé ñåðüåçíîñòüþ ÿ åãî ïðîèçíåñ: – Êàê èçâåñòíî, íè÷åãî â ìèðå íå áûâàåò ñëó÷àéíîãî. ß áëàãîäàðþ ñóäüáó, ÷òî ó ìåíÿ åñòü âîçìîæíîñòü âòîðè÷íî óâèäåòü âìåñòå è ðÿäîì ëþäåé, áëèæå êîòîðûõ ó ìåíÿ, íàâåðíîå, ñåé÷àñ çäåñü íåò. ß ñåé÷àñ õî÷ó âûïèòü çà òåáÿ, Ñâåòëàíà, è çà òåáÿ, Ìèøà. Òåáÿ, Ñâåòëàíà, áëàãîäàðþ è öåíþ çà òî, ÷òî òåáå óäàëîñü ðàñòîïèòü ÷àñòü ëüäà â äóøå è îòêðûòü ãëàçà íà ìíîãèå æèçíåííûå âåùè, ïîâåðèòü â ñóùåñòâîâàíèå ðàíåå íåâåäîìûõ ìíå âåùåé. Òåáÿ, Ìèøà, áëàãîäàðþ çà òî, ÷òî èìåÿ òàêèõ äðóçåé íå òàê ñêó÷íî æèòü â íàøå ñâîëî÷íîå âðåìÿ. Äàé Âàì Áîã âñåãî ñâåòëîãî, ðàäîñòíîãî è Áîæüåé Áëàãîäàòè âî âñåì. Ñâåòëàíà íåìíîãî èçóìëåííî ãëÿíóëà íà ìåíÿ. Ìèøà æå ïðèùóðèëñÿ ëóêàâî, âûäåðæàë ïàóçó è ñëîâíî ìåæäó äåëîì è, ÿêîáû íè ê êîìó íå îáðàùàÿñü, ïðîèçíåñ: – À íà ÷òî òåáå îòêðûëè ãëàçà – çíàåøü, êàê íàçûâàåòñÿ? Ðèñêíó ïðåäïîëîæèòü, ÷òî ýòî ïðîñòî ëþáîâü. – Ìîæåò áûòü, – îïÿòü çàíÿë ÿ ãëóõóþ îáîðîíó. Ìèøà ñïåøèë íà âñòðå÷ó ïî ïîâîäó ïðèîáðåòåíèÿ ðàçäàòî÷íîé êîðîáêè äëÿ åãî ëþáèìîãî “Óðàëà”, íà êîòîðîì ìû ïëàíèðîâàëè â îêòÿáðå óñòðîèòü èíòåðåñíóþ îõîòíè÷üþ ýêñïåäèöèþ íà ðåêó Îìóëåâêà.


42 – Î÷åíü æàëü, íî âñå õîðîøåå èìååò ñâîéñòâî áûñòðî çàêàí÷èâàòüñÿ. Óâû, íî ìíå ïîðà åõàòü. Äóìàþ, íå ïðîùàåìñÿ, – ñêàçàë Ìèøà ïîñëå çâîíêà ïî òåëåôîíó. – Îõ, è ïîðàäóþ ñâîåãî áóöåôàëü÷èêà íîâîé ðàçäàòêîé. Ñ òîáîé, âðàæèíà, çàâòðà ñîçâîíèìñÿ. À òåáå, Ñâåòî÷êà, âñåãî ñàìîãî ïðåêðàñíîãî è äî íîâîé âñòðå÷è. È ñ Âåðîé æäåì âàñ ó ñåáÿ â ãîñòÿõ íà Ìÿóíäæå. – Õîðîøî, ó÷òåì ïðè ðàçëèâå â ìàå â òâîåì îõîòíè÷üåì äîìèêå, – ñîãëàñèëñÿ ÿ ñ äðóãîì, íó à ìû ñî Ñâåòëàíîé ðåøèëè åùå íåìíîãî ïîáûòü çäåñü è îáñóäèòü äåòàëè áóäóùåé ïîåçäêè. Îí âñòàë ó ñòîëà áóêâàëüíî íà ïàðó ñåêóíä: âûñîêèé, ñòðîéíûé â ïðåêðàñíîé ôîðìå äëÿ ñâîåãî âîçðàñòà, â áåçóêîðèçíåííî ñèäÿùåì ÷åðíîì êîñòþìå. Ñåäèíà ïîñåðåáðèëà âèñêè, ÷òî òîëüêî äîáàâëÿëî åìó íåêîåãî ìóæñêîãî øàðìà. ×åðåç íåèçìåííûå î÷êè åãî ãëàçà äàðèëè íàì åãî îñîáóþ äîáðóþ, è ñâåòëóþ óëûáêó. Îäåâøèñü â ãàðäåðîáå, îí ïðîøåë ÷åðåç çàë è îñòàíîâèëñÿ íà ýòîò ðàç ó áàðíîé ñòîéêè, ðàçâåðíóëñÿ ê íàì, êàê-òî ïî-îñîáîìó ïîìàõàë ðóêîé, åùå ðàç óëûáíóëñÿ ñâîåé íåïîâòîðèìîé óëûáêîé è óøåë. Ìû ïîñèäåëè åùå íåìíîãî, ïûòàÿñü âûïèòü èç áîêàëà âå÷åðà âñå äî êàïåëüêè. Ìèøà áûë â ãîðîäå åùå äíÿ òðè è, äîâîëüíûé è ñ÷àñòëèâûé ïðèîáðåòåíèåì äëÿ ñâîåãî ÷åòûðåõêîëåñíîãî äðóãà, óåõàë íà Ìÿóíäæó. Äíÿ ÷åðåç ÷åòûðå, áëèæå ê âå÷åðó, ðàçäàëñÿ îäèí èç òðàäèöèîííûõ íàøèõ çâîíêîâ. – Óãàäàé ñ òðåõ ðàç, ÷åì ÿ ñåé÷àñ çàíÿò? – ðàçäàëñÿ â òðóáêå áîäðûé Ìèøèí ãîëîñ. – Ïðåäïîëàãàþ ïî òâîåìó äîâîëüíîìó òîíó, ÷òî òîð÷èøü ó ñåáÿ íà îçåðå èëè ãäå-òî ðÿäîì, – ïðåäïîëîæèë ÿ. – À êàê òû óãàäàë? Ñåé÷àñ áóëüäîçåðîì îçåðî ïîä÷èùàþ, ÷òîáû ïîëíûì ñòàëî ê îòêðûòèþ îõîòû. Òàê ÷òî ãîòîâüñÿ, ïîñòðåëÿåì òðîõè. Ñòîþ ñåé÷àñ âñïîìèíàþ ïåðåæèòîå íà íåì è òî, ÷òî åùå ïðåäñòîèò, è æèòü õî÷åòñÿ, – êàê-òî ïî-îñîáîìó áîäðî è ðàäîñòíî ãîâîðèë äðóã. – Îáÿçàòåëüíî ïåðåäàé ïðèâåò Ñâåòî÷êå. – Äà âîò òàê ïîëó÷èëîñü. Óãàäàë è âñå. Ó ìåíÿ óæå ïî÷òè ãîòîâà áîëüøàÿ ÷àñòü âåùåé äëÿ îõîòû. Ïåðåïðàâëþ ñ ïîïóòíîé îêàçèåé, íó à äàëüøå âñå áóäåò çàâèñåòü îò ìíîãèõ îáñòîÿòåëüñòâ. Íó, à ïî ïîâîäó ïðèâåòà ìîæåøü íå íàïîìèíàòü. ß ýòî äåëàþ âñåãäà è ñ óäîâîëüñòâèåì. Êîðî÷å, ïîêà, ñòàðèíà,– ïîïðîùàëñÿ ÿ ñ äðóãîì. Òîãäà ÿ äåéñòâèòåëüíî íå çíàë, ÷òî ìû äåéñòâèòåëüíî ïîïðîùàëèñü.  ñóááîòó 20 àïðåëÿ 2013 ãîäà äåíü âûäàëñÿ íåïðèâåòëèâûì. Ñíåã ñ âåòðîì â î÷åðåäíîé ðàç íàïîìíèëè î òîì, ÷òî çèìà åùå íå óøëà èç Ìàãàäàíà. Íàñòðîåíèå ñ óòðà áûëî ñåðûì, ðàáîòàëîñü ñ òðóäîì. ×àñà â äâà ðàçäàëñÿ çâîíîê ñ íåçíàêîìîãî íîìåðà. ß îòâåòèë.  òðóáêå ðàçäàëñÿ çíàêîìûé è îäíîâðåìåííî íåçíàêîìûé ãîëîñ Âåðû, Ìèøèíîé æåíû. – Ïðèâåò, Ñåðåæà, – êàêèì-òî ÷óæèì è îòðåøåííûì ãîëîñîì, êîòîðûé çàñòàâèë äóøó ñæàòüñÿ èçíóòðè â ïðåäâêóøåíèè ÷åãî-òî íåïîïðàâèìîãî, ñêàçàëà îíà. – Â÷åðà Ìèøà ïîãèá. Óñëûøàííîå çàïîëíèëî ñîáîé ñîçíàíèå, êîòîðîå îòêàçûâàëîñü âåðèòü â ðåàëüíîñòü ïðîèñõîäÿùåãî. – Êîãäà? Êàê? – ïî÷òè ïðîêðè÷àë â òðóáêó. ×ó-

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

æèì, íî òâåðäûì ãîëîñîì Âåðà îòâåòèëà: – Â÷åðà â òàéãå çàñòðåëèëè. Äåíèñ ðàíåí, íî æèòü áóäåò. Ïðîñòè, òðóäíî ãîâîðèòü, ñîçâîíèìñÿ ïîçæå. Âûçîâ çàêîí÷èëñÿ, òðóáêà óìîëêëà. Íà íåêîòîðîå âðåìÿ ÿ âïàë â ñòóïîð, òóïî âðàùàÿ òåëåôîí íà ðàáî÷åì ñòîëå. Ñîçíàíèå âêëþ÷èëîñü ñêîðî. ß íàáðàë òåëåôîí îäíîãî èç íàøèõ îáùèõ çíàêîìûõ. – Ñëàâà, ó ìåíÿ åñòü î÷åíü ïëîõèå íîâîñòè. Ìèøà ïîãèá. Çàðÿä â ãðóäü, ñûí ðàíåí, íî áóäåò æèòü, – êàêèì-òî ñåâøèì è ñàìîìó ñåáå íåçíàêîìûì ãîëîñîì ñîîáùèë ÿ ñòðàøíóþ íîâîñòü. – Êàê ïîãèá? Âåäü äâà äíÿ íàçàä ðàçãîâàðèâàëè. Ïî÷åìó ÿ îá ýòîì åùå íè÷åãî íå çíàþ? – ñïðîñèë äðóã, êîòîðîìó ïî ðàáîòå ïîëîæåíî áûëî ýòî óçíàòü ðàíüøå. – Êàêîå ýòî òåïåðü èìååò çíà÷åíèå? – òîñêëèâî ïðîèçíåñ ÿ. – È òî, ïðàâäà, äàâàé äåðæàòü äðóã äðóãà â êóðñå ïðîèñõîäÿùåãî. Òû äàâàé ñàì äåðæèñü, âåäü âû áûëè î÷åíü áëèçêèìè äðóçüÿìè, – ïîñî÷óâñòâîâàë Ñëàâà. Çàêîí÷èë ðàçãîâîð. Íàõëûíóâøóþ ãàììó ÷óâñòâ îïèñàòü ñëîæíî. Çàùåìèëî ñåðäöå, â ñîçíàíèè íå óêëàäûâàëñÿ âåñü òðàãèçì è íåëåïîñòü ñëó÷èâøåãîñÿ. Ïî÷òè íà àâòîïèëîòå âîøåë â ðàáî÷óþ áûòîâêó, ãäå ñîòðóäíèêè ïèëè ÷àé âî âðåìÿ íåáîëüøîãî ïåðåðûâà. – Ìóæèêè, âîäêà åñòü? ß áû ñåé÷àñ âðåçàë ñî ñòàêàí÷èê, – îçàäà÷èë ÿ ñîòðóäíèêîâ íåîáû÷íîé ïðîñüáîé. Ïîéìàâ íà ñåáå èõ óäèâëåííûå âçãëÿäû, ñàì ñêàçàë: – Ó ìåíÿ î÷åíü áëèçêèé äðóã òðàãè÷åñêè ïîãèá. ß óøåë, è ñåãîäíÿ óæå ÿâíî íå áóäó, – ñîîáùèë ÿ ïåðåïîëíÿâøóþ ìåíÿ íîâîñòü. Âûçâàë òàêñè è ìèíóò ÷åðåç äåñÿòü åõàë äîìîé. Ïî äîðîãå çàøåë â ìàãàçèí, êóïèë ëèòð âîäêè, çàêóñêó. Ïî÷òè â ñîñòîÿíèè ïîëíîé ïðîñòðàöèè âîøåë â êâàðòèðó, íà àâòîïèëîòå íàêðûë íà ñòîë, íàëèë ïîëñòàêàíà âîäêè, íàêðûë êóñî÷êîì õëåáà, åùå ïîëñòàêàíà íàëèë ñåáå, âçÿë çàêóñè. Çàãðóçèë êîìï, ãäå áûëè íåñêîëüêî Ìèøèíûõ ôîòîãðàôèé ñ åäèíñòâåííîé ïîåçäêè íà Ìÿóíäæó. Íàøåë ôîòî, ñ êîòîðîãî íà ìåíÿ ñìîòðåë äîâîëüíûé æèçíüþ, ñîëíå÷íûì äíåì, îáùåíèåì ñ äðóçüÿìè ñ÷àñòëèâûé è óëûáàþùèéñÿ Ìèøà. – Êàê æå òàê, Ìèøêà? – çàäàë ÿ âîïðîñ â çâåíÿùóþ ïóñòîòó.  ãîðëå ñòîÿë êîìîê, äóøà íûëà, âûðûâàÿñü íàðóæó, îòêàçûâàÿñü âåðèòü â ðåàëüíîñòü ïðîèñõîäÿùåãî. Âûïèë çàëïîì, çàêóñèë. Âîäêà ïîøëà êàê âîäà, íå ñíÿâ íàïðÿæåíèÿ. Ïîñòåïåííî âîññòàíîâèëàñü ñïîñîáíîñòü ñîîáðàæàòü. Ó ìåíÿ íå óêëàäûâàëîñü â ãîëîâå, ÷òîáû ÷åëîâåê ñ Ìèøèíûì òàåæíûì, æèçíåííûì è ïðîôåññèîíàëüíûì îïûòîì òàê ëåãêî ìîã ïîäñòàâèòüñÿ ïîä âûñòðåë â ãðóäü. Ìûñëè ìåòàëèñü â ãîëîâå, êàê ãóñèíàÿ ñòàÿ ïîä îáñòðåëîì. Îäíà èç íèõ âûðîñëà äî ãðîìàäíûõ ðàçìåðîâ, ïðåâðàòèâøèñü â åäèíñòâåííûé ñòàâøèé âàæíûì â æèçíè âîïðîñ: – Ïî÷åìó Áîã äîïóñêàåò ïîäîáíûå âåùè, ïî÷åìó îí òàê ðàíî çàáèðàåò ê ñåáå ëó÷øèõ? Êîìîê èç ãðóäè íå óõîäèë, äàâèë èçíóòðè. ß íàëèë è âûïèë åùå, ãëÿäÿ â ìîíèòîð êîìïüþòåðà. ×àñà çà äâà âûïèë áóòûëêó. Ðåøèë ïîçâîíèòü Ñâåòëàíå.  òðóáêå ðàçäàëñÿ åå âåñåëûé è äîáðûé ãîëîñ: – Çäðàâñòâóé, ìèëûé.

ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


43 – Ñâåòà, ó ìåíÿ åñòü î÷åíü ïëîõèå íîâîñòè. Ìèøà ïîãèá, – ÷óæèì è õðèïëûì ãîëîñîì ñîîáùèë ÿ ñòðàøíóþ íîâîñòü. – Êàê ïîãèá? – âçâîëíîâàííî ñïðîñèëà îíà. – Íå õî÷ó ãîâîðèòü îá ýòîì ïîäðîáíî. Ïîêà ìàëî ÷òî çíàþ, íî äàæå ýòî íå õî÷ó ãîâîðèòü ïî òåëåôîíó, – ïî-ïðåæíåìó ÷óæèì ãîëîñîì îòâåòèë ÿ. Ìíå î÷åíü õîòåëîñü, ÷òîáû îíà ïðèåõàëà êî ìíå, íî ïðîñèòü îá ýòîì ïî÷åìó-òî íå õîòåëîñü.  òðóáêå ïîâèñëà êîðîòêàÿ ïàóçà, è ðàçäàëñÿ âîïðîñ: – Ñåðåæà, òû íå áóäåøü âîçðàæàòü, åñëè ÿ ïðèåäó ê òåáå? Áîëåå æåëàåìîãî äëÿ ìåíÿ ñåé÷àñ òðóäíî áûëî ïðåäñòàâèòü, è ÿ ñ óäîâîëüñòâèåì ñîãëàñèëñÿ. Ñõîäèë íà ðûíîê, êóïèë âèíà, ÿáëîê, êîíôåò è åùå ÷åãîòî. Äîñòàë îòòàÿòü êóñîê ëîñÿòèíû, âïåðâûå çà âñå ãîäû íàøåãî çíàêîìñòâà ñî Ñâåòëàíîé ïî òàêîìó ïå÷àëüíîìó ïîâîäó. Ìèøà î÷åíü ëþáèë äè÷èíêó. Îíà ïðèåõàëà ÷àñà ÷åðåç äâà, ïîçâîíèëà, ÷òîáû ÿ åå âñòðåòèë. Áîðÿñü ñ ïðèñòóïàìè ñòðàííîãî óäóøüÿ, ñïóñòèëñÿ âíèç. Ñâåòëàíà óæå ñòîÿëà ó äâåðåé, ÿ ïðèíÿë ó íåå äâå ñóìî÷êè. Îíà ãëÿíóëà íà ìåíÿ ñâîèìè ñåðî-ãîëóáûìè ãëàçàìè, ïîëíûìè ñîñòðàäàíèÿ è ñîïåðåæèâàíèÿ. Íè÷åãî íå ãîâîðÿ, ïðîñòî âçÿëà çà ðóêó è ìîë÷àëà, ãëÿäÿ â ãëàçà.  òàêèå ìèíóòû ïîíåâîëå ïîíèìàåøü âåëè÷èå àôîðèçìà: “Ìîë÷àíèå – çîëîòî”. Ïîêà íàêðûâàëè ñòîë è ãîòîâèëè ìÿñî â ñìåòàííîáðóñíè÷íîì ñîóñå, ÿ êîðîòêî ðàññêàçàë Ñâåòå î òîì ìàëîì, ÷òî çíàë î ñëó÷èâøåìñÿ. Âïåðâûå çà ãîäû íàøåãî çíàêîìñòâà íå áûëî îùóùåíèÿ ïðàçäíèêà îò âñòðå÷è. – Ñâåòà, ÿ ñåãîäíÿ áóäó íåìíîãî ïèòü, íî î÷åíü íåìíîãî, åé Áîãó, – ñ ÷åðíûì þìîðîì ïðåäóïðåäèë ÿ ãîñòüþ, êîãäà ìû çàíÿëè ìåñòà çà ñòîëîì. – À ÿ íå áóäó ìåøàòü, çíàþ, ÷òî ãîëîâû íå ïîòåðÿåøü íè ïðè êàêèõ îáñòîÿòåëüñòâàõ, – ñïîêîéíî îòíåñëàñü ê ìîåìó óòâåðæäåíèþ Ñâåòëàíà. Íàëèë ñåáå âîäêè, ãîñòüå – åå ëþáèìîãî êîíüÿêà.  ïîëóìðàêå c ìîíèòîðà íà íàñ ñìîòðåë âåñåëûé è óëûáàþùèéñÿ Ìèøà. – Ñâåòëàíà, äàâàé ïîìÿíåì äðóãà óæå ñåé÷àñ, õîòÿ ïî ïðàâîñëàâíûì êàíîíàì ïîìèíàòü åãî ìîæíî òîëüêî ïîñëå ïîãðåáåíèÿ. Âå÷íàÿ è äîáðàÿ åìó ïàìÿòü. Æàëü, ÷òî Áîã çàáèðàåò ëó÷øèõ èç ëþäåé î÷åíü ðàíî. Ïî âñåé âèäèìîñòè, êîìó-òî íå äàâàëî ïîêîÿ, ÷òî æèëè îíè ñ Âåðîé äóøà â äóøó, ðàäóÿ äðóã äðóãà, ðàäóÿ áëèçêèõ è äðóçåé, – ñ òðóäîì âûãîâîðèâ ýòî, ÿ âûïèë ñòîïêó. Ìîÿ ãîñòüÿ âûïèëà ñâîé êîíüÿê â çíàê ñîëèäàðíîñòè ñî ìíîé. Ÿ ïðèñóòñòâèå çäåñü è ñåé÷àñ êðàñíîðå÷èâî ãîâîðèëî î÷åíü î ìíîãîì è î÷åíü äîðîãîì äëÿ ìåíÿ. Ïîéìàë ñåáÿ íà ìûñëè: “Ïî÷åìó æå òàêîé äîðîãîé öåíîé ïðèõîäèò ýòî ïîíèìàíèå?” – è ñíîâà íàëèë ñòîïêó. Ñâåòëàíà ÷óòêî óëîâèëà ìîå íàñòðîåíèå, ïðîñòî è äóøåâíî ïðîèçíåñëà: – Ñåðåæà, ïðèìè ìîè ñîáîëåçíîâàíèÿ. Ïðîñòî âèæó, êàê òÿæåëî òû ýòî ïåðåæèâàåøü. Ïðîøó òåáÿ, äåðæèñü. Äëÿ ìåíÿ Ìèøà òîæå áûë î÷åíü áëèçêèì ÷åëîâåêîì. – Ñïàñèáî, çà ýòè ñëîâà, Ñâåòëàíà. ß ýòî çíàþ. Ãëàâíîå äëÿ ìåíÿ â äðóãîì: òû áåç ïðîñüáû ñàìà ïðèåõàëà êî ìíå ñåé÷àñ. Ñïàñèáî òåáå çà ýòî, – ñäåð-

æàííî ïîáëàãîäàðèë ÿ ãîñòüþ è âûïèë î÷åðåäíóþ ñòîïêó âîäêè. Ìû î ìíîãîì ïîãîâîðèëè ñî Ñâåòëàíîé â ýòîò âå÷åð, ïûòàÿñü ïîíÿòü ïðîèçîøåäøåå íå ñ ïðîñòîé ÷åëîâå÷åñêîé, à ñ äóõîâíîé òî÷êè çðåíèÿ. Îíà ðàñêðûëà ìíå î÷åíü ìíîãèå äóõîâíûå âåùè, î êîòîðûõ ÿ äàæå è íå ïîäîçðåâàë ðàíåå. Ìíå íå äàâàëà ïîêîÿ ìûñëü î òîì, ÷òî ó äðóãà âñå æå áûë øàíñ óéòè ñ ëèíèè îãíÿ èëè ïðåäïðèíÿòü åùå ÷òî-òî. Áåññèëüíî ïîíèìàë, ÷òî óæå íè÷åãî íå èçìåíèøü. Îñòàâàëîñü âåðèòü, ÷òî ñâåòëàÿ Ìèøèíà äóøà ïîïàäåò òîëüêî â ðàé. Âíåçàïíî â ãîëîâå, íå çàòóìàíåííîé àëêîãîëåì, âî âñåé ïîëíîòå âîçíèêëà ìûñëü, êîòîðîé ÿ òóò æå ïîäåëèëñÿ ñ ãîñòüåé. – Ïîñëóøàé, Ñâåòà, âåäü â ýòîò âå÷åð âîëüíî èëè íåâîëüíî, ìîæåò áûòü ñàì òîãî íå îñîçíàâàÿ, Ìèøêà ñëîâíî áëàãîñëîâèë íàñ. – Çíàåøü, ÿ âåäü òîæå îá ýòîì ïîäóìàëà, – ñ ëåãêîé ãðóñòüþ îòâåòèëà îíà. – Ìåíÿ òîëüêî ìó÷àåò âîïðîñ: ïî÷åìó æå òàêîé öåíîé? – Òû íå ïîâåðèøü, ÿ ñåãîäíÿ óæå îá ýòîì äóìàë, – îòâåòèë ÿ ãîñòüå, – íàì ñ òîáîé îñòàåòñÿ îäíî ïîìíèòü, êàêîé öåíîé ïîëó÷åíî ýòî áëàãîñëîâåíèå. À òåáå, äîðîãîé ìîé ÷åëîâå÷åê, ñïàñèáî çà âñå. Ìû î÷åíü äîëãî íå ëîæèëèñü ñïàòü òîé íî÷üþ, íåñêîëüêî ðàç ïåðåñìàòðèâàëè ôîòîãðàôèè èç Ìÿóíäæè. ×àñà â òðè íî÷è ñäåëàëè ïîïûòêó óñíóòü. Ó Ñâåòëàíû ýòî ïîëó÷èëîñü ëó÷øå, à ìåíÿ ñîí íå áðàë î÷åíü äîëãî. Äà è ñíîì ýòî íàçâàòü áûëî òðóäíî, êàêîå-òî ïîëóçàáûòüå. Êîãäà âñå æå ïðîâàëèâàëñÿ â ýòî çàáûòüå, âî âñåé ñâîåé áåçæàëîñòíîñòè âîçíèêàë òîò æå ñàìûé âîïðîñ, íà êîòîðûé íèêòî íå ñìîæåò îòâåòèòü: ïî÷åìó ìíîãèå âåùè ïîíèìàåøü ïîñëå óõîäà ÷àñòè÷êè òåáÿ â ëó÷øèé èç ìèðîâ? Ñìîæåò ëè êòî-ëèáî ìíå îòâåòèòü íà ýòîò âîïðîñ? Áóäó æèòü è íåäåÿòüñÿ, ÷òî ïî âîëå Áîãà íàì óäàñòñÿ ïîëó÷èòü íà íåãî îòâåò. Äíåé ÷åðåç ïÿòü áëèçêèå ïðîùàëèñü ñ Ìèøåé. Âåðå ïðåäñòîÿëî ïåðåâåçòè åãî íà Óêðàèíó.  ãðîáó Ìèõàèë ëåæàë â ôîðìåííîì ìóíäèðå. Êóñàþùàÿ ñåðäöå è äóøó áîëü ñæàëà ìåíÿ èçíóòðè. Ìû ñî Ñâåòëàíîé îòäàëè ïîñëåäíþþ äàíü óâàæåíèÿ ÷åëîâåêó, ïî èðîíèè èëè áëàãó ñóäüáû ñòàâøåìó äëÿ íàñ áåñêîíå÷íî áëèçêèì. Ñàì òîãî íå ïîäîçðåâàÿ, îí ñäåëàë äëÿ íàñ ìíîãîå. Çíà÷èìîñòü ýòîãî íàì ïðåäñòîèò åùå îöåíèòü è îñìûñëèòü. Ïåðåä òåì, êàê çàêðûòü ãðîá, Âåðà ïîëîæèëà âíóòðü åãî î÷êè è ÷àñû, êîòîðûå íåèçìåííî ñîïðîâîæäàëè Ìèõàèëà â òàéãå ìíîãèå ãîäû. Âìåñòå ñ Ìèøåé Ðÿáèíèíûì ìû áûëè ïîñëåäíèìè èç äðóçåé, êòî ïðèëîæèë ðóêó ê ÿùèêó ñ ãðîáîì óæå â àýðîïîðòó è ïåðåêðåñòèë åãî â ïîñëåäíþþ çåìíóþ äîðîãó èç Ìàãàäàíà. Ñòîÿ ó ãðîáà ñ òåëîì, ÿ çàäàë â ïóñòîòó âñå òîò æå íå âûõîäÿùèé èç ãîëîâû âîïðîñ: – Ïî÷åìó æå îíî âñå òàê, Ìèøà? Äàé Áîã, ÷òîáû ïðèøåë îò íåãî îòâåò íà ýòîò íåïîíÿòíûé âîïðîñ…. 12.05.13 .


44

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü» Íàøè ãîñòè

Ñåðãåé ÏÀØÊÎÂ

ÒÂÎÐ×ÅÑÊÈÅ ÈÇÛÑÊÀÍÈß

ÌÎÅ ÒÂÎÐ×ÅÑÒÂÎ ÒÅÑÍÎ ÑÂßÇÀÍÎ È ÊÎñìîãîíèåé íàðîäîâ ìèðà. Ýòèì ÿ óâëåêñÿ ñ þíîñòè, äà è ñåé÷àñ çàíèìàþñü. Êàê èçâåñòíî, íà òâîð÷åñòâî, ïîâåäåíèå è ìèðîâîççðåíèå ÷åëîâåêà ïîðîé âëèÿþò òå èñòî÷íèêè èíôîðìàöèè, êîòîðûå åãî ïèòàþò èëè â êàêîé èíôîðìàöèîííîé ñðåäå, â êàêîì áûòèå îí ðàçâèâàåòñÿ. Âåäü ñêâåðíîñëîâû ñâîáîäíî, òî åñòü åñòåñòâåííî ÷óâñòâóþò ñåáÿ â ñðåäå ñêâåðíîñëîâîâ, íî ñêîâàííû â ñðåäå ëþäåé áëàãîðîäíûõ, à áëàãîðîäíûå ëþäè ñòåñíåííî ñåáÿ ÷óâñòâóþò ñðåäè ñêâåðíîñëîâîâ, çàòî ñâîáîäíî ÷óâñòâóþò ñåáÿ â ñðåäå áëàãîïðèñòîéíîé. Ýòî ðåàëüíûå ôàêòû è îíè íàãëÿäíî ïîäòâåðæäàþò òî, ÷òî èíôîðìàöèîííîå èëè äóõîâíîå áûòèå âëèÿåò íà ñîçíàíèå. Ïðèòîì êàê ñåìåéíîå áûòèå, ñîöèàëüíîå, ïðèðîäíîå, òåõíîêðàòè÷åñêîå, ýòíîãðàôè÷åñêîå è òàê äàëåå. Ïîòîìó âñ¸ ìîå òâîð÷åñòâî îò ðèñóíêîâ, ñòèõîâ, ïóáëèöèñòèêè, ýññå, íàó÷íûõ èññëåäîâàíèé è äàæå íåêîòîðûõ ïðîåêòîâ íàäî ñâÿçûâàòü â êîíòåêñòå ãëóáîêîãî ìîåãî çàíÿòèÿ êîñìîãîíèåé íàðîäîâ ìèðà (ìèôîëîãèÿ, ëåãåíäû, ïðåäàíèÿ). Ìîãó ïî ýòîìó ïîâîäó ëèøü ñêàçàòü, ÷òî ïîêà íå íàøåë òàêîãî ÷åëîâåêà, êîòîðûé áû ýòèì çàíèìàëñÿ ÈÌÅÍÍÎ Â ÒÀÊÎÌ ÆÅ ÊËÞ×Å, â êîòîðîì ÿ ëè÷íî çàíèìàþñü, êàê ñëåäñòâèå ìíå ïðèõîäèòñÿ ìíîãîå îñîçíàâàòü è äåëàòü ñàìîñòîÿòåëüíî. Åñëè â ñàìîì íà÷àëå ìîèõ òâîð÷åñêèõ èçûñêàíèé è ïðåäñòàâëåíèÿ èòîãîâ ìîåãî èññëåäîâàíèÿ ãîâîðèëè, ìîë, ýòî íåëåïîñòü, òî óæå ïîñëåäíèå òðè ãîäà ÿ, íà÷èíàþ íå òîëüêî ñëûøàòü, ìîë, â ýòîì ÷òîòî åñòü, íî óæå çäðàâûé èíòåðåñ è ïîïûòêè ïîâòîðÿòü íåêîòîðûå âåùè. Âîçìîæíî, ïðèäåò âðåìÿ, êîãäà áóäóò ãîâîðèòü îá ìîèõ îòêðûòèÿõ è òâîð÷åñòâå, êàê íå÷òî îáûäåííîì, ìîë, äà êòî ýòîãî íå çíàåò! Ìíîãèå ôàíàòèêè ïîâòîðÿþò çà êåì-ëèáî îïðåäåëåííûå ñòåðåîòèïíûå âíóøåíèÿ, êîòîðûìè

3/2 0 13

îíè íàïèòàíû, à òàêèì î÷åíü ñëîæíî ñàìèì äàæå ïðîñòî íà÷àòü ðàçáèðàòüñÿ â òåõ ðåàëèÿõ, êîòîðûå ïðåäñòàâëÿþò èíûå ôàíàòèêè, à òåì áîëåå çäðàâîìûñëÿùèå ëþäè. Òàêèå äàæå íå ìîãóò â ïðîñòîé èëè áîëåå ñëîæíîé ôîðìå ïîíèìàòü ìîè èçûñêè è ïðåäñòàâëÿòü, à ïîíèìàÿ, èì íåâûãîäíî ïðèçíàâàòü ýòî. Íàïðèìåð, âðîäå âñå ïîíèìàþò, ÷òî Äóõ Æèâîòâîðÿùèé, à ïîòîìó äðåâíèå äóõîâíûå ïðåäàíèÿ íå ìîãóò óìåðòâëÿòüñÿ áóêâîé, ïðèòîì íå òîëüêî â ïîíèìàíèè äóõà è áóêâû ýòèõ ïðåäàíèé, à îíè äîëæíû è äàëåå ïèñàòüñÿ. Ïðèòîì âíå çàâèñèìîñòè îò òåõ ïèñàíèé, êîòîðûå óæå åñòü, ÍÎ íå ïðîòèâîðå÷à âñåì ïðàâèëàì è çàêîíàì êîñìîãîíè÷åñêîãî ìèðà, êîòîðûé äîëæåí âîñïðèíèìàòüñÿ íà ïðèçíàêàõ äîáðà è çëà! ß æå â ñâîå âðåìÿ ïèñàë Àìåðèêàíñêóþ êîñìîãîíèþ, íà÷èíàë Ðîññèéñêóþ ïèñàòü, íî íà ýòî òðåáóåòñÿ ìàññà âðåìåíè è ñåðüåçíîãî ñòèìóëèðîâàíèÿ, ïîòîìó ÿ ïåðåøåë íà êîðîòêèå òåêñòîâûå è ñòèõîòâîðíûå ôîðìû ïåðåäà÷è â òàêîì êëþ÷å íåêîé èíôîðìàöèè, êîòîðóþ ÿ íå ñòàë ïðèâÿçûâàòü ñ íåêèì ýòíîñîì. Õîòÿ â ïðèíöèïå ìîæíî ïðåäñòàâèòü, íàïðèìåð, íà÷àëà ïðåäàíèÿ íåáîëüøîãî îñòðîâà Ìàëüòà: “Ñîòâîðèë Áîã áåçäíû âîä, à ñðåäè ýòèõ áåçäí ñîòâîðèë çåìëè îáøèðíûå. È íàðåê Áîã òå áåçäíû âîä îêåàíàìè, à ïðîñòîðû âåëèêèå ñóøè íàðåê ìàòåðèêàìè. È ñòàëî òàê. È ñîòâîðèë Áîã ìåíüøèå âîäû ñðåäè çåìëè è íàðåê èõ ìîðÿìè, à ìåíüøèå ó÷àñòêè ñóøè íàðåê îí îñòðîâàìè è ïîëóîñòðîâàìè. È ñòàëî òàê. È âîò ñðåäè çåìåëü ñîòâîðèë îí ìîðå, ïîòîìó íàçâàë åãî Ñðåäèçåìíûì, à ïîñðåäè ýòîãî ìîðÿ îí ïîäíÿë îñòðîâíóþ ñóøó è íàðåê å¸ îñòðîâîì Ìàëüòà. È óòâåðäèë Áîã íåáåñà, ïîñòàâèâ îäíî Áîëüøîå ñâåòèëî, íàçâàâ åãî Ñîëíöåì. Ñâåòèëî âåëèêîå, îïóñêàÿñü çà êðàé çåìëè, ÿâëÿëî ñâåòèëî ìåíüøåå ñ íåèñ÷èñëèìûì âîèíñòâîì åùå ìåíüøèõ ñâåòèë. Ìåíüøåå ñâåòèëî, ÷òî ó çåìëè, íàçâàë Áîã Ëóíîé, à äàëüíèå ìåíüøèå ñâåòèëà íàçâàë çâåçäàìè è ïëàíåòàìè. Âñå, ÷òî íåñëî ñâåò, íàðåê Áîã çâåçäàìè, ÷òî ëèøü îòðàæàëî ñâåò, íàðåê ïëàíåòàìè è ñïóòíèêàìè ïëàíåò. Âî âñÿêîì îáðàùåíèè òåë äàë Áîã çíàìåíèÿ äëÿ èñ÷èñëåíèÿ è èçìåíåíèé îò îäíîãî ÿâëåíèÿ ê äðóãîìó. È ñòàëî òàê. È äàë Áîã âîçìîæíîñòü âîäàì è çåìëÿì ïîðîäèòü âîäíûõ è çåìíûõ òâàðåé. Ñîçäàë Áîã ÷åëîâåêà è ïîìåñòèë åãî íà îñòðîâ Ìàëüòó. È ñêàçàë ãîñïîäü, ÷òî ìàë åùå ÷åëîâåê è íåâåäîìî åìó âåëèêîå, íî êàê â ìàëîì ñåìåíè ÷åëîâåêà ñîêðûò ñàì âçðîñëûé ÷åëîâåê, òàê è â ÷åëîâåêå ìîæåò ñîêðûòî áûòü âñ¸ öàðñòâî Íåáåñíîå, è äà óðàçóìååò ýòî òîò, êòî ïðèìåò Èñòèííûé Ñâåò è, îæèâ äëÿ Èñòèíû, íå ïðèìåò íåñïðàâåäëèâîå. Èáî òàêîé, óìèðàÿ òåëîì, áóäåò æèâ Èñòèííûì Äóõîì Ñâÿòûì. Åñòü ñâåò íåóãàñèìîãî Àäà, è åñòü òüìà òàéí ïîðîêîâ è ñîáëàçíîâ ëîæíûõ. Ïðèíÿâ ýòî, ÷åëîâåê ñòàíîâèòñÿ äóõîâíî ïàäøèì, íî ïîëàãàåò, ÷òî ðàç òåëîì îí æèâ, òî îí è åñòü æèâîé, õîòÿ òàêîé ìåðòâ èìåííî äëÿ ÷åñòè, à æèâ äëÿ ïîðîêà. Åñòü è òüìà, è òàéíû Áîæüè, è âñå ýòî ìîæåò ìåíÿòüñÿ, íî ñàìè ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


45 ýòè êðèòåðèè íåèçìåííûå. Ïîòîìó áèòâà çà äóøè ÷åëîâåêà èäåò äóõîâíûìè îðóæèåì, à âåäåò ýòî ê äóõîâíîìó îáðàùåíèþ îäíîãî äóõîâíîãî åñòåñòâà â ÷åëîâåêå â èíîå. Ó íå÷åñòíûõ ëþäåé îðóæèåì ÿâëÿþòñÿ ñîáëàçíû ê ïîðîêàì è îáìàíàì, íî åñëè ÷åëîâåê áóäåò íàä ýòèì ãîñïîäñòâîâàòü, òî îí íå îáðàòèòñÿ â ÷åëîâåêà äóõîâíî ïàäøåãî. Ó áîæüèõ ëþäåé òî æå åñòü äóõîâíîå îðóæèå, à ýòî ïðèçûâ ê ïîêàÿíèþ è èñïðàâëåíèþ êðèâîäóøèÿ è îáëåã÷åíèÿ ÷åðåç àäåêâàòíîå âîçäàÿíèå, êàê è òâîðèòü ïðàâäó è äîáðî íà çåìëå. Ïîìíè, ÷åëîâåê, èç ýòîé ìàëîé çåìëè èäóò ÷åòûðå äîðîãè. Îäíà äîðîãà äîáðîòíàÿ, è èäóò ïî íåé äîáðûå ïóòíèêè. Âòîðàÿ äîðîãà ïëîõàÿ, è èäóò ïî íåé ïëîõèå ïóòíèêè. Åñòü ïëîõèå ïóòè, íî ïî íèì èäóò Áîãè. Åñòü äîáðîòíûå ïóòè, íî ïî íèì èäóò íå÷åñòèâûå. Ñóìååøü ïîíÿòü ýòî, ïîéìåøü ïîëíîöåííîñòü â ëþáîé ïðîòèâîïîëîæíîñòè. Êàê ìóæ÷èíà è æåíùèíà ìîãóò áûòü ñóòü åäèíîå, íî Èñòèííîå, ìîãóò â ýòèõ êðàéíîñòÿõ ìóæñêîãî è æåíñêîãî áûòü ïîëíîöåííûì îäíèì çëîì. Ìóæ÷èíà ìîæåò áûòü Èñòèíîé, à æåíùèíà ìåðòâîé äëÿ Èñòèíû, õîòÿ äàæå òåëåñíî âåðíà ìóæó. Òàê è æåíùèíà ìîæåò áûòü Èñòèíîé ïî îòíîøåíèþ ê äóõîâíî ïàäøåìó ìóæ÷èíå â ïîëíîöåííîì òàêîì óñòðîéñòâå. Çíàé è òî, ÷òî åñòü ñîâåðøåíñòâî Äîáðîå, êîòîðîå, íåçàâèñèìî äàæå îò ïðèçíàêîâ äîáðà è çëà, âñåìó äåëàåò áëàãî. Ñîâåðøåííîå çëî íåíàâèäèò è äåëàåò çëî êàê äîáðîìó, òàê îòíîñèòñÿ è ê çëîìó. Òàêæå ïîìíè, ÷åëîâåê, ÷òî âûñøàÿ íàãðàäà è ïðåäíàçíà÷åíèå Áîãà â òîì, ÷òîáû èç ïëîõîãî äåëàòü ïîëåçíîå è çëîå îáðàùàòü â áëàãîå. Íî íå ñîêðûòèåì è îïðàâäàíèåì ñàìîãî çëà, ìåðçîñòåé è ïîðîêîâ, êîãäà íåò ïîêàÿíèé, íî ÷åðåç îáðàùåíèå. Âûñøåå ïðåäíàçíà÷åíèå çëà – îáðàùàòü ïîòðåáíîå â íåïîòðåáíîå è äîáðîå â ïëîõîå. Åñëè âèäèøü äîáðîå, äàæå ñðåäè ïîðî÷íîãî, òî íå ñïåøè óðàâíèâàòü òàêîå ñ ïîðî÷íûì. Áóäü ìóäð, èáî åñòü òå, êòî èìååò èììóíèòåò è íå îáðàùàåòñÿ â ïîðî÷íîå, è ïîðî÷íîå íå åñòü ïèùà åãî. Èáî âõîäÿùåå â íåãî íå ïîðòèò åãî, êàê è îí, âõîäÿ â ñðåäó ïîðî÷íóþ, íå ïîðòèòñÿ ñàì îò ýòîãî. Òàê è åñòü òå, êòî èìååò èììóíèòåò ê áëàãîìó, êàê ñàì òàêîé ïîðî÷íûé íå îáðàòèì â áëàãîå, íî ìîæåò ñîçäàâàòü âèäèìîñòü åãî ÿêîáû áëàãîñòè. Ïîòîìó áóäü ìóäð è çíàé, ÷òî èñïûòàíèÿ ìîãóò áûòü ðàçëè÷íû, íî åñëè çíàåøü, ÷òî èëè êòî òåáÿ ìîæåò èñïîðòèòü, ïóñòü ýòî äëÿ òåáÿ íå ñóùåñòâóåò, êàê äëÿ íå÷åñòíûõ â èõ ðåàëüíîñòè íå ñóùåñòâóåò ñïðàâåäëèâîñòü...” Õîòåë áû ñêàçàòü, ÷òî ýòè ïðîñòûå òåêñòû è ñòèõè, ïîðîé êàæóòñÿ ñëèøêîì ìóäðåíûìè, íî òîëüêî îò òîãî, ÷òî â íèõ êàæóùèéñÿ îáúåêòèâèçì ÷àñòî âîñïðèíèìàåòñÿ ïðîòèâîðå÷èÿìè, êàê è ïîëíîöåííîñòü, èììóíèòåò è ñîâåðøåíñòâî. Ýòè âåùè, ïðåæäå âñåãî, ÷åòêî íóæíî îñîçíàòü, à â ýòîì òåêñòå åñòü ñîîòíîøåíèÿ, êîòîðûå äàäóò ïîíÿòü òàêèå ñëîæíûå äëÿ ÊËÀÑÑÈ×ÅÑÊÎÃÎ ÷åëîâåêà äóõîâíûå âåùè â àíàëîãèÿõ.

Òàòüÿíà ÏÐÓÄÍÈÊÎÂÀ

ÄÅÑßÒÛÉ ÊËÀÑÑ Òû çà ïàðòîé ñèäèøü íà óðîêå, ß âñ¸ âðåìÿ ñìîòðþ íà òåáÿ. Ïî÷åìó ÿ âäðóã ñòàë òàêîé ðîáêèé? È ñêðûâàþ ëþáîâü, ìîæåò, çðÿ? ß ìå÷òàþ î íàøåì ñâèäàíèè È ñìîòðþ ÿ âîëøåáíûå ñíû. Äëÿ ìåíÿ ýòîò ãîä - îæèäàíèå, Òîëüêî æàëü, íå èçìåíèøüñÿ òû. Íå èçìåíèøü ñâîé ãîðäûé õàðàêòåð, Íå óâèäèøü ñòðàäàíüÿ ìîè. Äëÿ òåáÿ ñâåòèò ñîëíöå òàê ÿðêî, Äëÿ ìåíÿ - íåïîãîäà, äîæäè.. ß ÷èòàþ î çâ¸çäàõ è âèæó, Êàê ñ òîáîþ ìû ê çâ¸çäàì ëåòèì. Ïóñòü ñîçâåçäèÿ áóäóò òàê áëèçêî Íàâñåãäà, íà âñþ æèçíü – íå íà ìèã. 1982ã. ( 24 àïðåëÿ) ÊÀÊ ÌÈÐ ÏÐÅÊÐÀÑÅÍ Êàê ìèð ïðåêðàñåí! Ïîãëÿäè âîêðóã... Î ÷¸ì-òî øåï÷åò èâà, íàêëîíèâøèñü. È ýòîò ëàíäûø, ïîñìîòðè, ìîé äðóã, Êèâàåò åé ãîëîâêîé, áóäòî ñëûøèò. À ðå÷êà, ãîëóáîé ïîòîê âîäû, Âñ¸ âäàëü áåæèò è óñòàëè íå çíàåò. È ãäå-òî êîëîêîëü÷èê ìîé äðîæèò È ìóçûêó ñâîþ òåáå èãðàåò.


46  ëåñó çåë¸íîì – çâîíêèé ñîëîâåé. Äëÿ ëþáÿùèõ ñåðäåö ïî¸ò îí ïåñíè. È íåò íà ñâåòå ðîäèíû ìèëåé, Õîòü çíàåì ìû, ÷òî ýòîò ìèð íå òåñåí. 1982ã. ( 24 ÿíâàðÿ )

ØÊÎËÜÍÀß ËÞÁÎÂÜ Áåëûé ñíåã óêðûë äîðîãó, Âñå äåðåâüÿ è äîìà... Òû, êîíå÷íî, íå ïîâåðèøü, ×òî ïðèøëà ñþäà ñàìà. Ãäå òâîé äîì, äàâíî óæ çíàþ, Çíàþ, ãäå òâî¸ îêíî. Âñ¸ ñíà÷àëà âñïîìèíàþ, Âñ¸, ÷òî áûëî òàê äàâíî. ß è òû äðóæèëè ñ äåòñòâà. Íà áàëó íà âûïóñêíîì Òû íàçâàë ìåíÿ íåâåñòîé È òâåðäèë âñ¸ îá îäíîì:

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

ß äàâíî õîòåë ñ íåé îáúÿñíèòüñÿ, Ïðèãëàøàë â êèíî å¸ íå ðàç, Íî îíà òâåðäèëà íåóñòàííî: « Íå ìîãó, íå äî êèíî ñåé÷àñ.»   ×òî ìíå äåëàòü? Ïîñîâåòóé, ìàìà. Êàê ñêàçàòü åé, ÷òî ëþáëþ äàâíî? Ìîæåò áûòü, åé íàïèñàòü îá ýòîì? Òîëüêî ïðèìåò ëè îíà ìî¸ ïèñüìî?   Ñìîæåò ëè ïîíÿòü îíà, ÷òî ãäå-òî Ïàðåíü ÷àñòî äóìàåò î íåé, ×òî çà íåé ãîòîâ îí íà êðàé ñâåòà  ëèâåíü, â çíîé è â ñíåæíóþ ìåòåëü?..   Êàê ìíå òðóäíî! Òû æå çíàåøü, ìàìà! Òû áûëà âåäü òîæå âëþáëåíà. È, êàê ÿ, íàâåðíîå, ìå÷òàëà, ×òîá  ëþáîâü  âçàèìíîþ  áûëà.

«Ñ÷àñòüþ íåò òåïåðü ïðåãðàäû, È ëþáîâü òåïåðü îäíà...» Íàì êàçàëîñü, òîëüêî ðÿäîì Áóäåì ìû ñ òîáîé âñåãäà.

ÒÀÅÒ ÎÑÅÍÍÈÉ ÄÅÍ܅ Òàåò äåíü, êàê ëüäèíêà íà ëàäîíè, Ïðÿ÷åò ñâåòëûé ëèê çà ãîðèçîíò. Âåòåðîê ïðîõëàäíûé âåòâè êëîíèò, Íåìèíóåì ê íî÷è ïåðåõîä…

×òî ñêàçàòü! âåäü òàê áûâàåò... Âñ¸ ðàñòàÿëî, êàê ñíåã... Òîëüêî ÿ íå çàáûâàþ Ýòèõ ïðîøëûõ øêîëüíûõ ëåò.

Ñðåäè òó÷ ïëûâóùèõ îäèíîêèõ Ìîëîäàÿ âûãëÿíåò ëóíà… Ïîñëå ãîâîðëèâîé ñóìàòîõè Âîöàðèòñÿ ñíîâà òèøèíà…

1984ã.

ÃÄÅ ÒÛ? Ïî÷åìó òû êî ìíå íå ïðèõîäèøü È òåáÿ â ìîåé æèçíè íåò? Íå ìîèìè äîðîãàìè õîäèøü, Íå ñî ìíîþ âñòðå÷àåøü ðàññâåò? Î òåáå íè÷åãî íå çíàþ. Ãäå òû, ìèëûé ìîé ÷åëîâåê? Ïîëîâèíêà ìîÿ, óìîëÿþ, Ïðèõîäè è îñòàíüñÿ íàâåê. Áóäó æäàòü ÿ âåñíîé è ëåòîì, Ãðóñòíîé îñåíüþ è çèìîé. È íåâàæíî ñåé÷àñ, ãäå òû, Âàæíî, ÷òîáû òû áûë ñî ìíîé... 1984ã

ÏÐÈÇÍÀÍÈÅ Ïîíèìàåøü, ìàìà, ÿ âëþáèëñÿ  äåâóøêó, êîòîðîé ëó÷øå íåò, È íåäàðîì ïî íî÷àì ìíå ñíèòñÿ Ãîðäûé è çàäóì÷èâûé ïîðòðåò.

È ïðîäëèòñÿ ñîííîå áëàæåíñòâî Äî ðàññâåòíûõ óòðåííèõ ëó÷åé, Ïðåâðàùàÿ ãð¸çû â ñîâåðøåíñòâî Âïëîòü äî ñàìûõ òîíêèõ ìåëî÷åé… 2012ã. ( 11 îêòÿáðÿ )

ÊÎËÛÁÅËÜÍÀß Ïóñòü òåáÿ ëàñêàåò ñîí â êîëûáåëè çâ¸çä, Ìàíèò ïåííûé øåëåñò âîëí èç äàë¸êèõ ãð¸ç, Ïóñòü â íåáåñíîé òèøèíå àíãåëû òâîè Ïîäûãðàþò â òàêò âîëíå ïåñíþ î ëþáâè… Ïóñòü õîçÿéíè÷àåò íî÷ü, äàëåêî ðàññâåò, Çà ïîðîã ïðîãîíèò ïðî÷ü ìíîãî ðàçíûõ áåä, Çàíàâåñèò ñåðåáðîì îêíà äî óòðà È íå ïóñòèò â òèõèé äîì ãðóñòíîå Â÷åðà… Ñîí ïîìîæåò áûòü ìóäðåé è ïîêàæåò ïóòü, Òîëüêî òû ïðîéòè ñóìåé, ÷òîáû íå ñâåðíóòü. ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


47 Çà ñîáîþ ïîâåä¸ò ÷åé-òî äèâíûé ñëåä, È óâèäèøü âïåðåäè äîëãîæäàííûé Ñâåò. 2012ã. ( 25 èþëÿ )

ÕÎ×Ó ÁÛÒÜ ÐßÄÎÌ Ñâåòëååò ìîé ïå÷àëüíûé íåáîñâîä, È íà äóøå ñòàíîâèòñÿ òåïëåå, Êîãäà ÿ çíàþ: îí êî ìíå ïðèä¸ò Ìèëåå âñåõ, äîðîæå è ðîäíåå. Ìèíóòû ñ÷àñòüÿ ñëèøêîì êîðîòêè, ×àñû ðàçëóê áåçæàëîñòíî äëèííåå, Ó íàøåé æèçíè íîâûå âèòêè Ñ îäíîé ìå÷òîé - óâèäåòüñÿ ñêîðåå. Õî÷ó áûòü ðÿäîì â óòðåííèõ ëó÷àõ È òèõèé âå÷åð âûïèâàòü ñ òîáîþ Ïîä íàø ðîìàíñ ëþáèìûé ïðè ñâå÷àõ, Êîãäà ëèøü âåòåð ãîâîðèò ñ ëóíîþ. 2011ã ( 24 äåêàáðÿ )

ÊÎÃÄÀ ÏÅÐÅÑÅÊÓÒÑß ÄÂÅ ÄÎÐÎÃȅ Ìû äðóã î äðóãå íè÷åãî ïî÷òè íå çíàåì, Íàåäèíå íå ãîâîðèëè ìû ñ òîáîé… È íîâûé äåíü âñåãäà ïî-ðàçíîìó âñòðå÷àåì, È íîâûì âå÷åðîì ñïåøèì ê ñåáå äîìîé… Æèâ¸ì â íàäåæäå, ÷òî çàêîí÷àòñÿ òðåâîãè, Óéäóò ïðîáëåìû ïîòèõîíå÷êó îò íàñ… È âîò òîãäà ïåðåñåêóòñÿ äâå äîðîãè, È ìû íå ñìîæåì íå çàìåòèòü íàøèõ ãëàç… È ðàäè ýòîãî ñ÷àñòëèâîãî ìãíîâåíèÿ, Êîãäà äëÿ ñåðäöà íå íóæíû óæå ñëîâà, Æèâ¸ò â äóøå íåîáúÿñíèìîå ñòðåìëåíèå Ê ìå÷òå, ê êîòîðîé íàøà æèçíü âñåãäà âåëà… 2011ã. ( 28 äåêàáðÿ )

ÎÍÀ ËÞÁÈËÀ… Îíà ëþáèëà äîæäü ãðèáíîé È ïåðâóþ êàïåëü. Ëþáèëà âåòðåíûé ïðèáîé È ñíåæíóþ ìåòåëü. Îíà ëþáèëà ïåòü â ñàäó,  òèøè ìåäîâûõ äíåé. Íà ñ÷àñòüå èëè íà áåäó Ñòðåìèëàñü æèòü áûñòðåé… Îíà ëþáèëà ëóííûé ñâåò È ñâåò ñâîåé çâåçäû,

Êîòîðàÿ íåìàëî ëåò Äàðèëà íî÷üþ ñíû… Îíà ëþáèëà â îêòÿáðå Ïðîùàíèå ñ òåïëîì, Àëëåè â ñòàðîì ãîðîäêå, Îìûòûå äîæä¸ì. Ëþáèëà ñëàäîñòü ó ìå÷òû Ïðåä÷óâñòâèå ëþáâè, È ìàðò êàïðèçíûé ó Âåñíû, È ïåðâûå ðó÷üè.... 2011ã. ( 8 ìàðòà )

ÍÅ ÇÀÁÈÐÀÉ ÍÀÄÅÆÄӅ Ïóñêàé íè÷òî íå âå÷íî â ìèðå ýòîì, Ïóñêàé òâåðäÿò âîêðóã, ÷òî ñ÷àñòüÿ íåò, Íî òû, ïðîøó, ïîâðåìåíè ñ îòâåòîì È íå ñïåøè ïîñòàâèòü ñâîé çàïðåò. Íå çàïðåùàé ñåáå ïðîéòèñü ïî ðîñàì, Ïîäíÿòüñÿ âäðóã â çàîáëà÷íóþ âûñü, Âåðíóòüñÿ è ïðèëüíóòü ê ïðîõëàäíûì êîñàì Áåð¸ç ðîäíûõ, ÷òî ê íåáó âîçíåñëèñü. Òû ïîääåðæè îãîíü â êàìèíå ñåðäöà, Ãîðÿ÷åé ñòðàñòüþ íàïîëíÿÿ êðîâü, È ïîìîãè äóøå îïÿòü ñîãðåòüñÿ, Íå çàáèðàé íàäåæäó íà ëþáîâü. Ïóñêàé íè÷òî íå âå÷íî â ìèðå ýòîì,×òî áûëî â ïðîøëîì, áóäåò è òåïåðü. Òåáÿ ïðîøó: ïîâðåìåíè ñ îòâåòîì, Æèâè âñåãäà ñ ìå÷òîé! Æèâè è âåðü! 2011ã ( 5 èþíÿ )

ÆÅÍÙÈÍÀ ÏÎ ÈÌÅÍÈ ËÓÍÀ ß áûëà â òâîåé æèçíè… Áûëà Ñâåòëûì ïðàçäíèêîì, ðåäêèì íåíàñòüåì… Òû êîãäà-òî øåïòàë ìíå ñëîâà Î ëþáâè è î ïðèçðà÷íîì ñ÷àñòüå… ß áûëà â òâîåé æèçíè… Áûëà Ò¸ïëûì âåòðîì è âåòðîì ìîðîçíûì, Òîé ïðîõëàäîé, ÷òî ïðÿ÷åò âîëíà È îãí¸ì, è ñèÿíèåì çâ¸çäíûì… Íî òåïåðü íå óâèäèøü òû ñâåò  îäèíîêî-ïå÷àëüíîé êâàðòèðå, Ïîòîìó ÷òî äàâíî ìåíÿ íåò  ýòîì ìàëåíüêîì êîìíàòíîì ìèðå. Äî ðàññâåòà â âèòðèíàõ áîëüøèõ Ãîðîäñêèõ ôîíàðåé îòðàæåíèå, À íàä íèìè, â ïðîñòîðàõ ñåäûõ, Ñâåò Ëóíû îñâåùàåò âëàäåíèå…


48 ß âëàäåþ òåïåðü òèøèíîé, ß æèâó ýòîé æèçíüþ íåáåñíîé,Ñòàëà Íåáó Íî÷íîìó æåíîé, Íàçûâàÿñü òâîåþ íåâåñòîé. Íå çåìíàÿ, âñåãäà õîëîäíà, Áåç äðóçåé íà ïóòè ñâî¸ì ìëå÷íîì, Ñ íîâûì èìåíåì: ïðîñòî Ëóíà ß çàáóäó î òîì, ÷òî íå âå÷íî. Íè ëþáâè, íè åäèíîé ñëåçû, Íè ðàñêàÿíüÿ â ïîìûñëàõ ãðåøíûõ… ß áûëà â òâîåé æèçíè… À òû, Òû îñòàíåøüñÿ â ñíàõ ìîèõ íåæíûõ. 6 àïðåëÿ 2011ã.

ÅÌӅ Íåæíûé è Ìèëûé, Æåëàííûé, Ëþáèìûé... Ñåðäöåì ìîèì è äóøîþ õðàíèìûé... Ëó÷èêîì ÿðêèì ïðèõîäèøü ñ ðàññâåòîì È â ôåâðàëå, è íà÷àâøèìñÿ ëåòîì... Òàéíûì æåëàíèåì, ñòðàñòíûì è íåæíûì, Ïîëíûì îáúÿòèé è ñ÷àñòüåì áåçáðåæíûì... ×óäîì è ïðàçäíèêîì â çâ¸çäíóþ íî÷ü, ×òîáû íåçðèìî â ðàçëóêå ïîìî÷ü... Òû äëÿ ìåíÿ, êàê æèâèòåëüíûé ñîê, Òîò, ÷òî õðàíèò â ñåáå þíûé ðîñòîê. Òîëüêî ñ Òîáîé â ìî¸ì ñåðäöå Âåñíà, Ðîçàìè âíîâü ðàñöâåòàåò îíà... Äåðæèøü â ëàäîíÿõ ëàäîíè ìîè, Äîáðûé Òâîé âçãëÿä ãîâîðèò î ëþáâè... Ïóñòü íåðåàëüíîñòüþ, ïóñòü âîëøåáñòâîì, Ñòðàííîñòüþ ïóñòü èëè ïóñòü êîëäîâñòâîì, Ïóñòü íàçîâóò ýòî âñ¸ íåâîçìîæíûì, Ãëóïîé èãðîé, îùóùåíèåì ëîæíûì – Çíàåì ñ Òîáîé: ýòî âñ¸ íå ïðî íàñ! Ìû áûëè ðàíüøå, ìû çäåñü è ñåé÷àñ, Ìû áóäåì â áóäóùåì, òàì, ãäå êîãäà-òî Ìû ðîäèëèñü â ãîñóäàðñòâå áîãàòîì, Òàì, ãäå Íàø Äîì, ãäå ðîäíûå ðîäíûõ, Íå ñîñ÷èòàòü òàì äàðîâ íåçåìíûõ, Òàì, ãäå Ëþáîâü - îñíîâíîå áîãàòñòâî, Íàøà Çåìëÿ - íàñòîÿùåå öàðñòâî... Âðåìÿ ïðèä¸ò, è âåðí¸ìñÿ Äîìîé Òîëüêî ñ Ëþáîâüþ è òîëüêî ñ Òîáîé... 2012ã. ( 2 èþíÿ )

Ó Ñ×ÀÑÒÜß ÅÑÒÜ ÑÂΨ ÍÀ×ÀË΅ Òû íè÷åãî íå îáåùàë, ß íè÷åãî íå îáåùàëà, Íî âîò îäíàæäû ìíå ñêàçàë: “Äàâàé ïîïðîáóåì ñíà÷àëà.

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

×òî ïîòåðÿåì, ãäå íàéä¸ì? Çà íàñ ðåøàò, íàâåðíî, Áîãè, À ìû ñî âðåìåíåì ïîéì¸ì, Ñâåðíóëè èëè íåò ñ äîðîã腔 È ÿ, âëîæèâ ëàäîíü â Òâîþ, Âçãëÿíóâ â ãëàçà – çåë¸íûé îìóò, Îòâåòèëà: “ Ñ Òîáîé ïîéäó, À Íåáåñà ïóñêàé ïîìîãóò. Âîçüì¸ì ñ ñîáîé íàäåæäû ñâåò  ïóòè íåë¸ãêîì ïðèãîäèòñÿ… Êòî çíàåò, ñêîëüêî çèì è ëåò Îòïóùåíî, ÷òîá ÂÎÇÐÎÄÈÒÜÑß? È ïî äîðîãå çà Ìå÷òîé, Íàâñòðå÷ó ñåâåðíîìó âåòðó, Âäâî¸ì îòïðàâèìñÿ ñ Òîáîé Òóäà, ãäå îñåíü äðóæèò ñ ëåòîì, Òóäà, ãäå ïåðâûå ðó÷üè, Ïðîñíóâøèñü, îñâåæàþò âëàãîé, È ãäå öâåòû, ñîâñåì íè÷üè, Âäðóã ïîÿâèëèñü ïîä êîðÿãîé… Òóäà, ãäå çèìíèé õîðîâîä Ïëåíèò ñîçâåçäèåì ñíåæèíîê È ãäå ïðîçðà÷íûé íåáîñâîä Êðàñóåòñÿ íà ãðàíÿõ ëüäèíîê… Òû íè÷åãî íå îáåùàë, ß íè÷åãî íå îáåùàëà – Íî ñðåäè ìíîæåñòâà íà÷àë Ó Ñ÷àñòüÿ åñòü ñâî¸ íà÷àëî. 2012ã. ( 13 àïðåëÿ )

ÂÛÁÐÀËÀ ÑÀÌÀ ß âûáðàëà ñàìà ñâîþ ñóäüáó. Âèíèòü ìíå íåêîãî, äà è ñåáÿ íå áóäó. Äîáðî ëþäåé ÿ â ñåðäöå ñáåðåãó, Ñâîèõ ó÷èòåëåé ÿ íå çàáóäó... Áëàãîäàðþ ïîïóò÷èêîâ â ïóòè Çà âîâðåìÿ îêàçàííóþ ïîìîùü, Çà êèëîìåòðû, ÷òî ñìîãëà ïðîéòè, Íå ïðåâðàòèâøèñü â ïðîøëîãîäíèé îâîù. Îöåíèâàÿ æèçíåííûé ñâîé ïóòü È íàõîäÿ ïå÷àëüíûå îøèáêè, ß ñîáåðó èç ïðîæèòîãî ñóòü, Êàê ñ ìîëîêà ÿ ñîáðàëà áû ñëèâêè. Çà êàæäûé øàã äåðæàëà ÿ îòâåò, Âèíó äðóãèõ ïðîùàòü ÿ íàó÷èëàñü. Êîãäà â ÷óæèõ ãëàçàõ ÷èòàëà: « Íåò!» Ëþáîé öåíîé äîáèòüñÿ íå ñòðåìèëàñü. ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


49 Âñ¸, ÷òî ìî¸, âñåãäà áûëî ìîèì, Îíî ñî ìíîé,- ÷óæîãî ìíå íå íàäî... Äåëèòüñÿ ñåðäöåì ÿ ìîãëà ñâîèì Íå òîëüêî ñ òåì, êòî íàõîäèëñÿ ðÿäîì.... Ìíå Áîã- ñóäüÿ, à ìíåíèå äðóãèõ Ïîðîþ ñ çàâèñòüþ, ïîðîþ ëèöåìåðíî. Çà÷åì ìíå çíàòü ïîçèöèþ èíûõ, Ãîòîâûõ ëãàòü áåç óñòàëè áåçìåðíî? Ìû âñå èä¸ì äîðîãîþ ñâîåé, Âåäîìûå æåëàíüåì è ìå÷òîþ, Çà ãîðèçîíò òîðîïèìñÿ ñêîðåé Íàïåðåêîð ïðåãðàäàì è çàñòîþ... ß íå ðîïùó íà äàííóþ ñóäüáó, Íàîáîðîò, ÿ áëàãîäàðíà Áîãó Çà òî, ÷òî áûòü ñ÷àñòëèâîé ÿ ìîãó, Èçáðàâ ñâîþ òåðíèñòóþ äîðîãó... ÌÎËÂÀ Ëèøü â÷åðà ìíå øåïòàë ñëîâà  íåæíîì òàíöå, â ïîðûâå ñèëüíîì, À ñåãîäíÿ óæå ìîëâà, È ïîäðóãà ñ óòðà â ìîáèëüíîì: «Êòî? Îòêóäà? È êàê çîâóò? Ñêîëüêî áðàêîâ, è åñòü ëè äåòè?» Èç âîïðîñîâ è òàì, è òóò Ïîñòåïåííî ïëåòóòñÿ ñåòè. Ïðîñòî òàíåö è òèõèé ñìåõ, Ïðîñòî ïåñíè ïîä çâóê ãèòàðû… È âíåçàïíî, êàê ïåðâûé ñíåã, Îáñóæäåíèå íàñ, êàê ïàðû. Âñå ñîâåòû, êàê èç êèíî,Äîãàäàòüñÿ ñîâñåì íå ñëîæíî. ß ïîäðóãàì ñêàæó îäíî: Ìû - ñâîáîäíû, è âñ¸ âîçìîæíî... 2011ã. ( 21 àâãóñòà )

ÂÈÄ ÈÇ ÎÊÍÀ Íà øïèëüêàõ òóôåëüêè è â ñåòî÷êó ÷óëêè…Ñòðîéíåå íîæåê ÿ, ïîæàëóé, íå âèäàë! È ñêëàäêè þáî÷êè óäà÷íî êîðîòêè, ×òî âèæó ôîðìû, âûøå âñÿ÷åñêèõ ïîõâàë! Ðåñíèöû äëèííûå ïðèêðîþò ñìåëûé âçãëÿä, Êîãäà ïðîéä¸ò è íå çàìåòèò âñ¸ âîêðóã… Äâèæåíüå ïëå÷ å¸ è ðóê ìíå ãîâîðÿò: “Áóäü îñòîðîæåí, îáîææ¸øüñÿ, ìèëûé äðóã!”

À ÿ íå â ñèëàõ îòîðâàòü îò ýòèõ ÷àð Ñâîè íå â ìåðó âèíîâàòûå ãëàçà, È ýòîò âå÷åð ïîñ÷èòàë çà Áîæèé Äàð, È ñ âîñõèùåíèåì äðîæèò ìîÿ ñëåçà… È êàê ìíå æèòü, ðàññòàâøèñü ñ ýòîé êðàñîòîé?Âåäü ÿ èç äîìà áåç ñóïðóãè - íè íîãîé... 2011ã. ( 9 îêòÿáðÿ )

ÍÅ ÖÛÃÀÍÊÀ ß Îïÿòü âû çàâåëè ñâîþ øàðìàíêó... Íó, íå öûãàíêà, íåò, ÿ íå öûãàíêà! Íî ÿ ëþáëþ ñâîáîäó, ñëîâíî æèçíü, À æèçíü ëþáëþ, êàê íåáî ëþáÿò ïòèöû, È åñëè ÿ æèâó, òî - áåðåãèñü! Âåäü äëÿ ìåíÿ îòêðûòû âñå ãðàíèöû. Äèòÿ çâåçäû è âåòðà, è ìîðåé, Ñåñòðà äîæäåé, ïûëàþùèõ çàêàòîâ. ß ðîäèëàñü íå áåäíîé, íå áîãàòîé, Íî çîëîòî îòäàì çà øóì ñòåïåé. Ïîõîæà íðàâîì? - î÷åíü ìîæåò áûòü.  ãëàçàõ – ÷åðòÿòà? - çíà÷èò, âàì âèäíåå. Ñåáÿ ìîãó ÿ òîëüêî ïðèîòêðûòü, À îñòàëüíîå – îìóòà òåìíåå. 2012ã. ( 30 ÿíâàðÿ )

ÌÛ Ñ ÒÀÌÀÐÎÉ ( ïåðâàÿ ñòðîêà âçÿòà èç ïðîèçâåäåíèÿ Àãíèè Ë. Áàðòî. ) Ìû ñ Òàìàðîé õîäèì ïàðîé, Íåðàçëó÷íû ìû ñ Òàìàðîé. Ëþäè ñðàçó çàìå÷àþò, Íàñòåæü äâåðè îòêðûâàþò È, êîíå÷íî, ñâîè ðòû Îò çàìåòíîé êðàñîòû. Ïîäðóæèëèñü ìû äàâíî Íà ðàáîòå â êàçèíî: ß áûëà òàì ïðè áóôåòå: “Êîôå, ÷àé - â àññîðòèìåíòå”, Íó, è ïðî÷èå íàïèòêè, ×òîá ìû áûëè íå â óáûòêå. È, íàâåðíî, ðàç ïî äâåñòè Íà ìåíÿ, íà ðîâíîì ìåñòå, Íå ìîãëè íå íàòîëêíóòüñÿ, À ïîòîì íå ïîïåðõíóòüñÿ È ñêàçàòü: “ Ïîñëóøàé, Êðîøêà! Ïîäðàñòè ïîêà íåìíîæêî È íå áåãàé ïîä íîãàìè, Êàê íà ãîíêå ñ ïðóñàêàìè. Êòî òåáÿ óñòðîèë çäåñü? Íó, õîòü ìåòð â òåáå åñòü? ×òîáû íàì ÷åãî ïîäàòü,


50 Òåáÿ æ íà ðóêè íàäî áðàòü”, Ê áàðíîé ñòîéêå ïîäõîäèëè È ïî-äîáðîìó øóòèëè. Ìíå óæå íå ïðèâûêàòü Óëûáíóòüñÿ è êèâàòü, Ñî ñòðåìÿíêîé î÷åíü ëîâêî “Âûøèâàëà”, êàê èãîëêà, È ìîãëà âñåãäà ïîäàòü ×òî óñïåëè çàêàçàòü. Íî êîãäà ó ñòîéêè áàðà Ïîÿâèëàñü Âñÿ Òàìàðà, ß, äðóçüÿ, ïðèçíàþñü âàì, Äóìàëà, ÷òî äóáà äàì, Âåäü îò ýòîé êðàñîòû ×óòü íå ñäåëàëà â øòàíû. Íó, ÷òî ÿ? Ñî ìíîé âñ¸ ÿñíî: Èñïóãàëàñü ÿ óæàñíî. Íî êëèåíòû, òå, ÷òî ðÿäîì, Ïîë÷àñà ñâåðëèëè âçãëÿäîì, Ðòû ðàñêðûâøè, êàê àìáàð, Ïîòåðÿâøè ðå÷è äàð. À Òàìàðà - õîòü áû õíû! Çàêàçàâ ñåáå âîäû, Âðàç øàãíóëà â êåãåëüáàí È ïðèñåëà íà äèâàí. ß æ äî ýòîãî “ãåëüáàíà” Ïîë÷àñà ìàðøèðîâàëà, Ïîòîìó ÷òî ýòîò çàë Ïëîùàäü íàøó ïðîäîëæàë.  çàâåäåíèè òîãäà ×àñ ñòîÿëà òèøèíà, À âî âðåìÿ òèøèíû Òîìà ñáèëà âñå øàðû.  íàñòóïèâøóþ ñóááîòó Âçÿëè Òîìó íà ðàáîòó. Îãëàñèë äëÿ âñåõ íà÷àëüíèê: “Ýòî íîâûé íàø îõðàííèê. Êàê Òàìàðà ê íàì ïðèøëà, Ïðèáûëü ñðàçó âîçðîñëà.” Êàê òåïåðü íå çàõîòåòü Ïîèãðàòü è ïîñìîòðåòü Íà òàêóþ êðàñîòó, ×òî çàìåòèøü çà âåðñòó? Ñ òîé ïîðû ìû ïîäðóæèëèñü È, êàê ñ¸ñòðû, ïîðîäíèëèñü. Áîã ïîñëàë òàêóþ “êðûøó”: Áîëüøå øóòîê ÿ íå ñëûøó. 2012ã. ( 2 ôåâðàëÿ )

ÓÒÐÎ Ñ ËÞÁÈÌÛÌ Òû øåï÷åøü íåæíîñòè íà óøêî… Êàêîé òû ñëàâíûé, ïðîñòî äóøêà!

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

(Ãëàçà, óëûáêà..- òî÷íî, Îí! Íó, ïðàâî, ýòî æå íå ñîí!) Îò ñëîâ òâîèõ, êàê ñâå÷êà, òàþ, À ÷òî îòâåòèòü, ÿ íå çíàþ… Íà ìûñëè ÿ ñåáÿ ëîâëþ: Åù¸ ÷óòü-÷óòü - è…ïîëþáëþ… È æìóñü ê òåáå óæå ñàìà, Ïüÿíåÿ, ñëîâíî îò âèíà… Ìíå õîðîøî, âåäü ñ÷àñòüå ðÿäîì… Îêîëäîâàë ìåíÿ òû âçãëÿäîì… Îò ýòèõ îòêðîâåííûõ ôðàç Âî ìíå ïî÷òè óæå ýêñòàç... .................................... Íî - ÷òî çà çâóê??! Íó, êòî ïîñìåë?!! Áóäèëüíèê???!!!!! Ìåðçêèé!!! Çàçâåíåë!!! È íà ìîåé ïîñòåëè âîò – Íåñíîñíûé è ëåíèâûé êîò! – Ðàçë¸ãñÿ, ëàïàìè îáíÿë, Ïîäóøêó âñþ ìîþ èçìÿë… Ìóðëû÷åò, òû÷åò ìÿãêèé íîñ… “Óéäè, ïðîòèâíûé êðîâîñîñ! Íå ïîíèìàåøü íè÷åãî!Îïÿòü ñ òîáîé - è áåç íåãî! Íó, ëàäíî, ÿ æ òåáÿ ëþáëþ, Èä¸ì, ñìåòàíêîé íàêîðìëþ. È íå ðåâíóé! Òû – ëó÷øå âñåõ! À ñíû? Äà, íó èõ! Ñìåõ è ãðåõ!” 2012ã. ( 9 ôåâðàëÿ )

ÎÒÂÅÒ - ÏÀÐÎÄÈß Îòâåòíàÿ ëþáîâü ( àâòîð Ãåðóí Â.Ä. ) ß Âàñ óçíàë, ãðàôèíÿ êðàñîòû. Êàê ìíå çíàêîìû ìèëûå ÷åðòû! Ïðèðîäà ïîâòîðÿåò âíîâü è âíîâü Ñî ìíîé òâîþ îòâåòíóþ ëþáîâü... Òî áûëè ÷óâñòâà â äàëüíåì ãîðîäêå. Î, Âàøè ñòðàñòè è ãëàçà âñ¸ òå... Îíè ñèÿëè, ýòè ìíå ãëàçà, À â íèõ - òàêàÿ íåáà áèðþçà!.. Òàêóþ ñòðàñòü ÿ ÷óâñòâîâàë ïîðîé, ×òî îò äðóãèõ å¸ ïîïðîáóé ñêðîé, Ñâåòèëàñü òû, êàê ïîëíàÿ ëóíà, À êîæà - ìðàìîð, íåæíà è áëåäíà... ÎÒÂÅÒ Óâèäåë ìèëûå ÷åðòû, Óñëûøàë ãîëîñ ñòîëü ïðèÿòíûé, Õîòåë ñêàçàòü: «Äàâàé íà «ÒÛ », Ïîêà ÿ ÷èñòûé è îïðÿòíûé...» Íî ìíå îòâåò áûë äàí òàêîé, ×òî âñå ìå÷òû çàâÿëè ñðàçó: ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


51 «Äåäóëÿ! Ãäå ñòîèøü - òàì ñòîé, ×òîá íå ïðèâëå÷ü ê ñåáå çàðàçó, Òû ÷òî æ, ñîâñåì óæå ñëåïîé? Îäåíü ãëàçà, êîëü ñíÿë îïðàâó! Íå äåâêà ÿ, à áóòûëü ÒÂÎÉ, Òû èç ìåíÿ èñïèë îòðàâó. Òåïåðü ìåðåùèòñÿ òåáå È îáðàç ìèëûé, è óëûáêà,Âñ¸ ïîòîìó, ÷òî ïèë ÂÅÇÄÅ, Ãäå åñòü ñòàêàí, è ðÿäîì ðûáêà...» 20 ìàðòà 2011ã.

ÁÅÇ ÎÁÈÄ, ÌÎß ÕÎÇßÉÊÀ Íó, ïî÷åìó áûòóåò ìíåíèå Ó äîìî÷àäöåâ è ãîñòåé Íàñ÷¸ò òîãî, ÷òî íàñòðîåíèå Ó íàñ çàâèñèò îò êîñòåé? Êàêîå, ïðàâî, çàáëóæäåíèå Ñ÷èòàòü, ÷òî ëó÷øåå äëÿ ïñîâ Ïîçâîëèòü ìÿñî-íàñëàæäåíèå È îò êîòëåò, è îò êîðìîâ… Âåäü ñðåäè íàñ, ïóñêàé è ìåëêèõ, Íàéä¸òñÿ ýòàêèé ãóðìàí: Îòûùåò îâîù íà òàðåëêå È áåç òðóäà çàëåçåò ñàì. Íå áûë íà êóõíå ïîïðîøàéêîé, Íå âûë, íå áåãàë ïî ïÿòàì, Íî - áåç îáèä, ìîÿ õîçÿéêà Ñàëàòíûé ïåðåö íå îòäàì! 2013ã ( 22 ôåâðàëÿ )

ÌÎß ËÞÁÎÂÜ ß áëàãîäàðíà íåáó ãîëóáîìó, ß áëàãîäàðíà ñîëíöó çîëîòîìó, Ñåíòÿáðü-ìåñÿö ÿ áëàãîäàðþ Çà ìèëóþ, õîðîøóþ ìîþ. Òâîå ðîæäåíüå - ýòî äâà ðîæäåíèÿ: Ñ òîáîþ ðîäèëàñü ìîÿ ñóäüáà. È ñåðäöå òâî¸ áèëîñü îò âîëíåíèÿ, Êîãäà ÿ åù¸ êðîõîòíîé áûëà. Ñ òîãî ìîìåíòà áûëè òîëüêî ðÿäîì. Òû æèçíü ñâîþ äåëèëà íà äâîèõ. Äûõàíüåì ñîãðåâàëà òû è âçãëÿäîì, ß ðàñöâåëà îò íåæíûõ ðóê òâîèõ. Ê òâîèì íîãàì ïîêîðíî ïðèêëîíÿþñü. Òåáå ñåãîäíÿ ýòîò ãèìí ïîþ.  òâîé äåíü ðîæäåíüÿ ñíîâà óëûáàþñü, Òû çíàåøü, êàê ÿ èñêðåííå ëþáëþ.

Õî÷ó, ÷òîá òû æèëà ñî ìíîþ äîëãî, Íå óâÿäàëà, íå áîëåëà âíîâü. Ïóñòü ñ÷àñòüå ïðèíåñ¸ò òåáå íàäîëãî Ìîÿ ñâÿòàÿ, íåæíàÿ ëþáîâü. 1988ã.

ÆÅÍÙÈÍÅ Æåíùèíà! Êðàñèâàÿ è ñìåëàÿ! Ñêîëüêî æå ïîíàäîáèëîñü ëåò, ×òîá òåáÿ ñëîìèëè áóäíè ñåðûå, È ëåãëà íà ïëå÷è òÿãîñòü áåä? Æåíùèíà! Äîñòîéíà òû ïðåêðàñíîãî! Òû ñàìà - ïðèðîäû âîëøåáñòâî, Íî âçàìåí èìååøü äíè íåíàñòíûå, Ïðèíîñÿùèå â èòîãå íè÷åãî. Æåíùèíà! Òû â þíîñòè ìå÷òàëà Î ñâîåé åäèíñòâåííîé ëþáâè. Íåóæåëè ñèëû ïîòåðÿëà? Ðóêè ìèëîãî òåáÿ íå ñáåðåãëè? Æåíùèíà! Íå ñîáèðàé îáèäû! Íàä ñîáîþ òó÷è òû ðàçâåé. Ñêîëüêî â ýòîé æèçíè áûëî áèòûõ... Íå òåðÿé òû íåæíîñòè ñâîåé. 1992ã.

ÒÂÎÉ ÄÅÍÜ Ïóñòü ñåíòÿáðü çîëîòèò ëèñòâó, Äëÿ òåáÿ ñîõðàíÿÿ ëåòî. Íî÷ü ïóñêàé ñîõðàíèò òèøèíó, ×òîáû òû ïîñïàëà äî ðàññâåòà. Ïóñòü íå òðîíåò òåáÿ ïå÷àëü, Îáîéäóò ñòîðîíîé íåâçãîäû. Íå ãðóñòè, ÷òî óõîäÿò âäàëü Áåçâîçâðàòíî ëó÷øèå ãîäû... Êàæäûé ìèã ïóñòü õðàíèò òåáÿ Áîã Îò áîëåçíè, çëà è íåíàñòüÿ. Çíàåøü, òîëüêî Îí íàì ïîìîã, ×òîáû ìû èñïûòàëè ñ÷àñòüå. Ýòî ñ÷àñòüå äåëÿ íà äâîèõ, ß ìîëèòüñÿ íå ïåðåñòàíó Çà òåïëî íåæíûõ ðóê òâîèõ, Âåðíîñòü ñåðäöà, äóøè áåç îáìàíà. 2000ã. ( 13 ñåíòÿáðÿ )


52

ÅÄÈÍÑÒÂÅÍÍÎÉ ÌÎÅÉ Íà ñâåòå íå ïðèäóìàíû ñëîâà, ×òîá ïåðåäàòü ìîþ ëþáîâü ê òåáå. Åäèíñòâåííàÿ, ìèëàÿ ìîÿ, Òâîÿ ñóäüáà âñåãäà áûëà âî ìíå. Ìîé ïåðâûé âçäîõ è ïåðâûå øàãè, Ìîè ïîáåäû è ìîè ïîòåðè,Âñÿ æèçíü ìîÿ- ïåðåæèâàíèÿ òâîè È òîëüêî òû íå óñòàâàëà âåðèòü. Ñâîåé çàáîòîé áåðåãëà ìåíÿ. Ñâîåé ìîëèòâîé îò áåäû õðàíèëà. Òû âñþ ñåáÿ äëÿ ñ÷àñòüÿ îòäàëà, ×òîá òîëüêî ÿ âñåãäà áûëà ëþáèìîé. Òû âåðèëà âñåãäà â ìîþ çâåçäó È çà ìåíÿ ïðîñèëà òû ó Áîãà, ×òîá ïîäàðèë ñ÷àñòëèâóþ ñóäüáó, ×òîá ñâåòëîþ áûëà ìîÿ äîðîãà. ß çíàþ, ðîæäåíà áûëà òîáîé Äëÿ äîáðîòû, äëÿ èñòèííîãî ñ÷àñòüÿ. Ïðîøó òåáÿ, òû áóäü âñåãäà ñî ìíîé: È â ñîëíå÷íûå äíè, è â äíè íåíàñòüÿ. Ìîëþñü ÿ åæåäíåâíî âñåì ñâÿòûì È äóìàþ îá ýòîì ïîñòîÿííî. Æèâó òîáîé, äûõàíèåì òâîèì, È ìûñëåííî - ñ òîáîþ íåóñòàííî. 2004ã.

ÌÎÅÉ ÂÀËÞØÊÅ Äëÿ âëþáë¸ííûõ, äëÿ ëþáèìûõ  ñåðåäèíå ôåâðàëÿ,  Äåíü Ñâÿòîãî Âàëåíòèíà, Çàãëÿíóëà ê íàì Âåñíà. Ïðî ïå÷àëè âñå çàáûëè, È, óëûáêè íå òàÿ, Ñðåäè ãîðäûõ Âàëåíòèíîâ Âàëåíòèíóøêà ìîÿ!

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

Òû ãîðäèñü, ÷òî ìû ñ òîáîþ. Ìû ãîðäû, ÷òî ñ íàìè òû. Ñáóäóòñÿ ïóñêàé âåñíîþ Âñå çàâåòíûå ìå÷òû! 2010. ( 14 ôåâðàëÿ )

Ñ ËÞÁÎÂÜÞ Òû - ÿñíûé ñîëíöà ëó÷  ñóäüáå ìîåé ñ÷àñòëèâîé. Ñ òîáîé ìíå íå ñòðàøíû Íè ãîðå, íè áåäà. Ïóñòü ñêîðîòå÷íû äíè Ó æèçíè òîðîïëèâîé,Òû êàæäûé äåíü ñî ìíîé, Ëþáèìàÿ ìîÿ! Òåáÿ áëàãîäàðþ Çà äîáðîòó è âåðíîñòü, Çà ùåäðîñòü è ëþáîâü, Ïîääåðæêó ðóê òâîèõ. Òû ïîäàðèëà æèçíü, Òû ïîäàðèëà íåæíîñòü, ß ÷óâñòâóþ òåïëî  ãëàçàõ òâîèõ ðîäíûõ. Íàñ Áîã ñîåäèíèë, ×òîá øëè âäâî¸ì ïî æèçíè: È â ñåðäöå, è â äóøå, Âî ñíå è íàÿâó. È ÿ Åãî ïðîøó Áûòü ìíîãî ëåò íàì âìåñòå, Âåäü ÿ òåáÿ âñþ æèçíü Îò âñåé äóøè ëþáëþ. 2010ã.

ÄÂÀ ÈÌÅÍÈ Äâà èìåíè èìåþ, äâà îãíÿ: Ñ îäíèì ÿ ðîäèëàñü, ñ äðóãèì æèâó ÿ. È íå áûëî æåëàíüÿ ó ìåíÿ Ðóãàòü ñóäüáó ìîþ, äîâîëüíî íåïðîñòóþ...

Íàøà ìèëàÿ Âàëþøêà: Ìàìà, áàáóøêà, æåíà, È ñåñòðè÷êà, è ïîäðóæêà, Äî÷ü ëþáèìàÿ îíà.

*********** Êîãäà îò ðîäó áûëî ëèøü äâà äíÿ, È ìàòü ñâîþ íå âèäåëà, íå çíàëà, Ñëó÷àéíî Ìàðãàðèòîé ñòàëà ÿ, Áåç óìûñëà, áåç êíèæíîãî ðîìàíà.

Îò äóøè æåëàåì ñ÷àñòüÿ, Íèêîãäà íå çíàòü áåäû. Íà æèòåéñêèå íåíàñòüÿ Òû, ðîäíàÿ, íå ñìîòðè.

Ñóäüáà ìàëûøêè òîëüêî íà÷àëàñü, Íî æèçíü òîëêíóëà â çèìó âìåñòî ëåòà: Ñ òîé æåíùèíîé, ÷òî äî÷êó ðîäèëà, Ïðèøëîñü ðàññòàòüñÿ íî÷üþ, äî ðàññâåòà... ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


53 È ïîòåêëè íåäåëè, êàê âîäà.  ðîääîìå íàçûâàëè Ìàðãàðèòîé. È âîò îäíàæäû Ðèòèíà Çâåçäà Íàøëà äðóãóþ Ìàòü, ñ äóøîé îòêðûòîé. Ñåðäå÷íûé çîâ áûë âñåõ îêîâ ñèëüíåé, Çà ñîòíè â¸ðñò ïî÷óâñòâîâàâ ÒÀÊÎÅ, Îíà áåæàëà... Íåò! Ëåòåëà ê íåé  ðîääîì, â åãî áîëüíè÷íûå ïîêîè... Ñ ìèíóòû ïåðâîé ëó÷ ëþáâè ïðîíèê  äåâ÷óøêó ýòó, è, îò Ñ÷àñòüÿ ïüÿíîé, Ñâÿòàÿ Ìàòü íàçâàëà â ïåðâûé ìèã Ìàëûøêó Ðèòó ëàñêîâî Òàòüÿíîé. Âçðîñëåëà ÿ â çàáîòå è â ëþáâè, Âñÿ òàéíà îò ìåíÿ áûëà çàêðûòà, Íî ïî÷åìó-òî ïåðâûå ñòèõè ß ïîäïèñàëà ñòðàííî: “Ïðîñòî Ðèòà.” Óâèäåâ ýòî, áàáóøêà ìîÿ Âäðóã çàëèëàñü ãîðþ÷èìè ñëåçàìè, È âìåñòå ñ ìàìîé ÷óâñòâà íå òàÿ, Âñ¸ ïî ïîðÿäêó ðàññêàçàëè ñàìè... ********* Äðóçüÿ ìîè, ñêðûâàëà ÿ îò âàñ Íå ïîòîìó, ÷òî ïðÿòàëàñü, ñòåñíÿëàñü, À ïîòîìó, ÷òî ýòîò ìîé ðàññêàç Ñàìîé ñåáå ÿ ïîâòîðèòü áîÿëàñü… Ñóäüáà ïîðîþ òàê íàâîðîæèò, Ñþæåòîì æèçíè ëèõî òàê çàêðóòèò! Íî ãëàâíîå - ÷òî íÀ ñåðäöå ëåæèò, È òî, ÷òî â íàñ ñàìèõ è â íàøåé ñóòè. ß çíàþ, âû íå ñòàíåòå âèíèòü Çà òî, ÷òî èìÿ ýòî íå çâó÷àëî, Âåäü Ðèòà ñ Òàíåé áóäóò âàñ ëþáèòü Âñ¸ òàê æå, êàê ëþáèëè âàñ ñ íà÷àëà… 2012ã. ( 1 ôåâðàëÿ )

ÌÎÅÉ ËÞÁÈÌÎÉ ÌÀÌÎ×ÊÅ ÏÎÑÂßÙÀÅÒÑß (1 àïðåëÿ 2012ã â 7:30 óãàñ îãîí¸ê â ñàìûõ ëþáèìûõ ãëàçàõ ) Ðîäíàÿ ìîÿ… Ðîäíàÿ… Òû - ðÿäîì, ÿ - áåç Òåáÿ… Ñåãîäíÿ, ðàññâåò âñòðå÷àÿ, Íå õî÷åò äóøà ìîÿ Ïîâåðèòü, ÷òî íåò Ëþáèìîé, Åäèíñòâåííîé, Äîðîãîé È ñàìîé Íåïîâòîðèìîé, ×òî íåò Òåáÿ çäåñü ñî ìíîé... Çà÷åì æå ñåðäå÷êî âåðèò, ×òî âñ¸ ýòî ñíèòñÿ ìíå?

Òâîè îòêðûâàþ äâåðè È ãëîõíó ÿ â òèøèíå… Òàê õî÷åòñÿ ñëûøàòü ñíîâà Òâîé ãîëîñ, òâîé òèõèé ñîí! Ïîæàëóéñòà, òîëüêî ñëîâî… Íî ãðóäü ðàçðûâàåò ñòîí. Äóøà ìîÿ ïëà÷åò, íîåò, È ñë¸çû òåêóò, òåêóò… Àïðåëü â ýòîé ñêîðáè òîíåò, Âåñåííèå äíè íå âëåêóò… Ñïàñàåò îäíî óòåøåíèå: Íå ÷óâñòâóåøü áîëü è ñòðàõ... Ìåëüêíóëà ëèøü íà ìãíîâåíèå Óëûáêà â Òâîèõ ãëàçàõ… Òåïåðü Òåáå âñ¸ ïîä ñèëó, È ìîæåøü èäòè ñî ìíîé. Òåáÿ íå ïðåäàì, íå ïîêèíó, Êàê ïðåæäå, îäíîé ñóäüáîé… Ñîâåò ïîïðîøó – îòâåòèøü, È, åñëè âçãðóñòíó ïîðîé, Ïå÷àëü Òû ìîþ çàìåòèøü, Ñïàñ¸øü îò áåäû ëþáîé… Ðîäíàÿ ìîÿ, ðîäíàÿ, Ïðîñòè ìíå ìîþ âèíó: Ïðî âñå Òâîè áåäû çíàÿ, ß âåðèëà, ÷òî ñìîãó, Ñìîãó îòûñêàòü èñöåëåíèå È ñèëû âåðíó Òåáå, Íî ïðèíÿëà ïîðàæåíèå  íåðàâíîé òàêîé áîðüáå… ß çíàþ, ÷òî âðåìÿ ëå÷èò, Ñïàñàëî îíî íå ðàç, Íî òÿæåñòü ëåãëà íà ïëå÷è, È ïðåæíèé îãîíü óãàñ… Ïóñòü ñîëíöå âçîéä¸ò, è çâ¸çäû Óêðàñÿò íåáåñíûé ñâîä, Íî ãîðüêèå ýòè ñë¸çû Ïðîëüþòñÿ èç ãîäà â ãîä… 2012ã. ( 3 àïðåëÿ )


54

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

Øàãíóâøèå â âå÷íîñòü

Àíàòîëèé ËÈÏÈÖÊÈÉ

Ïèñàòü îá Àíàòîëèè Ãðèãîðüåâè÷å Ëèïèöêîì ëåãêî è ñëîæíî îäíîâðåìåííî. Ëåãêî ïîòîìó, ÷òî îí – ìîé îòåö, è çíàë ÿ åãî ñ ìîìåíòà ñîáñòâåííîãî ðîæäåíèÿ, à ñëîæíî ïîòîìó, ÷òî âëîæèòü â òàêîé êîðîòêèé îáúåì ñòàòüè, î÷åðêà, çàìåòêè âñå ÷óâñòâà ê íåìó – íåâîçìîæíî. Äà è íóæíî ëè? Îòåö âñåãäà ãîâîðèë ìíå: “Ïëîõèõ ëþäåé íå áûâàåò, åñëè òåáÿ õîòü åùå îäíà äóøà íà çåìëå ëþáèò, òî òû óæå ïðîñòî íå ìîæåøü áûòü ïëîõèì”. Àíàòîëèÿ Ãðèãîðüåâè÷à ëþáèëè è ëþáÿò. Çà åãî óíèêàëüíîå óìåíèå áûòü íåçàìåòíûì, íî ïðè ýòîì – íåçàìåíèìî íåîáõîäèìûì. Çà êîëîññàëüíûå, ÿ áû ñêàçàë, ýíöèêëîïåäè÷åñêèå çíàíèÿ â ñîâåðøåííî ðàçíûõ îáëàñòÿõ. Åãî íåíàâÿç÷èâàÿ íàñòîé÷èâîñòü ïîìîãàëà ñäâèãàòü ñòåíû íåïîíèìàíèÿ, äîêàçûâàòü íåäîêàçóåìîå. Ýòè ÷åðòû õàðàêòåðà ïîìîãëè åìó – ñîçäàòü, à íàì – ñîõðàíèòü àëüìàíàõ “Ñàêñàãàíü”. Ïðîäåðæàòüñÿ âñå ýòè ãîäû, íå âëåçàÿ íè â ìåæíàöèîíàëüíûå, íè â ïîëèòè÷åñêèå ðàñïðè. Áàëàíñèðóÿ íàä èçìåíÿþùèìèñÿ öåííîñòÿìè, ñòàâÿ äóõîâíîñòü, íàñòîÿùåå èñêóññòâî âûøå ëè÷íîñòíûõ èíòåðåñîâ òåõ èëè èíûõ ëþäåé, Àíàòîëèé Ãðèãîðüåâè÷ íèêîãäà íå ñïîðèë ñ íåçíàêîìûìè ëþäüìè, äà è âîîáùå â ñïîð íå âåðèë, íà ôðàçó “ ñïîðå ðîæäàåòñÿ èñòèíà”, óëûáàÿñü, îòâå÷àë: “Èç äâóõ ñïîðÿùèõ îäèí – äóðàê, äðóãîé – ïîäëåö. Ïåðâûé – íå çíàåò, à ñïîðèò, à âòîðîé – óâåðåí, ÷òî ïðàâ, è ïîëüçóåòñÿ ãëóïîñòüþ ïåðâîãî. Òû êåì õî÷åøü áûòü? Äóðàêîì èëè ïîäëåöîì?” ß âñåãäà íà ýòèõ ñëîâàõ çàêàí÷èâàë ðàçãîâîð! íå õîòåëîñü êàçàòüñÿ â ãëàçàõ îòöà íè ïåðâûì, íè äðóãèì. Äðóãîå äåëî – îòñòîÿòü ñîáñòâåííîå ìíåíèå. Ýòî óæå íå ãëóïûé ñïîð – ýòî æèçíåííûé ïðèíöèï Ëèïèöêîãî êàê ïèñàòåëÿ, ðåäàêòîðà, äà ïðîñòî ÷åëîâåêà, íàêîíåö. Àíàòîëèé Ãðèãîðüåâè÷ íèêîãäà íå îòñòóïàë îò ñâîèõ æèçíåííûõ ýòè÷åñêèõ íîðì, åãî íèêòî íèêîãäà íå ìîã âûíóäèòü ïîñòóïèòü, ïî åãî ìíåíèþ, íåïîðÿäî÷íî, íèçêî. Çà âñþ ñâîþ æèçíü ÿ íå óñëûøàë, ÷òîáû îòåö êîãî-òî óíèçèë. Âîò òîëüêî ñî ìíîé è Ëþäìèëîé Ïåòðîâíîé (ìîåé ìàìîé) îí ìîã ïîçâîëèòü ñåáå ëåãêèå êîëêîñòè è â ÷åì-òî, ïî ìíåíèþ ìàìû, æåñòîêèå øóòêè.

3/2 0 13

Îíà ÷àñòî ñ÷èòàëà, ÷òî îòåö åå óíèæàåò, ñòàâèò íèæå ñåáÿ. Íî ýòî áûëà ïðîñòî èãðà. ß ñåé÷àñ òîëüêî ïîíèìàþ, íàñêîëüêî õîòåëîñü èíîãäà Àíàòîëèþ Ãðèãîðüåâè÷ó ñûãðàòü ðîëü ñàòðàïà, æåñòêîãî îòöà. Âñå ãåðîè åãî ïðîèçâåäåíèé – íàñòîÿùèå ìóæ÷èíû, íå ñêëîíÿþùèåñÿ ïåðåä æåíñêèìè ÷àðàìè, íå ïîçâîëÿþùèìè ñîáîé ðóêîâîäèòü. Ñàì æå Ëèïèöêèé íèêîãäà íå ñäåëàë áû òî, ÷òî íå õîòåëà áû åãî æåíà. Ðàçâå ìåëî÷ü êàêóþ-íèáóäü, ÷òîá ïîäçàäîðèòü, ÷òîá êàçàòüñÿ âëàñòíûì è ðåøèòåëüíûì. 12 àâãóñòà 2013 ãîäà Àíàòîëèþ Ãðèãîðüåâè÷ó Ëèïèöêîìó èñïîëíèëîñü âîñåìüäåñÿò ëåò. Ïîçäðàâëÿþ, ëþáëþ òåáÿ, ìîé äîðîãîé! Íåäàâíî ïðè âñòðå÷å ñ îäíèì èç íàøèõ ñ Ëèïèöêèì îáùèõ çíàêîìûõ ÿ óñëûøàë: “Ó òåáÿ áûë òàêîé çàìå÷àòåëüíûé îòåö!” ß ïîáëåäíåë îò çëîñòè: “Ó ìåíÿ ÅÑÒÜ òàêîé çàìå÷àòåëüíûé îòåö!” C äíåì ðîæäåíèÿ òåáÿ! C äíåì ðîæäåíèÿ! Àíäðåé ÄÞÊÀ

ÏÐÈÇÍÀÍÈÅ Ìàëåíüêàÿ ïîâåñòü

“Ïðåêðàòè ïñèõîâàòü, — ñêàçàë Åâñååâ ñàìîìó ñåáå, ñíèìàÿ òðóáêó. — Ïðåêðàòè, òû æå íå ïàöàí”. Êðàåì ãëàçà îí âèäåë èç áóäêè òåëåôîíà-àâòîìàòà ñâîé çåëåíûé “Æèãóëü” ó áîðäþðà, âèäåë ïðèòåðåâøèéñÿ ê åãî ìàøèíå “Ïàçèê”. Ñåðäöå ó Åâñååâà êîëîòèëîñü òàê ñèëüíî, ÷òî îí íå âûäåðæàë è íåðâíî õèõèêíóë â òðóáêó, â êîòîðîé óæå çâó÷àëè ñèãíàëû âûçîâà. Êòî áû ìîã ïîäóìàòü, ÷òî òû ñïîñîáåí òàê âîëíîâàòüñÿ, êîìàíäèð! Òû åùå íà÷íè çàèêàòüñÿ è ìû÷àòü. – Ñëóøàþ... Ãîëîñ áûë åå, âïðî÷åì... Ïîñëåäíèé ðàç, øåñòü ëåò íàçàä, îíè ðàçãîâàðèâàëè ïî òåëåôîíó ìèíóòû òðè, à äî ýòîãî íå âèäåëèñü äåñÿòü ëåò. – Çäðàâñòâóé, ýòî ÿ, – ñêàçàë îí ðåøèòåëüíî è, êàæåòñÿ, ñëèøêîì ãðîìêî. – Çäðàâñòâóé, ˸øà. Òû æèâîé? Åìó ñëîâíî çàëåïèëè ïîùå÷èíó. Áîã ìîé, äî ÷åãî æå êîðîòêà íàøà æèçíü! Ñåìíàäöàòü ëåò íàçàä, êîãäà îí åùå ñëóæèë â àðìèè, ïðèøëî, ïîñëå òîãî êàê îí óæå ïðèêàçàë ñåáå íå ìå÷òàòü î íåé, ïèñüìî. Àëåêñåé íå âñêðûâàë êîíâåðò, íîñèë öåëûé äåíü â êàðìàíå, ãàäàë, ÷òî ìîæåò áûòü â ïèñüìå. Óåçæàëà êóäà-òî. Áîëåëà. Âûøëà çàìóæ...  êîíöå êîíöîâ, îí ïðî÷åë àêêóðàòíûå ñòðî÷êè, âûïèñàííûå åå ðîâíûì êðóãëûì ïî÷åðêîì. Ïèñüìî áûëî íè î ÷åì. Ïðîñòî òàê. Åäèíñòâåííûé âîïðîñ â òîì ïèñüìå çâó÷àë íåâûíîñèìî îáèäíî. “Òû åùå æèâîé, ñîëäàò? – ñïðàøèâàëî ïèñüìî. – Ìíå ëåãêî è âåñåëî, ÿ îòäûõàþ ïîñëå âåñåííåé ñåññèè, ðÿäîì ñî ìíîþ õîðîøèå äåâî÷êè è ìàëü÷èêè. Åñëè òû æèâîé, òî çíàé, ÷òî ìíå õîðîøî. Íà âñÿêèé ñëó÷àé îòçîâèñü, ñîëäàò. Íå ïîòîìó, ÷òî òû åùå äîðîã ìíå, ñîâñåì íåò. Ïðîñòî òàê, îòçîâèñü, ñîëäàò. Íå ïîòîìó, ÷òî æèçíü ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


55 òóñêíååò áåç òåáÿ, è íèêàêèõ ïðîñâåòîâ âïåðåäè íåò. ß ñëó÷àéíî âñïîìíèëà î òåáå, êàïðèç òàêîé. Ìîæåò, ÿ ñëèøêîì äîëãî ìîë÷àëà, íî êàêîå ýòî èìååò çíà÷åíèå òåïåðü? – âåäü ÿ íàïèñàëà òåáå”. Òàê îí âîñïðèíÿë òîãäà å¸ ïèñüìî. Òàêèì îíî îñòàëîñü â åãî ïàìÿòè, õîòÿ â äåéñòâèòåëüíîñòè âðÿä ëè áûëî ñòîëü áåçæàëîñòíûì – îí íàâåðíÿêà íàïðèäóìûâàë, îñëåïëåííûé îáèäîé. È îòâåòèë çàïèñî÷êîé, ëèõîé è ãîðäåëèâîé, ÷òîáû íå äîãàäàëàñü Àíòîíèíà, êàê åìó áîëüíî. Íà åãî ïîñëàíèå îòâåòà íå ïîñëåäîâàëî, ñàì îí òîæå íå ñòàë ïèñàòü. Òàê è ïðåêðàòèëàñü èõ çàòÿæíàÿ ìíîãîëåòíÿÿ ïåðåïèñêà, êîòîðàÿ íà÷àëàñü åùå äî ïðèçûâà Àëåêñåÿ â àðìèþ, êîãäà îí óåõàë ó÷èòüñÿ â òåõíèêóì â ïðîäóòûé ìîðñêèìè âåòðàìè, ÷èñòûé þæíûé ãîðîä.  òîé ïåðåïèñêå áûëè è íåæíîñòü, è âåðà, è òîñêà, è íàäåæäà, – ìíîãî ïèñåì íàïèñàëè îíè äðóã äðóãó, ïðåæäå ÷åì îòïðàâèëè ïîñëåäíèå, çàâåðøàþùèå. Âåðíóâøèñü èç àðìèè, Àëåêñåé ñæåã è âñå ñòàðûå ïèñüìà Àíòîíèíû, õðàíèâøèåñÿ íà ÷åðäàêå â ÷åìîäàíå, – óñòðîèë êîñòåð. À çàòåì ïðîøëî äåñÿòü ëåò è åùå øåñòü... Îí ïîíÿë, ÷òî ìîë÷èò, è ñåé÷àñ Àíòîíèíà ïðîñòî ïîëîæèò òðóáêó. – ß æèâîé! – ñêàçàë îí ðåçêî, ïûòàÿñü è òó, äðåâíþþ ñâîþ îáèäó âûñêàçàòü çàîäíî. Äà ïîéìåò ëè Àíòîíèíà? Ìîæåò, âîîáùå âñ¸ ïîçàáûëà, ïîëæèçíè óæå ïðîøëî. – ß æèâîé. È õî÷ó òåáÿ âèäåòü. – Òåáå íå êàæåòñÿ, ÷òî íàøè âñòðå÷è ïðîèñõîäÿò ñëèøêîì ÷àñòî? – Ìíå äàþò îòïóñê îäèí ðàç â òðè ãîäà. – Òû ãîâîðèë, â øåñòü. Åìó ñòàëî ãðóñòíî. Äà, â òó, ïðåäûäóùóþ âñòðå÷ó îí ñêàçàë, ÷òî õîòü ðàç â øåñòü ëåò îíè èìåþò ïðàâî âñòðå÷àòüñÿ. Áîã ñ íèìè, ñ çàáîòàìè è âàæíûìè äåëàìè. Ïëîõî îò èõ âñòðå÷ íå áóäåò íèêîìó. Íåóæåëè îíè íå ñìîãóò èç øåñòè ëåò âûêðîèòü äëÿ ñåáÿ ÷àñ-äðóãîé? – Òû äóìàåøü, ýòî ñëèøêîì ÷àñòî – ðàç â òðè ãîäà? – Îíà õìûêíóëà. – Ïîñëóøàé, åñëè òû ìîæåøü, åñëè òåáå íè÷òî íå ìåøàåò ñåé÷àñ... Ïîäîéäè ê àïòåêå, çà óãëîì çäåñü, â ïåðåóëêå, – ÿ áóäó â ìàøèíå, çåëåíûå “Æèãóëè”. Îíà ìîë÷àëà. Îí âèäåë, ÷òî âìåñòî “Ïàçèêà” ðÿäîì ñ åãî ìàøèíîé ïðèñòðîèëñÿ ôóðãîí “Êíèãè”. – Ïðîñòî ïîñèäèì. Ìîæíî ïðîåõàòüñÿ ïî ãîðîäó, èëè â ñòåïü. Êàê çàõî÷åøü. Ëèøü áû òåáÿ óâèäåòü. Åñëè íå ìîæåøü ñåé÷àñ, ñêàæè, êîãäà. – ×åðåç äåñÿòü ìèíóò. – Îíà ñðàçó æå ïîëîæèëà òðóáêó. Îí ïðîøåë ê ñâîåé ìàøèíå, ñåë çà ðóëü, òèõîíüêî âûäâèíóëñÿ èç ðÿäà ñòîÿùèõ àâòîìîáèëåé è ïîåõàë ê ïåðåêðåñòêó, ñïðàâà îò êîòîðîãî â ïåðåóëêå âèäíåëàñü àïòåêà. Ïåðåóëîê áûë óçêèé, ïðèøëîñü âúåõàòü ïðàâûìè êîëåñàìè íà òðîòóàð.  çåðêàëüöå çàäíåãî âèäà îí ìîã ïðîñìàòðèâàòü ïåðåêðåñòîê è òîò óãîë, èç-çà êîòîðîãî äîëæíà áûëà âûéòè Àíòîíèíà. Ïîäñòðèæåííûå àêàöèè è êëåíû åäâà ïðèêðûâàëè îò ñîëíöà àñôàëüò òðîòóàðà è ìàøèíó, â

ñàëîíå áûëî æàðêî, íåìûñëèìî æàðêî è äóøíî, âîçäóõ, êàçàëîñü, îáæèãàë ëåãêèå. Åâñååâ çàøåë â àïòåêó, óâèäåë íà ïîëêå ìèíåðàëüíóþ âîäó è êóïèë äâå áóòûëêè.  ñàëîíå ñâîåé ìàøèíû îí âûïèë èç ãîðëûøêà ïî÷òè öåëóþ áóòûëêó ñîëåíîé è îòäàþùåé éîäîì “Ìèðãîðîäñêîé”, íàäåÿñü, ÷òî íåïðåñòàííàÿ æàæäà, ìó÷àþùàÿ åãî â ýòîé æàðå, ïðîéäåò. Îí íèêàê íå ìîã ïðèâûêíóòü ê òåïëó: ñåìü äíåé íàçàä îí ñàæàë ñâîé âåðòîëåò íà çàñíåæåííîì ïåðåâàëå ìåæäó Ïåâåêîì è Êîìñîìîëüñêèì, è áîðòìåõàíèê, çàáîòëèâûé, ñòàðàòåëüíûé Ìèõàèë Ïåòðîâè÷, ïðûãàë ñ ìåòàëëè÷åñêèì ùóïîì ïðîáîâàòü, íåò ëè òàì, ïîä ñíåãîì, ÿìû èëè âàëóíà, è áðåë ïî ñíåæíûì ïóøèñòûì ñóãðîáàì, ïðîâàëèâàÿñü ïî÷òè ïî ïîÿñ. Çäåñü àñôàëüò ïëàâèëñÿ îò æàðû, äàæå â òåíè ðàçìÿã÷èëñÿ. À âåäü Åâñååâ áûë ðàä, ÷òî åìó äàëè îòïóñê â àâãóñòå, íàäåÿñü, ÷òî îñíîâíàÿ æàðà ïðîøëà. Ïðåæäå ÷åì ïîçâîíèòü Àíòîíèíå, Åâñååâ äîëãî êîëåáàëñÿ. Äàæå ìàòü, îáû÷íî íå äîêó÷àâøàÿ ðàññïðîñàìè, çàâîëíîâàëàñü, îáðàòèâ âíèìàíèå íà óãíåòåííîå íàñòðîåíèå ñûíà: – Òû íå çàáîëåë? – Ìíå æàðêî, ìàìà, – ñêàçàë îí ïîëóïðàâäó. Äàæå ïðè òîé äóõîâíîé áëèçîñòè, êîòîðàÿ ñîõðàíèëàñü ó íèõ ñ ìàòåðüþ, îí íå ìîã íè÷åãî îáúÿñíèòü. Íå î ÷åì áûëî ãîâîðèòü. Ïðîñòî òàê, òîñêà ïî äåòñòâó. Ó âñåõ áûâàåò. Ïðîéäåò. Îí ñïðàøèâàë ñàì ñåáÿ: çà÷åì çâîíèòü? ×òî äàñò ýòîò ðàçãîâîð Òîíå è ìíå? Îíà æèâåò â ñâî¸ì ìèðå, ÿ – â ñâî¸ì. Ìèðû ýòè, êàê äâå ãàëàêòèêè, îáúåäèíèòüñÿ ìîãóò ëèøü â óíè÷òîæàþùåé êàòàñòðîôå, êîãäà âñ¸ ãèáíåò è ðîæäàåòñÿ íîâûé ìèð. Ãàëàêòèêè ýòè åñòü è áóäóò ñàìè ïî ñåáå, è îáà ìû óæå íå ñìîæåì ïðèíàäëåæàòü ÷åìó-òî íîâîìó. Âñòðå÷è íå íóæíû. Íó è ÷òî? Íó è ïóñòü èäåò âñ¸, êàê åñòü, ïðè÷åì çäåñü íîâûå ìèðû è êàòàñòðîôû? Ïðîñòî ÿ õî÷ó åå óâèäåòü, ÿ õî÷ó åå óâèäåòü... È íèêîãî â ìèðå òàê ëåãêî íå óáåäèòü, êàê ñàìîãî ñåáÿ. Îí ãëÿäåë íà ïåðåêðåñòîê ÷åðåç óçêóþ ïîëîñêó çåðêàëà, è êòî-òî åìó ìåøàë, êòî-òî ãëÿäåë íà íåãî, îí äàæå íå ïîíÿë ñíà÷àëà, ÷òî ýòî ñàì îí, îòðàæàÿñü â çåðêàëå, çàêðûâàåò ñåáå çàäíåå ñòåêëî. Åãî ñåäàÿ øåâåëþðà, åãî áðîâè êóñòèêàìè, åãî ìîðùèíêè íà ëáó, ó ãëàç è ó ðòà – ñâåòëûå ÷åðòî÷êè ïî çàãîðåëîé êîæå, – îí èìåë âîçìîæíîñòü óáåäèòüñÿ â òîì, ÷òî ìàòü ïðàâà: îí äåéñòâèòåëüíî ðåçêî ñäàë çà ïîñëåäíèå òðè ãîäà. Êîãäà îí íà÷àë ñåäåòü? Ïîñëå òîé àâàðèéíîé ïîñàäêè íà ñâîåì Ìè-4 ñ îñòàíîâèâøèìñÿ äâèãàòåëåì, êîãäà åìó óäàëîñü ñïëàíèðîâàòü íà ïåñ÷àíóþ êîñó â óñòüå Àíþÿ? Ñêîëüêî äëèëîñü ýòî ïàäåíèå – ñåêóíä äåñÿòü, äâàäöàòü? Îíè îòäåëàëèñü øèøêàìè è ñèíÿêàìè, õîòÿ ó âåðòîëåòà ñëîìàëîñü øàññè. È Ìèõàèë Ïåòðîâè÷ â íàñòóïèâøåé òèøèíå ïðîèçíåñ ïåðâûì: “Âûñøèé êëàññ, êîìàíäèð! Ñïàñèáî”. Êàæåòñÿ, ïîñëå òîãî ïîëåòà îäíàæäû âå÷åðîì, êîãäà îí ñèäåë â óäîáíîì êðåñëå è ñìîòðåë ôóòáîëüíûé ìàò÷ ïî òåëåâèçîðó â ñâîåé ïåâåêñêîé êâàðòèðå, æåíà ëåãîíüêî ïîòðîãàëà ðóêîé åãî âèñîê è çàäóì÷èâî ñêàçàëà:


56 – Ìóæàåøü, Åâñååâ. Áëàãîðîäíàÿ ñåäèíà ïîÿâèëàñü. – ×òî çà ìóæ÷èíà, ó êîòîðîãî íåò ñåäèíû íà âèñêàõ? – îòîçâàëñÿ îí. Íèíà ñ ñîæàëåíèåì çàìåòèëà åãî ñåäèíó, à îí äàæå íå îãîð÷èëñÿ. Ãëàâíîå – æèâîé, ñïàñ ñâîèõ ëåòóíîâ, ó èõ äåòåé îòöû åñòü, äà è Íèíà íå âäîâà. Âïðî÷åì, âðÿä ëè îíà ñèëüíî ãîðåâàëà áû è õîëîñòÿ÷êîé áû íå îñòàëàñü. Îäèíî÷åñòâî íå äëÿ íåå. Åâñååâ áûë íåâàæíûì ïàðòíåðîì: êîìïàíèé íå ëþáèë è âñå áîëüøå ìîë÷àë, à îíà òîñêîâàëà áåç îáùåñòâà. Èíîé ðàç Åâñååâó ñòàíîâèëîñü åå ïðîñòî æàëü, è òîãäà îíè îòïðàâëÿëèñü íà âå÷åðèíêó ê êîìó-íèáóäü èç ïðèÿòåëåé, è Íèíà õîõîòàëà, è ãðîìêî ðàññêàçûâàëà àíåêäîòû, è ïëÿñàëà ïîä “ðîêè”, èçãèáàÿñü è ïðèñåäàÿ, è óëûáêà ñèÿëà íà åå îæèâëåííîì ëèöå. Àëåêñåé æå ñèäåë ãäå-íèáóäü â óãîëêå, íåïðèëè÷íî òðåçâûé, ïîêîðíî óëûáàëñÿ è ¸æèëñÿ îò âîëüíûõ ìàíåð æåíû, ãðîìêîãî åå ñìåõà, ñòûäèëñÿ îãîëÿþùèõñÿ âûøå êîëåí åå ïîëíûõ íîã. Èíîé ðàç Íèíà èëè êòî-íèáóäü èç åå ïîäðóã ñèëêîì âûòàñêèâàëè Åâñååâà èç åãî óãëà, òîðìîøà, çàáàâëÿÿñü, âûíóæäàëè òàíöåâàòü âìåñòå ñ íèìè, è îí ïðîäåëûâàë âñ¸, ÷òî îò íåãî òðåáîâàëè.  êîíöå êîíöîâ, ãîâîðèë îí ñåáå, â æèçíè ïðèõîäèòñÿ ñïëîøü è ðÿäîì äåëàòü ñîâñåì íå òî, ÷òî õî÷åòñÿ, è íå÷åãî ðàçäóâàòü òðàãåäèþ èç òîãî, ÷òî òû çäåñü äåðãàåøüñÿ, êàê ïàðàëèòèê, è ïðèêèäûâàåøüñÿ äîíåëüçÿ äîâîëüíûì. Õîðîøî óæ òî, ÷òî òâîÿ æåíà è åå äðóçüÿ ðàäû. Óëûáàéñÿ è øåâåëèñü, âåðòèñü è ïîäïðûãèâàé, – òû ñëèøêîì ìíîãî âðåìåíè â ñâîåé æèçíè ïðîñèæèâàåøü â êðåñëå. Îäíàæäû îí îáíàðóæèë â òîìèêå Áóíèíà ïèñüìî îò òåùè. Îíè ñ Íèíîé íå ïðÿòàëèñü äðóã îò äðóãà, òàê îí âñåãäà ñ÷èòàë. Ïîýòîìó ïèñüìî ïðî÷åë. Òåùà ïèñàëà î Ãðèøå, ïåðâîì ìóæå Íèíû: “...ÿ ñ íèì ðàçãîâàðèâàëà, âñòðåòèëà ñëó÷àéíî, ïðèãëàñèëà ê íàì. Îí ðàññïðàøèâàë î òåáå, æàëîâàëñÿ íà ñóäüáó. Òàêîé ïðåäñòàâèòåëüíûé, âàæíûé. Çàõîòåë óâèäåòüñÿ ñ Æàííî÷êîé, è ÿ, êîíå÷íî, èõ ïîçíàêîìèëà. Íàïëàêàëàñü ñàìà, è Ôåäåíüêà ïëàêàë, è Ãðèøà íå óäåðæàëñÿ. Îíè öåëûé âå÷åð ðàçãîâàðèâàëè, î÷åíü õîðîøî âñ¸ ïîëó÷èëîñü. Æàííà åãî óçíàëà ïî ôîòîãðàôèè, ÿ âåäü äàâíî åé âñå ðàññêàçàëà. Äà è áåç ôîòîãðàôèè îíè òàê ïîõîæè – ïðîñòî óæàñ! Îí äàë Æàííå 500 ð. íà îáçàâåäåíèå õîçÿéñòâîì. Ïðîñèë ïåðåäàòü òåáå ïðèâåò. Îí òàê è íå æåíèëñÿ. Ïî-ìîåìó, îí âñå åùå ëþáèò òåáÿ. Âåäåò ñåáÿ ñêðîìíî, íå ïüåò äàâíî. Äîëæíîñòü õîðîøàÿ ó íåãî. ß âñåãäà òåáå ãîâîðèëà, ÷òî òû ïîòîðîïèëàñü ñ ðàçâîäîì, è îí òîæå òàê ñ÷èòàåò. Íå ãîâîðè òîëüêî íè÷åãî Åâñååâó, îí òåáÿ çàïèëèò”. À îí-òî ïðåäñòàâëÿë, ÷òî åìó åùå ïðåäñòîèò êîãäà-íèáóäü ðàññêàçàòü Æàííå î ñîáûòèÿõ ïî÷òè äâàäöàòèëåòíåé äàâíîñòè, êîãäà óäî÷åðèë îí òðåõëåòíþþ êðîõó è óâåç åå ñ ìàòåðüþ ïîäàëüøå îò òåõ êðàåâ, ãäå íå óäàëàñü ñåìåéíàÿ æèçíü ó Íèíû. Íå óäàëàñü? À ìîæåò, ýòî áûëà ïðîñòàÿ ðàçìîëâêà? Îí áûë ïîòðÿñåí òàêèì ïîâîðîòîì ñîáûòèé, òîé ëîæüþ, êîòîðàÿ ëåãëà ìåæäó íèì è æåíîé. Íå èç-çà

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

Æàííû. Ñ ïðèåìíîé äî÷åðüþ ó íèõ äàâíî – áåç èëëþçèé. Ïî÷òè êàæäîå ëåòî äåâî÷êà ïðîâîäèëà íà Óêðàèíå, ó ðîäèòåëåé Íèíû. Âîçâðàùàëàñü îíà íà ×óêîòêó íå òîëüêî ñ þæíûì çàãàðîì è âèòàìèííîé ñûòîñòüþ, íî è ñ çàðÿäîì ðàâíîäóøèÿ è áåçðàçëè÷èÿ ê íàñòîé÷èâûì ïîïûòêàì Åâñååâà ïðèâèâàòü åé ñâîè âçãëÿäû íà æèçíü è âçàèìîîòíîøåíèÿ ìåæäó ëþäüìè. Íè÷åãî íå ïîëó÷èëîñü ó Åâñååâà. Òî ëè íå ñóìåë ïîäîáðàòü ïåäàãîãè÷åñêèé êëþ÷èê, òî ëè óæ ñëèøêîì ïðèìèòèâíî è ýïèçîäè÷åñêè ó÷èë “áûòü õîðîøåé”, òî ëè óïîðñòâà è ìóæåñòâà íå ïðîÿâèë. Êàê áû òàì íè áûëî, Åâñååâ ïîòåðïåë ïîðàæåíèå. Âûðîñëà Æàííà ÷åëîâåêîì æåñòîêèì è ñ ëåíöîé. Ëþáèëà õîðîøî ïîåñòü è ìíîãî ïîñïàòü. Ó÷èëàñü íåîõîòíî è â øêîëå, è âñåìó òîìó, ÷òî ïûòàëñÿ åé âíóøèòü ïàïà, êàê îíà íàçûâàëà Åâñååâà. Îêàçûâàåòñÿ, çíàëà îíà, ÷òî ýòî – ÷óæîé äÿäÿ, ìîæåò, ïîòîìó è íå ïðèñëóøèâàëàñü. Íè÷åãî íå ñêàçàë Åâñååâ æåíå î òîì ïèñüìå. Ñìûñëà íå áûëî: âñ¸ óæå ïðîèçîøëî, à óïðåêàòü âî ëæè, â ñîêðûòèè ñîáûòèé íå æåëàë. Íå ïî-ìóæñêè áû ýòî âûãëÿäåëî. È òàê Íèíà âåëà ñåáÿ êàê îáèæåííàÿ, ëèøåííàÿ ÷åãî-òî åé íåîáõîäèìîãî, è ïîäïèòûâàòü ýòè ÷óâñòâà óïðåêàìè Åâñååâó íå õîòåëîñü. Ãëàâíûì âèíîâíèêîì å¸ íåóäàâøåéñÿ ñóäüáû âñ¸ ðàâíî îêàçàëñÿ áû îí. ...Äî÷ü. Îí ïîíèìàë, ÷òî, íàçâàâ êîãäà-òî ìàëþòêó ñâîåé äî÷åðüþ, âçÿë íà ñåáÿ îáÿçàííîñòü íå òîëüêî îäåâàòü åå, êîðìèòü è ïîèòü. Ñäåëàòü èç íåå ÷åëîâåêà – ýòî áûëà ãëàâíàÿ îáÿçàííîñòü, ñ êîòîðîé, âûõîäèò, îí íå ñïðàâèëñÿ. Ìîæåò, åñëè áû â äîìå áûëè åùå äåòè... Òîëüêî â ÷åì æå åãî âèíà? Âåäü Íèíà íå ïîæåëàëà ðîäèòü åìó ðåáåíêà, ñ÷èòàÿ, ÷òî ýòî ìîæåò íåáëàãîïîëó÷íî îòðàçèòüñÿ íà Æàííå: òà ïî÷óâñòâóåò íåëàäíîå, îòíîøåíèå ê íåé ìîæåò èçìåíèòüñÿ. Çà÷åì äåâî÷êå çíàòü, ÷òî îíà áåç îòöà? Âîò ïîòîì, êîãäà ïîäðàñòåò, êîãäà-íèáóäü... Îêàçàëîñü, Æàííà äàâíî óçíàëà è ñïîêîéíî ïðîðåàãèðîâàëà íà òî, ÷òî Åâñåå⠖ îò÷èì. È Íèíà ñîãëàñèëàñü íà âñòðå÷è Æàííû ñ ðîäíûì îòöîì. À åìó, íåðîäíîìó, ñëåïîìó áîëâàíó, íè÷åãî íå ðàññêàçàëà è ïðîäîëæàëà ñâîþ èãðó, îáåùàÿ ðîäèòü ðåáåíêà, îáìàíûâàÿ íàäåæäîé íà êàêîå-òî òóìàííîå áóäóùåå. Íå Æàííèíà âñòðå÷à ñ îòöîì, à ëîæü æåíû ïîäåéñòâîâàëà íà Åâñååâà óãíåòàþùå. Îí âñåãäà âåðèë Íèíå, êîãäà îíà óòâåðæäàëà, ÷òî ïåðâîå çàìóæåñòâî – êîøìàð. È âîò ýòî ïèñüìî, è Ãðèøà – ïðåäñòàâèòåëüíûé è âàæíûé – ïëà÷åò, îäèíîêèé, îòîãðåâàåò ñåðäöå âîçëå äî÷åðè è ñåòóåò íà ïîñïåøíîñòü Íèíû. Ìîæåò, ñ Ãðèøåé ó íåå ïåðåïèñêà è âñòðå÷è – âåäü â îòïóñê îíà âñåãäà óåçæàåò îäíà. Âûõîäèëî òàê, ÷òî ðÿäîì íå ïðåäàííûé è âåðíûé äðóã, à çàòàèâøèéñÿ âðàã, âûæèäàþùèé óäîáíîãî ìîìåíòà. Îíè óæå ïîíèìàëè, ÷òî çàøëè â òóïèê. Íóæíî áûëî ïîäâåñòè ÷åðòó è æèòü âðîçü èëè ïðîäîëæàòü äåëàòü âèä, ÷òî âñå õîðîøî, ÷òî èì äðóã ñ äðóãîì – ëó÷øå áûòü íå ìîæåò. Ëåã÷å âñåãî îêàçàëàñü ýòà ëîæü. Ìîæåò, Æàííà è îæåñòî÷èëàñü ïîòîìó, ÷òî ðàçãàäàëà âñþ ëæèâîñòü èõ îòíîøåíèé? Ïîñëå ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


57 âîñüìîãî êëàññà îíà óåõàëà íà êàíèêóëû è ïîñòóïèëà â òåõíèêóì. À íà ïîñëåäíåì êóðñå, íå ñîâåòóÿñü ñ ðîäèòåëÿìè, âûøëà çàìóæ. Ñ ïåðâûõ æå äíåé ó íåå íå çàëàäèëîñü, íî îíà íè÷åãî íå ïèñàëà íà ×óêîòêó, âñ¸ çàìêíóëîñü íà áàáóøêå, âåðíîì äðóãå è ñîâåò÷èêå, è óæå òà èíôîðìèðîâàëà Íèíó. Êîíå÷íî, íà óäàëåíèè â äåâÿòü òûñÿ÷ êèëîìåòðîâ âûÿñíèòü âñå ñëîæíîñòè ìîëîäîé ñåìüè áûëî ïðîñòî íåìûñëèìî, íî Íèíà ñðàçó æå îêðåñòèëà çÿòÿ èçâåðãîì, è âîò ñíà÷àëà ðîáêî, à çàòåì âñå íàñòîé÷èâåé ñòàëè çâó÷àòü äîìà, â ïåâåêñêîé êâàðòèðå Åâñååâûõ, ðàçãîâîðû î òîì, ÷òî íàäî çàáðàòü äî÷ü. Âîò òîãäà Åâñååâ âçáóíòîâàëñÿ, âïåðâûå ñ òîé ïîðû, êàê æåíèëñÿ. “Åñëè òû ïðèâåçåøü å¸ ñþäà, ÿ óâîëþñü è óåäó â òîò æå äåíü, – ñêàçàë îí. – Ñâîþ ñåìüþ êàæäûé ñòðîèò ñàì, òàê âñåãäà áûëî è äîëæíî áûòü. Åñëè òû ñîáèðàåøüñÿ çà ðó÷êó âåñòè ñâîþ äî÷ü â å¸ ñåìåéíîé æèçíè – äåëàé ýòî áåç ìåíÿ. Õâàòèò, íå æåëàþ áîëüøå! Áûë áû åùå ó íàñ ñ òîáîé ðåáåíîê, êîòîðîìó áû ÿ áûë íóæåí íå çà ìîè äåíüãè è êâàðòèðó, à ïîòîìó, ÷òî ÿ îòåö, – äðóãîé ðàçãîâîð. À ñòàíîâèòüñÿ ïîâîäûðåì ïî æèçíè äëÿ âçðîñëîé æåíùèíû – íå æåëàþ!” – À òû ñàì ðîäè! Âûíîñè è ðîäè. Ïîòðÿñèñü íàä íèì äåâÿòü ìåñÿöåâ, îòäàé ïî êàïëå ñâîþ êðîâü, ñâîè íåðâû, ñâîþ æèçíü. Óìðè ñ íèì ñòî ðàç, êîãäà îí âäðóã çàìèðàåò â òåáå, âîñêðåñíè ñ íèì è îñòàíüñÿ æèòü. – Íó ÷òî òû ìåëåøü?! – îí òîæå çàâ¸ëñÿ. – Ìîæíî ïîäóìàòü, ÷òî òû îäíà íà âñåì áåëîì ñâåòå ðîæàëà. – Íó è èùè ñåáå ðîæàòåëüíèöó. Ñ ìåíÿ õâàòèò. Ó ìåíÿ ðåáåíîê åñòü. – À ÷òî æå òû ìåíÿ îáåùàíèÿìè êîðìèëà? Íèíà íå ñòàëà îòâå÷àòü, óøëà íà êóõíþ. Îí ïîøåë çà íåé, äîãîâàðèâàÿ âñ¸, íå íàäåÿñü íà äðóãîé ðàç: – Òû ñ÷èòàëà, ÷òî ÿ ñìèðþñü? À ÿ íå æåëàþ ñìèðÿòüñÿ, íå æåëàþ âðàòü è ñëóøàòü âðàêè. Òû èçîëãàëàñü óæå. Ñêàíäàë ïîëó÷èëñÿ òÿæåëûì. Íî îáà îíè èñïóãàëèñü ïîñëåäíèõ ñëîâ è ðàçðûâà. Åãî íåæåëàíèå ñî÷óâñòâîâàòü â áåäå ñ äî÷åðüþ íàñòðîèëî Íèíó íà îòêðîâåííóþ âðàæäåáíîñòü, íà ðåçêîñòü â ðàçãîâîðàõ, íà âñïûøêè ãðóáîñòè. Âìåñòî òîãî, ÷òîáû êàê-òî ñìÿã÷èòü àòìîñôåðó, ïîãîâîðèòü ñ æåíîé äðóæåñêè è ëàñêîâî, Åâñååâ òîæå çàìêíóëñÿ, çàëåäåíåë. Îáà ñ÷èòàëè ñåáÿ ïðàâûìè è îáèæåííûìè, âèíîâàòûõ íå îêàçàëîñü. ×òî èõ óäåðæèâàëî îò ðàçâîäà? Æàëîñòü, íàâåðíîå. È ïðèâû÷êà, ðàáñêàÿ ïðèâû÷êà. Õîòÿ îáà îíè áëàãîïîëó÷íî îáõîäèëèñü äðóã áåç äðóãà ïî íåäåëÿì. Ñïàëè â ðàçíûõ êîìíàòàõ: Åâñååâ ñ ãîäàìè ñòàë âî ñíå õðàïåòü, ìåøàë ÷óòêî ñïÿùåé æåíå, è îíà ïðîñòî ïåðåñåëèëà åãî, ïîñòåëèâ â îáùåé êîìíàòå íà äèâàíå.  îòïóñê åçäèëè ïî î÷åðåäè: Íèíà – åæåãîäíî, âî âðåìÿ øêîëüíûõ êàíèêóë, Àëåêñåé – ðàç â òðè ãîäà: ÷àùå íå îòïóñêàëè. Ïîñëå äëèòåëüíîé ðàçëóêè íåñêîëüêî äíåé â ñå-

ìüå Åâñååâûõ öàðèë èëëþçîðíûé ìèð, íî áûëûå îáèäû ðîñëè, çàòåì – ñíîâà ññîðà, è ñåìåéíàÿ íåðâîòð¸ïêà ïðåâðàùàëàñü â ïðèâû÷íîå ñîñòîÿíèå. Òàê è êàòèëàñü òåëåãà èõ ñåìåéíîãî ñîñóùåñòâîâàíèÿ: ñî ñòîðîíû âñ¸ íîðìàëüíî è õîðîøî: íå ïüþò, íå äåðóòñÿ, ïîìîãàþò äðóã äðóãó. Èíîãäà Åâñååâ ïðèãîòàâëèâàë îáåäû, çíàÿ íåïðèÿçíü æåíû êî âñåì êóõîííûì äåëàì, õîòÿ ÷àùå îáà îíè ïèòàëèñü ïî ñòîëîâûì äà êàôå, èíîãäà âìåñòå øëè ⠓Àðêòèêó” – öåíòðàëüíûé ïåâåêñêèé ðåñòîðàí íà áåðåãó Ëåäîâèòîãî îêåàíà. Áåëüå ñäàâàëè â ïðà÷å÷íóþ, óáîðêó â êâàðòèðå äåëàëè â ìîë÷àëèâîì ñîãëàñèè ïî ñóááîòàì èëè âîñêðåñåíüÿì âäâîåì, êîãäà Àëåêñåé áûë ñâîáîäåí îò ïîëåòîâ. Äðóãèå è øëÿþòñÿ, è ïîëó÷êó ïðîïèâàþò, è ñáåãàþò èç äîìó, à ó íèõ âñ¸, êàê ó ëþäåé. Ïðàâäà, Åâñååâ ñòàë çàìå÷àòü, ÷òî îäíî åãî ïðèñóòñòâèå âûçûâàåò ãëóõîå ðàçäðàæåíèå, è ïîíèìàë, ÷òî èõ ñîâìåñòíàÿ æèçíü óðîäëèâà è àìîðàëüíà, ÷òî íàäî â êîíöå êîíöîâ ðåøèòüñÿ è óõîäèòü. À ÷òî äàëüøå? Î÷åðåäíîé îòïóñê ó Íèíû çàêîí÷èëñÿ â êîíöå èþëÿ. Îíà âîçâðàòèëàñü â Ïåâåê ê ñâîåé ðàáîòå: â àâãóñòå ïðåäñòîÿëè ïåäàãîãè÷åñêèå êîíôåðåíöèè è ïîäãîòîâêà ê íîâîìó ó÷åáíîìó ãîäó. Âîçâðàòèëàñü Íèíà ñ ìàòåðèêà ñòðàííî òèõîé, óãíåòåííîé. Íå ñòàëà ñîçûâàòü òðàäèöèîííóþ âå÷åðèíêó, ìîë÷àëà áîëüøå. Åâñååâ èñïóãàëñÿ: – Òû çàáîëåëà? Òû ïëîõî ÷óâñòâóåøü ñåáÿ? – Íå ðàäóéñÿ, íå ñêîðî åùå ñäîõíó. – Ïðè ÷åì çäåñü ìîè ðàäîñòè? – Òû è òâîÿ ìàìî÷êà íåäåëþ ïðàçäíîâàòü áóäåòå ìîþ ñìåðòü. – Íó, õîðîøî, ýòî áóäåò ïîòîì. Ñåé÷àñ ÷òî? Òû æå êàê ïîñëå òèôà! – À òû è ðàä. Èçáàâèòüñÿ îò ìåíÿ ðåøèë? – Íå êðèâëÿéñÿ, òîøíî. Òû ëó÷øå ñõîäè â áîëüíèöó, ïðîêîíñóëüòèðóéñÿ. – Ïðîéäåò. Íî íå ïðîõîäèëî, è Àëåêñåé íàñòîÿë, ÷òîáû æåíà ñõîäèëà â ïîëèêëèíèêó, ê çíàêîìîìó òåðàïåâòó. Òîò ïîñëàë “áîëüíóþ” íà îáñëåäîâàíèÿ è àíàëèçû, ñàì î÷åíü äîáðîñîâåñòíî âñ¸ ïðîñìîòðåë, ïðîñëóøàë, ïîãëÿäåë ñíèìêè è çàÿâèë, ÷òî Íèíà çäîðîâà, êàê ñïîðòñìåíêà. Äåéñòâèòåëüíî, íè÷åãî íå áîëåëî ó íåå, íî ÷òî-òî â íåé ñëîìàëîñü. Îíà ñòàëà äðóãîé: áîÿçëèâîé è íå òàêîé ðàâíîäóøíîé, êàê â ïîñëåäíèé ãîä. Ïûòàëàñü áûòü ñ ìóæåì ëàñêîâîé, íî áîÿëàñü ïîêàçàòü ñâîþ ñëàáîñòü.  êîíöå èþëÿ â Ïåâåêå âûïàë ñíåã, ñòàëî õîëîäíî â êâàðòèðàõ, Íèíà ìåðçëà ïî íî÷àì, ïðèõîäèëà ê Åâñååâó: “Ñîãðåé ìåíÿ”. Íàêàíóíå åãî îòúåçäà â îòïóñê ïîçäíî íî÷üþ òèõîíüêî ïðèøëà ê íåìó, íå çàæèãàÿ ñâåò, ïðèñåëà íà äèâàí, ïðîøåïòàëà: – Êàê òû äóìàåøü, ÿ åùå ñìîãó... ñ ìàëåíüêèì? Îí ìãíîâåííî ïðîñíóëñÿ, íî ëåæàë íåïîäâèæíî è ìîë÷àë. Íå çíàë, ÷òî îòâå÷àòü åé, íå ìîã ïðîñòî òàê ïåðåøàãíóòü ÷åðåç âñþ òó ãîðó øëàêà, íàêîïèâøåãîñÿ â ñåðäöå çà ïîñëåäíèå ãîäû. Î êàêîì ìàëåíüêîì îíà ãîâîðèëà? Î âíóêå?


58 Íèíà ïîñèäåëà ìèíóòêó, âçäîõíóëà è óøëà. Åâñååâ óëåòàë â îòïóñê ñ òÿæåëûì ñåðäöåì. Åìó êàçàëîñü, ÷òî îí îñòàâëÿåò æåíó â áåäå. Êîíå÷íî, áàáà çäîðîâàÿ, íî ÷òî-òî ñëó÷èëîñü ó íåå ñ òåì, ÷òî íàçûâàþò äóøîé. È èñêàëà îíà îïîðó, ñòåðæåíü. ×òî åé íàäî? Èç Ìîñêâû, ñ öåíòðàëüíîãî òåëåãðàôà, îí ïîçâîíèë íà ×óêîòêó.  Ìîñêâå ñòîÿë òåïëûé çâåçäíûé âå÷åð, à â Ïåâåêå çâîíîê çàñòàë Íèíó åùå â ïîñòåëè: îíà òîëüêî ïðîñíóëàñü, òàì óæå óòðî. È õîòü ñíåã â Ïåâåêå ðàñòàÿë, íî áûëî òàì ïàêîñòíî: ñûðî, õîëîäíî è íåóþòíî. – Êàê òâîè äåëà? – ñïðîñèë Àëåêñåé. Íèíà ïîìîë÷àëà, øìûãíóëà íîñîì, ñêàçàëà ãëóõî: – Êàêèå ìîãóò áûòü äåëà? Îäíà, êàê â ìîãèëå. – Ìîæåò, ìíå âîçâðàòèòüñÿ? – îí íåðâíè÷àë, íå çíàÿ, ÷òî ãîâîðèòü. – Íåò, íåò! – îíà ñðàçó æå èçìåíèëà òîí. – Íè â êîåì ñëó÷àå! Îòäûõàé. Ñúåçäè ê ìîðþ. Íå îáðàùàé íà ìåíÿ âíèìàíèÿ, ïðîéäåò. Áûë áû òû íåìíîãî ÷åëîâå÷íåé... Ëàäíî. Çàéäè îáÿçàòåëüíî ê Æàííå. Îíà òåáÿ ëþáèò, ñïðàøèâàëà î òåáå. Çàéäè, ïîãîâîðè ñ íåé. Ñî ìíîé îíà íå ïîæåëàëà... – ×òî? Î ÷åì òû? – Íè÷åãî, ýòî ÿ òàê. ...Âñòðå÷à ñ ðîäèòåëÿìè ñìÿã÷èëà, îòîäâèíóëà ÷óêîòñêèå íåóðÿäèöû Àëåêñåÿ.  îòöîâñêîì äîìå âñ¸ áûëî èñêðåííèì – ðàäîñòü è óäîâîëüñòâèå îò îáùåíèÿ, îò ðàçãîâîðîâ, îò îäíîé ëèøü âîçìîæíîñòè âèäåòü äðóã äðóãà. Îòåö ïîõóäåë, ëèöî åãî ñìîðùèëîñü, íà øåå ïîÿâèëèñü êðóïíûå ñêëàäêè. Îòäûõàòü áû åìó ïîñëå âñåõ âîéí è äîëãèõ ëåò ñëîæíîé èçíóðèòåëüíîé ðàáîòû, à îí âñå ïðîäîëæàë ðóêîâîäèòü îãðîìíûì îòäåëîì, âîðî÷àë ãèãàíòñêèìè ñðåäñòâàìè, äèðåêòîð çàâîäà öåíèë åãî è åæåãîäíî óïðàøèâàë îñòàòüñÿ åùå íà ãîäèê. Ìàòü ñäàëà, ãîëîâà åå ïîáåëåëà, êàê îäóâàí÷èê. “Çíàåøü, óñòàâàòü íà÷èíàþ”, – ïîæàëîâàëàñü îíà ñûíó âïåðâûå. Àëåêñåé óêðàäêîé íàáëþäàë çà ðîäèòåëÿìè, è êîëþ÷àÿ ãîðå÷ü íàïîëíÿëà åìó ñåðäöå. Âñþ ñîçíàòåëüíóþ æèçíü îí ïðîâåë âäàëè îò íèõ – â òåõíèêóìå, â àðìèè, â ó÷èëèùå, íà ðàáîòå, – ìàëî ÷åì ïîìîãàë. – Ïðèåçæàëà òâîÿ ïîëîâèíà, çâîíèëà, çàéòè íå ïîæåëàëà. Âèäåëà åå èçäàëè. Êðàñèâàÿ. Íàðÿäíàÿ. Çäîðîâàÿ. ×òî æå ðåáåíêà íå ðîäèò? – Ó íåå, ìàìà, â øêîëå õâàòàåò äåòåé, – ÷òî åùå îí ìîã îòâåòèòü? – Ó íå¸-òî åñòü. È ÷óæèå, è ñâîÿ. À ó òåáÿ âîò íåò íèêîãî. È âíóêà îò òåáÿ ìû, íàâåðíîå, íå äîæäåìñÿ. – Æàííà ó âàñ áûâàåò? – ñïðîñèë îí, óõîäÿ îò áåñïåðñïåêòèâíîé òåìû. – Áûâàåò, ÷òî æ åé íå áûâàòü! Êîãäà ïîñïåâàþò âèøíè, êëóáíèêà. Ðàíüøå ÿ ñàìà, áûâàëî, åé ðâàëà, à òåïåðü óæ íå ìîãó, ëàçèò ïî äåðåâüÿì ñàìà. À â äðóãîå âðåìÿ ÷åãî æå åé áûâàòü? Ìû ñ äåäîì ñòàðûå, ñ íàìè íå ïîâåñåëèøüñÿ. Èíîé ðàç ïîçâîíèò

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

ïî òåëåôîíó, ñ Íîâûì ãîäîì èëè ñ Ìàåì ïîçäðàâèò, – è çà òî ñïàñèáî. – ×òî òàì ó íåå ñ çàìóæåñòâîì? – Íó, òû äîëæåí ïîíèìàòü ëó÷øå ìîåãî. Æàííà åñòü Æàííà: ïîåñòü, ïîñïàòü, íàðÿäèòüñÿ, íàêðàñèòüñÿ, òåëåâèçîð ïîñìîòðåòü... – Áîëüøèíñòâî òàê ñåé÷àñ æèâóò, – ýòî îòåö ñêàçàë, ìîë÷àâøèé äî ñèõ ïîð. – Êòî çíàåò, ìû âåäü áîëüøèíñòâà íå çíàåì, – ìàòü íèêîãäà íå ñîãëàøàëàñü ñ “äåäîì”, õîòÿ òîò è íå íàñòàèâàë íà ñâîèõ îöåíêàõ è çàêëþ÷åíèÿõ. Êàêèå îíè ðàçíûå, äóìàë Àëåêñåé! È íèêîãäà íå ññîðèëèñü, íèêîãäà â äîìå íå áûëî ïåðåïàëîê, – êàê îíè ñóìåëè? Î íàñ ñ áðàòîì äóìàëè? Èëè âå÷íàÿ ãîòîâíîñòü îòöà óñòóïèòü, ñîãëàñèòüñÿ, ñäåëàòü òàê, êàê õîòåëîñü åãî âñåãäà áóíòóþùåé ñóïðóãå? Áîëåå ñîðîêà ëåò òàêîé æèçíè – ðàäè ÷åãî? Àëåêñåþ ïðèõîäèëîñü âèäåòü îòöà íà ðàáîòå: – ñòðîãèé, âëàñòíûé, ðàçãîâàðèâàþùèé î÷åíü ïîíÿòíî è ëàêîíè÷íî, òðåáîâàòåëüíûé è íåóñòóï÷èâûé â ãëàâíîì. À äîìà – ïîêîðíûé ìîë÷óí, ñîãëàñíûé âî âñ¸ì ñ æåíîé. Ëèøü ñòàâ ñîâñåì âçðîñëûì, Àëåêñåé ïîíÿë, ÷òî îòåö ñîõðàíèë äî ñòàðîñòè òå ÷óâñòâà, èñêðåííîñòü è ñèëà êîòîðûõ ïîêîðèëè êîãäà-òî, ïîëâåêà íàçàä, ñåðäöå âçáàëìîøíîé åãîçû, êàòåãîðè÷íîé è îò÷àÿííîé, êàêîé, ïî âîñïîìèíàíèÿì, æèâóùèì â ñåìüå, áûëà â ìîëîäîñòè ìàòü. Âìåñòå ñ áðàòîì è ïëåìÿííèêîì Àëåêñåé ïðèâåë â ïîðÿäîê ñâîé “Æèãóëü”, òåðïåëèâî äîæèäàâøèéñÿ òðè ãîäà â òåìíîì ãàðàæå. Ñíà÷àëà ïîåõàë ê òåùå. Ïðè âñòðå÷àõ ñ ðîäèòåëÿìè æåíû Åâñååâ áûë âñåãäà íàñòîðîæå, êàê äèïëîìàò íà îòâåòñòâåííûõ ïðèåìàõ. Òåùó è òåñòÿ îí íàçûâàë ïî èìåíè-îò÷åñòâó, âèçèòàìè íå íàäîåäàë è êðåïêî ïîìíèë, ÷òî â òàéíèêàõ ñâîèõ ñåðäåö ýòè ëþäè åãî íå ïðèçíàëè. – Çäðàâñòâóé, Àëåøåíüêà! – ñêàçàëà òåùà, äåëàÿ íåîïðåäåëåííîå äâèæåíèå íàâñòðå÷ó, òî ëè æåëàÿ îáíÿòü, òî ëè ïûëèíêó ñìàõíóòü ñ åãî áåëîé òåííèñêè. – Êàê òû õîðîøî âûãëÿäèøü! Ñíèìàé îáóâü, ïðîõîäè. Âîò çäåñü îñòîðîæíî, øêàô÷èê ñòàë ÷òîòî ïîêà÷èâàòüñÿ, õðóñòàëü íèêàê íå ïåðåñòàâëþ. Íó, êàê òàì Íèíî÷êà? Äîëåòåëà áëàãîïîëó÷íî? Óæå ðàáîòàåò, áåäíåíüêàÿ? Ïîãîäà ýòèì ëåòîì áûëà íåâàæíàÿ. Åâñååâ ïåðåäàë ÷óêîòñêèé ãîñòèíåö – êîï÷åíîãî ãîëüöà è áàíî÷êó êåòîâîé èêðû, êîòîðóþ åìó óäàëîñü êóïèòü â ìîñêîâñêîì ðåñòîðàíå. Ïîñïðàøèâàë î ñàìî÷óâñòâèè, î äåëàõ è ñîáðàëñÿ óõîäèòü. Óæå îò ïîðîãà ñïðîñèë: – Êàê òàì Æàííà? – Ôåäåíüêà ïîåõàë ê Æàííî÷êå, ïîìî÷ü òàì íàäî: íåâåñåëàÿ æèçíü ó íàøåé âíó÷åíüêè. Ìóæ äà ñâåêðîâü – â îäèí ãîëîñ: íè÷åãî íå óìååò, íå æåëàåò. Ïðåäñòàâëåíèå òàêîå, ÷òî ìîëîäàÿ æåíà äîëæíà ìåòåîðîì ïî äîìó íîñèòüñÿ, êàê ðîáîò. Çàõîäè êàêíèáóäü, ïîñèäèøü ñ Ôåäåíüêîé, à òî îí ìåíÿ çàðóãàåò, ÷òî ÿ íå óäåðæàëà òåáÿ. Ïèòü åìó, ïðàâäà, íåëüçÿ íè÷åãî: ñîâñåì ïëîõîå ñåðäå÷êî. – ß âðîäå òîæå àëêîãîëèêîì íå ñòàë. ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


59 – Íó ÷òî òû, Êîëåíüêà... – ß âåäü çà ðóëåì, – Åâñååâ âèíîâàòî óëûáíóëñÿ è ñïðîñèë î ãëàâíîì: – Òàèñèÿ Ïàâëîâíà, ÷òî òàì ó Íèíû ñ Æàííîé íå ñëàäèëîñü? Òåíü ïðîáåæàëà ïî õîëåíîìó ëèöó òåùè. Íàâåðíîå, ãàäàåò, ÷òî ìîæíî ñêàçàòü, ÷åãî íåëüçÿ, ïîäóìàë Åâñååâ. Íî òåùà, íà óäèâëåíèå, ñêàçàëà âñ¸. Äà, Æàííà òÿæêî îáèäåëà ñâîþ ìàìó. Äåíüãè åé äàâàé, ñòàðóõà, à â ñåìüþ íå ñóéñÿ, ñàìè äîãîâîðèìñÿ. – Êîíå÷íî, ýòîò äóðà÷îê, ìóæ, â ÷åì-òî ïðàâ, – íåîæèäàííî ñêàçàëà òåùà íà ïðîùàíèå. – Õîçÿéêà èç Æàííû ïîêà åùå íå ïîëó÷àåòñÿ. Íî íàäî æ è ïîìîãàòü äåâî÷êå, à íå òîëüêî ðóãàòü è òðåáîâàòü. Ó÷èòü, â êîíöå êîíöîâ: îí âåäü ñòàðøå å¸ íà òðè ãîäà. – Íó è ÷òî, Ôåäîð Ñòåïàíîâè÷ õîäèò ê âíó÷êå ó÷èòü æèòüþ-áûòüþ? – Òåáå ñìåøíî, à áåäíóþ Íèíî÷êó “Ñêîðàÿ ïîìîùü” îòõàæèâàëà, êîãäà îíà âåðíóëàñü îò äî÷åðè. – Âû ìíå ñêàæèòå ñàìîå ãëàâíîå: Æàííà äîâîëüíà? Íå ñîáèðàåòñÿ íà ×óêîòêó? Íå ïðîñèò å¸ ñïàñàòü? – Îíà ïðîñèò äåíåã, – ãðóñòíî ñêàçàëà òåùà. – Äåíüãè åé íóæíû. Ýòî ìû î÷åíü õîðîøî çíàåì è îùóùàåì. – À âû çíàåòå êîãî-òî, êîìó íå íóæíû? – Åâñååâ ðàçîçëèëñÿ. – Òû ïðîñèë ðàññêàçàòü, ÷òî ó Íèíû ñ Æàííîé, ÿ ñêàçàëà, – îòâåòèëà òåùà îáèæåííî. – Èçâèíèòå, Òàèñèÿ Ïàâëîâíà. Íî ìíå êàæåòñÿ, ÷òî âû çðÿ äàåòå èì ñâîè äåíüãè. Ïóñòü åäóò ðàáîòàòü â Àðêòèêó, íà Øïèöáåðãåí, íà Íîâóþ Çåìëþ, ïîðàáîòàþò òàì – è äåíüãè áóäóò. – Òû ãîâîðèøü âñ¸ ïðàâèëüíî... Òîëüêî Æàííà è ñàìà óìååò ïðàâèëüíûå ñëîâà ïðîèçíîñèòü. Ëó÷øå íàñ ñ Ôåäåíüêîé. Ìîæåò, îíà è òåáÿ ïåðåãîâîðèò. Ïîïðîáóé. Åâñååâ íå ñòàë ïðîáîâàòü. Ñãîðÿ÷à ìîã íàãðóáèòü ìîëîäûì. Åìó íå õîòåëîñü äåëàòü ýòîãî, ïî ðàçíûì ïðè÷èíàì, íî â îñíîâíîì ïîòîìó, ÷òî òàì, íà äðóãîé ñòîðîíå çåìëè, ñòðàäàëà æåíùèíà, êîòîðóþ îáèäåëà, îòòîëêíóëà äî÷ü è êîòîðàÿ óæå ãîòîâà áûëà âñ¸ ïðîñòèòü, ëèøü áû ïðèøëî îò äî÷åðè ïèñüìî èëè ñîñòîÿëñÿ òåëåôîííûé ðàçãîâîð, ëèøü áû íàïèñàëà èëè ñêàçàëà ýòà ìîëîäàÿ è öâåòóùàÿ: “Ìàìî÷êà, òû èçâèíè, ÿ – äóðà è íàõàëêà. Ïðîñòî ìíå íóæíû áûëè äåíüãè, î÷åíü íóæíû, à òû îòêàçàëà. Íó, ñîãëàñèñü, ÷òî òû áåç íèõ ìîãëà îáîéòèñü, à ÿ âîò çàëåçëà â äîëãè. ß âåäü òîëüêî íà÷èíàþ æèòü, è íå âñ¸ ïîëó÷àåòñÿ. Ðàçâå òåáå æàëü äëÿ ìîåãî ñ÷àñòüÿ êàêóþ-òî ñîòíþ? ß, êîãäà ñòàíó íà íîãè, âîçâðàùó òåáå âñå äîëãè. Íó, íå âñå, ìîæåò. Âñå òðóäíî, êîíå÷íî. ß ñâîèì äåòÿì èõ îòäàì. Êàê âñå ðîäèòåëè, êàê òû ñàìà. ß ïîíèìàþ, ÷òî íå â äåíüãàõ ñ÷àñòüå, ìàìà, íî ÿ òàê ïðèâûêëà ê âàøåé ïîìîùè è ñîâñåì íå óìåþ áåç äåíåã. Èçâèíè”. Òàêèå îáúÿñíåíèÿ ïðèäóìûâàë â ìûñëÿõ ñâîèõ Àëåêñåé, íî çíàë, ÷òî â äåéñòâèòåëüíîñòè íè÷åãî

ïîõîæåãî íå áóäåò. Âïîëíå âîçìîæíî, ÷òî íå âûäåðæèò îí ñïîêîéíîãî òîíà, è Æàííà îòïðàâèò â Ïåâåê ìàòåðè ïèñüìî ñî ñëîâàìè: “Çà÷åì òû åùå è Åâñååâà ïðèñëàëà êî ìíå? ×òîáû ðàçëèâàëñÿ çäåñü ñâîèìè íðàâîó÷åíèÿìè? Âûñëóøèâàé èõ ñàìà, åñëè òåáå ýòî íðàâèòñÿ, à ÿ óæå äàâíî âûøëà èç äåòñêîãî âîçðàñòà”. Åâñååâ ïîíèìàë, ÷òî âèçèò Æàííå íàíåñòè íàäî: ïðèâåò îò ìàòåðè ïåðåäàòü, ïîçíàêîìèòüñÿ ñ çÿòåì, âûïîëíèòü, â êîíöå êîíöîâ, îáåùàíèå, äàííîå Íèíå. È âñå æå ïîêà íå øåë, íå åõàë. Ðàíî óòðîì îí ïðîñûïàëñÿ è ñðàçó âñòàâàë. Ñîëíöå åùå òîëüêî-òîëüêî âûïîëçàëî èç-çà âûñîòíûõ çäàíèé, íåäàâíî âûñòðîåííûõ â âîñòî÷íîì ìèêðîðàéîíå, – áîëüøîå, îðàíæåâîå, ïðèïëþñíóòîå ñâåðõó è ñíèçó. Âîñõîä âñòðå÷àëà ðàäîñòíîé ïåñíåé âîðîáüèíàÿ øàíòðàïà â ñàäó è ñêâîðåö, âîò óæå íåñêîëüêî ëåò ïîäðÿä ïðèëåòàþùèé èç þæíûõ çàìîðñêèõ çèìîâîê â ñâîé äîìèê. Óçíàâàëè ñêâîðöà ïî ìÿóêàíèþ, êîòîðûì ïåðåìåæàë îí ñâîè ïåñíè. Åâñååâ ïîìîãàë îòöó â ñàäó è ó âèíîãðàäíûõ êóñòîâ. Âûçûâàëñÿ ñáåãàòü èëè ñúåçäèòü â ìàãàçèí. Ðåìîíòèðîâàë âîäîïðîâîä, ðàäèî. Íà þã íå òîðîïèëñÿ. Ãîðîä ìåíÿë ñâîé îáëèê, ïåðåñòðàèâàëñÿ, òÿíóë â íåáî ýòàæè, åãî ñòàðûå êâàðòàëû è ðàéîíû ñòàíîâèëèñü íåóçíàâàåìûìè ïîñëå òðåõ ëåò ðàçëóêè. Åâñååâ ÷àñòî çàåçæàë íà íîâîñòðîéêè, ïûòàÿñü âîññòàíîâèòü â ïàìÿòè, êàê áûëî ðàíüøå. Êàê-òî ïðîåõàë ïåðåóëêîì, êîòîðûé ïîêàçàëñÿ åìó íåîáû÷íî çíàêîìûì. È êîãäà ïîíÿë, ãäå îí, íå ñìîã íå îñòàíîâèòü ìàøèíó âîçëå ïîêîñèâøåãîñÿ ñòàðîãî äîìà. Äîì óìèðàë, äðÿõëûé è îáîäðàííûé, âåðîé è ïðàâäîé ïðîñëóæèâ ñâîèì õîçÿåâàì ìíîãèå ãîäû, ïåðåæèâ ñ íèìè áîìáåæêè è àðòîáñòðåëû Îòå÷åñòâåííîé âîéíû, äîæäè, ãðîçû, ãðóñòíûå çèìû. Äîì áûë îáðå÷åí, âñå æèëüöû óøëè èç íåãî. Ãëèíîáèòíûå ñòåíû èñêðèâèëèñü, óáîãàÿ êðîâëÿ ïðîâàëèëàñü â íåñêîëüêèõ ìåñòàõ. Ó ÷åðíûõ îêîííûõ ïðîåìîâ ãðóñòíî øåëåñòåëà ëèñòâîé âûñîêàÿ ñòàðàÿ àêàöèÿ, ïðîñòîðíûé äâîð, íåóõîæåííûé, çàáðîñàííûé ðóõëÿäüþ, ìóñîðîì, çàðîñ áóðüÿíîì. Âïðî÷åì, è àêàöèÿ, è òðàâà òîæå áûëè îáðå÷åíû. Ãðîìàäû áëî÷íûõ è êèðïè÷íûõ äîìîâ íàñòóïàëè íà ñòàðûé ðàéîí ãîðîäà, íåêîãäà áûâøèé îêðàèííûì, ïîãëîùàëè ñàäû è îãîðîäû, ñúåäàëè ñòàðûå ãëèíîáèòíûå õàòû, ñàðàè, ëåòíèå êóõíè, çåëåíûå äâîðèêè. Çåìëÿ çàëèâàëàñü ïîñëå ñòðîèòåëüñòâà àñôàëüòîì, âûñàæèâàëèñü íîâûå äåðåâüÿ è êóñòû. Íå âûõîäÿ èç ìàøèíû, Àëåêñåé ãëÿäåë íà îáðå÷åííûé äîì, à âèäåë çàñòåêëåííûå ïåðåïëåòû, çàíàâåñêè, ïîáåëåííûå íàðÿäíûå ñòåíû. Êîãäà-òî îí ïðèõîäèë ñþäà òàê ÷àñòî, ÷òî ìîã ñ çàêðûòûìè ãëàçàìè ïðîéòè ïî äâîðó, êîðèäîð÷èêó, ïî ìàëåíüêèì êîìíàòêàì, â êîòîðûõ æèëà ñ ìàòåðüþ è ìëàäøåé ñåñòðîé äåâóøêà ïî èìåíè Òîíÿ. Òîíå÷êà, Òîøêà, Àíòîí...

Ïðîäîëæåíèå ñëåäóåò


60

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

Àííà ÄÀÂÛÄÎÂÀ Äàíà ÎËÅÉÍÈÊÎÂÀ

À. Äàâûäîâà.

Ä. Îëåéíèêîâà Àííà Äàâûäîâà. Ðîäèëàñü äàâíî, â ýêçîòè÷åñêîì ãîðîäå Ôåðãàíà â ðàéîíå ãîðíîãî Óçáåêèñòàíà.  Êðèâîé Ðîã ïðèåõàëà ñ ðîäèòåëÿìè 30 ëåò íàçàä è æèâó ïîíûíå. Ðàáîòàþ óæå 15 ëåò ðàäèî – è òåëåæóðíàëèñòîì íà «Ðóäàíå».  ñîàâòîðñòâå ñ Äàíóòîé Îëåéíèêîâîé â 2005 ãîäó íàïèñàëà ïðèêëþ÷åí÷åñêèé ðîìàí «Çàäà÷à ñ îäíèì èçâåñòíûì», êîòîðûé áûë  íàïå÷àòàí â àëüìàíàõå «Ñàêñàãàíü». Ñ÷èòàþ, ÷òî ðàáîòà â ñîàâòîðñòâåü – ýòî ïîòðÿñàþùåå çàíÿòèå, êîãäà åñòü íàñòîÿùàÿ äðóæáà. Äàíà Îëåéíèêîâà. Òåëåæóðíàëèñò, áîëåå 10 ëåò ðàáîòàþ â òåëåðàäèîêîìïàíèè “Êðèâîðîæüå”. Ïèøó êíèãè  äàâíî, à â òàíäåìå ñ Àíåé Äàâûäîâîé – âòîðîå ïðîèçâåäåíèå, íî îòíþäü íå ïîñëåäíåå. Âäâîåì ñ íåé ñþæåòû ïðèäóìûâàþòñÿ îðèãèíàëüíûå è íåñòàíäàðòíûå, è ñàìîå ãëàâíîå – ñî÷èíÿòü â ñîàâòîðñòâå ñ ÷åëîâåêîì, êîòîðûé òåáå áëèçîê ïî äóõó, âñåãäà î÷åíü èíòåðåñíî!

3/2 0 13

ÑÊÀÇÊÀ, ÐÀÑÑÊÀÇÀÍÍÀß ÎÄÍÀÆÄÛ ÇÈÌÍÈÌ ÂÅ×ÅÐÎÌ, èëè AMORES FLOREM Äàâíî ýòî áûëî, åùå â òå íåçàïàìÿòíûå âðåìåíà, êîãäà ñèÿíèå çâåçä ìîæíî áûëî ðàçãëÿäåòü äàæå äíåì. Ëþäè æèëè â ìàëåíüêèõ ñåëåíèÿõ, à ïðàâèë ìèðîì âñåìîãóùèé êîðîëü Ãàáðèýëü, æåñòêèé, ìèëîñòèâûé è ñïðàâåäëèâûé. Ýòî áûë ñåäîâëàñûé, ñòàòíûé ÷åëîâåê ñ áîëüøèìè ñèíèìè, êàê íåáî, ãëàçàìè, â êîòîðûõ, êàçàëîñü, îòðàæàëàñü  âñÿ ìóäðîñòü ëþäñêàÿ. È áûëà ó íåãî ñóïðóãà – êîðîëåâà Àñòðèä, ïðåêðàñíàÿ, êàê âîïëîùåíèå äíÿ è íî÷è: áåëîêîæàÿ ñ ÷åðíûìè, êàê ñìîëü, âîëîñàìè. Ãëàçà åå, ñëîâíî äâà òåìíûõ îìóòà, áûëè æèâûìè è óìíûìè, îíè ãîâîðèëè î êðàñîòå äóøè, à âûñîêàÿ ãðóäü, îñèíàÿ òàëèÿ è îáîä òÿæåëûõ áåäåð íåãëàñíî ïîâåñòâîâàëè î ñòðàñòíîñòè íàòóðû. Ýòè äâîå áûëè î÷åíü ñ÷àñòëèâû, à ñ íèìè - è âñå ïîääàííûå êîðîëåâñòâà. Íî íàñòàë äåíü, êîãäà ñîëíöå âñåîáùåãî ñ÷àñòüÿ âäðóã ïîìåðêëî.   òîò ðîêîâîé âå÷åð íàä çàìêîì íàâèñëà áóðÿ. Îíà ìåòàëàñü è áèëàñü â äâîðöîâûå ñòåêëà, çàâûâàëà è ñêðèïåëà ðàìàìè îêîí äà ïåòëÿìè äâåðåé. Äîæäü áûë íàñòîëüêî ñèëåí, ÷òî äàæå ñ î÷åíü áëèçêîãî ðàññòîÿíèÿ ëþäè íå ìîãëè ðàçëè÷èòü äðóã äðóãà. Âñå òîíóëî âî ìðàêå, êàçàëîñü, æèçíü âî äâîðöå çàìåðëà, ïîä÷èíÿÿñü ñâèðåïûì âûõîäêàì ïðèðîäû. Îäíàêî â ñàìîé äàëüíåé êîìíàòå, â ïðîñòîðíîé  ñïàëüíå êîðîëåâû, áûëî ëþäíî è øóìíî. Ñíîâàëè ñëóãè, ìåòàëèñü ïîâèâàëüíûå áàáêè, ëåêàðè è çíàõàðè, àõàëè è ñóåòèëèñü â ïîêîÿõ ïðèäâîðíûå… Òóò çàðîæäàëàñü íîâàÿ æèçíü, íî ïå÷àëüíûì áûëî ýòî ñîáûòèå. Ðîäû íàñòóïèëè ïðåæäåâðåìåííî, ïðîõîäèëè òÿæåëî, êîðîëåâà êîð÷èëàñü â ìóêàõ, íî äàæå ëó÷øèå âðà÷è êîðîëåâñòâà íå ìîãëè îáëåã÷èòü åå ñòðàäàíèé. Ìó÷åíèÿ êðàñàâèöû ïåðåäàëèñü âîçëþáëåííîìó, è êîðîëü, íå çíàÿ ñíà è ïîêîÿ, òåíüþ ìåòàëñÿ âäîëü êðåïîñòíîé ñòåíû, ïðèçûâàÿ íà ïîìîùü âñå ñèëû ïðèðîäû. Íî òùåòíî. Âñå ïðèäâîðíûå ìåäèêè, ñòàëêèâàÿñü ñ âëàñòåëèíîì, èñïóãàííî ïðÿòàëè ãëàçà è òîðîïèëèñü èñ÷åçíóòü ñ ãëàç. Îò÷àÿâøèñü, êîðîëü Ãàáðèýëü îòäàë ïðèêàç ïîçâàòü ãîñòüþ, êîòîðîé áîÿëèñü, êàê îãíÿ, âñå ëþäè êîðîëåâñòâà, – êîëäóíüþ Ìåãàí èç òåìíûõ ëåñîâ. Íî òà, áðîñèâ îäèí ëèøü âçãëÿä íà èçìó÷åííóþ êîðîëåâó Àñòðèä, ìîë÷à ïîêà÷àëà ãîëîâîé: ïîçäíî. È íèêòî íå çàìåòèë, êàê ñêîëüçíóëà ïî ãóáàì âåäüìû çìåèíàÿ óëûáêà: Îíà ñàìà äàâíî è áåçíàäåæíî áûëà âëþáëåíà  â ñèíåãëàçîãî êîðîëÿ... Áóðÿ ïðåêðàòèëàñü âíåçàïíî, ñ ïåðâûì ëó÷îì ñîëíöà.  òîò æå ìèã ñïàëüíþ êîðîëåâû îãëàñèë ïðîíçèòåëüíûé äåòñêèé ïëà÷, íî êðàñàâèöà-êîðîëåâà òàê è íå óâèäåëà ñâîå äèòÿ, åå ïîñëåäíèé ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


61 âçäîõ, êàçàëîñü, ïåðåøåë â ïëà÷ ìàëþòêè. Ñëóæàíêè è ëåêàðè ñ ðûäàíèÿìè áðîñèëèñü âîí, íî êîëäóíüÿ íå òîðîïèëàñü ê âûõîäó. Áûñòðî îãëÿíóâøèñü, Ìýãàí îòêèíóëà òåìíóþ áàðõàòíóþ ïîðòüåðó â äàëüíåì óãëó ñïàëüíè, è â êîìíàòó íåñëûøíî ïðîñêîëüçíóë ìàëåíüêèé õðîìîé ãîðáóí. Ýòî áûë ñëóæêà êîðîëåâû, äîëãèå ãîäû ïðåäàííûé õîçÿéêå äóøîé è òåëîì. Ïîêëîíèâøèñü, îí ïåðåäàë êîëäóíüå áîëüøóþ êîðçèíó, è òà, çëîáíî óõìûëÿÿñü, òîðîïëèâî ñêëîíèëàñü íàä íåé… ×åðåç ìèíóòó ãîðáóí ñêîëüçíóë çà ïîðòüåðó, îñòîðîæíî ïðèæèìàÿ ê ãðóäè ñâîþ áåñöåííóþ íîøó… Êîãäà îáåçóìåâøèé îò ãîðÿ êîðîëü âîðâàëñÿ â ñïàëüíþ ëþáèìîé, êîëäóíüÿ ïî-ïðåæíåìó ñòîÿëà âîçëå òåëà ìåðòâîé êîðîëåâû, òîëüêî âçãëÿä åå óæå áûë èíûì: èñïîëíåííûì ïîòàåííîãî òîðæåñòâà. Íî âëàñòåëèí êîðîëåâñòâà íå çàìåòèë ýòîãî. Ãàáðèýëü áðîñèëñÿ ê ñâîåé åäèíñòâåííîé è, ïîêðûâàÿ ïîöåëóÿìè õîëîäåþùåå ïðåêðàñíîå ëèöî, ñ ðûäàíèÿìè ñòàë âçûâàòü ê ñâîèì áîãàì. Íî ãëóõè áûëè áîãè… Ñêîëüêî ìèíóëî âðåìåíè: ÷àñ, äâà, à ìîæåò, ìèíóòà – íèêòî ñêàçàòü íå ìîã. Íàêîíåö êîðîëü ïîäíÿëñÿ ñ êîëåí è ñìóòíî âçãëÿíóë íà ñòðîéíóþ æåíùèíó â ÷åðíîì ïëàùå. Òà ïðîòÿãèâàëà åìó àêêóðàòíûé ïèùàùèé ñâåðòîê. - Êòî? – õîëîäíî ñïðîñèë êîðîëü. Åãî ìûñëè, êàçàëîñü, áûëè äàëåêè îòñþäà… - Ó Âàñ ÷óäåñíàÿ äî÷ü, Âàøå Âåëè÷åñòâî, - ïî÷òèòåëüíî îòâåòèëà êîëäóíüÿ, îòêðûâàÿ ïîêðûâàëî. Íà ñâåò ïîÿâèëîñü áåëîêóðîå îáëàêî âîëîñ è ñìîðùåííîå êðàñíîå ëè÷èêî ñ ìóòíî-ãîëóáûìè ãëàçàìè. - Î! Íåò, íåò! ß äóìàë, òû áóäåøü ïîõîæà íà íåå.. Î, Àñòðèä… - åëå ñëûøíî ïðîñòîíàë êîðîëü è, äàâÿñü ðûäàíèÿìè, âûáåæàë ïðî÷ü... Óñìåõàÿñü, Ìýãàí ïåðåäàëà ðåáåíêà âåðíóâøèìñÿ ñëóæàíêàì è íåòîðîïëèâî ïîêèíóëà äâîðåö. Åå ìåñòü áûëà óòîëåíà… Òåì âðåìåíåì ñëóæêà êîëäóíüè, ñïîòûêàÿñü î êîðíè äåðåâüåâ, áðåë òåìíûì ëåñîì ê õèæèíå ñâîåé õîçÿéêè. Ïóòü êàçàëñÿ íåñêîí÷àåìûì, âåòêè áèëè ïî ëèöó, çàäåâàëè êðûëüÿìè ñîâû, à ãäåòî äàëåêî æàëîáíî ïîäâûâàëè âîëêè… Íî îí òàêè äîáðàëñÿ. Êîðçèíó áåðåæíî ïðèñòðîèë íà ñòîëå è, íå óòåðïåâ, çàãëÿíóë âíóòðü. Íà ðîçîâîì îäåÿëüöå, âûñòèëàþùåì äíî, ëåæàëà î÷àðîâàòåëüíàÿ ìàëþòêà ñ íåæíîé, ïîõîæåé íà áóòîí àðàâèéñêîé ðîçû, êîæåé, ÷åðíûìè, êàê ñìîëü, âîëîñàìè è ãëàçàìè, íàïîìèíàþùèìè òåìíîå ëåñíîå îçåðî. Îíè òàê ìåðöàëè ïðè îòáëåñêàõ îãîíüêà ñâå÷è, ÷òî ãîðáàòûé ñëóæêà äîëãî íå ìîã îòîðâàòü ãëàç îò ÷óäåñíîãî ìëàäåíöà. Îí âçÿë äåâî÷êó íà ðóêè è ñòàë ëàñêîâî óáàþêèâàòü. - Îñòàâü ýòó äðÿíü â ïîêîå! – ñëîâíî õëûñò, óäàðèë íàä óõîì çëîáíûé ãîëîñ õîçÿéêè, è ãîðáóí, îòøàòíóâøèñü, íåâîëüíî ïðèæàë ìàëûøêó ê ãðóäè åùå êðåï÷å. - Äà íå òðÿñèñü òû òàê! – Ìýãàí ðàçäðàæåííî øâûðíóëà ïëàù íà ðàññîõøååñÿ êðåñëî. - Óáèâàòü íå áóäåì, è â æàáó ïðåâðàùàòü – òîæå. Ìû

ñäåëàåì õóæå, – ïî ãóáàì ñêîëüçíóëà òà æå çìåèíàÿ óëûáêà. – Îòäàäèì åå íà âîñïèòàíèå â áåäíóþ ñåìüþ, îòêóäà òû âçÿë ìëàäåíöà. Òàì íàøà ïðèíöåññà õëåáíåò ëèõà! Êîðîëü íèêîãäà íå óçíàåò â çàìàðàøêå ðîäíóþ äî÷ü. Äà è óçíàâàòü íå ñòàíåò: áóäåò åìó êåì ëþáîâàòüñÿ… Êîëäóíüÿ ïîñòàðàëàñü, ÷òîáû â ñåìüå áåäíÿêîâ, êóäà ïðèñòðîèëè ìàëûøêó, íå çàìåòèëè ïîäìåíû, â ñåìüå êîðîëÿ òîæå ïðèíÿëè ïðîñòîëþäèíêó, êàê ñâîþ. Øëè ãîäû, äåâî÷êè ðîñëè. Îäíà – â ðîñêîøè, äðóãàÿ – â áåäíîñòè. Áåëîêóðàÿ äî÷ü êîðîëÿ Ìàäëåí – èìåííî òàê, êðàñèâî è èçûñêàííî, õîòåëà íàçâàòü äî÷êó êîðîëåâà Àñòðèä - áûëà äîâîëüíî ïðèâëåêàòåëüíîé äåâ÷óøêîé: âûñîêàÿ, ñ ïûøíûìè ôîðìàìè. Ïîðòèëè âñå ãëàçà þíîé ïðèíöåññû. Îíè, êàê è ñ ñàìîãî åå ðîæäåíèÿ, îñòàâàëèñü ìóòíûìè è õîëîäíûìè, êàê ó ñîííîé ðûáû. Íî ðîñêîøíûå è äîðîãèå ïëàòüÿ, ïëþñ âåñåëûé, õîòÿ è ïðîñòîâàòûé, õàðàêòåð äåëàëè åå ìèëîâèäíîé. Âíóòðè æå ñêðûâàëñÿ íàñòîÿùèé ÷åðòåíîê, êàê íè áèëèñü ó÷èòåëÿ, ïûòàÿñü ïðèâèòü âîñïèòàííèöå ïðèëè÷íûå ìàíåðû è ëþáîâü ê íàóêàì, ïðèíöåññà îñòàâàëàñü ñâîåíðàâíîé è ãðóáîé. Ïûòàëñÿ âîçäåéñòâîâàòü íà äåâî÷êó è êîðîëü, íî åãî äîáðîòà è óãîâîðû ðàçáèâàëèñü î ñòåíó ðàâíîäóøèÿ è ãîíîðà. - Òû êàê áóäòî íå ìîÿ äî÷ü! – â ñåðäöàõ áðîñèë âëàñòåëèí ïîñëå î÷åðåäíîé âûõîäêè Ìàäëåí. – Íå ìîãëà ó íàñ ðîäèòüñÿ òàêàÿ íåóïðàâëÿåìàÿ äåâ÷îíêà! - Äà êàê æå ýòî ÿ íå âàøà? Åùå êàê âàøà! – íàñìåøëèâî õìûêíóëà ïÿòíàäöàòèëåòíÿÿ ïðèíöåññà, íåáðåæíî ïîèãðûâàÿ õëûñòîì. – Êîðîëåâà - ÿ! È äåëàòü áóäó, ÷òî õî÷ó è êàê õî÷ó! – Îíà áóðàâèëà îòöà ñâîèìè ìóòíî - ãîëóáûìè ãëàçàìè. Íàãëàÿ äåâ÷îíêà âûëåòåëà èç çàëà, à êîðîëü îáåññèëåííî îïóñòèëñÿ â êðåñëî, çàêðûâàÿ ëèöî ðóêàìè. Íó, êàê ìîãëî ñëó÷èòüñÿ, ÷òî ó òàêîé äèâíîé æåíùèíû, êàê åãî ëþáèìàÿ, ðîäèëàñü ïîäîáíàÿ ÷åðòîâêà! Öåëûìè  äíÿìè þíàÿ ïðèíöåññà  íîñèëàñü ïî êîðîëåâñòâó íà ðåçâîì ñêàêóíå â ñîïðîâîæäåíèè ïîääàííûõ è ñâîèõ ìíîãî÷èñëåííûõ äðóçåé. Òî îíè âûòàïòûâàëè ïîëÿ áëèæíèõ äåðåâåíü, ñìåòàÿ ñ äîðîãè ìåëêóþ æèâíîñòü. Òî óñòðàèâàëè íî÷íûå ñêà÷êè ñ ôàêåëàìè è äî óòðà áóäèëè ëþäåé äèêèìè âîïëÿìè è ïëÿñêàìè. Âñå ïîïûòêè îòöà îáóçäàòü äèêèé íðàâ ðàçáèâàëèñü î âñïûøêè íåóïðàâëÿåìîé çëîáû è àãðåññèè. Ìàäëåí ðâàëà êíèãè, âûáðàñûâàëà â îêíî ïåðüÿ è ÷åðíèëà, à èç çàïåðòîé êîìíàòû ñáåãàëà ÷åðåç îêíî. Ïðèäâîðíûå ìåäèêè ñîâåòîâàëè êîðîëþ îñòàâèòü äåâ÷îíêó â ïîêîå, ìîë, ïåðåáåñèòñÿ-âûðîâíÿåòñÿ. Òîò ðåøèë ïðèñëóøàòüñÿ ê ñîâåòàì, à ïîòîì è âîâñå ìàõíóë íà íåå ðóêîé: ïîñëå ñìåðòè æåíû êîðîëü ïîòåðÿë èíòåðåñ ê æèçíè, êîðîëåâñòâî ìåäëåííî õèðåëî è íèùàëî áåç òâåðäîé ðóêè.  äåíü ñâîåãî 17-ëåòèÿ Ìàäëåí ðåøèëà óñòðîèòü íåáîëüøîå ïóòåøåñòâèå â äàëüíèé îò ñòîëèöû ãîðîä, è ïîñëå ïîëóäíÿ ðàçóäàëàÿ êîìïàíèÿ ñî


62 ñâèñòîì è ãèêàíüåì âûëåòåëà çà ãîðîäñêèå âîðîòà. Îáû÷íî æèòåëè, óçíàâ êîðîëåâñêóþ äî÷ü, ïðÿòàëèñü, êòî êóäà, è òåðïåëèâî æäàëè, êîãäà æå ìîëîäåæü óãîìîíèòñÿ. Íî â ýòîò ðàç âñå áûëî èíà÷å. Âî âðåìÿ î÷åðåäíîãî êóòåæà â òàâåðíå ïüÿíûå è ðàñõëÿáàííûå äåòêè ïðèäâîðíûõ ðåøèëè âåñåëüÿ ðàäè ïîèçäåâàòüñÿ íàä äî÷êîé õîçÿèíà òàâåðíû, êîòîðàÿ îáñëóæèâàëà ïîñåòèòåëåé. Äåâóøêà, ïîëó÷èâ øëåïîê ïî ìÿãêîìó ìåñòó è ïîñëåäîâàâøåå çà íèì íåïðèñòîéíîå ïðåäëîæåíèå, âûðîíèëà ïîäíîñ è, ðàçðûäàâøèñü, âûáåæàëà âî äâîð.  ýòó ìèíóòó ñ êîííîé ïðîãóëêè âåðíóëñÿ åå ðîäíîé áðàò Ðîäîìèð. Óâèäåâ ñëåçû ñåñòðû è âûÿñíèâ â ÷åì äåëî, îí ðèíóëñÿ â òàâåðíó è â ãíåâå ïåðåâåðíóë ñòîë, çà êîòîðûì ñèäåëè ïðèíöåññà ñ äðóçüÿìè. - Âîí îòñþäà! Âû íå ãîñòè, âû – âàðâàðû! Ñâîþ ñåñòðó ÿ íèêîìó îñêîðáëÿòü íå ïîçâîëþ! - Îïîìíèñü, ñûíîê! – ïîâèñ íà åãî ëîêòå ïåðåïóãàííûé îòåö Ðîäîìèðà. – Íå òðîãàé èõ, òû íå çíàåøü, íà êîãî ðóêó ïîäíÿë! - È íà êîãî æå? – íàñìåøëèâî ñóçèë ãëàçà þíîøà. – Íà íàãëûõ âûðîäêîâ? Øèïÿ, êàê ðàçãíåâàííàÿ êîøêà, Ìàäëåí ðåçêî âñêî÷èëà íà íîãè. Íåñìîòðÿ íà ïåðåâåðíóòûé ñòîë, îíà åùå ïûòàëàñü ñîõðàíèòü öàðñòâåííóþ îñàíêó, íî óäàâàëîñü ýòî ïëîõî. Âçãëÿäû èõ ñêðåñòèëèñü, è ñëîâíî èñêðà ïðîáåæàëà ìåæäó ñòàòíûì, øèðîêîïëå÷èì Ðîäîìèðîì è ïóõëåíüêîé, ôèãóðèñòîé Ìàäëåí. Íå çðÿ íà ñûíà òðàêòèðùèêà çàãëÿäûâàëèñü âñå ãîðîäñêèå äåâóøêè: ñìóãëîå ëèöî ñ âûñîêèìè, ÷åòêî î÷åð÷åííûìè ñêóëàìè, òåìíûå ÷óòü ðàñêîñûå ãëàçà, âîëåâîé ïîäáîðîäîê è ÷óòü âûñîêîìåðíàÿ óñìåøêà. Òåìíûå âîëíèñòûå âîëîñû íèñïàäàëè íà øèðîêèå ïëå÷è, ôèãóðà êàçàëàñü âûëèòîé èç áðîíçû, – Ðîäîìèð óæå èìåë ñëàâó îäíîãî èç ëó÷øèõ âîèíîâ íå òîëüêî ãîðîäà, íî è âñåé îêðóãè, åæåãîäíûå ðûöàðñêèå òóðíèðû ïðèíîñèëè þíîìó âîèíó òîëüêî ñëàâó è ïî÷åò. Ïðèíöåññà êðàñîòîé íå áëèñòàëà, íî ýòî ñ ëèõâîé îêóïàë øèêàðíûé íàðÿä, ÷óäåñíûå âîëîñû è äåðçêèé íðàâ. Íåñêîëüêî ñåêóíä îíè áóðàâèëè âçãëÿäàìè äðóã äðóãà, ïîòîì Ìàäëåí ïëîòîÿäíî óñìåõíóëàñü, ñëîâíî êîøêà, óâèäåâøàÿ áîëüøîé ãîðøîê ñìåòàíû. - Íó ÷òî æ, – ïðîìóðëûêàëà äåâóøêà, íåáðåæíî îòâîðà÷èâàÿñü îò Ðîäîìèðà, – ðàç òàêîé õðàáðûé, áóäåøü ìîèì òåëîõðàíèòåëåì. È íå ñïîðü! – ïðèêðèêíóëà êàïðèçíî. – Òû äîëæåí ìåíÿ ñëóøàòüñÿ, ïîòîìó ÷òî ÿ – òâîÿ áóäóùàÿ êîðîëåâà! - Êîðîëåâà…. Êîðîëåâà… – ïðîøåëåñòåëî ïî òàâåðíå, è ïîñåòèòåëè äðóæíî îïóñòèëèñü íà êîëåíè. Âñå, êðîìå Ðîäîìèðà. Þíîøà ðàñòåðÿííî ñìîòðåë íà êðàñîòêó, íå â ñèëàõ ïîâåðèòü, ÷òî ñòîëêíóëñÿ èìåííî ñ ïðèíöåññîé, î êîòîðîé äàâíî øëà íå ëó÷øàÿ ñëàâà. Âïðî÷åì.. Îí ðåøèòåëüíî òðÿõíóë ãîëîâîé: ïî÷åìó áû íåò? Ïòèöà óäà÷è ïðîñòèðàåò ñâîå êðûëî ëèøü ðàç â æèçíè, è íàäî õâàòàòüñÿ çà íåãî áåç ñîìíåíèé è êîëåáàíèé. Îí âûïðÿìèëñÿ è øàãíóë íàâñòðå÷ó Ìàäëåí. “ß ãîòîâ!” -

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

òâåðäî áðîñèë, ãëÿäÿ åé â ëèöî. Ïðèíöåññà ïîñìîòðåëà â ýòè íàñìåøëèâûå ãëàçà è âäðóã îñîçíàëà, ÷òî íå ñìîæåò ïðîæèòü è äíÿ áåç ýòîãî âçãëÿäà è ýòîé óëûáêè. Êàê â òóìàíå, îòäàâàëà ïðèêàçû è ñîáèðàëàñü â äîðîãó. Îáðàòíûé ïóòü ïîêàçàëñÿ â äâà ðàçà êîðî÷å, âïðî÷åì, êîìïàíèÿ òàê ãíàëà ëîøàäåé, ÷òî îí äåéñòâèòåëüíî áûë êîðî÷å… Íî÷ü êðàñàâåö Ðîäîìèð ïðîâåë â ñïàëüíå ïðèíöåññû. Øèëà â ìåøêå íå óòàèøü, è íàóòðî óæå âåñü äâîðåö çíàë ýòó íîâîñòü. Êîðîëü, íå ìåøêàÿ, âåëåë ïîçâàòü äî÷ü è, îáðóøèâ íà åå ãîëîâó ãðîìû è ìîëíèè, âåëåë ñðî÷íî ãîòîâèòüñÿ ê çàìóæåñòâó ñ ïðèíöåì èç ñîñåäíåé ñòðàíû. Íî òà çàêàòèëà òàêîé ñêàíäàë, ÷òî ïðèäâîðíûå çàòêíóëè óøè, à ïîòîì ñî âñåõ íîã êèíóëèñü ïðî÷ü èç òðîííîãî çàëà. Î ãðîìîãëàñíîé ïðèíöåññå è åå óìåíèè îòìåííî ðóãàòüñÿ íà âñå ëàäû õîäèëè ëåãåíäû. Íèêòî èç ñëóã èëè ó÷èòåëåé íå îñìåëèâàëñÿ êîãäà-ëèáî âñòóïàòü ñ ìóòíîãëàçîé Ìàäëåí â ïåðåïàëêó. - Ñåãîäíÿ æå îòêàæó âñåì æåíèõàì! – âèçæàëà, òîïàÿ íîãàìè, ïðèíöåññà. – Îí áóäåò ìîèì ìóæåì, êîðîëåì, âîò! È ïëåâàòü ÿ õîòåëà è íà òåáÿ, è íà ìíåíèå âñåõ îñòàëüíûõ, è íà òî, ÷òî îí ïðîñòîëþäèí! ß õî÷ó òîëüêî åãî! Ïîíÿòíî? À åñëè áóäåøü ïðîòèâèòüñÿ – íå îòåö òû ìíå âîâñå! Êîðîëü ïîïûòàëñÿ ÷òî-òî ñêàçàòü, íî ãóáû íå ñëóøàëèñü. Ðóêè çàíåìåëè, ãðóäü ñòàëî æå÷ü îãíåì. Ïîïûòàëñÿ ïîçâàòü íà ïîìîùü, íî íå ñìîã. Âëàñòåëèí ñòàë ìåäëåííî ñïîëçàòü ñ òðîíà, ïðèæèìàÿ ëàäîíü ê ñåðäöó, íî ïðèíöåññà ýòîãî óæå íå âèäåëà. Òîïíóâ íîãîé, äåâóøêà âûëåòåëà çà äâåðü, íà ïðîùàíèå òàê ãðîõíóâ åþ îá êîñÿê, ÷òî ñòàëà îñûïàòüñÿ ëåïíèíà. Êîðîëü ïîíÿë, ÷òî íàñòàë åãî ïîñëåäíèé ÷àñ, íèêòî íå ïðèäåò íà ïîìîùü, ñëóãè íå õîòÿò ñòàòü ñâèäåòåëÿìè ñêàíäàëà è â áëèæàéøåå âðåìÿ íå ïîÿâÿòñÿ.  íå÷åëîâå÷åñêîì óñèëèè óìèðàþùèé ïðîòÿíóë ðóêó ê òåïëîìó ëó÷ó ñîëíöà. - Ïðîñòè ìåíÿ, Àñòðèä - ëþáèìàÿ… ß íå ñóìåë âîñïèòàòü òâîþ äî÷ü íàñòîÿùåé êîðîëåâîé. Îíà – ðàçâðàòíàÿ, êàïðèçíàÿ äåâ÷îíêà, êîòîðàÿ ïîòàêàåò ñâîèì ñòðàñòÿì. Íåò òàì ëþáâè, òîëüêî ïîõîòü… È ýòîò ìàëü÷èøêà-ïðîñòîëþäèí æàæäåò òîëüêî âëàñòè, íàøà äî÷ü åìó íå íóæíà. Ïðîñòè, ÿ òàê è íå ñìîã ïîëþáèòü åå, ñëèøêîì âûñîêîé áûëà öåíà åå ðîæäåíèÿ. Ïóñòü ñóäüáà ðåøèò çà ìåíÿ. À ÿ… ÿ èäó ê òåáå, ðîäíàÿ… âåäü òîãäà, ó àëòàðÿ, ÿ ïîêëÿëñÿ, ÷òî áóäó ñ òîáîé âñåãäà – è â áåäå, è â ðàäîñòè… ×åðåç ïîë÷àñà â òðîííûé çàë îñìåëèëñÿ ðîáêî çàãëÿíóòü ãëàâíûé ìèíèñòð, è âñêîðå âåñü çàìîê îãëàñèëñÿ æàëîáíûìè âîïëÿìè: ÷åðíîé ïòèöåé ïîíåñëàñü ïî ñòðàíå âåñòü î ñìåðòè ëþáèìîãî âñåìè âëàäûêè… * * *  ýòî âðåìÿ â ñåëåíèè ïîä ãîðîé, â ñåìüå ñòàðîãî Ìèõåëÿ ïîäðàñòàëà êðàñàâèöà äî÷ü, êîòîðàÿ, êàê è ïðèíöåññà Ìàäëåí, íå áûëà ïîõîæà íà ñâîèõ ðîäèòåëåé. ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


63 - Ýé, Àëèÿ! Ïðèíåñè ìíå âåäðî ñ ïîìåòîì! Î Ãîñïîäè, îïÿòü â îáìîðîêå! ×òî çà áåëîðó÷êà âûðîñëà! Ãîðå ìíå ñ òîáîé îäíî! Ãíåâíûå âîïëè íåñëèñü èç ñàìîãî áåäíîãî â ñåëåíèè äâîðà: âñå ñîñåäè çíàëè, ÷òî ýòî ñòàðûé Ìèõåëü ïûòàåòñÿ ó÷èòü óìó-ðàçóìó ñâîþ äî÷ü. Äåâ÷îíêà è âïðàâäó íå óäàëàñü: íè â äîìå ïðèáðàòü, íè ñêîòèíó íàêîðìèòü, íè åäó ïðèãîòîâèòü. Ñ äåòñòâà òàêàÿ áûëà. Äðóãèå äåâ÷óøêè ïî õîçÿéñòâó ñóåòÿòñÿ, ìàòåðÿì ïîìî÷ü ñòàðàþòñÿ – à ýòîé òîëüêî áû â óãîëêå ñèäåòü äà êíèæêè ÷èòàòü. Êíèãè äàâàëè åé ìîíàõèíè. Òî â ñàäó óñòðîèòñÿ ïîä äåðåâîì è ñ öâåòàìè ðàçãîâàðèâàåò... Îäíî ñëîâî – ÷óäíàÿ! Ïðàâäà, âíåøíîñòüþ ñóäüáà íå îáèäåëà: ñòðîéíàÿ, òåìíîãëàçàÿ, ôèãóðêà – êàê ñòàòóýòî÷êà. Äà òîëüêî ïàðíÿì õîçÿéêà õîðîøàÿ íóæíà, à ÷òî ñ òàêîé òîëêó… - Êàê ìàòü óìåðëà, âñå õîçÿéñòâî ìíå çàâàëèëà, áåçðóêàÿ äóðà! – ïðîäîëæàë òåì âðåìåíåì áóøåâàòü ñòàðûé Ìèõåëü.  ñåðäöàõ ïëåñíóë íà äî÷ü âîäîé èç âåäðà, è äåâóøêà, î÷íóâøèñü, ìåäëåííî ïîäíÿëàñü íà íîãè. - Õâàòèò óæå ïðèòâîðÿòüñÿ! Ëèøü áû íå ðàáîòàòü! – áóð÷àë ìóæ÷èíà, âûòèðàÿ ìîêðîå îò ïîòà çàãîðåëîå ëèöî. Åãî ìóòíî-ãîëóáûå ãëàçà ãíåâíî áëèñòàëè. - Ïðîñòèòå, îòåö, ÿ íå õîòåëà... – ðîáêî çàáîðìîòàëà Àëèÿ, îäåðãèâàÿ ìîêðîå ïëàòüå. – ß ñåé÷àñ âñå ñäåëàþ… - Ëàäíî, ñäåëàëà óæå! – áóðêíóë çëîáíî ñòàðèê. – Íå õî÷åøü ñ íàâîçîì âîçèòüñÿ – ñõîäè õîòü çà âîäîé: îáåä âàðèòü íàäî. Äà ñìîòðè â ðåêó íå óïàäè, êàê â ïðîøëûé ðàç! Äåâóøêà êèâíóëà è ïî÷òè ïîëåòåëà âíèç ê ðåêå, áàðàáàíÿ æåëåçíûìè ïóñòûìè âåäðàìè. Åé íðàâèëîñü ëþáîâàòüñÿ ðåêîé, ñìîòðåòü íà âîäó è ìå÷òàòü. Íó ïî÷åìó åå íèêòî íå ïîíèìàåò? Ñîñåäè ñìåþòñÿ íàä íåé, ëþäè íå õîòÿò âèäåòü, êàê êðàñèâà ýòà ðåêà, ëåñà è ïîëÿ. À êàê ÷óäåñíî ðàçáðàñûâàåò ëó÷è óòðåííåå ñîëíöå, êàê òðîãàòåëüíî ðàñïóñêàþòñÿ íà ðàññâåòå öâåòû… Àëèÿ è ñàìà íàïîìèíàëà äèêîâèííûé öâåòîê: äëèííûå òåìíûå ëîêîíû îáðàìëÿëè áåëîñíåæíîå ëè÷èêî ñ àêêóðàòíûì íîñèêîì, ÷óâñòâåííûìè àëûìè ãóáàìè è òåìíûìè, êàê îìóò, ãëàçàìè… - Àëèÿ! Òû äàëåêî ëè? Íå áîèøüñÿ èäòè îäíà? – îêëèêíóëà äåâóøêó ñîñåäêà. - À âäðóã øïèîíû? Òà â îòâåò ëèøü íåîïðåäåëåííî ïîæàëà ïëå÷àìè, íå ñáàâëÿÿ øàã. À ïðè÷èíû âîëíîâàòüñÿ ó ëþäåé äåéñòâèòåëüíî áûëè. Ïîñëå ñìåðòè êîðîëÿ íåêîãäà áëàãîäàòíûé êðàé íà÷àë óâÿäàòü, íàáåãè íåïðèÿòåëÿ ñòàëè ÷àñòûìè è íàãëûìè. Êîðîëåâñêîå âîéñêî õîòü è áûëî áîëüøèì, äà òîëêó îò íåãî íèêàêîãî íå íàáëþäàëîñü. Íàçíà÷åííûé âîåíà÷àëüíèêîì ëþáîâíèê þíîé êîðîëåâû Ðîäîìèð äàâíî çàáðîñèë ñâîè îáÿçàííîñòè.  çàìêå öàðèë ðàçâðàò, Ðîäîìèð è Ìàäëåí çàâåëè ãàðåìû: ìóæñêîé è æåíñêèé. Ñëîâî “ëþáîâü” òàì áûëî ïîçàáûòî, âåçäå öàðèëè çàáðîøåííîñòü è õàîñ. Ìèíèñòðû åùå ïûòàëèñü óïðàâëÿòü ñòðàíîé, íî òðóäíî ýòî áûëî äåëàòü áåç

òâåðäîé ðóêè åäèíñòâåííîãî ïðàâèòåëÿ. À öàðñòâåííîé êðàñîòêå íè äî ÷åãî íå áûëî äåëà, êðîìå âåñåëûõ îðãèé. È âñêîðå ïîñëåäîâàëà ðàñïëàòà. Ãëóáîêîé íî÷üþ â çàìîê ïðîíèê îòðÿä ëàçóò÷èêîâ è, ïîëüçóÿñü âñåîáùåé íåðàçáåðèõîé, óñòðîèë çàñàäó â ñïàëüíå êîðîëåâû. Ïüÿíûå â äûì ñòðàæíèêè íå îêàçàëè ñîïðîòèâëåíèÿ, è, âäîâîëü íàðàçâëåêàâøèñü ñ þíûìè íàëîæíèöàìè, âðàãè ðåøèëè çàõâàòèòü â ïëåí ëþáîâíèêà êîðîëåâû. Ìàäëåí íå òðîíóëè, ïîáîÿëèñü. Óòðî áûëî äëÿ íåå ñàìûì ãîðüêèì çà âñþ æèçíü: ðàçâîðîâàííûå ïîêîè, ïîêàëå÷åííûå ñëóãè, à ãëàâíîå – èñ÷åç ãîðÿ÷î ëþáèìûé Ðîäîìèð! Êîðîëåâà íàêîíåö âñïîìíèëà î ñâîèõ îáÿçàííîñòÿõ è âåëåëà äîñòàâèòü âîåííîãî ìèíèñòðà, ÷òîáû ïðîÿñíèòü ñèòóàöèþ è ïðèäóìàòü ïëàí îñâîáîæäåíèÿ ëþáèìîãî. Òåì âðåìåíåì Ðîäîìèð î÷íóëñÿ â ñûðîé è ãðÿçíîé òåìíèöå. Âðàãè ïîçàáîòèëèñü î òîì, ÷òîáû ïëåííèê íå ìîã îñâîáîäèòüñÿ: äëèííàÿ, êðåïêàÿ öåïü, âìóðîâàííàÿ â ñòåíó, íàìåðòâî çàæàëà åãî ùèêîëîòêè. Îí ìîã õîäèòü, íî âñåãî ëèøü íà íåñêîëüêî ìåòðîâ. Þíîøà ïîïûòàëñÿ ðàçîðâàòü öåïü, íî òùåòíî: ìåñòíûå êóçíåöû çíàëè òîëê â ðàáîòå. - Íå òðàòü çðÿ ñèëû, - âäðóã óñëûøàë Ðîäîìèð òèõèé, íåæíûé ãîëîñ è óäèâëåííî îáåðíóëñÿ. Ñëàáîå ïëàìÿ ôàêåëà åëå îñâåùàëî óáîãóþ êîìíàòóøêó, îäíàêî îí ñóìåë ðàññìîòðåòü çàáèâøóþñÿ â óãîë äåâóøêó. Äàæå óáîãîå ïëàòüå è ãðÿçü òþðüìû íå ìîãëè óìàëèòü åå êðàñîòû. Íî êðàñîòà ýòà áûëà íå âûçûâàþùàÿ è ÿðêàÿ, à ìÿãêàÿ, íåæíàÿ, ñëîâíî ñòðóÿùèéñÿ ñîëíå÷íûé ñâåò. - Êòî òû, äåâóøêà? – èçóìëåííî ñïðîñèë Ðîäîìèð, ñ òðóäîì äîòÿíóâøèñü äî åå òîíêîé, èçÿùíîé ðóêè. – È îòêóäà âçÿëàñü çäåñü, â ýòîì ñòðàøíîì ìåñòå? - ß - Àëèÿ, èç ñåëåíèÿ ïîä ãîðîé. Ìåíÿ çàõâàòèëè â ïëåí, êîãäà ÿ õîäèëà ê ðå÷êå çà âîäîé. Óáåæàòü íå ñìîãëà: îíè íà ëîøàäÿõ. Äîãíàëè. Ïðàâäà, îäíîãî ÿ óñïåëà îãðåòü ïàëêîé, – ïëåííèöà ãðóñòíî óëûáíóëàñü. – Ïîòîìó, íàâåðíîå, íå ïðîäàëè ìåíÿ â ðàáñòâî, à ðåøèëè çàïåðåòü çäåñü, ïîó÷èòü óìó-ðàçóìó. - ßñíî... – âçäîõíóë Ðîäîìèð, óñòðàèâàÿñü íà çåìëÿíîì ïîëó ðÿäîì ñ íåé. – Ñîâñåì îáíàãëåëè âðàãè êîðîëåâñòâà. Áåäíîå äèòÿ! - È íå äèòÿ ÿ âîâñå! - Àëèÿ, ïðèïîäíÿâøèñü, ãîðäî òðÿõíóëà ãîëîâîé. Ïî ëèöó ñêîëüçíóë îòáëåñê ôàêåëà, è ïëåííèê íåâîëüíî çàìåð, ëþáóÿñü ýòîé ñîâåðøåííîé êðàñîòîé: ÷óâñòâåííûå ãóáû, íåæíîå ëèöî, ãîðÿùèå ãíåâîì ãëàçà öâåòà ñïåëîé ñëèâû. Íåò, ñêîðåå íàïîìèíàþò îìóò: òàêèå æå ãëóáîêèå...  íèõ òàê ëåãêî óòîíóòü... Íàâñåãäà... - Çà÷åì âû íà ìåíÿ òàê ñìîòðèòå? – ïîéìàâ âçãëÿä Ðîäîìèðà, äåâóøêà èñïóãàííî îòøàòíóëàñü è ïîïûòàëàñü çàáèòüñÿ â óãîë. - Êòî âû? - Ïðîñòè, ÿ çàáûëñÿ, – ñïîõâàòèëñÿ ïëåííèê. – Òâîè ãëàçà – îíè êàê íàâàæäåíèå… Ìîå èìÿ Ðîäîìèð! Ïî÷òè êîðîëü, - þíîøà ãîðüêî ðàññìåÿëñÿ. - À ïî÷åìó “ïî÷òè”? – íå óäåðæàëàñü îò ëþáî-


64 ïûòñòâà Àëèÿ. – Òû – ïðèíö äðóãîãî ãîñóäàðñòâà? Òåáÿ óêðàëè ðàäè âûêóïà? - Íåò, ÿ íå ïðèíö, - ïîêà÷àë ãîëîâîé þíîøà. – Ïðîñòî ðûöàðü, êîòîðîìó äîñòàëàñü æàð-ïòèöà. Òî÷íåå, ýòî ÿ òàê äóìàë… Ðàññêàç íå çàíÿë ìíîãî âðåìåíè. Àëèÿ ñëóøàëà âíèìàòåëüíî, íå ïåðåáèâàÿ, à êîãäà òîò çàêîí÷èë ãîâîðèòü, âäðóã âåñåëî ðàññìåÿëàñü: - Óæ íå çíàþ, êîðîëü òû èëè íåò, íî ÿ òàêîãî êîðîëÿ íå ïðèçíàëà áû. Ïàíòàëîíû äà ðóáàøêà! Æàëü, òû ñåáÿ â çåðêàëå íå âèäåë! Þíîøà ïðåäñòàâèë ñåáå ýòó êàðòèíó è òîæå ðàñõîõîòàëñÿ. Äà óæ, õîðîø ïðàâèòåëü! Îäåæäà èçîðâàíà, âîëîñû – äûáîì, íà ñêóëå íàëèâàåòñÿ ñèíÿê… Òîëüêî êîðîíîâàòüñÿ! Îíè óæå ñìåÿëèñü âäâîåì è íèêàê íå ìîãëè îñòàíîâèòüñÿ. Ýòîò ñìåõ ñáëèæàë èõ, äàâàë íàäåæäó, ñîãðåâàë… Äàæå âîïëè ñòðàæíèêà, êîòîðûé îáåùàë ëèøèòü óæèíà, åñëè ïëåííèêè íå çàìîë÷àò, íå ìîã ïðåðâàòü ýòîò çâîí íàäåæäû. Íî âäðóã Àëèè ïðèøëî â ãîëîâó, ÷òî îíè òåïåðü âûíóæäåíû äåëèòü íå òîëüêî äóõîâíûå, íî è òåëåñíûå òÿãîòû. Ïðèäåòñÿ âìåñòå ñèäåòü, ñïàòü, åñòü, è... î, Ãîñïîäè, ñïðàâëÿòü íóæäó. Àëèÿ òóò æå çàõîòåëà óìåðåòü. Âèäèìî, Ðîäîìèð ïîäóìàë î òîì æå è ñìóùåííî îïóñòèë ãîëîâó. Ïëåííèêè íàõîäèëèñü âìåñòå è ñëåäóþùèé äåíü, è âñþ äëèííóþ íåäåëþ… ïîòîì - ìåñÿö, è âåñü ãîä. Îíè íàó÷èëèñü äåëèòü ñóõóþ ãîðáóøêó õëåáà è êóâøèí âîäû, óìûâàòüñÿ ìîêðîé ëàäîíüþ è óòåøàòü äðóã äðóãà â òðóäíóþ ìèíóòó. Íàñëàæäàëèñü áåñåäàìè â ëóííûå íî÷è, ëþáîâàëèñü ðàññâåòàìè è çàêàòàìè â êðîõîòíîì îêîøêå, äåëèëèñü ñîêðîâåííûìè ìå÷òàìè. Íèêòî íå çíàë, ïî÷åìó î íèõ çàáûëè, à ïëåííèêè íå çíàëè è ïîäàâíî, íî íàó÷èëèñü òåðïåëèâî æäàòü. Èõ, ïî êðàéíåé ìåðå, êîðìèëè è äàæå âûâîäèëè ïî î÷åðåäè èñêóïàòüñÿ.  - Çíàåøü, Àëèÿ, ó ìåíÿ âåäü íèêîãäà íå áûëî æåíùèíû-äðóãà. Òàêîãî, êàê òû: êðàñèâîãî, íåæíîãî è ìóäðîãî. Óìåþùåãî ìå÷òàòü, – êàê-òî ðàç çàäóì÷èâî èçðåê Ðîäîìèð. - Åñëè áû ìû îêàçàëèñü íà âîëå, ÿ áû, íå ñêðîþ, ïðèóäàðèë çà òîáîé. Âåäü òû - íàñòîÿùàÿ êðàñàâèöà. Æàëü, ÷òî ñóäüáà îïîë÷èëàñü ïðîòèâ íàñ… Ýòî áûëî ïåðâîå, íî äàëåêî íå ïîñëåäíåå ïðèçíàíèå Ðîäîìèðà. Îíè ïîäîëãó ìîãëè ðàññóæäàòü î ëþáâè è äðóæáå, ñïîðèòü äî õðèïîòû è êëÿòâåííî çàâåðÿòü äðóã äðóãà â ïðàâîòå. Îêàçàëîñü, ÷òî ÷èòàëè îíè îäíè è òå æå êíèãè – Ðîäîìèð òîæå íåñêîëüêî ëåò ó÷èëñÿ ïðè ìîíàñòûðå, è þíîøà ñ óäèâëåíèåì çàìåòèë, ÷òî âñå ñêó÷íûå òðàêòàòû ìóäðåöîâ â èçëîæåíèè Àëèè áûëè î÷åíü äîñòóïíûìè è äàæå èíòåðåñíûìè. Íåðåäêî ãîâîðèëè è î äðóæáå ìåæäó ìóæ÷èíîé è æåíùèíîé, è ìîëîäîé êðàñàâåö ñ óäèâëåíèåì îòìå÷àë, ÷òî æàæäà òåëåñíîãî ñáëèæåíèÿ ñ ýòîé äåâóøêîé – ñîâñåì èíàÿ. Åå õîòåëîñü ëåëåÿòü, áåðå÷ü, çàùèùàòü, ëàñêàòü íåæíî, êàê ëåïåñòîê õðóïêîãî öâåòêà. Íå çíàâøàÿ æå ìóæ÷èí Àëèÿ âîñïðèíèìàëà Ðîäîìèðà êàê ñòàðøåãî áðàòà, êîòîðîìó ìîæíî äîâåðèòü âñå ñâîè

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

3/2 0 13

òàéíû, êîòîðûé ïîéìåò, ïðèîáîäðèò è ïîæàëååò. Íî âìåñòå ñ òåì, îíà îöåíèëà åãî êðàñîòó, è â ãëóáèíå äóøè èíîãäà ðîáêî öàðàïàëàñü ïîòàåííàÿ ìå÷òà: âîò áû îí ïîöåëîâàë… îáíÿë… ïðèëàñêàë… Íå ñîãðåâàÿ è óòåøàÿ, à êàê ñèëüíûé è óâåðåííûé â ñåáå ìóæ÷èíà…

* * * Óçíàâ î âíåçàïíîé êîí÷èíå ñòàðîãî êîðîëÿ, çàõâîðàëà è æèâóùàÿ â ëåñó ñî ñâîèì ãîðáàòûì ñëóæêîé êîëäóíüÿ Ìýãàí. Îíà ñëåãëà çà ñ÷èòàííûå äíè, ñëîâíî æèçíü êîðîëÿ áûëà èñòî÷íèêîì è åå æèçíè. Ïûòàëàñü íàñêîðî, êàê ìîãëà, ïåðåäàòü ãîðáóíó ñâîå ìàñòåðñòâî, íî ïðåäàííûé ìàëåíüêèé ãîðáóí ñóìåë êîå-êàê îñâîèòü ëèøü çåëüåâàðåíèå è ñ óòðà äî íî÷è òðóäèëñÿ íàä îòâàðàìè, êîòîðûå îáëåã÷èëè áû ñòðàäàíèÿ õîçÿéêè. Íî áîëåçíü ïîáåæäàëà, è íàêîíåö ãëóáîêîé íî÷üþ êîëäóíüÿ èñïóñòèëà äóõ, çàáðàâ â ìîãèëó íå òîëüêî âñå ñâîè çíàíèÿ äðåâíèõ çàêëèíàíèé, íî è òàéíó êîðîëåâñêîãî äîìà. Òåì áîëåå, ÷òî ãîðáóí âðÿä ëè äîãàäàëñÿ î ÷åì-òî â òó ðîêîâóþ íî÷ü, êîãäà ïîäìåíèëè ìëàäåíöåâ. Òàê äóìàëà êîëäóíüÿ. À åå âåðíûé ñëóãà äàâíî âñå çíàë, íî ïîìàëêèâàë. Íå áûëî â íåì çëîáû è íåíàâèñòè íè ê ëþäÿì, íè ê ãðîçíîé Ìýãàí. Õîçÿéêîé îí âîñõèùàëñÿ è âòàéíå îáîæàë, âñå ïîñòóïêè åå îïðàâäûâàë è ñòàðàëñÿ, êàê ìîã, óñëóæèòü. Òîëüêî èíîãäà âñïëûâàë â ïàìÿòè âçãëÿä ïðåëåñòíîé ìàëûøêè, ïðèíåñåííîé èç äâîðöà, íî ãîðáóí ãíàë îò ñåáÿ ýòè ìûñëè. Ìýãàí çíàåò, ÷òî äåëàåò, è íå åãî ýòî äåëî – ëåçòü â ÷óæèå äåÿíèÿ. Ïîñëå ñìåðòè õîçÿéêè Ýðãàð, òàê çâàëè ãîðáóíà, ïðîäîëæàë æèòü â ëåñó è ñîáèðàòü êîðåíüÿ è òðàâû. Õîäèë íà îõîòó, à êîãäà íå âåçëî – âîðîâàë êóð â äåðåâíÿõ. Íî ÷åì áîëüøå ïðîõîäèëî äíåé, òåì ÷àùå ïîñåùàëà åãî âî ñíàõ î÷àðîâàòåëüíàÿ äåâî÷êà ñ ãëàçàìè, íàïîìèíàâøèìè òàèíñòâåííûé îìóò ãðåç...

Ïðîäîëæåíèå ñëåäóåò ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


65

ART-AKT 2013 ì³ñòî ×åðí³âö³ îᒺäíàëî ìèòö³â ç 15 îáëàñòåé Óêðà¿íè

Êàðòèíà Âèêòîðà Òîïîëÿ

Âÿ÷åñëàâ Ñòðàííèê

Íà ðàññìîòðåíèå æþðè áûëî ïîäàíî 329 ðàáîò 95 àâòîðîâ, îòîáðàíî äëÿ ó÷àñòèÿ 122 ðàáîòû 76 àâòîðîâ.  òîì ÷èñëå – êðèâîðîæñêèå õóäîæíèêè, ÷ëåíû Íàöèîíàëüíîãî ñîþçà õóäîæíèêîâ Óêðàèíû Âÿ÷åñëàâ Ñòðàííèê è Âèêòîð Òîïîëü.

Âèêòîð Òîïîëü Âòîðîå âñåóêðàèíñêîå òðèåíàëå ÀÐÒ-ÀÊÒ. Èäåÿ: Ñâÿòîñëàâ Âèðñòà. Êóðàòîð: Èðèíà Ìèùåíêî. ÆÞÐÈ: Ðîìàí ßöèâ, äîêòîð èñêóññòâîâåäåíèÿ ÷ëåí ÍÑÕÓ (Ëüâîâ), Ñåðãåé Ñàâ÷åíêî, çàñëóæåííûé õóäîæíèê Óêðàèíû,÷ëåí ÍÑÕÓ (Îäåññà), Èðèíà Ìèùåíêî, êàíäèäàò èñêóññòâîâåäåíèÿ, çàñëóæåííûé ðàáîòíèê êóëüòóðû, ÷ëåí ÍÑÕÓ (Êèåâ), Ñâÿòîñëàâ Âèðñòà, ÷ëåí ÍÑÕÓ (×åðíîâöû), Îðåñò Êðèâîðó÷êî, çàñëóæåííûé õóäîæíèê Óêðàèíû, ÷ëåí ÍÑÕÓ (×åðíîâöû), Êîíñòàíòèí Êðàâ÷óê, ÷ëåí ÍÑÕÓ (×åðíîâöû). Êàðòèíà Âÿ÷åñëàâà Ñòðàííèêà Ëàóðåàòàìè òðèåíàëå ñòàëè: Ñåðãåé Ëèõîâèò (Îäåññà), Ëåñÿ Ðîñü (Ëüâîâ), ßðîñëàâ Êà÷ìàð (Ëüâîâ), Íàäåæäà Ìàðòèíåíêî (×åðíèãîâ), Îëåêñèé Ðóáàíîâ (Êðåìåí÷óã), Èãîðü Âàðåøêèí (Îäåññà), Âèêòîð Òîïîëü (Êðèâîé Ðîã). Òðèåíàëå ïðîõîäèò 4 - 26 îêòÿáðÿ 2013 ãîäà â ã. ×åðíîâöû.

Êàðèíà Âèêòîðà Òîïîëÿ


66

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

Ñåðãåé ÞÐ×ÅÍÊÎ

Ðîäèëñÿ 1 àâãóñòà 1957 ãîäà â ãîðîäå Êðèâîé Ðîã. Èçâåñòíûé â ãîðîäå è çà åãî ïðåäåëàìè òàëàíòëèâûé õóäîæíèê.  1984 ãîäó çàêîí÷èë õóäîæåñòâåííî-ãðàôè÷åñêèé ôàêóëüòåò Êðèâîðîæñêîãî ïåäàãîãè÷åñêîãî èíñòèòóòà. Ðàáîòàåò â îáëàñòè èêîíîïèñè, ñòàíêîâîé æèâîïèñè è ãðàôèêè. Ó÷àñòíèê ãîðîäñêèõ, îáëàñòíûõ, ðåñïóáëèêàíñêèõ è ìåæäóíàðîäíûõ âûñòàâîê ñ 1990ã.  1977-1979 ãîäàõ, ïîñëå ñëóæáû â ðÿäàõ Ñîâåòñêîé Àðìèè, ðàáîòàë íà ðàçëè÷íûõ ïðåäïðèÿòèÿõ ãîðîäà õóäîæíèêîì-îôîðìèòåëåì. Ñ 1984 ãîäà - ïðåïîäàâàòåëü ðèñîâàíèÿ êðèâîðîæñêîé ñðåäíåé øêîëû ¹41, øêîëû èñêóññòâ ¹1. Ñ 1993ã ïî 1996ã ïðåïîäàâàë â Êðèâîðîæñêîì ïåäàãîãè÷åñêîì óíèâåðñèòåòå. Ó÷àñòíèê âûñòàâîê â ÌÖ «Ñïëàâ».  Ðàáîòû õðàíÿòñÿ â ÷àñòíûõ êîëëåêöèÿõ Óêðàèíû è çà ðóáåæîì.  Íàïèñàë èêîíû è èêîíîñòàñû â õðàìàõ Óêðàèíû: Ñïàñî-Ïðåîáðàæåíñêèé ñîáîð, õðàì Àëåêñàíäðà Íåâñêîãî, õðàì Èîàííà Ëåñòâè÷íèêà, õðàì Ñïîðóøíèöû õëåáîâ, õðàì Ñâÿòèòåëÿ Íèêîëàÿ, õðàì Ïîêðîâà Ïðåñâÿòîé Áîãîðîäèöû, õðàì Ñâÿòîé Òðîèöû, õðàì «Âîçíåñåíèå» è äð. â ã. Êðèâîé Ðîã, õðàì Ñâÿòèòåëÿ Íèêîëàÿ â ñ. Ðàõìàíîâî, Ïîêðîâà Ïðåñâÿòîé Áîãîðîäèöû â ñ. Øèðîêîå, õðàì Ñâÿòèòåëÿ Íèêîëàÿ â ã. Èíãóëåö, ìîíàñòûðü Êîñüìû è Äåìüÿíà â Êðûìó, õðàì «Òðåõ ñâÿòèòåëåé» â Äîíåöêå.   2000ã ãðàôè÷åñêèå ðàáîòû Ñ. Þð÷åíêî èñïîëüçîâàíû â èëëþñòðèðîâàíèè êíèãè î ëåãåíäàõ è ïåðåñêàçàõ Êðèâîðîæüÿ «Íà çåìë³, íà ð³äí³é». Ïðîäþñåðñêèé öåíòð Áîéêî, ã. Êèåâ â, 2011ã ïðåäñòàâèë æèâîïèñíûå ðàáîòû Ñåðãåÿ Þð÷åíêî â êîëëåêöèè ¹5 «Èòàëèè îò âñåãî ñåðäöà» íà àðò-ôåñòèâàëÿõ â ã.Ðèì è Ìèëàí, Èòàëèÿ.  Èçó÷àåò èñòîðèþ êàçà÷åñòâà. Ñðåäè ëó÷øèõ ðàáîò: «Êîð÷ìà», «Êàçàöêèé ñîâåò», «Íà ïðèâàëå», «Áîãäàí Õìåëüíèöêèé», «Â ïîõîä». Ðàáîòà «Ñâÿòî» â 2013ã. ïðèíèìàëà ó÷àñòèå â âûñòàâêå-òðèåíàëå â ã. Êèåâ.

3/2 0 13

Þðèé ÂÅÐÅÒÅËÜÍÈÊÎÂ

Ðîäèëñÿ 1 ÿíâàðÿ 1974 ãîäà â Êðèâîì Ðîãå. Íàöèîíàëüíîñòü – áóðÿò. 1989 – çàêîí÷èë 8-ëåòíþþ øêîëó ¹65.  ýòîì æå ãîäó îêîí÷èë õóäîæåñòâåííóþ øêîëó. Ïðåïîäàâàòåëè: Êîçëîâñêàÿ Â.À., Áîíäàðåíêî Þ.Í. 1990 – 1993 ãã. – ó÷åáà â ÑÏÒÓ ¹45 íà ïîìîùíèêà ìàøèíèñòà òåïëîâîçà. 1993 – ñëóæáà â àðìèè â ÏÂÎ â Ïðèêàðïàòüå. 1995- ðàáîòàë â ÆÄÖ ¹2 ïîìîùíèêîì ìàøèíèñòà òåïëîâîçà. 2004 – ïåðâûé ïëåíýð, ïðîâîäèìûé â Ãîðîäèùå ïîä ðóêîâîäñòâîì Þð÷åíêî À.Ñ. 2005 – ïåðååõàë â Êèåâ, çàíèìàëñÿ â ìàñòåðñêîé ó æèâîïèñöà Øàïîâàëåíêî Ì.Â. Ó÷àñòíèê âñåóêðàèíñêèõ âûñòàâîê â ãîðîäå Êèåâå. Ó÷àñòíèê ìåæäóíàðîäíûõ ïëåíýðîâ. 2012 – ïîñòóïèë â Íàöèîíàëüíóþ àêàäåìèþ èçîáðàçèòåëüíîãî èñêóññòâà è àðõèòåêòóðû íà ôàêóëüòåò æèâîïèñè. Ðàáîòû íàõîäÿòñÿ â ÷àñòíûõ êîëëåêöèÿõ çà ðóáåæîì è íà Óêðàèíå.

ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


67

Ñåðãåé ÃÅÐÊÎ

Îëüãà ÃÐÈÍÞÊ

ÑÅÐÃÅÉ ÃÅÐÊÎ – ÄÎÁÐÛÉ ÂÎËØÅÁÍÈÊ, ÔÎÒÎÕÓÄÎÆÍÈÊ ÈÇ ßËÒÛ

Àâòîáèîãðàôèÿ Ðîäèëñÿ äàëåêî îò Óêðàèíû, â ã.Ñåìèïàëàòèíñêå – òàì, ãäå ñëóæèë ìîé îòåö. Ïî îòöîâñêîé ëèíèè âñå ñ Êóáàíè, ïî æåíñêîé – ñî ñðåäíåé ïîëîñû Ðîññèè. Ðîäèëñÿ â 1964ã. íà Áëàãîâåùåíüå – 07.04. Ñ âîñüìè ìåñÿöåâ æèâåò â ßëòå, â Êðûìó. Ñëóæèë â ÂÌÔ ñ 1982 ïî 1985ã.ã. Ïåðâûå ïîëãîäà íàõîäèëñÿ â ã. Êðîíøòàäòå, à îñòàëüíûå â Ñåâàñòîïîëå íà êîðàáëå. Êîðàáëü íàçûâàëñÿ “ Î÷àêî┠– îí áûë ïîäøåôíûì êîðàáë¸ì øêîëû, â êîòîðîé ó÷èëñÿ. Îáðàçîâàíèå – ñðåäíåå. ×òîáû ïðèîáðåñòè ïðîôåññèþ, ïîø¸ë ïîñëå øêîëû â ÃÏÒÓ. Çàêîí÷èë åãî ñ ïðîôåññèåé çëåêòðîãàçîñâàðùèê, íî ïî ñïåöèàëüíîñòè íå ðàáîòàë. Áûë ëèòåéùèêîì ïëàñòìàññû, ñâàðùèêîì ïîëèýòèëåíà, ïðîäàâöîì, ãðóç÷èêîì, îõðàííèêîì. Ïî îáùåñòâåííîé ðàáîòå áûë ñåêðåòàð¸ì êîìñîìîëüñêîé îðãàíèçàöèè ßëòèíñêîé òèïîãðàôèè.  öåíòðàëüíîì ìàãàçèíå ã.ßëòû (×åðíîìîðåö) áûë 10 ëåò ïðåäñåäàòåëåì ïðîôêîìà, è 6 ëåò âõîäèë â ïðîôêîì òîðãîâëè ã.ßëòû .Ðàáîòàë òàêæå â ôîòîìàãàçèíå è â îõðàíå ïðåäïðèÿòèé. Óâëå÷åíèå ôîòîãðàôèåé íà÷àëîñü ñ äåòñêèõ âðåìåí, êîãäà íàáëþäàë çà îòöîì, êàê îí ôîòîãðàôèðóåò è ïå÷àòàåò ôîòîãðàôèè. Ñàìîñòîÿòåëüíî íà÷àë ôîòîãðàôèðîâàòü åù¸ íà ñëóæáå ÷¸ðíî-áåëûå ôîòîãðàôèè. Áîëåå ñåðü¸çíî çàíÿëñÿ ôîòî â 1993 ãîäó ñ ïîêóïêîé àâòîìàòè÷åñêîãî ïë¸íî÷íîãî ôîòîàïïàðàòà “Samsung” , à òàêæå ïë¸íî÷íîãî “Çåíèòà”. Ó÷àñòâîâàë â âûñòàâêàõ â ßëòå, â Õàðüêîâå - â æóðíàëå Óêðàèíñêîé ïèâíîé êîìïàíèè â 2008ã. – çàíÿë ïåðâîå ìåñòî. Ïåðñîíàëüíàÿ âûñòàâêà- â ïàíñèîíàòå “Àêò¸ð”, ã. ßëòà, è â äåòñêèõ áèáëèîòåêàõ ã. Êðèâîãî Ðîãà.

Îñåíüþ 2011 è 2012 ãîäîâ â äåòñêèõ áèáëèîòåêàõ ã. Êðèâîãî Ðîãà ïðîõîäèëè âûñòàâêè ðàáîò ôîòîõóäîæíèêà èç ßëòû Ñåðãåÿ Ãåðêî. Êàê íè ñòðàííî, íî ñ Ñåðãååì Þðüåâè÷åì ÿ ïîçíàêîìèëàñü çàî÷íî, ïî òåëåôîíó, à ïîçíàêîìèë íàñ òîæå ôîòîõóäîæíèê Âàëüäåìàð Áîóòìåí. Áëàãîäàðÿ Âàëüäåìàðó ÿ ñìîãëà ïðèêîñíóòüñÿ ê òâîð÷åñòâó Ñåðãåÿ, ò.å. óâèäåòü åãî ÷óäåñíûå ôîòîðàáîòû. Ïîñîâåòîâàâøèñü ñ Âàëüäåìàðîì Áîóòìåíîì, ïðèøëè ê åäèíîìó ìíåíèþ: à íå ñäåëàòü ëè íàì ïåðâóþ âûñòàâêó Ñåðåæè â Êðèâîì Ðîãå, â îòäåëå èñêóññòâ öåíòðàëüíîé äåòñêîé áèáëèîòåêè, ( 95 êâ. óë. Îòòî Áðîçîâñêîãî, 36)? Íàäî ñêàçàòü, ÷òî âûñòàâêà èìåëà áîëüøîé óñïåõ íå òîëüêî â îòäåëå èñêóññòâà, íî è â äàëüíåéøåì – â äðóãèõ äåòñêèõ áèáëèîòåêàõ ãîðîäà, ò.ê. ñ ðàçðåøåíèÿ àâòîðà îíà ïóòåøåñòâîâàëà ïî áèáëèîòåêàì-ôèëèàëàì Êðèâîðîæüÿ. À ôîòîêàðòèíû ñëîâíî ñîçäàíû äëÿ äåòåé! Îíè óâëåêàëè ÷èòàòåëåé, à íà òîò ìîìåíò – çðèòåëåé, ñâîåé íåîáû÷àéíîñòüþ. Óìååò âåäü Ñåðãåé íàéòè òàêèå óãîëî÷êè ïðèðîäû, ðàñòåíèÿ, æèâîòíûõ è ïåðåíåñòè èõ íà ïîëîòíî. Äà, ÿ íå îøèáëàñü, èìåííî íà ïîëîòíî, ò.ê. ôîòîðàáîòû ãîñïîäèíà Ãåðêî – ýòî íàñòîÿùèå õóäîæåñòâåííûå ïîëîòíà, õîòÿ íà ïåðâûé âçãëÿä ìîãóò êàçàòüñÿ ïðîñòîâàòûìè, – íî âû âñìîòðèòåñü ïîâíèìàòåëüíåå è óâèäèòå, êàê îíè ïðåêðàñíû è íåïîâòîðèìû! ß î÷åíü ëþáëþ êàðòèíû âåëèêèõ õóäîæíèêîâ, è äà ïðîñòèò ìåíÿ âåëè÷àéøèé ìàýñòðî êèñòè È.Ëåâèòàí, íî ôîòîêàðòèíà Ñåðãåÿ Þðüåâè÷à ïîä íàçâàíèåì “Ëåâèòàíèàäà” ìåíÿ î÷àðîâàëà áîëüøå. ß ñ óäîâîëüñòâèåì ñìîòðåëà íà ëåñ, ïîêðûòûé áàãðÿíöåì è êàê áû ëþáóþùèéñÿ ñâîåé êðàñîòîé â çåðêàëüíî-÷èñòîé ãëàäè ðåêè. Âñïîìèíàþ, êàê ìû ñ ðåáÿòèøêàìè, ïðèøåäøèìè â áèáëèîòåêó, ñ óäîâîëüñòâèåì êàê


68

«Ñ À Ê Ñ À Ã À Í Ü»

áóäòî áðîäèëè ïî ëåñíûì è ãîðíûì òðîïèíêàì, èçîáðàæåííûì íà ôîòîãðàôèÿõ Ñ.Ãåðêî. Ìû äàæå ïðèäóìûâàëè êàêèå-òî ñêàçêè è èñòîðèè, ãëÿäÿ íà íèõ, óâèäåëè â ãðèáî÷êàõ, ëèñòî÷êàõ, öâåòî÷êàõ ãíîìîâ, ôåé è äðóãèõ ñêàçî÷íûõ ãåðîåâ. Íó ÷åì íå ãíîìèêè - îïÿòà íà ôîòîðàáîòå Ñåðåæè ïîä íàçâàíèåì “Ïðîñåêà”! Íàâåðíîå, íèêòî íå ìîæåò áûòü ðàâíîäóøíûì ê èçîáðàæåíèÿì æèâîòíûõ – íè âçðîñëûå, íè äåòè! À Ñåðãåþ Þðüåâè÷ó ýòî óäàåòñÿ ñ ëèõâîé: êòî íå óëûáíåòñÿ, ãëÿäÿ íà ôîòî èãðèâîé, óìíîé êîøêè, êîòîðàÿ òàê è íîðîâèò çàáðàòü ó õîçÿéêè ìîáèëüíûé òåëåôîí! Ãëÿäÿ íà ôîòî “Áåëî÷êà ñ îðåõîì” – êàê æå íå âñïîìíèòü ñëîâà âåëèêîãî ðóññêîãî ïîýòà À.Ñ. Ïóøêèíà èç ñêàçêè “Î öàðå Ñàëòàí兔 “…Åñòü â ëåñó ïîä åëüþ áåëêà, Áåëêà ïåñåíêè ïîåò È îðåøêè âñå ãðûçåò. À îðåøêè íå ïðîñòûå, Âñå ñêîðëóïêè çîëîòûå, ßäðà – ÷èñòûé èçóìðóä; Âîò ÷òî ÷óäîì-òî çîâóò…” Ñàìà ïðèðîäà êàê áû èëëþñòðèðóåò ñêàçêó Ïóøêèíà, à íàñòîÿùèé ìàñòåð – Ñåðãåé Ãåðêî – ñóìåë ïîéìàòü ýòî íà ôîòî. À êàê ðîìàíòè÷íà ïàðà áàáî÷åê, ñèäÿùèõ íà ëèëîâîì öâåòêå è, íàâåðíîå, âîðêóþùèõ è ìèëóþùèõñÿ ìîðåì! Ìîæíî ñêàçàòü, ÷òî êàæäàÿ ðàáîòà Ñåðãåÿ Þðüåâè÷à ïðîñòî óíèêàëüíà! À ýòî ãîâîðèò î íåì, êàê î âåëèêîì ìàñòåðå ñâîåãî äåëà.  êàæäîé åãî ôîòîðàáîòå ÷óâñòâóåòñÿ äîáðîòà, ëþáîâü, êîòîðûå õóäîæíèê â íèõ âêëàäûâàåò. Î òîì, ÷òî ýòî äîáðûé, îòêðûòûé, òàëàíòëèâûé ÷åëîâåê, ÿ óáåäèëàñü, îáùàÿñü ñ íèì â íåäîëãèå äíè ïðåáûâàíèÿ åãî â Êðèâîì Ðîãå. Íî äî ýòîãî ÿ âèäåëà åãî íà ôîòî ñðåäè îñåííåé ëèñòâû, ãäå Ñåðåæà äåéñòâèòåëüíî, êàê äîáðûé “âîëøåáíèê-öâåòîê”, ñìîòðèò íà çðèòåëÿ. Êòî æå îí, Ñåðãåé Ãåðêî ? Ðåêîìåíäóþ ïîçíàêîìèòüñÿ ñ òâîð÷åñòâîì Ñåðãåÿ Ãåðêî â Èíòåðíåòå. À óæ ñî âðåìåíåì ìû ïðèãëàñèì âàñ, äîðîãèå ÷èòàòåëè è àâòîðû àëüìàíàõà “Ñàêñàãàíü”, íà âûñòàâêó ôîòîõóäîæíèêà â äåòñêèå áèáëèîòåêè ãîðîäà è, êîíå÷íî æå, â âûñòàâî÷íûé çàë.

3/2 0 13

«ÑÀÊÑÀÃÀÍÜ» ÀÄÐÅÑÀ ÐÅÄÀÊÖ²¯: 50101, Óêðà¿íà, ì.Êðèâèé гã, ïë.Ðàäÿíñüêà, 1 ÇÀÑÍÎÂÍÈÊ – Âèêîíêîì Êðèâîð³çüêî¿ ì³ñüêî¿ ðàäè Ñâ³äîöòâî ïðî ðåºñòðàö³þ ¹ 108 ÄÏ-1994

Êîðåêòîð Iâàí Íàéäåíêî Ôîòî íà îáêëàäèíö³ Ñåðã³é Ãåðêî

Âåðñòêà ³ äèçàéí àëüìàíàõà – Àíäð³ÿ Äþêà Ðóêîïèñè ðåäàêö³ºþ íå ðåöåíçóþòüñÿ, à îáñÿãîì ìåíø í³æ 48 àðêóø³â íå ïîâåðòàþòüñÿ. Àâòîðè ìîæóòü çóñòð³òèñü ç ãîëîâíèì ðåäàêòîðîì, çà äîìîâëåí³ñòþ, â Óïðàâë³íí³ êóëüòóðè ³ òóðèçìó ì³ñüêâèêîíêîìó, àáî ïðè çáîðàõ ì³ñüêîãî ë³òåðàòóðíîãî îá`ºäíàííÿ ó á³áë³îòåö³ ¹10 íà ïëîù³ ³ì.Àðòåìà. Êîíòàêòí³ òåëåôîíè 28-30-36, 74-69-38. e-mail: andrey.dyuka@mail.ru

Çäàíî äî íàáîðó 14.10.2013 ð. ϳäïèñàíî äî äðóêó 28.10.2013 ð. Ôîðìàò 60õ84/1/8.Òèðàæ 400 ïðèì³ðí. Îá`ºì 8,0 óì.äð.àðê. Ö³íà â³ëüíà. Ïîë³ãðàô³÷í³ ðîáîòè âèêîíàí³ íà ÏÏ «ÑÒÏÐÅÑ» 50025 ì. Êðèâèé гã, âóë. Îêðóæíà, 12 Ñâ³äîöòâî ñóá `ºêòà âèäàâíè÷î¿ ñïðàâè ³äåíòèô³êàö³éíèé êîä 34685287

ë³òåðàòóðíî-õóäîæí³é ³ ïóáë³öèñòè÷íèé àëüìàíàõ


Саксагань №3 2013  

Літературний альманах "Саксагань" №3 2013

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you