Page 1

Πέτρος Καραπέτρος


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

Σεκαληηθή Σεκείσζε Απφ ην θπιιάδην απηφ γίλεηαη ππφδεημε ζηνπο καζεηέο πνηα είλαη ηα απαξαίηεηα πνπ πξέπεη λα κειεηήζνπλ. Όκσο, ηαπηφρξνλα ηνλίδνπκε φηη φζνη ζέινπλ λα αζρνιεζνχλ ζνβαξά κε ην κάζεκα ηεο ρεκείαο πξέπεη λα ην κειεηήζνπλ όιν.


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

1. Γεληθά πεξί ρεκηθώλ αληηδξάζεσλ. Χεκηθή αληίδξαζε είλαη θάζε θαηλφκελν φπνπ κηα ή πεξηζζφηεξεο θαζνξηζκέλεο νπζίεο πνπ ζην εμήο ζα νλνκάδνπκε αληηδξώληα, κεηαηξέπνληαη ζε κηα ή πεξηζζφηεξεο δηαθνξεηηθέο θαζνξηζκέλεο νπζίεο ηα πξντόληα . Καηά ηελ δηάξθεηα ηεο ρεκηθήο αληίδξαζεο δηαζπψληαη δεζκνί ζηα αληηδξψληα ζσκαηίδηα (κφξηα ή ηφληα) θαη δεκηνπξγνχληαη λένη δεζκνί πνπ δηακνξθψλνπλ ηα πξντφληα ζσκαηίδηα (κφξηα ή ηφληα). Σηελ ρεκηθή αληίδξαζε ην πιήζνο ησλ πξντφλησλ θαη αληηδξψλησλ ζσκαηηδίσλ κπνξεί λα κεηαβάιιεηαη αιιά πάληα ην πιήζνο ησλ αηόκσλ από θάζε ζηνηρείν πνπ ζπκκεηέρεη ζηελ αληίδξαζε είλαη ζηαζεξό. π.ρ. θαηά ηελ θαχζε ηνπ πδξνγφλνπ (Ζ2) κε νμπγφλν (Ο2) έρνπκε:

Κάζε ρεκηθή αληίδξαζε απνδίδεηαη κε ηελ εμίζσζε ηεο αληίδξαζεο φπνπ αλαγξάθνληαη νη ρεκηθνί ηχπνη ησλ αληηδξψλησλ θαη ησλ πξντφλησλ ζσκαηηδίσλ. Τν πιήζνο ησλ ζσκαηηδίσλ πνπ ζπκκεηέρνπλ ζηελ αληίδξαζε ππνδεηθλχεηαη κε αξηζκνχο πνπ νλνκάδνληαη ζπληειεζηέο. Οη ζπληειεζηέο πξέπεη λα είλαη ηέηνηνη ψζηε λα εμαζθαιίδνπλ ην ίδην πιήζνο ησλ αηόκσλ από θάζε ζηνηρείν πνπ ζπκκεηέρεη ζηελ αληίδξαζε. Τφηε ε εμίζσζε είλαη ηζνζηαζκηζκέλε. Έηζη γηα ηελ παξαπάλσ αληίδξαζε ηεο θαχζεο ηνπ πδξνγφλνπ έρνπκε ηελ εμίζσζε: ζσνηελεζηές

2H2 + O2

2H 2O όηαν δεν σπάρτει ζσνηελεζηής εννοείηαι ηο 1.

Σηελ εμίζσζε θαιφ είλαη λα απνδίδνληαη νη θπζηθέο θαηαζηάζεηο ησλ αληηδξψλησλ θαη πξντφλησλ ρξεζηκνπνηψληαο ηνπο ζπκβνιηζκνχο: (g) αέξην, (l) πγξφ, (s) ζηεξεφ, (aq) δηαιπκέλν ζε λεξφ. π.ρ. θαηά ηελ πξνζζήθε ζηεξενύ αζβεζηίνπ Ca(s) ζε πγξφ λεξφ H2O(l) παξάγεηαη επδηάιπην Ca(OH)2(aq) θαη αέξην Ζ2(g) νπφηε γξάθνπκε ηελ εμίζσζε: Ca(s) + 2H2O(l) Ca(OH)2(aq) + Ζ2(g) . Τέινο ζπρλά ζην βέινο ηεο εμίζσζεο ηεο αληίδξαζεο δειψλνληαη νη ζπλζήθεο θαηά ηελ πξαγκαηνπνίεζε ηεο αληίδξαζεο φπσο ζεξκνθξαζία, αθηηλνβνιία , θαηαιχηεο θ.α. ζύμβολο θερμοκραζίας

CH3CH2OH

 (170 °C) π. H2SO4

CH2CH4 + H2O καηαλύηης

,

6CO2+6H2O

hf

ενέργεια θωηονίοσ

C6H12O6 + 6O2


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

1.

Μεηαζεηηθέο αληηδξάζεηο.

Σηηο κεηαζεηηθέο αληηδξάζεηο δελ κεηαβάιιεηαη ν αξηζκόο νμείδσζεο ησλ αηφκσλ πνπ ζπκκεηέρνπλ ζηελ αληίδξαζε. π.ρ. ζηελ παξαθάησ αληίδξαζε παξαηεξνχκε φηη νη αξηζκνί νμείδσζεο ησλ δηαθφξσλ αηφκσλ ηφζν ζηα αληηδξψληα φζν θαη ζηα πξντφληα παξακέλνπλ ακεηάβιεηνη. 5 -2

1 -2 1

P2O5(s)+6NaOH(aq)

1.1.

1 5 -2

1 -2

2Na3PO4(aq)+3H2O(l)

Μεηαθεηικέρ ανηιδπάζειρ διπλήρ ανηικαηάζηαζηρ.

Οη αληηδξάζεηο δηπιήο αληηθαηάζηαζεο κεηαμχ νμέσλ, βάζεσλ θαη αιάησλ γίλνληαη ζπλήζσο ππφ κνξθή δηαιπκάησλ. Καηά ηηο αληηδξάζεηο απηέο γίλεηαη ακνηβαία αληηθαηάζηαζε ησλ νκφζεκσλ ηφλησλ δχν ειεθηξνιπηψλ ζχκθσλα κε ην ζρήκα:

Θ Α(aq) + Θ΄Α΄(aq)

Θ΄Α(aq) + Θ Α΄(aq)

Οη αληηδξάζεηο απηέο επηηπγράλνληαη κε ηελ πξνυπφζεζε φηη έλα ηνπιάρηζηνλ απφ ηα πξντφληα είλαη:  αζζελήο ειεθηξνιχηεο  ή ίδεκα (αδηάιπην ζψκα)  ή αέξην Σηε ζπλέρεηα, θαηά ηελ παξνπζίαζε ησλ αληηδξάζεσλ δηπιήο αληηθαηάζηαζεο, ζα αλαθέξνπκε ηηο παξαπάλσ πεξηπηψζεηο πνπ εμαζθαιίδνπλ ηελ πξνυπφζεζε επίηεπμεο ηεο αληίδξαζεο. 1.1.1. Δμνπδεηέξσζε.

Εμνπδεηέξσζε είναη θάζε ανηίδπαζε οξέορ με βάζε. Η ανηίδπαζε γίνεηαη ζςνήζωρ ζε πδαηηθά δηαιύκαηα, όπος επηηςγσάνεηαη αμοηβαία εμνπδεηέξσζε θαηηόνηων οξωνίος Η3Ο+ θαη ανηόνηων ςδποξεηδίος ΟΗ-.

Η+

+ Η3Ο

+

-

ΟΗ

Η2Ο

Η2Ο

Καηά ηεν εμνπδεηέξσζε μεηαθέπεηαη Η+ από ηο οξώνηο Η3Ο+ ζηο ςδποξεηδίο ΟΗ- θαη ζσεμαηίδονηαη μόπηα νεπού. Φάξηλ απιφηεηαο,1 εμνπδεηέξσζε ζεσξνχκε φηη είλαη ε έλσζε θαηηφληνο πδξνγφλνπ Ζ+ κε αληφλ ΟΖ πξνο ζρεκαηηζκφ κνξίνπ λεξνχ. Ζ εμνπδεηέξσζε είλαη ηαρχηαηε θαη εμψζεξκε αληίδξαζε θαη πξαγκαηνπνηείηαη πάληα γηαηί ην λεξφ πνπ παξάγεηαη είλαη εμαηξεηηθά αζζελήο ειεθηξνιύηεο. Αο δνχκε φκσο ηνλ κεραληζκό εμνπδεηέξσζεο δηαιχκαηνο ελφο νμένο π.ρ. ηνπ πδξνρισξίνπ ΖCl απφ δηάιπκα βάζεο π.ρ. πδξνμείδην ηνπ θαιίνπ ΚOH.

1

Ζ απινπζηεπκέλε γξαθή ηνπ θαηηφληνο πδξνγφλνπ Ζ+ αληί ηνπ θαηηφληνο νμσλίνπ Ζ3Ο+ είλαη πεξηζζφηεξν πξνζηηή ζηνπο καζεηέο ηεο 1εο Λπθείνπ θαη γη’ απηφ ζην εμήο ζα ρξεζηκνπνηείηαη ζηελ παξνπζίαζε ησλ αληηδξάζεσλ ησλ νμέσλ.


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων. -

Σην δηάιπκα ηνπ HCl, κε ηνλ ηνληηζκφ, έρνπλ παξαρζεί θαηηφληα πδξνγφλνπ Ζ+ θαη αληφληα Cl ελψ ζην δηάιπκα ηνπ πδξνμεηδίνπ έρνπλ ειεπζεξσζεί θαηηφληα Κ+ θαη αληφληα ΟΖ ζχκθσλα κε ηηο εμηζψζεηο: H+(aq) + Cl (aq) (1) θαη ΚOH (aq) Κ+ (aq) + ΟΖ (aq) (2) ΖCl (aq) -

Σηελ εμνπδεηέξσζε, ηα θαηηφληα Ζ+ ελψλνληαη κε ηα αληφληα ΟΖ θαη ζρεκαηίδνληαη κφξηα Ζ2Ο. Ζ+(aq) + ΟΖ

-

(aq)

Ζ2Ο(l) (3)

Σπλνιηθά (πξνζζέηνληαο ηηο 1 , 2 θαη 3 εμηζψζεηο) γξάθνπκε ηελ εμίζσζε: HCl(aq) + KOH(aq)

KCl(aq) + H2O(l)

Αλ δελ ππάξρεη πεξίζζεηα νμένο ή βάζεο , ζην δηάιπκα ηειηθά ζα έρνπκε κφλν ηα θαηηφληα θαιίνπ Κ+ θαη ηα αληφληα Cl- πνπ είλαη δπλαηφλ λα δψζνπλ ην αιάηη KCl ζε ζηεξεή θξπζηαιιηθή κνξθή κε εμάηκηζε ηνπ δηαιχηε. Σε άιιε πεξίπησζε, αλ ην αιάηη είλαη δπζδηάιπην, γίλεηαη θαηαβχζηζε ηδήκαηνο. H εμνπδεηέξσζε, αλάινγα κε ην είδνο θαη ηελ αλαινγία ησλ ειεθηξνιπηώλ πνπ αληηδξνύλ είλαη δπλαηόλ λα πξνθύςνπλ νπδέηεξα, όμηλα ή βαζηθά άιαηα.. Σηελ ύιε ηεο Α΄ Λπθείνπ δηδάζθεηαη κόλν ε πιήξεο εμνπδεηέξσζε νμένο 2 θαη βάζεο (ή ησλ αληίζηνηρσλ αλπδξηηώλ ηνπο) , πνπ έρεη ην γεληθό ζρήκα:

 πιήξεο εμνπδεηέξσζε: νμύ + βάζε π.ρ. H2SO4 (aq) + Ba(OH)2 (aq) ΝΖ3 (aq) + ΖCl (aq) 2ΝΖ3 (aq) + Ζ2SO4 (aq)

λεξό + νπδέηεξν άιαο.

2H2O (l) + BaSO4 (s)

ΝΖ4Cl (aq)

Τν ΝΗ4Cl πνπ ζρεκαηίδεηαη είλαη ζε δηαζπνξά κηθξνθξπζηάιισλ ζηνλ αέξα ΗCl (αεξόιπκα). (aq)

(ΝΖ4)2SO4 (aq)

ΝΗ3 (aq)

Αληίδξαζε ΗCl θαη ΝΗ 3 ζε αέξηα θάζε.

(ζεηηθφ ακκψλην)

Αληίδξαζε AgNO3 κε HCl

1.1.2. Αληίδξαζε νμένο κε άιαο

λέν νμύ + λέν άιαο.

AgNO3(aq)

 παξαγσγή ηδήκαηνο άιαηνο π.ρ. ΖCl (aq) + ΑgNO3 (aq) Ζ2S (aq + FeSO4 (aq)

2

HNO3 (aq) + AgCl (s) ,

AgCl (s)

H2SO4 (aq) + FeS (s)

HCl (aq)

Οη πεξηπηψζεηο κεξηθήο εμνπδεηέξσζε πνπ δίλεη φμηλα ή βαζηθά άιαηα θαη επί πιένλ νη εμνπδεηεξψζεηο φμηλνπ άιαηνο απφ βάζε θαη βαζηθνχ άιαηνο απφ νμχ δελ ζα δηδαρζεί ζηελ χιε ηεο Α΄ Λπθείνπ.


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

 παξαγσγή αέξηνπ νμένο π.ρ. H2SO4 (aq) + 2ΝaCl (aq)

Αληίδξαζε Na2CO3 κε νμύ.

2HCl (g) + Na2SO4 (aq)

 Τα αλζξαθηθά άιαηα κε νμέα δίλνπλ αλζξαθηθφ νμχ (Ζ2CO3) 3 πνπ δηαζπάηαη ζε H2O θαη CO2 . 2ΖCl (aq) + CaCO3 (s)

CO2

CaCl2 (aq) + H2O (l) + CO2 (g)

 Τα ζεηψδε άιαηα κε νμέα δίλνπλ ζεηψδεο νμχ (Ζ2SO3) πνπ δηαζπάηαη ζε H2O θαη SO2 .

Ζ2SO4 (aq) + Na2SO3 (aq)

Na2SO4 (aq) + H2O(l) + SO2 (g)

 παξαγσγή αζζελνύο νμένο π.ρ. ΖCl (aq)+ NaΝΟ2 (aq)

NaCl (aq) + HΝΟ2 (aq)

1.1.3. Αληίδξαζε βάζεο κε άιαο

(αζζελέο νμύ)

λέν βάζε + λέν άιαο.

 παξαγσγή ηδήκαηνο άιαηνο π.ρ. Ca(OH)2 (aq) + Na2SO4 (aq)

2NaOH (aq) + CaSO4 (s)

 παξαγσγή ηδήκαηνο βάζεο π.ρ. 2NaOH (aq) + Pb(NO3)2 (aq)

Pb(OH)2 (s) + 2NaNO3 (aq)

 Παξαγσγή αζζελνύο βάζεο 

Τα άιαηα ακκσλίνπ κε ηζρπξέο βάζεηο (π.ρ. ΝaOH, KOH) παξάγνπλ ακκσλία.

NaOH (aq)+ ΝΖ4 I (aq)

3 4

4

NaΗ (aq) + Ζ2Ο (l) + ΝΖ3 (aq) (αζζελήο βάζε)

Σε θνξεζκέλν πδαηηθφ δηάιπκα CΟ2 κφλν ην 1% είλαη ζε κνξθή Ζ2CΟ3.

Ζ NH3 είλαη αξθεηά επδηάιπηε ζην λεξφ θαη γη’ απηφ γηα λα γίλεη αηζζεηή έθιπζε αέξηαο NH3 απφ ην δηάιπκα πξέπεη λα παξαζθεπαζηεί ζε κεγάιε πνζφηεηα NH3.


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

1.1.4. Αληίδξαζε κεηαμύ δύν αιάησλ

δύν λέα άιαηα

 παξαγσγή ηδήκαηνο άιαηνο

Pb(NO3)2(aq)

Ca(ΝΟ3)2 (aq) + Na2SO4 (aq)

Pb(ΝΟ3)2 (aq) + 2KI (aq)

2ΝaΝΟ3 (aq) + CaSO4 (s) Κ2SO4 (aq) + PbI2 (s)

PbI2 ίδεκα ΚΘ (aq)

1.2.

Ανηιδπάζειρ οξειδίων.

Τα νμείδηα αλάινγα κε ηελ ρεκηθή ηνπο ζπκπεξηθνξά δηαθξίλνληαη ζε όμηλα, βαζηθά, επακθνηεξίδνληα θαη νπδέηεξα. 1.2.1. Όμηλα νμείδηα ή αλπδξίηεο νμέσλ. Τα όμηλα νμείδηα είλαη ζπλήζσο νμείδηα ακέηαιισλ θαη νλνκάδνληαη θαη αλπδξίηεο νμέσλ γηαηί πξνθχπηνπλ απφ ηα νμπγνλνχρα νμέα κε πιήξε αθπδάησζε ηνπο: H2O H2SO4    SO3 ,

H2O H2SO3    SO2 ,

H2O 2HNO3    N2O5 ,

3H 2O 2H3PO4   P2O5

H2O 2HNO2    N2O3 .

 H2O

3H 2O 2H3PO3   P2O3

.

H2CO3   CO2  Τα όμηλα νμείδηα ζπλήζσο παξαζθεπάδνληαη κε θαύζε ησλ αληίζηνηρσλ ακέηαιισλ : C + O2

CO2 ,

S + O2)

SO2

 Πνιιά όμηλα νμείδηα αληηδξνύλ πάιη κε ην λεξό θαη δίλνπλ ηα αληίζηνηρα νμέα : SO3 + Ζ2O H2SO4 , N2O5 + H2O 2HNO3.  Τα όμηλα νμείδηα αληηδξνύλ σο ηα αληίζηνηρα νμέα από ηα νπνία πξνήιζαλ : SO3 + KOH

K2SO4 + H2O ,

{H2SO4}

CO2 +Ca(OH)2 {H2CO3}

3N2O5 +2Al(OH)3

2Al(NO3)3 + 3H2O

{HNO3}

CaCO3 + H2O ,

P2O5 + 3Mg(OH)2. {H3PO4}

Mg3(PO4)2 + 3H2O


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

1.2.2. Βαζηθά νμείδηα ή αλπδξίηεο βάζεσλ. Τα βαζηθά νμείδηα είλαη ζπλήζσο νμείδηα κεηάιισλ θαη νλνκάδνληαη θαη αλπδξίηεο βάζεσλ γηαηί πξνθχπηνπλ απφ ηηο βάζεηο κε πιήξε αθπδάησζε ηνπο π.ρ. H2O Ca(OH)2    CaO ,

H2O 2NaOH    Na2O

 Τα βαζηθά νμείδηα ζπλήζσο παξαζθεπάδνληαη κε νμείδσζε ησλ αληίζηνηρσλ κεηάιισλ : Cα + O2 2CαO , 4Κ + O2 2Κ2Ο Μεξηθά βαζηθά νμείδηα παξαζθεπάδνληαη κε πύξσζε αλζξαθηθώλ αιάησλ : CaCO3 CO2 + CaO  Τα νμείδηα ησλ αιθαιίσλ θαη ησλ αιθαιηθώλ γαηώλ αληηδξνύλ κε λεξό θαη δίλνπλ ηηο αληίζηνηρεο βάζεηο : 2ΚOH , CaO + Ζ2O Ca(OH)2 , Κ2O + Ζ2O  Τα βαζηθά νμείδηα αληηδξνύλ ζαλ ηηο αληίζηνηρεο βάζεηο από ηηο νπνίεο πξνήιζαλ : CαO + Ζ2SO4 CaSO4 + H2O , Na2O + 2HCl 2NaCl + H2O. {Ca(OH)2}

{NaOH}

1.2.3. Δπακθνηεξίδνληα νμείδηα. Τα επακθνηεξίδνληα νμείδηα, κε βάζεηο αληηδξνχλ ζαλ νμέα θαη κε νμέα αληηδξνχλ ζαλ βάζεηο . π.ρ.  Τν ZnO , κε NaOH ή KOH αληηδξά ζαλ ςεπδαξγπξηθό νμύ Ζ2ΕnO2 , ΕnO + 2NaOH

Na2ΕnO2 + H2O

{Ζ2ΕnO2}

 Τν ZnO , κε νμέα όκσο αληηδξά ζαλ πδξνμείδην ηνπ ςεπδάξγπξνπ Εn(OΖ)2 . ΕnO + Ζ2SO4

ZnSO4 + H2O

{Εn(OH)2}

Με αλάινγν ηξφπν αληηδξά θαη ην Al2O3, δειαδή κε NaOH ή KOH αληηδξά ζαλ αξγηιηθφ νμχ H3AlO3 ελψ κε νμέα αληηδξά ζαλ πδξνμείδην ηνπ αξγηιίνπ Al(ΟH)3 . 1.2.4. Οπδέηεξα νμείδηα. Τα νπδέηεξα νμείδηα δελ έρνπλ φμηλεο ή βαζηθέο ηδηφηεηεο. Τέηνην είλαη ην κνλνμείδην ηνπ άλζξαθα CO γηαηί δελ αληηδξά κε νμέα ή βάζεηο. 1.3.

Ανηιδπάζειρ διάζπαζηρ.

Αληηδξάζεηο φπνπ κηα έλσζε δηαζπάηαη κε ζέξκαλζε ζε απινχζηεξεο ρεκηθέο νπζίεο. π.ρ. CaCO3 (s) CaO (s) + CO2 (g)


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

2.

Ομεηδναλαγσγηθέο αληηδξάζεηο. Ομεηδναλαγσγηθέο είλαη νη αληηδξάζεηο, φπνπ κεηαβάιινληαη νη αξηζκνί νμείδσζεο νξηζκέλσλ ζηνηρείσλ πνπ ζπκκεηέρνπλ ζηελ αληίδξαζε. Αο παξαηεξήζνπκε ηηο κεηαβνιέο ησλ α.ν. ησλ αηφκσλ ζηε αληίδξαζε ηνπ κεηαιιηθνχ ςεπδαξγχξνπ Εn κε δηάιπκα CuSO4. μείωζη α.ο. (αναγωγή) 2

0

2

0

Cu SO4 (aq )  Zn (s )  Cu (s )  Zn SO4 (aq ) αύξηζη α.ο. (οξείδωζη)

Ο αξηζκόο νμείδσζεο ηνπ Cu , από +2 κεηώζεθε ζε 0 ελώ ηνπ Zn , από 0 απμήζεθε ζε +2. ηο ιόν Cu

+2

παίπνει 2e

από άηομο Ζn

Oη αξηζκνί νμείδσζεο ηνπ Cu , από +2 κεηώζεθε ζε 0 ελώ ηνπ Zn , από 0 απμήζεθε ζε +2. Ράβδνο Zn ζε δηάιπκα CuSO4

Cu

+2

SO4-2

ηα παπαγώμενα ιόνηα Zn+2 πεπνούν ζηο διάλυμα.

ηα άηομα Cu επικάθονηαι ζηον Zn μέηαλλο Zn

Γηα ηηο παξαπάλσ κεηαβνιέο ησλ αξηζκψλ νμείδσζεο νξίζηεθαλ ηα εμήο: 

Tν ζηνηρείν πνπ απμάλεη ηνλ α.ν. (π.ρ. o Zn) νμεηδώλεηαη, ελώ ην ζηνηρείν πνπ κεηώλεη ηνλ α.ν. (π.ρ. ην ηφλ Cu+2) αλάγεηαη.

Τν ζώκα πνπ παζαίλεη νμείδσζε (π.ρ. o Zn) νλνκάδεηαη αλαγσγηθό ελώ ην ζώκα πνπ παζαίλεη αλαγσγή (π.ρ. ην ηφλ Cu+2) νλνκάδεηαη νμεηδσηηθό. Δίλαη ραξαθηεξηζηηθφ φηη ζηελ παξαπάλσ αληίδξαζε νη κεηαβνιέο ησλ αξηζκψλ νμείδσζεο γίλνληαη κε κεηαθνξά ειεθηξνλίσλ από ην αλαγσγηθό ζην νμεηδσηηθό. Τν ζχλνιν ησλ νμεηδναλαγσγηθψλ αληηδξάζεσλ θαιχπηεη κεγάιε πνηθηιία αληηδξάζεσλ. Οη απινχζηεξεο πνπ ζα καο απαζρνιήζνπλ ζηε ζπλέρεηα είλαη νη αληηδξάζεηο απιήο αληηθαηάζηαζεο, ζύλζεζεο ρεκηθήο έλσζεο απφ ηα ζηνηρεία ηεο θαη απνζύλζεζεο ρεκηθήο έλσζεο ζηα ζηνηρεία ηεο.


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

2.1.1. Αληηδξάζεηο απιήο αληηθαηάζηαζεο Αληηθαηάζηαζε ακέηαιινπ από ακέηαιιν.

i.

Σηηο αληηδξάζεηο απηέο ρξήζηκε είλαη ε ζεηξά κείσζεο δξαζηηθφηεηαο (νμεηδσηηθήο ηθαλφηεηαο) ησλ ακέηαιισλ : F2 , C l2 , Br2 , I2 , S , P Τν θαζ’ έλα ακέηαιιν, αληηθαζηζηά ηα δεμηφηεξά ηνπ ζηηο ελψζεηο ηνπο φηαλ έρνπλ αξλεηηθό αξηζκφ νμείδσζεο. 

Αληηθαηάζηαζε ακέηαιινπ ζηα νμέα: 2ΖBr (aq) + Cl2 (g)

,

ΖBr (aq) + S (s)

δελ γίλεηαη αληίδξαζε

Αληηθαηάζηαζε ακέηαιινπ ζηα άιαηα: 2ΚCl (aq) + F2 (g)

2HCl (aq) + Br2 (l)

2ΚF + Cl2 (g)

, ΚCl (aq) + Br2 (g)

δελ γίλεηαη αληίδξαζε

Μηα αμηνζεκείσηε πεξίπησζε είλαη ε αληίδξαζε Cl2 κε ηελ NH3 . 2NH3 (aq) + Cl2 (g)

6HCl (aq) + N2 (g)

Τν HCl (νμχ) πνπ παξάγεηαη αληηδξά κε ηελ NH3 (βάζε) 6NH4Cl (aq) 6HCl (aq) + 6NH3 (aq) Έηζη ζπλνιηθά έρνπκε: Cl2 (g) + 8NH3(aq)

6NH4Cl (aq) +N2 (g)

Αληηθαηάζηαζε πδξνγόλνπ ή κεηάιινπ από κέηαιιν.

ii.

Σηηο αληηδξάζεηο απηέο ρξήζηκε είλαη ε ζεηξά κείσζεο δξαζηηθφηεηαο (αλαγσγηθήο ηθαλφηεηαο) ησλ κεηάιισλ : Li K Ba Ca Na Mg Al Mn Zn Cr Fe Co Ni Sn Pb H2 Cu Hg Pt Au Τν θαζ’ έλα κέηαιιν, αληηθαζηζηά ηα δεμηφηεξά ηνπ κέηαιια ή ην Ζ ζηηο ελψζεηο ηνπο . Τν κέηαιιν πνπ νμεηδψλεηαη απνθηά ηνλ κηθξόηεξν αξηζκφ νμείδσζεο πνπ δηαζέηεη, πιελ ηνπ Cu πνπ παίξλεη α.ν.=2 

Αληηθαηάζηαζε ηνπ πδξνγόλνπ ησλ νμέσλ (πιελ ηνπ π.Ζ2SO4 θαη ΖΝΟ3) από κέηαιιν.

2ΖCl (aq) + Zn (s) α.H2SO4 (aq) + Sn (s) H2S (aq) + Cu (s)

ZnCl2 (aq) + H2 (g)

2SnSO4 (aq) + H2 (g) δελ γίλεηαη αληίδξαζε.

Αληίδξαζε ηζρπξνύ θαη αζζελνύο νμένο κε έιάζκα Ζn. Η ηαρύηεηα έθιπζεο θπζαιίδσλ Η2 ζην ηζρπξό νμύ είλαη κεγαιύηεξε.


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

Αληηθαηάζηαζε ηνπ πδξνγόλνπ ηνπ Ζ2Ο από κέηαιια.

Τα δξαζηηθά κέηαιια Κ, Βa, Ca, Na κε λεξφ Γίλνπλ πδξνμείδηα κεηάιισλ κε έθιπζε Ζ2 .

Απηαλάθιεμε ηνπ παξαγόκελνπ Η2

2NaOH (aq) + H2 (g)

2ΖΟΖ (l) + 2Na (s)

2ΖΟΖ (l) + Ca (s)

Αληίδξαζε θάιην θαη λεξνύ.

Ca(OH)2 (aq) + H2 (g)

Τα άιια κέηαιια πνπ είλαη αξηζηεξφηεξα ηνπ Ζ2 , κε λεξφ, ζε κεγάιε ζεξκνθξαζία, δίλνπλ νμείδηα ειεπζεξψλνληαο Ζ2 . 4Ζ2Ο (l) + 3Fe (s) Fe3O4 (s) + 4H2 

Aληηθαηάζηαζε κεηάιινπ ζηα άιαηα ή ηα νμείδηα από άιιν κέηαιιν . 2AgNO3 (aq) + Fe (s)

Ag (s) + Fe(NO3)2 (aq) ,

3FeCl2 (aq) + 2Cr (s)

2CrCl3 (aq) + 3Fe (s) ,

CuSO4 (aq) Fe

αληίδξαζε CuSO4 (aq) + Fe

CuSO4 (aq) + Fe (s) KBr (aq) + Fe (aq)

Cu (s) + Fe SO4 (aq) , δελ γίλεηαη αληίδξαζε.

επηθάιπςε ηνπ Fe από ην παξαγώκελν Cu

Δλδηαθέξνλ παξνπζηάδεη ε αλαγσγηθή δξάζε ηνπ Al (αξγηινζεξκηθή κέζνδνο) επί ησλ νμεηδίσλ ησλ κεηάιισλ πνπ είλαη έληνλα εμώζεξκε αληίδξαζε π.ρ. Cr2Ο3 (s) + 3Al (s)

Al2O3 (s) + 2Cr (s)

Al2O3 (s) + 2Fe (s) Fe2Ο3 (s) + 3Al (s) Τν κίγκα Fe2O3 + Al (ζεξκίηεο) ρξεζηκνπνηείηαη ζηε ζπγθφιιεζε ζηδεξψλ δνθψλ επεηδή θαηά ηελ αληίδξαζε ηνπ κίγκαηνο παξάγεηαη ζίδεξνο ζε κνξθή ηήγκαηνο.


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

2.1.2. Τα κεηαιινεηδή αληηδξνύλ θαη κε νμέα θαη κε βάζεηο ειεπζεξώλνληαο πδξνγόλν. 2Al (s) + 6HCl (aq)

2AlCl3(aq) +3H2(g)

2Al (s) + 6NaOH(aq)

2Na3AlO3 (aq) +3H2(g)

Αληίδξαζε Al κε NaOH (aq) Έθιπζε H2

2.1.3. Αληηδξάζεηο ζύλζεζεο. i. Αληηδξάζεηο ζύλζεζεο ακέηαιινπ κε ακέηαιιν. 

Ακέηαιιν + Ο2

νμείδην ακεηάιινπ.

π.ρ. C (s) + O2 (g) CO2(g) Tα ακέηαιια κε νμπγφλν δίλνπλ νμείδηα κε ην κεγαιχηεξν α.ν. πιελ ησλ ζηνηρείσλ S, N2 θαη As πνπ δίλνπλ αληίζηνηρα SO2 , ΝΟ ή Ν2Ο θαη Αs2O3 . ηα αινγφλα δελ αληηδξνχλ κε νμπγφλν. 

Ακέηαιιν + H2 C (s) + H2 (g) Cl2 (s) + H2 (g) I2 (g) + H2 (g) N2 (g) + 3H2 (g)

Ακέηαιιν + S C (s) + S2 (g)

πδξνγνλνύρνο έλσζε. CH4 (g) 2HCl (g) 2HI (g) 2NH3 (g) ζεηνύρνο έλσζε CS2 (l)

ii. Αληηδξάζεηο ζύλζεζεο κεηάιινπ κε ακέηαιιν. 

Μέηαιιν + Ο2 νμείδην. Τα κέηαιια (πιήλ ησλ Ag,Au θαη Pt) ελψλνληαη κε ην νμπγφλν θαη δίλνπλ νμείδηα κεηάιισλ π.ρ. 2MgO(s) 2Μg (s) + O2 (g) Σε πνιιέο πεξηπηψζεηο έρνπκε ηδηαηηεξφηεηεο σο πξνο ην είδνο ηνπ νμεηδίνπ π.ρ. Ο Fe ζε πςειή ζεξκνθξαζία δίλεη Fe3O4: 3Fe + 2O2 Fe3O4 Τν Na γίλεηαη ππεξνμείδην Νa2O2 : 2Νa + O2 Νa2O2

Η θαύζε ηνπ Mg ζπλνδεύεηαη έληνλν ιεπθό θσο.

Mg

O2

MgO

Μέηαιιν + αέξαο νμείδηα ή πδξνμείδηα ή άιαηα κεηάιισλ. Τα αιθάιηα θαη νη αιθαιηθέο γαίεο κεηαηξέπνληαη κε ηελ επίδξαζε ηνπ Ο2 ηνπ CO2 θαη ησλ πδξαηκψλ ηνπ αέξα ζε νμείδηα ή πδξνμείδηα ή άιαηα ή κίγκα απηψλ (π.ρ. CaO, Ca(OH)2 , CaCO3). Τα Zn,Cu,Pb ζηνλ αέξα θαιχπηνληαη επηθαλεηαθά απφ ζηξψκα βαζηθνχ αλζξαθηθνχ άιαηνο πνπ εκπνδίδεη ηελ παξαπέξα νμείδσζε. Αληίζεηα, ν Fe δηαβξψλεηαη ηειείσο ζε θαζηαλέξπζξν έλπδξν νμείδην Fe2O3.xΖ2Ο (ζθνπξηά ζηδήξνπ)


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

Μέηαιιν + X2 2K + Cl2

2KCl

2Al + 3I2

2AlI3

Zn + I2 

αινγνλνύρνο έλσζε κεηάιινπ κε ην κεγαιύηεξν α.ν.

ZnI2

Μέηαιιν + S ζεηνύρνο έλσζε. Fe + S FeS , 2Al + 3S

Al2S3 ,

Μέηαιιν + H2 πδξίδηα. Μφλν ηα αιθάιηα θαη ηα Ca, Ba ελψλνληαη κε ην Ζ2 θαη δίλνπλ πδξίδηα πνπ πδξνιπφκελα κεηαηξέπνληαη ζε πδξνμείδηα θαη ειεπζεξψλνπλ Ζ2 . 2Na + H2 2NaH , NaH + H2O NaOH + H2 .

Μέηαιιν + N2 ληηξίδηα. Οη αιθαιηθέο γαίεο θαη ην Αl ζε κεγάιε ζεξκνθξαζία ελψλνληαη κε ην Ν2 θαη δίλνπλ ληηξίδηα, πνπ φηαλ πδξνιπζνχλ κεηαηξέπνληαη ζε πδξνμείδηα θαη ακκσλία. Ca3N2 , Ca3N2 + 6H2O 3Ca(OH)2 + 2NH3 . 3Ca + N2

Παπαγωγή οξυγόνου με θέπμανζη χλωπικού καλίου

2.1.4. Αληηδξάζεηο δηάζπαζεο.

O2

Αληηδξάζεηο φπνπ κηα έλσζε δηαζπάηαη κε ζέξκαλζε ζε απινχζηεξεο ρεκηθέο νπζίεο. π.ρ. KClO3 (s) KCl(s) + O2 (g) CaCO3 (s)

KClO3

CaO (s) + CO2 (g)

2.1.5. Αληηδξάζεηο απνζύλζεζεο. Σηηο αληηδξάζεηο απηέο κία έλσζε κε ζέξκαλζε δηαζπάηαη ζηα ζηνηρεία ηεο: π.ρ. 2ΖΗ (g) 2HgO (s)

Διάζπαζη HgO

Ζ2 (g) + Η2 (g) ,

Hg

Hg (l) + O2 (g) .

HgO

καλό διάβαζμα


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

1.

Μεηαζεηηθέο αληηδξάζεηο

1.1.

Ανηιδπάζειρ εξοςδεηέπωζηρ.

1.1.1. Δμνπδεηέξσζε νμένο από βάζε  πιήξεο εμνπδεηέξσζε νμένο θαη βάζεο

H2SO4 + KOH

.............................................................................................

Ca(OH)2 + H2S

.............................................................................................

H3PO3 + Al(OH)3

.............................................................................................

HNO3 + Ba(OH)2

.............................................................................................

NH3 + HCl

.............................................................................................

H3PO4 + Mg(OH)2

.............................................................................................

NaOH + ..........................

H2O + Na3PO4

Ca(OH)2 + .....................

CaSO4 + ........................

.......................+........................ ......................+............................

Al(ClO4)3 + H2O Ba3(PO4)2 + H2O

1.1.2. Δμνπδεηέξσζε όμηλσλ ή βαζηθώλ νμεηδίσλ  εμνπδεηέξσζε όμηλνπ νμεηδίνπ από βάζε

SO3 + KOH Ca(OH)2 + P2O5 CO2 + Al(OH)3 N2O5 + Ba(OH)2 N2O3 + KOH Cl2O + Mg(OH)2

............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. .............................................................................................


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

 εμνπδεηέξσζε βαζηθνύ νμεηδίνπ από νμύ

H2SO4 + K2O

.............................................................................................

Na2O + H2S

.............................................................................................

H2S + Al2O3

.............................................................................................

HNO3 + BaO Al2O3 + HCl H3PO4 + Al2O3

............................................................................................. ............................................................................................. .............................................................................................

 εμνπδεηέξσζε βαζηθνύ νμεηδίνπ από όμηλν νμείδην

SO2 + K2O

.............................................................................................

CaO + N2O5

.............................................................................................

SO3 + Al2O3

.............................................................................................

P2O5 + BaO

.............................................................................................

P2O3 + HCl

.............................................................................................

 εμνπδεηέξσζε επακθνηεξίδνληνο νμεηδίνπ

H2SO4 + Al2O3

.............................................................................................

NaOH + Al2O3

.............................................................................................

HCl + ZnO KOH + ZnO

............................................................................................. .............................................................................................


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

1.2.

Ανηιδπάζειρ διπλήρ ανηικαηάζηαζηρ

1.2.1.

Αληίδξαζε νμένο κε άιαο.

 παξαγσγή ηδήκαηνο άιαηνο

H2SO4 + Ca(NO3)2 FeCl3 + H2S

............................................................................................. ............................................................................................. .............................................................................................

H3PO3 + Al(ClO3)3 Mg(NO3)2 + ..........................

.......................... + Mg3(PO4)2

............................ + ...........................

Al2S3 + KNO3

 παξαγσγή αέξηνπ νμένο

H2SO4 + NaCl

............................................................................................. .............................................................................................

Na2S + H3PO4

 παξαγσγή αζζελνύο νμένο

HCl + KF

.............................................................................................

HNO3 + K2S

.............................................................................................

1.2.2. Αληίδξαζε βάζεο κε άιαο.  παξαγσγή ηδήκαηνο άιαηνο ή βάζεο

K2SO4 + Ca(OH)2 FeCl3 + AgOH

............................................................................................. .............................................................................................

Na2CO3+ Ba(OH)2

.............................................................................................

AgNO3 + Ca(OH)2

.............................................................................................

FeCl3 + KOH Pb(NO3)2+ NaOH

............................................................................................. .............................................................................................

 παξαγσγή αζζελνύο βάζεο

NH4Cl + NaOH (NH4)S + KOH

............................................................................................. .............................................................................................


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

1.2.3. Αληίδξαζε κεηαμύ δύν αιάησλ.  παξαγσγή ηδήκαηνο άιαηνο

K2SO4 + Ca(NO3)2 KCl + AgNO3 Na2CO3+ Ba(NO3)2

AgNO3 + K3PO4 Zn(ClO3)2 + (NH4)CO3 Al(NO3)3+ K2SO4

............................................................................................. ............................................................................................. .............................................................................................

............................................................................................. ............................................................................................. .............................................................................................


Πέτρος Καραπέτρος: – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

2.

Ομεηδναλαγσγηθέο αληηδξάζεηο

2.1.

Ανηιδπάζειρ απλήρ ανηικαηάζηαζηρ

2.1.1. Αληηθαηάζηαζε ακέηαιινπ από ακέηαιιν.  Αληηθαηάζηαζε ακέηαιινπ ζηα νμέα

HCl + F2

.............................................................................................

H2S + Br2

.............................................................................................

HBr + I2 HClO3 + I2

............................................................................................. .............................................................................................

HClO3 + Br2

.............................................................................................

H2SO4 + Cl2

.............................................................................................

 Αληηθαηάζηαζε ακέηαιινπ ζηα άιαηα

NaCl + I2

.............................................................................................

K2S+ Cl2

.............................................................................................

KI + F2 NaClO3 + Br2

............................................................................................. .............................................................................................

KClO3 + F2

.............................................................................................

CuSO4 + I2

.............................................................................................

2.1.2. Αληηθαηάζηαζε κεηάιινπ ή πδξνγόλνπ από κέηαιιν.  Αληηθαηάζηαζε κεηάιινπ ζηα άιαηα ή ηα νμείδηα από άιιν κέηαιιν .

AgNO3 + K

.............................................................................................

CuSO4+ Fe

.............................................................................................

NaCl + Zn

.............................................................................................

FeCl3 +Zn

.............................................................................................

Hg(NO3)2 + Fe

.............................................................................................


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

 Aληηθαηάζηαζε ηνπ πδξνγόλνπ ησλ νμέσλ (πιελ ηνπ π.Ζ2SO4 θαη ΖΝΟ3) από κέηαιιν.

HCl + K H2SO4+ Fe H2S + Zn H3PO4 + Ca HBrO2 + Al

............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. .............................................................................................

 Aληηθαηάζηαζε ηνπ πδξνγόλνπ ηνπ Ζ2Ο από κέηαιιν.

H2O + K

.............................................................................................

H2O + Ca

.............................................................................................

H2O + Na

.............................................................................................

2.1.3. Αληηθαηάζηαζε ηνπ Ν ζηελ ΝΖ3

NH3 + F2 2.2.

...................................................................................................

Ανηιδπάζειρ ζύνθεζηρ

H2 + Cl2

.............................................................................................

F2 + Ca

.............................................................................................

S + Na

.............................................................................................

K + Cl2

.............................................................................................

Na + N2S H2 + N2

............................................................................................. .............................................................................................

Αμηνπνηώληαο ηελ εκπεηξία ζνπ από ηηο παξαπάλσ αληηδξάζεηο λα παξαζθεπάζεηο ηα: HCl , HNO3 , H2SO4 , H3PO4 , KOH , Ca(OH)2 , NaI , AgCl , K2CO3 , CaCO3 , Ba3(PO4)2 , κε φινπο ηνπο δπλαηνχο ηξφπνπο.


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

Η. Επωηήζειρ πολλαπλήρ επιλογήρ

(ςπάπσει μία μόνο ζωζηή απάνηηζη)

1.Απφ ηηο ελψζεηο: HCl, H2SO4, Ca(OH)2, H2O θαη ΚΟΖ, αληηδξνχλ κε Na θαη ειεπζεξψλνπλ αέξην H2 κφλν νη: α. HCl θαη H2SO4 γ. HCl, H2SO4,Ca(OH)2 θαη H2O β. Ca(OH)2 θαη ΚΟΖ δ. H2O, HCl θαη H2SO4. 2.Τα άιαηα απνηεινχληαη: α. κόλν από θαηηόληα β. από έλα θαηηόλ θαη έλα αληόλ γ. από ίζν αξηζκό θαηηόλησλ θαη αληόλησλ δ. από θαηηόληα θαη αληόληα κε ηέηνηα αλαινγία ώζηε λα είλαη ειεθηξηθά νπδέηεξα. 3.Όιεο νη βάζεηο αληηδξνχλ: α. κε ηα νμέα, κε ηα όμηλα νμείδηα θαη κε όια ηα άιαηα β. κόλν κε ηα νμέα γ. κε ηα νμέα θαη κε ηα όμηλα νμείδηα δ. κε ηα νμέα θαη κε ηα βαζηθά νμείδηα. 4.Απφ ηηο ελψζεηο: H2SO4, H2O, Ν2O5 θαη NH3 αληηδξνχλ κε ην ΝaΟΖ κφλν νη: α. H2SO4 γ. Ν2O5 θαη H2O β. H2SO4 θαη Ν2O5 δ. H2SO4, Ν2O5 θαη NH3 5.Αλ ζε έλα αξαηφ δηάιπκα H2SO4 βπζίζνπκε κηα ζηδεξέληα ξάβδν ζα αληηδξάζεη κε ην νμχ, δηφηη: α. όια ηα κέηαιια αληηδξνύλ κε ηα νμέα β. ν ζίδεξνο είλαη ειεθηξνζεηηθόηεξνο από ην πδξνγόλν γ. ην πδξνγόλν είλαη ειεθηξνζεηηθόηεξν από ην ζίδεξν δ. θαηαβπζίδεηαη ίδεκα. 6.Τν CO2 αληηδξά κε δηάιπκα NaOH, δηφηη: α. θαηαβπζίδεηαη δπζδηάιπην αλζξαθηθό αιάηη β. ηα όμηλα νμείδηα αληηδξνύλ κε ηα δηαιύκαηα ησλ βάζεσλ γ. όια ηα νμείδηα αληηδξνύλ κε ηηο βάζεηο δ. ην CΟ2 είλαη αέξην. 7.Αλ πξνζζέζνπκε πεξίζζεηα N2O5 ζε δηάιπκα NaOH, ζα πξνθχςεη έλα λέν δηάιπκα πνπ ζα πεξηέρεη: α. ληηξηθό νμύ θαη πδξνμείδην ηνπ λαηξίνπ β. ληηξηθό νμύ θαη ληηξηθό λάηξην γ. ληηξηθό λάηξην θαη πδξνμείδην ηνπ λαηξίνπ δ. κόλν ληηξηθό λάηξην 8.Καηά ηελ αλάκεημε δηαιχκαηνο ΝΖ4Cl κε δηάιπκα ΚΟΖ πξαγκαηνπνηείηαη αληίδξαζε, δηφηη:


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

α. νη βάζεηο αληηδξνύλ κε όια ηα άιαηα β. θαηαβπζίδεηαη ίδεκα ΝΖ4ΟΖ γ. θαηαβπζίδεηαη ίδεκα KCl δ. ειεπζεξώλεηαη αέξηα ακκσλία.

ΙΙ. Επωηήζειρ ανηιζηοίσηζηρ 1.Να γίλεη αληηζηνίρεζε κεηαμχ ησλ ηχπσλ ηεο ζηήιεο (Η) θαη ησλ νλνκαζηψλ ηεο ζηήιεο (ΗΗ): (Η) I.

HClO3

(ΗΗ) α. ρισξηώδεο νμύ (πδξνγόλν ρισξηώδεο)

II.

Na2SO4

β. πδξνμείδην ηνπ θαιίνπ (θάιην πδξνμείδην)

III.

Ca(OH)2

γ. ζεηώδεο λάηξην (λάηξην ζεηώδεο)

IV.

ΚOΖ

δ. πδξνμείδην ηνπ αζβεζηίνπ (αζβέζηην πδξνμείδην)

V.

HClO2

ε. ζεηνύρν λάηξην (λάηξην ζνπιθίδην)

VI.

Na2S

ζη. ππνρισξηώδεο νμύ (πδξνγόλν ππνρισξηώδεο)

VII.

Na2SO3

δ. ρισξηθό νμύ (πδξνγόλν ρισξηθό)

VIII.

HClO

ε. πδξνριώξην (πδξνγόλν ρισξίδην)

IX.

HCl

ζ. ζεητθό λάηξην (λάηξην ζεητθό)

2. Να ζεκεηψζεηε ζε θάζε θελφ νξζνγψλην ηνπ παξαθάησ πίλαθα ην ζχκβνιν «+» αλ ην αληίζηνηρν νμείδην αλήθεη ζηελ θαηεγνξία ηνπ πίλαθα απηνχ θαη ην ζχκβνιν «-» ζηελ αληίζεηε πεξίπησζε: Fe2O3

CO2 SO3 CaO

Al2O3

P2O5

ZnO

K2O

φμηλν νμείδην βαζηθφ νμείδην επακθνηεξίδνλ νμείδην

3.Να αληηζηνηρήζεηε ην θάζε ρεκηθφ ζηνηρείν ηεο ζηήιεο (Η) κε κία κφλν ρεκηθή έλσζε κε ηελ νπνία αληηδξά θαη βξίζθεηαη ζηε ζηήιε (ΗΗ): (Η) (ΗΗ) I. Fe α. AgNO3 II.

Al

β. HCl

III.

Cu

γ. FeCl3

IV.

Ca

δ. AlCl3


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

ΙΙΙ. Επωηήζειρ ζςμπλήπωζηρ 1. Τα δηαιύκαηα όισλ ησλ νμέσλ αιιάδνπλ ην ρξώκα νξηζκέλσλ νπζηώλ πνπ ιέγνληαη .....…................. , αληηδξνύλ κε βάζεηο θαη ζρεκαηίδνπλ ..........…............ , αληηδξνύλ κε νξηζκέλα κέηαιια θαη ειεπζεξώλνπλ

αέξην

.........…............

θαη

θαηά

ηελ

δηάιπζή

ηνπο

ζην

λεξό

ειεπζεξώλνπλ

...............…....………………….. 2. Τα δηαιύκαηα ησλ βάζεσλ αιιάδνπλ ην ρξώκα νξηζκέλσλ νπζηώλ πνπ ιέγνληαη .........…...... , αληηδξνύλ κε νμέα θαη ηα ………………………… νμείδηα ζρεκαηίδνληαο .......….…....... θαη θαηά ηελ δηάιπζή ηνπο ζην λεξό ειεπζεξώλνπλ ...............…....…………………………………………….. 3. Τα νμέα ηα νπνία όηαλ δηαιπζνύλ ζην λεξό κεηαηξέπνληαη πιήξσο ζε ηόληα νλνκάδνληαη .....…...…...... , όπσο γηα παξάδεηγκα ην .........……...... θαη ην .........…...…... , ελώ ηα νμέα ηα νπνία δηαιπόκελα ζην λεξό ιίγα κόλν από ηα κόξηά ηνπο κεηαηξέπνληαη ζε ηόληα νλνκάδνληαη .......….…........ , όπσο γηα παξάδεηγκα ην .............……..….. θαη ην ...….......….……... . 4.

Να ζπκπιεξώζεηε ζε θάζε θελό νξζνγώλην ηνπ παξαθάησ πίλαθα, ην κνξηαθό ηύπν ή ηελ νλνκαζία ηεο αληίζηνηρεο έλσζεο:

Ολνκαζία

Θεητθφ θάιην

Μνξηαθφο ηχπνο

Υδξφζεην FeCl2

ληηξηθφ νμχ

θπαληνχρν ακκψλην

Ca(ClO)2

5. Να ζπκπιεξώζεηε ζηηο παξαθάησ ρεκηθέο εμηζώζεηο ηα ζώκαηα πνπ ιείπνπλ θαη λα βάιιεηε ζπληειεζηέο: α. Fe(OH)3 + ………....….....  Fe(NO3)3 + H2O

β. BaO + H3PO4  ...…………...... + .....….………... γ. NH3 + ........…....  (NH4)2SO4 δ. Ca(OH)2 + N2O5  .....…....…….... + ....….......…….. ε. CO2 + ....………...…....  Na2CO3 + H2O ζη. P2O5 + .…….…….......  H3PO4

ΙV. Επωηήζειρ ανάπηςξηρ 1. Να γξάςεηε 2 κεζόδνπο παξαζθεπήο νμέσλ, 2 κεζόδνπο παξαζθεπήο βάζεσλ θαη 2 κεζόδνπο παξαζθεπήο αιάησλ. Να αλαθέξεηε έλα παξάδεηγκα γηα θάζε πεξίπησζε, αλαγξάθνληαο θαη ηελ αληίζηνηρε ρεκηθή εμίζσζε. 2. Βπζίδνπκε κηα ζηδεξέληα ξάβδν δηαδνρηθά: α. ζε ζεξκό πδξνρισξηθό νμύ θαη παξαηεξνύκε όηη ειεπζεξώλεηαη έλα αέξην. β. ζε δηάιπκα CuSO4 θαη παξαηεξνύκε όηη ε ξάβδνο θαιύπηεηαη από έλα θεξακέξπζξν ζηξώκα, γ. ζε δηάιπκα Ag2SO4.


Πέτρος Καραπέτρος : – Χημεία 1ηρ ηάξηρ - Ανηιδπάζειρ οξέων , βάζεων και αλάηων.

i) Να εμεγήζεηε ηα θαηλόκελα πνπ πεξηγξάθνληαη ζηηο πεξηπηώζεηο α θαη β θαη λα γξάςεηε ηηο αληίζηνηρεο ρεκηθέο εμηζώζεηο. ii) Να γξάςεηε ηε ρεκηθή εμίζσζε ηεο αληίδξαζεο πνπ πξαγκαηνπνηείηαη ζηελ πεξίπησζε γ θαη λα εμεγήζεηαη ην ιόγν πνπ γίλεηαη ε αληίδξαζε. 3. Γίλνληαη ηα νμείδηα: SO3, CO2, P2O5, K2O, FeO, SO2 θαη N2O5. i) Να ηα θαηαηάμεηε ζε θαηεγνξίεο αλάινγα κε ηε ρεκηθή ηνπο ζπκπεξηθνξά. ii) Δπηιέμηε από έλα νμείδην ηεο θάζε θαηεγνξίαο θαη γξάςηε έλα παξαδείγκα ρεκηθήο εμηζώζεο πνπ λα ζπκκεηέρνπλ θαη λα εμεγνύλ ηε ρεκηθή ηνπο ζπκπεξηθνξά. 4. Αθνύ κειεηήζεηε ηηο παξαθάησ ρεκηθέο κεηαηξνπέο, α, β, γ θαη δ,

α. Ν2Ο5 + H2O  Α β. Α + CaCO3  B + H2O + Γ γ. Γ + NaOH  Γ + H2O δ. Γ + H2SO4  E + H2O + Γ Να γξάςεηε κε πιήξε κνξθή ηηο ρεκηθέο εμηζώζεηο πνπ πεξηγξάθνπλ ηηο κεηαηξνπέο απηέο

Αντιδράσεις οξέων, βάσεων και αλάτων  

Χημεία Α' Λυκείου

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you