Issuu on Google+

‫ب ‌ه پێی یاسا و ده‌ستور‬

‫ب ‌ه جیاوازییه‌کانه‌وه‌ له‌ژێر چه‌تردا کۆده‌بینه‌و‌ه‬

‫نرخ‪ 750 :‬دینار‬

‫سه‌رۆکی هه‌رێم ده‌بێت‬

‫لێپێچینه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ بکرێت‬

‫‪...‬ل‪17‬‬

‫ژمار ‌ه ‪72‬‬

‫ساڵی دووه‌م‬

‫رۆژنامه‌یه‌کی گشتی هه‌فتانه‌یه‌‪ ،‬کۆمپانیای چه‌تر ده‌ریده‌کات‬

‫دووشه‌ممه‌ ‪2011/9/12‬‬

‫‪WWW.Chatrpress.com‬‬

‫نرخی(‪)750‬دینار‬

‫(‪21‬ی گه‌الوێژی ‪)2711‬‬

‫به‌رپرسێکى پارتى‪ :‬ده‌زگا جاسوسییه‌کانى واڵتانى دراوسێ رێگرن‬ ‫ل ‌ه جێبه‌جێکردنی بڕیاره‌کانى سه‌رۆکى هه‌رێم و حکومه‌ت‬ ‫تایبه‌ت ب ‌ه چه‌تر‬ ‫له‌ پاش خۆپیشاندانه‌کانى‬ ‫(‪)17‬ى شوباته‌وه‌ ژماره‌یه‌کى‬ ‫زۆر بڕیار له‌الیه‌ن په‌رله‌مانى‬ ‫‌و حکومه‌تى هه‌رێم‌و‬ ‫سه‌رۆکایه‌تى هه‌رێمى‬ ‫کوردستانه‌وه‌ ده‌رکراوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌شێکى زۆرى ئه‌و بڕیارانه‌‬ ‫تا ئێستا جێبه‌جێ نه‌کراون‪،‬‬ ‫چاودێرانیش هۆکاره‌که‌ى بۆ‬ ‫هه‌ژمونى حزبى ده‌گێڕنه‌وه‌ یان‬ ‫«جاسوسى واڵتانى دراوسێ»‪.‬‬ ‫به‌شێکى ئه‌و بڕیارانه‌ په‌یوه‌ندى به‌ ره‌وشى‬ ‫دواى (‪)17‬ى شوباته‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬که‌ خۆى له‌‬ ‫نه‌هێشتنى ده‌ستى حزب له‌ناو ئاسایش و‬ ‫پێشمه‌رگه‌ و سه‌روه‌ربوونى یاسا و سزادانى‬ ‫بکوژانى خۆپیشانده‌ران و قه‌ره‌بوکردنه‌وه‌‬ ‫و چه‌ندین بڕیارى ت��ردا ده‌بینێته‌وه‌‪ ،‬که‌‬ ‫ل��ه‌الی��ه‌ن ب �ه‌رپ��رس��ان��ى ب���ااڵى ه �ه‌رێ��م �ه‌وه‌‬ ‫ده‌رکراون‪ ،‬به‌اڵم تا ئێستا به‌شێکى زۆرى‬ ‫ئه‌و بڕیارانه‌ جێبه‌جێ نه‌کراون‪.‬‬ ‫ک��ام �ه‌ران ب����ه‌روارى‪ ،‬چ��اودێ��رى سیاسی‬ ‫و مامۆستای زان��ک��ۆ‪ ،‬ل �ه‌وب��اره‌ی �ه‌وه‌ به‌‬ ‫(چ�ه‌ت��ر)ى وت‪« :‬سه‌رۆکایه‌تى هه‌رێم‬ ‫‌و ئ�ه‌ن��ج��وم�ه‌ن��ى وه‌زی�����ران ‌و پ�ه‌رل�ه‌م��ان��ى‬ ‫کوردستان به‌رپرسن له‌ جێبه‌جێکردنى‬

‫بڕیاره‌کان‪ ،‬به‌اڵم کێشه‌ى گه‌وره‌ له‌وه‌دای ‌ه‬ ‫ک���ه‌ ت���ا ئ��ێ��س��ت��اش پ���ارت���ى ‌و یه‌کێتى‬ ‫خۆیان له‌ حکومه‌ت به‌ گه‌وره‌تر ده‌زانن‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ى ده‌زگا ئه‌منى ‌و ئاسایشى ‌و‬ ‫هێزه‌ چه‌کداره‌کان‌و پێشمه‌رگه‌ و دارایی‬ ‫به‌ده‌ستى خۆیانه‌وه‌یه‌‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ش وایکردوه‌‬ ‫حکومه‌ت الوازبێت»‪.‬‬ ‫ه���ه‌ر ل���ه‌وب���اره‌ی���ه‌وه‌ م��ح �ه‌م �ه‌د ئ�ه‌ح��م�ه‌د‪،‬‬ ‫ئه‌ندامى مه‌کته‌بی سیاسی یه‌کگرتوى‬ ‫ئیسالمى ک��وردس��ت��ان‪ ،‬وت��ى‪ :‬دوو حزبه‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتداره‌که‌ تا ئێستاش ده‌ستێوه‌ردانى‬ ‫حزبی زۆر له‌ کاروباره‌کانى حکومه‌تدا‬ ‫ده‌که‌ن‪ ،‬ئه‌وه‌ش وایکردوه‌ حکومه‌ت الواز‬ ‫بێت‌و نه‌توانێت وه‌ک پێویست بڕیاره‌کان‬ ‫جێبه‌جێبکات‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها عه‌بدولستار مه‌جید‪ ،‬وته‌بێژ و‬ ‫ئه‌ندامى مه‌کته‌بی سیاسی کۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمیش هۆکاره‌که‌ى بۆ «هه‌ژمونى‬ ‫حزب به‌سه‌ر حکومه‌ته‌وه‌ ده‌گێڕێته‌وه‌‪ ،‬که‌‬ ‫تا ئێستا ح��زب حکومه‌ت به‌ڕێوه‌ده‌بات‬ ‫‌و ی��اس��ا ‌و ب���ڕی���ارى ب���ۆ ده‌رده‌ک�������ات ‌و‬ ‫هه‌رخۆشی زۆرجار رێگر ده‌بێت له‌به‌رده‌م‬ ‫جێبه‌جێکردنى ئه‌و بڕیارانه‌»‪.‬‬ ‫له‌الیه‌کی تریشه‌وه‌ ئاسۆ حاجى‪ ،‬ئه‌ندامى‬ ‫سه‌رکردایه‌تى پارتى دیموکراتى کوردستان‬ ‫له‌ هه‌ولێر به‌ (چه‌تر)ى وت‪ :‬له‌ کوردستان‬ ‫ته‌نگژه‌ سیاسیه‌کان ره‌نگدانه‌وه‌یان هه‌بووه‌‬

‫لێپرسینه‌وه‌ی‬ ‫حزبی‬ ‫عومه‌ر فه‌تاح‬ ‫ناگرێته‌وه‬ ‫‪...‬ل‪14‬‬

‫درێژه‌ بۆ ل‪3‬‬

‫ئه‌حالم مه‌نسور‬

‫گه‌نجان‬

‫له‌ژێر چه‌ترى‬

‫نا ئومێدى گه‌نجان به‌ره‌و‬

‫کلتوردا‬

‫ریکالم‬

‫ل �ه‌س �ه‌ر جێبه‌جێنه‌کردنى ب��ڕی��اره‌ک��ان ‌و‬ ‫هه‌ندێکجار له‌ جێبه‌جێکردنیان دواده‌که‌ون‪.‬‬ ‫به‌ وت �ه‌ى ئ �ه‌و ئه‌ندامه‌ى سه‌رکردایه‌تى‬ ‫پارتى‪« :‬ده‌وڵه‌تانى دراوس��ێ له‌ رێگه‌ى‬ ‫ده‌زگ��ا موخابه‌راتیه‌کانیانه‌وه‌ تا بۆیان‬ ‫ب��ک��رێ لێناگه‌ڕێن ئ��ه‌و ب��ڕی��اران �ه‌ى له‌‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندى خه‌ڵکى کوردستانه‌ جێبه‌جێ‬ ‫بکرێن‪ ،‬به‌تایبه‌ت ئه‌و بڕیارانه‌ى کوردستان‬ ‫به‌ره‌و ئارامى ده‌به‌ن»‪.‬‬ ‫نه‌ریمان ع�ه‌ب��دواڵ‪ ،‬ئه‌ندامى په‌رله‌مانى‬ ‫ک��وردس��ت��ان��ی��ش ب��ۆچ��وون��ى وای���ه‌‪« ،‬ئ �ه‌و‬ ‫دۆخ�ه‌ى له‌ هه‌رێمدا هه‌یه‌ له‌ ده‌رکردنى‬ ‫ب��ڕی��ار و جێبه‌جێنه‌کردنى‪ ،‬ب���ه‌ره‌و بێ‬ ‫متمانه‌ییه‌کى گه‌وره‌مان ده‌بات‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ده‌ب����ێ ح��ک��وم �ه‌ت ی���ان ی��اس��ا و ب��ڕی��ار‬ ‫ده‌رنه‌کات‪ ،‬یان جێبه‌جێی بکات‪ ،‬ناکرێ‬ ‫خ��ۆت ی��اس��ا ده‌رب��ک�ه‌ی��ت ‌و ه �ه‌ر خۆشت‬ ‫پێشێلی بکه‌یت»‪.‬‬ ‫به‌اڵم کاوه‌ مه‌حمود‪ ،‬وته‌بێژى حکومه‌تى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان و وه‌زیری رۆشنبیری‪،‬‬ ‫وتى‪« :‬هه‌موو یاسا و بڕیاره‌کان جێبه‌جێ‬ ‫ده‌ک��رێ��ن ‌و راس���ت ن��ی�ه‌ بڵێى جێبه‌جێ‬ ‫ناکرێن‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێکیان کاتى پێویسته‌‬ ‫و ناتوانرێ به‌ کونفه‌یه‌کونێک ئه‌نجامى‬ ‫بده‌یت»‪.‬‬

‫‪...‬ل‪18‬‬

‫سه‌رخۆشى ده‌بات‬

‫ئه‌حمه‌د ده‌نیز‬

‫‪...‬ل‪9‬‬

‫پێویسته‌ حکومه‌تی هه‌رێم‬

‫هه‌ڵوێستی نانه‌ته‌وه‌یی‬

‫تێبپه‌ڕێنێت‬

‫‪...‬ل‪5‬‬

‫«تورکیا (‪ )39‬جار چه‌کى کیمیایى به‌کارهێناوه‌»‬

‫پارتى چاره‌سه‌رى داواى‬ ‫یه‌کگرتنێکى نه‌ته‌وه‌یى ده‌کات‬

‫تایبه‌ت ب ‌ه چه‌تر‬ ‫پارتى چاره‌سه‌رى دیموکراتى‬ ‫کوردستان‪ ‌،‬ماوه‌یه‌که‌ سه‌رقاڵى‬ ‫کۆکردنه‌وه‌ى پارت و رێکخراو و‬ ‫که‌سایه‌تییه‌ جیاجیاکانى هه‌رێمى‬ ‫کوردستانه‌‪ ،‬داواى ئه‌وه‌ ده‌کات‬ ‫«یه‌کگرتنێکى نه‌ته‌وه‌یى پێویسته‌ بۆ‬ ‫رووبه‌ڕووبونه‌وه‌ى ئه‌و پیالنگێڕیه‌ى‬ ‫له‌سه‌ر کورد هه‌یه‌»‪.‬‬ ‫پارتى چ��اره‌س �ه‌رى‪ ،‬رۆژى ن��ۆى ئ�ه‌م مانگه‌ له‌‬ ‫سلێمانى و پێشتریش له‌ شارى هه‌ولێر و به‌غداد‬ ‫الیه‌نه‌ جیاجیاکانى ک��ۆک��رده‌وه‌ بۆ قسه‌کردن‬ ‫ل�ه‌س�ه‌ر دۆخ��ى ئێستاى ک��وردس��ت��ان و چۆنێتى‬ ‫هه‌ڵوێست وه‌رگ��رت��ن‪ ،‬ئ��ام��اژه‌ بۆ ئ �ه‌وه‌ ده‌ک��ات‪:‬‬ ‫«به‌ یه‌کڕیزى و یه‌کێتى نه‌ته‌وه‌یى ده‌توانین ببینه‌‬

‫ئاسته‌نگ له‌به‌رده‌م هێرش و په‌الماردانه‌کانى‬ ‫ده‌وڵه‌تانى تورکیا و ئێران و سه‌قامگیرى ئاشتى‬ ‫چاره‌سه‌رى دیموکراتیانه‌ له‌ کوردستاندا»‪.‬‬ ‫له‌ کۆبونه‌وه‌که‌ى سلێمانیدا پارتى چاره‌سه‌رى‬ ‫راپ��ۆرت��ێ��ک��ى پ��ێ��ش��ک�ه‌ش ک���رد و ئ����ه‌وه‌ى تێدا‬ ‫خ��رای�ه‌ڕوو‪ ،‬که‌ له‌ ساڵى (‪)1993‬ه‌وه‌ تا ئێستا‬ ‫ده‌یان جار الیه‌نى کوردى له‌ باکور ئاگربه‌ستى‬ ‫راگ �ه‌ی��ان��دووه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم ده‌وڵ �ه‌ت��ى تورکیا وه‌اڵم��ى‬ ‫هیچ ئاگربه‌ستێکى به‌ ئه‌رێنى نه‌داوه‌ته‌وه‌‪ ،‬هه‌ر‬ ‫له‌ راپۆرته‌که‌دا ئه‌وه‌ش خرایه‌ڕوو‪ ،‬که‌ به‌گوێره‌ى‬ ‫راپۆرتى رێکخراوى مافی مرۆڤى تورکیا له‌‬ ‫ساڵى (‪)1994‬ه‌وه‌ تا ئێستا (‪ )39‬جار هێزه‌کانى‬ ‫تورکیا چه‌کى کیمیاییان له‌به‌رامبه‌ر گه‌ریال‬ ‫به‌کارهێناوه‌ و به‌وهۆیه‌شه‌وه‌ (‪ )437‬گه‌ریال‬ ‫شه‌هید بوون‪ ،‬دوابڕیارى ئه‌ردۆغانیش له‌ باره‌ى‬ ‫کێشه‌ى کورده‌وه‌ پڕیه‌تى له‌ هه‌ڕه‌شه‌‪.‬‬


‫هەواڵ‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪72‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/6/21 - 2011/9/12‬‬

‫‪2‬‬

‫بۆچــوون‬ ‫دیسان ئاخاوتن‬ ‫سه‌باره‌ت به‌چه‌ک‬ ‫‪u‬‬

‫کوردۆ شوانی‬

‫‪u‬‬

‫گه‌لی ک��ورد ل‌ه هه‌ر چ��وار به‌شه‌که‌ی‬ ‫ک��وردس��ت��ان��دا زه‌ره‌رم���ه‌ن���د و ماڵوێرانی‬ ‫ده‌س���ت���ی رژێ��م �ه‌ک��ان��ی داگ��ی��رک��ه‌ری‬ ‫کوردستانه‌‪ ،‬بێگومان ئه‌و زیانان‌ه گیانی‬ ‫و ماڵییه‌ی ک �‌ه هه‌میش‌ه گ��ی��رۆده‌ی‬ ‫کردوو‌ه ب‌ه زه‌بری چه‌ک و ئاگر و ئاسن‬ ‫ب��ووه‌‪ ،‬کاریگه‌ری ئه‌و کاره‌سات‌ه پڕ له‌‬ ‫ئازارانه‌ی به‌هۆی به‌کارهێنانی چه‌که‌وه‌‬ ‫به‌سه‌ر گه‌لی کورددا هاتو‌ه ب‌ه ئاسانی له‌‬ ‫یاده‌وه‌ری خه‌ڵکی کوردستاندا ناسڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و مه‌رگه‌ساتانه‌ی به‌سه‌ر گه‌لی کورددا‬ ‫هاتوو‌ه ل‌ه سه‌رده‌ستی تورک و عه‌ره‌ب‬ ‫و ف��ارس ئه‌گه‌ر ب‌ه پێچه‌وانه‌و‌ه بوای‌ه و‬ ‫کورد له‌به‌رامبه‌ر ئه‌وانه‌دا سته‌مکاری‬ ‫بکردایه‌‪ ،‬بێگومان ل �ه‌وه‌ی ب‌ه توندترین‬ ‫شێواز کاردانه‌وه‌یان ده‌بوو‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی‬ ‫ئێستا به‌دیده‌کرێت مژارێکی جیاوازه‌‬ ‫گ���ه‌ل���ی ک�����ورد ک���‌ه س��ت �ه‌م��ل��ێ��ک��راوی‬ ‫ده‌س��ت��ی ئ���ه‌و س��ت �ه‌م��ک��اران �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ن�ه‌ک‬ ‫ل‌ه هه‌وڵی تۆڵسه‌ندنه‌وه‌دا نیی‌ه به‌ڵکو‬ ‫زۆر ب‌ه دڵفراوانیه‌و‌ه ده‌ستی ئاشتی بۆ‬ ‫دوژمنان و سته‌مکاران درێژ ده‌ک��ات و‬ ‫ل‌ه هه‌وڵی ئه‌وه‌دای‌ه کۆتایی ب‌ه شه‌ڕ و‬ ‫خوێنڕشتن و م���ه‌رگ بێنێت‪ ،‬کاتێ‬ ‫ب��اس��ی ت��ۆڵ�ه‌س�ه‌ن��دن�ه‌و‌ه ده‌ک �ه‌ی��ن ره‌نگه‌‬ ‫ب��وت��رێ ک��ورد ت��وان��ای ت��ۆڵ�ه‌ک��ردن�ه‌وه‌ی‬ ‫نیی‌ه ل �‌ه دوژم��ن��ان��ی‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئ �ه‌و ک��اره‌‬ ‫توندوتیژیانه‌ی ل�‌ه واڵت��ان��ی ع��ێ��راق و‬ ‫ئه‌فغانستان و پاکستان و چه‌ندین شوێنی‬ ‫دیک‌ه ئه‌نجام ده‌درێ��ت و کۆمه‌ڵکوژی‬ ‫و کاره‌ساتی خوێناوی لێده‌که‌وێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وه‌م��ان ب��ۆ پشتڕاست ده‌ک��ه‌ن��ه‌و‌ه که‌‬ ‫ک��وردی��ش ئ�ه‌گ�ه‌ر الی�ه‌ن�‌ه مرۆڤدۆستی‬ ‫و ئاشتیخوازیه‌که‌ی خ��ۆی فه‌رامۆش‬ ‫ب��ک��ات و ده‌س����ت ب��ۆ چ���ه‌ک ب��ب��ات و‬ ‫رێگه‌ی شه‌ڕانگیزی بگرێته‌به‌ر ئه‌توانێت‬ ‫ل �ه‌و ج��ۆر‌ه کۆمه‌ڵکوژی‌ه ل�‌ه به‌رامبه‌ر‬ ‫دوژمنه‌کانی ئه‌نجام بدات‪ ،‬به‌اڵم گه‌لی‬ ‫کورد په‌نای بۆ ئه‌و جۆر‌ه تۆڵکردنه‌وه‌یه‌‬ ‫نه‌بردووه‌‪ ،‬ئه‌و چه‌که‌ش ک‌ه ب‌ه ده‌ستییه‌وه‌‬ ‫گرتوو‌ه ب‌ه ته‌نها بۆ خۆپاراستن‌ه نه‌ک‬ ‫بۆ کوشتن و خوێنڕشتن‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی‬ ‫جێگه‌ی سه‌رسوڕمان‌ه ئه‌وه‌ی‌ه ک‌ه هێشتا‬ ‫دوژم��ن��ان��ی ک���ورد ب���ه‌رده‌وام���ن ل�ه‌س�ه‌ر‬ ‫کۆمه‌ڵکوژکردنی گه‌لی کورد و هیچ‬ ‫مافێک ب�‌ه هاواڵتیانی م��اف��خ��وراو و��� ‫سته‌ملێکراوی کوردستان ب‌ه ره‌وا نابینن‪،‬‬ ‫له‌به‌رامب‌ه ئ���ه‌وه‌دا هیچ مرۆڤدۆست و‬ ‫ژی��ان��دۆس��ت��ێ��ک نی‌ه ک �‌ه راستگۆیانه‌‬ ‫ب��اس له‌الیه‌نی ش�ه‌ڕخ��واز و ئاشتیخواز‬ ‫بکات‪ ،‬هه‌میش‌ه ب‌ه ناهه‌ق و له‌پێناوی‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌تدا ئاماژ‌ه به‌و‌ه کراوه‌‬ ‫گوای‌ه شۆڕشگێڕانی کورد شه‌ڕخوازن و‬ ‫ده‌ست بۆ چه‌ک ده‌به‌ن و له‌گه‌ڵ پرۆسه‌ی‬ ‫ئاشتی ئارامی و پێکه‌وه‌ژیاندان‪ ،‬به‌داخه‌وه‌‬ ‫ئ��ه‌و ت��ۆم�ه‌ت�‌ه ن���اڕه‌وای���‌ه ته‌نها ل�ه‌الی�ه‌ن‬ ‫ن�ه‌ی��ار و داگ��ی��رک�ه‌ران��ی ک��وردس��ت��ان�ه‌وه‌‬ ‫باس ناکرێت‪ ،‬به‌ڵکو به‌شێک له‌الیه‌نه‌‬ ‫سیاسه‌کانی کوردستانیش هه‌مان ئه‌و‬ ‫ئاخاوتنان‌ه ئه‌که‌ن ک‌ه دوژمنان ئه‌یکه‌ن‪،‬‬ ‫بێگومان ئ���ه‌وه‌ش هیچ خزمه‌تێک به‌‬ ‫نه‌ته‌وه‌ی کورد و دۆز‌ه ره‌واکه‌ی ناکات‪،‬‬ ‫هه‌مانکات ره‌وایه‌تی ئه‌دات ب‌ه دوژمنانی‬ ‫ک���ورد ب��ۆئ��ه‌وه‌ی ل �‌ه ک����رده‌و‌ه ن����اڕه‌وا و‬ ‫دڕندانه‌ییه‌کانیان به‌رده‌وام بن‪ ،‬ل‌ه راستیدا‬ ‫وت�ه‌ی سه‌رده‌می چه‌ک به‌سه‌رچوو‌ه و‬ ‫کاتی شۆڕشی چه‌کداری نه‌ماو‌ه بۆ هه‌ر‬ ‫که‌س ره‌وابێت بۆ خودی کورد ناڕه‌وایه‌‪،‬‬ ‫کام ویژدان زیندوی دنیا هه‌ی‌ه دادوه‌ری‬ ‫بکات‪ ،‬ئه‌و ک��رده‌و‌ه وه‌حشیگه‌ریانه‌یه‌ی‬ ‫رژێمی تورکیا ب‌ه قورسترین چه‌ک له‌‬ ‫بناری قه‌ندیل له‌به‌رامب‌ه ژن و منداڵی‬ ‫س���اوای ک��ورد ئه‌نجامیدا و جه‌سته‌ی‬ ‫حه‌وت مرۆڤی بێ تاوانی پارچه‌پارچه‌‬ ‫کرد و ب‌ه گڕی ئاگر کردی ب‌ه خه‌ڵوز‪،‬‬ ‫دڕنده‌یه‌کی به‌و شێوه‌ی‌ه قێزه‌ون پێویسته‌‬ ‫ب‌ه چی وه‌اڵم بدرێته‌وه‌؟ زۆر نالۆژیکیه‌‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی گولله‌بارانت بکات گوڵبارانی‬ ‫بکه‌یت‪ ،‬تکای‌ه ئیدی باسی بێده‌نگکردنی‬ ‫چه‌کی ده‌ستی شۆڕشگێڕانی کوردستان‬ ‫م�ه‌ک�ه‌ن‪ ،‬ئه‌گه‌ر باسی چ�ه‌ک ده‌ک�ه‌ن‬ ‫پێشتر قس‌ه ل�ه‌س�ه‌ر ت��ۆپ و تانک و‬ ‫ناپاڵم و کیمیایی و فسفۆڕ و هه‌موو‬ ‫چه‌ک‌ه قه‌ده‌غه‌کراوه‌کان بکه‌ن‪ ،‬پێویسته‌‬ ‫چه‌که‌کان پێکه‌و‌ه بێده‌نگ بن‪.‬‬

‫«په‌رله‌مان ناتوانێت به‌ شێوه‌ى رابردو بڕیاربدات»‬

‫و ناوچه‌که‌ له‌ بارودۆخێکى ناجێگیر‬ ‫چه‌تر‬ ‫و ئاڵوز و ناله‌باردایه‌‪ ،‬بۆیه‌ په‌رله‌مان‬ ‫فه‌رهاد ئه‌حمه‌د‬ ‫ناتوانێت به‌ زۆرینه‌ بڕیار له‌سه‌ر شته‌کان‬ ‫بڕیار وایه‌ ئه‌مڕۆ کۆبوونه‌وه‌ى ب���دات‪ ،‬ب�ه‌ ش��ێ��وه‌ى راب���ردوو پ��ڕۆژه‌ک��ان‬ ‫تێپه‌ڕێنێت به‌ تایبه‌تى ئه‌و پڕۆژانه‌ى ک ‌ه‬ ‫ئاسایی په‌رله‌مانى کوردستان‬ ‫سیاسیین‪ ،‬یان په‌یوه‌ندى به‌ به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫ده‌ست پێبکاته‌وه‌‪،‬ئه‌ندام‬ ‫گشتییه‌وه‌ ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ه �ه‌رچ �ه‌ن��ده‌ ئێستا‬ ‫په‌رله‌مانێکى ئۆپۆزیسیۆنیش‬ ‫کۆبونه‌وه‌ى نێوان ئۆپۆزسیۆن و ده‌سه‌اڵت‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬په‌رله‌مان ناتوانێت‬ ‫هه‌ڵپه‌سێردراوه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم پێویستیمان ب ‌ه‬ ‫به‌ شێوازى رابردو درێژه‌ به‌‬ ‫کۆبوونه‌وه‌کانى بدات و یاساکان کۆده‌نگى زیاتر ده‌بێت‪.‬‬ ‫وتیشى‪« :‬ل��ه‌م رۆژان����ه‌دا چ��اوم��ان ب ‌ه‬ ‫به‌ زۆرینه‌ و که‌مینه‌ تێپه‌ڕێنێت‪.‬‬ ‫کاردۆ محه‌مه‌د‪ ،‬سه‌رۆکى فراکسیۆنى س���ه‌رۆک���ى پ �ه‌رل �ه‌م��ان ک����ه‌وت‪ ،‬باسى‬ ‫گ���ۆڕان ل�ه‌ په‌رله‌مانى ک��وردس��ت��ان ب ‌ه وه‌ف��دێ��ک��ى ک���رد ب��چ��ێ��ت�ه‌ ب���ه‌غ���داد بۆ‬ ‫(چه‌تر)ى راگه‌یاند‪ :‬ئێستاى کوردستان وتوێژکردن له‌سه‌ر بارودۆخى هه‌رێمى‬

‫کوردستان و راوه‌ستانى ئه‌و تۆپبارانه‌ى‬ ‫که‌ له‌الیه‌ن ئێران و تورکیاوه‌ به‌رده‌وامى‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئێمه‌ش داوام���ان ک��رد پێویست ‌ه‬ ‫نوێنه‌رانى کورد له‌ به‌غداد له‌سه‌ر ئه‌م‬ ‫دۆخ���ه‌ ن��اه �ه‌م��واره‌ى ک �ه‌ کوردستانى‬ ‫پیاتێپه‌ڕ ده‌ب��ێ��ت رون��ک��ردن �ه‌وه‌ى خۆیان‬ ‫بده‌ن»‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شى وت‪ :‬له‌ کۆبونه‌وه‌ی ئه‌مڕۆدا‬ ‫ب��اس��ى ک���ار و ب���ه‌رن���ام���ه‌ى داه���ات���وى‬ ‫په‌رله‌مان ده‌که‌ین و چاوه‌ڕوان ده‌کرێت‬ ‫پ�ه‌رل�ه‌م��ان زی��ات��ر ک��ارى ب�ه‌ دواداچ���ون‬ ‫ب��ک��ات ب���ۆ ب���ڕی���اره‌ک���ان���ى پ��ێ��ش��و‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫تایبه‌تى ب�ه‌ه��ان��اوه‌چ��ون��ى ئ��اواره‌ک��ان و‬ ‫یارمه‌تیدانیان‪.‬‬

‫جه‌له‌وال‪ ،‬داوا ده‌کرێت شه‌ش‬ ‫«تیرۆریست» به‌ شه‌هید دابنرێن‬ ‫پۆلیسى ج �ه‌ل �ه‌وال ل �ه‌ ن��وس��راوێ��ک��دا که‌‬ ‫چه‌تر‬ ‫ئ��اراس��ت�ه‌ى ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌رای�ه‌ت��ى ناحیه‌که‌ و‬ ‫دلێر عه‌بدولڕه‌حمان‬ ‫لیواى چ��وارى (تدخل سریع)یان کردوه‌‪،‬‬ ‫لیستى ناوى ئه‌و که‌سانه‌یان تۆمارکردوه‌‬ ‫که‌ له‌دواى ساڵى (‪)2003‬ه‌وه‌ له‌ سنورى‬ ‫له‌ نوسراوێکدا که‌ ئاراسته‌ى‬ ‫بنکه‌کانى به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌که‌دا کوژراون‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى شارۆچکه‌ى‬ ‫کردوه‌‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى پۆلیسى ‌و داواده‌کات به‌ شه‌هید ئه‌ژمار بکرێن»‪.‬‬ ‫وتیشى‪« :‬له‌ نوسراوه‌که‌دا ته‌نها ئاماژه‌‬ ‫جه‌له‌وال داواى به‌ «شه‌هید‬ ‫ب ‌ه (‪ )143‬کورد درابو که‌ له‌دواى ساڵى‬ ‫ئه‌ژمارکردنى شه‌ش تیرۆریست‬ ‫(‪)2003‬ه‌وه‌ کوژرابن‪ ،‬بۆیه‌ نوسراوه‌که‌مان‬ ‫ده‌کات‪ ،‬ئه‌مه‌ له‌کاتێکدا له‌ناو‬ ‫ئاراسته‌ى ئاسایشى ناحیه‌که‌ کرد و پاش‬ ‫ئه‌و شه‌ش که‌سه‌دا هه‌یانه‌ به‌‬ ‫پ��ێ��داچ��ون �ه‌وه‌ى ده‌رک�����ه‌وت ش���ه‌ش ک�ه‌س‬ ‫پشتوێنى بۆمبڕێژکراو خۆى‬ ‫له‌ناو ناوه‌کاندا پێشتر تیرۆریست بوون‬ ‫ته‌قاندوه‌ته‌وه‌»‪.‬‬ ‫ئه‌نوه‌ر حسێن‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رى ناحیه‌ى جه‌له‌وال ‌و هه‌ندێکیان به‌ پشتوێنى بۆمبڕێژکراو‬ ‫ب ‌ه (چه‌تر)ى راگه‌یاند‪« :‬به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى خۆیان ته‌قاندوه‌ته‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ ره‌تمانکردوه‌ته‌وه‌‬

‫به‌ شه‌هید ئه‌ژماریان بکه‌ین»‪.‬‬ ‫به‌پێى ئامارێک له‌ پاش ساڵى (‪)2003‬‬ ‫وه‌ (‪ )564‬هاواڵتى له‌ سنورى ه �ه‌ردوو‬ ‫ناحیه‌ى جه‌له‌وال و سه‌عدیه‌ به‌هۆى کرده‌وه‌‬ ‫توندوتیژیه‌کانه‌وه‌ کوژراون‪ ،‬که‌ (‪)422‬‬ ‫هاواڵتیان کورد و (‪)122‬ی��ان عه‌ره‌ب ‌و‬ ‫(‪ )10‬هاواڵتیشیان تورکمانن‪ .‬ناحیه‌ى‬ ‫ج�ه‌ل�ه‌وال ده‌که‌وێته‌ (‪ )30‬کیلۆمه‌تری‬ ‫باشورى خۆرئاواى قه‌زاى خانه‌قین و (‪)70‬‬ ‫کیلۆمه‌تری باکورى به‌عقوبه‌‪ ،‬روبه‌ره‌که‌ى‬ ‫(‪ )17‬ه���ه‌زار و (‪ )500‬کیلۆمه‌ترى‬ ‫چوارگۆشه‌یه‌ و ژماره‌ی دانیشتوانه‌که‌شى‬ ‫(‪ )80‬هه‌زار که‌سه‌‪ )36( ،‬گوندى له‌سه‌ره‌‬ ‫که‌ (‪ )27‬گوندیان ع�ه‌ره‌ب نشین و نۆ‬ ‫گوندیشیان کورد نشینن‪.‬‬

‫کۆمیسیۆن ره‌خن ‌ه ل ‌ه یاساى هه‌ڵبژاردنه‌کانى‬ ‫هه‌رێم ده‌گرێت‬

‫چه‌تر‬ ‫فه‌رهاد ئه‌حمه‌د‬ ‫به‌رپرسێکى کۆمیسیۆنى‬ ‫بااڵى هه‌ڵبژاردنه‌کان ره‌خن ‌ه‬ ‫له‌ یاساى هه‌ڵبژاردنه‌کانى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان ده‌گرێت‬ ‫به‌تایبه‌ى ئه‌و به‌شه‌ى له‌سه‌ر‬ ‫که‌مایه‌تییه‌کانه‌ و ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫ئه‌وه‌ روبه‌رى ئازادى ده‌نگده‌ر‬ ‫که‌مده‌کاته‌وه‌ و پێویست ‌ه‬ ‫چاره‌سه‌رێکى بۆ بدۆزرێته‌وه‌‪.‬‬

‫ب ‌ه پێى یاساى هه‌ڵبژاردنه‌کانى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان‪ ،‬لیست و قه‌وار‌ه سیاسییه‌کانى‬ ‫که‌مه‌ نه‌ته‌وایه‌تییه‌کانى کوردستان‬

‫ته‌نها ده‌بێت له‌الیه‌ن نه‌ته‌وه‌کانى خۆیانه‌و‌ه‬ ‫ده‌ن��گ��ی��ان پێبدرێت‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ش ‌ک���راوه‌ ب ‌ه‬ ‫مه‌رج که‌مایه‌تییه‌کان ته‌نها ده‌نگ ب ‌ه‬ ‫لیسته‌کانى خۆیان بده‌ن‪ ،‬ده‌بێت پێشتریش‬ ‫ناویان تۆمار کرابێت وه‌ک که‌مایه‌تى‬ ‫و ناویان ل ‌ه لیستى گشتیدا کوژابێته‌وه‌‪.‬‬ ‫حاکم س �ه‌ردار عه‌بدولکه‌ریم‪ ،‬ئه‌ندامى‬ ‫ک��ۆم��ی��س��ی��اران��ى کۆمیسیۆنى ب��ااڵى‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کان ل�ه‌ب��اره‌ى ئ�ه‌و یاسایه‌و‌ه‬ ‫ب �ه‌ (چ �ه‌ت��ر)ى راگ �ه‌ی��ان��د‪ :‬ئێم ‌ه چه‌ند‬ ‫ت��ێ��ب��ی��ن��ی��ی �ه‌ک��م��ان داو‌ه ب��� ‌ه ل��ی��ژن �ه‌ى‬ ‫یاسایى پ�ه‌رل�ه‌م��ان‪ ،‬ب��ۆئ �ه‌وه‌ى له‌ کاتى‬ ‫هه‌موارکردنه‌وه‌ى یاساک ‌ه ئه‌و بڕگه‌ی ‌ه‬ ‫الب��ب��رێ��ت و ده‌ن���گ���ده‌ر س�ه‌رپ��ش��ک بێت‬ ‫ده‌نگ بداته‌ چ لیستێک‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ى‪ :‬ن��اک��رێ��ت ت��ۆم��ار نامه‌یه‌کى‬

‫ده‌نگده‌ران یان لیستێک تایبه‌ت ب ‌ه هه‌ر‬ ‫که‌مایه‌تییه‌کى نه‌ته‌وایه‌تى بکه‌ینه‌وه‌‪،‬‬ ‫چونک ‌ه ئه‌و‌ه هه‌م ل ‌ه رووى جێبه‌جێکردنه‌و‌ه‬ ‫ئاسان نییه‌ و هه‌م ناچارکردنى ده‌نگده‌ر‌ه‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ى ده‌نگ بدات به‌ که‌مایتییه‌کى‬ ‫دی��اری��ک��راو‪ ،‬ئ�ه‌م�ه‌ش رووب���ه‌رى ئ��ازادى‬ ‫ده‌ن��گ��ده‌ر ک �ه‌م ده‌ک��ات �ه‌وه‌‪ ،‬پێشتر ئه‌م ‌ه‬ ‫نه‌بوو‪ ،‬بۆیه‌ ئومێده‌وارین چاره‌سه‌رێکى‬ ‫بۆ بدۆزرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌ دووریشى زانى له‌مساڵدا هه‌ڵبژاردنى‬ ‫ئه‌نجومه‌نى پارێزگاکان بکرێت‪ ،‬وتى‪:‬‬ ‫ره‌نگ ‌ه بکه‌وێت ‌ه ساڵى داهاتوو‪.‬‬ ‫ئ����ه‌وه‌ش����ى وت‪ :‬ک���ه‌ دام����ه‌زران����دن����ى‬ ‫ک��ارم�ه‌ن��دان��ى کۆمیسیۆن وه‌ستێنراو‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن ئه‌نجومه‌نى وه‌زیراوه‌نه‌و‌ه و هێشتا‬ ‫چاوه‌ڕێ ده‌که‌ین‪.‬‬

‫مالکی ل ‌ه جێبه‌جێکردنی داواکارییه‌کانی‬ ‫کورد پاشگه‌زبووته‌وه‌‬

‫چه‌تر‬

‫له‌ خاڵه‌کانی رێکه‌وتننامه‌که‌‪.‬‬

‫شێخ فاتیح داراغایی‪ ،‬له‌ لێدوانێکیدا بۆ‬ ‫کاو‌ه حسێن‬ ‫رۆژن��ام �ه‌ی (چ�ه‌ت��ر) ئ��ام��اژه‌ی ب�ه‌وه‌ک��رد‪:‬‬ ‫به‌ جۆرێک له‌ جۆره‌کان مالکی پاشگه‌ز‬ ‫شێخ فاتیح داراغایی‪،‬‬ ‫بووته‌وه‌ له‌ جێبه‌جێکردنی داواکارییه‌کانی‬ ‫ئه‌ندامی ئیئتیالفی فراکسیۆنه‌‬ ‫کورد‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌و خااڵنه‌ی ئیئتیالفی‬ ‫کوردستانییه‌کان رایگه‌یاند‪،‬‬ ‫ک��وردی ‌‌و مالکی له‌سه‌ری ڕێکه‌وتوون‬ ‫ئه‌و (‪ )19‬خاڵه‌ی که‌ ئیئتیالفی‬ ‫فراکسیۆنه‌ کوردستانییه‌کان له‌گه‌ڵ جێبه‌جێ ن �ه‌ک��رێ��ن‪ ،‬ئ���ه‌وا ک���ورد کارتی‬ ‫ف��ش��اری به‌کارده‌هێنێت‪ ،‬چونکه‌ ک��ورد‬ ‫نوری مالکی‪ ،‬سه‌رۆک وه‌زیرانی‬ ‫دووه‌م نه‌ته‌وه‌یه‌ له‌ عێراق ‌و پێکهاته‌یه‌کی‬ ‫عێراق له‌سه‌ری رێکه‌تبوون‌ و‬ ‫سه‌ره‌کییه‌ ل�ه‌ حکومه‌ته‌که‌ی مالکی‪،‬‬ ‫واژۆکرابوو‪ ،‬مالکی پاشگه‌ز‬ ‫بووته‌وه‌ له‌ جێبه‌جێکردنی زۆرێک له‌گه‌ڵ ه �ه‌ڕه‌ش �ه‌ی پاشه‌کشێ ک��ردن له‌‬

‫حکومه‌تی عێراق‪ ،‬ئه‌مانه‌ کارتی فشاری‬ ‫کوردن‌و ده‌توانێت به‌کاری بێنێت‪.‬‬ ‫ئ �ه‌ن��دام �ه‌ک �ه‌ی ئیئتیالفی فراکسیۆنه‌‬ ‫کوردستانییه‌کان باسی له‌وه‌شکرد‪ ،‬سێ‬ ‫ش �ه‌م �ه‌ی داه��ات��وو ل �ه‌ ش���اری ه�ه‌ول��ێ��ر به‌‬ ‫سه‌رۆکایه‌تی مه‌سعود بارزانی‪ ،‬سه‌رۆکی‬ ‫هه‌رێمی کوردستان هه‌موو به‌رپرسانی کورد‬ ‫له‌ حکومه‌تی عێراق‌ و په‌رله‌مانتارانی‬ ‫ک��ورد له‌ په‌رله‌مانی عێراق کۆده‌بنه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌ مه‌به‌ستی گفتوگۆکردن له‌سه‌ر کار‬ ‫‌و چ��االک��ی ک��ورد ل�ه‌ ب �ه‌غ��داد ‌و دانانی‬ ‫به‌رنامه‌ی کاری داهاتوو له‌ به‌غداد‪.‬‬

‫ه تێپه‌ڕاندوو ‌ه‬ ‫ه زۆرین ‌‬ ‫‪ n‬په‌رله‌مان زۆربه‌ی بڕیاره‌کانی ب ‌‬

‫فۆتۆ‪ :‬ئاکانیوز‬

‫«سه‌ردانى وه‌فده‌ک ‌ه دره‌نگه‌»‬ ‫چه‌تر‬

‫کاو‌ه حسێن‬ ‫د‪.‬مه‌حمود عوسمان‬ ‫په‌رله‌مانتارى عێراق له‌سه‌ر‬ ‫لیستى هاوپه‌یمانیى کوردستان‪،‬‬ ‫سه‌ردانى شاندى کورد بۆ به‌غداد‬ ‫به‌ سه‌رۆکایه‌تى د‪.‬به‌رهه‌م و‬ ‫سه‌رۆکى حکومه‌تى هه‌رێم ب ‌ه‬ ‫دره‌نگ ده‌زانێت ‌و پێیوایه‌‪ ،‬ده‌کرا‬ ‫شاندى هه‌رێمى کوردستان زووتر‬ ‫سه‌ردانى به‌غدادى بکردایه‌‪.‬‬

‫سه‌باره‌ت ب �ه‌وه‌ش‪ ،‬که‌ گوای ‌ه ل ‌ه ئێستادا‬ ‫ه�ه‌وڵ��ێ��ک ل �ه‌الی �ه‌ن ده‌وڵ��ه‌ت��ى ی��اس��اوه‌ ب ‌ه‬ ‫س �ه‌رۆک��ای �ه‌ت��ى ن���ورى م��ال��ک��ى ه �ه‌ی �ه‌ بۆ‬ ‫که‌مکردنه‌وه‌ى ده‌سه‌اڵتى جه‌الل تاڵه‌بانى‪،‬‬ ‫سه‌رۆک کۆمارى عێراق ‌و وه‌رگرتنه‌وه‌ى‬ ‫متمانه‌ ل �ه‌ ه��ۆش��ی��ار زێ���ب���ارى‪ ،‬دک��ت��ۆر‬ ‫مه‌حمود ره‌تیکرده‌وه‌‪ ،‬هه‌وڵێکى له‌و شێوه‌ی ‌ه‬ ‫هه‌بێت‪.‬‬ ‫وتیشى‪« :‬تا ئێستا له‌الیه‌ن ده‌وڵه‌تى یاساو‌ه‬ ‫هیچ شتێک ده‌رب����اره‌ى که‌مکردنه‌وه‌ى‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت��ى س��ه‌رۆک ک��ۆم��ارى عێراق ‌و‬ ‫وه‌رگرتنه‌وه‌ى متمان ‌ه ل ‌ه وه‌زی��رى ده‌ره‌وه‌ى‬ ‫عێراق ڕانه‌گه‌یه‌نراوه‌»‪.‬‬

‫«ده‌بێت ئه‌مریکا ل ‌ه واده‌ى‬ ‫خۆیدا بکشێته‌وه‌»‬

‫چه‌تر‬ ‫زانیار داقوقى‬ ‫ئه‌ندامێکى په‌رله‌مانى عێراق‪،‬‬ ‫که‌ هاوکات به‌رپرسى لیژنه‌ى‬ ‫هێزه‌ چه‌کداره‌کانیشه‌‪ ،‬وه‌اڵمى‬ ‫لێدوانه‌که‌ى بارزانى ده‌داته‌وه‌‬ ‫و ده‌ڵێت‪ :‬ئێمه‌ له‌گه‌ڵ مانه‌وه‌ى‬ ‫هێزه‌کانى ئه‌مریکا نین و شه‌ڕى‬ ‫ناوخۆش له‌ عێراقدا روونادات‪.‬‬

‫ئه‌سکه‌نده‌ر وتوت‪ ،‬سه‌رۆکى لیژنه‌ى هێز‌ه‬ ‫چ �ه‌ک��داره‌ک��ان ل�ه‌ ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى‬ ‫عێراق‪ ،‬له‌باره‌ى لێدوانه‌کانى بارزانییه‌وه‌‪،‬‬ ‫که‌ وتبووى پێیوسته‌ هێزه‌کانى ئه‌مریکا ل ‌ه‬

‫عێراق بمێننه‌وه‌ و ئه‌گه‌ر بکشێنه‌و‌ه ره‌نگ ‌ه‬ ‫ش�ه‌ڕى ناوخۆیى له‌ عێراقدا رووب���دات‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫(چه‌تر)ى راگه‌یاند‪ :‬پێویسته‌ هێزى ئه‌مریکا‬ ‫ل ‌ه واده‌ى خۆى بکشێته‌وه‌‪ ،‬هیچ پێویستمان‬ ‫به‌ مانه‌وه‌ى هیچ هێزیکى تر نی ‌ه له‌ عێراق‪،‬‬ ‫هێز‌ه عێراقییه‌کان تواناى سه‌قامگیرکردن و‬ ‫پاراستنى سنور و ناوخۆى واڵتیان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬هیچ الیه‌نێکى عێراقى له‌گه‌ڵ‬ ‫مانه‌وه‌ى هێزى ئه‌مریکا نین و شه‌ڕى ناوخۆ‬ ‫و تایفه‌گه‌رى ل ‌ه عێراق له‌نێوان سونن ‌ه و‬ ‫شیعه‌دا جارێکى تر دووباره‌ نابیته‌وه‌‪ ،‬داواش‬ ‫له‌ مه‌سعود بارزانى ده‌که‌ین ئاشکراى بکات‬ ‫شه‌ڕى ناوخۆ ماناى چیه‌؟! هیچ ده‌ستێکى‬ ‫ده‌ره‌ک���ى نه‌ ئێستا و نه‌ دواى کشانه‌وه‌ى‬ ‫هێزه‌کانى ئه‌مریکا ل ‌ه عێراق نابێت‪.‬‬

‫هه‌ڵه‌بجه‌‪ ،‬هیچ بینایه‌کى‬

‫داگیرکراو نه‌گه‌ڕێنراوه‌ته‌وه‌‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌‬ ‫ئاسۆ محه‌مه‌د‬ ‫دواى شه‌ش مانگ تێپه‌ڕبوون‬ ‫به‌سه‌ر بڕیاره‌که‌ى سه‌رۆکى‬ ‫هه‌رێم بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ى موڵک‬ ‫و ماڵى گشتیی بۆ حکومه‌ت‪،‬‬ ‫به‌اڵم تا ئێستا له‌ قه‌زاى‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌ى شه‌هید هیچ موڵکێک‬ ‫نه‌گه‌ڕێنراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫له‌کاتێکدا ژماره‌یه‌کى زۆر موڵک‬ ‫و ماڵى گشتى له‌ قه‌زاکه‌دا‬ ‫به‌ده‌ست حزبه‌کانه‌وه‌یه‌‪.‬‬

‫گ���ۆران ئ �ه‌ده �ه‌م‪ ،‬قایمقامى هه‌ڵه‌بجه‌ى‬ ‫شه‌هید له‌وباره‌یه‌و‌ه ب ‌ه (چه‌تر)ى راگه‌یاند‪:‬‬ ‫له‌ کاتى ده‌رچوونى بڕیاره‌که‌ى سه‌رۆکى‬ ‫هه‌رێم‪ ،‬ئێمه‌ ده‌ستبه‌جێ نوسراومان کردوو‌ه‬ ‫بۆ هه‌موو الیه‌نه‌کان‪ ،‬به‌اڵم تا ئێستا ب ‌ه‬

‫ره‌سمى هیچ شوێنێک له‌و شوێنانه‌ى ک ‌ه‬ ‫ده‌ستیان به‌سه‌ردا گیراوه‌‪ ،‬نه‌گه‌ڕێنراونه‌ته‌و‌ه‬ ‫بۆ حکومه‌ت‪ ،‬بۆیه‌ ئێستا لیژنه‌یه‌کمان‬ ‫پێکهێناوه‌‪ ،‬ئه‌و لیژنه‌یه‌ خه‌ریکى ده‌ست‬ ‫نیشان کردنى ئه‌و موڵکانه‌ی ‌ه ک ‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫ح��زب�ه‌ک��ان و خ�ه‌ڵ��ک�ه‌و‌ه ده‌س��ت��ى ب�ه‌س�ه‌ردا‬ ‫گیراوه‌‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬گه‌ڕانه‌وه‌ى ئه‌و موڵکان ‌ه کارێکى‬ ‫ئاسان نیه‌‪ ،‬چونک ‌ه ئه‌و موڵکان ‌ه زیاتر ل ‌ه‬ ‫(‪ )20‬ساڵ ‌ه ده‌ستى به‌سه‌ردا گیراوه‌‪.‬‬ ‫ل�ه‌الی�ه‌ک��ى ت���ره‌و‌ه ناسیح عه‌بدولڕه‌حیم‪،‬‬ ‫رۆژن��ام�ه‌ن��وس بۆچوونى وای��ه‌‪ :‬به‌رپرس ‌ه‬ ‫ئیدارییه‌کانى هه‌ڵه‌بجه‌ ن��ات��وان��ن هیچ‬ ‫موڵکێک بگێڕنه‌وه‌ بۆ حکومه‌ت‪ ،‬ناتوانن‬ ‫هیچ هه‌ق و مافێکى خه‌ڵکى هه‌ڵه‌بج ‌ه‬ ‫بگێڕنه‌وه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ى الوازن و ناتوانن ب ‌ه‬ ‫به‌رپرس ‌ه حزبییه‌کان بڵێن بیناکانتان چۆڵ‬ ‫بکه‌ن‪.‬‬

‫ئه‌م مانگ ‌ه موچه‌ى هێزه‌کانى ناوخۆى عێراق زیاد ده‌کرێت‬ ‫هه‌ولێر‬ ‫ره‌هێل مامه‌ش‬ ‫له‌م مانگه‌دا موچه‌ى‬ ‫زیادکراوى هێزه‌کانى ناوخۆى‬ ‫عێراق زیادده‌کرێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫له‌ کاتێکدا هێشتا ئه‌و یاسایه‌‬ ‫په‌سه‌ند نه‌کراوه‌‪ ،‬که‌ ده‌بێته‌هۆى‬ ‫زیادکردنى موچه‌ى هێزه‌کانى‬

‫ناوخۆى هه‌رێم هاوشێوه‌ى‬ ‫عێراق‪.‬‬

‫د‪.‬فازل نه‌بی‪ ،‬بریکارى وه‌زاره‌ت��ى دارایی‬ ‫عێراق به‌ (چه‌تر)ى راگه‌یاند‪ :‬به‌گوێره‌ى‬ ‫ئه‌و یاسایه‌ى که‌ بۆ زیادکردنى موچه‌ى‬ ‫هێزه‌کانى ناوخۆ په‌سه‌ندکراوه‌‪ ،‬ده‌بێ له‌‬ ‫ناوه‌ڕاستى ئه‌م مانگه‌وه‌ زیاده‌که‌ سه‌رف‬ ‫بکرێت‪.‬‬ ‫پێشتر ع �ه‌ب��دواڵ خ�ه‌ی�لان��ى‪ ،‬ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌رى‬

‫پۆلیسى ه�ه‌رێ��م��ى ک��وردس��ت��ان ل �ه‌ب��اره‌ى (‪)%17‬ى هه‌رێمى کوردستان نه‌بێت‪ ،‬بۆ‬ ‫سه‌رفکردنى ئه‌و زیاده‌یه‌ رایگه‌یاندبوو‪ :‬ئه‌و مه‌به‌سته‌ به‌ڕێوه‌به‌رى گشتى پۆلیسى‬ ‫ه�ه‌ر یاسایه‌ک له‌ عێراق په‌سندبکرێت ه�ه‌رێ��م��ى ک��وردس��ت��ان ل �ه‌ گفتوگۆدایه‌‬ ‫ده‌ب��ێ��ت دووب����اره‌ پ�ه‌رل�ه‌م��ان��ى ک��وردس��ت��ان له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تى دارایى عێراق و هه‌رێمى‬ ‫په‌سندى ب��ک��ات�ه‌وه‌ و گفتوگۆى له‌سه‌ر کوردستان‪ ،‬بۆئه‌وه‌ى روونکردنه‌وه‌ى ته‌واو‬ ‫له‌سه‌ر یاساکه‌ وه‌ربگرین‪.‬‬ ‫بکات‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ى‪ :‬ل��ه‌ ه��ه‌وڵ��دای��ن ب���ۆئ���ه‌وه‌ى ئ �ه‌م د‪.‬ئه‌حمه‌د وه‌رت���ێ‪ ،‬ئه‌ندامى په‌رله‌مانى‬ ‫یاسایه‌ هه‌رێمى کوردستانیش بگرێته‌وه‌ کوردستان رایگه‌یاند‪ :‬بۆئه‌وه‌ى یاساکه‌‬ ‫به‌و مه‌رجه‌ى کاریگه‌رى له‌سه‌ر بودجه‌ى ل��ه‌ ه �ه‌رێ��م��ى ک��وردس��ت��ان��ی��ش جێبه‌جێ‬

‫بکرێ‪،‬پێویسته‌ په‌رله‌مانى کوردستان‬ ‫ده‌نگى له‌سه‌ر بدات‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ى‪ :‬ب��ۆ ئ���ه‌و م �ه‌ب �ه‌س��ت �ه‌ پێویسته‌‬ ‫لیژنه‌ى ن��اوخ��ۆى پ�ه‌رل�ه‌م��ان پ��رۆژه‌ی�ه‌ک‬ ‫ئاماده‌ بکات و ئاراسته‌ى سه‌رۆکایه‌تى‬ ‫په‌رله‌مانى بکات‪ ،‬بۆئه‌وه‌ى په‌رله‌مانتاران‬ ‫ده‌نگى له‌سه‌ر بده‌ن و وه‌ک ناوچه‌کانى‬ ‫ت��رى ع��ێ��راق ل �ه‌ هه‌رێمى کوردستانیش‬ ‫جێبه‌جێ بکرێ‪.‬‬


‫(چه‌تر) بڕیاره‌ جێبه‌جێ نه‌کراوه‌کان باڵو ده‌کاته‌وه‌‬ ‫په‌رله‌مانتارێک‪ :‬حکومه‌ت ‌و په‌رله‌مان به‌رپرسن له‌جێبه‌جێنه‌کردنى بڕیاره‌کان‬ ‫وته‌بێژى حکومه‌ت‪ :‬جێبه‌جێکردنى هه‌ندێک له‌بڕیاره‌کان کاتیان ده‌وێ‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫دلێر عه‌بدولڕه‌حمان‬ ‫له‌ ماوه‌ی رابردوودا چه‌ندین بڕیار‬ ‫ل �ه‌الی �ه‌ن پ �ه‌رل �ه‌م��ان و سه‌رۆکی‬ ‫ه�ه‌رێ��م و س �ه‌رۆک��ی حکومه‌ته‌و ‌ه‬ ‫ده‌رکراون‪ ،‬به‌اڵم به‌شێکی زۆریان‬ ‫جێبه‌جێ نه‌کراون و که‌سیش خۆی‬ ‫به‌رپرس نابینێت له‌به‌رامبه‌ری و‬ ‫زۆرینه‌ی الیه‌نه‌کانیش حکومه‌ت‬ ‫به‌ به‌رپرسیار ده‌زان��ن وته‌بێژی‬ ‫حکومه‌تیش ده‌ڵێت کاتمان ده‌وێت‬ ‫بۆ جێبه‌جێ کردنی‪( ،‬چه‌تر) ئه‌و‬ ‫بڕیارانه‌ی جێبه‌جێ نه‌کراون باڵو‬ ‫ده‌کاته‌وه‌‪.‬‬

‫عه‌بدولستار مه‌جید‪ ،‬وته‌بێژ و ئه‌ندامى‬ ‫مه‌کته‌بی سیاسی کۆمه‌ڵی ئیسالمى‪،‬‬ ‫ب�ه‌ (چ �ه‌ت��ر)ى راگ�ه‌ی��ان��د «س�ه‌رۆک��ى‬ ‫ح��ک��وم��ه‌ت ‌و س���ه‌رۆک���ى ه���ه‌رێ���م ‌و‬ ‫سه‌رکرده‌ و به‌رپرسانى بااڵى حزبه‌کان‬ ‫به‌رپرسیارى یه‌که‌من له‌ جێبه‌جێنه‌کردنى‬ ‫ئ �ه‌و ب��ڕی��اران�ه‌ى ده‌رده‌ک���رێ���ن‪ ،‬پێویست‬ ‫ده‌کات له‌هه‌موو که‌س زیاتر پابه‌ندبن‬ ‫به‌و بڕیارانه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌داخه‌وه‌ تائێستا‬ ‫به‌رپرسانى بااڵ چه‌نده‌ که‌موکوڕیان‬ ‫هه‌بوبێ ‌و پێچه‌وانه‌ى یاسا کاریان‬ ‫ک���ردب���ێ ل��ێ��پ��ێ��چ��ی��ن �ه‌وه‌ی��ان ل��ه‌گ��ه‌ڵ‬ ‫نه‌کراوه‌»‪.‬‬ ‫ناوبراو هۆکارێکیترى جێبه‌جێنه‌کردنى‬ ‫بڕیاره‌کانى گه‌ڕانده‌وه‌ بۆ «هه‌یمه‌نه‌تى‬ ‫ح��زب به‌سه‌ر حکومه‌ته‌وه‌ که‌تائێستا‬ ‫حزب حکومه‌ت به‌ڕێوه‌ ده‌ب��ات‌و یاسا‌و‬ ‫ب��ڕی��ارى ب��ۆ ده‌رده‌ک�����ات‌و هه‌رخۆشی‬ ‫زۆرج��������ار رێ���گ���رده‌ب���ێ���ت ل����ه‌ب����ه‌رده‌م‬ ‫جێبه‌جێکردنى ئه‌وبڕیارانه‌»‪.‬‬ ‫ل �ه‌پ��اش خ��ۆپ��ی��ش��ان��دان�ه‌ک��ان��ى (‪)17‬ى‬ ‫شوبات ‌و رۆژانى دوایی‪ ،‬ژماره‌یه‌کى‬ ‫زۆر بڕیار له‌الیه‌ن په‌رله‌مانى کوردستان‬ ‫‌و حکومه‌تى هه‌رێم ‌و سه‌رۆکایه‌تى‬

‫ه��ه‌رێ��م��ى ک���وردس���ت���ان���ه‌وه‌ ده‌رک�����ران‬ ‫به‌مه‌به‌ستى ئه‌نجامدانى چاکسازى‬ ‫‌و ه��ێ��ورک��ردن�ه‌وه‌ى ب��ارودۆخ��ى هه‌رێم‪،‬‬ ‫به‌اڵم تائێستا به‌شێکى که‌م له‌وبڕیارانه‌‬ ‫جێبه‌جێکراون‪ ،‬ل �ه‌وب��اره‌ی �ه‌وه‌ محه‌مه‌د‬ ‫ئه‌حمه‌د‪ ،‬ئه‌ندامى مه‌کته‌بی سیاسی‬ ‫ی �ه‌ک��گ��رت��وى ئ��ی��س�لام��ى ک��وردس��ت��ان‪،‬‬ ‫پێیوایه‌ «حکومه‌تى هه‌رێم به‌رپرسه‌‬ ‫ل���ه‌ ج��ێ��ب �ه‌ج��ێ��ن �ه‌ک��ردن��ى ب���ڕی���اره‌ک���ان‪،‬‬ ‫چونکه‌ حکومه‌تێکى کارانیه‌ ئه‌وه‌ش‬ ‫ده‌که‌وێته‌ ئه‌ستۆى یه‌کێتى‌و پارتى که‌‬ ‫نه‌یانتوانیوه‌ حکومه‌تێک پێکبهێنن ‌و‬ ‫زه‌مینه‌ی بۆ بڕه‌خسێنن کارابێ»‪.‬‬ ‫ئ��ه‌و ئ �ه‌ن��دام �ه‌ی مه‌کته‌بی سیاسی‬ ‫ی��ه‌ک��گ��رت��وو وت��ی��ش��ی «دوو ح��زب �ه‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتداره‌که‌ تائێستاش ده‌ستێوه‌ردانى‬ ‫حزبی زۆر له‌کاروباره‌کانى حکومه‌تدا‬ ‫ده‌ک���ه‌ن ئ���ه‌وه‌ش وای��ک��ردوه‌ حکومه‌ت‬ ‫الوازب��ێ��ت ‌و نه‌توانێت وه‌ک��و پێویست‬ ‫بڕیاره‌کان جێبه‌جێبکات»‪.‬‬ ‫له‌الیه‌کیتره‌وه‌ ئاسۆ حاجى ئه‌ندامى‬ ‫س��ه‌رک��ردای��ه‌ت��ى پ��ارت��ى دی��م��وک��رات��ى‬ ‫کوردستان له‌هه‌ولێر به‌ (چه‌تر)ى وت‬ ‫«ل �ه‌ه �ه‌م��وو واڵت��ێ��ک��دا که‌بڕیارێک‬ ‫ده‌رده‌چێت پێویسته‌ الیه‌نى په‌یوه‌ندیدار‬ ‫به‌بڕیاره‌که‌ جێبه‌جێى بکات‪ ،‬بۆ نمونه‌‬ ‫گه‌ر بڕیاره‌که‌ په‌یوه‌ندى ب�ه‌پ�ه‌روه‌رده‌وه‌‬ ‫ه�ه‌ب��ێ��ت پێویسته‌ وه‌زی�����رى پ�����ه‌روه‌رده‌‬ ‫ج��ێ��ب�ه‌ج��ێ��ى ب��ک��ات ‌و ب �ه‌وش��ێ��وه‌ی �ه‌ بۆ‬ ‫وه‌زاره‌ته‌کانى تریش‪ ،‬به‌اڵم له‌کوردستان‬ ‫ت�ه‌ن��گ��ژه‌ سیاسیه‌کان ره‌ن��گ��دان �ه‌وه‌ی��ان‬ ‫هه‌بوه‌ له‌سه‌ر جێبه‌جێنه‌کردنى بڕیاره‌کان‬ ‫‌و ه��ه‌ن��دێ��ک��ج��ار ج��ێ��ب �ه‌ج��ێ��ک��ردن��ی��ان‬ ‫دواده‌که‌ون»‪.‬‬ ‫به‌بڕواى ئه‌و ئه‌ندامه‌ى سه‌رکردایه‌تى‬ ‫پارتى «ده‌وڵه‌تانى دراوس��ێ له‌رێگه‌ى‬ ‫ده‌زگ��ا موخابه‌راتیه‌کانیانه‌وه‌ تابۆیان‬ ‫ب��ک��رێ ل��ێ��ن��اگ�ه‌ڕێ��ن ئ���ه‌و ب��ڕی��اران �ه‌ى‬ ‫ل���ه‌ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دى خ�ه‌ڵ��ک��ى ک��وردس��ت��ان�ه‌‬

‫جێبه‌جێبکرێن به‌تایبه‌ت ئه‌و بڕیارانه‌ى‬ ‫کوردستان به‌ره‌و ئارامى ده‌به‌ن»‪.‬‬ ‫حاجى ئاماژه‌ى به‌وه‌شدا «هه‌ندێجار‬ ‫چ له‌ئاستى ده‌ره‌وه‌ یان ناوخۆ کۆسپ‬ ‫‌و له‌مپه‌ر ده‌خرێته‌ به‌رده‌م جێبه‌جێکردنى‬ ‫بڕیاره‌کان‪ ،‬ئه‌مه‌جیا له‌وه‌ى که‌ ئاسه‌وارى‬ ‫دوو ئیداره‌یش یه‌کێکه‌ له‌هۆکاره‌کانى‬ ‫جێبه‌جێنه‌کردنى بڕیاره‌کان»‪.‬‬ ‫نه‌ریمان عه‌بدواڵ‪ ،‬ئه‌ندامى په‌رله‌مانى‬ ‫ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ل �ه‌س �ه‌ر لیستى گ��ۆڕان‬ ‫رایگه‌یاند «له‌هه‌مو واڵتێکدا ده‌سه‌اڵتى‬ ‫جێبه‌جێکردن به‌رپرسه‌ له‌جێبه‌جێکردنى‬ ‫ب�����ڕی�����اره‌ک�����ان‪ ،‬ب������ه‌اڵم ل���ه‌ه���ه‌رێ���م���دا‬ ‫ح��ک��وم�ه‌ت ک�ه‌م��ت�ه‌رخ�ه‌م��ى ده‌ن��وێ��ن��ێ‬ ‫ل�ه‌ج��ێ��ب�ه‌ج��ێ��ک��ردن��ی��ان ‌و پ�ه‌رل�ه‌م��ان��ی��ش‬ ‫به‌ده‌رنیه‌ ل�ه‌و که‌مته‌رخه‌میه‌ چونکه‌‬ ‫ن��ه‌ی��ت��وان��ی��وه‌ رۆڵ�����ى خ����ۆى ب��گ��ێ��ڕێ‬ ‫له‌چاودێریکردنى ئه‌وبڕیار و یاسایانه‌ى‬ ‫ده‌ریانده‌کات به‌شێوه‌یه‌ک که‌لێپرسینه‌وه‌‬ ‫ل �ه‌ح��ک��وم �ه‌ت‌و وه‌زی���ره‌ک���ان���ى ب��ک��ات‌و‬ ‫م��ت��م��ان�ه‌ی��ان ل��ێ وه‌ب��گ��رێ��ت �ه‌وه‌ ئ���ه‌وه‌ش‬ ‫وایکردوه‌ حکومه‌ت بێباکانه‌ گرنگى‬ ‫به‌یاسا و بڕیاره‌کان نه‌دا و جێبه‌جێیان‬ ‫نه‌کات»‪.‬‬ ‫ن����اوب����راو وت��ی��ش��ى «ه�������ه‌ردوو ح��زب��ی‬ ‫ده‌سه‌اڵتدار له‌هه‌رێمدا به‌کرده‌یی بڕیار‬ ‫ده‌رده‌ک�ه‌ن ‌و ده‌یده‌نه‌ حکومه‌ت ئه‌وه‌ش‬ ‫ده‌یانخاته‌ ب���ه‌رده‌م به‌رپرسیارێتیه‌کى‬ ‫مێژوویی که‌حکومه‌تیان پێکهێناوه‌‬ ‫و ده‌س��ت ده‌خ�ه‌ن�ه‌ ک��اروب��اره‌ک��ان��ی�ه‌وه‌ و‬ ‫هه‌ر خۆشیان رێگرن له‌جێبه‌جێکردنى‬ ‫زۆرینه‌ى یاساو بڕیاره‌کان»‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و پ�ه‌رل�ه‌م��ان��ت��اره‌ى گ���ۆڕان جه‌خت‬ ‫ده‌کاته‌وه‌ «ئه‌و دۆخه‌ى له‌هه‌رێمدا هه‌یه‌‬ ‫له‌ده‌رکردنى بڕیار و جێبه‌جێنه‌کردنى‬ ‫ب���ه‌ره‌و ب��ێ متمانه‌ییه‌کى گ �ه‌وره‌م��ان‬ ‫ده‌ب���ات چونکه‌ ده‌ب��ێ حکومه‌ت یان‬ ‫یاساو بڕیار ده‌رنه‌کات یان جێبه‌جێی‬ ‫بکات‪ ،‬ناکرێ خۆت یاسا ده‌ربکه‌یت‌و‬

‫هه‌ر خۆشت پێشێلی بکه‌یت»‪.‬‬ ‫ه������ه‌روه‌ک وت��ی��ش��ى «پێکهێنانى‬ ‫حکومه‌ت له‌سه‌ر بنه‌مایه‌کى هه‌ڵه‌بوه‌‬ ‫که‌ده‌بێت هه‌ردوو حزب ده‌سه‌اڵته‌کانیان‬ ‫ی���ه‌ک���س���ان ب���ێ ئ������ه‌وه‌ش وای����ک����ردوه‌‬ ‫ئه‌وبڕیارانه‌ى ده‌رده‌ک��رێ��ن زیاتر وه‌کو‬ ‫بڕیارێکى حزبی ته‌ماشابکرێن وه‌ک‬ ‫ئه‌وه‌ى بڕیارى حکومى بن»‪.‬‬ ‫کامه‌ران به‌روارى‪ ،‬چاودێرى سیاسی و‬ ‫مامۆستای زانکۆ‪ ،‬به‌ (چه‌تر)ى وت‬ ‫«سه‌رۆکایه‌تى هه‌رێم ‌و ئه‌نجومه‌نى‬ ‫وه‌زیران‌و په‌رله‌مانى کوردستان به‌رپرسن‬ ‫له‌جێبه‌جێکردنى بڕیاره‌کان‪ ،‬کاتێک‬ ‫پ �ه‌رل �ه‌م��ان��ى ک��وردس��ت��ان ب��ڕی��ارێ��ک‬ ‫ده‌رده‌ک���ات پێویسته‌ له‌سه‌ر حکومه‌ت‬ ‫وه‌کو ده‌سه‌اڵتى جێبه‌جێکردن ته‌نفیزى‬ ‫بکات»‪.‬‬ ‫ناوبراو وتیشى «کێشه‌ى گه‌وره‌ى کورد‬ ‫له‌وێدایه‌ که‌تائێستاش پارتى‌و یه‌کێتى‬ ‫خۆیان له‌حکومه‌ت به‌ گه‌وره‌تر ده‌زانن‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ى ده‌زگا ئه‌منى‌و ئاسایش ‌و‬ ‫هێزه‌ چه‌کداره‌کان‌و پێشمه‌رگه‌ و دارایی‬ ‫به‌ده‌ستى خۆیانه‌وه‌یه‌ ئه‌وه‌ش وایکردوه‌‬ ‫حکومه‌ت الوازبێت له‌به‌رامبه‌ریاندا»‪.‬‬ ‫ه����ه‌روه‌ه����ا وت����ى «دی���������ارده‌ى دوو‬ ‫ئ��ی��داره‌ی��ی��ش گ��رف��ت��ێ��ک��ى س �ه‌ره‌ک��ی �ه‌‬ ‫له‌به‌رده‌م جێبه‌جێنه‌کردنى بڕیاره‌کان»‪.‬‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌ى ئ �ه‌و ب��ۆچ��ون��ان�ه‌وه‌ ک��اوه‌‬ ‫مه‌حمود‪ ،‬وته‌بێژى حکومه‌تى هه‌رێمى‬ ‫ک��وردس��ت��ان و وه‌زی����ری رۆشنبیری‪،‬‬ ‫پێیوایه‌ «ه�ه‌م��وو یاسا و بڕیاره‌کان‬ ‫جێبه‌جێ ده‌ک��رێ��ن ‌و راس��ت نیه‌ بڵێى‬ ‫جێبه‌جێ ناکرێن ب���ه‌اڵم هه‌ندێکیان‬ ‫ک��ات��ى پێویسته‌ و ن��ات��وان��رێ به‌کون‬ ‫ف�ه‌ی�ه‌ک��ون��ێ��ک ئ�ه‌ن��ج��ام��ى ب��ده‌ی��ت»‪.‬‬ ‫ب���ه‌ب���ڕواى ن���اوب���راو «ده‌ب�����ێ ن �ه‌رم��ى‬ ‫بنوێنرێ له‌جێبه‌جێکردنى بڕیاره‌کان ‌و‬ ‫ناکرێ حکومه‌ت بڕیاره‌کانى قه‌معى‬ ‫‌و پۆلیسى بن»‪.‬‬

‫راپۆرت‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪72‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/6/21 - 2011/9/12‬‬

‫‪3‬‬

‫ئه‌و بڕیارانه‌ى له‌پاش (‪)17‬ى شوبات تا‬ ‫ئێستا جێبه‌جێ نه‌کراون‬ ‫ده‌قی ئه‌و بڕیارانه‌ی ک‌ه تا ئێستا جێبه‌جێ نه‌که‌راون و به‌شێکیان ک‌ه گرێدراوی خۆپیشاندانه‌کانن ب ‌ه‬ ‫بێ جێبه‌جێ کردنیان پێویست نه‌مان‪ ،‬به‌شێکیتریشیان تا ئێستا هیچیان بۆ نه‌کراوه‌‪.‬‬ ‫ل‌ه به‌یاننام‌ه (‪ )17‬خاڵیه‌که‌ى په‌رله‌ماندا‬ ‫‪1‬ـ کشانه‌وه‌ى ده‌ستبه‌جێى سه‌رجه‌م هێز‌ه جوڵ‌ه پێکراوه‌کان ک‌ه به‌هۆى روداوه‌کانى (‪)17‬ى شوباته‌وه‌‬ ‫جوڵه‌یان پێکراو‌ه بۆ شاره‌کانى هه‌رێم‪.‬‬ ‫‪ 2‬ـ حکومه‌ت به‌پێى یاسا قه‌ره‌بوى مادى و مه‌عنه‌وى سه‌رجه‌م ئه‌و که‌س‌و الیه‌نان‌ه بکاته‌و‌ه ک‌ه زیانیان‬ ‫پێگه‌یشتوه‌‪.‬‬ ‫‪3‬ـ پاراستن ‌و رێکخستنى خۆپیشانده‌ران ته‌نها به‌هێزه‌کانى ناوخۆ و پۆلیسى چاالکی‌ه مه‌ده‌نیه‌کان‬ ‫بسپێردرێ ‌و شوناس (ن��او‪ ،‬باج‪ ،‬شوێنى ک��ار)ى هێز‌ه پارێزگاره‌کان ئاشکرابێت ‌و نه‌هێڵدرێت هیچ‬ ‫که‌سێک به‌ده‌مامک‌و ئۆتۆمبێلی جام ڕه‌ش هاتوچۆ بکات‪.‬‬ ‫‪4‬ـ هێزى پێشمه‌رگه‌ى کوردستان له‌هه‌موو جۆر‌ه ملمالنێیه‌کى سیاسی ناوخۆیی به‌دوور بێت‌و ئه‌رکى‬ ‫نیشتمانى خۆى وه‌کو هێزێکى نیشتمانى‌و پاراستنى ده‌سکه‌وته‌کانى خه‌ڵکى کوردستان جێبه‌جێ بکات‪.‬‬ ‫‪5‬ـ له‌مامه‌ڵه‌کردن له‌گه‌ڵ بارودۆخه‌که‌دا که‌مته‌رخه‌مى له‌الیه‌ن داموده‌زگاکانى پۆلیس ‌و ئاسایشدا‬ ‫هه‌بو‌ه دواى ئه‌نجامدانى لێکۆڵینه‌و‌ه ده‌بێ الیه‌نى که‌مته‌رخه‌م ئیجرائاتى یاسایی له‌گه‌ڵدا بکرێ‪.‬‬ ‫‪ .6‬بڕیارى جواڵندنى هێزى سه‌ربازى له‌شارێکه‌و‌ه بۆ شارێکیتر نابێت ئه‌نجام بدرێت ته‌نها له‌حاڵه‌تى بونى‬ ‫مه‌ترسی ده‌ره‌کى نه‌بێت‪.‬‬ ‫‪7‬ـ ده‌ستبه‌جێ ئه‌نجامده‌رانى سوتاندنى که‌ناڵى نالیا و رادیۆ و ته‌له‌فزیۆنى گۆڕان رێوشوێنى یاساییان‬ ‫له‌به‌رامبه‌ردا بگیرێت‌ه به‌ر و بدرێن‌ه دادگا‪.‬‬ ‫ل‌ه چوار بڕیارى سه‌رۆکى هه‌رێمدا سیانیان جێبه‌جێ نه‌کراون‬ ‫‪1‬ـ ئه‌نجومه‌نى وه‌زی��ران راده‌سپێرین به‌پێکهێنانى لیژنه‌یه‌ک بۆ چاره‌سه‌رکردنى رێکار‌ه نایاسایی ‌ه‬ ‫کارگێڕیه‌کان ده‌رباره‌ى سزادراوانى سیاسی ئه‌ندامانى ئۆپۆزسیۆن‪.‬‬ ‫‪2‬ـ نابێ هیچ که‌سێک له‌ده‌ره‌وه‌ى رێوشوێن‌ه یاساییه‌کان بگیرێت‌و ده‌بێت له‌کاتى لێکۆڵینه‌وه‌دا پارێزه‌رى‬ ‫هه‌بێت‌و که‌سوکارى ئاگاداربکرێ له‌گرتنى‌و ئه‌و که‌سه‌ش که‌تۆمه‌تى یاسایی ده‌خرێت‌ه پاڵ له‌ماوه‌ى‬ ‫(‪ )24‬کاتژمێردا راده‌ستى دادگاى تایبه‌تمه‌ند بکرێ بۆدیاریکردنى چاره‌نوسی‪.‬‬ ‫‪3‬ـ ئه‌و که‌سانه‌ى له‌دادگاکانى هه‌رێمى کوردستان بڕیارى ده‌ستگیرکردنیان ده‌رچو‌ه و ئه‌وانه‌ى که‌بڕیارى‬ ‫سه‌رۆکایه‌تى هه‌رێمى کوردستان ژمار‌ه (‪)4‬ى ساڵى (‪ )2011‬ده‌یانگرێته‌و‌ه له‌رووداوه‌کانى مانگه‌کانى‬ ‫شوبات ـ ئایار پێویست‌ه راده‌ستى دادگا بکرێن‪.‬‬ ‫• بڕیارى قه‌ده‌غه‌کردنى ئۆتۆمبێلی جام ره‌ش له‌الیه‌ن سه‌رۆکى هه‌رێمه‌و‌ه ده‌رچو‌ه جێبه‌جێ نه‌کراو‌ه‬ ‫وخودى سه‌رۆکى هه‌رێم له‌سه‌ردانه‌که‌یدا بۆ قه‌اڵدزێ ب‌ه ئۆتۆمبێلی جام ره‌ش چوو‪.‬‬ ‫له‌به‌یاننام‌ه (‪ )12‬خاڵیه‌که‌ى په‌رله‌مان‬ ‫‪ .1‬داوا ده‌که‌ین هه‌رچی بنکه‌ی سه‌ربازی و هه‌و��ڵگری له‌سه‌ر خاکی هه‌رێمی کوردستان هه‌ی‌ه نه‌مێنن‬ ‫و بگه‌ڕێنه‌و‌ه ناو خاکی خۆیان‪.‬‬ ‫‪ .2‬داوا ده‌که‌ین حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان‪ ،‬له‌رێگه‌ی حکومه‌تی عیراقی فیدراڵه‌و‌ه سکااڵ دژ ب ‌ه‬ ‫ده‌وڵه‌تی تورکیا ل‌ه دادگای الهای نێوده‌وڵه‌تی تۆمار بکات‪.‬‬ ‫‪ .3‬حکومه‌تی تورکیا به‌فه‌رمی داوای لێبوردن له‌گه‌ل و حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان بکات و‬ ‫قه‌ره‌بووی خێزان و خه‌ڵک‌ه زیان لێکه‌وتوه‌کان بکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .4‬له‌حاڵه‌تی به‌رده‌وامبوونی هێرشه‌کاندا حکومه‌تی هه‌رێم چاوخشاندنه‌و‌ه و پێداچونه‌وه‌‪ ،‬ب‌ه په‌یوه‌ندی و‬ ‫سیاسه‌ت‌ه ئیقلیمیه‌کانی خۆی بکاته‌وه‌‪.‬‬

‫راگه‌یاندنه‌کانی نزیک نێچیرڤان بارزانی هێرش بۆ سه‌ر په‌که‌که‌ و پژاک ده‌که‌ن‬

‫«شه‌ڕى راگه‌یاندن سه‌ره‌تایه‌که‌ بۆ دروستبونى شه‌ڕ و پشێوى»‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫کارزان تاریق‬ ‫راگه‌یاندنه‌کانی پارتی و به‌تایبه‌ت‬ ‫ئه‌وانه‌ی نزیکی نێچیرڤان بارزانین‬ ‫هه‌ڵمه‌تێکیان له‌ دژی پژاک و په‌که‌ک ‌ه‬ ‫ده‌ستپێکردوه‌ و رۆژنامه‌نوسێکیش‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت ش �ه‌ڕى راگه‌یاندن‬ ‫س��ه‌ره‌ت��ای ه��ه‌م��وو ش �ه‌ڕه‌ک��ان �ه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌رپ��رس��ى نوسینى ی�ه‌ک��ێ��ک ل ‌ه‬ ‫رۆژنامه‌کانى پارتیش پێیوایه‌ ئه‌و‬ ‫بابه‌تانه‌ى باڵو ده‌کرێته‌وه‌ شیکارى‬ ‫بارودۆخى ئێستاى سنوره‌کانه‌ و‬ ‫رۆژنامه‌نوسێکی نزیک له‌ په‌که‌که‌ش‬ ‫ده‌ڵێت ئێمه‌ ئه‌و بابه‌تانه‌ گرنگ‬ ‫نابینین‪.‬‬

‫دوای سه‌فه‌ره‌که‌ی نێچیرڤان بارزانی‬ ‫بۆ ئێران و گه‌ڕانه‌وه‌ی له‌ دیدارێکی‬ ‫رۆژنامه‌وانیدا بۆ رۆژنامه‌یه‌کی نزیک‬ ‫له‌ خۆی رایگه‌یاند که‌ له‌ هه‌وڵدان بۆ‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی هێزی پێشمه‌رگه‌ ب�ه‌رن�ه‌ سه‌ر‬ ‫سنوری هه‌رێمی کوردستان و له‌ نێوان‬ ‫گه‌ریالکانی په‌که‌که‌ و پژاک و ئێران‬ ‫و تورکیا جێگیریان بکه‌ن ه �ه‌ر له‌و‬ ‫دیداره‌دا چه‌ندین ره‌خنه‌ی له‌ په‌که‌که‌ و‬ ‫پژاک گرت‪ ،‬هاوکات دوای ئه‌و دیداره‌‬ ‫راگه‌یاندنه‌کانی نزیک له‌ نێچیرڤان‬ ‫ب��ارزان��ی‪ ،‬جێگری س�ه‌رۆک��ی پارتی‪،‬‬ ‫ک �ه‌وت��ن �ه‌ ج��ۆرێ��ک ل��ه‌ هه‌ڵمه‌تێکی‬ ‫راگ�ه‌ی��ان��دن له‌ دژی ئ �ه‌و دوو هێزه‌ و‬ ‫ئ�ه‌م�ه‌ش زی��ات��ر ب�ه‌ زمانێکی ته‌شهیر‬ ‫ئامێز ئ��اراس��ت�ه‌ ده‌ک���را‪ ،‬ل �ه‌و ب��اره‌ی �ه‌وه‌‬ ‫هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌کر‪ ،‬مامۆستاى زانکۆ‪،‬‬ ‫رونیده‌کاته‌وه‌ ئه‌و ره‌وشه‌ی ئێستا چۆن‬ ‫دروس���ت ب��ووه‌ و ئ��ام��اژه‌ ب�ه‌وه‌ش��ده‌ک��ات‬ ‫«پێویسته‌ م��ی��دی��اى ک���وردى به‌هیچ‬

‫شێوه‌یه‌ک له‌ جیاتى ده‌وڵه‌ته‌کان لێدوان ت��ی��ای��دا ه��ات��ووه‌ «پێویسته‌ رێ��ب�ه‌ران��ی‬ ‫نه‌دات و نه‌بنه‌ زه‌مینه‌ى گوزارشتکردن پ���ژاک واز ل��ه‌م «س�ه‌رچ��ڵ��ی�ه‌» بێنن‬ ‫ل �ه‌ سیاسه‌تى ت��ورک��ی��ا و ئ��ێ��ران‪ ،‬ئه‌و و ژی��ران�ه‌ بیر بکه‌نه‌وه‌» ه��اوک��ات له‌‬ ‫ب����ارودۆخ����ه‌ ن��اب��ێ��ت ب��ب��ێ��ت�ه‌ زه‌م��ی��ن �ه‌ى ک �ه‌ن��اڵ��ی زاگ����رۆس تیڤی ل �ه‌ چه‌ند‬ ‫ب �ه‌ری �ه‌ک��ک �ه‌وت��ن��ى ک���ورد ل �ه‌ ن��اوخ��ۆى به‌رنامه‌یه‌کدا هێرش کرایه‌ سه‌ر هه‌مان‬ ‫کوردستان یان له‌ پارچه‌کانیتر‪ ،‬به‌ڵکو حزب و به‌ هۆکاری تۆپبارانه‌کان زانرا‪.‬‬ ‫ئه‌رکى ئێمه‌ پیشاندانى رێگه‌ى راست له‌وباره‌یه‌وه‌ به‌ڕێوه‌به‌ری نوسینی هه‌ولێر‬ ‫و دروستکردنى پشتیوانیه‌ بۆ یه‌کترى رایده‌گه‌یه‌نێت که‌ ئامانجێکیان نیه‌‬ ‫و دروستکردنى زه‌مینه‌یه‌که‌ بۆ ئه‌وه‌ى له‌و هێرشانه‌‪ ،‬جه‌بار قادر‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫دواجار نه‌ته‌وه‌که‌ خۆى له‌ خۆیدا نه‌بێت نوسینى رۆژنامه‌ى هه‌ولێر‪ ،‬به‌ (چه‌تر)‬ ‫ی راگ �ه‌ی��ان��د ئێمه‌ «ه��ی��چ به‌رنامه‌‬ ‫به‌ ته‌ور بۆ بڕینه‌وه‌ى کلکى خۆى»‪.‬‬ ‫ئه‌و مامۆستایه‌ی زانکۆ له‌ قسه‌کانیدا و ئ��ام��ان��ج و ح��اڵ �ه‌ت��ێ��ک الم����ان نیه‌‬ ‫وتیشی «ئیشى راگه‌یاندن زۆربه‌ى کات ک��ه‌ ه��ێ��رش ب��ک�ه‌ی��ن�ه‌ س���ه‌ر پ���ژاک و‬ ‫پێچه‌وانه‌ى سیاسه‌ته‌ و به‌ ئ��اگ��ادارى پ �ه‌ک �ه‌ک �ه‌‪ ،‬ئ���ه‌و ش��ت��ان�ه‌ش داده‌ب���ه‌زێ���ت‬ ‫دروست ده‌بێت و له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا زۆربه‌ى ته‌نها خوێندنه‌وه‌یه‌کى واقیعیه‌ له‌الیه‌ن‬ ‫کات پێچه‌وانه‌ن یه‌کترى ته‌واو ده‌که‌ن» چه‌ند که‌سێکى پسپۆڕى بوارى سیاسى‬ ‫ئه‌و بۆ پشتیوانی قسه‌کانی نمونه‌ی و ی��اس��ای��ی�ه‌ ک �ه‌ ق��س�ه‌ی��ان ل �ه‌س �ه‌ر ئ�ه‌م‬ ‫ئاگربه‌سته‌که‌ی پژاکی هێنایه‌وه‌ که‌ حاڵه‌ته‌کردوه‌»‪ .‬ناوبراو راشیده‌گه‌یه‌نێت‬ ‫له‌سه‌ر داوای حکومه‌تى هه‌رێم بووه‌ که‌ «به‌هیچ شێوه‌یه‌ک هه‌وڵناده‌ین‬ ‫ناوبراو وتیشی «هیوادارم میدیاکانى ش����ه‌ڕى راگ���ه‌ی���ان���دن ل��ه‌گ��ه‌ڵ پ��ژاک‬ ‫کوردستان بزانن چۆن که‌یسه‌کان جیا و پ�ه‌ک�ه‌ک�ه‌ ب��ک�ه‌ی��ن‪ ،‬رۆژن��ام �ه‌ک �ه‌ به‌‬ ‫ده‌که‌نه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ى ئیشى دیبلۆماسیه‌ت شێوه‌یه‌ک له‌ خزمه‌تى ئه‌و پشێویانه‌یه‌‬ ‫که‌ له‌ هه‌ر سێ پارچه‌کانى کوردستان‬ ‫نه‌شێوێت»‪.‬‬ ‫ب �ه‌ گ��وێ��ره‌ی ئ���ه‌و زان��ی��اری��ان �ه‌ی الی ب��ک�ه‌وێ��ت�ه‌وه‌« ئ �ه‌و ب��اس��ی ل �ه‌ ئ���ازادی‬ ‫(چ �ه‌ت��ر)ه‌ ل �ه‌ دانیشتنه‌که‌ی ئێراندا ن��وس��ی��ن ل���ه‌ رۆژن���ام���ه‌ک���ه‌ی���ان���دا ک��رد‬ ‫نێچیرڤان بارزانی داوای لێکراوه‌ که‌ و ئ��ام��ان��ج�ه‌ک�ه‌ی��ان��ی رون���ک���رده‌وه‌ که‌‬ ‫له‌ رووی راگه‌یاندنیشه‌وه‌ هێرش بکرێته‌ ده‌م���ان���ه‌وێ���ت «ه��ه‌وڵ��ێ��ک ب���ده‌ی���ن بۆ‬ ‫سه‌ر پژاک‪ ،‬به‌اڵم پارتی له‌به‌ر ئه‌وه‌ی چ��اره‌س �ه‌رک��ردن��ى ئ �ه‌و ب���ارودۆخ���ه‌ى له‌‬ ‫ل��ه‌ ئ��ێ��س��ت��ادا ده‌ی���ه‌وێ���ت خ���ۆی وه‌ک سه‌رسنوره‌کان رویداوه‌ و چۆن بتوانین‬ ‫ناوبژیکه‌ر ده‌رب��خ��ات راس��ت�ه‌وخ��ۆ ئه‌و ب �ه‌ ش��ێ��وه‌ی �ه‌ک��ى هێمنانه‌ چ��اره‌س��ه‌رى‬ ‫هێرشانه‌ ناکات بۆیه‌ به‌ ناڕاسته‌وخۆ ئه‌و کێشانه‌ بکه‌ین»‪ .‬ئه‌و جارێکیتر‬ ‫هێرش ده‌کات‪ ،‬له‌ زۆربه‌ی ژماره‌کانی جه‌ختی له‌ قسه‌کانی پێشوی کرده‌وه‌‬ ‫رۆژنامه‌ی هه‌ولێر که‌ باڵوکراوه‌یه‌کی که‌ نایانه‌وێت شه‌ڕی راگه‌یاندن بکه‌ن‪.‬‬ ‫پارتیه‌ هێرش ده‌کرێته‌ سه‌ر ئه‌و حزبه‌‪ ،‬ه���ه‌ر ب��ۆ ه��ه‌م��ان م �ه‌ب �ه‌س��ت (چ �ه‌ت��ر)‬ ‫له‌ رۆژی (‪ )2011/9/8‬له‌ ژم��اره‌ی پ �ه‌ی��وه‌ن��دى ب �ه‌ ب���ه‌ڕێ���وه‌ب���ه‌رى نوسینی‬ ‫(‪ )1135‬بابه‌تێک ب�ڵاوک��راوه‌ت�ه‌ ک ‌ه هه‌واڵى ته‌له‌فزیۆنى زاگ��رۆس�ه‌وه‌ کرد‬

‫پ���اش ئ����ه‌وه‌ى پ��رس��ی��اره‌ک��ان��ى ئ��اراس��ت� ‌ه‬ ‫کرا په‌یوه‌ندیه‌که‌ پچڕا و دوای چه‌ند‬ ‫جارێک هه‌وڵدان وه‌اڵمى ته‌له‌فۆنه‌که‌ى‬ ‫نه‌دایه‌وه‌‪.‬‬ ‫ب���ه‌وت���ه‌ی رۆژن��ام �ه‌ن��وس��ێ��ک��ی نزیک‬ ‫ل �ه‌ پ �ه‌ک �ه‌ک �ه‌ش ئ���ه‌وان ن��ای��ان �ه‌وێ��ت له‌‬ ‫ئێستادا ئه‌وشتانه‌ گرنگ ببین بۆیه‌‬ ‫هیچ قسه‌ی له‌باره‌وه‌ ناکه‌ن‪ .‬نه‌جیبه‌‬ ‫قه‌ره‌داغی‪ ،‬ئه‌ندامى ده‌سته‌ى به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫ته‌له‌فزیۆنى رۆژ تیڤى‪ ،‬ئاماده‌ نه‌بوو‬ ‫له‌و باره‌یه‌وه‌ لێدوان بدات به‌هۆی ئه‌وه‌ی‬ ‫ئه‌وان زۆر گرنگى به‌و بابه‌ته‌ ناده‌ن که‌‬ ‫راگه‌یاندنه‌کانى پارتى باڵویده‌که‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫ناوبراو به‌شێکی لێدوان نه‌دانه‌که‌شی‬ ‫ب�ه‌ه��ۆى هه‌بوونى داوای �ه‌ک��ی یاسایی‬ ‫له‌سه‌ر ته‌فزیۆنه‌که‌یان گه‌ڕانده‌وه‌‪.‬‬ ‫رۆژنامه‌ی رووداویش بێبه‌ش نه‌بووه‌ له‌و‬ ‫هێرشانه‌ و له‌ دوایین ژم��اره‌ی خۆیدا‬ ‫که‌ رۆژی (‪ )2011/8/28‬باڵویکرده‌وه‌‬ ‫جگه‌ له‌ دیداره‌که‌ی نێچیرڤان چه‌ندین‬ ‫دی���دار و وت��ار و راپ��ۆرت��ی ه�ه‌ب��وو که‌‬ ‫ناڕاسته‌وخۆ هێرش ب��وو بۆ س�ه‌ر ئه‌و‬ ‫حزبانه‌‪ ،‬رۆژنامه‌نوسێکیش پێیوایه‌ که‌‬ ‫ئ��ه‌وه‌ به‌هانه‌یه‌کی سیاسیه‌‪ ،‬که‌مال‬ ‫ره‌ئوف‪ ،‬سه‌رنوسه‌رى هاواڵتى‪ ،‬وتیشی‪:‬‬ ‫گ��رف��ت �ه‌ک �ه‌ ل�����ه‌وه‌وه‌ ده‌س����ت پ��ێ��ده‌ک��ات‬ ‫ئێمه‌ وت��ارى ن �ه‌ت �ه‌وه‌ى هاوبه‌شمان نیه‌‬ ‫و په‌یوه‌ندیه‌کى پته‌و له‌نێوان الیه‌نه‌‬ ‫ک��وردی��ی �ه‌ک��ان��دا ن��ی �ه‌‪ ،‬ه �ه‌ری �ه‌ک �ه‌ له‌‬ ‫ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دى گ��روپ��ى خ��ۆی �ه‌وه‌ سه‌یرى‬ ‫کێشه‌کان ده‌کات‪ .‬بۆیه‌ ئه‌م ئاڵۆزی‌ و‬ ‫پشێویه‌ واده‌کات له‌ ئه‌نجامدا شه‌ڕێکى‬ ‫خۆبه‌خۆى لێبکه‌وێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو ل �ه‌ (چ�ه‌ت��ر)ی��ش��ی ن��ه‌ش��ارده‌وه‌‬ ‫ک���ه‌ «ن���ی���گ���ه‌ران���ی���ن ل������ه‌وه‌ى ده‌زگ����ا‬ ‫راگ���ه‌ی���ان���دن���ه‌ک���ان ب �ه‌ت��ای��ب �ه‌ت��ى ح��زب�ه‌‬

‫ده‌سه‌اڵتداره‌کان تا ئێستا به‌ به‌رده‌وامى سه‌رنوسه‌ری هاواڵتی که‌ به‌ یه‌که‌م‬ ‫ئ��اراس��ت�ه‌ ده‌ک��رێ��ن‪ ،‬ئ�ه‌م�ه‌ش وای��ک��ردوه‌ رۆژن��ام �ه‌ی ئه‌هلی ن��اس��راوه‌ پێشیوای ‌ه‬ ‫رووداوه‌کان وه‌کو خۆیان نه‌گوازنه‌وه‌»‪« .‬ش���ه‌ڕى راگ�ه‌ی��ان��دن س�ه‌ره‌ت��ای�ه‌ک�ه‌ بۆ‬ ‫ئ���ه‌و رون��ی��ش��ی��ده‌ک��ات �ه‌وه‌ ک �ه‌ «ه �ه‌م��وو دروس��ت��ب��ون��ى ش���ه‌ڕ و پ��ش��ێ��وى» بۆیه‌‬ ‫شه‌ڕێک که‌ ده‌ستى پێکردوه‌ سه‌ره‌تا ه��ی��واخ��وازه‌ ن �ه‌ پ���ژاک ن �ه‌ پ�ه‌ک�ه‌ک�ه‌‬ ‫ل �ه‌ راگ �ه‌ی��ان��دن �ه‌وه‌ ده‌س��ت��ى پ��ێ��ک��ردوه‌‪ ،‬نه‌که‌ونه‌ ناو ئه‌و بارودۆخه‌ و که‌ده‌ست‬ ‫راگه‌یاندن سه‌همێکى گه‌وره‌ى هه‌بوه‌ به‌ بکه‌ن به‌ شه‌ڕى راگه‌یاندن‪ ،‬هۆکاری‬ ‫داخه‌وه‌ له‌ توندکردنه‌وه‌ و تیژکردنه‌وه‌ى ئ �ه‌وه‌ش��ی گ���ه‌ڕان���ده‌وه‌ ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ی که‌‬ ‫هه‌موومان چاره‌نوسمان به‌ یه‌که‌وه‌یه‌‪.‬‬ ‫شه‌ڕه‌کان»‪.‬‬


‫ئه‌گه‌ر بۆردومان به‌رده‌وام بێت ده‌رگاى خوێندنگا‌کان ناکرێنه‌وه‌‬

‫راپۆرته‌ هه‌��اڵ‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪72‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫‌ممهه‌ممه‌‬ ‫دووش‬ ‫‪2711/6/21‬‬ ‫‪- 2011/9/12‬‬ ‫دووشه‬

‫‪4‬‬

‫چه‌تر‬

‫زۆسک چۆمانى‬ ‫ب ‌ه هۆى بۆردومانه‌کانى ئێران و‬ ‫تورکیاوه‌‪ ،‬جگ ‌ه ل ‌ه زه‌ره‌رى مادى و‬ ‫گیانى و ده‌روونى (‪ )900‬خوێندکار‬ ‫ل ‌ه خوێندن بێبه‌ش بوون و زیاتر له‌‬ ‫(‪ )22‬خوێندنگا‌ش داخراون‪.‬‬

‫له‌ به‌رده‌وامى بۆردومانى تورکیا و ئێران بۆ‬ ‫سه‌ر ناوچه‌ سنوریه‌کانى هه‌رێمى کوردستان‬ ‫و ناوچه‌ گوندنشینه‌کان‪ ،‬له‌ ئێستادا زیاتر‬ ‫له‌ (‪ )22‬قوتابخانه‌ى بنه‌ڕه‌تى و ئاماده‌یی‬ ‫خوێندنیان ت��ێ��دا ن��اک��رێ��ت و چ��ۆڵ��ک��راون‪،‬‬ ‫نزیکه‌ى (‪ )900‬قوتابیش له‌ خوێندن بێبه‌ش‬ ‫کراون و خه‌ساره‌تێکى گه‌وره‌ى مادیش به‌ر‬ ‫ئه‌و ناوچانه‌ ک�ه‌وت��ووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ى‬ ‫زه‌ره‌رى گیانى و ده‌رون���ى به‌ دواى خۆیدا‬ ‫هێناوه‌‪.‬‬ ‫ک��رم��ان��ج ع���ی���زه‌ت‪ ،‬ق��ای��م��ق��ام��ى ق����ه‌زاى‬ ‫(س��ۆران) به‌ (چه‌تر)ى راگه‌یاند‪ :‬به‌هۆى‬ ‫زه‌ره‌ر و زیانه‌کانى بۆردومانى تورکیا و‬ ‫ئێرانه‌وه‌ زیاتر له‌ حه‌وت گوند چۆڵکراون‬ ‫و (‪ )700‬خێزانى گوندنیشین و (‪)1000‬‬

‫بۆردومانه‌کانى ئێران و تورکیا نزیکه‌ى هه‌زار خوێندکارى له‌ خوێندن بێبه‌ش کردووه‌‬ ‫مه‌ڕدار و جوتیار که‌ له‌ وه‌رزى هاوینان له‌‬ ‫کوێستانه‌کان بوون‪ ،‬له‌ سنورى قه‌زاى سۆران‬ ‫چۆڵکراون و ئاواره‌ بوون‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ زه‌ره‌رى مادى و گیانیش‪ ،‬وتى‪:‬‬ ‫ل �ه‌م ناوچه‌یه‌ ته‌نیا سێ شه‌هید و چوار‬ ‫بریندار هه‌بوون و زیاتر له‌ (‪ )10‬ملیۆن‬ ‫دۆالرش زه‌ره‌رى مادى هه‌بووه‌‪.‬‬ ‫ساالر سادق‪ ،‬به‌رپرسی به‌شی راگه‌یاندن له‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى په‌روه‌رده‌ى سۆران به‌ (چه‌تر)‬ ‫ى راگ�ه‌ی��ان��د‪ :‬له‌ سنورى به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى‬ ‫پ���ه‌روه‌رده‌ی س��ۆران‪ ،‬له‌ شاره‌دێى سیده‌کان‬ ‫به‌هۆى بۆردومانى فڕۆکه‌کانى تورکیا‬ ‫و ت��ۆپ��ب��اران��ى ئ��ێ��ران �ه‌وه‌ (‪ )10‬قوتابخانه‌‬ ‫چ��ۆڵ��ک��راون و خوێندنیان ت��ێ��دا ن��اک��رێ‪،‬‬ ‫ژماره‌ى قوتابیانى قوتابخانه‌کانیش (‪)320‬‬ ‫قوتابییه‌‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ى‪« :‬ت����ا ئ����ه‌و ک���ات���ه‌ى ب���ۆردم���ان‬ ‫ڕاده‌وه‌ستێ و دۆخى ئه‌و ناوچه‌ سنووریانه‌‬ ‫ئارام ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬به‌ شێوه‌یه‌کى کاتى مامۆستا‬ ‫و قوتابیانى ئه‌و قوتابخانانه‌ى چۆڵکراون‪ ،‬له‌‬ ‫قوتابخانه‌کانى ناوه‌ندى سیده‌کان و ده‌وربه‌رى‬ ‫شوێنیان بۆ ده‌کرێته‌وه‌‪ ،‬بۆئه‌وه‌ى له‌ خوێندن‬ ‫بێبه‌ش نه‌بن»‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ره‌وف نامیق‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رى په‌روه‌رده‌ى‬ ‫چ��ۆم��ان ب�ه‌ وه‌ک��ال �ه‌ت‪ ،‬ل �ه‌وب��اره‌ی �ه‌وه‌ وت��ى‪:‬‬ ‫«له‌ سنورى په‌روه‌رده‌یى چۆمان له‌ دۆڵى‬ ‫باڵه‌ییانى سه‌ر به‌ شاره‌دێى قه‌سرێ (‪)425‬‬ ‫قوتابی له‌ دوو قوتابخانه‌ى ئاماده‌یى و حه‌وت‬

‫قوتابخانه‌ى بنه‌ڕه‌تى مه‌ترسى بۆردمانیان‬ ‫ل �ه‌س �ه‌ره‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ب��ۆردوم��ان ب���ه‌رده‌وام بێ‬ ‫و خه‌ڵکه‌که‌ نه‌گه‌ڕێته‌وه‌ گونده‌کان‪ ،‬ئه‌وه‌‬ ‫خوێندن له‌و قوتابخانانه‌ ناکرێ»‪.‬‬ ‫راشیگه‌یاند‪ :‬تا ئێستا هیچ رێگه‌ چاره‌یه‌ک‬ ‫بۆ ئه‌و‌ه نه‌کراوه‌‪ ،‬به‌ نیازین له‌وباره‌یه‌وه‌ قسه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى گشتى پ�ه‌روه‌رده‌ی‬ ‫هه‌ولێر بکه‌ین‪ ،‬بزانین ئ �ه‌وان چ به‌رنامه‌‬ ‫و پالنێکمان ب��ۆ داده‌ن���ێ���ن‪ ،‬چونکه‌ زۆر‬ ‫له‌ مامۆستایانى ده‌ره‌وه‌ى چۆمان که‌ له‌‬ ‫ه �ه‌ول��ێ��ره‌وه‌ ه��ات��وون ده‌ت��رس��ن ب��چ��ن�ه‌وه‌ ئه‌و‬ ‫شوێنانه‌»‪.‬‬ ‫الى خۆشیه‌وه‌ کوێستان ئه‌حمه‌د‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫شاره‌دێى (وه‌رت��ێ) ئ�ه‌وه‌ى وت‪ :‬له‌ سنورى‬ ‫شاره‌دێى وه‌رتێى سه‌ر به‌ شارۆچکه‌ى ره‌واندز‬ ‫سێ قوتابخانه‌ى بنه‌ڕه‌تى (بۆکریسکان و‬ ‫زارگه‌لى و پرده‌شاڵ) چۆڵکراون‪ ،‬ژماره‌ى‬ ‫ئ �ه‌و قوتابیانه‌ش ک�ه‌ ل�ه‌ قوتابخانه‌کان‬ ‫ده‌خوێنن (‪ )100‬قوتابییه‌»‪.‬‬ ‫ئاماژه‌ى به‌وه‌شکرد‪ :‬له‌سه‌ر داواى قوتابیان و‬ ‫مامۆستایانى قوتابخانه‌کان سه‌روى خۆمان‬ ‫ئ��اگ��ادارک��ردۆت �ه‌وه ک�ه‌ رێگه‌ چ��اره‌ی�ه‌ک‬ ‫بدۆزرێته‌وه‌ ب��ۆئ�ه‌وه‌ى قوتابیان له‌ خوێندن‬ ‫بێبه‌ش نه‌بن‪ ،‬وتیشی تا ئێستاش چاوه‌ڕێى‬ ‫وه‌اڵمى ئه‌وان ده‌که‌ین‪.‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ش���ى وت‪ :‬ج��گ �ه‌ ل���ه‌ ش �ه‌ه��ی��دب��وون��ى‬ ‫هاواڵتیه‌ک که‌ به‌هۆى بۆردمانى تورکیاوه‌‬ ‫ب�ه‌ر کاره‌با ک �ه‌وت و چه‌ندین سه‌رچاوه‌ى‬

‫‪n‬‬

‫ه خه‌ڵک گه‌یاندو ‌ه‌‬ ‫بۆردومانه‌کان زیانێکی زۆری ب ‌‬

‫ئاو و کاره‌با و خانوى هاواڵتیان و (‪ )128‬له‌الیه‌کى تره‌وه‌ هێمن عه‌بدواڵ‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫مێش هه‌نگى هاواڵتیان و (‪ )127‬خێزان له‌ ناحیه‌ى سه‌نگه‌سه‌ر ل �ه‌ب��اره‌ى زیانه‌کانى‬ ‫سنورى شاره‌ دێى وه‌رتێ تێکچون و ئاواره‌ سنورى ناحیه‌که‌ى ئه‌وانیشه‌وه‌ رایگه‌یاند‪:‬‬ ‫خه‌ڵکى ئ �ه‌م ن��اوچ�ه‌ی�ه‌ زیانێکى زۆری���ان‬ ‫بوون‌‪.‬‬

‫فۆتۆ‪typepad.com :‬‬

‫پێگه‌یشتوو‌ه ل�ه‌ الی�ه‌ن��ى م��ادی��ی�ه‌وه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬ ‫زیانى گیانى بۆ ئه‌م ناوچه‌یه‌ نه‌بووه‌ ته‌نیا‬ ‫ئ �ه‌و ح���ه‌وت ش�ه‌ه��ی��ده‌ى ک�ه‌ ل�ه‌ ک��ورت�ه‌ک‬ ‫فرۆکه‌کانی تورکیا شه‌هیدى کردن‪.‬‬

‫«ل ‌ه رووی نه‌ته‌وه‌ییه‌وه‌ زۆر الوازین»‬

‫ره‌خنه‌ له‌ سیاسه‌ته‌کانى هه‌رێم ده‌گیرێت له‌باره‌ى هێرشه‌کانه‌وه‌‬ ‫چه‌تر‬

‫سه‌اڵحه‌دین ساڵه‌یی‬ ‫توێژ ‌ه جیاجیاکانى کۆمه‌ڵگه‌ى‬ ‫کوردى ره‌خن ‌ه ل ‌ه سیاسه‌ته‌کانى‬ ‫ده‌سه‌اڵتدارانى هه‌رێمى کوردستان‬ ‫ده‌گرن‪ ،‬به‌وه‌ى خاڵى الوازیان‬ ‫داوه‌ت ‌ه ده‌ست داگیرکه‌رانه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئاماژ ‌ه بۆ ئه‌وه‌ش ده‌که‌ن‪ ،‬پێویست ‌ه‬ ‫هه‌موو چاالکى و ناڕه‌زایى و‬ ‫خۆپیشاندانه‌کان له‌ژێر چه‌ترێکدا‬ ‫کۆبکرێنه‌وه‌‪.‬‬

‫سه‌اڵحه‌دین رۆسته‌م‪ ،‬رۆژن��ام�ه‌وان ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫چه‌ند ساڵێک‌ه سنووری هه‌رێمی کوردستان‬ ‫له‌الیه‌ن داگیرکه‌رانه‌و‌ه بۆردومان ده‌کرێت‪،‬‬ ‫دارستان و چاندن و هاواڵتی مه‌ده‌نى کورد‬ ‫ئاوار‌ه و جینوساید ده‌کرێت‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ریشدا‬ ‫وه‌اڵمی په‌رله‌مان و حکومه‌تی هه‌رێم ته‌نها‬ ‫ب��ۆ ری��ک�لام ده‌ش��ێ��ت ل�‌ه «ئ��ی��دان�‌ه و قبوڵ‬ ‫ناکرێت» هیچی زیاتر نه‌کراو‌ه و نه‌وتراوه‌‪.‬‬ ‫ده‌شڵێت‪« :‬ده‌بوای‌ه هه‌وڵى جدى بخرایاته‌گه‌ڕ‪،‬‬

‫‪n‬‬

‫ه له‌و ‌ه ده‌گیرێت «که رێژه‌یه‌کی که‌می خه‌ڵک به‌شداری ناڕه‌زایه‌تیه‌کان بوون»‬ ‫ره‌خن ‌‬

‫به‌اڵم به‌داخه‌و‌ه تا ئێستاشی له‌گه‌ڵدا بێت‬ ‫ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دی حزبایه‌تی و کۆمپانیاکان‬ ‫ل�‌ه س���ه‌رووی ب��ه‌رژه‌وه‌ن��دی گ �ه‌ل �ه‌وه‌ن‪ ،‬هه‌ر‬ ‫ئه‌مه‌ش خاڵی الوازی ده‌سه‌اڵتی هه‌رێمی‬ ‫کوردستانه‌‪ ،‬ک‌ه داگیرکه‌ران زۆر هه‌رزان‬ ‫فرۆش سه‌یری ئیراده‌ی یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫هه‌ر چوار به‌شی کوردستان ده‌که‌ن»‪.‬‬

‫پارێزگاری سلێمانی رێگ ‌ه نادات‬ ‫ن کۆنگر ‌ه ببه‌ستێت‬ ‫کۆمه‌ڵه‌ی قوربانیا ‌‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌‬

‫ئاسۆ محه‌مه‌د‬

‫لوقمان عه‌بدولقادر‪ ،‬سه‌رۆکى کۆمه‌ڵه‌ى‬ ‫ق��ورب��ان��ی��ان��ى کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌ى‬ ‫شه‌هید له‌ لێدوانێکیدا بۆ (چه‌تر) وتى‪:‬‬ ‫بڕیار بوو مانگى چوارى ساڵى رابردوو‬ ‫کۆنگره‌ى خۆمان ببه‌ستین‪ ،‬ب �ه‌اڵم به‌‬ ‫داخ���ه‌وه‌ ل�ه‌الی�ه‌ن قایمقامى هه‌ڵه‌بجه‌وه‌‬ ‫پێمان راگه‌یه‌نرا که‌ پارێزگارى سلێمانى‬ ‫به‌ ته‌له‌فون په‌یوه‌ندى پێوه‌ کردووه‌‪ ،‬که‌‬ ‫نه‌هێڵێرێت کۆمه‌ڵه‌که‌ کۆنگره‌که‌ى‬ ‫ببه‌ستێت‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬بۆیه‌ دواج��ار چه‌ند گرفتێک‬ ‫بۆ کۆمه‌ڵه‌که‌مان دروس��ت کرا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫خ��ۆش��ب�ه‌خ��ت��ان�ه‌ ه��ی��چ خ��اڵ��ێ��ک ب�ه‌س�ه‌ر‬ ‫کۆمه‌ڵه‌که‌ى ئێمه‌دا نه‌سه‌پێنرا‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ت��ۆم�ه‌ت��ان�ه‌ش بریتى ب���وون ل���ه‌وه‌ى که‌‬

‫و موڵگه‌ی هه‌واڵگری تورکیا ل‌ه هه‌رێمی‬ ‫کوردستان باسی لێوه‌کراوه‌‪ ،‬داواشکراو‌ه ئه‌و‬ ‫هێز‌ه داگیرکه‌ر‌ه بکشێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌م دۆسیه‌ی ‌ه‬ ‫زۆر گرنگ‌ه قسه‌ی له‌سه‌ر بکرێت‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫ل‌ه رێگه‌ی ئه‌و بنک‌ه و مۆڵگانه‌و‌ه سیخوری‬ ‫به‌سه‌ر ناوچه‌که‌دا ده‌کرێت‪.‬‬ ‫الل��ۆ ره‌ن��ج��ده‌ری��ش وه‌ک هونه‌رمه‌ندێکى‬

‫زمانی کاریکاتێر‬

‫بڕیار بوو ساڵى رابردوو‬ ‫کۆمه‌ڵه‌ى قوربانیانى هه‌ڵه‌بج ‌ه‬ ‫کۆنگره‌ى ئاسایى خۆى ببه‌ستایه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ب ‌ه بڕیارێکى پارێزگارى‬ ‫سلێمانى به‌ستنى کۆنگره‌ى‬ ‫کۆمه‌ڵه‌ک ‌ه بۆ کاتێکى نادیار‬ ‫دواخرا‪ ،‬سه‌رۆکى کۆمه‌ڵه‌که‌ش‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت ده‌ستێک ل ‌ه پشتى‬ ‫دواخستنییه‌و ‌ه بوه‌‪.‬‬

‫کۆمه‌ڵه‌که‌مان هه‌ڵسابێت به‌ به‌فیڕۆدان‬ ‫(ئ��ی��خ��ت�لاس) ک��ردن��ى پ����اره‌‪ ،‬ه �ه‌روه‌ه��ا‬ ‫ک��ۆم �ه‌ڵ �ه‌ک �ه‌ ب���ۆ م���ه‌رام���ى س��ی��اس��ی‬ ‫به‌کارهاتوه‌‪ ،‬ئێمه‌ ده‌مانزانى ده‌ستێک‬ ‫ل �ه‌ پ��ش��ت ئ���ه‌و ک���اره‌وه‌ی���ه‌ به‌ڵگه‌شمان‬ ‫ل �ه‌ب �ه‌رده‌س��ت��داب��وو‪ ،‬ب���ه‌اڵم ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌وه‌ى‬ ‫کێشه‌کان ل �ه‌وه‌ زیاتر قووڵتر نه‌بێته‌وه‌‬ ‫ئێمه‌ ئه‌و به‌ڵگانه‌مان نه‌خسته‌ڕوو له‌الیه‌ن‬ ‫کۆمه‌ڵه‌که‌مانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌رباره‌ى ئه‌وه‌ى پارێزگار چ په‌یوه‌ندیه‌کى‬ ‫به‌ کۆمه‌ڵه‌که‌وه‌ هه‌یه‌؟ ن��اوب��راو وتى‪:‬‬ ‫ئێمه‌ش هۆکارى ئه‌وه‌ نازانین‪ ،‬بۆ ده‌بێت‬ ‫پارێزگار ده‌ست بخاته‌ ناو کاره‌کانمانه‌وه‌!‬ ‫ئێمه‌ چ��وی��ن�ه‌الى س �ه‌رۆک��ى حکومه‌ت‬ ‫پ��ێ��م��ان��ڕاگ �ه‌ی��ان��د‪ ،‬ئ���ه‌وی���ش وت���ى ئ��ێ��وه‌‬ ‫رێکخراوێکى سه‌ربه‌خۆن چ��ۆن ده‌بێت‬ ‫پارێزگار ده‌ستبخاته‌ نێو کاره‌کانتانه‌وه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ل�ه‌م هه‌رێمه‌ى ئێمه‌دا هه‌ندێک‬ ‫ک���ارده‌ک���رێ���ت ک���ه‌ ل���ه‌ رێ�����ڕه‌وى خ��ۆى‬ ‫الده‌دات‪ ،‬ئه‌گه‌ر پارێزگارى سلێمانى هه‌ر‬ ‫شتێکى هه‌ی��‌ له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵه‌که‌ماندا‬ ‫بۆ له‌ رێگه‌ى یاساوه‌ یه‌کالیى ناکاته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر نا ئێمه‌ رێکخراوێکى سه‌ربه‌خۆین‬ ‫ب��ۆ هیچ ک��ه‌س نیه‌ ده‌ستبخاته‌ نێو‬ ‫کاره‌کانمانه‌وه‌‪ ،‬له‌ ئێستاشدا چاوه‌ڕوانى‬ ‫پارێزگارى سلێمانین بۆئه‌وه‌ى مۆڵه‌تمان‬ ‫بدات بۆ به‌ستنى کۆنگره‌که‌مان‪.‬‬

‫هه‌روه‌ها هاژ‌ه سلێمان‪ ،‬په‌رله‌مانتاری حزبی‬ ‫شیوعی ک��وردس��ت��ان ده‌ڵ��ێ��ت‪ :‬حکومه‌تی‬ ‫عێراقیش تا ئه‌مڕۆ نه‌یتوانیو‌ه داکۆکی‬ ‫و به‌رگری ل‌ه سنوری عێراق و کوردستان‬ ‫بکات‪ ،‬ئه‌م‌ه ئاماژه‌ی‌ه بۆ الوازی ده‌سه‌اڵتی‬ ‫ح��ک��وم �ه‌ت��ی ف���ی���دراڵ‪ ،‬ل���‌ه پ �ه‌رل �ه‌م��ان��ی‬ ‫کوردستانیش راشکاوان‌ه بنکه‌ی سه‌ربازی‬

‫فۆتۆ‪ :‬ده‌رسیم‬

‫ن��ی��ش��ت��م��ان��ى ب��ۆچ��وون��ى وای�����ه‌‪ :‬پێویست ‌ه‬ ‫هه‌موو که‌مپین و رێپێوان و مانگرتن و‬ ‫چاالکییه‌کانی شاره‌کانی کوردستان ب ‌ه‬ ‫یه‌کترییه‌و‌ه گرێ بدرێن و له‌ژێر یه‌ک چه‌تر‬ ‫کۆببنه‌وه‌‪ ،‬فیدراسیۆنێک بۆ ئه‌و چاالکیان ‌ه‬ ‫دروس��ت بکرێت‪ ،‬بۆئه‌وه‌ی ب �ه‌ره‌و یه‌کێتی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی بمانبات و لێکمان نزیک بکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫کاو‌ه نادریش وه‌ک سه‌رنووسه‌ری رۆژنامه‌ی‬ ‫(میدیا) ده‌ڵێت‪ :‬ئه‌و گه‌له‌کۆمه‌یه‌ی له‌سه‌ر‬ ‫ک��وردس��ت��ان ب �ه‌ڕێ��وه‌ده‌چ��ێ��ت‪ ،‬ل �‌ه شۆڕشی‬ ‫ع�ه‌ب��دواڵ نه‌هری و ئ���ارارات و مهاباد و‬ ‫ئۆجه‌الن و قه‌ندیل به‌رده‌وامی هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌م‬ ‫گه‌له‌کۆمه‌ی‌ه کۆتایی نایه‌ت تا گه‌لی‬ ‫ک���ورد ب �‌ه یه‌کێتی ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی ئ��اراس��ت� ‌ه‬ ‫نه‌کرێت‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا د‪.‬ک��ام �ه‌ران ب���ه‌رواری ئه‌ندامی‬ ‫کۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌یی و مامۆستای زانکۆ‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت‪ :‬پێوست‌ه راگه‌یاندنی کوردی‬ ‫ل�‌ه چ��وارچ��ێ��وه‌ی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی ک��ار بکات‪،‬‬ ‫نابێ رێگ‌ه بدرێ شه‌ڕی باکور و باشوور‬ ‫بکرێت‪ ،‬تۆپباران و بۆردومانی تورکیا و‬

‫ئێران بکرێت‌ه سکااڵ و ئاڕاسته‌ی جیهان‬ ‫بکرێت‪ ،‬نابێ ب‌ه هیچ بیانویه‌ک سنوری‬ ‫کوردستان ببه‌زێنرێت‪.‬‬ ‫ل��ه‌الی��ه‌ک��ى ت�����ره‌و‌ه ه�����اورێ ک������وردۆ‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫راگه‌یاندنی حزبی شیوعیش ئه‌و‌ه ده‌خاته‌ڕوو‪:‬‬ ‫تا ئێستا ده‌سه‌اڵت میلله‌تی نه‌هێناوه‌ت‌ه ناو‬ ‫پرس و بریاڕدانه‌وه‌‪ ،‬هۆکاری ئه‌و ده‌ستدرێژیه‌‬ ‫بزانێت چییه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی ده‌سه‌اڵت زۆرتر لێی‬ ‫به‌رپرسیار‌ه ئه‌وه‌ی‌ه بڕیاری سیاسى کورد‌ه‬ ‫نابێت ب‌ه حزبایه‌تی ته‌ماشای ئه‌زموونی‬ ‫کوردستان بکات‪.‬‬ ‫شیالن محه‌مه‌دى رۆژنامه‌نووس و چاالکوانى‬ ‫بواری ژنانیش روانینى وایه‌‪ :‬پێویست ناکات‬ ‫پابه‌ندی بڕیاره‌کانی حکومه‌تی عێراق بین‪،‬‬ ‫ک‌ه ناتوانێ داکۆکی ل‌ه سنوری کوردستان‬ ‫بکات‪ ،‬پێویست‌ه چاالکییه‌کانمان ره‌وانه‌ی‬ ‫ده‌ره‌و‌ه بکه‌ین‪ ،‬چونک‌ه چ��االک��ی ناوخۆ‬ ‫کاریگه‌ر نییه‌‪.‬‬ ‫ئ �ه‌وه‌ش ده‌ڵێت‪ :‬ل‌ه رووی نه‌ته‌وه‌ییه‌و‌ه زۆر‬ ‫الوازین‪ ،‬پێویست‌ه ئینتما بۆ نه‌ته‌وه‌ی کورد‬ ‫الی تاکی کورد به‌هێز بکه‌ین‪.‬‬


‫ئه‌حمه‌د ده‌نیز‪ :‬داگیرکه‌ران ناتوانن وه‌ک پێشتر بێن ‌ه سه‌ر خاکی کوردستان‬

‫ل ‌ه رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست ئێستا دیزاینێکی‬ ‫سیاسی نوێ ده‌کرێت‬ ‫دیداری‬

‫حامید شارباژێڕی‬ ‫ئ��ه‌ح��م��ه‌د ده‌ن���ی���ز‪ ،‬ب �ه‌پ��رس��ی‬ ‫پ �ه‌ی��وه‌ن��دی��ی �ه‌ک��ان��ی ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫باشوری کوردستانی کۆماجڤاکێن‬ ‫کوردستان‪ ،‬له‌م دیداره‌ی (چه‌تر)‬ ‫دا باس له‌ ئاگربه‌سته‌که‌ی پژاک‬ ‫ده‌ک���ات و راشیده‌گه‌یه‌نێت که‌‬ ‫هێزه‌کانی باشور له‌ نائاگایی‬ ‫قسه‌ ده‌که‌ن و هێما بۆ ئه‌وه‌ ده‌کات‬ ‫که‌ ئێران ده‌یه‌وێت هێزی عێراقی‬ ‫بێنێته‌ س��ه‌ر س��ن��ور و هه‌وڵی‬ ‫دروستکردنی شه‌ڕی ناوخۆش له‌‬ ‫نێوان هێزه‌ کوردییه‌کان ده‌ده‌ن‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬هه‌ندێ الیه‌نیتر ه��ۆک��اری ئه‌و‬ ‫تۆپباران و بۆردومانانه‌ ده‌گێڕێته‌وه‌ بۆ‬ ‫بونی ئێوه‌ له‌و سنوره‌دا‪ ،‬ئێوه‌ هۆکارن بۆ‬ ‫ئه‌وه‌؟‬ ‫ شتێکی وانیه‌ ئێمه‌ هۆکار نین‪ ،‬گه‌لی‬‫کورد له‌ هه‌موو پارچه‌کان داگیرکه‌ران‬ ‫وه‌ک یه‌ک ده‌یانبینن‪ ،‬زوڵمێکی زۆر‬ ‫ل �ه‌س �ه‌ر ئ��ه‌م گ�ه‌ل�ه‌ ه�ه‌ی�ه‌ ب��ۆی�ه‌ ئێمه‌ش‬ ‫رێبازی سیاسی و دیموکراتی و مه‌ده‌نی‬ ‫و چه‌کداری بۆ چاره‌سه‌رکردنی ئه‌و پرسه‌‬ ‫به‌ڕێوه‌ ده‌به‌ین‪ ،‬ئێمه‌ رێبازی چاره‌سه‌ری‬ ‫دی��م��وک��رات��ی ب �ه‌ بنگه‌ ده‌گ��ری��ن‪ ،‬ب �ه‌اڵم‬ ‫ئه‌وان ئینکاری ئێمه‌ ده‌که‌ن و به‌ چه‌ک‬ ‫وه‌اڵمی رێبازی دیموکراتی ده‌ده‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫چ��ه‌ت��ر‪ :‬س���ه‌رۆک���ی ه��ه‌رێ��م جارێکیتر‬ ‫داوایکرد ده‌ست له‌چه‌ک به‌ربده‌ن ئێوه‌ بۆ‬ ‫ئه‌م وته‌یه‌ ده‌ڵێن چی؟‬ ‫ ده‌بینین یه‌کێتی کورد بووه‌ته‌ ئامانجی‬‫داگیرکه‌ران و ئێستا به‌هانه‌یان پژاکه‌‬ ‫پێشتر شتیتر بووه‌ بۆ نمونه‌ ئه‌و هێرشانه‌ی‬ ‫سه‌ر کورد له‌ ناوچه‌ی جه‌له‌وال و سه‌عدیه‌‬ ‫بوو ئه‌و هێرشانه‌ دژی یه‌کێتی بوونی‬ ‫ک��ورد و ب�ه‌ئ��ی��راده‌ ب��وون��ی ک���ورده‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫داوام��ان له‌ ک��وردی هه‌ر چوارپارچه‌یه‌‬ ‫ل�ه‌ب�ه‌رام��ب�ه‌ر ئ �ه‌و ره‌وش���ه‌ هۆشیار ب��ن و‬ ‫وه‌اڵمی پێویست بده‌نه‌وه‌ پێویسته‌ یه‌کێتی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی زووتر دروست ببێت‪.‬‬ ‫ئێستا داگیرکه‌ران که‌ له‌ چاره‌سه‌ری‬ ‫دی��م��وک��رات��ی��دا ف��رس��ه‌ت��ی��ان ب��ۆن��ای �ه‌ت‬ ‫ده‌ی��ان�ه‌وێ��ت ب�ه‌ چ �ه‌ک ف��رس�ه‌ت بهێنن‪،‬‬ ‫په‌که‌که‌ ب��ڕی��اری ش��ه‌ڕی ن���ه‌داوه‌ ئ�ه‌وه‌‬

‫تورکیایه‌ شه‌ڕ ده‌ک��ات‪ ،‬پێشتر هێرشی‬ ‫ده‌وڵ �ه‌ت هه‌بوو تیرۆری ده‌وڵ �ه‌ت هه‌بوو‪،‬‬ ‫ئ���ه‌و ب���ه‌ڕێ���زان���ه‌ش ل���ه‌و ده‌م������ه‌دا هیچ‬ ‫هه‌ڵوێستێکیان نه‌بوو‪ .‬ده‌نگێکیان لێوه‌‬ ‫نه‌هات بێده‌نگبوون له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و تیرۆر‬ ‫و هێرشانه‌ی ده‌وڵ �ه‌ت��ی تورکیا‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬ ‫کاتێک گه‌ریال بۆ پاراستنی خۆیان له‌‬ ‫هێرشه‌کانی تورکیا وه‌اڵم ده‌ده‌ن �ه‌وه‌ ئه‌و‬ ‫ده‌م �ه‌ قسه‌ی له‌سه‌ر ده‌ک �ه‌ن و ده‌نگیان‬ ‫ل��ێ ب���ه‌رز ده‌ب��ێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬ب��ۆی�ه‌ ئێمه‌ وه‌ک‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی ئازادی ده‌ڵێین هه‌ر کاتێک‬ ‫ده‌وڵه‌تی داگیرکه‌ر هێرشه‌کانی راوه‌ستان‬ ‫ئه‌وکاته‌ گه‌ریالش هیچ ده‌نگی چه‌کی‬ ‫نایه‌ت‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬بۆچی هێزه‌کانی باشور هه‌میشه‌‬ ‫ره‌خنه‌ی ئێوه‌ ده‌که‌ن؟‬ ‫ ده‌م �ه‌وێ��ت شتێک ب�ه‌ ک��ورت��ی بڵێم‪،‬‬‫پێشتر هیچ هه‌ڵوێست نه‌بوو له‌م دواییه‌دا‬ ‫هه‌ندێک هه‌ڵوێست ده‌رک����ه‌وت‪ ،‬به‌س‬ ‫هه‌ڵوێستێک ل �ه‌ ک����وردان ده‌خ��وازرێ��ت‬ ‫یه‌کێتی ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی �ه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ک���ورد به‌‬ ‫سیاسه‌تێکی الواز به‌ سیاسه‌تێکی بێ‬ ‫ئ��ی��راده‌ و س��ازش ک��ردن ناتوانێت خۆی‬ ‫ب��پ��ارێ��زێ��ت‪ ،‬ل �ه‌ رۆژه���ه‌اڵت���ی ن��اوه‌ڕاس��ت‬ ‫ئێستا دیزاینێکی سیاسی نوێ ده‌کرێت‬ ‫به‌و شێوه‌ کورد ناتوانێ خۆی بپارێزێت‪.‬‬ ‫پێشتر ده‌وڵ���ه‌ت���ی ئ��ێ��ران هێرشێکی بۆ‬ ‫س�ه‌ر گه‌ریالکانی (‪ )hrk‬ده‌سپێکرد‪،‬‬ ‫له‌و هێرشه‌ش ئامانجی سه‌ره‌کى خۆی‬ ‫داگیرکردنی هه‌رێمی کوردستان بوو‪،‬‬ ‫ه��ه‌رچ��ه‌ن��ده‌ ه��ه‌م��وو ج����ۆره‌ چه‌کێکی‬ ‫هێنابوو‪ ،‬ب �ه‌اڵم نه‌یتوانی ئه‌نجامێک‬ ‫به‌ ده‌س��ت بهێنێت و شکستێکی زۆری‬ ‫خوارد‪ ،‬ئێستا داگیرکه‌ران ناتوانن وه‌ک‬ ‫پێشتر بێنه‌ س �ه‌ر خاکی ک��وردس��ت��ان و‬ ‫سیاسه‌تی خۆیان به‌ڕێوه‌به‌رن‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬نێچیرڤان ب��ارزان��ی له‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫ئێوه‌ له‌ دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی له‌ ئێران چه‌ند‬ ‫لێدوانێکیدا هۆکاری ئه‌و لێدوانانه‌ چی‬ ‫بوو؟‬ ‫ نازانم ئه‌وان ل ‌ه ئێران چیان باسکردوه‌‪،‬‬‫ب �ه‌اڵم ده‌وڵ�ه‌ت��ی ئێران وه‌ک پێشتر وتم‬ ‫ل�ه‌ ب�ه‌رام��ب�ه‌ر ه��ێ��زی گ�ه‌ری�لا شکستی‬ ‫خوارد‪ ،‬بۆیه‌ ئێمه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی باوه‌ڕمان‬ ‫به‌ چاره‌سه‌ری دیموکراتیانه‌ هه‌یه‌ وه‌ک‬ ‫پێشتر به‌ڕێز (موراد قه‌ره‌یالن) سه‌رۆکی‬ ‫ک��ۆن��س �ه‌ی ب���ه‌ڕێ���وه‌ب���ه‌ری ک �ه‌ج �ه‌ک �ه‌ و‬ ‫کۆمه‌ڵێک دۆست داوای ئاگربه‌ستیان‬

‫ک���ردب���وو ب��ۆی �ه‌ ه��ێ��زه‌ک��ان��ی پ�ه‌ژاک��ی��ش‬ ‫ئاگربه‌ستێکی مه‌رجداریان ئه‌نجامدا‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬تا ئێستا ئێران وه‌اڵمێکی ئیجابی‬ ‫داوه‌ته‌وه‌ به‌و ئاگربه‌سته‌؟‬ ‫ تا ئێستا شه‌ڕی راوه‌ستاندوه‌ و هێرش‬‫ن��اک��ات و ج���ار ن��اج��ارێ��ک��ی��ش تۆپێک‬ ‫ده‌ه���اوێ���ژێ���ت‪ ،‬ب���ه‌اڵم وه‌اڵم����ی ف�ه‌رم��ی‬ ‫بۆ ئاگربه‌سته‌که‌ ن�ه‌ب��ووه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم وه‌ک‬ ‫پژاکیش راگه‌یاندبوو ئیتر لێره‌وه‌ هه‌ر‬ ‫ش��ه‌ڕێ��ک رووب������دات ئ����ه‌وا ئ��ێ��ران لێی‬ ‫ب �ه‌رپ��رس��ی��اره‌‪ ،‬ئ��اگ��رب�ه‌س��ت��ی پ���ژاک به‌‬ ‫ئیراده‌یه‌ و له‌ ترسان و له‌ الوازیدا نیه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ره‌خنه‌ی ئه‌وه‌تان لێده‌گیرێت که‌ له‌‬ ‫به‌رامبه‌ر ئێران نه‌رمن وه‌اڵمتان بۆ ئه‌وه‌‬ ‫چیه‌؟‬ ‫ ئه‌و خه‌ڵکانه‌ که‌م ئاگادارن با بێت له‌‬‫خه‌ڵکی قه‌اڵدزێ و ئه‌و ناوچانه‌ پرسیار‬

‫بکه‌ن‪ ،‬پژاک له‌ چه‌ند الوه‌ هێرشی له‌سه‌ر‬ ‫بوو‪ ،‬به‌اڵم وه‌اڵمی هه‌موویانی دایه‌وه‌ و‬ ‫شکستی پێهێنان به‌ڕاستی ئه‌وه‌ شتێکی‬ ‫موعجیزه‌ ئاسابوو‪ .‬ئ �ه‌و ئاگربه‌سته‌ش‬ ‫به‌ ئیراده‌ ب��ووه‌ و له‌ به‌هێزیدابوه‌ وه‌ک‬ ‫راگ �ه‌ی �ه‌ن��دراوه‌ ه �ه‌ر هێرشێک ببێت بۆ‬ ‫له‌مه‌ودوا ئێران لێی به‌رپرسیاره‌‪ ،‬گه‌ریال‬ ‫له‌ ه�ه‌رک��ات باشتر ئاماده‌یه‌ بۆ شه‌ڕ‪،‬‬ ‫ب����ه‌اڵم ئ��ێ��م�ه‌ ده‌م���ان���ه‌وێ���ت چ���اره‌س���ه‌ری‬ ‫ئاشتیانه‌ بکه‌وێته‌ پێشه‌وه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬وته‌بێژی هێزه‌کانی ئه‌مریکا له‌‬ ‫عێراق وتی ده‌چینه‌ ناوبه‌ینی هێزه‌کانی‬ ‫ئێوه‌ و ئێران ئێوه‌ بۆ ئه‌مه‌ چی ده‌که‌ن؟‬ ‫ پیالنێکی گه‌وره‌ له‌ سه‌ر گه‌لی ئێمه‌‬‫هه‌یه‌ هێزی نێونه‌ته‌وه‌یی تیایدا به‌شدارن‪،‬‬ ‫ل�ه‌ رۆژه �ه‌اڵت��ی ن��اوه‌ڕاس��ت��دا وه‌ک وتم‬ ‫دیزاینی نوێ ده‌کێشرێت بۆیه‌ ئه‌و هێزانه‌‬

‫وه‌ک الیه‌نه‌ حزبه‌ کوردییه‌کان به‌نیازین‬ ‫ئه‌و ناوانه‌ى به‌رزمان کردۆته‌وه‌ که‌ به‌شى‬ ‫ک���ورده‌ ده‌م��ان �ه‌وه‌ێ��ت هه‌ڵیوه‌شێنینه‌وه‌‪،‬‬ ‫چونکه‌ بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ ناڕه‌زاییه‌کى‬ ‫زۆرى الى ک����وردى ق��ه‌زاک��ه‌ دروس���ت‬ ‫کردوه‌‪ ،‬به‌هۆى ئه‌وه‌ى زۆربه‌یان موچه‌ى‬ ‫دیکه‌ى هه‌یه‌ و ه�ه‌روه‌ه��ا به‌بێ ئ�ه‌وه‌ى‬ ‫خوێنده‌وارى هه‌بێت به‌ پله‌ى به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫گشتى خانه‌نشین ده‌کرێت‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئێوه‌ رێژه‌ى کورد له‌و خانه‌نشینیه‌‬ ‫ه�ه‌ڵ��ده‌وش��ێ��ن��ن�ه‌وه‌ ک �ه‌س��ى دی��ک �ه‌ ده‌خ �ه‌ن �ه‌‬ ‫شوێنه‌که‌ى ئه‌مه‌ غه‌درنیه‌ له‌ به‌شى کورد؟‬ ‫ ئێمه‌ بۆ کورد حکومه‌تى هه‌رێمى‬‫کوردستان به‌ڵینى پێداوین رێژه‌یه‌ک‬ ‫مامۆستا و فه‌رمانبه‌ر دامه‌زرێنن‪ ،‬هیچ‬ ‫نه‌بێت قه‌ره‌بووى ئه‌و به‌شه‌ خانه‌نشینیه‌ بۆ‬ ‫کوردى قه‌زاکه‌ ده‌که‌ینه‌وه‌‪.‬‬ ‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬ب �ه‌ه��ۆى ئ���ه‌وه‌ى پ����ڕۆژه‌ى گشتى‬ ‫خ���ورم���ات���وت���ان ب��ۆج��ێ��ب �ه‌ج��ێ ده‌ک���رێ���ت‬ ‫کۆمه‌ڵێک پ��رۆژه‌ى شاره‌که‌ راده‌گیرێت‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌ئه‌نجامدانى پرۆژه‌ى ئاوه‌ڕۆى‬ ‫شاره‌که‌؟‬ ‫ به‌گشتى پ��رۆژه‌ک��ان راناگیرێن‪،‬‬‫به‌ڵکو ئ��ه‌و پ��رۆژان��ه‌ راده‌گ��ی��رێ��ن که‌‬ ‫پابه‌ند بێت به‌ پرۆژه‌ى ئاوه‌ڕۆ هه‌رچه‌ند‬ ‫پ���رۆژه‌م���ان ب��ۆ ن �ه‌ه��ات��ووه‌ ت��ا رایگرین‬ ‫و پ���رۆژه‌ى ئ����اوه‌ڕۆى ن��او شارۆچکه‌ى‬ ‫خورماتو نزیکه‌ى (‪ )100‬کیلۆمه‌تر‬

‫ده‌گرێته‌وه‌ و بڕى (‪ )105‬ملیار دینارى‬ ‫ب��ۆ ت��ه‌رخ��ان��ک��راوه‌ م����اوه‌ى دوو س��اڵ‬ ‫ده‌خ��ای�ه‌ن��ێ��ت‪ ،‬ب���ه‌اڵم تائێستا وه‌زاره‌ت����ى‬ ‫پالندانان و وه‌زاره‌تى دارایى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫وه‌زیران بڕیاریان له‌سه‌رنه‌داوه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬له‌ساڵى (‪ )1980‬له‌الیه‌ن رژێمى‬ ‫پێشوه‌وه‌ پ��رۆژه‌ی ئ��اوى کشتوکاڵى له‌‬ ‫دوک��ان �ه‌وه‌‪ ،‬گه‌یانده‌ ناوچه‌ى خورماتو‬ ‫هه‌رچه‌ند ئ �ه‌و ئ��اوه‌ شیاوى خ��واردن �ه‌وه‌‬ ‫نیه‌‪ ،‬به‌اڵم ئاوى خواردنه‌وه‌ى قه‌زاکه‌ له‌و‬ ‫پرۆژه‌وه‌ به‌کارده‌هێنرێت؟‬ ‫ ئێمه‌ سێ کێشه‌ى گرنگمان هه‌یه‌‪،‬‬‫یه‌که‌م کێشه‌ له‌ سنورى ئیداره‌ى قه‌زاکه‌‬ ‫دواى هه‌ڵکه‌ندنى بیرى ئاوى خواردنه‌وه‌‬ ‫به‌که‌ڵک نایه‌ت و شیاوى خ��واردن�ه‌وه‌‬ ‫نیه‌ سوێره‌ یان تاڵه‌ ته‌نانه‌ت بۆ ئاژه‌ڵ‬ ‫و دره‌ختیش به‌کارناهێنرێت‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫داواى تۆڕى ئاوى خواردنه‌وه‌مان کردوه‌‬ ‫ک �ه‌ (‪ )20‬دۆن���م زه‌وى له‌خۆده‌گرێت‬ ‫ب���ڕى پ���اره‌ک���ه‌ى چ���وار م��ل��ی��ار دی��ن��اره‌‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم تائێستا بڕیارى ل�ه‌س�ه‌رن�ه‌دراوه‌ و‬ ‫دوزخورماتوو پێویستى به‌ (‪ )80‬بیرى‬ ‫ئاوه‌ و ده‌بێت له‌ قه‌زاکه‌ (‪ )20‬کیلۆمه‌تر‬ ‫دوور بیرى ئاو هه‌ڵکه‌نین‪.‬‬ ‫چ�ه‌ت��ر‪ :‬حکومه‌تى عێراقى ق �ه‌ره‌ب��ووى‬ ‫زیانلێکه‌وتوانى ده‌ستى تیرۆر و رژێمى‬ ‫پێشوو ده‌ک��ات�ه‌وه‌ له‌ ق �ه‌زاى خورماتوو‪،‬‬ ‫له‌ س �ه‌رده‌م��ى رژێمى پێشوو له‌ ساڵى‬

‫(‪)1991‬دا ب���ه‌ه���ۆى ئ���ازادک���ردن���ى‬ ‫خورماتوو له‌الیه‌ن ب �ه‌ره‌ى کوردستانى‬ ‫شااڵوى روخاندن (‪ )400‬خانوى کوردى‬ ‫گرته‌وه‌ بۆ تائێستا قه‌ره‌بونه‌کراونه‌ته‌وه‌؟‬ ‫ ل��ه‌الی��ه‌ن س��ه‌رۆک��ی ئه‌نجومه‌نى‬‫وه‌زیرانه‌وه‌ بۆ قه‌زاکانى دوجێل‪ ،‬سامه‌را‬ ‫و چه‌ند ناوچه‌یه‌کیتر به‌هۆى ک��ردوه‌‬ ‫تیرۆرسته‌کانه‌وه‌ قه‌ره‌بووى زیانلێکه‌وتوان‬ ‫ک����رای����ه‌وه‌ و م���وچ���ه‌ى م��ان��گ��ان �ه‌ بۆ‬ ‫که‌سوکارى قوربانیان ته‌رخانکراوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫بۆ قه‌ره‌بوکردنه‌وه‌ى روخاندنى (‪)400‬‬ ‫خانوکه‌ى کورد له‌ دوزخورماتوو‪ ،‬مام‬ ‫جه‌الل سه‌رۆک کۆمار و به‌رهه‌م ساڵح‬ ‫به‌ڵێنی قه‌ره‌بویان پێداون‪ ،‬به‌اڵم نه‌خراوه‌ته‌‬ ‫بواری جێبه‌جێکردنه‌وه‌‪.‬‬ ‫چ���ه‌ت���ر‪ :‬ک��ێ��ش��ه‌ى دام������ه‌زران������دن له‌‬ ‫دوزخ����ورم����ات����وو ه���ه‌ی���ه‌‪ ،‬ه���اواڵت���ی���ان‬ ‫گله‌یى ده‌ک���ه‌ن ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ى تائێستا له‌‬ ‫فه‌رمانگه‌کانى دوز ناوه‌ ناوه‌ تورکمان‬ ‫به‌کۆمه‌ڵ داده‌مه‌زرێت کورد بێبه‌شکراوه‌‬ ‫هۆى چیه‌؟‬ ‫ به‌ڵێنم له‌ به‌رهه‌م ساڵح وه‌رگرتوه‌‬‫ک �ه‌ (‪ )73‬م��ام��ۆس��ت��ا ب��ۆ خوێندنگا‬ ‫کوردییه‌کانى خورماتو دابمه‌زرێنن و‬ ‫(‪ )100‬فۆرمى دامه‌زراندنمان وه‌رگرت‬ ‫له‌ الیه‌ن ئیداره‌ى گه‌رمیانه‌وه‌ که‌ (‪)40‬‬ ‫ده‌رچ�����وى ک��ۆل��ێ��ژ و (‪ )60‬ده‌رچ����وى‬ ‫په‌یمانگا ل�ه‌گ�ه‌ڵ (‪ )25‬ه �ه‌زاره‌ک �ه‌ى‬

‫دیدار‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪72‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/6/21 - 2011/9/12‬‬

‫‪5‬‬

‫«گه‌ریال له‌ هه‌رکات باشتر‬ ‫ئاماده‌یه‌ بۆ شه‌ر»‬ ‫«پێویسته‌ حکومه‌تی هه‌رێم‬ ‫ئه‌م هه‌ڵوێسته‌ نا نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫و نادیموکراتیه‌ی له‌ به‌رچاو‬ ‫ده‌رباز بکات»‬

‫‪n‬‬

‫ئه‌حمه‌د ده‌نیز‪ ،‬به‌پرسی په‌یوه‌ندییه‌کانی ده‌ره‌وه‌ی باشوری کوردستانی کۆماجڤاکێن کوردستان فۆتۆ‪ :‬ئینته‌رنێت‬ ‫با ناکۆکیشیان هه‌بێت‪ ،‬ب �ه‌اڵم له‌سه‌ر‬ ‫هه‌ندێک بابه‌ت کۆکن‪ ،‬ئه‌مریکا بۆ‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندی خۆی ده‌ڵێت دێم ئێران ده‌ڵێت‬ ‫با هێزی عێراق بێت و هه‌ندێک جاریش‬ ‫ده‌یانه‌وێت شه‌ڕی براکوژی دروست بکه‌ن‬ ‫بۆیه‌ ده‌ڵێن با هێزی پێشمه‌رگه‌ بێت‪ ،‬گه‌ر‬ ‫بیرمان بێت هێرشیش له‌ سه‌ر خانه‌قین و‬ ‫جه‌له‌وال هه‌یه‌‪ ،‬به‌تاڵکردنه‌وه‌ی ئه‌م پیالنه‌‬ ‫ئاسته‌م نیه‌‪ ،‬پێویسته‌ گه‌لی ئێمه‌ هۆشیار‬ ‫بێت‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬به‌رپرسێکی هێزی پێشمه‌رگه‌ ئه‌و‬ ‫بابه‌ته‌ی پشتڕاست ک��رده‌وه‌‪ ،‬ئایا هێزی‬ ‫پێشمه‌رگه‌ به‌شداری شتێکی واده‌کات؟‬ ‫ به‌م شێوه‌یه‌ کێشه‌که‌ چاره‌سه‌ر ناکات‪،‬‬‫ئه‌مه‌ پیالنی داگیرکه‌رانه‌ و پێویسته‌‬ ‫کورد له‌ به‌رامبه‌ری هۆشیار بێت‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬هه‌ڵوێستی گه‌لی کورد له‌ باشور‬

‫قایمقامی دوزخورماتوو‪ )40( :‬ده‌رچوى کۆلێژ و (‪)60‬‬ ‫په‌یمانگا له‌گه‌ڵ (‪ )25‬هه‌زاره‌که‌ى هه‌رێم داده‌مه‌زرێن‬

‫له‌م ماوه‌یه‌دا چۆن ده‌بینن؟‬ ‫ ئێمه‌ ب�ه‌ پ��ۆزه‌ت��ی��ف هه‌ڵوێستی گه‌ل‬‫هه‌ڵده‌سه‌نگێنین‪ ،‬کورد ئه‌وه‌ی سه‌لماند‬ ‫ب �ه‌ڕاس��ت��ی گ�ه‌ل��ێ��ک��ی ق���اره‌م���ان���ه‌‪ ،‬ئ �ه‌و‬ ‫چاالکیانه‌ی ک��را به‌ڕاستی چاالکی‬ ‫ق���اره‌م���ان���ان���ه‌ ب����وو ب���ه‌ڕاس���ت���ی س�ڵ�اوی‬ ‫لێده‌که‌ین‪ ،‬به‌اڵم پیالنی دوژم��ن مه‌زنه‌‬ ‫بۆیه‌ داواده‌ک �ه‌ی��ن چاالکی گ�ه‌ل زیاتر‬ ‫ببێت و فراوانتر ببێت‪.‬‬ ‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬ه��ێ��رش�ه‌ک��ان��ی ئ��اس��ای��ش ب��ۆس�ه‌ر‬ ‫چاالکانی مه‌ده‌نی چۆن ده‌بینن؟‬ ‫ ئه‌وه‌ جێگای ره‌خنه‌یه‌ و هه‌وڵێستێکی‬‫کوردانه‌ و دیموکراتیانه‌ و نه‌ته‌وه‌ییانه‌‬ ‫ن��ی�ه‌‪ ،‬پێویسته‌ حکومه‌تی ه �ه‌رێ��م ئه‌م‬ ‫هه‌ڵوێسته‌ نا نه‌ته‌وه‌یی و نادیموکراتیه‌ی‬ ‫له‌ به‌رچاو نه‌هێڵێت‪ ،‬ئه‌م هه‌ڵوێسته‌ هێز‬ ‫نادات به‌ کوردان‪.‬‬

‫ده‌رچوى‬

‫دیداری‬

‫زانیارداقوقى‬ ‫شه‌الل عه‌بدول بابانى‪ ،‬قایمقامى‬ ‫دوزخ��ورم��ات��وو‪ ،‬ل��ه‌م دی���داره‌‬ ‫تایبه‌ته‌ی (چ��ه‌ت��ر)دا ب��اس له‌‬ ‫ره‌وشی دوزخورماتوو ده‌کات و‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت حکومه‌تی هه‌رێم‬ ‫به‌ڵێنی دامه‌زراندنی (‪ )100‬که‌سی‬ ‫پ��ێ��داون ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئ��ه‌و (‪)25000‬‬ ‫که‌سه‌ی له‌ هه‌رێمی کوردستان‬ ‫داده‌م��ه‌زرێ��ن‪ ،‬ه�ه‌روه‌ه��ا ده‌ڵێت‬ ‫به‌نیازین ئه‌و کوردانه‌ی موچه‌ی‬ ‫خانه‌نشینی ئه‌نجومه‌نی ئیسنادى‬ ‫هه‌یه‌ ره‌تی بکه‌ینه‌وه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬بۆ له‌ (‪ )450‬ک��ورد و تورکمان‬ ‫و ع���ه‌ره‌ب ل�ه‌ خ��ورم��ات��وو‪ ،‬ل�ه‌ وه‌رگرتنى‬ ‫موچه‌ى خانه‌نشینی ئیسناد‪ ،‬ته‌نها بۆ‬ ‫(‪ )80‬تورکمان موچه‌ى (‪ )800‬هه‌زاری‬ ‫و (‪ )12‬ملیۆنییان وه‌رگرتوه‌؟‬ ‫ به‌بڕیارێکى په‌رله‌مانى عێراق‪ ،‬بۆ‬‫ئه‌نجومه‌نى ئیسناد موچه‌ى خانه‌نشین‬ ‫ته‌رخان کراوه‌ بۆ قه‌زاى خورماتو (‪)400‬‬ ‫که‌س که‌ له‌ نێوان ک��ورد‪ ،‬تورکمان و‬ ‫عه‌ره‌ب و هه‌روه‌ها رێژه‌ى کورد (‪)160‬‬ ‫ک�ه‌س��ن‪ ،‬ب��ه‌اڵم ئێمه‌ وه‌ک ک��ورد یان‬

‫‪ n‬شه‌الل عه‌بدول ئه‌حمه‌د فۆتۆ‌‪ :‬زانیار‬ ‫هه‌رێم داده‌مه‌زرێن‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ده‌نگۆى ئ�ه‌وه‌ هه‌یه‌ حکومه‌تى‬ ‫هه‌رێم هیچ پرۆژه‌یکى خزمه‌تگوزارى بۆ‬ ‫قه‌زاى خورماتو ئه‌نجام نادات تا چه‌نده‌‬ ‫راسته‌؟‬ ‫ ب�ه‌ره�ه‌م ساڵح ب��ڕی��اری��داوه‌ (‪)900‬‬‫ملیۆن دینار بۆ پرۆژه‌ى خزمه‌تگوزارى‬ ‫ت �ه‌رخ��ان ب��ک��ات ب��ۆ ئ��اوه‌دان��ک��ردن �ه‌وه‌ى‬ ‫چه‌ند خوێندنگه‌یه‌ک و کۆمه‌ڵێک‬

‫باخچه‌ و نۆژه‌نکردنه‌وه‌ى کۆمه‌ڵێک‬ ‫مزگه‌وت و ژوورى بۆنه‌کان‪ .‬له‌الیه‌کى‬ ‫تریشه‌و‌ه ل �ه‌الی �ه‌ن حکومه‌تى هه‌رێمى‬ ‫کوردستانه‌وه‌ بڕیاره‌ (‪ )2500‬ملیۆن‬ ‫دینار بۆ قیرتاوکردن و شۆسته‌ بۆ ناو‬ ‫شار و دروستکردنى سێ باخچه‌ له‌سه‌ر‬ ‫بودجه‌ى حکومه‌تى ناوه‌ند و دروستکردنى‬ ‫نه‌خۆشخانه‌یه‌کى (‪ )100‬قه‌ره‌وێڵه‌یی‬ ‫له‌الیه‌ن حکومه‌تى ناوه‌نده‌وه‌‪.‬‬


‫نوسه‌رێکی روسی‪ :‬پرسی کورد هێزێکی مه‌زنی ل ‌ه‬ ‫هه‌ناوی خۆیدا شاردووه‌ته‌وه‌‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫سازان تۆفیق‬

‫ل��������ه‌ ئ���������اڵ���������ۆزى و‬ ‫گۆڕانکارییه‌کانی رۆژهه‌اڵتی‬ ‫ناوه‌ڕاستدا دۆخه‌که‌ به‌ره‌و‬ ‫ئه‌وه‌ ئاراسته‌یه‌ ده‌چێت ک ‌ه‬ ‫نه‌خشه‌ى سیاسى هه‌ریه‌ک‬ ‫له‌ واڵت��ه‌ سه‌رده‌سته‌کانى‬ ‫کوردستان شێوه‌یه‌کى ترى‬ ‫ه �ه‌رێ��م��ى وه‌رگ��رێ��ت��ه‌وه‌ و‬ ‫نوسه‌رێکی روسیش ئ��‌و ‌ه‬ ‫شرۆڤه‌ ده‌ک��ات که‌ ئه‌گه‌ری‬ ‫ه �ه‌ڵ��گ��ی��رس��ان��ی ج��ه‌ن��گ و‬ ‫داگ��ی��رگ��ردن��ی ک��وردس��ت��ان‬ ‫ل��ه‌ الی���ه‌ن ت��ورک��ی��اوه‌ ل ‌ه‬ ‫ئ���ارادای���ه‌ و چ��اودێ��رێ��ک��ی‬ ‫سیاسیش پێیوایه‌ پیالنێکی‬ ‫نێوده‌وڵه‌تی هه‌یه‌ دژی کورد‬ ‫و گریمانه‌ى ئه‌وه‌ش ده‌کات‬ ‫هه‌ندێک الیه‌نی کوردیش‬ ‫تێدا به‌شداربن‪.‬‬ ‫گ��ۆڤ��اری «ڤایه‌نۆیه‌ ئۆبه‌زره‌نیا»‬ ‫ک��ه‌ ل��ه‌ واڵت����ی روس��ی��ا ده‌رده‌چ���ێ���ت‬ ‫ئ��ام��اژه‌ی به‌ هێرشه‌کانی کۆمارى‬ ‫ئ��ی��س�لام��ى ئ��ێ��ران و ه�ه‌ڵ��گ��ی��رس��ان��ی‬ ‫ش �ه‌ڕی ن��ێ��وان ک���وردان و ئ �ه‌و واڵت� ‌ه‬ ‫ده‌کات و ئه‌گه‌ری ئاڵۆزی مه‌زن ل ‌ه‬ ‫رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاستدا باس ده‌کات‬ ‫و مه‌ترسی هه‌ڵگیرسانی جه‌نگ‬ ‫نیشان ده‌دات‪.‬‬ ‫ئالکساندر سامسۆنۆڤ‪ ،‬که‌ نوسه‌رى‬ ‫گۆڤارى ناوبراوه‌ى بابه‌ته‌که‌یه‌ ترسی‬ ‫خ��ۆی ل�ه‌ روودان���ی ته‌قینه‌وه‌یه‌کی‬ ‫گه‌وره‌ نیشان ده‌دات و جه‌ختده‌کاته‌و‌ه‬ ‫«پرسی ک��ورد هێزێکی مه‌زنی ل ‌ه‬ ‫ه�ه‌ن��اوی خۆیدا ش��اردوه‌ت �ه‌وه‌ که‌ ل ‌ه‬ ‫پ��رس��ی ف�ه‌ل�ه‌س��ت��ی��ن و ئیسرائیلیش‬ ‫مه‌زنتره‌‪ ،‬له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌م کێشه‌ی ‌ه‬ ‫ک���ه‌ س���ه‌رت���اس���ه‌ری ه �ه‌رێ��م �ه‌ک �ه‌ ل ‌ه‬ ‫تورکیا‪ ،‬ئێران‪ ،‬عێراق و سوریادا هه‌یه‌‬ ‫و ده‌ت��وان��ێ رێگا له‌ ته‌قینه‌وه‌یه‌کی‬

‫مه‌زن بکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫د‪.‬ک��ام �ه‌ران ب����ه‌رواری‪ ،‬ئه‌ندامێکی‬ ‫ک��ۆن��گ��ره‌ی ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی ک��وردس��ت��ان‬ ‫(‪ )KNK‬پێیوایه‌ ئێستا له‌ نه‌خشه‌ی‬ ‫ت��ازه‌ی رۆژه�ه‌اڵت��ی ناوه‌ڕاستدا هه‌ر‬ ‫واڵت���ێ���ک ده‌ی���ه‌وێ���ت پ�لان��ی خ��ۆی‬ ‫جێبه‌جێ بکات‪ .‬به‌روارى‪ ،‬به‌ (چه‌تر)‬ ‫ى وت «پالنێکی گه‌وره‌ هه‌یه‌ دژی‬ ‫ک��ورد‪ ،‬ب �ه‌اڵم سه‌رناگرێت‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫ئیراده‌ی ک��وردی له‌ ئێستادا به‌هێز‌ه‬ ‫و ده‌ت��وان��ێ��ت ده‌ستکه‌وتی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫ب���پ���ارێ���زێ���ت ئ���ه‌گ���ه‌ر ک�����ورد ی��ه‌ک‬ ‫هه‌ڵوێست بێت سود له‌ هێزی خۆی‬ ‫وه‌ربگرێت بێگومان ده‌توانێت دژی‬ ‫ه���ه‌ر پ��ی�لان��ێ��ک ب��وه‌س��ت��ێ��ت �ه‌وه‌ و ل ‌ه‬ ‫ئێستاشدا هه‌ڵوێستی ک��ورد ب �ه‌ره‌و‬ ‫یه‌کگرتن ده‌چ��ێ��ت ک�ه‌ ل�ه‌ پێشتردا‬ ‫وانه‌بوو»‪.‬‬ ‫ئالکساندر س��ام��س��ۆن��ۆڤ‪ ،‬پێیوای ‌ه‬ ‫ئ���ه‌م���ری���ک���ا ل����ه‌ پ���رس���ی ک������ورددا‬ ‫هه‌ڵوێستێکی دوو فاقی هه‌یه‌ ل ‌ه‬ ‫الی���ه‌ک ن��ای �ه‌وێ په‌یوه‌ندییه‌کانی‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ت��ورک��ی��ا خ���راپ ببێ و ل ‌ه‬ ‫الیه‌کی دیکه‌شه‌وه‌ ه�ه‌وڵ ده‌دا له‌و‬ ‫ن��اک��ۆک��ی��ان �ه‌دا ب �ه‌رژه‌وه‌ن��دی��ی �ه‌ک��ان��ی‬ ‫خۆی بپارێزێ‌ و هه‌وڵده‌دا به‌ دروست‬ ‫کردنی شه‌ڕ و ئاڵۆزی له‌ سوریا و‬

‫ده‌ڵ��ێ��ت «گ�ه‌ل��ی ک��ورد و رێبه‌رانی‬ ‫ره‌وشی نوێی واڵتانی عه‌ره‌ب ده‌بینن‬ ‫و هه‌ر وه‌کو له‌ ماوه‌ی راب��ردوودا له‌‬ ‫تورکیا و عێراقیش ب�ه‌ راده‌ی �ه‌ک��ی‬ ‫به‌رچاو خۆی نیشان ده‌دا‪ ،‬ژماره‌ی‬ ‫واڵت��پ��ارێ��زان��ی ک��ورد ک�ه‌ ده‌ی��ان �ه‌وێ‬ ‫واڵتێکی سه‌ربه‌خۆیان هه‌بێ‪ ،‬رووی‬ ‫له‌ زیاد بوون کردوه‌«‪.‬‬ ‫سامسۆنۆڤ‪ ،‬له‌ شرۆڤه‌که‌ى خۆیدا‬ ‫ئاماژه‌ بۆ خه‌باتى پارتى ژیانى ئازادى‬ ‫کوردستان (پ��ژاک) له‌ رۆژهه‌اڵتی‬ ‫ک���وردس���ت���ان و ئ���ێ���ران ده‌ک������ات و‬ ‫رای��ده‌گ�ه‌ی�ه‌ن��ێ��ت‪(« :‬پ����ژاک) نه‌ک‬ ‫واڵتێکی سه‌ربه‌خۆ‪ ،‬به‌ڵکو هه‌رێمێکی‬ ‫خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری وه‌کو ئامانجی خۆی‬ ‫بۆ رۆژهه‌اڵتی کوردستان ده‌ستنیشان‬ ‫کردوه‌‪ ،‬خاوه‌ن پڕۆگرامێکی مۆدێرنه‌‬ ‫بۆ نمونه‌ پژاک پارێزگاری له‌ مافی‬ ‫ژنان ده‌کات و داوای مافی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫و دیموکراتیک بۆ که‌مینه‌ ئه‌تنیکی‬ ‫و ئایینیه‌کان ده‌ک��ات‪ .‬به‌ واتایه‌کی‬ ‫دیکه‌ پ��ژاک ده‌ی �ه‌وێ رژێمی ئێران‬ ‫له‌ رژێمێکی «ئۆتۆکراتیک»ه‌وه‌ بۆ‬ ‫رژێمێکی دیموکراتیک بگۆرێ»‪.‬‬ ‫ئه‌و نوسه‌ره‌ روسیه‌ هێما بۆ شه‌ڕ و‬ ‫ئاڵۆزیه‌کانی ئه‌م رۆژانه‌ی دوایی له‌‬ ‫سه‌ر ئۆپه‌راسیۆنه‌کانی ئێران ده‌کات‪:‬‬

‫«له‌ ئێستادا پێویسته‌ هێز‌ه‬ ‫کوردییه‌کان له‌ راگه‌یاندنی شه‌ڕ و‬ ‫ئاشتیدا یه‌ک هه‌ڵوێستبن»‬ ‫ئێران‪ ،‬تورکیا زیاتر بۆ الی خۆی‬ ‫راکێشی و به‌وشێویه‌ بێده‌نگی بکات‪.‬‬ ‫ن��وس �ه‌ر‪ ،‬ل �ه‌ درێ����ژه‌ی ب��اس�ه‌ی��دا باس‬ ‫ل���ه‌ خ���واس���ت���ی ک�����ورد ده‌ک������ات بۆ‬ ‫دروس��ت��ب��وون��ی ده‌وڵ��ه‌ت��ی ک���وردی و‬

‫س��وپ��ای پ��اس��داران راده‌گ �ه‌ی �ه‌ن��ێ ک ‌ه‬ ‫ئه‌وان له‌ هێرشه‌کانی خۆیان به‌رده‌وام‬ ‫ده‌ب��ن له‌ به‌رامبه‌ر ئ�ه‌وه‌ش��دا ک��وردان‬ ‫بێده‌نگ نابن راسته‌ که‌ ئێستا عێراق‬ ‫ئاماده‌ی شه‌ڕێک له‌ به‌رامبه‌ر ئێراندا‌‬

‫نییه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم ئه‌گه‌ر هێزی سه‌ربازی‬ ‫هه‌رێمی کوردستان که‌ نزیکه‌ی سه‌د‬ ‫ه��ه‌زار ک �ه‌س ده‌ب��ێ‪ ،‬ده‌س��ت به‌ شه‌ڕ‬ ‫بکات‪ ،‬شه‌ڕێکی مه‌زن له‌ هه‌رێمه‌ک ‌ه‬ ‫رووده‌دا‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها چاودێرێکی سیاسی کورد‬ ‫پێیوایه‌ پیالنێکی هاوبه‌ش هه‌یه‌ بۆ‬ ‫هێرشکردنه‌ سه‌ر ک��ورد له‌و باره‌یه‌و‌ه‬ ‫ه��ی��وا گ��وڵ م��ح�ه‌م�ه‌دى ب�ه‌ (چ�ه‌ت��ر)‬ ‫راده‌گ �ه‌ی �ه‌ن��ێ��ت‪ :‬ئ���ه‌و چ �ه‌ک��ان �ه‌ی ل ‌ه‬ ‫سه‌ربازانی ئێران به‌جێماوه‌ و ده‌ست‬ ‫هێزه‌کانی رۆژه��ه‌اڵت��ی کوردستان‬ ‫ک���ه‌وت���ون ب���وون���ی ف���ڕۆک���ه‌ی ئێف‬ ‫(‪ )16‬ل�ه‌ م��ان��ۆری س �ه‌رب��ازی ئێران‬ ‫که‌ ئه‌مانه‌ هه‌مووی چه‌کی ناتۆ و‬ ‫تورکیان له‌الیه‌کیتره‌وه‌ هێرش ده‌کرێت ‌ه‬ ‫س �ه‌ر قه‌ندیل و گه‌مارۆکانی سه‌ر‬ ‫میدیا چڕ ک��راوه‌ت �ه‌وه‌ و هاتوچۆی‬ ‫قه‌ندیل ته‌گه‌ره‌ی ده‌خرێته‌ ب �ه‌رده‌م و‬ ‫ئ �ه‌و م��ان��ۆڕه‌ش ک�ه‌ ل�ه‌ رۆژه �ه‌اڵت��ی‬ ‫کوردستان ئه‌نجام ده‌درێ��ت وا پیشان‬ ‫ده‌درێت دژی قه‌ڵغانی دژه‌ موشه‌کی‬ ‫ب��ێ��ت ک �ه‌ ل �ه‌ ت��ورک��ی��ا جێگیر ک��را‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم بۆ هێرشکردنه‌ س�ه‌ر هه‌رێمی‬ ‫کوردستانه‌ ئه‌مانه‌ ده‌ری��ده‌خ �ه‌ن ک ‌ه‬ ‫پ�لان��ێ��ک��ی ه���اوب���ه‌ش ه �ه‌ی �ه‌ ل �ه‌ن��ێ��وان‬ ‫تورکیا و ئێران و عێراق و ئه‌مریکادا‬ ‫بۆ الوازکردنی کورد‪.‬‬ ‫هیوا گوڵ محه‌مه‌دى‪ ،‬ئاماژه‌ی ب ‌ه‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی ئه‌مریکا کرد له‌م‬ ‫دۆخه‌داو حه‌ختیکرده‌وه‌ «ئامانجی ئه‌م‬ ‫هێرشانه‌ش بۆ ئه‌مریکا الوازکردنی‬ ‫ئ���ێ���ران و ک�����ورده‌ ل��ه‌ی��ه‌ک��ک��ات��دا و‬ ‫داڕشتنه‌وه‌ی کورد له‌ جۆره‌ قاڵبێکدا‬ ‫به‌پێی ویستی خۆیان»‪.‬‬ ‫د‪.‬ح��س��ێ��ن ک��ۆچ �ه‌ر ن��وێ��ن�ه‌ری پارتی‬ ‫یه‌کێتی دی��م��وک��رات��ی ل �ه‌ هه‌رێمى‬ ‫ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ئ��ام��اژه‌ ب �ه‌ ی�ه‌ک��ڕی��زی‬ ‫کورد له‌ رۆژئاواى کوردستان ده‌کات‬ ‫و ئ �ه‌وه‌ بۆ (چه‌تر) ده‌خاته‌ روو ک ‌ه‬ ‫«له‌ ئێستادا له‌ باشوری کوردستان‬ ‫چ����وار الی��ه‌ن��ی س���ه‌ره‌ک���ی ه���ه‌ن ک ‌ه‬ ‫ب �ه‌ ج��دی ک��ارده‌ک��ه‌ن ب��ۆ داڕشتنی‬

‫ــنـامه‌یان پێنادرێت چاوه‌ڕوانى ئه‌وه‌نه‌بوون‬ ‫هیچ کارێکیان له‌ دادگا بۆ نه‌کردین‪ .‬ئه‌وان مه‌به‌ستیانه‌ خزمه‌تى گه‌نج بکه‌ن‪ ،‬واڵتانى دراوسێ بکه‌ن‪ ،‬به‌اڵم کاتێک چونکه‌ کاتى خۆى له‌ ئیداره‌ى سلێمانى‬ ‫شاخه‌وان مه‌حمود‪ ،‬ته‌مه‌ن (‪ )25‬ساڵ‪ ،‬ده‌ستى گه‌نجه‌کان بگرن‪ ،‬ئه‌ى مه‌گه‌ر چ��وون بۆ پاسپۆرت نه‌یتوانیه‌وه‌ وه‌رى (پێش یه‌کگرتنه‌وه‌ى حکومه‌ت) وه‌زیرى‬ ‫گه‌نجێکى ت���ره‌ ب��ه‌ (چ���ه‌ت���ر)ى وت‪ :‬منیش کورد نیم؟ گه‌نج نیم؟‬ ‫بگرێت‪ ،‬ناوبراو وتى‪ :‬ئێره‌ کوردستانه‌ ن��اوخ��ۆى سلێمانى پێى داوی���ن‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ى که‌ ره‌گه‌زنامه‌ى عێراقیم س��ۆران ئه‌سعه‌د‪ ،‬ته‌مه‌ن (‪ )21‬ساڵ‪ ،‬بۆ گه‌نجێکى ک��ورد ئ �ه‌وه‌ى که‌ دێته‌ ناتوانین زۆر کارى گرنگى پێ بکه‌ین‬ ‫نیه‌‪ ،‬نه‌متوانى پێشینه‌ى هاوسه‌رگیرى له‌ رۆژه�ه‌اڵت��ى کوردستانه‌وه‌ هاتو‌ه و پێش زۆر ناخۆشه‌‪.‬‬ ‫بۆ نمونه‌ ناتوانى به‌هیچ شێوه‌یه‌ک‬ ‫وه‌ربگرم‪ .‬نه‌ک هه‌ر پێشینه‌ ته‌نانه‌ت له‌گه‌ڵ خێزانه‌که‌یدا ح �ه‌وت ساڵه‌ له‌ قادر لوقمان‪ ،‬ته‌مه‌ن (‪ )26‬ساڵ‪ ،‬له‌وه‌ پاسپۆرت وه‌ربگرى‪.‬‬ ‫ناتوانم مۆڵه‌تى شۆفێریش وه‌رب��گ��رم! باشورى کوردستان ده‌ژى‪ ،‬ئه‌وه‌دخاته‌ ده‌دوێت که‌ ره‌گه‌زنامه‌مه‌ى وه‌رگرتووه‌‪،‬‬ ‫ئیبراهیم محه‌مه‌د ره‌حمان و سه‌الح‬ ‫ئ�ه‌م گه‌نجه‌ى رۆژه�ه‌اڵت��ى کوردستان روو که‌ خوێندکاره‌ له‌ به‌شى مێژوو به‌اڵم له‌سه‌رى نووسراوه‌ ته‌جه‌نووس‪ ،‬واتا ئیبراهیم مسته‌فا‪ ،‬دوو خوێندکارى‬ ‫ره‌خنه‌ له‌ ده‌سه‌اڵتى هه‌رێمى باشورى ده‌خوێنێت‪ ،‬له‌گه‌ڵ هاوڕێکانى حه‌زیان ته‌نیا له‌و چه‌ند پارێزگایه‌ى هه‌رێم کارى رۆژهه‌اڵتى کوردستانن قسه‌ له‌وه‌ ده‌که‌ن‬ ‫کوردستان ده‌گرێت و رایده‌گه‌یه‌نێت‪ :‬ک��ردوه‌ سه‌ردانى شوێن ‌ه مێژوییه‌کانى پێ ده‌ک��رێ‪ ،‬ئه‌ویش له‌ هه‌مووى نا‪ ،‬ک �ه‌ به‌پێى ئ��ه‌و ب��ڕی��اره‌ى حکومه‌تى‬

‫هـــه‌واڵــی کوردستانی‬ ‫ره‌وشى زیندانیان خراپتر ده‌بێت‬

‫بۆ دیداره‌کانى ئۆجه‌الن خۆپیشاندانیان کرد‬

‫سه‌ره‌ڕای تێپه‌ڕبوونی چه‌ند مانگێکی زیندانی‪،‬‬ ‫ژماره‌یه‌ک له‌ چاالکانی سیاسی و مه‌ده‌نی کورد‬ ‫له‌ شاره‌کانی رۆژهه‌اڵتى کوردستان له‌ ژووره‌ تاکه‌‬ ‫که‌سییه‌کاندا ده‌ستبه‌سه‌رن و چاره‌نووسیان نادیاره‌‪.‬‬ ‫به‌ پێی راپۆرتی هه‌واڵنێرانی ئیرانا‪ ،‬سه‌جاد‬ ‫جه‌هانفه‌ر‪ ،‬ن��وس�ه‌ر و ت��وێ��ژه‌ر‪ ،‬ف �ه‌ره��اد وه‌کیلی‬ ‫نیا‪ ،‬ع��ی��زه‌دی��ن ح �ه‌ی��ده‌ری و م��ازی��ار محه‌مه‌دی‬ ‫چ��االک��ان��ی ئ �ه‌ده‌ب��ی دان��ی��ش��ت��ووی ش���اری گیالن‬ ‫غه‌رب‪ ،‬که‌ له‌ رێکه‌وتی (‪)14‬ی گه‌الوێژ له‌الیه‌ن‬ ‫هێزه‌ ئه‌منییه‌کان ده‌ستگیر ک��راب��وون‪ ،‬ئێستا له‌‬ ‫ژووره‌ تاکه‌ که‌سییه‌کانی زیندانی کرماشاندا‬ ‫ده‌ستبه‌سه‌رن‪.‬‬ ‫ئه‌و چاالکه‌ سیاسی و مه‌ده‌نیانه‌ به‌ تۆمه‌تی‬ ‫ه���اوک���اری ل �ه‌گ �ه‌ڵ ح��زب �ه‌ ک��وردی��ی �ه‌ک��ان ل�ه‌ژێ��ر‬ ‫ف��ش��اردان‪ ،‬پێشتریش چ��وار چ��االک��ی ئ�ه‌ده‌ب��ی و‬ ‫فه‌رهه‌نگی ش��اری گیالن غ �ه‌رب ل�ه‌الی�ه‌ن هێزه‌‬ ‫ئه‌منییه‌کانى کۆمارى ئیسالمى ئێرانه‌وه‌ ده‌ستگیر‬ ‫کرابوون‪.‬‬

‫به‌رنامه‌یه‌ک بۆ ئ�ه‌و قه‌یرانه‌ی ل ‌ه‬ ‫سوریا هه‌یه‌ و به‌نیازن کۆنگره‌یه‌کی‬ ‫گشتگیر سازبکه‌ن‪ ،‬له‌و نێوه‌نده‌شدا‬ ‫تورکیا خوازیاره‌ دوبه‌ره‌کی له‌نێوان‬ ‫ک���ورددا دروس��ت بکات‪ ،‬کوردانیش‬ ‫خوازیاری دیموکراسین و نایانه‌وێت له‌‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندی هیچ واڵتێک کاربکه‌ن‪،‬‬ ‫چونکه‌ پرسی کورد به‌ دیموکراسی‬ ‫چاره‌سه‌ر ده‌بێت»‪.‬‬

‫ئاماده‌کار‬

‫کرانه‌وه‌که‌ی پارتى دادو گه‌شه‌ پێدان‬ ‫(ئاکه‌په‌)‪ ،‬ئێستا له‌برى کرانه‌و ‌ه‬ ‫ده‌ستى کردوه‌ به‌ ده‌ستبه‌سه‌ر کردن و‬ ‫دروست کردنی گرتوخانه‌ی زیاتر‪.‬‬ ‫له‌ مێرسین و ئه‌ده‌نه‌ هێزه‌کانی ت��ورک (‪)17‬‬ ‫ک �ه‌س��ی��ان ده‌س��ت��گ��ی��ر ک���رد ک��ه‌ ب �ه‌ڕێ��وب �ه‌ران��ی‬ ‫پارتى ئاشتى و دیموکراتى و نوسه‌ر و مه‌ال‬ ‫و رۆژنامه‌نوسیان تێدایه‌‪ .‬ل ‌ه مێردینیش سزای‬ ‫گرتن بۆ چوار منداڵ بڕایه‌وه‌‪ .‬هه‌روه‌ها له‌‬ ‫ده‌رسیمیش (‪ )11‬که‌س ره‌وانه‌ی دۆزگه‌ری‬ ‫کران‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا (‪)8‬ى ئ �ه‌م مانگه‌ش ل�ه‌ ش��اری‬ ‫ئه‌ده‌نه‌ هێزه‌کانی پۆلیس‪ ،‬هه‌ڵیان کوتایه‌‬ ‫سه‌ر مااڵن و وێڕای سه‌رۆکی رێکخستنی‬ ‫ب����ه‌ده‌پ����ه‌ی ش���اره‌ک���ه‌ زه‌ک����ی ک���ارات���اش‪،‬‬ ‫چه‌ندین م �ه‌ال‪ ،‬رۆشنبیر‪ ،‬سیاسه‌ته‌مه‌دار‬ ‫و رۆژن��ام�ه‌ن��ووس به‌ گشتی (‪ )10‬که‌س‬ ‫ده‌ستگیر کران‪.‬‬ ‫هێزه‌کانی تورکیا وێ���ڕای پشکنینی و‬ ‫تێکدانی که‌لوپه‌لی ماڵه‌کان‪ ،‬سه‌رۆکی به‌ده‌په‌ی‬ ‫ش���اری ئ��ه‌ده‌ن��ه‌ زه‌ک���ی ک���ارات���اش‪ ،‬س �ه‌رۆک��ی‬ ‫به‌ده‌په‌ی ناوچه‌ی سه‌یهان مه‌حه‌مه‌د ره‌فیق بای‬ ‫ڤا و چه‌ندین مه‌ال‪ ،‬رۆشنبیر‪ ،‬سیاسه‌ته‌مه‌دار و‬ ‫رۆژنامه‌نوسی کوردیان ده‌ستگیر کرد‪ .‬هه‌روه‌ها‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪72‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫‌ممهه‌ممه‌‬ ‫دووش‬ ‫‪2711/6/21‬‬ ‫‪- 2011/9/12‬‬ ‫دووشه‬

‫‪7‬‬

‫الیه‌کیتر هێرشێکی گه‌وره‌ هه‌یه‌ بۆ‬ ‫سه‌ر کوردستان که‌ له‌ راستیدا ئه‌م‬ ‫هێرشانه‌ دژی په‌که‌که‌ و پژاک نیه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵکو بۆ هه‌موو کوردستانه‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و چ���اودێ���ره‌ س��ی��اس��ی�ه‌‪ ،‬ده‌رب����اره‌ی‬

‫«ئامانجی ئه‌م هێرشانه‌ الوازکردنی‬

‫کورد و داڕشتنه‌وه‌ی کورده‌ له‌ جۆره‌‬ ‫قاڵبێکدا به‌پێی ویستی خۆیان»‬

‫ه����ه‌روه‌ه����ا س��ام��س��ۆن��ۆڤ‪ ،‬ن��وس��ه‌ر‌ه‬ ‫روس���ی���ه‌ک���ه‌ ئ����ام����اژه‌ ب���ه‌ ب���اش���وری‬ ‫کوردستانیش ده‌کات و ئه‌وه‌ی الیه‌نی‬ ‫ش���اراوه‌ی ئ �ه‌م قۆناغه‌یه‌ و ده‌توانی‬ ‫رێگا له‌به‌ر شه‌ڕێکی مه‌زن له‌ عێراق‬ ‫بکاته‌وه‌ ئ�ه‌گ�ه‌ری ئ �ه‌وه‌ له‌ ئ��ارادای� ‌ه‬ ‫که‌ سوپای تورکیا جارێکی دیک ‌ه‬ ‫هه‌رێمی نێوان عێراق و ئێران داگیر‬ ‫بکات‪.‬‬ ‫نوسه‌ری بابه‌ته‌که‌ باس له‌وه‌ش ده‌کات‬ ‫ئ�ه‌گ�ه‌ر س��وپ��ای ئه‌مریکا ل�ه‌ عێراق‬ ‫خۆی بکێشێته‌وه‌‪ ،‬شه‌رینێوان ئێران و‬ ‫ک��وردان به‌رفراوان ده‌بێته‌وه‌ و ئه‌وه‌ش‬ ‫به‌ واتای سه‌ره‌تای قۆناغێکى نوێیه‌‬ ‫ل �ه‌ت��ی��ف ف��ات��ی��ح ف�����ه‌ره‌ج‪ ،‬چ��اودێ��ری‬ ‫سیاسی جه‌خت ل �ه‌وه‌ده‌ک��ات �ه‌وه‌ که‌‪:‬‬ ‫رووداوه‌ک��ان��ی سه‌عدیه‌ و جه‌له‌والش‬ ‫به‌شێکن له‌ پالنێکی گه‌وره‌ و به‌رنام ‌ه‬ ‫بۆ داڕێ��ژراو دژی کورد له‌ ئارادایه‌‬ ‫ئه‌گه‌ر تێبینی بکه‌ین له‌ ناوچه‌کانی‬ ‫س �ه‌ع��دی �ه‌‪ ،‬ج���ه‌ل���ه‌وال و ک �ه‌رک��وک‬ ‫ل���ه‌الی���ه‌ک و ب���ن���اری ق��ه‌ن��دی��ل ل ‌ه‬

‫شکست پێهێنانی ئه‌و پالنه‌ و توانای‬ ‫رووبه‌ڕوبونه‌وه‌ی کوردیش به‌ (چه‌تر)‬ ‫راده‌گه‌یه‌نێت‪ :‬ب�ه‌داخ�ه‌وه‌ ئ�ه‌و هێزه‌ی‬ ‫له‌ هه‌رێمی کوردستان هه‌مانه‌ نابێت‬ ‫ش��ان��ازی پ��ێ��وه‌ ب��ک�ه‌ی��ن‪ ،‬چ��ون��ک�ه‌ ل ‌ه‬ ‫رووی چه‌ک و راهێنانه‌وه‌ هێزێکی‬ ‫پته‌و نیه‌ ب�ه‌ ب��ڕوای م��ن هێزه‌کانی‬ ‫پژاک و په‌که‌که‌ش ئه‌و توانایه‌یان‬ ‫نیه‌ بتوانن رووبه‌ڕوی ئه‌و هه‌موو هێز‌ه‬ ‫ببنه‌وه‌ بۆیه‌ له‌ ئێستادا پێویسته‌ هێز‌ه‬ ‫کوردییه‌کان له‌ راگه‌یاندنی شه‌ڕ و‬ ‫ئاشتیدا یه‌ک هه‌ڵوێستبن»‪.‬‬ ‫له‌تیف فاتیح فه‌ره‌ج‪ ،‬ترسی خۆی ل ‌ه‬ ‫ب�ه‌ش��داری چه‌ند الیه‌نێکی ک��وردی‬ ‫ده‌رده‌ب���ڕێ���ت ک �ه‌ هه‌میشه‌ ت��ورک��ی��ا‪،‬‬ ‫ع��ێ��راق و ئ��ێ��ران ک��ۆب��وون��ه‌وه‌ی سێ‬ ‫قۆڵیان هه‌بوه‌ بۆ پالن داڕشتن دژی‬ ‫کورد و هه‌وڵیانداوه‌ خه‌ونه‌کانی کورد‬ ‫له‌بار ب�ه‌رن‪ ،‬ناوبراو وتى «به‌داخه‌وه‌‬ ‫گومان ده‌که‌م کورد به‌شێوه‌یه‌ک ل ‌ه‬ ‫شێوه‌کان خۆیشی به‌شداربێت»‪.‬‬

‫هه‌رێم که‌ به‌شێک له‌ کورسیه‌کانى‬ ‫خوێندن بۆ خوێندکارانى پارچه‌کانى‬ ‫ت��رى ک��وردس��ت��ان ته‌رخانکرابوو ساڵى‬ ‫(‪ )2005-2004‬له‌ کۆلێژى یاساى‬ ‫زان���ک���ۆى ک��ۆی �ه‌ وه‌رگ����ی����راون‪ ،‬دواى‬ ‫ئه‌وه‌ى که‌ خوێندنى زانکۆشیان ته‌واو‬ ‫کرد‪ ،‬هه‌ردوو ناوبراو باس له‌وه‌ ده‌که‌ن‬ ‫ک �ه‌ ت��ا ئێستا ره‌گ �ه‌زن��ام �ه‌ی��ان نیه‌ و‬ ‫داش��ن �ه‌م �ه‌زراون‪ ،‬س���ه‌الح‪ ،‬وت��ى‪ :‬ساڵى‬ ‫(‪ )2009 - 2008‬ه �ه‌ردووک��م��ان له‌‬ ‫س��ه‌ر ئاستى کۆلێژ پ��ل�ه‌ى ی �ه‌ک �ه‌م و‬ ‫دووه‌ممان به‌ده‌ست هێنا‪ .‬به‌پێى بڕیارى‬ ‫ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران ئه‌و که‌سانه‌ى پله‌ى‬ ‫یه‌که‌م تا سێیه‌م به‌ده‌ست دێنن به‌شێوه‌ى‬ ‫ره‌سمى داده‌مه‌زرێن‪ ،‬به‌اڵم ئێمه‌ چونکه‌‬

‫ره‌گه‌زنامه‌ى عێراقیمان نه‌بوو به‌شێوه‌ى‬ ‫ره‌سمى دانه‌مه‌زراین‪ ،‬به‌ڵکو به‌شێوه‌ى‬ ‫گرێبه‌ست ب��ۆ م���اوه‌ى ح��ه‌وت مانگ‬ ‫له‌ زانکۆى کۆیه‌ دامه‌زراین و پاشان‬ ‫گرێبه‌سته‌که‌شیان هه‌ڵوه‌شانده‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شیان وت‪ :‬که‌ له‌ رێگه‌ى زانکۆوه‌‬ ‫داواک��اری��ی��ان پێشکه‌ش ب �ه‌ وه‌زاره‌ت����ى‬ ‫ناوخۆى حکومه‌تى هه‌رێم کردوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئ �ه‌وان له‌ وه‌اڵم��دا پێیان وت��ون ئ�ه‌وه‌ له‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتى حکومه‌تى ناوه‌ندى عێراقدایه‌‪.‬‬ ‫دواى س������ه‌ردان ک����ردن و چ �ه‌ن��دج��ار‬ ‫په‌یوه‌ندى ته‌له‌فۆنى لیوا نزار رحمه‌الله‌‬ ‫عزیز ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌رى گشتى ره‌گه‌زنامه‌‬ ‫و پاسپۆرت و نیشینگه‌ ل�ه‌ هه‌رێمى‬ ‫کوردستان‪ .‬به‌رده‌ست نه‌بوو‪.‬‬

‫شااڵوى ده‌ستگیرکردنى کوردان ل ‌ه باکور ده‌ستى پێکرده‌وه‌‬ ‫چه‌تر‬

‫گه‌نجانى ناوچه‌ی سه‌ری کانی له‌ رۆژئ��اوای‬ ‫ک��وردس��ت��ان دژی رێ��گ��رى ک��ردن ل�ه‌ دی��داره‌ک��ان��ى‬ ‫عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن‪ ،‬رێبه‌رى کۆماچڤاکێن کوردستان‬ ‫له‌ زیندانی ئیمراڵی خۆپیشاندانیان ئه‌نجامدا‪ .‬سه‌دان‬ ‫گه‌نجى کورد سه‌ره‌تا له‌ ناوه‌ندی ناوچه‌ی سه‌ری‬ ‫کانی کۆبوونه‌وه‌ و پاش وتنه‌وه‌ی دورشمه‌کانیان‪،‬‬ ‫ده‌ستیان به‌ رێپێوان کرد‪.‬‬ ‫م��اوه‌ى (‪ )47‬رۆژه‌ ده‌وڵه‌تى تورکیا به‌ بیانوى‬ ‫جیاجیا رێگه‌ به‌ پ��ارێ��زه‌ران و بنه‌ماڵه‌ى ئۆجه‌الن‬ ‫نادرێت دیدارى له‌گه‌ڵدا ئه‌نجامبده‌ن‬ ‫له‌ چه‌ند رۆژى راب���ردوودا گه‌نجان داوای���ان له‌‬ ‫ده‌وڵه‌تانی ئێران و تورکیا کرد به‌ زوترین کات‬ ‫کۆتایی ب �ه‌و هێرشانه‌ بێنن و ه �ه‌روه‌ه��ا چیدی‬ ‫دیداری پارێزه‌ران له‌گه‌ڵ ئۆجه‌الن‪ ،‬له‌الیه‌ن ده‌وڵه‌تی‬ ‫تورکیاوه‌ ئاسته‌نگ نه‌کرێت‪ .‬له‌ خۆپیشاندانه‌که‌دا‬ ‫گه‌نجان رایانگه‌یاند‪ ،‬ئامانجی ئ �ه‌و چاالکییه‌‬ ‫ش �ه‌رم �ه‌زارک��ردن��ی ه �ه‌م��وو ئ���ه‌و ه��ێ��رش��ان�ه‌ی�ه‌ که‌‬ ‫رۆژانه‌ ده‌کرێنه‌ سه‌ر گه‌لی کورد له‌ الیه‌ن واڵته‌‬ ‫سه‌رده‌سته‌کانى کوردستانه‌وه‌‪.‬‬

‫کوردستانی‬

‫ ڕاپۆرته‌ هه‌واڵ‬

‫سه‌د هه‌زار واژۆیان کۆکرده‌وه‌‪.‬‬ ‫ئیمزاکان‪ ،‬پێشکه‌ش ب�ه‌ س���ه‌رۆک ک��ۆم��ار ‪،‬‬ ‫سه‌رۆکی په‌رله‌مانی تورکیا ‪ ،‬وه‌زی��ری داد و‬ ‫وه‌زیری رۆشه‌بیری تورکیا ده‌کرێ‪.‬‬

‫له‌ شاری مێرسینیش له‌ پاش ڕێپێوانێکه‌ی (‪)7‬‬ ‫ى مانگ که‌ بۆ شه‌رمه‌زارکردنی گۆشه‌گیری‬ ‫رێ��ب �ه‌رى کۆماجڤاکێن ک��وردس��ت��ان ع �ه‌ب��دواڵ‬ ‫ئ��ۆج �ه‌الن ب �ه‌ڕێ��وه‌چ��وو‪ ،‬ش �ه‌ش ک �ه‌س ل �ه‌ الی �ه‌ن‬ ‫پۆلیسه‌وه‌ ده‌ستگیر کران‪ .‬هه‌روه‌ها له‌ ناوچه‌ی‬ ‫قۆسه‌ری مێردینیش چ��وار منداڵی ک��ورد که‌ هه‌لمه‌تی کۆکردنه‌وه‌ی ئیمزا له‌ پێناوی ئه‌وه‌ی‬ ‫به‌بیانوی به‌شداری له‌ رێپیوانی شه‌رمه‌زار کردنی زیندانی ئامه‌د ببێته‌ مۆزه‌خانه‌ کۆتایی هات‪.‬‬ ‫گ��ۆش�ه‌گ��ی��ری ئ��ۆج��ه‌الن‪ ،‬ل �ه‌ الی���ه‌ن هێزه‌کانی له‌ ئاکامی هه‌ڵمه‌ته‌که‌ که‌ کۆمه‌ڵه‌ی لێکۆڵینه‌وه‌‬ ‫تورکیاوه‌ ده‌ستگیرکرا بوون و به‌ بڕیاری دادگا و پشتوانی ‪ 78‬کان ده‌ستی پێکرد ‪ 100 ،‬هه‌زار‬ ‫ئیمزا کۆکرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫ره‌وانه‌ی زیندان کران‪.‬‬ ‫ل �ه‌ ده‌رسیمیش ل �ه‌ ئ��اک��ام��ی هه‌ڵکوتانه‌ سه‌ر ئیمزاکان ڕه‌وانه‌ی سه‌رۆک کۆمار ‪ ،‬سه‌رۆکی‬ ‫په‌رله‌مانی تورکیا ‪ ،‬وه‌زیری دادو و ‪،‬‬ ‫وه‌زیری رۆشه‌بیری تورکیا ده‌کرێ‪.‬‬ ‫ل �ه‌ ده‌ق���ی ه�ه‌ڵ��م�ه‌ت�ه‌ک�ه‌دا داوا ده‌ک �ه‌ن‬ ‫که‌ به‌رپرسیارانی ئ�ه‌و دڕاندایه‌تیه‌ی‬ ‫زیندانی ئامه‌د دادگایی بکرێن‪.‬‬ ‫س���ه‌رۆک���ی ل��ق��ی ئ��ام��ه‌د ک��ۆم �ه‌ل �ه‌ی‬ ‫ل��ێ��ک��ۆل��ی��ن �ه‌وه‌ و ‪ ،‬پ��ش��ت��ی��وان��ی ‪78‬‬ ‫ک��ان ‪،‬غ��ان��ی ئاڵکان ڕای��گ�ه‌ی��ان��د که‌‬ ‫ک���ۆک���ردن���ه‌وه‌ی ‪ 100‬ه�����ه‌زار ئیمزا‬ ‫س�ه‌رک�ه‌وت��ن��ی ه�ه‌ڵ��م�ه‌ت�ه‌ک�ه‌ی��ان نیشان‬ ‫ده‌دات و ‪ ،‬له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش وتی‪:‬‬ ‫مااڵندا ژماره‌یه‌کی زۆر له‌ هاواڵتیان ده‌ستگیر بۆ ئه‌وه‌ی که‌ به‌رپرسانی دڕاندایه‌تی ‪ 12‬ئه‌یلول‬ ‫کرابوون‪ )11( .‬له‌ ده‌ستگیر کراوه‌کان‪ ،‬ره‌وانه‌ی دادگایی بکرێن ‪ ،‬کۆمیسۆنێکی لێکۆڵینه‌وه‌‬ ‫و دادوه‌ری راستیه‌کانیان ئ��اوا ک��ردووه‌ و‪ ،‬له‌‬ ‫دۆزگه‌ری کران‪.‬‬ ‫قوربانیه‌ زیندووه‌کانی گرتوخانه‌ی ئامه‌د بۆ ئه‌نجامی سکاالنی سه‌ر کوده‌تای ‪ 12‬ئه‌یلول‬ ‫ئه‌وه‌ی که‌ گرتوخانه‌ی ئامه‌د بێته‌ مۆزه‌خانه‌ ‪ ،‬ده‌کۆڵینه‌وه‌‪.‬‬


‫کوردستانی‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪72‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫‌ممهه‌ممه‌‬ ‫دووش‬ ‫‪2711/6/21‬‬ ‫‪- 2011/9/12‬‬ ‫دووشه‬

‫‪6‬‬

‫دیدارى‬

‫ئاسۆ جه‌وهه‌ر‬

‫ساڵح موسلم‪ ،‬س �ه‌رۆک��ی پارتی‬ ‫یه‌کێتی دی��م��وک��رات (‪ )PYD‬له‌‬ ‫دێدارێکیدا بۆ (چه‌تر) ئاماژه‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ ده‌ک��ات که‌ تورکیا ده‌یه‌وێت‬ ‫ل �ه‌ س��وری��ادا ئۆپۆزسیۆنه‌که‌ى‬ ‫به‌کار بهێنێت بۆ نکۆڵى کردن له‌‬ ‫کورد‪ ،‬پێشیوایه‌ کورد له‌و واڵته‌دا‬ ‫پێگه‌یه‌کى گرنگى هه‌یه‌ له‌ ئێستادا‬ ‫جه‌خت ل�ه‌وه‌ده‌ک��ات�ه‌وه‌ کورده‌کان‬ ‫گرنگی ده‌ده‌ن به‌ ناسنامه‌ و بوون و‬ ‫مافه‌کانی خۆیان له‌جیاتی هه‌وڵدان‬ ‫بۆ ده‌سه‌اڵت ب ‌ه بێ ناسنامه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬هۆی ده‌ستێوه‌ردانی تورکیا تا ئه‌م‬ ‫ئاسته‌ له‌ کاروباره‌کانی سوریا چییه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫نمونه‌ ل�ه‌م م��اوه‌ی دوای��ی بینمان شێوه‌ی‬ ‫دانوستانی تورکیا له‌گه‌ڵ سوریا توند و‬ ‫ناکۆکه‌؟‬ ‫_ ه��ۆی ئ �ه‌م ده‌س��ت��ێ��وه‌ردان��ان �ه‌ی تورکیا‬ ‫له‌ کاروباره‌کانی سوریا بۆ دوو هۆکار‬ ‫ده‌گ �ه‌ڕێ��ت �ه‌وه‌‪ .‬یه‌که‌میان‪ :‬ئ �ه‌رک��دراوه‌ به‌‬ ‫جێگیرکردنی ئه‌و رژێمه‌ی که‌ زلهێزه‌کانی‬ ‫جیهان له‌ رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست ده‌یانه‌وێ‪،‬‬ ‫ئه‌ویش ئیسالمی سیاسی به‌ شێوه‌ی پارتی‬ ‫داد و گه‌شه‌پێدان (‪ ،)AKP‬ئه‌م ئه‌رکه‌ش‬ ‫خرایه‌ ئه‌ستۆی ئه‌ردۆغان له‌ (‪)2007/11/5‬‬ ‫ه‌وه‌ له‌الیه‌ن ئه‌و هێزانه‌وه‌‪ .‬ئه‌م شته‌ش ده‌یه‌وێ‬ ‫بسه‌پێنێ له‌ تونس و میسر و لیبیا و ئه‌م‬ ‫دواییه‌ش له‌ سوریا‪ .‬دوومیان‪ :‬سه‌پاندنی‬ ‫سیاسه‌تی نکۆڵی له‌ بوونی نه‌ته‌وه‌ی کورد‬ ‫له‌ سوریا‪ ،‬له‌ کاتی مانه‌وه‌ یان روخانی‬ ‫رژێمی ئێستا‪ ،‬ئه‌مه‌ش هه‌مان ئه‌وه‌یه‌ پارتی‬ ‫داد و گه‌شه‌پێدان (‪ )AKP‬و ئه‌ردۆغان له‌‬ ‫باکوری کوردستان جێبه‌جێی ده‌کات؛ واته‌‬ ‫یان رێکه‌وتنێک دروس��ت بکات له‌ نێوان‬ ‫رژێمی ئێستای سوریا و ئۆپۆزسیۆنه‌که‌ی‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌مای نکۆڵیکردن له‌ بوون و مافه‌‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫گه‌الوێژ مێهفه‌ر‬

‫کوردانى رۆژهه‌اڵتى کوردستان‬ ‫ب��ه‌ش��ێ��ک��ی��ان ک���ه‌ ئ��ێ��س��ت��ا له‌‬ ‫که‌مپى ک��ۆی �ه‌دا نیشته‌جێن و‬ ‫ره‌گه‌زنامه‌یان پێنادرێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ئاسته‌نگیان بۆ دروس��ت ده‌کات‬ ‫و ناتوانن وه‌ک هاواڵتیه‌کى‬ ‫ئاسایى باشورى کوردستان کاره‌‬ ‫فه‌رمیه‌کانیان راپه‌ڕێنن‪.‬‬

‫لوقمان بایز ره‌حیم‪ ،‬ته‌مه‌ن (‪ )31‬ساڵ که‌‬ ‫(‪ )13‬ساڵه‌ له‌ باشورى کوردستان ده‌ژی‬ ‫و ش�ه‌ش ساڵه‌ ژیانى ه��اوس�ه‌رى پێک‬ ‫هێناوه‌‪ ،‬به‌اڵم تاکو ئێستا له‌به‌ر ئه‌وه‌ى‬

‫سه‌رۆکى پارتى یه‌کێتى دیموکراتى‪ :‬گه‌لی کورد ل ‌ه رۆژئاوای‬ ‫کوردستان قورسایی خۆی ل ‌ه هاوسه‌نگی سوریا هه‌یه‌‬ ‫ره‌واکانی کورد‪ ،‬یان ئه‌م نکۆڵییه‌ به‌سه‌ر‬ ‫ئه‌و ئه‌ڵته‌رناتیڤه‌ی که‌ جێگه‌ی ده‌سه‌اڵتی‬ ‫ئێستا ده‌گرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫چ����ه‌ت����ر‪ :‬ب����ا ئ���ۆپ���ۆزس���ی���ۆن���ی ک�����وردی‬ ‫ده‌ستپێشخه‌ری بگرێته‌ ده‌ست و هه‌نگاوی‬ ‫کرداری بنێت؟‬ ‫ ئۆپۆزیسیۆنی کوردی ناتوانێ به‌و ئه‌رکه‌‬‫هه‌ڵبستێت‪ ،‬چونکه‌ زهنیه‌تی ئۆپۆزسیۆن‬ ‫تا ئێستا بوونی کوردی و مافه‌ ره‌واکانی‬ ‫گه‌لی کورد په‌سه‌ند ناکات‪ ،‬به‌ڵکو هه‌وڵ‬ ‫ده‌دات بۆ ئه‌وه‌ی کورد ببنه‌ سه‌ربازی بێ‬ ‫به‌رامبه‌ری خزمه‌تکردنی مه‌به‌سته‌کانیان‪،‬‬ ‫ئه‌م شته‌ش له‌ مێژووی کوردیدا چه‌ندینچار‬ ‫رووی داوه‌‪ ،‬واته‌ کوردی ئازاد و به‌ئیراده‌یان‬ ‫ناوێت‪ ،‬به‌ڵکو هه‌وڵ ده‌ده‌ن ئه‌و کورده‌ دروست‬ ‫بکه‌ن که‌ خزمه‌تی نه‌خشه‌ و پیالنه‌کانی‬ ‫خۆیان ده‌کات‪ ،‬به‌ بێ هیچ به‌رامبه‌رێک‪.‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌و کورده‌ تازه‌ رۆشنبیره‌ ئامۆژگاری‬ ‫ل���ه‌ م���ێ���ژووه‌ک���ه‌ی وه‌رگ����رت����ووه‌ و ن��رخ��ی‬ ‫ئه‌زموونی له‌ خوێنی ب��اوک و باپیرانی‬ ‫داوه‌‪ .‬ئه‌و کورده‌ی له‌ جوڵه‌ی جه‌ماوه‌ریدا‬ ‫ب�ه‌ ره‌ن��گ و داخ���واز و داواکارییه‌کانی‬ ‫له‌ ئ��ازادی و دیموکراسی‪ ،‬زیاترین که‌س‬ ‫که‌ زوڵ��م و زۆری و سته‌می سیسته‌می‬ ‫ئێستا چ�ه‌ش��ت��وه‌‪ ،‬ناتوانێت ل �ه‌ ته‌نیشتی‬ ‫جه‌الد و بکوژه‌که‌یدا رابوه‌ستێ‪ ،‬له‌هه‌مان‬ ‫کاتیشدا ناتوانێ بۆ ته‌ڵه‌کانی که‌سانی‬ ‫تریش بخلسکێت‪ .‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هاوپه‌یمانه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ هێزه‌کانی راسته‌قینه‌ی نیشتمانی‬ ‫له‌ناو ده‌سته‌ی رێکخستنی نیشتمانی بۆ‬ ‫هێزه‌کانی گۆڕانکاری دیموکراتی‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬راگه‌یاندنه‌کان ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ده‌که‌ن‬ ‫که‌ رژێمی ئه‌سه‌د ب �ه‌ره‌و روخ��ان ده‌چێت‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر ئاستی جیهانیش ئه‌مریکا هه‌وڵده‌دات‬ ‫ب���ۆ روخ���ان���دن���ی‪ ،‬ش��ی��ک��اره‌ س��ی��اس��ی�ه‌ک��ان‬ ‫جه‌ختده‌که‌نه‌وه‌ که‌ روخانی رژێمی ئه‌سه‌د‬ ‫گۆڕانکاری گه‌وره‌ی له‌گه‌ڵ خۆی دێنێ‬ ‫له‌ رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاستدا؟‬ ‫ راس��ت �ه‌ رژێ����م ب����ه‌ره‌و روخ����ان ده‌چ��ێ��ت‪،‬‬‫زلهێزه‌کانی جیهانیش ده‌یانه‌وێ بیڕوخێنن‪،‬‬ ‫له‌و باوه‌ڕه‌شداین که‌ شرۆڤه‌ی ئه‌و شیکارانه‌‬ ‫ره‌گه‌زنامه‌ى عێراقیان نییه‌ نه‌یانتوانیو‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ ه��اوس�ه‌ره‌ک�ه‌ى بچنه‌ دادگ��ا و‬ ‫ع��ق��دى زه‌واج ب��ک �ه‌ن‪ ،‬جه‌ختیکرده‌وه‌‪:‬‬ ‫(‪ )13‬س��اڵ�ه‌ ل �ه‌ ب��اش��ور ده‌ژی���م‪ ،‬ب �ه‌اڵم‬ ‫ره‌گ �ه‌زن��ام �ه‌ى عێراقیم وه‌رن �ه‌گ��رت��ووه‌‪،‬‬ ‫خه‌ڵکى مهابادم ئێمه‌ له‌ رۆژه��ه‌اڵت‬ ‫زۆر هیوامان به‌ حکومه‌تى کوردستان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ناوبراو ئه‌وه‌شى وت‪ :‬که‌ هاتمه‌‬ ‫ئێره‌ دیتم هه‌میشه‌ وه‌ک بێگانه‌ سه‌یر‬ ‫ده‌کرێم‪ ،‬ئه‌وه‌تا له‌به‌ر ئه‌وه‌ى ره‌گه‌زنامه‌م‬ ‫نییه‌ ته‌نانه‌ت ناتوانم پارچه‌ زه‌وییه‌کیش‬ ‫بکڕم‪ .‬لوقمان‪ ،‬ئاماژه‌ى بۆ ئه‌وشده‌کات‬ ‫که‌ هه‌رێمى کوردستان ده‌بوو کارێکى‬ ‫بۆ ئه‌و کورددانه‌ بکردایه‌ که‌ ئێستا لێره‌‬ ‫ده‌ژین‪ ،‬بۆچى عه‌ره‌بێک هاته‌ عێراق‪،‬‬

‫که‌سایه‌تی هه‌فته‌‬

‫‪n‬‬

‫ساڵح موسلم‪ ،‬سه‌رۆکی پارتی یه‌کێتی دیموکرات (‪ )PYD‬فۆتۆ‪ :‬ئه‌رشیف‬

‫له‌ جێگه‌ی خۆیدایه‌‪ .‬به‌ روخانی رژێمی‬ ‫سوریا ئه‌وا رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست سه‌رله‌نوێ‬ ‫رێکده‌خاته‌وه‌‪ ،‬چونکه‌ سوریا پێگه‌یه‌کی‬ ‫جیۆسیتراتیجی گرنگی هه‌یه‌‪ .‬پێویسته‌‬ ‫هه‌موو الیه‌نه‌کان ته‌نانه‌ت کورده‌کانیش‬ ‫ئه‌م شته‌ له‌به‌ر چاو بگرن‪ .‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‬ ‫ئه‌و سیستمه‌ی که‌ زلهێزه‌کانی جیهانی بۆ‬ ‫رۆژهه‌اڵتى ناوه‌ڕاستیان ده‌وێ جێگه‌یه‌کی‬ ‫تێدا نییه‌ ب��ۆ ک���وردی ئ���ازاد‪ ،‬ب��ا هه‌موو‬ ‫ئاگاداری ئه‌م شته‌ بن‪.‬‬ ‫چ���ه‌ت���ر‪ :‬ل���ه‌م چ �ه‌ن��د م��ان��گ �ه‌ی راب�����ردوو‬ ‫رۆژنامه‌ی (‪)pravda‬ی روسی ئاماژه‌ى‬ ‫به‌وه‌ کرد که‌ چاره‌نووسی سوریا له‌ ده‌ستی‬ ‫ک��ورددای �ه‌‪ ،‬ک��وردی��ش ده‌ت��وان��ن ب��ارودۆخ��ی‬ ‫سوریا یه‌کال بکه‌نه‌وه‌‪ ،‬ئایا کورد ئاماده‌ن‬ ‫بۆ ئه‌م گۆڕانه‌؟‬ ‫ ره‌نگه‌ (‪ )pravda‬ئاماژه‌ی به‌ گرنگی‬‫گ�ه‌ل��ی ک���ورد ل�ه‌ هاوسه‌نگیه‌ باوه‌کانی‬ ‫ناوچه‌که‌دا به‌ شێوه‌یه‌کی گشتی کردبێ‌‪،‬‬

‫ب��ێ گ��وم��ان گه‌لی ک��ورد ل�ه‌ رۆژئ���اوای‬ ‫کوردستان قورسایی خۆی له‌ هاوسه‌نگی‬ ‫سوریا هه‌یه‌‪ ،‬بۆ نمونه‌ ئه‌گه‌ر ک��ورد ببن‬ ‫ب�ه‌ س �ه‌رب��ازی خۆبه‌خشیوی ه�ه‌ن��دێ له‌و‬ ‫الی �ه‌ن��ان �ه‌ی ک �ه‌ ده‌ی��ان��ه‌وێ رژێ���م بڕوخێ‬ ‫ئه‌وا رژێمه‌که‌ ده‌ڕوخ��ا‪ .‬ئه‌و الیه‌نانه‌ش بۆ‬ ‫ئه‌و مه‌به‌سته‌ له‌ هه‌وڵداندان‪ ،‬ب�ه‌اڵم دیاره‌‬ ‫کورده‌کان له‌وه‌ هۆشیارترن و گرنگی ده‌ده‌ن‬ ‫به‌ ناسنامه‌ و ب��وون و مافه‌کانی خۆیان‬ ‫له‌جیاتی ه �ه‌وڵ��دان ب��ۆ ده‌س����ه‌اڵت ب �ه‌ بێ‬ ‫ناسنامه‌‪.‬‬ ‫چ�ه‌ت��ر‪ :‬ب��ڕی��ار ب��وو ب�ه‌ره‌ی�ه‌ک��ی یه‌کگرتوو‬ ‫ب��ۆ ک��ورده‌ک��ان��ی رۆژئ�����اوای ک��وردس��ت��ان‬ ‫دروستبکرێت‪ ،‬بۆچی ئه‌م به‌ره‌یه‌ دروست‬ ‫نه‌کرا؟‬ ‫ ده‌سه‌اڵتداران و رژێمی ئێستا ده‌یان ساڵ‬‫سیاسه‌تی په‌رتکردن و تێکدان و وێرانکارییان‬ ‫په‌یڕه‌و ده‌کرد‪ ،‬تا ئێستاش ناتوانین به‌په‌له‌‬ ‫بگه‌ڕێنه‌وه‌ سه‌ر هۆشی خۆمان به‌ هۆی‬

‫ئه‌و کوردانه‌ى له‌ حکومه‌تى کوردیدا ناســــــــ‬ ‫خێرا ره‌گه‌زنامه‌ وه‌رده‌گرێ؟‬ ‫حکومه‌ت ل�ه‌وب��اره‌ی�ه‌وه‌ که‌مته‌رخه‌مى‬ ‫جه‌میله‌ ئه‌حمه‌د حه‌سه‌ن‪ ،‬ته‌مه‌ن (‪ )28‬نواندوه‌‪.‬‬ ‫ساڵ‪ ،‬هاوسه‌رى لوقمان ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ به‌پێى مادده‌ى شه‌ش له‌ جاڕنامه‌ى جیهانى‬ ‫ده‌کات ئه‌گه‌ر ئاواره‌بووم و ئێستا لێره‌ مافى م��رۆڤ ه �ه‌ر مرۆڤێک مافى‬ ‫ده‌ژی��م گوناهى ئه‌و منداڵه‌ى من چیه‌ ئه‌وه‌ى هه‌یه‌ مافی که‌سایه‌تییه‌که‌ى له‌‬ ‫که‌ نه‌ له‌ ئێران نه‌ له‌ عێراق خاوه‌نى هه‌موو جێگایه‌ک به‌ڕه‌سمى بناسرێ‪،‬‬ ‫هیچ ناسنامه‌یه‌ک نییه‌‪ ،‬جه‌میله‌‪ ،‬هێما ه�ه‌روه‌ه��ا به‌پێى م��ادده‌ى (‪ )15‬به‌ندى‬ ‫بۆ ئه‌وه‌شده‌کات که‌ ئه‌و منداڵه‌ سبه‌ى ی �ه‌ک ل�ه‌ ه�ه‌م��ان جاڕنامه‌ هه‌رکه‌س‬ ‫گه‌وره‌ ده‌بێ ده‌چێته‌ قوتابخانه‌‪ ،‬زانکۆ‪ ،‬مافى ئه‌وه‌ى هه‌یه‌ مافى هاونیشتمانى‬ ‫ی��ا ه �ه‌ر شتێک ب�ه‌ڕاس��ت��ى پێم سه‌یره‌ پێ بدرێ‪ .‬به‌و پێیه‌ش به‌شێکى زۆر له‌و‬

‫باهۆز ئه‌رداڵ‪:‬‬

‫قورس و هه‌مه‌الیه‌نش ئاماده‌ن و کرده‌وه‌ سه‌لماندویانه‌‬ ‫که‌ به‌ ئاسانی ده‌توانن هه‌رچه‌شنه‌ هێرشێکی سوپای‬ ‫تورکیا ب��ۆ س �ه‌ر هه‌رێمه‌کانی پاراستنی میدیا‬ ‫تێکبشکێنن»‪.‬‬ ‫باهۆز ئه‌رداڵ ئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه‌شکرد سیناریۆگه‌لێکی‬ ‫هاوشێوه‌ دژ به‌ گه‌ریالکانی (‪ )HPG‬به‌ شه‌ڕی‬ ‫ده‌رون����ی س��وپ��ای ت��ورک��ی��ا ب �ه‌ ه��اوک��اری میدیاى‬ ‫چه‌واشه‌کار و الی�ه‌ن��داری سوپا و ئاکه‌په‌ ده‌زان��ێ‬ ‫و وت��ى‪ :‬گه‌ریالکانی ئێمه‌ ئه‌زموونی (‪ )28‬ساڵ‬ ‫شه‌ڕی چه‌کداریان له‌ پشته‌‪ ،‬پ�ه‌روه‌رده‌ی سیاسی و‬ ‫ئایدیۆلۆژی زۆر باش ده‌بینن و ئه‌زموونی زۆریان‬ ‫له‌ ئاستی تاکتیکیدا هه‌یه‌‪ ،‬هه‌م به‌ تیۆر و هه‌م‬ ‫به‌ ک��رده‌وه‌‪ .‬جگه‌ له‌وه‌ی که‌ وره‌ی به‌رزیان هه‌یه‌ و‬ ‫تواناى به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی هه‌رچه‌شنه‌ شه‌ڕ و سیناریۆ‬ ‫و هێرشێکیان هه‌یه‌‪ ،‬ده‌بێ ئه‌وه‌ش بزانن که‌ ئێمه‌ش‬ ‫بێکار دانه‌نیشتوین و له‌به‌رامبه‌ر هه‌ر ئه‌گه‌رێکدا‬ ‫ئ��ام��اده‌ی��ن‪ .‬ئ�ه‌گ�ه‌ر ئاکه‌په‌ و میدیای الیه‌نگری‬

‫خه‌ڵکه‌ که‌ هاتۆته‌ باشورى کوردستان‬ ‫م��اف��ى ک �ه‌س��ای �ه‌ت��ی��ان ن��ی��ی�ه‌ و مافى‬ ‫هاونیشتیمانیان پێ ناده‌ن له‌ زۆر ماف و‬ ‫ئیمتیاز بێ به‌شن‪.‬‬ ‫ئه‌وین ئه‌بوبه‌کر‪ ،‬ته‌مه‌ن (‪ )21‬ساڵ‪،‬‬ ‫ی�ه‌ک��ێ��ک��ى ت���ره‌ ل���ه‌و س����ه‌دان ک����ورده‌ى‬ ‫رۆژهه‌التى کوردستان که‌ ناسنامه‌یان‬ ‫پێنادرێت و پتر له‌ پێنج ساڵه‌ له‌ باشور‬ ‫ده‌ژی‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ ده‌گێڕێته‌وه‌ که‌ هاتووه‌‬ ‫پێوابووه‌ ئازادترین مرۆڤه‌‪ ،‬ئیتر له‌ژێر‬

‫سایه‌ى حکومه‌تێکى کوردیدایه‌‪.‬‬ ‫ئ����ه‌وی����ن‪ ،‬ئ����ه‌وه‌ش����ى وت‪ :‬ک��ات��ێ��ک‬ ‫ه��اوس �ه‌رگ��ی��ری��م ئ �ه‌ن��ج��ام��دا‪ ،‬ل �ه‌گ �ه‌ڵ‬ ‫ه���اوس���ه‌ره‌ک���ه‌م چ��ووی��ن ب��ۆ دادگ����ا تا‬ ‫گرێبه‌ستى هاوسه‌رێتى بکه‌ین‪ ،‬که‌چى‬ ‫زۆر ب �ه‌ ناشرینى ره‌ف��ت��اری��ان له‌گه‌ڵ‬ ‫کردین‪ ،‬پێیان وتین بۆچى ناڕۆنه‌وه‌؟‬ ‫م�ه‌گ�ه‌ر ئێره‌ ک��وردس��ت��ان نییه‌؟ ئیدى‬ ‫ئێستا که‌ ئه‌وێ ئازاد نیه‌ ئێره‌ به‌ ماڵى‬ ‫خۆم ده‌زانم‪ ،‬هانام بۆ ئێره‌ هێناوه‌‪ .‬بۆیه‌‬

‫هـــه‌واڵــی کوردستانی‬

‫ئێمه‌ش کوردستان ده‌که‌ین ب ‌ه ڤێتنام‬

‫د‪.‬باهۆز ئه‌رداڵ له‌ لێدوانێکدا بۆ ئوزگور پۆلیتیکا‬ ‫رایگه‌یاند که‌ «م��ادام حکومه‌تی ئاکه‌په‌ بیر ل ‌ه‬ ‫دوپاتکردنه‌وه‌ی سیناریۆی سریالنکا بۆ گه‌ریالکانی‬ ‫په‌که‌که‌ ده‌ک��ات‪ ،‬ئێمه‌ش سه‌رقاڵی چڕ بوونه‌وه‌ین‬ ‫له‌ س�ه‌ر په‌ره‌پێدانی ئه‌زموونی ڤێتنام و شۆڕشی‬ ‫کوردستانین بۆ به‌رنگاری ده‌وڵه‌تی تورکیا»‪ .‬د‪.‬باهۆز‬ ‫ئه‌رداڵ‪ ،‬سه‌رفه‌رمانداری پێشوی هێزه‌کانی پاراستنی‬ ‫گه‌ل (‪ )HPG‬و ئه‌ندامی سه‌رکردایه‌تی په‌که‌که‌‬ ‫له‌ لێدوانێکدا بۆ رۆژنامه‌ی (ئوزگور پۆلیتیکا)‬ ‫وتی‪ :‬به‌رواردکردنی (پڵینگه‌کانی تامیل) له‌گه‌ڵ‬ ‫(گ�ه‌ری�لاک��ان��ی ه�ه‌پ�ه‌گ�ه‌) و (سریالنکا) له‌گه‌ڵ‬ ‫(کوردستان)‪ ،‬به‌راوردکردنێکی یه‌کجار زۆر هه‌ڵه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم مادام ئاکه‌په‌ و حکومه‌تی تورکیا به‌رده‌وامن‬ ‫له‌سه‌ر نقاش و هه‌ڵسه‌نگاندنی ئه‌م سناریۆیه‌‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫رایده‌گه‌ێنین که‌ «سه‌ڕه‌ڕای ئه‌وه‌ی که‌ هێزه‌کانی‬ ‫پ��اراس��ت��ن��ی گ���ه‌ل ب��ۆ س�ه‌ق��ام��گ��ی��رک��ردن��ی ئاشتی‬ ‫ئاماده‌یی ته‌واویان هه‌یه‌‪ ،‬له‌هه‌مانکاتدا بۆ شه‌ڕێکی‬

‫ئه‌و سااڵنه‌‪ ،‬هه‌ندێ الی�ه‌ن تا ئێستا پێی‬ ‫وایه‌ الیه‌نه‌کانی به‌رامبه‌ر مافه‌ ره‌واکانمان‬ ‫پ��ێ ده‌ده‌ن و ددان ب �ه‌ ب��وون��م��ان ده‌ده‌ن‪،‬‬ ‫له‌بیریان ده‌چێت که‌ خاوه‌ن به‌رژه‌وه‌ندیه‌کان‬ ‫هه‌میشه‌ به‌کارمان ده‌هێنن بێ ئه‌وه‌ی هیچ‬ ‫مافێکمان پێ ب��ده‌ن‪ .‬بۆیه‌ ئێمه‌ سه‌رقاڵی‬ ‫یه‌کتر ئیقناعکردن و قایلکردنین‪ .‬ئێمه‌ش‬ ‫له‌الیه‌ن خۆمانه‌وه‌ وه‌کو حزب هه‌وڵده‌ده‌ین بۆ‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی گه‌لی ئێمه‌ بکه‌ین به‌ مه‌رجه‌عی‬ ‫هه‌موو شتێک‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئایا حزبی ئێوه‌ تا ئێستا پرۆژه‌ی‬ ‫پێش نه‌خستووه‌ له‌ رۆژئاوای کوردستان؟‬ ‫ له‌ سێیه‌مین کۆنگره‌ی (‪ )PYD‬له‌‬‫ساڵی (‪ )2007‬بڕیارمانداوه‌ که‌ پرۆژه‌ى‬ ‫خ��ۆب�ه‌ڕێ��وه‌ب��ردن��ی دیموکراتى چ��ارس�ه‌ری‬ ‫کێشه‌ی ک��ورد له‌ رۆژئ���اوای کوردستان‬ ‫و سوریایه‌ و جارێکی دی له‌ کۆنگره‌ی‬ ‫چ���واره‌م ئ �ه‌و شته‌ جه‌خت ک���راوه‌ت���ه‌وه‌‪ .‬له‌‬ ‫به‌یاننامه‌ی سیاسی حزبه‌که‌مان سه‌باره‌ت‬

‫به‌ ته‌نگوچه‌ڵه‌مه‌ی سوریا و چاره‌سه‌رکردنی‬ ‫کێشه‌ی کوردی له‌ رۆژئاوای کوردستان‬ ‫ل ‌ه (‪ )2011/3/30‬پیشان دراوه‌‪ ،‬ب�ه‌وه‌ش‬ ‫پابه‌ندین‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ده‌وت��رێ که‌ حزبه‌که‌تان ئاماده‌یه‌‬ ‫ب��ۆ رێ��ک�ه‌وت��ن ل �ه‌گ �ه‌ڵ رژێ��م��ی ئ �ه‌س �ه‌د و‬ ‫ئۆپۆزسیۆنیش‪ ،‬شتی وا چۆن ده‌بینن ئایا‬ ‫رژێمی ئه‌سه‌د مافه‌کانی کورد مسۆگه‌ر‬ ‫ده‌کات؟‬ ‫ ئێمه‌ له‌ناو ده‌سته‌ی رێکخستنی نیشتمانی‬‫بۆ هێزه‌کانی گۆڕانکاری دیموکراتین‪ ،‬که‌‬ ‫چه‌ند الیه‌نێکی تێدایه‌ گومان نییه‌ له‌سه‌ر‬ ‫ئاستی نیشتمانپه‌روه‌ری و دڵسۆزییان‪ ،‬که‌‬ ‫بڕیار له‌سه‌ر ئاینده‌ و داهاتووی سوریا ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌و به‌ڵگه‌یه‌ی واژۆمان کرد ددان به‌ بوونی‬ ‫نه‌ته‌وه‌ی کوردی له‌ سوریادا ده‌نێت و به‌ڵێن‬ ‫ده‌دات به‌ چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌ی کوردی‬ ‫له‌ سوریا به‌ شێوه‌یه‌کی دیموکراتى‪ ،‬واته‌‬ ‫په‌سه‌ندکردنی خۆبه‌ڕێوه‌بردنی دیموکراتى‪،‬‬ ‫س����ه‌ره‌ڕای جێگیرکردنی ل �ه‌ ده‌س��ت��ووری‬ ‫داه���ات���ووی س���وری���ا‪ .‬ه���ه‌ر رێکه‌وتنێک‬ ‫ده‌رب���اره‌ی ک��ورد ئ�ه‌وا له‌میانه‌ی یه‌کێتی‬ ‫نیشتمانی سووری که‌ ده‌سته‌ی رێکخستنی‬ ‫نیشتمانی نوێنه‌رایه‌تی ده‌کات‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئایا پارتی دیموکراتی کوردستان‬ ‫و یه‌کێتی نیشتمانی کوردستان پشتگیری‬ ‫له‌ کوردانی رۆژئاوای کوردستان ده‌که‌ن‪،‬‬ ‫هه‌ڵوێسته‌کانیان چۆن هه‌ڵده‌سه‌نگێنن؟‬ ‫ واده‌بینین که‌ هه‌ردوو له‌ پارتی دیموکراتی‬‫کوردستان (‪ )PDK‬و یه‌کێتی نیشتمانی‬ ‫کوردستان (‪ )YNK‬له‌گه‌ڵ ئه‌ردۆغان و‬ ‫زلهێزه‌کان له‌سه‌ر صیغه‌یه‌کی دیاریکراو‬ ‫ب��ۆ س��وری��ا رێ���ک���ه‌وت���وون‪ .‬ئ���ه‌و صیغه‌یه‌‬ ‫پارچه‌یه‌کی زۆر بچووکه‌ بۆ گه‌لی کورد‬ ‫له‌ رۆژئاوای کوردستان بێ ئه‌وه‌ی گه‌لی‬ ‫کورد بتوانێ ئیراده‌ی خۆی به‌ شێوه‌یه‌کی‬ ‫ئازاد بنوێنێ و بێ ئه‌وه‌ی هه‌موو داواکاری‬ ‫و داخوازیه‌کانی به‌دی بهێنرێن‪ .‬تا ئێستا‬ ‫هه‌وڵێکی جددیمان نه‌بینی بۆ یارمه‌تیدانی‬ ‫ک��ورد له‌ رۆژئ��اوای کوردستان و سوریا‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش خاڵێکی نێگه‌تیڤانه‌‪.‬‬

‫ب��اس ل �ه‌ م��ۆدێ��ل��ی سریالنکا ده‌ک����ه‌ن‪ ،‬ئێمه‌ش له‌‬ ‫هه‌وڵی په‌ره‌پێدانی ئه‌زموونی به‌رخۆدانی بزوتنه‌وه‌ی‬ ‫ک��وردس��ت��ان و ش �ه‌ڕی ڤێتنام دژ ب�ه‌ داگیرکه‌ری‬ ‫دایین»‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو ده‌ڵ���ێ‪ :‬ئێمه‌ ل �ه‌ دوای ده‌ستپێکردنه‌وه‌ی‬ ‫شه‌ڕه‌کان‪ ،‬له‌ ئاگۆستی (‪)2005‬دا ئاگربه‌ستێکی‬ ‫ی �ه‌ک الیه‌نه‌مان راگ�ه‌ی��ان��د‪ ،‬ب �ه‌اڵم له‌ به‌رامبه‌ردا‬ ‫رێ��ب �ه‌ره‌ک �ه‌م��ان ل �ه‌ گ��رت��ووخ��ان�ه‌ گۆشه‌گیر ک��را و‬ ‫س��وپ��ا ب���ڕی���اری پ���ه‌روه‌رده‌ک���ردن���ی ش���ه‌ش ف�ه‌وج��ی‬ ‫عه‌سکه‌ری پرۆفیسیۆنه‌لیدا‪ .‬له‌ ساڵی (‪)2006‬‬ ‫به‌ ناوبژیوانی چه‌ندین الیه‌نی ج��ی��اواز‪ ،‬دوب��اره‌ له‌‬ ‫به‌رامبه‌ردا‪ ،‬ئۆجه‌النیان گۆشه‌گیرتر کرد و زه‌خت‬ ‫و گوشاره‌کانیان ن�ه‌ ته‌نیا ل �ه‌س �ه‌ری زی��ات��ر ک��رد‪،‬‬ ‫به‌ڵکو هه‌وڵی ژه‌هرخواردکردنیشیاندا‪ .‬له‌ هه‌مان‬ ‫چوارچێوه‌دا له‌ ساڵی (‪ )2007‬هێرش کرایه‌ سه‌ر‬ ‫بۆتان و چه‌ند هه‌رێمی تر‪ .‬له‌ سه‌ره‌تایی (‪)2008‬‬ ‫یشدا به‌ ئامانجی گرتنه‌وه‌ی قه‌ندیل هێرشیان کرده‌‬ ‫سه‌ر زاپ و سه‌ره‌ڕای شکستی قورسیان له‌م شه‌ڕه‌دا‪،‬‬ ‫دیسان درێژه‌یان به‌ سیاسه‌تی هه‌میشه‌یی خۆیاندا‪.‬‬ ‫له‌ (‪)13‬ی نیسانی (‪)2009‬دا دیسان ده‌رفه‌تماندا‬ ‫به‌ ئاشتی و ئاگربه‌ستمان راگه‌یاند به‌اڵم به‌ داخه‌وه‌‬ ‫دی��س��ان س���ه‌دان سیاسه‌توانی ک��ورد ل�ه‌ ژێ��ر ن��اوی‬ ‫دۆزی که‌جه‌که‌ ره‌وان�ه‌ی گرتووخانه‌کان کران‪ .‬له‌‬ ‫(‪ )2010‬و (‪)2011‬دا و هاوکات له‌گه‌ڵ قۆناخی‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کان‪ ،‬فه‌داکارییه‌کی مه‌زنمان نیشاندا‬ ‫و ه�ه‌وڵ��م��ان��دا ده‌رف�ه‌ت��ێ��ک��ی گه‌نجاوتر ب��ۆ ئاشتی‬ ‫بڕه‌خسێنین‪ ،‬به‌اڵم ده‌بینین دیسان هێرش بۆ سه‌ر ئێمه‌‬ ‫و گه‌له‌که‌مان رۆژه‌ڤی سه‌ره‌کی سیستمه‌‪.‬‬

‫(‪ )5000‬کورد ل ‌ه قامیشلۆ رژای ‌ه سه‌ر‬ ‫شه‌قامه‌کان‬

‫له‌ رۆژئ��اواى کوردستان له‌ خۆپیشاندانێکى‬ ‫جه‌ماوه‌ریدا هێرشه‌کانى تورکیا و ئێران شه‌رمه‌زار‬ ‫کرا و هه‌روه‌ها ئیدانه‌ى تورکیاش کرا که‌ رێگرى‬ ‫له‌ دیداره‌کانى ئۆجه‌الن ده‌کات‪.‬‬ ‫له‌ شاری قامیشلۆی رۆژئ��اوای کوردستان‪،‬‬ ‫ن��زی��ک�ه‌ی (‪ )5000‬ک��ه‌س ل �ه‌ چاالکییه‌کی‬ ‫ن��اڕه‌زای �ه‌ت��ی��دا ب �ه‌ ی���ه‌ک گ�ه‌ی��ش��ت��ن‪ ،‬ج �ه‌م��اوه‌ر‬ ‫هێرشه‌کانی ئێران و تورکیایان شه‌رمه‌زار کرد‪.‬‬ ‫له‌ رێپێوانه‌که‌دا ئااڵکانی رێکخستنه‌کانی کورد‬ ‫و پۆسته‌ره‌کانی عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن به‌رز کرایه‌وه‌‬ ‫و دروشمه‌کانی یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌یی وت��رای �ه‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها پانکارد که‌ له‌سه‌ری نوسرابوو‪ ،‬به‌هاری‬ ‫گه‌الن و برایه‌تی گ�ه‌الن‪ .‬له‌ خۆپیشاندانه‌که‌دا‬ ‫گوشاره‌کانی ده‌وڵه‌تی سوریا و کوشتنی که‌سانی‬ ‫م �ه‌ده‌ن��ی ب �ه‌ ت��ون��دی ش��ه‌رم��ه‌زارک��را‪ .‬ه �ه‌روه‌ه��ا‬ ‫خۆپیشانده‌ران ئه‌وه‌شیان شه‌رمه‌زارکرد که‌ تورکیا‬ ‫ماوه‌یه‌کى زۆره‌ رێگرى ده‌ک��ات له‌ دیداره‌کانى‬ ‫ئۆجه‌الن له‌گه‌ڵ پارێزه‌ر و بنه‌ماڵه‌که‌یدا‪.‬‬

‫مانگرتن بۆ ژینگه‌پارێزان‬

‫ه �ه‌ڵ��س��وڕاوان و چ��االک��ان��ی م �ه‌ده‌ن��ی ش��اری‬ ‫مه‌ریوان رایانگه‌یاندوه‌ به‌هۆى درێژکردنه‌وه‌ی‬ ‫م����اوه‌ی ده‌س��ت��ب �ه‌س �ه‌ر ب��وون��ی س��ێ چ��االک��ی‬ ‫ژینگه‌پارێز خه‌ڵک ناڕه‌زایى ده‌رده‌بڕێت‪.‬‬ ‫هه‌ڵسوڕاوان داوایان له‌ خه‌ڵکی شاری مه‌ریوان‬ ‫ک���ردوه‌‪ ،‬که‌ له‌ رێکه‌وتی (‪ )1390/6/17‬له‌‬ ‫کاتژمێر نۆی سه‌رله‌به‌یانیه‌وه‌ تا نۆی شه‌و به‌‬ ‫مانگرتنی گشتی و داخستنی دوکان و بازاڕ‬ ‫ناڕه‌زایه‌تی خۆیان ده‌رببڕن به‌هۆى ئ�ه‌وه‌ى هه‌ر‬ ‫سێ چاالکوانى ژینگه‌یى به‌ ناوه‌کانى (شه‌ریف‬ ‫باجوه‌ر‪ ،‬بێهروز داروه‌ند و محه‌مه‌د ئیره‌ج قادری)‬ ‫ک �ه‌ ل �ه‌الی �ه‌ن ئیتاڵعاتی ش���اری م �ه‌ری��وان �ه‌وه‌‬ ‫گیراون‪.‬‬ ‫ئه‌و سێ‌ ژینگه‌پارێزه‌‪ ،‬ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫سه‌وزی چیای مه‌ریوانن و تاوانیان ته‌نیا پاراستنی‬ ‫ژینگه‌ و دارستانه‌کانی ناوچه‌ی مه‌ریوانه‌ و له‌‬ ‫پێناو پاراستنی ژینگه‌ی کوردستان‪ ،‬به‌تایبه‌تى‬ ‫ناوچه‌ی مه‌ریوان زۆر تێکۆشانیان کردوه‌‪.‬‬


‫مۆد به‌ره‌و کوێمان ده‌بات؟‬

‫ژنان‬

‫ساڵی دووەم ژماره‌ ‪72‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫‌ممهه‌ممه‌‬ ‫دووش‬ ‫‪2711/6/21‬‬ ‫‪- 2011/9/12‬‬ ‫دووشه‬

‫‪8‬‬

‫زیندوو‬ ‫هه‌موو جارێک‬ ‫هه‌ڵوێست‬ ‫‪ u‬شه‌یدا مه‌عروف‬

‫‪u‬‬

‫هه‌موومان وا راهاتوین ک‌ه ده‌بێت خاوه‌نى‬ ‫ره‌خن‌ه و گله‌یى و گازند‌ه بین‪ ،‬دیاره‌‬ ‫ک‌ه گله‌ییشت بوو ده‌بێت هه‌ڵوێستیش‬ ‫هه‌بێت‪.‬‬ ‫من و تۆى ژن ده‌بێت خاوه‌نى هه‌ڵوێستى‬ ‫خ��ۆم��ان بین ل �‌ه ه �ه‌م��وو ئ �ه‌و شتانه‌ى‬ ‫رووب�ه‌ڕوى ژن ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬نه‌ک کاتێک‬ ‫ژن خۆى ده‌سوێتنێت هه‌ڵوێستمان نه‌بێت‬ ‫بڵێین ئه‌مان‌ه خراپن و نه‌ده‌بوو واى بکردایه‌‬ ‫له‌کاتێکدا ه��ۆک��ارى خۆسوتانه‌که‌ى‬ ‫ده‌زانین‪ ،‬له‌و کاتانه‌دا ئێم‌ه ته‌نها قسه‌ى‬ ‫زلمان ک��ردو‌ه کاممان فریایکه‌وتوین‬ ‫یان رزگارمان کردون‪ ،‬تیرۆر ‌و کوشت‬ ‫رفاندن ئه‌مان‌ه هه‌ڵوێستیان ده‌وێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ک��وا چ هه‌ڵوێستێکمان ه �ه‌ب��ووه‌‪ ،‬که‌‬ ‫ئه‌مان‌ه دژ به‌یاساى مافى مرۆڤن‪،‬‬ ‫کاممان سوربوین ل‌ه سه‌ر ئه‌وه‌ى بڵێین با‬ ‫وانه‌بێت و وانه‌کرێت‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ئه‌مان‌ه رێنمایى ژیان بێت بۆ ژن‬ ‫ئه‌وا هه‌مومان زۆرده‌مێک‌ه رۆچوینه‌ته‌‬ ‫نێو ئه‌و ده‌ریایه‌ى ک‌ه پێیده‌وترێت مه‌رگ‬ ‫و هیچمان ل �‌ه هیچ ب��ۆ ده‌رن��اچ��ێ��ت‪،‬‬ ‫له‌هه‌مان کاتیشدا پیاو ‌و کۆمه‌ڵگا‬ ‫ب‌ه خاوه‌ن کێش‌ه ده‌زانین و هه‌رچیه‌ک‬ ‫روب��دات راسته‌وخۆ ده‌یگه‌یه‌نین‌ه ئه‌وان‬ ‫و ده‌یانکه‌ین ب‌ه خاوه‌نى گرفته‌که‌مان‪،‬‬ ‫له‌برى ئه‌وه‌ى خۆمان چاره‌یه‌کى شیاوى‬ ‫بۆ دابنێین‪.‬‬ ‫ک����ردن����ه‌وه‌ى خ���ان���ه‌ى ل �ه‌ش��ف��رۆش��ى له‌‬ ‫ناوشاردا‪ ،‬ئایا ئه‌م‌ه جێگه‌ى هه‌ڵوێست‬ ‫وه‌رگرتن نه‌بوو؟ به‌بیانه‌وى هه‌ندێک شت‬ ‫نه‌مانویست هه‌ڵوێستمان هه‌بێت نه‌ک‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت دڵ��ى لێمان بڕه‌نجێ و هیچ‬ ‫قسه‌مان نه‌کرد‪.‬‬ ‫کاتێک که‌مپینێک ب��ۆ داخستنى‬ ‫خانه‌ى له‌شفرۆشى دروس��ت بوو‪ ،‬ئینجا‬ ‫هاتین‌ه قس‌ه ئ�ه‌گ�ه‌رچ��ى هه‌موشمان‬ ‫ئاگادارى ئه‌و خانانه‌بوین ک‌ه هه‌ی‌ه ‌و‬ ‫ده‌شمانزانى ئه‌م‌ه بازرگانى کردن بوو به‌‬ ‫من و تۆ و ئه‌وانى ژن �ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌ى من و‬ ‫تۆى ژن و رێکخراوه‌کان و ئه‌نجومه‌نى‬ ‫ب���ااڵى خ��ان��م��ان ل �‌ه کوێبوین و چۆن‬ ‫ویژدانمان سزامان نادات ئاوا به‌ئاگابین‬ ‫له‌و گرفته‌‪ ،‬ئه‌ى رێکخراوه‌کانى به‌ناو‬ ‫داکۆکى ل‌ه ماف و ئ��ازادى ژن ئه‌وان‬ ‫چیان کرد یان بیریان ته‌نها ل‌ه روخاندنى‬ ‫یه‌کترى بوو‪ ..‬واوتمان رێکخراو زۆر‌ه و‬ ‫ئه‌وان له‌به‌ر سه‌رقاڵى ب‌ه کاره‌کانى خۆیان‬ ‫هه‌ر ئه‌وه‌نده‌یان پێده‌کرێت‪ .‬واخه‌ونێکى‬ ‫تریشمان ه��ات�ه‌دى ئه‌نجومه‌نى خانمان‬ ‫دروس��ت بوو ئایا ئێوه‌ش ئاگاتان له‌مه‌‬ ‫نه‌بوو‪.‬‬ ‫گ �ه‌ر ه �ه‌م��ووت��ان ک��ار ب��ۆ ئ���ه‌و‌ه بکه‌ن‬ ‫به‌ڵێ ژنى کورد پێویستى پێتان‌ه و ئه‌وا‬ ‫شته‌کان پشت گوێ مه‌خه‌ن‪ ،‬ئه‌گه‌ریش‬ ‫ن��ا‪ ،‬تکای‌ه ت��ا زوو‌ه هه‌ڵبوه‌شێنه‌و‌ه با‬ ‫هه‌ڵوێستتان ل �ه‌س �ه‌ر وه‌رن �ه‌گ��ری��ن‪ ،‬له‌‬ ‫بچوکترین تا دوایین ئه‌وشتانه‌ى ک‌ه بۆ‬ ‫ئێوه‌ی‌ه و حکومه‌ت پشتگوێى خستوه‌‪،‬‬ ‫باحکومه‌ت ئه‌و رێکخراوانه‌ى ک‌ه به‌جدى‬ ‫کار بۆ ژنان و ئ��ازادى و شه‌ره‌فمه‌ندى‬ ‫ژن ده‌ک����ه‌ن وااڵت����ر ب��ک��ات‪ ،‬ل �‌ه س�ه‌ر‬ ‫خۆشمان پێویست‌ه هه‌ڵوێست وه‌ربگرن‬ ‫له‌مه‌ڕ بونى خانه‌یه‌ک بۆ بازرگانى‬ ‫کردن ب‌ه جه‌سته‌ى ژنه‌وه‌‪ ،‬ل‌ه کۆتاییشدا‬ ‫ئه‌و پرسیار‌ه ده‌ک �ه‌م ئایا دروس��ت بونى‬ ‫رێکخراو و ئه‌نجومه‌نى ب��ااڵى خانمان‬ ‫له‌چ بۆشاییه‌کى ژندا دروستبون گه‌ر‬ ‫بۆ ئه‌و‌ه دروست بون بڵێن ئه‌وه‌ى ڕێکخراو‬ ‫ب��ۆى نه‌کرا ئ �ه‌وا ئه‌نجومه‌ن ده‌یکات‪،‬‬ ‫هه‌موومان به‌م دوعای‌ه ده‌ڵێین ئامین‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌گه‌ر هه‌ر له‌به‌ر ناو دروست بون با‬ ‫نه‌بن باشتره‌‪ ،‬چونک‌ه زۆر و بۆر بێکه‌ڵکه‌‬ ‫ده‌ست ل‌ه شته‌کان مه‌ده‌ن باشتر‌ه با له‌وه‌‬ ‫زیاتر وێ��ران نه‌بێت و ژن ب‌ه ب‌ه کااڵتر‬ ‫نه‌کرێت‪.‬‬

‫ئاماده‌کار‬ ‫گه‌الوێژ مێهفه‌ر‬

‫ئه‌مڕۆ ل ‌ه ژێر ته‌وژمى به‌ جیهانی‬ ‫بووندا‪ ،‬هیچ شتێک له‌سه‌ر بنج‬ ‫و بناغ ‌ه ره‌سه‌نه‌که‌ى خۆى نه‌ماو ‌ه‬ ‫و هه‌موو شتێک گۆڕانى به‌سه‌ردا‬ ‫ه��ات��ووه‌‪ .‬یه‌کێک ل �ه‌و شتانه‌ى‬ ‫ب����ه‌رده‌وام دێ��ن و ئاڵوگۆڕیان‬ ‫به‌سه‌ردا دێ‪ ،‬مۆدێلى جلوبه‌رگ و‬ ‫رواڵه‌ته‌کانه‌‪.‬‬

‫ئه‌میر سوڵتانى ئابوریناس ل�ه‌ ب��اره‌ى‬ ‫مۆدێله‌و‌ه ده‌ڵێت‪ :‬له‌ دنیاى پێشکه‌وتووى‬ ‫ئه‌مڕۆدا جلوبه‌رگ و مۆدێل گرنگیه‌کى‬ ‫تایبه‌تیان هه‌م بۆ که‌سایه‌تى مرۆڤه‌کان‬ ‫و ه �ه‌م��ی��ش ب���ۆ ک���ۆم���ه‌ڵ ب��� ‌ه گشتى‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬ه��ه‌روه‌ک ده‌زان��ی��ن ب��ازاڕى مۆد‬ ‫له‌م چه‌ند ساڵه‌ى دواییدا به‌شێوه‌یه‌کى‬ ‫به‌رباڵو په‌ره‌ى سه‌ندو‌ه و ئێستا مانایه‌کى‬ ‫به‌گشتى ج���ی���اوازى ل �ه‌گ �ه‌ڵ راب����ردودا‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬ئه‌و ره‌وه‌نده‌ زۆر به‌خێراى ده‌چێت ‌ه‬ ‫پێش و ل�ه‌ راستیدا ل�ه‌الی�ه‌ک ب��ازاڕى‬ ‫به‌رهه‌مهێنانى پ��ارچ�ه‌ى ب ‌ه شێوه‌یه‌کى‬ ‫سه‌رسام هێنه‌ر گه‌رم ک��ردوه‌‪ ،‬له‌الیه‌کى‬ ‫دیکه‌شه‌وه‌ کڕیار و خ��وازی��اران��ى مۆد‬ ‫رۆژ ل ‌ه دواى رۆژ چاوه‌ڕوانى زیاتریان ل ‌ه‬ ‫کۆمپانیاکانی دروستکردنى جلوبه‌رگ‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬وتیشى‪ :‬ئ�ه‌و کارگان ‌ه به‌ هۆى‬ ‫دیزاین و داهێنانه‌کانیانه‌و‌ه کێبڕکێیه‌کى‬ ‫زۆرجار ناسالم له‌ نێوانیاندا رووده‌دا‪ ،‬به‌و‬ ‫حاڵه‌ش به‌شێکى به‌رباڵو له‌ بازاڕه‌کانى‬ ‫جیهانیان داگیرکردوه‌‪.‬‬ ‫ژی��ن��ۆ م��ح �ه‌م �ه‌د خ��وێ��ن��دک��ارى زان��ک��ۆ‬ ‫ده‌رب����اره‌ى ئ �ه‌م بابه‌ت ‌ه ده‌ڵ��ێ��ت‪ :‬زۆرج���ار‬ ‫ک ‌ه شتێک دێت ‌ه بازاڕ هه‌موو خه‌ڵک‬ ‫به‌تایبه‌ت گه‌نجان ده‌یکڕن‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ى‬ ‫ده‌ب��ێ��ت�ه‌ م��ۆد ت��ۆش وات ل��ێ دێ ک ‌ه‬ ‫بیکڕى‪ .‬ئێستا زۆر جلم هه‌یه‌ پێم جوان‬ ‫نی ‌ه و ته‌نها له‌به‌ر ئه‌وه‌ى مۆد‌ه کڕیومه‌‪.‬‬ ‫سروشت ره‌سوڵیش کچێکى (‪ )16‬ساڵه‌ی ‌ه‬ ‫وتى‪ :‬ده‌چینه‌ ده‌وام یا زه‌ماوه‌ندێک یا‬ ‫هه‌ر بۆنه‌یه‌ک سه‌ره‌تا له‌ بیرى ئه‌وه‌داین‬ ‫ک ‌ه چ له‌به‌ر بکه‌ین‪ ،‬له‌ بیرمان ده‌چێته‌و‌ه‬ ‫ک �ه‌ ب��ۆچ��ى ده‌چ��ی��ن ب��ۆ ئ��ه‌و جێگایه‌‪،‬‬ ‫هاوڕێم هه‌ی ‌ه زۆرجار له‌به‌ر ئه‌وه‌ى جلى‬ ‫نوێى نه‌بوو‌ه نه‌هاتووه‌ بۆ زه‌ماوه‌نده‌که‌‪.‬‬ ‫ب�ه‌ڕاى من مۆد چه‌نده‌ باش ‌ه ئه‌وه‌نده‌ش‬

‫ک��اری��گ�ه‌رى خ��راپ��ی ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬زۆر خێزان‬ ‫تواناى ئه‌وه‌یان نیه‌ هه‌موو هه‌فته‌یه‌ک‬ ‫یا هه‌ر مانگێک جلى نوێ و پێاڵو و‬ ‫که‌لوپه‌لى نوێ بۆ منداڵه‌کانیان بکڕن‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه ده‌بینین ته‌نیا له‌به‌ر مۆد کێش ‌ه و‬ ‫ناخۆشى ده‌که‌وێت ‌ه نێو بنه‌ماڵه‌کان‪.‬‬ ‫راب���ه‌ر ع �ه‌زی��ز‪ ،‬ت �ه‌م �ه‌ن (‪ )20‬ساڵیش‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬ئێستا واى لێهاتوه‌ خه‌ڵکى به‌س‬ ‫سه‌یرى جلوبه‌رگ و ئۆتۆمبێل و شتى‬ ‫م��ۆد‌ه ده‌ک��ات‪ ،‬هه‌رگیز بۆیان گرنگ‬ ‫نیه که‌سایه‌تى ئه‌و که‌سه‌ خۆى ل ‌ه چ‬ ‫‌‌‬ ‫ئاستێکدایه‌‪ .‬پێمانوایه‌ که‌سێک ئه‌گه‌ر‬ ‫قاته‌که‌ى نوێ بێ یا جله‌که‌ى ئاخر مۆد‬ ‫و ئۆتۆمبێل ئاخر مۆدى پێ بێ ئه‌وه‌‬ ‫مرۆڤێکى باشه ‌و هیچ عه‌یبێکى نیه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌ راستیدا وانیه‌‪ .‬بۆیه‌ به‌داخه‌وه‌‬ ‫زۆرجار کچان فریوى ئه‌و شتانه‌ ده‌خۆن‬ ‫و ل�ه‌ رێ��گ�ه‌ى ئ �ه‌و ج��ۆره‌ بیرکردنه‌وه‌یه‌‬ ‫هاوسه‌رى داهاتووى خۆیان هه‌ڵده‌بژێرن‪.‬‬ ‫جه‌میله‌ حوسێنى (‪ )37‬س��اڵ�ه‌‪ ،‬وێ��راى‬ ‫ئ���ه‌وه‌ى ک�ه‌ م���ۆدى پ��ێ شتێکى خراپه‌‬ ‫وتیشى‪ :‬به‌داخه‌وه‌ مۆد واى ک��ردوه‌ که‌‬ ‫خ�ه‌ڵ��ک��ى س���ه‌رى ل��ێ ب��ش��ێ��وێ‪ ،‬ئ�ه‌گ�ه‌ر‬ ‫ج��ارێ��ک ب �ه‌ جلێکى دووب�����اره‌ چویته‌‬

‫شوێنێک پێت پ��ێ��ده‌ک�ه‌ن��ن‪ ،‬ن��ازان��م بۆ‬ ‫ده‌ب��ێ واب��ێ؟ خه‌ڵک ب��اوه‌ری��ان نه‌ماوه‌‪.‬‬ ‫ئێستا ب���ازار گ��ران��ی�ه‌‪ ،‬ماڵێک ئه‌گه‌ر‬ ‫سێ منداڵیشى هه‌بێ ناتوانێت ب��اوه‌ر‬ ‫به‌ منداڵه‌کان بکات‌و به‌ته‌واوى وه‌اڵمى‬ ‫داواکارییه‌کانیان بداته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌نده‌ ده‌ڵێن‬ ‫دایه‌ ئه‌وه‌ مۆده‌ بیکڕه‌‪ ،‬بابه‌ ئه‌وه‌ مۆده‌‬ ‫ده‌مانه‌وێت‪.‬‬ ‫سه‌یران‪ ،‬به‌رگ دورێکى ژنانه‌یه‌ و ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫ئێستا زۆر که‌م خه‌ڵکى له‌به‌ر جلى مۆده‌‬ ‫دێن جلى کوردى بدوورن‪ ،‬مه‌گه‌ر به‌هاران‬ ‫کاتى ئاهه‌نگى ته‌خه‌روج و نه‌ورۆز‪ .‬ده‌نا‬ ‫که‌م جلى کوردى له‌به‌رده‌که‌ن‪ ،‬به‌ڕاى من‬ ‫جلى کوردى زۆر جوانتره‌ که‌چى خه‌ڵکى‬ ‫ئێستا بۆ زه‌ماوه‌نده‌کانیش نایپۆشن‪ ،‬که‌‬ ‫ئ �ه‌وه‌ زیانى زۆرى له‌سه‌ر دابونه‌ریت و‬ ‫کلتورى ئێمه‌ى کورد هه‌یه‌ که‌ سااڵنێکه‌‬ ‫خ �ه‌ب��ات ب��ۆ به‌ده‌ستهێنانى ئ �ه‌و شتانه‌‬ ‫ده‌که‌ین‪ ،‬به‌اڵم ئێستا به‌داخه‌وه‌ به‌تایبه‌ت‬ ‫گه‌نجه‌کان وه‌ک بڵێى پێیان عه‌یبه‌‬ ‫جلى ک���وردى ل�ه‌ب�ه‌رب��ک�ه‌ن‪ .‬ل�ه‌ب�ه‌ر ئ�ه‌وه‌‬ ‫ئێستا به‌رگدروه‌کان به‌گشتى جلوبه‌رگى‬ ‫کوردى به‌ شێوه‌ى مۆد ده‌دوورن تاجوانتر‬ ‫ده‌رکه‌وێ‪.‬‬

‫ه �ه‌ردى حه‌مید‪ ،‬له‌ ب���ازارى ت��ازه‌ى شار‬ ‫دوکاندارى جلوبه‌رگى ژنانه‌وه‌ به‌مشێوه‌یه‌‬ ‫ب��اس��ى ب����ازاڕ ده‌ک����ات‪ :‬ئێمه‌ ک �ه‌ لێره‌‬ ‫دوک��ان��داری��ن سوپاس بۆ خ��وا‌ ب��ازارم��ان‬ ‫ب��اش �ه‌‪ ،‬ک��چ��ان و ژن���ان ب �ه‌ شێوه‌یه‌کى‬ ‫به‌رچاو رووده‌که‌نه‌ بازاڕ و شت ده‌کرن‪.‬‬ ‫کڕیاره‌کان چه‌ند جۆرن هه‌مانه‌ به‌هیچ‬ ‫ش��ێ��وه‌ی�ه‌ک گ��وێ ب �ه‌ م��ارک �ه‌ و باشى‬ ‫جله‌که‌ ن��ادات ته‌نیا ب��ۆى گرنگه‌ چى‬ ‫مۆده‌ ئه‌وه‌ بکرێ‌‪ ،‬هه‌شه‌ نرخى جله‌که‌ى‬ ‫بۆ گرنگ نیه‌ به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ک بێ‬ ‫ده‌ی����ه‌وێ ئ��ه‌و جله‌ ب �ه‌ده‌س��ت بێنێ که‌‬ ‫مه‌به‌ستیه‌تى‪ ،‬به‌ که‌مى کڕیار هه‌یه‌ هه‌م‬ ‫باشى هه‌م نرخ و جوانى بکاته‌ پێوه‌ر بۆ‬ ‫کڕین‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها هه‌ردى حه‌مید ئه‌وه‌شى وت‪ :‬که‌‬ ‫زۆرجار کاتێک کڕیاره‌کان دێن له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌ى پاره‌ى ته‌واویان پێ نیه‌ بۆ کڕینى‬ ‫جلوبه‌رگ‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌یکڕن‬ ‫و گوێ به‌مه‌ ن��اده‌ن‪ .‬بۆیه‌ ژماره‌یه‌کى‬ ‫زۆر که‌سمان هه‌یه‌ نه‌ک هه‌ر الى من‬ ‫له‌ بازاڕ به‌گشتى که‌ جلوبه‌رگ به‌قه‌رز‬ ‫دێنن‪ ،‬ته‌نیا بۆ ئ�ه‌وه‌ى جلى مۆد له‌به‌ر‬ ‫بکه‌ن پاره‌یه‌کى زۆر قه‌رزدارن‪.‬‬

‫‪n‬مۆدێل هێرشێکی تری سه‌رمایه‌داری فۆتۆ‪ /‬ئینته‌رنێت‬

‫ئ�ه‌م��ی��ر س��وڵ��ت��ان��ى ئ��اب��وری��ن��اس ل �ه‌ب��اره‌ى‬ ‫ک���ڕی���اران و خ���وازی���اران���ى م��ۆدی��ش �ه‌و‌ه‬ ‫وت��ى‪ :‬کڕیاره‌کانى مۆد ده‌توانن چه‌ند‬ ‫ده‌سته‌بن‪ ،‬له‌ هه‌موان به‌رچاوتر ئه‌وانه‌ى‌‬ ‫ب���ارى دارای���ی���ان ت��وان��اى به‌ده‌ستهێنانى‬ ‫حه‌ز و ئاره‌زووه‌کانیان هه‌یه‌ و به‌شێک‬ ‫له‌سه‌رمایه‌کانیان ته‌نها بۆ مۆد ته‌رخان‬ ‫ده‌که‌ن و له‌ که‌سانى به‌توانا و به‌ناوبانگن‬ ‫وه‌ک��و ئ�ه‌ک��ت�ه‌ره‌ک��ان‪ ،‬گۆرانیبێژه‌کان‪.‬‬ ‫ت�ه‌ن��ان�ه‌ت کێبڕکێ ب��ۆ وه‌ده‌ستهێنانى‬ ‫باشترین مۆد ده‌گاته‌ نرخه‌ خه‌یاڵیه‌کان‪.‬‬ ‫ب��ۆ م��رۆڤ��ى ئاسایی و ک �ه‌م ده‌رام���ه‌ت‬ ‫مۆد هه‌میشه‌ بۆته‌ ئاره‌زوویه‌ک بۆیان‪.‬‬ ‫به‌و پێیه‌ى ئ�ه‌وان تواناى ماڵیان نیه‌ بۆ‬ ‫به‌ده‌ستهێنانى که‌ره‌سته‌کانیان (دی��اره‌‬

‫ئه‌گه‌رچى مۆد‬ ‫دیارده‌یه‌کى نه‌رێنى‬ ‫نی‌ه ل‌ه کۆمه‌ڵدا‪،‬‬ ‫به‌اڵم ده‌توانێ‬ ‫ل‌ه درێژخایه‌ندا‬ ‫کاریگه‌رى هه‌بێ‬ ‫له‌سه‌ر کلتورى ئه‌و‬ ‫نه‌ته‌وه‌یه‌‬ ‫نه‌ک هه‌ر جلوبه‌رگ‪ ،‬به‌ڵکو ده‌توانین‬ ‫ئاماژه‌ به‌جانتاى ده‌ستى‪ ،‬پێاڵو‪ ،‬کاتژمێر‬ ‫و ک��ه‌ره‌س��ت��ه‌ى ن����اوم����اڵ‪ ...‬ب��ک�ه‌ی��ن)‪.‬‬ ‫زۆرج���ار توشى نه‌خۆشى گۆشه‌گیرى‬ ‫و خۆبه‌که‌مزانین و‪...‬هتد ده‌ب��ن‪ .‬مۆد‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌رچ��ى دی��ارده‌ی��ه‌ک��ى ن�ه‌رێ��ن��ى نیه‌‬ ‫له‌کۆمه‌ڵدا‪ ،‬به‌اڵم ده‌توانێ له‌ درێژخایه‌ندا‬ ‫کاریگه‌رى هه‌بێ له‌سه‌ر کلتورى ئه‌و‬ ‫نه‌ته‌وه‌یه‌‪.‬‬

‫ب ‌ه هێزى ژن خۆى توندوتیژییه‌کان به‌ره‌و نه‌مان ده‌چێت‬ ‫راپۆرتى شیکارى‬ ‫نه‌جیب ‌ه قه‌ره‌داغى‬

‫ئ��ه‌وه‌ى به‌ یاسا ده‌سه‌پێنرێت‬ ‫ک��ارێ��ک��ى ب��اش��ه‌‪ ،‬ل���ه‌و باشتر‬ ‫چ��اره‌س��ه‌رک��ردن ‌و ب �ه‌ ک��ردارى‬ ‫کردنه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ریش یاسا نه‌بوو ئه‌وا‬ ‫هه‌ڵمه‌ت‌و کارکردنه‌ بۆ چاره‌سه‌ر‬ ‫و ک �ه‌م��ک��ردن �ه‌وه‌ى کێشه‌کان‪،‬‬ ‫کێشه‌ى ژنانیش یه‌کێکه‌ له‌و‬ ‫کێشانه‌ یان به‌کرداریکردنى یاسا‬ ‫ی��ان به‌ ده‌سپێکردنى هه‌ڵمه‌ت‬ ‫کۆتایى دێت‪.‬‬

‫ئه‌و یاسایه‌ى خه‌ته‌نه‌کردنی مێینه‌ له‌‬ ‫باشوری کورستان قه‌ده‌غه‌ ده‌کات و ل ‌ه‬ ‫چوارچێوه‌ی یاسای به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی‬ ‫ت��ون��دوت��ی��ژی ن��ێ��و خ��ێ��زان ده‌ب��ی��ن��رێ له‌‬ ‫په‌رله‌مانی کوردستان ئه‌رێ کرا‪ .‬به‌اڵم‬ ‫نیگه‌رانی گه‌وره‌ له‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌و یاسایه‌‬ ‫جێبه‌جێ نه‌کرێ‪.‬‬ ‫تۆماس ڤان ده‌ر ئۆسته‌ن‪ ،‬دامه‌زرێنه‌ری‬ ‫رێکخراوی وادی داکۆکیکار له‌ مافی‬ ‫ژن���ان و م��ن��دااڵن رای��گ�ه‌ی��ان��د ک �ه‌ ئه‌و‬ ‫یاسایه‌ وه‌ک منداڵێکی خۆی ده‌بینێ‬ ‫و ده‌ستکه‌وتێکی گه‌وره‌یه‌ الى ئه‌و و‬ ‫ده‌شڵێت کاری گران دوای ئه‌رێکردنی‬ ‫یاساکه‌ ده‌ست پێده‌کات‪.‬‬ ‫تۆماس ڤ��ان ده‌ر ئوسته‌ن بۆ کۆتایی‬ ‫هێنان به‌ خه‌ته‌نه‌ کردنی مێینه‌ له‌ ساڵی‬ ‫(‪)2004‬ه‌وه‌ کار له‌دژی خه‌ته‌نه‌ کردن‬ ‫ده‌کات‪ .‬زۆر رێکخراوه‌ی ژنان و ده‌زگای‬ ‫مه‌ده‌نیش گه‌اڵڵه‌ پێشنیاریان پێشکه‌ش‬ ‫ب �ه‌ پ �ه‌رل �ه‌م��ان��ی ه�ه‌رێ��م��ی ک��وردس��ت��ان‬ ‫ک��رد و به‌ تێکه‌ڵ کردنی پێشنیاری‬ ‫کۆمیسیۆنی په‌یوه‌ندیداری په‌رله‌مانی‬ ‫کوردستانیش یاسای توندوتیژی نێو‬ ‫خێزان له‌ په‌رله‌مانی ک��وردس��ان ئه‌رێ‬ ‫ک��را ک�ه‌ ی �ه‌ک ل�ه‌ ب�ه‌ن��ده‌ک��ان ب��اس له‌‬ ‫خه‌ته‌ ده‌کات‪.‬‬ ‫به‌پێی یاساکه‌خه‌ته‌نه‌ وه‌ک تاوان سه‌یری‬ ‫ده‌ک���رێ و ت��اوان��ب��اری��ش س��زا ده‌درێ‪.‬‬

‫ئوسته‌نیش ده‌ڵێت که‌ ئه‌و یاسایه‌ سێ ده‌رک���ردن���ی وه‌ه���ا ی��اس��ای �ه‌ک ل�ه‌الی�ه‌ن‬ ‫س��اڵ دره‌ن��گ ک �ه‌وت‪ ،‬له‌ م��اوه‌ی سێ ک�����ورده‌وه‌ زۆر گ��رن��گ�ه‌‪ ،‬ده‌ب���ێ ک��ورد‬ ‫پێداگری بکه‌ن له‌سه‌ر ئ �ه‌وه‌ی که‌ له‌‬ ‫ساڵدا هه‌زاران کچ خه‌ته‌نه‌ کران‪.‬‬ ‫تۆماس ڤان ده‌ر ئوسته‌ن له‌ الیه‌کى تره‌وه‌ روی کرده‌ییدا جێبه‌جێ بکرێ‪.‬‬ ‫ب��اس ل �ه‌وه‌ ده‌ک��ات که‌ ترسیان له‌وه‌یه‌ وتیشی له‌ ساڵی (‪)2008‬دا به‌ پێی‬ ‫یاساکه‌ ته‌نیا له‌سه‌ر کاغه‌ز بمێنێ و لێکۆڵینه‌وه‌یه‌کی رێکخراوی وادی له‌‬ ‫له‌ کرده‌ییدا کاری پێ نه‌کرێ‪ ،‬چونکه‌ سلێمانی و گه‌رمیان رێ��ژه‌ی خه‌ته‌نه‌‬ ‫ئێمه‌ پێشتر بینمان ک ‌ه یاسای کوشتن ب ‌ه له‌سه‌دا (‪ )66‬ب��وو‪ ،‬له‌ هه‌ندێ هه‌رێم‬ ‫ناو ناموسه‌وه‌ قه‌ده‌غه‌کرا‪ ،‬به‌اڵم مخابن له‌سه‌دا (‪ ،)100‬وه‌ک نمونه‌ له‌ رانیه‌‬ ‫و ق �ه‌الدزێ و ناوچه‌ى پشده‌ر خه‌ته‌نه‌‬ ‫کرده‌یی نه‌کرا‪.‬‬ ‫ت��ۆم��اس ڤ���ان ده‌ر ئ��وس��ت �ه‌ن وت��ی��ش��ی‪ :‬کردنی کچان زۆره‌ و له‌ سلێمانی و‬

‫‪n‬‬

‫هه‌ولێریش ئه‌و رێژه‌یه‌ که‌م نیه‌‪.‬‬ ‫له‌ باکورى کوردستانیش هه‌ڵمه‌تی ژنانی‬ ‫کورد له‌ دژی کوشتن‪ ،‬ده‌ستهاویشتن‪،‬‬ ‫ده‌س��ت��درێ��ژی‪ ،‬ن��اڕه‌وای��ی و ب��ێ ئیراده‌‬ ‫کردن (‪ )4‬ساڵه‌ چاالکانه‌ به‌رده‌وامه‌‪.‬‬ ‫دوایین جار له‌ هه‌شتی م��ارس رۆژی‬ ‫جیهانی ژنان هه‌ڵمه‌تی نا بۆ قرکردنی‬ ‫ژنان ده‌ستی پێکرد‪.‬‬ ‫فیگه‌ن ئاراس چاالکوانى بواری ژنان‬ ‫و ئه‌ندامی بزوتنه‌وه‌ی ژنانی ئ��ازادی‬ ‫و دی��م��وک��رات��ی ک��وردس��ت��ان��ى ب��اک��ور‬

‫‪130‬ملیۆن ژن خه‌ته‌ن ‌ه کراون فۆتۆ‪ /‬ئینته‌رنێت‬

‫ده‌ڵێت‪ :‬نابینه‌ ناموسی که‌س ناموسمان‬ ‫ئازادیمانه‌‪ ،‬کلتوری ده‌ستدرێژی تێک‬ ‫ده‌شکێنین‪ ،‬کۆمه‌ڵگه‌ی ئ���ازاد ئ��اوا‬ ‫ده‌که‌ین‪ .‬پێیوایه‌ هه‌رچه‌ند ژنان خۆیان‬ ‫رێکخراوه‌ بکه‌ن و تێکۆشان له‌ دژی‬ ‫پێشێلکردنی مافه‌کانیان بکه‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌هه‌مانکاتدا ژنانێک هه‌ن که‌ لێیان‬ ‫ده‌درێ‪ ،‬ناڕه‌وایی پێ ده‌کرێ‪ ،‬ره‌نجیان‬ ‫ده‌خ���ورێ و ه�ه‌ڕه‌ش�ه‌ی کوشتنیان لێ‬ ‫ده‌کرێ له‌ الیه‌ن پۆلیس و سه‌ربازانه‌وه‌‬ ‫و ده‌سه‌اڵتی دادی��ش ئه‌وانه‌ ده‌پارێزێ‪.‬‬ ‫ه �ه‌ن��دێ ل � ‌ه ژن��ان��ی��ش ن��اچ��ار ده‌ک��رێ��ن‬ ‫کۆتایی به‌ ژیانیان بهێنن‪.‬‬ ‫ب���ه‌ پ��ێ��ی ئ���ام���اری ف���ه‌رم���ی رۆژێ‬ ‫ن���زی���ک���ه‌ی س���ێ ژن ده‌ک����وژرێ����ن له‌‬ ‫تورکیا ئه‌و چاالکوانه‌ وتی‪ :‬له‌ دوای‬ ‫ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن��ی (‪)12‬ى ح���وزه‌ی���ران���ه‌وه‌‪،‬‬ ‫ن��اوه‌رۆک��ی هه‌ڵمه‌تێکمان راگه‌یه‌ند و‬ ‫ب �ه‌و هه‌ڵمه‌ته‌ ته‌نیا ل�ه‌ دژی کوشتن‬ ‫نا‪ ،‬به‌ڵکو له‌ دژی قڕکرنی کلتوری‪،‬‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تی‪ ،‬ئابوری‪ ،‬سیاسی و‪،...‬‬ ‫هه‌موو بواره‌کانی تر تێده‌کۆشین و بۆ‬ ‫م��اوه‌ی چ��وار ساڵیشه‌ هه‌ڵمه‌تی ئێمه‌‬ ‫ناموسی که‌س نین ناموسمان ئازادیمانه‌‬ ‫هه‌ڵمه‌تیان به‌ڕێوه‌برد‪ ،‬ب�ه‌و هه‌ڵمه‌ته‌ش‬ ‫ژن��ان داکۆکیان له‌ ئ��ی��راده‌‪ ،‬ناسنامه‌‪،‬‬ ‫جه‌سته‌ و به‌هاکانی خۆیان و کۆمه‌ڵگه‌‬ ‫کرد‪.‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ش���ی وت ک���ه‌ ب���ه‌ه���ۆی ئ����ه‌وه‌ی‬ ‫هه‌ڵوێستی س �ه‌رده‌س��ت��ی پ��ی��اوس��االری‬ ‫ب���ه‌رده‌وام���ه‌‪ ،‬پێشێلکاری‪ ،‬ق��ڕک��ردن‪،‬‬ ‫هێرش له‌ دژی ژنان به‌رده‌وامن‪ ،‬رۆژانه‌‬ ‫سێ ژن به‌الیه‌نی که‌مه‌وه‌ ده‌کوژرێن‬ ‫و ت��اوان��ب��اران��ی��ش ل��ه‌ الی����ه‌ن دادگ����اوه‌‬ ‫ده‌پارێزرێن‪.‬‬ ‫ئه‌وان ده‌یانه‌وێ به‌و هه‌ڵمه‌ته‌ په‌رده‌ له‌سه‌ر‬ ‫چه‌مک و زهنیه‌تی (‪)5‬هه‌زار ساڵه‌ى‬ ‫پیاوساالری هه‌ڵده‌نه‌وه‌‪ ،‬له‌ سه‌ر روی زه‌ى‬ ‫(‪ )130‬ملیۆن ژن خه‌ته‌نه‌ کراون رۆژانه‌‬ ‫(‪ )500‬منداڵ له‌ کاتی له‌دایکبوندا‬ ‫ژیانیان له‌ده‌ست ده‌ده‌ن‪.‬‬


‫نا ئومێدى گه‌نجان به‌ره‌و سه‌رخۆشى ده‌بات‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫کارزان تاریق‬ ‫ب ‌ه مه‌به‌ستى وه‌رگرتنی زانیاری‬ ‫له‌سه‌ر هۆکارى مه‌ینۆشى گه‌نجان‬ ‫راى کۆمه‌ڵێک گه‌نج که‌ زۆربه‌یان‬ ‫باس له‌ بێ‌هیوایى و بێکارى ده‌که‌ن‬ ‫وه‌رگ���ی���راو ‌ه و کۆمه‌ڵناسێکیش‬ ‫پێیوایه‌ خۆسه‌رخۆشکردنى گه‌نجان‬ ‫هه‌مان هه‌اڵتن ‌ه ل ‌ه واقیع‪.‬‬

‫هه‌رێمى کوردستان ئه‌و شوێنه‌یه‌ که‌ ساڵ‬ ‫‌ب ‌ه س��اڵ رێ��ژه‌ى مه‌یخۆر و دوکانه‌کانى‬ ‫مه‌یفرۆشى تیایدا به‌ره‌و زیادبوون ده���چێت‪،‬‬ ‫ش��ارى سلێمانیش یه‌کێک له‌و شارانه‌ی ‌ه‬ ‫رێ��ژه‌ی�ه‌ک��ى زۆر م �ه‌ى تێدا ده‌خ��ورێ��ت �ه‌وه‌‪،‬‬ ‫شوێنه‌کانى م�ه‌ی��خ��واردن�ه‌وه‌ش بریتین ل ‌ه‬ ‫سه‌رچنار و ئه‌زمه‌ڕ و چه‌قچه‌ق‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫به‌شێکى زۆریش ل ‌ه باڕه‌کان ک ‌ه به‌ پانتایى‬ ‫شاره‌که‌دا باڵو بونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫رۆژى هه‌ینى سه‌ردانى چه‌قچه‌قمان کرد ک ‌ه‬ ‫ب ‌ه درێژایى شۆشته‌ک ‌ه و ده‌وروبه‌رى گه‌نج‬ ‫کۆمه‌ ‌ڵ کۆمه‌ڵ خه‌ریکى خ��واردن �ه‌وه‌ى‬ ‫م�ه‌ى ب��وون ل ‌ه چه‌ند گه‌نجێکمان پرسى‬ ‫بۆچى له‌م سه‌ر شه‌قام ‌ه مه‌ى ده‌خۆنه‌و‌ه‬ ‫گه‌نجێکى (‪ )24‬ساڵ‪ ،‬له‌مباره‌یه‌وه‌ وتى‪:‬‬ ‫بۆ من هیچ جیاوازى نییه‌‪ ،‬لێره‌ بێت یان ل ‌ه‬ ‫شوێنێکیتر من هه‌ر خۆم سه‌رخۆش ده‌که‌م‪.‬‬ ‫چه‌قچه‌ق ئ�ه‌و شوێنه‌ی ‌ه ک ‌ه گه‌نجان بۆ‬ ‫خ��ۆی��ان م �ه‌ى ده‌ک���ڕن و پ���اره‌ى ب��اڕ ن��اده‌ن‬ ‫ت��ا ه�ه‌رزان��ت��ر ت���ه‌واو ب��ێ��ت‪ .‬هێمن له‌گه‌ڵ‬ ‫کۆمه‌ڵێک گه‌نج دانیشتبوو وتى‪ :‬لێره‌ بۆ‬ ‫ئێمه‌ ه�ه‌رزان ته‌واو ده‌بێت و خۆمان شتى‬ ‫خۆمان دێنین‪ ،‬پاره‌ى باڕمان نییه‌‪.‬‬ ‫ی�ه‌ک��ێ��ک ل � ‌ه گ �ه‌ن��ج �ه‌ک��ان ک � ‌ه ته‌مه‌نى‬ ‫(‪ )22‬ساڵ بوو له‌ ته‌نیشت شۆسته‌یه‌ک‬ ‫دانیشتبوو تۆزى ئه‌و سه‌یارانه‌ى ک ‌ه له‌و‬ ‫شه‌قامه‌و‌ه تێده‌په‌ڕین ده‌چ��وو به‌سه‌ریاندا‪،‬‬ ‫ئاماژه‌ى به‌و‌ه کرد که‌ زۆرب�ه‌ى شه‌وه‌کان‬

‫دێت ‌ه چه‌قچه‌ق و کاته‌کانى به‌خواردنه‌وه‌ى‬ ‫مه‌ى به‌سه‌ر ده‌بات‪ .‬ئه‌و گه‌نجه‌ وتیشى‪ :‬ب ‌ه‬ ‫هۆى ئه‌و جیاوازیه‌ى ل ‌ه نێوان گه‌نجان هه‌ی ‌ه‬ ‫دڵمان ته‌نگ ده‌بێت ک ‌ه ناتوانین بگه‌ین ‌ه‬ ‫ئاستى ئ���ه‌وان ل �ه‌ روى ئاستى ژیانمان‬ ‫نائومێد ده‌بین و هه‌رچه‌نده‌ش هه‌وڵ ده‌ده‌ین‬ ‫سودى نیه‌‪.‬‬ ‫به‌هۆى نه‌بونى کار و به‌رنامه‌یه‌کى گونجاو‬ ‫ل�ه‌الی�ه‌ن حکومه‌ته‌و‌ه گه‌نجان رووی���ان ل ‌ه‬ ‫مه‌ى کردوه‌‪.‬‬ ‫ده‌شتى گه‌نجێکى (‪ )25‬س��اڵ وت��ى‪ :‬ل ‌ه‬ ‫ب��ێ��زاری و بێکاریدا روو ل�ه‌ ئ �ه‌و شوێن ‌ه‬ ‫ده‌که‌م‪.‬‬ ‫رێبوار‪ )28( ،‬ساڵ وتى‪ :‬بۆ خۆشى خۆم‬ ‫مه‌ى ده‌خۆمه‌و‌ه و شوێنێک نییه‌‌ له‌م واڵت ‌ه‬ ‫خۆمى تیایدا ببینمه‌وه‌‪.‬‬ ‫هاوکار ک ‌ه ل ‌ه یه‌کێک له‌ گه‌ڕه‌که‌کانى‬ ‫ش��ارى سلێمانى ده‌ژى وت��ى‪ :‬زۆر بێزارم و‬ ‫ناتوانم ل ‌ه م��اڵ�ه‌و‌ه دانیشم زۆر هه‌وڵیش‬ ‫ده‌ده‌م ناگه‌م به‌ ئامانجه‌کانم‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫ئازاره‌کانم بیر بچێته‌و‌ه ل ‌ه بێزاریدا خۆم‬ ‫سه‌رخۆش ده‌که‌م‪.‬‬ ‫زۆرێک ل ‌ه گه‌نجه‌کان ئاماژه‌ به‌و‌ه ده‌که‌ن‬ ‫تا ئاگایان له‌ واقیع نه‌مێنێت په‌نا بۆ دنیاى‬ ‫خه‌یاڵ ده‌به‌ن‪ .‬ئاراس که‌ریم‪ ،‬له‌گه‌ڵ چه‌ند‬ ‫هاوڕێیه‌کیه‌و‌ه سێ ساڵ ‌ه مه‌ى ده‌خواته‌و‌ه‬ ‫و به‌ ده‌نگێکى خاو وتى‪ :‬نامه‌وێ ئاگام‬ ‫ل� ‌ه واق��ی��ع بێـت‪ .‬ه��ی��وام ب �ه‌م ژی��ان�ه‌ نییه‌‪،‬‬ ‫ه�ه‌رچ�ه‌ن��د‌ه ه �ه‌وڵ ب��ده‌ى س��ودى نییه‌‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫ژیانى خۆشمان دڵنیا نین‪.‬‬ ‫هه‌ندێک ل ‌ه گه‌نجه‌کان له‌ ژیانى واقیعى‬ ‫سه‌ریان س��وڕم��او‌ه و په‌نا بۆ م�ه‌ى ده‌ب�ه‌ن‬ ‫و زۆرب���ه‌ى ئ �ه‌و گه‌نجانه‌ش ل�ه‌ب�ه‌ر نرخى‬ ‫که‌مى ب ‌ه به‌راورد له‌گه‌ڵ مه‌یه‌کانیتر بیر‌ه‬ ‫ده‌خۆنه‌وه‌‪.‬‬ ‫دانا ره‌سوڵ‪ ،‬ته‌مه‌ن (‪ )23‬ساڵ ده‌رچووى‬ ‫زانکۆ ئێستا به‌هۆى که‌مى ده‌ره‌جه‌کانیه‌و‌ه‬ ‫دانه‌مه‌زراو‌ه و بێکاره‌ ده‌ڵێت ل ‌ه واقیعى ئه‌م‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪72‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/6/21 - 2011/9/12‬‬

‫کارا‬

‫‪ u‬رێبین ئه‌حمه‌د خدر ‪u‬‬

‫‪n‬‬

‫دوکانێکی مه‌یفرۆشی له‌ سه‌رچناری شاری سڵێمانی‬

‫ژیانه‌ تێناگه‌م و خۆم خه‌یاڵ ده‌ده‌م و زیاتر‬ ‫بیر‌ه ده‌خۆمه‌وه‌‪ ،‬چونک ‌ه هه‌رزانتر و باشتره‌‪.‬‬ ‫هاوکار گه‌نجکێى (‪ )25‬ساڵ ‌ه و وازى ل ‌ه‬ ‫مه‌یى هێناو‌ه ده‌ڵێت‪ :‬به‌پێى ئه‌زمونى ژیانم‬ ‫هه‌رکاتێک هه‌ستم به‌ بێ‌هیوایى و پوچى‬ ‫ک��ردو‌ه هه‌وڵم داوه‌ خ��ۆم سه‌رخۆش بکه‌م‬ ‫ته‌نانه‌ت بیرم ل ‌ه خۆکوشتنیش کردوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌ واقیعیش رازى نیم‪ ،‬به‌اڵم ب ‌ه ئیراده‌ى‬ ‫خۆم هه‌وڵى گۆڕینى ئه‌و واقیعه‌ ده‌ده‌م و‬ ‫خۆم ته‌سلیمى ئه‌و واقیعه‌ تاڵه‌ ناکه‌م و‬ ‫رووم ل ‌ه هه‌ر شتێک کرد بێ هیواى کردم‪،‬‬ ‫ئێستا ته‌نها هیوام به‌ خۆم هه‌یه‌‪.‬‬ ‫دانا عه‌زیز‪ ،‬خاوه‌نى یه‌کێک ل ‌ه دوکانه‌کانى‬

‫مه‌یفرۆشى رایده‌گه‌یه‌نێت‪ :‬زۆرب���ه‌ى ئه‌و‬ ‫گه‌نجانه‌ى ک ‌ه روده‌که‌ن ‌ه ئێره‌ ته‌مه‌نیان‬ ‫س�ه‌رووى (‪ )20‬ساڵ ‌ه و کوڕن بارودۆخی‬ ‫مادیان باش نی ‌ه و ئه‌و مه‌شروبانه‌ ده‌به‌ن ک ‌ه‬ ‫زۆر هه‌رزان ‌ه و زیاتر بیر‌ه ده‌به‌ن‪.‬‬ ‫ره‌ی���ان ع��وس��م��ان‪ ،‬ت��وێ��ژه‌رى کۆمه‌اڵیه‌تى‬ ‫س �ه‌ب��اره‌ت ب�ه‌ س�ه‌رخ��ۆش��ى گه‌نجان وت��ى‪:‬‬ ‫ئه‌م ‌ه په‌یوه‌ندى ب ‌ه بێزارى کۆمه‌ڵگاو‌ه هه‌ی ‌ه‬ ‫ئێم ‌ه گه‌نجێکى زۆرم��ان هه‌یه‌ و هه‌ست‬ ‫ده‌ک���ه‌ى بۆشاییه‌کى گ���ه‌وره‌ ل� ‌ه ژیانیدا‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬حکومه‌ت و ده‌سه‌اڵتیش ل ‌ه ئاستى‬ ‫پێداویستیه‌کاندا نیی ‌ه که‌ گه‌نجیش بێزار‬ ‫بوو په‌نا ده‌بات ‌ه به‌ر مه‌ى خواردنه‌و‌ه وه‌ک‬

‫فۆتۆ‪ :‬کارزان تاریق‬ ‫شتێکى کاتى بۆ ئه‌وه‌ى خۆى پێوه‌ سه‌رقاڵ‬ ‫بکات و ل ‌ه واقیع دوورى بخاته‌و‌ه که‌ ئه‌مه‌ش‬ ‫راکردنه‌ ل ‌ه واقیع و هه‌روه‌ها خوێک ‌ه که‌ ل ‌ه‬ ‫واڵتانى خۆرئاوا بۆمان ماوه‌ته‌و‌ه ک ‌ه ل ‌ه‬ ‫کلتورى ئه‌وان شتێکى رێگه‌ پێدراوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫خواردنه‌وه‌ ل ‌ه زۆر شت گه‌نج دورده‌خاته‌و‌ه‬ ‫له‌ پێش هه‌موویه‌و‌ه خۆکوشتن و چه‌ند‬ ‫شتێکى تریش‪ .‬ئه‌م کار‌ه خۆدزینه‌وه‌یه‌ ل ‌ه‬ ‫واقیع که‌ به‌هۆى ئ�ه‌م ک��اره‌وه‌ نه‌وه‌یه‌ک‬ ‫له‌ناو ده‌چێت و بوارى وزه‌ى کار و ئیشکردن‬ ‫و بوارى ئه‌قڵمان فراوانه‌‪ ،‬به‌اڵم حکومه‌ت‬ ‫ف���ه‌زاى نییه‌ ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ى ئ �ه‌و وزه‌ى گه‌نج‬ ‫بکه‌وێت ‌ه بوارى به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌‪.‬‬

‫ئاماده‌کار‬

‫گه‌الوێژ مێهفه‌ر‬ ‫ل���ه‌م س���ه‌رده‌م��� ‌ه وه‌رزش وه‌ک‬ ‫سه‌رنجراکێشى‬ ‫دی���ارده‌ی���ه‌ک���ى‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تى ل ‌ه نێو هه‌موو چین‬ ‫و توێژه‌کانى کۆمه‌ڵگا له‌ ئارادای ‌ه‬ ‫و ئ���ه‌م دی���ارده‌ی��� ‌ه ل�� ‌ه واڵت��ان��ى‬ ‫پێشکه‌وتوودا گرنگى تایبه‌تى پێ‬ ‫ده‌درێت‪ .‬په‌یامى وه‌رزش هه‌میش ‌ه‬ ‫رۆحى لێبوردن و پێکه‌وه‌ژیان بووه‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم ئێستا ل ‌ه ئه‌نجامى راپۆرتێکى‬ ‫مه‌یدانى له‌ شارى کۆیه‌دا هۆکارى‬ ‫نه‌بوونى رێکخراوى وه‌رزش��ى و‬ ‫یاریگاى تایبه‌ت به‌ پ��ه‌روه‌رده‌ى‬ ‫وه‌رزشى مێرمندااڵن و الوان ده‌ده‌ین ‌ه‬ ‫به‌ر تیشکى لێدوان و هه‌ڵسه‌نگاندن‪.‬‬

‫‪n‬‬

‫له‌ نه‌بونی یاریگادا حه‌ز و خولیای گه‌نجان بۆ وه‌رزش چی لێدێت؟‬

‫کۆی ‌ه که‌ بریتین ل ‌ه قوتابخانه‌ى په‌روه‌رده‌ى‬ ‫زان��ک��ۆى ک��ۆی�ه‌ن په‌یمانگاى پ����ه‌روه‌رده‌ى‬ ‫وه‌رزشى کۆیه‌‪ ،‬وه‌رزشى الوانى کۆیه‌‪ ،‬تیپ ‌ه‬ ‫میللیه‌کانى کۆیه‌ و یانه‌ى وه‌رزشى کۆی ‌ه‬ ‫ل ‌ه ده‌ورى یه‌ک کۆببنه‌وه‌ بۆ بنیادنانى‬ ‫ناوه‌ندێکى په‌روه‌رده‌ى وه‌رزشى‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها رۆژنامه‌نووس ره‌حیم ئه‌حمه‌دى ل ‌ه‬ ‫درێژه‌ى وته‌کانیدا بۆ (چه‌تر) وتى‪ :‬چه‌ندین‬ ‫ساڵ ‌ه واڵتانى عه‌ره‌بى ب ‌ه ملیۆنان دۆالر‬ ‫پ��اره‌ س �ه‌رف ده‌ک �ه‌ن بۆ ئ �ه‌وه‌ى رێژه‌یه‌کى‬ ‫زیاتر هانده‌ر به‌رنه‌ نێو یاریگاکان که‌چى‬ ‫تا ئێستاش سه‌رکه‌وتوو نه‌بوون‪ ،‬به‌اڵم ل ‌ه‬ ‫واڵت��ى ئێمه‌دا ح�ه‌ز و هیوایه‌تى وه‌رزش��ى‬ ‫به‌زۆرى هه‌ست پێ‌ده‌کرێت که‌چى به‌داخه‌و‌ه‬ ‫ئێم ‌ه ل ‌ه کوردستاندا خاوه‌ن پالنێکى زانستى‬ ‫و سه‌رده‌میانه‌ى پ���ه‌روه‌رده‌ى وه‌رزش��ى نین‬ ‫م �ه‌گ �ه‌ر ک �ه‌رت��ى ت��ای��ب�ه‌ت ب �ه‌ پشتگیرى‬ ‫حکومه‌ت به‌ بره‌ودانى پ �ه‌رورده‌ى وه‌رزشى‬ ‫ل ‌ه کوردستاندا وه‌کو ئامانجێک بکه‌ین ‌ه‬ ‫مه‌به‌ست و کارى بنه‌ڕه‌تى پێ بکه‌ین‪.‬‬ ‫د‪.‬س���ه‌ع���ی���د س���اڵ���ح راگ������رى م �ه‌ک��ت �ه‌ب��ى‬ ‫پ�����ه‌روه‌رده‌ى وه‌رزش����ى زان��ک��ۆى ک��ۆی� ‌ه ب ‌ه‬

‫‪9‬‬

‫پێستى گه‌نج و ته‌پڵى‬ ‫سه‌رمایه‌دارى‬

‫کێشه‌ى په‌روه‌رده‌ى وه‌رزشى ل ‌ه شارى کۆیه‌‬

‫دوی����ن م��ح �ه‌م �ه‌د ت �ه‌م �ه‌ن (‪ )9‬س���اڵ ب ‌ه‬ ‫نوێنه‌رایه‌تى هاوڕێکانى له‌ کۆاڵنه‌که‌دا‬ ‫وت��ى‪ :‬مندااڵنى هۆگرى وه‌رزش���ى شارى‬ ‫کۆیه‌‪ ،‬زۆر بێ ناز و فه‌رامۆش کراون‪.‬‬ ‫ب��وون��ى ن��اوه‌ن��دێ��ک��ى وه‌رزش����ى ت��ای��ب�ه‌ت ب ‌ه‬ ‫پ�����ه‌روه‌رده‌ى م��ن��دااڵن ل �ه‌ س��ن��وورى ش��ارى‬ ‫ک��ۆی �ه‌دا ب� ‌ه پێویست ده‌زان���م‪ ،‬ل� ‌ه پشووى‬ ‫هاویندا که‌ له‌ ماڵێین هیچ شوێنێک نی ‌ه‬ ‫جیا له‌ کۆاڵنه‌کان یارى تێدا بکه‌ین‪ ،‬بۆ‬ ‫خۆتان ده‌زانن ئه‌وه‌ش چه‌ند‌ه مه‌ترسى هه‌ی ‌ه‬ ‫له‌ سه‌ر ژیانمان‪ ،‬ب�ه‌اڵم چونکه‌ حه‌زمان‬ ‫ل�ه‌ وه‌رزش��� ‌ه بۆیه‌ ل�ه‌ کۆاڵنه‌کاندا ی��ارى‬ ‫ده‌ک �ه‌ی��ن‪ .‬ه��ی��وادارم به‌رپرسانى وه‌رزش��ى‬ ‫شارى کۆی ‌ه وه‌ک پێویست ئاوڕ ل ‌ه حه‌ز‬ ‫و هیوایه‌ته‌ وه‌رزشیه‌کانى الوان و مندااڵنى‬ ‫کۆیه‌ بده‌نه‌وه‌‪ ،‬وه‌ک خۆم حه‌زم له‌ تۆپى‬ ‫باله‌یه‌‪.‬‬ ‫ره‌حیم ئه‌حمه‌دى‪ ،‬رۆژنامه‌نووسى وه‌رزشى‬ ‫ل��ه‌م��ب��اره‌وه‌ ده‌ڵ���ێ���ت‪ :‬ب�ه‌ش��ێ��ک��ى س �ه‌ره‌ک��ى‬ ‫حه‌شیمه‌تى ش��ارى کۆی ‌ه ل ‌ه مێرمندااڵن‬ ‫و الوان��ى هۆگرى وه‌رزش پێک دێت‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫هه‌موو کۆاڵن و شه‌قامه‌کانى ئه‌و شاره‌دا‬ ‫مێرمندااڵن و الوان ب ‌ه ی��ارى تۆپى پێو‌ه‬ ‫خه‌ریکن‪ ،‬به‌اڵم به‌داخه‌وه‌ قوتابخانه‌یه‌کى‬ ‫تایبه‌ت به‌ په‌روه‌رده‌ى تۆپى پێ یاخود بوار‌ه‬ ‫وه‌رزشیه‌کانى دیکه‌ له‌و شاره‌دا بوونى نیی ‌ه‬ ‫که‌ ئه‌رکى راهێنانى م��ن��دااڵن و الوان��ى‬ ‫خولیاى وه‌رزش ل� ‌ه خ��ۆ بگرێت‪ .‬ره‌حیم‬ ‫ئه‌حمه‌دى ئه‌وه‌شى باس کرد که‌ به‌ پێویستى‬ ‫ده‌زانم هه‌موو رێکخراوه‌ وه‌رزشیه‌کانى شارى‬

‫گه‌نجان‬

‫(چه‌تر)ى راگه‌یاند‪ :‬نه‌بوونى ستافێکى م��ام��ۆس��ت��ا ن���ه‌ب���ه‌ز ع����ه‌ب����دواڵ ف���ه‌ت���اح‪،‬‬ ‫ئه‌کادیمى ک ‌ه وه‌اڵمده‌رى حه‌ز و هیوایه‌ت ‌ه مامۆستاى مه‌کته‌بى پ �ه‌روه‌رده‌ى وه‌رزشى‬ ‫وه‌رزشیه‌کانى مندااڵن و الوان بێت به‌داخه‌و‌ه زان��ک��ۆى ک��ۆی� ‌ه س��ه‌ب��اره‌ت ب��ه‌و کێشه‌ی ‌ه‬ ‫تا ئێستا هیچ الیه‌نێک ل ‌ه شارى کۆیه‌دا بۆ (چ�ه‌ت��ر)‪ ،‬وت��ى‪ :‬له‌ ئێستادا ل ‌ه شارى‬ ‫به‌دواداچوونى بۆ بنیادنانى ناوه‌ندى وه‌رزشى ک��ۆی�ه‌ مه‌کته‌بى پ�����ه‌روه‌رده‌ى وه‌رزش���ى و‬ ‫تایبه‌تى م��ن��دااڵن و الوان بۆ پ���ه‌روه‌رده‌ى په‌یمانگاى پ����ه‌روه‌رده‌ى وه‌رزش��ی��م��ان هه‌ی ‌ه‬ ‫سه‌رده‌میان ‌ه نه‌کردوه‌ و هه‌روه‌ها نه‌بوونى و سااڵنه‌ رێژه‌یه‌کى به‌رچاو ل ‌ه قۆناغى‬ ‫به‌رنامه‌یه‌کى دی��ار و په‌یوه‌ندى ل ‌ه نێوان ی�ه‌ک�ه‌م وه‌ک خوێندکار وه‌رده‌گ��ی��رێ��ن و‬ ‫ناوه‌نده‌ وه‌رزشیه‌کاندا‪ ،‬نه‌بوونى یاریگاى کۆمه‌ڵێکیش وه‌ک مامۆستا ک ‌ه قۆناغى‬ ‫زانستیان ت�ه‌واو ک��ردو‌ه ده‌ست به‌کارده‌بن‪،‬‬ ‫تایبه‌ت ب ‌ه په‌روه‌رده‌ى وه‌رزشى مندااڵن‪.‬‬ ‫به‌هات عه‌بدولره‌زاق سه‌عید‪ ،‬یاریده‌ده‌رى به‌اڵم به‌هۆى نه‌بوونى ناوه‌ندێکى تایبه‌ت‬ ‫م��ام��ۆس��ت��ا ل � ‌ه خ��وێ��ن��دن��گ�ه‌ى پ�����ه‌روه‌رده‌ى ب� ‌ه پ����ه‌روه‌رده‌ى وه‌رزش���ى م��ن��دااڵن و الوان‬ ‫وه‌رزشى زانکۆى کۆی ‌ه وتى‪ :‬بۆ بنیادنانى و ه �ه‌روه‌ه��ا نه‌بوونى چه‌ند یاریگایه‌کى‬ ‫ه �ه‌ر بوارێکى وه‌رزش���ى س�ه‌ره‌ت��ا پێویست ‌ه وه‌اڵم���ده‌ر ده‌بینین م��ن��دااڵن له‌ ک��ۆاڵن و‬ ‫کلتورێکى تایبه‌ت به‌و بوار‌ه وه‌رزشیی ‌ه بنیاد شه‌قامه‌ ق�ه‌ره‌ب��اڵ��غ�ه‌ک��ان��دا ی���ارى ده‌ک���ه‌ن‪.‬‬ ‫بنێین بۆ نمونه‌‪ :‬م��اده‌‪ ،‬زانست‪ ،‬یاریگا‪ ،‬مامۆستا ن�ه‌ب�ه‌ز ل� ‌ه درێ���ژه‌ى قسه‌کانیدا‬ ‫ک�ه‌ره‌س��ت�ه‌ى س�ه‌ره‌ت��ای��ی‪ ،‬هێزى م��رۆی��ى و باسى ل �ه‌و‌ه ک��رد ک ‌ه زۆرب �ه‌ى وه‌رزش��ک��ار‌ه‬ ‫راگ �ه‌ی��ان��دن و دروس��ت��ک��ردن��ى ناوه‌ندێکى پیشه‌گه‌ره‌کانى دن��ی��ا ه �ه‌ر ل � ‌ه ن��اوه‌ن��د و‬ ‫وه‌رزشى به‌ هاوکارى سه‌رجه‌م ناوه‌نده‌کانى قوتابخان ‌ه وه‌رزش��ی �ه‌ک��ان��دا س �ه‌ره �ه‌ڵ��ده‌ده‌ن‬ ‫وه‌رزش��ى ش��ارى کۆی ‌ه له‌م س�ه‌رده‌م�ه‌دا بۆ و پ��اش��ان ده‌ب��ن ب� ‌ه ئه‌ستێره‌ م��ن سوپاسى‬ ‫پ����ه‌روه‌رده‌ى وه‌رزش���ى م��ن��دااڵن و الوان ب ‌ه وه‌رزش���ى الوان���ى ک��ۆی� ‌ه ده‌ک���ه‌م‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫سااڵنه‌ رێژه‌یه‌ک له‌ مندااڵن و الوان ل ‌ه‬ ‫پێویست ده‌زانم‪.‬‬

‫فۆتۆ‪ :‬ئینته‌رنێت‬ ‫نێو تیپه‌کانى خۆیاندا له‌ خۆده‌گرن‪.‬‬ ‫ت��وان��ا ش��اک��ر ی����اری����ده‌ده‌رى راه��ێ��ن �ه‌ر ل ‌ه‬ ‫مه‌کته‌بى پ�����ه‌روه‌رده‌ى وه‌رزش���ى زان��ک��ۆى‬ ‫ک��ۆی �ه‌ وت���ى‪ :‬ب���ه‌داخ���ه‌و‌ه ت��ا ئێستاش ل ‌ه‬ ‫ش��ارى کۆیه‌ ب ‌ه تایبه‌تى له‌ کاتى پشوى‬ ‫هاویندا هیچ ناوه‌ندێکى وه‌رزشى خۆى ب ‌ه‬ ‫خاوه‌نى مندااڵن و الوانى هۆگرى وه‌رزش‬ ‫نازانێت بۆیه‌ بوونى ناوه‌ندێکى تایبه‌ت ل ‌ه‬ ‫په‌روه‌رده‌ى وه‌رزشى مندااڵن ب ‌ه پێویستیه‌کى‬ ‫سه‌رده‌میان ‌ه ده‌زانم‪.‬‬ ‫ب � ‌ه م�ه‌ب�ه‌س��ت��ى رێ��گ��اچ��ار‌ه ئ����اواره‌ سابیر‬ ‫یاریده‌ده‌رى راهێنه‌ر له‌ خوێندنگه‌ى په‌روه‌رده‌ى‬ ‫وه‌رزشى زانکۆى کۆیه‌ بۆ (چه‌تر) وتى‪:‬‬ ‫ب� ‌ه باشى ده‌زان���م س�ه‌رج�ه‌م مامۆستایانى‬ ‫بوارى وه‌رزش و ناوه‌نده‌ وه‌رزشیه‌کانى شارى‬ ‫کۆیه‌ ب ‌ه پێکهێنانى کۆنفرانسێکى هاوبه‌ش‬ ‫رێگ ‌ه چ��اره‌ی�ه‌ک بۆ پ���ه‌روه‌رده‌ى وه‌رزش��ى‬ ‫مندااڵن و الوانى شاره‌که‌مان بدۆزنه‌وه‌ و‬ ‫به‌ دیاریکردنى پرۆگرامێکى شیاو ئه‌رکى‬ ‫خۆمان ل ‌ه هه‌مبه‌ر ئه‌و توێژه‌ ل ‌ه ماوه‌ى ئه‌و‬ ‫ساڵه‌دا بزانین‪.‬‬

‫پێموای‌ه هیچ تاعوونێک وه‌ک سه‌رمایه‌دارى‬ ‫تا ئێستا زه‌وى وێران نه‌کردوه‌‪ ،‬تاعوونێک که‌‬ ‫ل‌ه به‌رگى جیاواز جیاوازدا خۆى ده‌نووینێت‪،‬‬ ‫ده‌ک�����رێ بیچوێنین ب���ه‌و ت��ارم��ای��ی �ه‌ى له‌‬ ‫چیرۆکێکى ترسناکى «ئاالن پۆ»دا هه‌یه‌‪..‬‬ ‫دواى ئ�ه‌وه‌ى زۆر ل‌ه خه‌ڵکه‌ک‌ه ده‌ک��وژێ –‬ ‫ده‌یبینن ل‌ه ژێر به‌رگى تارماییه‌که‌دا هیچ‬ ‫شتێک نییه‌‪.‬‬ ‫نه‌بوونى هیچ شتێک له‌ژێر به‌رگه‌که‌دا‪،‬‬ ‫بوونى هێزێکى ش��اراوه‌ى وێرانکردن‌ه ک‌ه له‌‬ ‫ئێستادا سه‌رمایه‌دارى ب‌ه به‌رگى ئاڵ و وااڵ و‬ ‫فریوده‌ره‌و‌ه ئه‌م کار‌ه ده‌کات‪ .‬بۆیه‌ش ناکرێ له‌‬ ‫زارکێکى بچکۆله‌دا ل‌ه سه‌رمایه‌دارى بڕوانین‪.‬‬ ‫سه‌رمایه‌دارى وه‌ک ئه‌و ئه‌ژدیها ئه‌فسانه‌ییانه‌‬ ‫وای���‌ه ک�‌ه ل�‌ه حیکایه‌ته‌کاندا چ��ل س �ه‌ر و‬ ‫زیاتریشیان هه‌یه‌‪ ،‬بوونى وه‌ها شێوه‌یه‌کیش له‌‬ ‫کۆمه‌ڵگادا به‌و جۆر‌ه ترسناک‌ه ک‌ه ده‌چێته‌‬ ‫ناو ره‌گ و ناواخنى سیستمه‌که‌‪ ،‬له‌وێشدا‬ ‫پێش هه‌موو شتێک په‌المارى به‌ش و خانه‌‬ ‫زیندوه‌کان ده‌دات و بۆ مه‌به‌ست و به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫خۆى به‌کاریان ده‌هێنێت‪.‬‬ ‫ئاشکرای‌ه ئ �ه‌و ب �ه‌ش و خ��ان�‌ه زی��ن��دوان�‌ه له‌‬ ‫کۆمه‌ڵگادا گه‌نجانن‪ ،‬گه‌نج زه‌ویێک‌ه ل‌ه وز‌ه و‬ ‫تاس‌ه بۆ جۆره‌ها بینین و خه‌ون‪ .‬سه‌رمایه‌دارى‬ ‫کار له‌سه‌ر ئه‌و وزه‌ی‌ه ده‌کات و کردوشیه‌تى‪،‬‬ ‫رۆژبه‌رۆژیش ئه‌م وز‌ه ده‌خات‌ه خزمه‌تى خۆیه‌وه‌‪،‬‬ ‫وزه‌یه‌ک له‌برى ئه‌وه‌ى ژیان به‌رهه‌م بێنێت‪ ،‬ژیان‬ ‫ل‌ه رووبه‌رێکى ته‌سکى قازانج خوازیدا قه‌تیس‬ ‫ده‌کات‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌تا ئه‌م په‌لوپۆ هاوشتنه‌ى سه‌رمایه‌دارى‬ ‫قوربانى یه‌که‌میش گه‌نجانن ک‌ه به‌شى زۆریان‬ ‫که‌وتوونه‌ت‌ه ژێر چه‌پۆکه‌کانى ئه‌و ئه‌ژدیهایه‌‪.‬‬ ‫س �ه‌رم��ای �ه‌دار و ده‌س �ه‌اڵت��خ��وازان ل�‌ه پێستى‬ ‫گه‌نج ته‌پڵى س�ه‌رم��ای�ه‌دارى دروس��ت ده‌ک�ه‌ن‬ ‫و ته‌پڵه‌که‌ش ه�ه‌ر به‌گه‌نجه‌ک‌ه ل��ێ��ده‌ده‌ن –‬ ‫گه‌نجانى سه‌رگه‌ردان و گه‌نجانى به‌ر گه‌رما‬ ‫و کارکه‌ران و گه‌نجانى ناو ده‌زگ��ا و ماڵه‌‬ ‫داخراوه‌کان‪ ،‬هه‌موویان ل‌ه سیستمى داڕزاو به‌‬ ‫قازانج ویستى و خه‌ونکوژى سه‌رمایه‌داریدا‬ ‫نقووم بوون‪.‬‬ ‫گه‌نجانى ناو بازاڕه‌کان و سیتى و مۆڵه‌کان‬ ‫– ئه‌وانه‌ى شه‌و و رۆژی��ان نیی‌ه و ره‌نجییان‬ ‫ده‌خرێت‌ه خزمه‌تى ئه‌ژدیهایه‌کى چل سه‌ر‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وه‌ن��د‌ه س �ه‌رق��اڵ ده‌ک��رێ��ن ب�‌ه ک��ارک��ردن�ه‌وه‌‬ ‫ناپڕژێن‌ه سه‌ر ئه‌وه‌ى بیر ل‌ه ژیان بکه‌نه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫دوبار‌ه له‌سه‌ر هێڵ‌ه ته‌قلیدیه‌ک‌ه ژیان تێده‌په‌ڕێنن‬ ‫و ه�ه‌ڵ��وه‌داى ئ �ه‌وه‌ن هه‌رچى زووت��ر‌ه پ��ار‌ه کۆ‬ ‫بکه‌نه‌و‌ه بۆ ژنهێنان (ژنهێنان ده‌سته‌واژه‌یه‌کى‬ ‫پیاوساالرانه‌ى – سه‌رمایه‌خوازیی‌ه – ژن‬ ‫ده‌نرخێنێ و ده‌یخات‌ه رێ��زى که‌لوپه‌له‌و‌ه و‬ ‫ده‌شیگوازێته‌وه‌) ئه‌م پ��اره‌ى بۆ زه‌واج کۆى‬ ‫ده‌ک��ات �ه‌و‌ه دوب���ار‌ه ل�‌ه چه‌ندین مسقاڵ زێر‬ ‫به‌هه‌ده‌رى ده‌دا و بازاڕى زێر و سه‌رمایه‌دارى‬ ‫پێ خۆش ده‌ک��ا – بێ ئاگا ل�ه‌وه‌ى ئه‌وه‌ش‬ ‫سه‌رێکى ترى ئه‌ژدیهاکه‌یه‌‪.‬‬ ‫گه‌نجان یه‌که‌مین ئامانجى سه‌رمایه‌دارى و‬ ‫ده‌سه‌اڵتداریین – بۆ ئه‌وه‌ى بکرێن‌ه ئامرازى‬ ‫ئه‌م تاعوون‌ه سامناکه‌‪ ،‬تا پێستى گه‌نج بۆ‬ ‫خزمه‌تکردنى س�ه‌رم��ای�ه‌دارى زیاتر بسوتێ‬ ‫ده‌نگى ته‌پڵى سه‌رمایه‌دارى به‌رزتر ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌رکى گه‌نجان بۆ ش��ۆڕش و یاخیبوون له‌‬ ‫دژى ئه‌م سیستم‌ه هاوشێوه‌ى ئه‌و ئه‌رک‌ه ده‌بینم‬ ‫ک‌ه ل‌ه حیکایه‌ت‌ه کوردییه‌کان پاڵه‌وانه‌کان‬ ‫(بۆ نمون‌ه ئه‌حمه‌دى پاڵه‌وان) به‌ره‌نگارى دێو‬ ‫ده‌بێته‌و‌ه و ئاو دووبار‌ه بۆ گونده‌ک‌ه ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ل‌ه ئێستاشدا سه‌رمایه‌دارى ئاوى ژیانى له‌سه‌ر‬ ‫کۆمه‌ڵگا بڕیو‌ه – ئه‌وانه‌ى ده‌بێت به‌گژ ئه‌و‬ ‫ئه‌ژدیهایه‌دا بچنه‌و‌ه ب‌ه پله‌ى یه‌که‌م گه‌نجانن‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش ئ �ه‌و کات‌ه رووده‌دات ک‌ه گه‌نجان‬ ‫یاخیبن له‌و ژیان‌ه داڕم��اوه‌ى سه‌رمایه‌دارى‪،‬‬ ‫یاخیبوون ل‌ه ژیانى بێ به‌هاکردنى مرۆڤ‬ ‫ب‌ه زێڕ و زیو‪ ،‬خۆ کردن ب‌ه ریکالم بۆ بره‌ودان‬ ‫ب‌ه کااڵکان‪ ،‬یاخیبوون ل‌ه ده‌نگى ته‌پڵى‬

‫سه‌رمایه‌دارى‪ ،‬یاخیبوون له‌و کاغه‌ز و‬ ‫فۆرمانه‌ى هاوشێوه‌ى په‌یامى ئیالهى له‌‬ ‫الی �ه‌ن ده‌وڵ �ه‌ت �ه‌و‌ه بۆ گه‌نجان ده‌نێردرێن‬ ‫(فۆرم و کاغه‌زێک ک‌ه په‌یامى ئه‌وه‌یان‬ ‫پێی‌ه ب�‌ه گه‌نج بڵێن م��ردن و ژینى تۆ‬ ‫به‌ده‌ست ئێمه‌یه‌) یاخیبوون بۆ ئه‌وه‌ى ئاوى‬ ‫ژیان بگه‌ڕێته‌وه‌‪...‬یاخیبوون‪...‬ن‪...‬‬


‫هونه‌ر و وێژه‌‬

‫کۆچیدا ده‌ڕوات‬

‫رن و قه‌ت ل ‌ه بیر ناچنه‌وه‌»‬

‫هه‌بووه‌ که‌س ناتوانێت گۆرانیه‌کانی‬ ‫بڵێته‌وه‌‪ .‬زاهیر جه‌الل‪ ،‬به‌ (چه‌تر)ی‬ ‫وت «ئه‌و گۆرانیانه‌ى که‌ مه‌رزیی ‌ه‬ ‫تۆماریکردوون نه‌مرن و هه‌میشه‌ ل ‌ه‬

‫ناو ویژدان و مێشکمان ده‌مێنێته‌وه‌‪،‬‬ ‫یه‌کێکه‌ ل��ه‌و ه��ون �ه‌رم �ه‌ن��دان �ه‌ى ک ‌ه‬ ‫شوێن په‌نچه‌ى به‌ هونه‌رى کوردیه‌و‌ه‬ ‫دی���اره‌‪ ،‬ئ �ه‌م ڕێ��ب��ازێ��ک��ى ت��ای��ب�ه‌ت ب ‌ه‬

‫خ��ۆى ل�ه‌ ه��ون�ه‌رى ک��وردی��دا هه‌بوو‪،‬‬ ‫بۆیه‌ گۆرانییه‌کانى نه‌مرن و قه‌ت‬ ‫له‌ بیر ناچنه‌وه‌‪ ،‬خزمه‌تێکى گه‌وره‌ى‬ ‫به‌ هونه‌رى کوردى کردووه‌ و جێگه‌ى‬ ‫دیاره‌‪ ،‬مردنیشى که‌لێنێکى گه‌وره‌ى‬ ‫کرده‌ هونه‌رى کوردییه‌وه‌»‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و ه��ون �ه‌رم �ه‌ن��ده‌ م �ه‌رزی��ی �ه‌ ته‌نها‬ ‫وه‌ک ه��ون �ه‌رم �ه‌ن��دێ��ک ناناسێنێت‬ ‫به‌ڵکو وه‌ک ژنێکى شۆرشگێڕ به‌رز‬ ‫ده‌ینرخێنێت وتیشی «به‌شێکى ژیانی‬ ‫له‌ شاخ بووه‌‪ ،‬وه‌ک پێشمه‌رگه‌یه‌کى‬ ‫ژن خزمه‌تى نه‌ته‌وه‌که‌ى کردووه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ش��ان به‌ شانى پێشمه‌رگه‌کانیتر ل ‌ه‬ ‫پ��ێ��ش�ه‌وه‌ى خه‌باتى ڕزگ���ارى خ��وازى‬ ‫گ�ه‌ل�ه‌ک�ه‌م��ان ب���ووه‌» زاه��ی��ر له‌سه‌ر‬ ‫که‌سایه‌تى م�ه‌رزی�ه‌ قسه‌ ده‌ک��ات و‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬له‌ سیفه‌ته‌ جوانه‌کانى مه‌رزیی ‌ه‬ ‫ئ���ه‌وه‌ ب���ووه‌ ژنێکى س���اده‌ و ساکار‬ ‫ب��ووه‌ ڕێ��زى ه�ه‌م��وو که‌سێکى الب��وو‬ ‫هه‌موو خه‌ڵکى خۆش ده‌ویست‪ ،‬خۆى‬ ‫به‌ هونه‌رمه‌ندى هه‌موو کوردستان‬ ‫ده‌زانى و هیچ جیاوازییه‌کى نه‌ده‌کرد‬ ‫له‌ نێوان پارچه‌کانى کوردستاندا‪،‬‬ ‫ب��ۆی�ه‌ به‌مردنیشی ه �ه‌م��وو چین و‬ ‫توێژه‌کانى کورده‌وارى خه‌مبار کرد‪.‬‬ ‫مه‌رزیه‌ له‌ گه‌ڵ ناسر و دوو منداڵی‬

‫روخ������اوه‌‪ .‬ئ���ه‌م���ه‌ش ت �ه‌ن��ه��ا ل���ه‌ ڕێ��گ �ه‌ى‬ ‫ئافرێنه‌رى و ناسینه‌وه‌ ده‌سته‌به‌ر ده‌بێت‪.‬‬ ‫الس���ای���ى ک��ۆس��پ��ى س���ه‌ره‌ک���ى ب����ه‌رده‌م‬ ‫ئافرێنه‌رییه‌‪ ،‬پشتگیرى له‌ هه‌ڤیازی و‬ ‫گه‌شه‌کردنێکى وه‌ه��ا ده‌ک����ات‪ ،‬ژان��رى‬ ‫رۆم��ان��ى ن��وێ��ى پۆستمۆدێرن (بۆنیادى‬ ‫رۆم���ان���ى ن��وێ��ی �ه‌ ب �ه‌گ��ش��ت��ى ل���ه‌ س��اڵ��ى‬ ‫(‪)1950‬دا داڕێ��ژرا) به‌ربه‌ست دروست‬ ‫ده‌ک��ات له‌ ب���ه‌رده‌م گه‌شه‌ى کۆمه‌ڵگاى‬ ‫کوردستان‪ ،‬هه‌روه‌ها گه‌وره‌بونى گونجاوى‬ ‫له‌گه‌ڵ راستیه‌کاندا‪ .‬چونکه‌ یه‌که‌م‪:‬‬ ‫ئێمه‌ ئه‌و قۆناغانه‌ى ئه‌ده‌بیاتى رۆژئ��اوا‬ ‫تێیپه‌ڕاندوه‌‪ ،‬هێشتا وه‌ک هه‌نگاوى یه‌که‌م‬ ‫هه‌ڵماننه‌هێناوه‌‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت ئ�ه‌و قۆناغانه‌‬ ‫الساییکرن نییه‪ ‌،‬به‌ڵکو پێویستى هه‌بونى‬ ‫ئه‌ده‌بیاتێکى نوێى ئافرێنراوه‌ به‌ده‌ستى‬ ‫ئه‌دیبانى کورد به‌خۆیان‪ .‬دووه‌م‪ :‬السایى‬ ‫بێ ش�ه‌رت و مه‌رجى ئه‌ده‌بیاتى کوردى‬ ‫له‌ ئه‌ده‌بیاتى نوێى رۆژئاوایى‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫له‌ گۆڕه‌پانى ئه‌ده‌بیاتى چیرۆک نوسى‬ ‫و رۆماندا‪ ،‬ده‌بێته‌ هۆکارى له‌ناوچوونى‬ ‫شوناسى مێژوویى و نکۆڵى و وێرانى‬ ‫زه‌م�����ه‌ن و ک �ه‌س��ای �ه‌ت��ى‪ .‬ب���ه‌ڕاش���ک���اوى‪،‬‬ ‫رۆمانى نوێ له‌ رۆژئاوا‪ ،‬به‌چه‌ند شێوازى‬ ‫فکر‪ ،‬ل �ه‌وان �ه‌‪ :‬سڕینه‌وه‌ى که‌سایه‌تى و‬ ‫خستنه‌ڕوى که‌سایه‌تێیه‌کى نوێ‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫خ���اوه‌ن تایبه‌تمه‌ندى پۆستمۆدێرنی به‌‬ ‫فۆرمێکیتر‪ ،‬هه‌روه‌ها بێ ئاوه‌ڕدانه‌وه‌ له‌‬ ‫مێژوو‪ ،‬به‌گشتى له‌گه‌ڵ پێویستیه‌کانى‬ ‫کۆمه‌ڵگا ئێمه‌ له‌ ناکۆکیه‌کیدایه‌‪ .‬خاڵى‬

‫دیکه‌ى بنه‌ڕه‌تى ئه‌وه‌یه‌ تایبه‌تمه‌ندى‬ ‫که‌سایه‌تیه‌کى پۆست مۆدێرن به‌گوێره‌ى‬ ‫ف��ۆرم��ى خ��ۆازی��اری خوڵقێنه‌ره‌که‌ى‪،‬‬ ‫ل����ه‌گ����ه‌ڵ م���ۆدێ���ل���ى ک���ه‌س���ای���ه‌ت���ى‬ ‫رۆمانتیکى رادی��ک��اڵ شۆڕشه‌کانى‬ ‫کوردى ئه‌فراندویانه‌‪ ،‬له‌ چى خاڵێکى‬ ‫روبه‌ڕونه‌وه‌دا به‌یه‌ک ناگه‌ن‪ .‬دوابه‌دواى‬ ‫دورکه‌وتنى رۆمانى کوردى ل����������������� ‌ه‬ ‫ئۆبژه‌کتیوزم و ڕاستینه‌ى کۆمه‌ڵگا‬ ‫ده‌بێت ئه‌دیبان و ڕه‌خنه‌گران له‌سه‌ر‬ ‫تایبه‌تمه‌ندى کۆمه‌ڵناسانه‌ى رۆمان‬ ‫جه‌ختبکه‌نه‌وه‌‪ .‬چونکه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر وه‌ها‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬ئه‌وا هیچ کات نابینه‌ خاوه‌ن‬ ‫ئه‌ده‌بیاتێکى مه‌ده‌نى و ژیارى‪.‬‬ ‫ش����ۆڕش ب �ه‌ش��ک��ۆی ک�����وردان له‌‬ ‫ب��اک��ورى ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ب�ه‌ه��ۆى له‌‬ ‫ب �ه‌رگ��رت��ن��ى خ �ه‌ت��ى راس��ت�ه‌ق��ی��ن�ه‌‬ ‫و ه��ێ��ن��دێ ت��ای��ب �ه‌ت��م �ه‌ن��دى له‌‬ ‫وێ��ن�ه‌ى ڵێگه‌ڕین و دۆزی��ن �ه‌وه‌ى‬ ‫کۆمه‌ڵناسى ره‌س���ه‌ن‪ ،‬ه�ه‌روه‌ه��ا‬ ‫خ���وێ���ن���دن���ه‌وه‌ى راس���ت���ى م��ێ��ژو‬ ‫به‌شێوازێکى سروشتى که‌وتۆته‌‬ ‫س���ه‌ر پ���رۆس���ه‌ى رۆم�����ان‪ .‬بویه‌‬ ‫بۆته‌ خ���اوه‌ن بلیمه‌تیه‌ک که‌‬ ‫وێ��ڕاى س��ودوه‌رگ��رت��ن له‌میراته‌‬ ‫شارستانى و فه‌رهه‌نگییه‌که‌ى‬ ‫ڕاب����ردووى خ���ۆى‪ ،‬ن�ه‌ری��ت��خ��وازى ل�ه‌ وات��ا‬ ‫کالسیکیه‌که‌یدا ڕه‌ت��ک��ردوت �ه‌وه‌ و هێز‬ ‫و ت���وان���اى ئ��اف��رێ��ن �ه‌رى و داه��ێ��ن �ه‌ری‬ ‫ده‌خ��س��ت��ه‌ڕوو‪ .‬چ���ۆن؟ ل �ه‌ب �ه‌ر ئ���ه‌وه‌ که‌‬

‫ئه‌دبیاتى مه‌ده‌نى و ژی��ارى پێویستى ب ‌ه‬ ‫کرده‌وه‌یه‌کى له‌م چه‌شنه‌ هه‌یه‌ تا به‌دیبێت‪.‬‬ ‫به‌ڕاشکاوى‪ ،‬ئه‌م شۆڕشه‌‪ ،‬ئه‌ده‌بیاتێک‬ ‫په‌سه‌ند ده‌کات که‌ خاوه‌نى چه‌ند ره‌هه‌ندى‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪72‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫‌ممهه‌ممه‌‬ ‫دووش‬ ‫‪2711/6/21‬‬ ‫‪- 2011/9/12‬‬ ‫دووشه‬

‫(دڵنیا و ماردین) له‌ناو کۆمه‌ڵه‌ى‬ ‫ش���ۆڕش���گ���ێ���ڕى زه‌ح��م �ه‌ت��ک��ێ��ش��ان��ى‬ ‫کوردستانى ئێران خه‌باتی شاخیان‬ ‫ک��ردووه‌‪ .‬ناسر و مه‌رزیه‌ به‌ خه‌باتى‬ ‫هونه‌ریى خۆیان له‌ چیا له‌ ناو کۆڕى‬ ‫ب��ان��گ�ه‌وازدا کۆمه‌ڵێک گ��ۆران��ى و‬ ‫سرودى نیشتمانی و شۆڕشگێڕییان‬ ‫باڵو کردۆته‌وه‌ نه‌جمه‌دینی غواڵمی‬ ‫ب��اس ل�ه‌ ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی بونی ده‌ک��ات و‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬مرۆڤێکى نه‌ته‌وایه‌تى بوو ل ‌ه‬ ‫هه‌موو بۆنه‌کاندا به‌شدارى ده‌کرد‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و نمونه‌یه‌کیش ده‌هێنێته‌وه‌ «ل ‌ه‬ ‫ک��ات��ى ک���ۆڕه‌وه‌ک���ه‌ى ک��وردس��ت��ان ل ‌ه‬ ‫ستۆکهۆڵم چه‌ند که‌سێک مانیان‬ ‫له‌ خواردن گرت یه‌کێکیان ئه‌و بوو‪،‬‬ ‫له‌ گه‌ڵ خه‌م و ئازارى نه‌ته‌وه‌که‌یدا‬ ‫بوو خۆى نه‌ ده‌به‌سته‌وه‌ به‌ ته‌نها ب ‌ه‬ ‫ڕێکخراوێک یان گروپێکى دیارى‬ ‫کراو»‪.‬‬ ‫تا له‌ ژیان بوو قه‌دری نه‌زانرا‬ ‫ژن���ه‌ ه��ون �ه‌رم �ه‌ن��د ن���ازێ ع �ه‌زی��زی‪،‬‬ ‫وه‌ک ی���ه‌ک���ه‌م ژن���ى ک����ورد ن���اوی‬ ‫ده‌بات که‌ خاوه‌نى سرودى نیشتمانى‬ ‫و ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ى ب��ووه‌ و پێشیوایه‌ که‌م‬ ‫ه���ون���ه‌رم���ه‌ن���د پ���ێ���ش ئ����ه‌و س����رودى‬ ‫نیشتمانى و ن �ه‌ت �ه‌وای �ه‌ت��ى وت���ووه‌‪،‬‬

‫ئه‌خالقى‪ ،‬کۆمه‌اڵیه‌تى و سیاسى بێت‬ ‫و بوونى ره‌هه‌ندگه‌لێکى ئاوه‌ها‪ ،‬بۆخۆى‬ ‫یه‌که‌مین هه‌نگاوه‌ ب �ه‌ره‌و ئافرێنه‌رى و‬ ‫چۆنیه‌تى ن�ه‌ری��ت��خ��وازى له‌کۆمه‌ڵگاى‬

‫ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ ئاشکراشى ده‌کات‬ ‫ک �ه‌ «زۆر گ��وێ ل �ه‌ س��رووده‌ک��ان��ى‬ ‫ده‌گرم‪ ،‬چه‌ند گۆرانییه‌کیشى هه‌ی ‌ه‬ ‫کاریگه‌رى هه‌بووه‌ له‌ سه‌رمن»‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو له‌ قسه‌کانیدا بۆ (چه‌تر)‬ ‫وت�����ى‪ :‬م���ه‌رزی���ی���ه‌ وه‌ک ژن��ێ��ک��ى‬ ‫ک���ورد ت��وان��ى خ���ۆى ل �ه‌ ن���او دن��ی��اى‬ ‫ه��ون�ه‌رى ک��وردی��دا بسه‌لمێنێت‪ ،‬ئه‌و‬ ‫وه‌ک ژن��ێ��ک ه�ه‌م��ی��ش�ه‌ ب��ه‌ دواى‬ ‫مافه‌کانى ژنانه‌وه‌ بوو جگه‌ له‌ کار‌ه‬ ‫هونه‌ریه‌که‌ى ده‌توانین بڵێین ژنێکى‬ ‫سیاسى و شۆڕشگێڕ ب��ووه‌ به‌شدار‬ ‫ب����ووه‌ ل���ه‌ خ �ه‌ب��ات��ى ڕزگ���اری���خ���وازى‬ ‫ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ئ �ه‌و ته‌نها له‌ هونه‌ردا‬ ‫ک���ورت ن��اک��رێ��ت �ه‌وه‌ ب�ه‌ڵ��ک��و ژنێکى‬ ‫هه‌م سیاسى هه‌م شۆرشگێڕیش بوو‪،‬‬ ‫وه‌ک دایکێکى مهیره‌بانیش بوو بۆ‬ ‫منداڵه‌کانى‪.‬‬ ‫عه‌زیزی گلله‌یى ئه‌وه‌شى هه‌بوو ک ‌ه‬ ‫هونه‌رمه‌نده‌ ژنه‌کان وه‌ک بێویست‬ ‫خزمه‌ت نه‌کراون له‌ الیه‌ن حکومه‌ت‬ ‫و الیه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌کان ئه‌وان وه‌ک‬ ‫ه��ون �ه‌رم �ه‌ن��دى ئ��اف��ره‌ت کۆمه‌ڵێک‬ ‫م��ون��اع��ات��ی زۆری����ان ه �ه‌ی �ه‌ و بۆی ‌ه‬ ‫وت��ی��ش��ی‪ :‬ه��ون �ه‌رم �ه‌ن��د ه �ه‌ت��ا م��او‌ه‬ ‫قه‌درى نییه‌‪ ،‬هونه‌رمه‌ند هه‌تا مابێت‬

‫ک��وردس��ت��ان��دا‪ .‬بۆیه‌ ئه‌ده‌بیاتى ک��وردى‬ ‫ده‌بێت وێڕاى که‌ڵک وه‌رگرتن له‌ میراته‌‬ ‫به‌ شکۆکانى نه‌ریتى‪ ،‬هاوکات ڕێگاى‬ ‫ئافرێنه‌رى بگرێته‌به‌ر و الیه‌نه‌ رزی��و و‬

‫‪11‬‬

‫حکومه‌ت ئاگاى لێنیه‌‪ ،‬هونه‌رمه‌ند‬ ‫دنیایه‌ موعاناتى هه‌یه‌‪ ،‬پێویسته‌ پێش‬ ‫م��ردن ڕێز له‌ هونه‌رمه‌ندان بگرین‪،‬‬ ‫ه��ون�ه‌رم�ه‌ن��ده‌ ژنه‌کانى کوردستان‬ ‫ه�ه‌م��ووی��ان موعاناتى خ��ۆی��ان هه‌ی ‌ه‬ ‫و هونه‌رمه‌ندى ژن نییه‌ موعاناتى‬ ‫ن �ه‌ب��ێ��ت‪ ،‬چ��ون��ک�ه‌ ت��ا م��اوی��ن ک�ه‌س‬ ‫ئاوڕمان لێناداته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ غه‌ریبی کۆچی کرد‬ ‫له‌دوای ئه‌وه‌ی له‌ خه‌باتی کۆمه‌ڵ ‌ه‬ ‫ب���ێ ه���ی���وا ده‌ب����ن ل���ه‌گ���ه‌ڵ م��ن��داڵ‬ ‫و خ��ێ��زان �ه‌ک �ه‌ی��دا ب����ه‌ره‌و ه���ه‌ن���ده‌ران‬ ‫ک���ۆچ ده‌ک����ه‌ن و ل���ه‌وێ درێ����ژه‌ ب ‌ه‬ ‫ک���اره‌ ه��ون �ه‌ری �ه‌ک��ان��ی ده‌دات‪ ،‬ئ�ه‌و‬ ‫خ��ان��م�ه‌ ه��ون �ه‌رم �ه‌ن��ده‌ ک �ه‌ ل �ه‌ رۆژى‬ ‫یه‌کشه‌مه‌ کاتژمێر (‪)11‬ى سه‌ر‬ ‫ل���ه‌ ب��ه‌ی��ان��ى (‪ )2005/9/18‬ل ‌ه‬ ‫نه‌خۆشخانه‌یه‌کى شارى ستۆکهۆڵم‬ ‫له‌ ژێ��ر نه‌شته‌رگه‌ریى دڵ��دا گیانی‬ ‫سپارد‪ ،‬ئه‌لبومێکی گۆرانی له‌دوا‬ ‫به‌جێما ک�ه‌ ت���ه‌واو ن�ه‌ک��راب��وو دوات��ر‬ ‫له‌الیه‌ن کچه‌که‌یه‌وه‌ (دڵنیا ره‌زازى)‬ ‫وترایه‌وه‌ و باڵوکرایه‌وه‌‪.‬‬

‫ن��اک��ارام�ه‌ک��ان ره‌ت��ب��ک��ات�ه‌وه‌‪ .‬دواب����ه‌دواى‬ ‫س���ه‌رڕاس���ت���ک���ردن���ه‌وه‌ی���ه‌ک���ى ه �ه‌س��ت��ی��ار‪،‬‬ ‫گ���ه‌ڕان���ه‌وه‌ ب��ۆ خ��ۆب��وون��ى ف�ه‌ره�ه‌ن��گ��ی‬ ‫به‌ڕاستى به‌شکۆ و بێ وێنه‌ ده‌بێت‪.‬‬

‫فۆتۆی هه‌ڵبژارده‌‬

‫هونه‌ری‬ ‫ده‌رهێنه‌رى ئاریا تیرۆر کرا‬

‫فیستیڤاڵێکی نێوده‌وڵه‌تی به‌ڕێوه‌ده‌چێت‬

‫ده‌رهێنه‌ر و رۆژنامه‌نووسی به‌ناوبانگی عێراقی‬ ‫(ه��ادی مه‌هدی) ل‌ه گه‌ڕه‌کی ک��ه‌راده‌ی به‌غداد‬ ‫ل�‌ه م��اڵ�ه‌ک�ه‌ی خ��ۆی��دا ت��ی��رۆر ک��را‪ ،‬ئ�ه‌م�ه‌ش دواى‬ ‫ئ���ه‌وه‌ى رۆژێ���ک پێشتر ل�‌ه لوبنان گ���ه‌ڕاب���وه‌و‌ه بۆ‬ ‫سه‌په‌رشتیکردنى خۆپیشاندانێکى ج �ه‌م��اوه‌رى له‌‬ ‫به‌غداد‪.‬‬ ‫هادى مه‌هدی ک‌ه ل‌ه ماڵه‌که‌ى خۆیدا ب‌ه کوژراوى‬ ‫دۆزرایه‌و‌ه و چه‌ند فیشه‌کێک ب‌ه سه‌ریه‌و‌ه بوو‪ ،‬ساڵی‬ ‫(‪ )1965‬ل‌ه دیوانی‌ه له‌دایکبووه‌‪ ،‬ده‌رچوى ئه‌کادیمیای‬ ‫ه��ون �ه‌ر‌ه ج��وان �ه‌ک��ان ب���وه‌‪ ،‬س��اڵ��ی (‪ )1989‬ژیانی‬ ‫هاوسه‌ریی له‌گه‌ڵ ئه‌کته‌ری ناوداری کورد (میدیا‬ ‫ره‌ئوف بێگه‌رد) پێکهێناو‌ه و خاوه‌نی دوو منداڵ‌ه به‌‬ ‫ناوه‌کانی (هیوا و نالی) ل‌ه بواری رۆژنامه‌نووسی‬ ‫و راگه‌یاندندا ل‌ه چه‌ندین که‌ناڵی ئاسمانی کاری‬ ‫کردوو‌ه له‌وان‌ه (کوردسات‪ ،‬فه‌یحا‪ ،‬ئه‌لشه‌رقییه‌) له‌‬ ‫بواری دراما و شانۆشدا چه‌ند به‌رهه‌مێکی به‌ناوبانگی‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬له‌وان‌ه (خوێنی رۆژهه‌اڵتی‪ ،‬کورته‌ی جه‌نگ‪،‬‬ ‫نامه‌یه‌ک بۆ کۆلۆنێل‪ ،‬کالیگۆال) درامایه‌کیشی‬ ‫ب‌ه ناوی (ئاریا) بۆ که‌ناڵی کوردسات به‌رهه‌مهێناوه‌‪.‬‬

‫ب �ه‌ ب �ه‌ش��دارى چ�ه‌ن��دی��ن گ��روپ��ى ش��ان��ۆى جیهانى‪،‬‬ ‫یه‌که‌مین فیستیڤاڵى شانۆى نێوده‌وڵه‌تى له‌مانگى‬ ‫نۆى ئه‌مساڵ له‌ شارى هه‌ولێر به‌ڕێوه‌ده‌چێت‪.‬‬ ‫هیوا سوعاد سه‌رۆکی فیستیڤاڵه‌که‌ و به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى شانۆى هه‌ولێر له‌ کۆنگره‌یه‌کى‬ ‫رۆژن��ام �ه‌وان��ی��دا رای��گ�ه‌ی��ان��د‪ :‬ب�ه‌ ب �ه‌ش��داری (‪)14‬‬ ‫گروپى پڕۆفیشناڵى شانۆ که‌ نۆ گروپیان گروپى‬ ‫ش��ان��ۆى ن��ێ��وده‌وڵ �ه‌ت��ى س��وی��د و ه��ۆڵ�ه‌ن��دا و ژاپ��ۆن‬ ‫و ئه‌ڵمانیا و ئیتاڵیا و یۆنان و فه‌ره‌نسا و ئێران‬ ‫و ت��ورک��ی��ان‪ ،‬ب�ه‌ م��ی��وان��دارى چه‌ندین که‌سایه‌تى‬ ‫به‌ناوبانگ و به‌ئه‌زمونى شانۆى جیهانى یه‌که‌مین‬ ‫فیستیڤاڵى شانۆى نێوده‌وڵه‌تى بۆ شانۆ له‌ شارى‬ ‫هه‌ولێر به‌ڕێوه‌ده‌چێت‪.‬‬ ‫سه‌رۆکى فیستیڤاڵه‌که‌ ئه‌وه‌شى وت‪ :‬ئه‌و فیستیڤاڵه‌‬ ‫م��اوه‌ى ح �ه‌وت رۆژ ب���ه‌رده‌وام ده‌بێت و چاالکى و‬ ‫نمایشه‌کانى فیستیڤاڵیش له‌ پێنج شوێنى جیاوازى‬ ‫شارى هه‌ولێر پێشکه‌شده‌کرێن‪ ،‬کۆمه‌ڵێک کتێب‬ ‫و چاپکراوی شانۆییش به‌سه‌ر میوانان داب �ه‌ش‬ ‫ده‌کرێت‪.‬‬

‫فۆتۆ‪ /‬هه‌ڵمه‌ت زڕگوێزی‬


‫هونه‌ر و وێژه‌‬

‫شه‌ش ساڵ به‌سه‌ر‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪72‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫‌ممهه‌ممه‌‬ ‫دووش‬ ‫‪2711/6/21‬‬ ‫‪- 2011/9/12‬‬ ‫دووشه‬

‫‪10‬‬

‫ئاماده‌کار‬

‫چه‌تر‬

‫نزیکه‌ی شه‌ش ساڵ به‌سه‌ر‬ ‫ک��ۆچ��ی م��ه‌رزی��ه‌ی فه‌ریقی‬ ‫تێپه‌ڕ ده‌بێت و هونه‌رمه‌ندانی‬ ‫کوردیش پێیانوایه‌ ناوبراو‬ ‫ته‌نها هونه‌رمه‌ند نه‌بووه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵکو شۆڕشگێریش بووه‌ و‬ ‫هونه‌رمه‌ندێکیش داواده‌کات‬ ‫له‌ خه‌مه‌کانی هونه‌رمه‌ندانی‬ ‫ژن ب���پ���رس���رێ���ت���ه‌وه‌ ت��ا‬ ‫نه‌مردوون‪.‬‬ ‫سه‌رسامی فه‌تانه‌ی وه‌لیدی و‬ ‫که‌ریم کابان بوو‬ ‫م����ه‌رزی����ه‌ى ف���ه‌ری���ق���ى‪ ،‬ده‌ن��گ��ب��ێ��ژی‬ ‫ک��ورد له‌ ساڵى (‪ )1958‬له‌ شارى‬ ‫م �ه‌ری��وان��ى رۆژه��ه‌اڵت��ى ک��وردس��ت��ان‬ ‫ل�ه‌ دای��ک��ب��وه‌‪ ،‬ه �ه‌ر ل�ه‌ ت�ه‌م�ه‌ن��ى نۆ‬ ‫س��اڵ��ی��ش �ه‌وه‌ ئ������اره‌زوى ب���ۆ ش��ان��ۆ و‬ ‫گ��ۆران��ى ه �ه‌ب��ووه‌ و چه‌ندینجار ل ‌ه‬ ‫تیپى ش��ان��ۆدا چ��االک��ى ن���وان���دوه‌ و‬

‫گ���ۆران���ى چ���ڕی���وه‌‪ .‬ه���ه‌رچ���ه‌ن���ده‌ ل ‌ه‬ ‫سه‌ره‌تا به‌ گۆرانی فارسى ده‌سبه‌کار‬ ‫ب��ووه‌ زۆر سه‌رسامی گۆرانیه‌کانی‬ ‫(ف �ه‌ت��ان �ه‌ی وه‌ل��ی��دی) ب���ووه‌‪ ،‬دوات��ر‬ ‫له‌به‌ر زوڵم و زۆری ئێران له‌‌کورد و‬ ‫زمان و ئه‌ده‌ب و هونه‌ره‌که‌ی‪ ،‬وازى‬ ‫له‌ گۆرانى فارسى هێناوه‌ و ده‌ستى‬ ‫به‌ وتنى گۆرانى کوردى کردوه‌ هه‌ر‬ ‫وه‌ک نه‌جمه‌دینى غواڵمى باسى لێو‌ه‬ ‫ده‌کات «هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ مه‌رزیی ‌ه‬ ‫ع��اش��ق��ى ه���ون���ه‌ر ب����وو‪ ،‬ت���ا ل �ه‌گ �ه‌ڵ‬ ‫ناسردا ژیانى هاوسه‌رى پێک هێنا‬ ‫ت��وان��ى ل �ه‌م رێ��ک �ه‌وه‌ بچێته‌ قواڵیى‬ ‫ه���ون���ه‌ره‌وه‌» غ��واڵم��ی دان ب���ه‌وه‌دا‬ ‫ده‌ن��ێ��ت ک �ه‌ «م �ه‌رزی��ی �ه‌ ت��وان��ای�ه‌ک��ى‬ ‫باشى هه‌بوو له‌ هه‌ڵبژاردنى شیعر بۆ‬ ‫گۆرانى»‪ .‬ناوبراو که‌ به‌ یه‌کێک ل ‌ه‬ ‫هونه‌رمه‌نده‌ نزیکه‌کانی کۆچکردوو‬ ‫ده‌زانرێت له‌و لێدوانه‌یدا بۆ (چه‌تر)‬ ‫وتیشی‪ :‬ه �ه‌روه‌ک پێشمه‌رگه‌یه‌ک‬ ‫ل��ه‌ ڕی����زى خ �ه‌ب��ات��ى گ �ه‌ل �ه‌ک �ه‌م��ان��دا‬ ‫ب���وو‪ ،‬ت��اق�ه‌ ژن��ێ��ک ب���ووه‌ ئ �ه‌و کات ‌ه‬ ‫گۆرانى شۆرشگێڕانه‌ى ده‌وت و تا‬ ‫ئێستا له‌سه‌ر زارى خه‌ڵک ماوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫غ���واڵم���ی ب �ه‌داخ��ی��ش �ه‌ ب���ۆ ک��ۆچ��ی‬ ‫م �ه‌رزی �ه‌ و ده‌ڵ��ێ��ت «ب���ه‌داخ���ه‌وه‌ زوو‬

‫المان کۆچى کرد ئه‌گینا ده‌یتوانى‬ ‫خزمه‌تێکى زیاتر به‌ هونه‌رى کوردى‬ ‫بکات» ئه‌و ناشیشارێته‌وه‌که‌ مه‌رزی ‌ه‬ ‫له‌ رووى کۆمه‌اڵیه‌تیه‌وه‌ زۆر له‌گه‌ڵ‬ ‫خه‌ڵکدا تێکه‌اڵو بووه‌‪.‬‬ ‫دواى ته‌واو کردنى خوێندنى سه‌ره‌تایى‬ ‫و ناوه‌ندیى له‌مه‌ریوان‪ ،‬ده‌چێته‌ شارى‬ ‫سنه‌ که‌ ناوه‌ندیى پارێزگا (ئوستان)‌ه‬ ‫بۆ درێژه‌دان به‌خوێندن له‌وێ ده‌ڕواته‌‬ ‫(ئاماده‌یی) و خوێندنى مامۆستایه‌تى‬ ‫ت�ه‌واو ده‌ک��ات‪ .‬هه‌ر له‌و ش��اره‌ ساڵى‬ ‫(‪ )١٩٧٧‬له‌گه‌ڵ (کۆڕى مۆسیقاى‬ ‫سنه‌) چه‌ندین جار چۆته‌ سه‌ر شانۆ‬ ‫و گۆرانى وت��وه‌‪ .‬پ��اش ته‌واوکردنى‬ ‫ئه‌و ده‌وره‌ی�ه‌ له‌سنه‌‪ ،‬ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ‬ ‫مه‌ریوان و له‌گوندێکى نزیک ئه‌و‬ ‫شاره‌ بووه‌ به‌ مامۆستاى ئه‌و گونده‌‪.‬‬ ‫مه‌رزیه‌ پاش دوو ساڵ وانه‌ وتنه‌وه‌‬ ‫گ��وێ��زراوه‌ت�ه‌وه‌ بۆ سنه‌ و ل �ه‌وێ له‌و‬ ‫ش��اره‌ له‌خوێندنگایه‌کی سه‌ره‌تایى‬ ‫دام���ه‌رزاوه‌ و ده‌س��ت��ى ب�ه‌وان�ه‌ وتنه‌و‌ه‬ ‫ک��ردووه‌‪ .‬یه‌که‌مین گۆرانى کوردى‬ ‫که‌تۆمارى ک��رد گۆرانی (له‌سه‌ر‬ ‫کانى دێ��ت�ه‌وه‌ ‌لێو به‌که‌نى و گۆز‌ه‬ ‫به‌شانه‌وه‌) بوو‪ .‬فه‌ریقى زۆر حه‌زى‬ ‫ب�ه‌ب��ی��س��ت��ن��ى ک����اره‌ ه��ون �ه‌ری��ی �ه‌ک��ان��ى‬

‫گۆرانیه‌کانی مه‌رزیه‌ «نه‌مر‬

‫باشورى کوردستان به‌تایبه‌ت تیپى‬ ‫مۆسیقاى سلێمانى و گۆرانییه‌کانى‬ ‫(که‌ریم کابان و قادر کابان) کردوه‌‪.‬‬ ‫نه‌جمه‌ ک�ه‌ وه‌ک ئ �ه‌و کۆمه‌ڵێک‬ ‫گ��ۆران��ی شۆڕشگێری هه‌یه‌ ده‌ڵێت‬ ‫«م �ه‌رزی��ی �ه‌ جیا ل���ه‌وه‌ى شۆرشگێڕ‬ ‫بوو مرۆڤێک بوو له‌ ب��وارى ژناندا‬ ‫خزمه‌تێکى زۆرى ک����ردووه‌‪ ،‬وه‌ک‬ ‫ژن��ێ��ک��ى س��ی��اس��ی��ش ده‌رده‌ک����ه‌وت����وو‪،‬‬ ‫هه‌ڵوێستى ت��ون��دى ه�ه‌ب��وو به‌رانبه‌ر‬ ‫رژێمه‌ داگیرکه‌ره‌کان‪ ،‬به‌رگرى ل ‌ه‬ ‫ژن ده‌کرد له‌ هه‌ر ده‌ستدرێژیه‌ک و‬ ‫چه‌وسانه‌وه‌یه‌ک که‌ هه‌بوایه‌»‪.‬‬ ‫ته‌نها هونه‌رمه‌ند نه‌بوو‬ ‫له‌ ساڵى (‪ )١٩٧٨‬مه‌رزیه‌ى فه‌ریقی‬ ‫ل���ه‌گ���ه‌ڵ ن��اس��ر ڕه‌زازى زه‌م���اوه‌ن���د‬ ‫ده‌کات‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ هاتنى شۆڕشى‬ ‫گ�ه‌الن��ى ئ��ێ��ران‪ ،‬چونکه‌ ‌فه‌ریقی و‬ ‫ناسر له‌خۆپیشاندان و ڕێپێوان دژى‬ ‫ش��ا خ�ه‌ب��ات��ى ک���ردووه‌ ک �ه‌‌ک��ۆم��ارى‬ ‫ئیسالمى دێته‌ سه‌رکار ده‌که‌وێته‌ ژێر‬ ‫چاودێری‪ ،‬ئه‌و له‌ دوای ئه‌وه‌ی زۆر‬ ‫ئاسته‌نگی بۆ کاروباره‌کانی ده‌کرێت‬ ‫و رێ له‌ هونه‌ره‌که‌ی ده‌گیرێت و بۆ‬ ‫ماوه‌یه‌کی کورت ده‌ستگیر ده‌کرێت‬ ‫و ک��اری مامۆستایه‌تیه‌که‌ی لێ‬

‫ده‌س��ێ��ن��رێ��ت �ه‌وه‌ ل �ه‌ س��اڵ��ی (‪)١٩٨٠‬‬ ‫ده‌چ���ێ���ت���ه‌ الی ن����اس����ری ره‌زازی‬ ‫ه���اوس���ه‌ری ل �ه‌ چ��ی��اک��ان و ب��ووه‌ت � ‌ه‬ ‫پێشمه‌رگه‌‪ ،‬ره‌زازی هاوسه‌ریشی ک ‌ه‬

‫ئێستا له‌ ژیانداماوه‌ و هاوسه‌رگیری‬ ‫کردۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫هونه‌رمه‌ندێکی باشوری کوردستایش‬ ‫پێیوایه‌ مه‌رزیه‌ ده‌نگێکی تایبه‌تی‬

‫خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ رۆمانى کوردى‬

‫رۆمانى نوێى کوردى ئافرێنه‌ر یان نه‌ریتخوازى‬

‫ئاماده‌کردنی‬

‫سۆران زانا‬ ‫پێشکه‌وتن و گ�ه‌ش�ه‌س�ه‌ن��دن��ى رۆم��ان��ى‬ ‫نوێى ک��وردى‪ ،‬په‌یوه‌سته‌ به‌ شیاوبوون و‬ ‫له‌باربونى هه‌ندێک زه‌مینه‌ى تایبه‌تى‬ ‫ئ���ه‌م چ�ه‌ش��ن�ه‌ رۆم���ان���ه‌‪ .‬زۆر ب��اب �ه‌ت له‌‬ ‫وێنه‌ى مادى و مه‌عنه‌وى هه‌ن که‌ ده‌بێت‬ ‫بکه‌ونه‌ سه‌ر هێڵى گه‌شنده‌یى تا ده‌رفه‌ت‬ ‫و ده‌ره‌تانى ئافراندنى ئه‌ده‌بیاتێکى نوێى له‌‬ ‫هه‌موو بوارێکه‌وه‌ وات�ه‌ له‌ ب��وارى فۆرم‪،‬‬ ‫پێکهاته‌ و ن���اوه‌رۆک‪ ،‬بڕه‌خسێت‪ .‬بۆیه‌‬ ‫ئێستا ئه‌ده‌بیاتى چیرۆکى کوردى‪ ،‬هه‌م له‌‬ ‫بوارى چه‌ندایه‌تى و هه‌میش چۆنایه‌تیه‌وه‌‬ ‫به‌ده‌ست که‌موکورتیه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌کانیه‌وه‌‬ ‫ده‌ن��اڵ��ێ��ن��ێ��ت‪ .‬چ��ى ل �ه‌ الی �ه‌ن��ى ت��ی��ۆری �ه‌وه‌‬ ‫ک�ه‌م��وک��ورت��ى ه�ه‌ی�ه‌ چ��ى ل �ه‌ ڕوان��گ �ه‌ى‬ ‫کێشه‌ى مادى و پاشخانه‌وه‌ له‌ ڕه‌وشێکى‬ ‫ته‌نگه‌تاویدایه‌‪ .‬که‌چى هه‌بونى هه‌ندێک‬ ‫کێشه‌ى له‌م جۆره‌ رێگاى له‌به‌رده‌م ئه‌ده‌بیاتى‬ ‫چیرۆکى ک��وردى ک��ردۆت�ه‌وه‌ بۆ السایى‬

‫هونه‌رمه‌ندی هه‌فته‌‬

‫کردنه‌وه‌ له‌ ڕۆژئ��اوا‪ ،‬که‌چى ئه‌مه‌ بۆته‌‬ ‫هۆکارى قه‌تیسمانى بڕشتى(ئیستیعداد)‬ ‫ئافرێنه‌ری و تاکى داهێنه‌ر و نوێخوازیش‬ ‫وه‌ک ئه‌ندامێکى کۆمه‌ڵگاى کوردستان‬ ‫له‌ شوناسى کوردى خۆى ماژیناڵ بوه‌‪ .‬ئه‌م‬ ‫بابه‌تانه‌ له‌ الیه‌ن ڕه‌خنه‌گرانى کوردیشه‌وه‌‬ ‫درکێنراوه‌ و به‌ڵێن و پابه‌ندیه‌ک که‌ له‌‬ ‫ئاکامى شۆڕشى ئه‌ده‌بیدا بێته‌ ئ��اراوه‌‪،‬‬ ‫به‌ته‌نیا رێگه‌چاره‌ى ده‌زان��ن‪ .‬بۆیه‌ هێشتا‬ ‫ڕێگایه‌کى دور و درێ��ژ م��اوه‌ ک�ه‌ ئه‌م‬ ‫ئه‌ده‌بیاته‌ ساوایه‌ بیبڕێت‪.‬‬ ‫ئ �ه‌م��ڕۆک �ه‌ ب��ه‌گ��وێ��ره‌ى ه �ه‌ن��دێ��ک له‌‬ ‫تایبه‌تمه‌ندێکانى بێوێنه‌ و ره‌وشى گشتى‬ ‫له‌ کوردستان‪ ،‬سوژه‌گه‌ڵێکى (قاڵه‌باس)‬ ‫دژ و نوێیان ئه‌فراندوه‌ که‌ ده‌ره‌تانێکى‬ ‫ده‌وێ��ت بۆ پێکهێنانێکى نوێ‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت‪،‬‬ ‫ی �ه‌ک �ه‌م ه �ه‌ن��گ��او‪ :‬دۆزی���ن���ه‌وه‌‪ ،‬ناسین و‬ ‫لێگه‌ڕینى وردى کۆمه‌ڵناسانه‌یه‌تى‪ .‬ئه‌م‬ ‫ته‌وه‌ره‌ گرنگه‌‪ ،‬کۆمه‌ڵناسی رۆمانى نوێى‬ ‫ک��وردى کردۆته‌ رۆژه‌ڤ��ى سه‌ره‌کى‪ .‬ئه‌وه‌‬ ‫کرده‌وه‌یه‌که‌ که‌ تائێستا له‌ئاستێکى زۆر‬ ‫الواز و شکڵى جێبه‌جێکراوه‌‪ .‬ئه‌م کێشانه‌‬

‫ڕۆمانى نوێى کوردیان بردۆته‌سه‌ر دوڕیانى‬ ‫سه‌رلێشێواوى‪ .‬یان ده‌بێت درێژه‌ به‌و ڕێگایه‌‬ ‫ب��دات که‌ گردویه‌تیه‌به‌ر‪ ،‬یانیش ده‌بێت‬ ‫ن��وێ��گ�ه‌رای�ه‌ک��ى ب��ن�ه‌ڕه‌ت��ى ده‌ستپێبکات‪.‬‬ ‫به‌واتایه‌کیتر‪ ،‬یان خۆى له‌ الساییکردنه‌وه‌‬ ‫له‌ رۆژئاوا رزگاربکات‪ ،‬یان داهێنه‌ر بێت‪.‬‬ ‫به‌کورتى ده‌توانین بڵێین‪ :‬یان ئافرێنه‌رین یان‬ ‫نه‌ریت خوازى‪ .‬هه‌ڵبژاردنى ڕێگه‌ى ڕه‌سه‌ن‪،‬‬ ‫به‌پێى راس��ت��ی��ن�ه‌ى کۆمه‌ڵگا ده‌ک��رێ��ت‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر کۆمه‌ڵگا هه‌ندێک پێداویستى بۆ‬ ‫به‌دى هێنانى ئه‌و هه‌ڵبژارده‌یه‌ بسه‌پێنێت‪،‬‬ ‫ئه‌وا هه‌ڵبژاردنى رێگایه‌کى جیاوازتر ته‌نها‬ ‫به‌واتاى دورکه‌وتنه‌وه‌ له‌ کۆمه‌ڵگایه‌‪.‬‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ى شێوازێکى نوێ و رێو زێ و‬ ‫ڕێبازێکى تۆکمه‌ هه‌بێت که‌ خوێنه‌ر بۆالى‬ ‫خۆى رابکێشێت ده‌بێت ئه‌ده‌بیاتى کوردى‬ ‫رێگه‌ى خۆى له‌ رۆژئاوا وێڕاى وه‌رگرتنى‬ ‫ئ�ه‌زم��ون��ى ک��ارام��ه ‌و ده‌وڵ�ه‌م�ه‌ن��ده‌ک��ان��ى‪،‬‬ ‫جیابکاته‌وه‌‪ .‬هه‌ربۆیه‌ خاڵى زۆر گرنگ‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی�ه‌ که‌ ئه‌ده‌بیاتى چیرۆک نوسین‬ ‫ناتوانێت هۆگرى یه‌کالیه‌نه‌ى هه‌بێت‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫له‌ جۆرى السایى کردنه‌وه‌‪ .‬واتا نه‌ ده‌توانێت‬

‫به‌ته‌واوه‌تى ریالیستى بێت و نه‌ده‌توانێت‬ ‫ب�ه‌ شێوازێکى ره‌ه��ای��ان�ه‌ رۆمانتیک و‬ ‫سوڕیال‪ .‬چونکه‌ فره‌چه‌شنى و ده‌وڵه‌مه‌ندى‬ ‫فه‌رهه‌نگى کوردستان ئه‌م خاڵه‌ گرنگه‌‬ ‫وه‌ک هه‌قیقه‌تێک ده‌سه‌پێنێت تا بتوانێت‬ ‫ش��ون��اس��ى خ���ۆى ه �ه‌ب��ێ��ت‪ :‬ه��ۆی�ه‌ک�ه‌ش��ی‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ گیرۆده‌ى کۆتوبه‌ندى داگیرکه‌رو‬ ‫به‌هره‌کێشه‌‪ .‬فۆرمى ئه‌م کۆمه‌ڵگه‌یه‌ له‌‬ ‫ش��ێ��وه‌ى کۆمۆنى س�ه‌ره‌ت��ای��ى و نه‌ریتیه‌‪،‬‬ ‫نه‌به‌ته‌واوه‌تى کۆمه‌ڵگایه‌کى ده‌رونگه‌رایه‌‬ ‫نه‌ ده‌شتوانین بڵێین زۆرتر ده‌ره‌کیه‌‪ .‬به‌پێى‬ ‫ڕه‌وشێکى بشێوى ئاوه‌ها و هه‌روه‌ها نه‌بونى‬ ‫شوناسێکى نه‌ته‌وه‌یى–مرۆڤانه‌ به‌گوێره‌ى‬ ‫خۆى‪ ،‬رۆمانى نوێى کوردى و گرنگى دان‬ ‫به‌ تاک و گشت‪ :‬ده‌بێت چیرۆکى کوردى‬ ‫به‌الى ریالیزم_رۆمانتیزمدا بشکێته‌وه‌ تا‬ ‫بتوانێت به‌پێى پێکهاته‌ى فه‌رهه‌نگى‬ ‫ک��ۆم�ه‌ڵ��گ��اى ک��وردس��ت��ان ک��ارس��ازب��ێ��ت‪.‬‬ ‫ه�ه‌ل��وم�ه‌رج��ى ه�ه‌ن��وک�ه‌ی��ى ک��وردس��ت��ان و‬ ‫ئاستى ژی���ان‪ ،‬ئ�ه‌ده‌ب��ی��ات��ى ب���ه‌ره‌و ب��وارى‬ ‫حه‌ماسى_سیاسى هانده‌دات‪ ،‬به‌ شێوازێک‬ ‫که‌ سیاسه‌ت له‌ ئه‌ده‌بیات و هونه‌ردا به‌‬

‫سه‌الم یوسف‪:‬‬ ‫مژوولى دورستکرنا سترانه‌کێ مه‌‪،‬‬ ‫کۆ گرێدایى کێشا کورد و سنۆرێن‬ ‫کوردستانێ یه‌‬

‫ئافرێنه‌رى جوانى و ژیانێکى نۆی بزانرێت‬ ‫و ه�ه‌روه‌ه��ا حه‌ماسه‌ وه‌ک و ن��اوه‌ڕۆک‬ ‫و ئامرازێکى مه‌عنه‌وى به‌ڵینى ئه‌ده‌بى له‌‬ ‫قه‌ڵه‌م بدرێت‪ .‬ده‌رونگه‌رایی و برونگه‌رایى‬ ‫له‌ روان��گ �ه‌ى کارپێکردن له‌ چیرۆکدا‪،‬‬ ‫هه‌بونى هه‌ندێک فۆرم و نواندنى تایبه‌ت‬ ‫به‌ خۆى ده‌وێ��ت و وه‌ک پێداویستیه‌ک‬ ‫ده‌یخاته‌ڕوو‪ .‬ئه‌گه‌ر له‌ چیرۆکى کوردیدا‬ ‫ب �ه‌ ش��ێ��وازێ��ک��ى ره‌ه��ای��ان �ه‌ گرینگی به‌‬ ‫ده‌رونگه‌رایى بده‌ین‪ ،‬یانیش به‌ پێچه‌وانه‌وه‌‬ ‫ت �ه‌ن��ه��ا ک���ار ب���ۆ ب���رون���گ���ه‌رای���ى ره‌ه���ای‬ ‫سروشتگه‌رایی بکه‌ین‪ ،‬ئه‌وا هه‌ردووالیان‬ ‫یان له‌ ناوده‌چن‪ ،‬یانیش الوازده‌بن‪ ،‬که‌چى‬ ‫له‌ ره‌وشێکى به‌مجۆره‌دا ئه‌ده‌بیاتێکى رووبه‌‬ ‫رۆمانتیزم و تاک ره‌هه‌ندى سه‌رهه‌ڵده‌دات‪.‬‬ ‫له‌ ئه‌ده‌بیاتى شۆڕشگێڕانه‌ى ک��وردان��دا‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌ندێک که‌سایه‌تى رۆمانتیستى‬ ‫ش��ۆڕش��گ��ێ��ڕدا رووب�����ه‌ڕو ده‌ب��ی��ن �ه‌وه‌ که‌‬ ‫نمونه‌یان له‌ شۆرشه‌کانى جیهاندا زۆر‬ ‫ده‌گمه‌نه‌‪ .‬ئه‌م نوێنه‌کانه‌ و به‌کارهێنانیان‬ ‫وه‌ک و مه‌به‌ست‌ گه‌لێکى راسته‌قینه‌‪،‬‬ ‫ده‌توانێت ئه‌ده‌بیاتى چیرۆکى ک��وردى له‌‬

‫ره‌وت��ى نوێبوندا بخاته‌ سه‌ر ڕاسته‌ هێڵ‪،‬‬ ‫ده‌ت��وان��رێ��ت ئ���ه‌م ن��م��ون�ه‌ و نۆێنه‌کانه‌ی‬ ‫که‌سایه‌تی کۆمه‌ڵگاى کوردیدا پێویستى‬ ‫پێیه‌تى‪ ،‬به‌ ژماره‌یه‌کى زۆر له‌ناو شۆرشه‌‬ ‫کوردیه‌کانى سه‌رده‌مدا په‌یدابکه‌ین‪ .‬که‌واته‌‬ ‫ک�ه‌ش��وه�ه‌وای�ه‌ى ریالیزمێکی تێکه‌اڵو‬ ‫ب �ه‌ چ�ه‌م��ک�ه‌ رۆم��ان��ت��ی��ک�ه‌ک��ان گونجاو‬ ‫ده‌ب��ێ��ت‪ .‬چونکه‌ مرۆڤێکى رۆمانتیک‬ ‫ب �ه‌ ت��ه‌واوه‌ت��ى رادی��ک��اڵ��ه ‌و ه �ه‌م��وو به‌ها‬ ‫کۆن و رزیو و ناکارامه‌کان ره‌تده‌کاته‌وه‌‬ ‫تابتوانێت هه‌موشتێک سه‌ر له‌نوێ ساز‬ ‫و نۆی بکاته‌وه‌‪ .‬به‌و ڕه‌وته‌ به‌ نواندنێکى‬ ‫گونجاوى ریالیستى ده‌توانین به‌شێوازێکى‬ ‫راسته‌قینه‌‪ ،‬کۆمه‌ڵگاى هه‌نوکه‌یى خۆمان‬ ‫به‌هه‌موو تایبه‌تمه‌ندیه‌کان و راستیه‌کانیه‌وه‌‬ ‫بناسین و به‌تێکه‌اڵوکردنى له‌گه‌ڵ الیه‌نه‌‬ ‫باڵکێشه‌کانى رۆمانتیستى‪ ،‬ئ���اره‌زوى‬ ‫ئه‌فراندن و پێشکه‌شکردنى ئه‌ڵته‌رناتیڤێک‬ ‫بۆ کۆمه‌ڵگا ب�ه‌دى بێنین و ئه‌ده‌بیات‬ ‫به‌چه‌شنێک ل �ه‌ به‌ڵێنى شۆڕشگێرانه‌‬ ‫بڕازێنینه‌وه‌‪ .‬ئه‌ده‌بیاتێکى وه‌ه��ا‪ ،‬به‌واتاى‬ ‫ب��ااڵک��ردن و گ��ۆران��ى کۆمه‌ڵگایه‌کى‬

‫هه‌واڵی‬ ‫سه‌رده‌شت‪ ،‬فیستیڤاڵى سه‌رانسه‌رى به‌یت و حه‌یران‌‬

‫فیستیڤاڵى کلتوره‌ جیاوازه‌کان له‌ رانیه‌‬

‫ئاماده‌کار‬

‫ پرژان دهۆکى‬ ‫ستران ئێک‌ه ژ ژانرێن هونه‌رى‪ ،‬کاریگه‌رى و رۆلێ خو‌ه یێ کارا دناڤ جڤاکى‬ ‫د‌ه هه‌یه‌‪ ،‬له‌ورا م‌ه ب فه‌رزانى خو‌ه بگه‌هینن سترانبێژ و هونه‌رمه‌ند (سه‌الم‬ ‫یوسف)ى‪ ،‬کۆ خوه‌دى جه‌ماوه‌ره‌ک ئێکجار زۆر‌ه ل کوردستانێ و ژ ده‌رڤه‌یى‬ ‫کوردستانێ‪ ،‬ل نێزیک پرسا سترانێ و کارێن وى یێن داهاتى ژێ بکه‌ن‪.‬‬ ‫سترانبێژ سه‌الم یوسف ل ساال (‪ )1979‬بۆ جارا ئێکێ ده‌ست ب هونه‌رێ‬ ‫سترانێ کریه‌‪ ،‬ژبه‌ر خه‌م خورى و پشته‌ڤانیا وى ژبۆ هونه‌رێ سترانا کوردى‬ ‫ل ساال (‪ )1982‬دگه‌ل کومه‌کا هه‌ڤاالن خوه‌دا ل باژێرێ موسل شیان تیپه‌کا‬ ‫هونه‌رى یا کوردى دابمه‌زرینن‪.‬‬ ‫نها خوه‌دى (‪ )12‬به‌رهه‌مێن به‌الڤکری‌ه و (‪ )10‬سرۆدێن نشتیمانى و نها‬ ‫دڤێ قوناغێ دا مژوولى دورستکرنا سترانه‌کێ‪ ،‬کۆ گرێدایى کێشا کوردى‬ ‫ی‌ه و سنورێن کوردستانێ یه‌‪ ،‬هه‌روه‌سا سالم یوسفى بوم‌ه دیارکر‪ ،‬کو‪ :‬نێزیکى‬ ‫(‪ )25‬ڤیدیۆکلیپان به‌رهه‌م ئیناین‌ه و بێ به‌رامبه‌ر پێشکێشى ده‌زگه‌هێن‬ ‫راگه‌هاندنێکریه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌سا دیارکرن کۆ باشترین به‌رهه‌مێ وى به‌رهه‌مێ (فه‌ید‌ه ناکت )‬ ‫کۆ ل ساال (‪ )1995‬به‌الڤکری‌ه و باشترین ستران (حه‌کیمێ م�ه‌زن)‪ ،‬کۆ‬ ‫ژ په‌یڤێن (خالد عه‌لى) و ئاوازێن (که‌ریم حه‌یدر)‪ ،‬جهێ ئاماژ‌ه پێدانێ یه‌‪،‬‬ ‫کۆ دوماهیک به‌رهه‌مێ سترانبێژى‪ ،‬کۆ ژ (‪ )12‬تراکان پێکدهێت ل مه‌ها‬ ‫حه‌فتی ئه‌ڤ سال به‌الڤبوویه‪.‬‬

‫شه‌شه‌مین فیستیڤاڵى به‌یت و حه‌یران ل‌ه شارى‬ ‫سه‌رده‌شت ده‌کرێت‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د باقر حه‌کیمى به‌ڕێوه‌به‌رى گشتى کلتور‬ ‫و فه‌رهه‌نگى پارێزگاى ورمێ ب‌ه ماڵپه‌ڕى (میهر)‬ ‫ى راگه‌یاندووه‌‪ :‬ل‌ه فیستیڤاڵه‌که‌دا به‌یت و الوک‬ ‫و حه‌یران و گۆرانیی‌ه ناوچه‌یه‌کان له‌خۆده‌گرێت و‬ ‫ئامێره‌کانى موسیقى شمشاڵ و ته‌پڵ و باڵه‌بان ‪...‬‬ ‫ب‌ه گوێره‌ى ئاوازه‌کان که‌ڵکى لێوه‌رده‌گیرێـت‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬بۆ هه‌ر به‌شداربوویه‌ک (هه‌شت) خوله‌ک‬ ‫و بۆ تیپه‌کانیش (‪ )15‬خوله‌ک ته‌رخانکراو‌ه تا‬ ‫ئ��اوازه‌ک��ان��ی��ان پێشکه‌ش ب��ک�ه‌ن‪ .‬ه �ه‌ر گروپێکی‬ ‫و به‌شداربوش ئ���ازاد‌ه چ جلوبه‌رگێکى ناوچه‌یى‬ ‫ده‌پۆشێت‪ .‬ئاشکراشى کرد ک‌ه مه‌به‌ست لێى زیندو‬ ‫هێشتنه‌وه‌ى ئاواز و فۆلکلۆر‌ه ره‌سه‌نه‌کانه‌‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫راشیگه‌یاند مۆڵه‌تى دوای���ى بۆ پێشکه‌شکردنى‬ ‫به‌رهه‌مه‌کان (‪)10/13‬یه‌و (‪)22‬ی هه‌مان مانگ‬ ‫ناوى ئه‌وان‌ه ئاشکرا ده‌کرێت ک‌ه به‌رهه‌مه‌کانیان‬ ‫په‌سه‌ندکراو‌ه و (‪ 10‬و ‪)12‬ی تشرینى دووه‌م رۆژى‬ ‫فیستڤاڵه‌ک‌ه ده‌بێت‪.‬‬

‫سه‌نته‌رى رایه‌ڵ بۆ ئاڵوگۆرى کلتورى (‪)R.C.E‬‬ ‫یه‌که‌مین فیستڤاڵى کلتور‌ه جیاوازه‌کانى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان بۆ (گ��ۆران��ى و هه‌ڵپه‌رکێ و دیالۆگى‬ ‫که‌لتورى) ل‌ه شارى رانی‌ه ئه‌نجامدا‪.‬‬ ‫خالید ق��ادر ئه‌ندامى لیژنه‌ى ب��ااڵى فیستیڤاڵه‌که‌‬ ‫رایگه‌یاند‪ :‬ل‌ه چاالکیه‌کانى فیستیڤاڵه‌که‌دا هه‌ریه‌ک‬ ‫ل‌ه (تیپى هونه‌رى میللى عه‌ره‌بى حه‌ویجه‌‪ ،‬تیپى هونه‌رى‬ ‫تورکمان‪ ،‬گروپ ‌و یانه ‌‌و سیاچه‌مانه‌ى هه‌روامان‪،‬‬ ‫سه‌نته‌رى هاوبه‌شی ل��ور‪ ،‬تیپى ق�ه‌اڵى هه‌ولێر‪ ،‬تیپى‬ ‫هونه‌رى نهێڵ ل‌ه ئامێدى‪ ،‬تیپى هونه‌رى میللى سریانى‪،‬‬ ‫تیپى هونه‌رى میللى ئێزیدیان‪ ،‬تیپى هونه‌رى میللى‬ ‫نه‌ته‌وه‌یى سلێمانى‪ ،‬تیپى شمشاره‌ى رانیه‌) به‌شداریانکرد‪.‬‬ ‫وتیشى «ئامانجى سه‌نته‌ره‌که‌مان له‌م فیستیڤاڵه‌‪،‬‬ ‫ئاڵوگۆرى که‌لتوریی‌ه له‌نێوان که‌لتور‌ه جیاوازه‌کان‬ ‫ل‌ه ناوخۆ و ده‌ره‌وه‌ى واڵت‪ ،‬ئامانجى ئه‌و چاالکیه‌‬ ‫به‌یه‌که‌و‌ه ئاشناکردنى جیاوازییه‌کان ‌و ئاڵوگۆرى‬ ‫کلتوریی‌ه ل�ه‌ن��ێ��وان ک��ل��ت��ور‌ه ج��ی��اوازه‌ک��ان��ى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان ل‌ه رێگاى هونه‌ری و پێکه‌و‌ه ژیاندا په‌یامى‬ ‫ئاشتى‌و مرۆڤایه‌تیمان هه‌یه»‌‪.‬‬


‫ئه‌مریکاى ئوسامه‌؟ یان ئوسامه‌ى ئه‌مریکا؟‬

‫دۆسیه‌‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪72‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫‌ممهه‌ممه‌‬ ‫دووش‬ ‫‪2711/6/21‬‬ ‫‪- 2011/9/12‬‬ ‫دووشه‬

‫‪12‬‬

‫دۆس�����������ی�����������ه‌ى‬ ‫ئه‌مجاره‌ى (چه‌تر)‬ ‫ت�����ای�����ب�����ه‌ت�����ه‌ ب���ه‌‬ ‫(‪)11‬‬ ‫رووداوی‬ ‫ی سێپته‌مبه‌ری ساڵی (‪)2001���‬ ‫ک���ه‌ ب���ه‌ ه����ۆی روخ����ان����ی دوو‬ ‫به‌رزترین تاوه‌ری جیهان (‪‌)2749‬‬ ‫ک�ه‌س گیانیان له‌ده‌ستدا و ئه‌و‬ ‫ک����اردان����ه‌وان����ه‌ی ل������ه‌دوای ئ �ه‌و‬ ‫رووداوه‌وه‌ ب�ه‌گ��ش��ت��ی جیهانی‬ ‫گرته‌وه‌ ‪.‬‬

‫کێشه‌کانى به‌رده‌م‬ ‫دیبلۆماسیه‌تى گشتى‬ ‫ئه‌مریکا‬

‫له‌پێناو ئه‌کتیڤکردنى ئه‌رکى دیبلۆماسیه‌تى‬ ‫گشتیدا نوسینگه‌ى لێپرسینه‌وه‌ى حکومه‌ت‬ ‫هه‌ندێ راسپارده‌ى ده‌رکردووه‌ له‌راپۆرتێکدا‬ ‫له‌پێناو چۆنیه‌تى ه�ه‌ڵ��س��وک�ه‌وت ک��ردن‬ ‫له‌گه‌ڵ کێشه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌کانى دیبلۆماسیه‌تى‬ ‫گشتى‪ ،‬به‌تایبه‌تى له‌ الیه‌نه‌ الوازه‌ک��ان��ى‬ ‫هاوکارى نێوان ئه‌و ئاژانس و ده‌ستانه‌ى‬ ‫که‌ تایبه‌تن به‌ئه‌نجامگه‌یاندنى چاالکى‬ ‫و به‌رنامه‌کانى دیبلۆماسیه‌تى گشتیه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئ��ه‌وه‌ى له‌ راس��پ��ارده‌ک��ان��دا جه‌ختى له‌سه‌ر‬ ‫کراوه‌ته‌وه‌ بریتیه‌ له‌ گه‌شه‌کردنى ستراتیژى‬ ‫گه‌شه‌کردن له‌ پێناو هه‌ماهه‌نگیه‌کى زیاتر‬ ‫هه‌وڵه‌کانى ئاژانسه‌ حکومیه‌کان و که‌رته‌‬ ‫تایبه‌ته‌کان‪ ،‬وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه‌ ده‌بێت میکانیزم‬ ‫و پالن دابنێت بۆ ته‌واوکردن و تۆکمه‌کردنى‬ ‫چ��االک��ى و ه �ه‌وڵ �ه‌ک��ان��ى گ �ه‌ش �ه‌ک��ردن و‬ ‫په‌ره‌پێدانى دیبلۆماسیه‌تى گشتى له‌ ئاستى‬ ‫وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه‌ یان له‌ ئاستى (ئه‌نجومه‌نى‬ ‫ئه‌میندارێتى پ�ه‌خ��ش��دا) گرنگترین ئه‌و‬ ‫ره‌خنانه‌ى له‌ راپۆرته‌که‌دا هاتووه‌ بریتیه‌‬ ‫له‪ ‌:‬یه‌که‌م‪ /‬نه‌بونى ستراتیژیه‌تێکى روون‬ ‫ل �ه‌ پێناو هه‌ماهه‌نگى ک���ردن ل �ه‌ نێوان‬ ‫ئ��اژان��س و ده‌س��ت�ه‌ تایبه‌ته‌کان ب��ۆ جێبه‌‬ ‫جێکردنى ک��ارى دیبلۆماسیه‌تى گشتى‬ ‫‪ ،‬ل����ه‌(‪ )2007/4/8‬س�ه‌رۆک��ى ئه‌مریکا‬ ‫لیژنه‌ى هه‌ماهه‌نگى دیبلۆماسى گشتى و‬ ‫(‪public‬‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌ ستراتیژیه‌کانى‬ ‫‪policy‬‬ ‫‪and‬‬ ‫‪strategic‬‬ ‫‪communication on policy‬‬ ‫‪)coordination committee‬‬ ‫دام���ه‌زران���د ب�ه‌س�ه‌رۆک��ای�ه‌ت��ى ی���اری���ده‌ده‌رى‬ ‫وه‌زیرى ده‌ره‌وه‌ بۆ کاروبارى دیبلۆماسیه‌تى‬ ‫گشتى به‌ ئامانجى هه‌ماهه‌نگى کردنى‬ ‫زیاتر له‌ نێوان چاالکى ئه‌و ئاژانسانه‌ى که‌‬ ‫په‌یوه‌ندى دارن پێکه‌وه‌‪ .‬س �ه‌ره‌ڕاى ئه‌مه‌ش‬ ‫حکومه‌ت ئامراز و ستراتیژى ئه‌کتیڤى‬ ‫نییه‌‪ ،‬بۆ نمونه‌ ئ�ه‌وه‌ روونبکاته‌وه‌ که‌ له‌‬ ‫کاتێکدا ویالیه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کان هاوکارى‬ ‫پێشکه‌ش به‌ میلله‌تێک ده‌ک��ات که‌ ئه‌و‬ ‫میلله‌تانه‌ ده‌بێت بزانن که‌ ئه‌م هاوکاریانه‌‬ ‫له‌ ئه‌نجامى وه‌رگرتنى باج له‌ هاواڵتیانى‬ ‫ئه‌مریکا ک��ۆک��راوه‌ت��ه‌وه‌ و دوات���ر وه‌ک‬ ‫هاوکارى پێشکه‌شیان ک��راوه‌‪ .‬واته‌ ده‌بێت‬ ‫ب��زان��ن س �ه‌رچ��اوه‌ى ه��اوک��اری�ه‌ک��ان گه‌لى‬ ‫ئه‌مریکایه‌‪.‬‬ ‫دووه‌م‪ /‬نه‌بونى په‌یوه‌ندیه‌کى روون له‌ نێوان‬ ‫ئامانج و ئ��ام��رازه‌ک��ان��ى جێبه‌جێکردن له‌‬ ‫دیبلۆماسیه‌تى گشتیدا‪ ،‬له‌ساڵى (‪)2005‬‬ ‫دا ی�����ارده‌ده‌رى وه‌زی���رى ده‌ره‌وه‌ هه‌ستا به‌‬ ‫دروستکردنى چوار چێوه‌یه‌کى ستراتیژى‬ ‫بۆ کارکردن و هه‌وڵه‌کانى دیبلۆماسیه‌تى‬ ‫گشتى ک��ه ‌ئ �ه‌م �ه‌ش س��ێ ئ �ه‌ول �ه‌وی �ه‌ت��ى‬ ‫ب��ن �ه‌ره‌ت��ى ل �ه‌خ��ۆ ده‌گ��رێ��ت ک �ه‌ ئ�ه‌م��ان�ه‌ن‪:‬‬ ‫ده‌ب��ێ��ت ک����ارى دی��ب��ل��ۆم��اس��ی�ه‌ت��ى گشتى‬ ‫کۆمه‌ڵێک هیواو ئ��اره‌زوو پێشکه‌ش به‌و‬ ‫میلله‌تانه‌ بکات که‌ په‌یوه‌ستى بکات به‌‬ ‫کۆمه‌ڵێک به‌هاى بنه‌ڕه‌تی ئه‌مریکیه‌وه‌ و‬ ‫توندڕه‌وه‌کانیش په‌راوێز بخات‪ ،‬له‌ کۆتاییدا‬ ‫هانى تێگه‌یشتنى دوو الیه‌نه‌ بدات ده‌رباره‌ى‬ ‫به‌هاو به‌رژه‌وه‌ندى هاوبه‌ش له‌ نێوان میلله‌تى‬ ‫ئه‌مریکا و میلله‌تانى ترى جیهان له‌ هه‌موو‬ ‫کلتوره‌ ج��ی��اوازه‌ک��ان‪ ،‬ی��اری��ده‌ده‌رى وه‌زی��رى‬ ‫ده‌ره‌وه‌ کۆمه‌ڵێک ئ��ام��رازى ده‌ستنیشان‬ ‫و دیارى ک��ردووه‌ له‌ پێنا و جێبه‌جێکردنى‬ ‫ئه‌م ستراتیژیانه‌‪ ،‬بۆ نمونه‌ له‌و ئامرازانه‌‬ ‫(په‌یوه‌ندى کردن و وابه‌سته‌بون‪ ،‬ئاڵوگۆڕ‬ ‫و فێرکارى) له‌گه‌ڵ نه‌بونى یاسایه‌کى‬

‫‪11‬ى سێپته‌مبه‌ر‪ ،‬ئه‌و روداوه‌ى که‌ دوو هه‌زار و‬ ‫حه‌وت سه‌د و چل و نۆ قوربانى لێکه‌وته‌وه‌‬ ‫له‌دواى رووداوى (‪11‬ى سێپته‌مبه‌ر)ه‌وه‌ جێى‬ ‫زۆرترین مشتومڕى سیاسییه‌ له‌ناو ویالیه‌ت ‌ه‬ ‫یه‌کگرتووه‌کاندا‪ ،‬گومانى تێدا نییه‌ که‌‬ ‫ئێستاش ک���ارى دیبلۆماسى ل �ه‌ ئاستى‬ ‫ده‌ره‌وه‌ى ئه‌مریکادا یه‌کێکه‌ له‌ گرنگترین‬ ‫ته‌وه‌رى گفتوگۆ گه‌رمه‌کانى ناو هۆڵه‌کانى‬ ‫بڕیار دروستکردن‪.‬‬ ‫بۆچى ناونرا ‪11‬ى سێپته‌مبه‌ر‪.‬؟‬ ‫جاک دێرێک له‌و باره‌یه‌وه‌ ده‌ڵێت‪ :‬ناونانى‬ ‫ئ �ه‌م رووداوه‌ ب �ه‌ (‪11‬ى سێپته‌مبه‌ر) چ‬ ‫مه‌دلولێکى ه �ه‌ی �ه‌؟ له‌کاتێکدا جێگاى‬ ‫رووداوه‌که‌ و خودى رووداوه‌که‌ش له‌ده‌ره‌وه‌ى‬

‫گوزارشت لێکردن ده‌مێننه‌وه‌؟ ئه‌م ناونان ‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر مه‌دلولێکى هه‌بێت بریتیبێت له‌وه‌ى‬ ‫که‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ى خاکێکى دیاریکراودا و له‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ى کاره‌ساتێکى دی��اری��ک��راودا‪ ،‬خۆى‬ ‫مانیفێست ده‌کات‪.‬‬ ‫هه‌موومان وێنه‌ى ئه‌و مرۆڤه‌مان بینى که‌‬ ‫ل�ه‌ پ�ه‌ن��ج�ه‌ره‌ى ب��ورج�ه‌ک�ه‌وه‌ خ��ۆى فڕێدایه‌‬ ‫خواره‌وه‌ و دڵنیاش بوو له‌وه‌ى که‌ ده‌مرێت‪،‬‬ ‫به‌پێى وته‌ى سه‌رۆکى ئه‌وکاته‌ى ئه‌مریکا‬ ‫شه‌و به‌سه‌ر جیهانێکى جیاوازدا هات‪ .‬لێره‌وه‌‬ ‫هه‌موان هه‌ستمان به‌وه‌ کرد که‌ دابڕانێک‬ ‫له‌گه‌ڵ دونیاى پێشودا به‌ڕێوه‌یه‌‪.‬‬

‫مه‌نهه‌جى زانراو له‌ به‌رنامه‌ى دیبلۆماسیه‌تى‬ ‫گشتیدا له‌ پێناو دارشتنى به‌رنامه‌کانیدا‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها چۆنیه‌تى دیارى کردنى خه‌ڵکانى‬ ‫ئامانج له‌ به‌رنامه‌کاندا و‌ گه‌شه‌کردنى‬ ‫ستراتیژیه‌تێکى ته‌کنیکى روون له‌ پێناو‬ ‫گه‌یاندنى په‌یامى داواک��راو بۆ خه‌ڵکانى‬ ‫ئامانج‪.‬‬ ‫له‌ هه‌مان کاتدا ئه‌نجومه‌نى ئه‌میندارێتى‬ ‫پ��ه‌خ��ش ل �ه‌س��اڵ��ى (‪ )2001‬ه �ه‌ن��گ��اوى‬ ‫خۆى ده‌ستپێکرد له‌ پێناو جێبه‌جێکردنى‬ ‫ستراتیژیه‌تێک ب��ۆ په‌خشى نێوده‌وڵه‌تى‬ ‫ک �ه‌ تێیدا بتوانرێت زۆرت��ری��ن خه‌ڵکانى‬ ‫ت���ی���ادا ب��ک��رێ��ت �ه‌ ئ���ام���ان���ج‪ ،‬وات���ه‌‬ ‫ئ��اس��ۆى چ��االک��ی �ه‌ک��ان زۆرت��ری��ن‬ ‫خه‌ڵک بگرێته‌وه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌و‬ ‫هه‌رێمانه‌ى که‌ پێشینه‌ن به‌نیسبه‌ت‬ ‫جه‌نگى دژه‌ تیرۆره‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش بووه‌‬ ‫هۆى نوێگه‌ریه‌ک له‌ هه‌ندێ له‌‬ ‫تۆڕ و که‌ناڵه‌کانى رادی��ۆ وه‌ک‬ ‫رادیۆى سه‌واو ته‌له‌فزیۆنى حوره‌‪،‬‬ ‫ب����ه‌اڵم ه���ه‌رچ���ه‌ن���ده‌ ل��ێ��ک��ۆڵ��ی��ن�ه‌وه‌‬ ‫مه‌یدانیه‌کان ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌که‌ن‬ ‫که‌ تا ئێستا ئامانجه‌کان به‌ده‌ست‬ ‫نه‌هێنراون‪ ،‬له‌ پێداچونه‌وه‌یه‌کى‬ ‫ده‌زگاى (لێپرسینه‌وه‌ى حکومیدا)‬ ‫ب��ۆ ت��ۆڕه‌ک��ان��ى پ�ه‌خ��ش ک���ردن له‌‬ ‫رۆژهه‌اڵتى ناوه‌ڕاستدا‪ ،‬له‌ ساڵى‬ ‫(‪)2006‬دا ئه‌وه‌ى ده‌ستنیشانکردووه‌‬ ‫که‌ تێکراى گۆێگرتن له‌ رادیۆى‬ ‫س���ه‌وا و ت �ه‌ل �ه‌ف��زی��ۆن��ى ح���وره‌ به‌‬ ‫گ����وێ����ره‌ى ئ��اس��ت��ى پ��ێ��وی��س��ت و‬ ‫داواکراو نیه‌‪ .‬هه‌ر له‌ راپۆرته‌که‌دا‬ ‫راس��پ��ارده‌ى ئ �ه‌وه‌ پێشنیار ده‌ک��ات‬ ‫که‌ شوێنى گرنگییه‌ ئ�ه‌م تۆڕى‬ ‫راگه‌یاندنانه‌ لێکۆڵینه‌وه‌ى مه‌یدانى‬ ‫بکه‌ن به‌مه‌به‌ستى دانانى میکانیزم‪11 n‬سێپته‌مبه‌ر رۆژێک مێژوی ئه‌مریکا له‌بیری ناکات فۆتۆ‪ /‬ئینته‌رنێت‬ ‫بۆ فراوانکردنى بینه‌ر و بیسه‌ریان‪.‬‬ ‫ده‌زگاى ئیش‬ ‫نیویۆرک‪ .‬من پێموایه‌ رووداوى یه‌که‌م گه‌النه‌ به‌ ئاراسته‌یه‌ک که‌ خزمه‌ت به‌‬ ‫کردن له‌پێناو کارى‬ ‫ده‌ک��رێ��ت وه‌ک دره‌وش���ان���ه‌وه‌ى ده‌س���ه‌اڵت به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانى ئه‌مریکا بکات‪ ،‬ئه‌م کارى‬ ‫‪11‬ى سێپته‌مبه‌ر و‬ ‫و ت��وان��ای��ى راى گشتى ته‌ماشابکرێت‪ ،‬دیبلۆماسیه‌ته‌ ئه‌وه‌ستێته‌ سه‌ر کۆمه‌ڵێک‬ ‫دیبلۆماسیدا‬ ‫راى گشتییه‌ک که‌ ئاماده‌نییه‌ سازش به‌رنامه‌ که‌ له‌ رێگه‌ى ئامرازه‌کانى په‌یوه‌ندیه‌ ده‌زگ���ای���ه‌ک���ى ت��ای��ب �ه‌ت �ه‌ و ئ��ام��ان��ج��ى‬ ‫دابڕانى مێژوویى‬ ‫لێره‌دا پرسیارى گرنگ ئه‌وه‌یه‌ ئایا ده‌کرێت له‌سه‌ر ئ��ازادى بکات و ئاماده‌یه‌ له‌گه‌ڵ جه‌ماوه‌رییه‌ جیاوازه‌کانه‌وه‌ به‌جێده‌هێنرێت‪ ،‬رووبه‌رووبونه‌وه‌ى هه‌ستى دژایه‌تییه‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫وه‌ک دابڕانى مێژوویى سه‌یرى رووداوى به‌ربه‌ریه‌تدا رووب���ه‌روو ببێته‌وه‌‪ ،‬رووداوى به‌تایبه‌ت په‌خشى رادی��ۆ و ته‌له‌فزیۆن و به‌ ویالیه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کانى ئه‌مریکا‪ ،‬ئه‌م‬ ‫(‪11‬ى سێپته‌مبه‌ر) بکرێت؟ بۆ وه‌اڵم��ى دووه‌میش به‌شێکه‌ له‌ مێژووى هاوچه‌رخمان رووپه‌ڕى رۆژنامه‌کان و ئامڕازه‌کانى ترى ده‌زگایه‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌کات که‌ به‌رزبونه‌وه‌ى‬ ‫ئ �ه‌م پرسیاره‌ دوو گ���ه‌وره‌ زان���اى ن��اس��راوى و لکاوه‌ به‌ کۆمه‌ڵگه‌کانمانه‌وه‌‪ .‬رژێمه‌ ئه‌لیکترۆنى وه‌ک ئه‌نته‌رنێت‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌کى هه‌ستى دوژمنایه‌تى دژ به‌ ئه‌مریکا ره‌نگه‌‬ ‫جیهانى قسه‌یان هه‌یه‌‪ ،‬ئ��االن تۆرێنى له‌ دیموکراتییه‌کانیش هیچ گه‌ره‌نتییه‌کی باو ئه‌م به‌رنامه‌یه‌ زیاتر ئامانجێتى په‌یامى زیان به‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌ ئابووریه‌کانى ئه‌مریکا‬ ‫کتێبێکیدا به‌ناوى (پارادیگمێکى نوێ) س���ه‌د ل �ه‌ س �ه‌دی��ان پێنییه‌ ب��ۆ پاراستنى بگه‌یه‌نێته‌ ده‌سته‌بژێرو ئه‌وانه‌ى له‌شۆێنى بگه‌یه‌نێت له‌ ڕێگه‌ى چه‌ند ده‌روازه‌یه‌که‌وه‌‬ ‫پێى وای�ه‌ له‌پاش هه‌ره‌سى ئیمپراتۆریه‌تى کۆمه‌ڵگه‌کان و شارستانیه‌ت له‌ هێرشه‌ دروس���ت ک��ردن��ى ب��ری��ارو ه �ه‌روه‌ه��ا دروس��ت ل�ه‌وان�ه‌ وه‌ک‪(:‬ڕێ��گ��رت��ن ل�ه‌ به‌کارهێنانى‬ ‫کۆمۆنیسته‌وه‌ ت��ا (‪11‬ى سێپ��ه‌مبه‌رى تیرۆرستییه‌کان‪.‬‬ ‫کردنى راى گشتیدان‪.‬‬ ‫به‌رهه‌مه‌ ئه‌مریکیه‌کان‪ ،‬یان به‌رزبونه‌وه‌ى‬ ‫‌م‬ ‫ه‬ ‫�‬ ‫ل‬ ‫�ى‬ ‫�‬ ‫�اس‬ ‫�‬ ‫�ۆم‬ ‫�‬ ‫�ل‬ ‫�‬ ‫�ب‬ ‫�‬ ‫دی‬ ‫���ارى‬ ‫�‬ ‫ک‬ ‫‌ى‬ ‫ه‬ ‫��و‬ ‫�‬ ‫��ێ‬ ‫�‬ ‫��وارچ‬ ‫�‬ ‫چ‬ ‫تێچووى پاراستنى بارى ئه‌منى کۆمپانیا‬ ‫‪ )2001‬ئێمه‌ باسمان له‌ کۆمه‌ڵگه‌ى مه‌ده‌نى‬ ‫‌تیش‬ ‫ه‬ ‫تایب‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ب‬ ‫کرا‬ ‫فراوانتر‬ ‫زیاتر‬ ‫‌دا‬ ‫ه‬ ‫دواییان‬ ‫ئه‌مریکیه‌کان ل����ه‌ده‌ره‌وه‌ى ئه‌مریکا‪ ،‬یان‬ ‫و الوازبوونى نۆرمه‌کان و ئازادیى تاکه‌کان‬ ‫نوسینگه‌ى‬ ‫جه‌خت له‌ سه‌ر جیهانى عه‌ره‌بى و ئیسالمى دژای���ه‌ت���ى ک��ردن��ى س��ی��اس�ه‌ت��ى ب��ازرگ��ان��ى‬ ‫ده‌ک���رد‪ ،‬ب �ه‌اڵم له‌ (‪11‬ى سێپته‌مبه‌ر)ه‌وه‌‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌کان و ده‌وڵ�ه‌م�ه‌ن��ده‌ک��ان له‌ نێو لێپرسینه‌وه‌ى حکومه‌ت‬ ‫کرا‪ ،‬چونکه‌ ئه‌مڕۆ ئه‌م جێگایه‌ به‌ره‌یه‌کى ئه‌مریکا که‌ هه‌موو ئه‌مانه‌ بۆ به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫‪the‬‬ ‫‪government‬‬ ‫‌جێهێنانى‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫‌‪.‬‬ ‫ه‬ ‫‌تیرۆر‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫دژ‬ ‫‌نگى‬ ‫ه‬ ‫ج‬ ‫‌کى‬ ‫ه‬ ‫‌ر‬ ‫ه‬ ‫س‬ ‫ئابورى ئه‌مریکا خاڵى نێگه‌تیڤن‪.‬‬ ‫ترس و زه‌بروزه‌نگ و جه‌نگێکى به‌رده‌وامدا‬ ‫‪Accountability office‬‬ ‫‌مریکى‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫گشتى‬ ‫‌تى‬ ‫ه‬ ‫دیبلۆماسی‬ ‫�ارى‬ ‫�‬ ‫ک‬ ‫راپ��ۆرت��ى ه�ه‌ن��دێ ده‌زگ���اى تریش هه‌مان‬ ‫ده‌ژی��ن‪ .‬له‌پاش ئه‌و رووداوه‌ که‌منین ئه‌و‬ ‫ی���ه‌ک���ێ���ک ل����ه‌ پ���ت���ه‌وت���ری���ن پ��ای��ه‌ک��ان��ى‬ ‫ئ���ه‌رک���ى س��ه‌رش��ان��ى وه‌زاره‌ت�������ى ده‌ره‌وه‌ى ئه‌نجامیان ده‌رخ��س��ت��ووه‌ وه‌ک ئ��ه‌وه‌ى که‌‬ ‫که‌سانه‌ى که‌ پێیانوایه‌ ئیتر ده‌بێت گوێ‬ ‫دیبلۆماسیه‌تى ئ�ه‌م��ری��ک��ا‪ ،‬نوسینگه‌ى‬ ‫ئه‌مریکا و (ئه‌نجومه‌نى ئه‌میندارێتى له‌ راپۆرتى ده‌زگ��اى (کۆمه‌ڵه‌ى کار دژ‬ ‫ل�ه‌ گولله‌ى فیشه‌که‌کان بگرین نه‌ک‬ ‫لێپرسینه‌وه‌ى حکومه‌ته‌‪ ،‬ئه‌م دام�ه‌زراوه‌ی�ه‌‬ ‫پ�ه‌خ��ش ک��ردن��ه) ‌(‪ Broadcasting‬ب�ه‌ هه‌ستى دژای �ه‌ت��ى ب�ه‌رام��ب�ه‌ر ویالیه‌ته‌‬ ‫گۆرانیه‌کانى (الرا فابیان)‪ ،‬ئیتر ده‌بێت‬ ‫یه‌کێکه‌ له‌ پایه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌کانى کۆنگرێسى‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ک‬ ‫‪)board‬‬ ‫‪of‬‬ ‫‪government‬‬ ‫یکگرتووه‌کان )داهاتوه‌‪،‬که‌ ئه‌مه‌ش به‌شێکه‌‬ ‫زمانى (سى ئاى ئه‌ى) به‌کاربێنین نه‌ک‬ ‫ئ�ه‌م��ری��ک��ى ب��ۆ م�ه‌ب�ه‌س��ت��ى ووردب���ون���ه‌وه‌ و‬ ‫سه‌رپه‌رشتى ژماره‌یه‌کى گرنگ له‌ په‌خشى له‌پڕۆژه‌ى (برینستۆن بۆ ئاسایشى نه‌ته‌وه‌ى‪-‬‬ ‫زمانى فه‌یله‌سوفه‌کان‪ ،‬تۆرین ده‌ڵێت‪ :‬ئه‌م‬ ‫هه‌ڵسه‌نگاندنى چاالکى و سیاسه‌ته‌کانى‬ ‫رادیۆ و ته‌له‌فزیۆن ده‌کات وه‌ک‪ :‬ده‌نگى ‪The Princeton project‬‬ ‫ترسه‌ به‌رده‌وامه‌‪ ،‬ئه‌م هه‌ڕه‌شه‌ کوشنده‌یه‌ى‬ ‫ئیداره‌ى ئه‌مریکا وه‌ هاوکارى کۆنگرێسه‌‬ ‫ئ �ه‌م��ری��ک��ا(‪ )on national security )Voice of America‬که‌‬ ‫به‌ڕێوه‌یه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها خواستى جه‌نگ دژى‬ ‫بۆ هه‌ستان به‌ ئه‌نجامدانى به‌رپرسیارێتییه‌‬ ‫(‪RadioTV‬‬ ‫مارتى‬ ‫‌فزیۆنى‬ ‫ه‬ ‫‌ل‬ ‫ه‬ ‫ت‬ ‫و‬ ‫رادیۆ‬ ‫قوتابخانه‌ى (وودر ویلستۆن) بۆ کاروبارى‬ ‫خراپه‌ به‌ناوى خوایه‌کى پارێزراوه‌وه‌‪ ،‬داهێنان‬ ‫ده‌س���ت���وری���ه‌ک���ان‪ ،‬ن��وس��ی��ن��گ �ه‌ى ن���اوب���راو‬ ‫‪ )of Marti‬رادی���ۆى ئ �ه‌وروپ��اى ئ��ازاد‪ ،‬گشتى نیۆده‌وڵه‌تى دایمه‌زراندووه‌ له‌ زانکۆى‬ ‫و م��ۆت �ه‌ک �ه‌ى ئ�ه‌م��ری��ک��ى ن��ی��ی�ه‌‪ .‬به‌ڵکو‬ ‫ه�ه‌ڵ��ده‌س��ت��ێ��ت ب �ه‌ پشکنین و وردب��ی��ن��ى‬ ‫رادی���ۆى ئاسیاى ئ���ازاد‪ ،‬رادی���ۆى ف���ه‌ردا‪ ،‬برینستۆن له‌ ساڵى (‪)2004‬دا‪ ،‬هه‌ر له‌م‬ ‫واقیعێکه‌‪ .‬له‌ هه‌مان کتێبدا تۆرین ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫کردن له‌سه‌ر چۆنیه‌تى تێچوى حکومه‌ت‪،‬‬ ‫‪،)Radio‬‬ ‫(‪sawa‬‬ ‫‌وا‬ ‫ه‬ ‫���‬ ‫�‬ ‫س‬ ‫����ۆى‬ ‫�‬ ‫رادی‬ ‫راپۆرته‌دا ئه‌کادیمیست و بزنس مانه‌کان‬ ‫ئه‌م گه‌ردونه‌ نوێییه‌ى ترس و زه‌بروزه‌نگ‬ ‫ه���ه‌روه‌ه���ا ه�ه‌ڵ��س�ه‌ن��گ��ان��دن ب��ۆ ب �ه‌رن��ام �ه‌ و‬ ‫‌‪.‬‬ ‫ه‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫حور‬ ‫‌فزیۆنى‬ ‫ه‬ ‫‌ل‬ ‫ه‬ ‫ت‬ ‫‌خشى‬ ‫ه‬ ‫پ‬ ‫دواترینیان‬ ‫به‌شداریان تێدا ک��ردووه‌‪ ،‬جگه‌ له‌ نۆێنه‌رى‬ ‫ب �ه‌ره �ه‌م��ى دوو ش��ک��س��ت�ه‌‪ ،‬شکستى به‌‬ ‫س��ی��اس�ه‌ت��ى ف��ی��دراڵ��ى وواڵت��ی��ش ده‌ک���ات‪،‬‬ ‫به‌گۆێره‌ى راپۆرت و زانیاریه‌کانى وه‌زاره‌تى حکومه‌ت و ئه‌و که‌رتانه‌ى که‌ ئامانجى‬ ‫مۆدێرنکردنى به‌شێکى گ���ه‌وره‌ى جیهان‬ ‫ل��ێ��ک��دان�ه‌وه‌ و راس���پ���ارده‌ش پێشکه‌ش به‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ى ئه‌مریکا و(ئه‌نجومه‌نى ئه‌میندارێتى ک��اری��ان ل �ه‌س �ه‌ر ق��ازان��ج ک���ردن نیه‌ وات �ه‌‬ ‫له‌الیه‌ک و شکستى ئیسالمى سیاسیى‬ ‫کۆنگرێس ده‌کات‪ ،‬هه‌ر له‌م چوارچێوه‌ی‬ ‫پ �ه‌خ��ش ک�����ردن) ک���ۆى پ�����اره‌ى ت��ێ��چ��ووى (‪.)non profit‬‬ ‫ل��ه‌ دروس��ت��ک��ردن��ى ده‌وڵ���ه‌ت���دا ل�ه‌الی�ه‌ک��ى‬ ‫کارکردنه‌دا ئه‌م نوسینگه‌یه‌ به‌شێوه‌یه‌کى‬ ‫چاالکى و به‌رنامه‌کانى دیبلۆماسیه‌تى یه‌کێکیتر له‌ راپۆرته‌کان (له‌سه‌ر تیرۆرى‬ ‫ت��ره‌وه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت له‌ ئه‌وروپا و ئه‌مریکاش‬

‫نێوده‌وڵه‌تییه‌) له‌ ساڵى (‪ )2003‬ئاماژه‌‬ ‫به‌نزیکه‌ى (‪ )67‬هێرشى دوژم��ن��ک��اران� ‌ه‬ ‫ده‌ک���ات ل �ه‌س �ه‌ر ده‌زگ��اک��ان و ک��اره‌ک��ان��ى‬ ‫ئه‌مریکا وه‌ له‌ئه‌نجامى ئه‌وه‌ى که‌ ده‌زگاى‬ ‫(ئه‌نجومه‌نى راویژکارى ئاسایشى له‌ جیهان‪-‬‬ ‫‪security advisory council‬‬ ‫‪ )overseas‬ئاماژه‌ى پێداوه‌ له‌ ساڵى‬ ‫(‪)2006‬دا زۆری��ن�ه‌ى هه‌ڕه‌شه‌کان ده‌ست‬ ‫ن��ی��ش��ان��ک��راون و دژ ب �ه‌ ک �ه‌رت��ى تایبه‌تى‬ ‫ئه‌مریکایه‌‪ ،‬هێرشه‌کان له‌ ساڵى (‪)2006‬‬ ‫زیاترن ل�ه‌و هه‌ڕه‌شانه‌ى که‌ ئ�ه‌م که‌رتانه‌‬ ‫رووبورووى بونه‌ته‌وه‌ له‌ سااڵنى (‪ )2004‬و‬ ‫(‪)2005‬دا‪.‬‬ ‫زۆری��ن �ه‌ى راپ��ۆرت �ه‌ک��ان ئ��ام��اژه‌ ب�ه‌ خاڵى‬ ‫نێگه‌تیڤى ه�ه‌س��ت��ى دژای���ه‌ت���ى ب�ه‌رام��ب�ه‌ر‬ ‫ئه‌مریکا ده‌که‌ن به‌وه‌ى که‌ کاریگه‌رییه‌کى‬ ‫خ��راپ له‌سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندییه‌ ئه‌منیه‌کانى‬ ‫ئه‌مریکا هه‌یه‌‪.‬‬

‫ئاماده‌کردنی‬ ‫عه‌لى فه‌تاح مه‌جید‬

‫رووداوى (‪11‬ى سێپته‌مبه‌ر) به‌ یه‌کێک‬ ‫ل �ه‌ گ �ه‌وره‌ت��ری��ن و م�ه‌ت��رس��ی��دارت��ری��ن ک��اره‌‬ ‫ت��ی��رۆرس��ت��ی�ه‌ک��ان داده‌ن���رێ���ت‪ ،‬ک �ه‌ تیایدا‬ ‫مه‌زنترین ده‌س �ه‌اڵت و به‌هێزترین ده‌وڵه‌تى‬ ‫دنیا (ئه‌مریکا) رووب���ه‌ڕوى ترسناکترین‬ ‫ه��ێ��رش��ى ت���ی���رۆرس���ت���ى ب����وی����ه‌وه‌‪11( ،‬ى‬ ‫سێپته‌مبه‌رى ‪ )2001‬که‌م رۆژنامه‌ هه‌بوو‬ ‫که‌ له‌ رۆژى دووه‌‌م���دا الپ��ه‌ڕه‌ى یه‌که‌مى‬

‫مانشێتى ئه‌و رووداوه‌ نه‌بووبێت؟ هه‌موان‬ ‫له‌سه‌ر شاشه‌ى تیڤییه‌کانه‌وه‌ راسته‌وخۆ‬ ‫ده‌مانبینى چۆن هه‌ر دوو بورجى سه‌نته‌رى‬ ‫بازرگانى ئاگرى تیرۆر ورده‌ ورده‌ ده‌ی��ان‬ ‫رمێنێ و وردوخاشیان ده‌کات و ده‌یانکات‬ ‫ب �ه‌ خ��ۆڵ�ه‌م��ێ��ش‪ ،‬دی��م�ه‌ن�ه‌ک��ان��ى ئ���ه‌و رۆژه‌‬ ‫ت�����ه‌واوى ج��ی��ه��ان��ی��ان س �ه‌رس��ام��ک��رد‪ ،‬ئایا‬ ‫ئ �ه‌م دۆس��ی�ه‌ی�ه‌ و گ��ێ��ڕان �ه‌وه‌ى ئ �ه‌و روداوه‌‬ ‫ل �ه‌م ک��ات �ه‌دا و نمایشکردنى وێرانبوونى‬ ‫ه���ه‌ردوو ب���ورج‪ ،‬وه‌ک هێماى هه‌یمه‌نه‌ى‬ ‫که‌پیتاڵیزمى ئه‌مریکى به‌سه‌ر جیهاندا و‬ ‫به‌رده‌وام خوێندنه‌وه‌ى ناوى ئه‌و دوو هه‌زار و‬ ‫هه‌ڵده‌وه‌شێنه‌وه‌ و له‌ت له‌ت ده‌بن‪.‬‬ ‫ل �ه‌الی �ه‌ک��ى ت����ره‌وه‌ زان����اى ن��اس��راو (رۆن���ى‬ ‫رێمۆند) هه‌ره‌سى دیوارى به‌رلین و داڕمانى‬ ‫ه���ه‌ردوو ب��ورج��ى سه‌نته‌رى ب��ازرگ��ان��ى نێو‬ ‫ده‌وڵه‌تى به‌ یه‌ک به‌راورد ده‌کات‪ ،‬تا پێمان‬ ‫بڵێت (‪11‬ى سێپته‌مبه‌رى ‪ )2001‬وات�ه‌‪:‬‬ ‫چونه‌ نێو قۆناغێکى دیکه‌ى مێژووییه‌وه‌‪،‬‬ ‫که‌ تیایدا گره‌و و یاسا و ستراتیژیه‌ته‌کان‬ ‫ب�ه‌ج��ۆرێ��ک��ى دی��ک �ه‌ن‪ ،‬رۆن���ى ل �ه‌ درێ���ژه‌ى‬ ‫قسه‌کانیدا ده‌ڵ��ێ��ت‪ :‬ئێمه‌ ل��ه‌ب��ه‌رده‌م دوو‬ ‫رووداودای�����ن‪ ،‬ه �ه‌ره‌س��ى دی���وارى به‌رلین و‬ ‫هه‌ره‌سى هه‌ردوو بورجى سه‌نته‌رى بازرگانى‬

‫حه‌وت سه‌د و چل و نۆ که‌سه‌ى که‌ بون ‌ه‬ ‫قوربانى‪ ،‬بۆ ئێمه‌ چ گرنگى و مانایه‌کى‬ ‫هه‌یه‌؟ ئه‌م رووداوه‌ وایکرد که‌ ئه‌مریکا‬ ‫پێداچونه‌وه‌یه‌کى ته‌واو به‌ سیاسه‌تى ده‌ره‌وه‌‬ ‫و کاره‌ دیبلۆماسیه‌کانیدا بکات‪11( ،‬ى‬ ‫سێپته‌مبه‌ر) ئ�ه‌و رووداوه‌ ب��وو که‌ وێنه‌ى‬ ‫ئه‌مریکاى ل �ه‌ ت����ه‌واوى دن��ی��ادا گ���ۆڕى و‬ ‫تیرۆرستان رایانگه‌یاند‪ :‬که‌ ئه‌مریکا له‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ى سنورى ک��ارى تیرۆرستى ئه‌واندا‬ ‫نییه‌‪ ،‬جێى باسه‌ روخسار و وێنه‌ى ویالیه‌ته‌‬ ‫یه‌کگرتووه‌کانى ئه‌مریکا ل�ه‌ سیاسه‌تى‬ ‫ده‌ره‌وه‌ى وواڵته‌که‌دا به‌زۆرى ره‌نگده‌داته‌وه‌‪،‬‬ ‫ده‌ورى و ی �ه‌ک ل���ه‌دواى ی �ه‌ک راپ���ۆرت‬ ‫پێشکه‌ش به‌کۆنگرێس ده‌ک��ات‪ ،‬ده‌رب��اره‌ى‬ ‫به‌جێهێنانه‌کانى ک���ارى دیبلۆماسیه‌تى‬ ‫گشتى ئه‌مریکا‪ ،‬یه‌کێک له‌و راپۆرتانه‌ى‬ ‫ک �ه‌ ئ �ه‌م نوسینگه‌یه‌ ئ��ام��اده‌ى ک���ردووه‌‪،‬‬ ‫ک��ۆم �ه‌ڵ��ێ��ک ره‌خ���ن���ه‌ى گ��رن��گ ل���ه‌ خۆ‬ ‫ده‌گرێت ده‌رب��اره‌ى به‌جێهێنانه‌کانى کارى‬ ‫دیبلۆماسیه‌تى گشتى ئه‌مریکا‪.‬‬ ‫ئ��ام��ان��ج��ى دی��ب��ل��ۆم��اس��ی �ه‌ت��ى گشتى‬ ‫ئه‌مریکى بریتیه‌ له‌ به‌دیهێنانى کۆنتاکت‬ ‫وپه‌یوه‌ندیه‌کى به‌رده‌وامى ئه‌مریکا له‌گه‌ڵ‬ ‫گه‌النى هه‌موو جیهاندا‪ ،‬کارتێکردنى ئه‌م‬

‫گشتى ئه‌مریکى له‌ماوه���ى ساڵى (‪)2006‬‬ ‫دا ن��زی��ک�ه‌ى ی���ه‌ک م��ل��ی��ار و ن��ی��و دۆالر‬ ‫بووه‌‪ ،‬که‌ (‪ )796‬ملیۆن دۆالر له‌ رێگه‌ى‬ ‫ئه‌و به‌رنامانه‌وه‌ سه‌رفکراوه‌ که‌ وه‌زاره‌ت��ى‬ ‫ده‌ره‌وه‌ ئه‌نجامى داوه‌‪ ،‬بڕى (‪ )451‬ملیۆن‬ ‫دۆالرى بۆ به‌رنامه‌ى رۆشنبیرى فێرکارى‬ ‫س �ه‌رف��ک��راوه‌‪ ،‬ب��ڕى (‪ )260‬ملیۆن دۆالر‬ ‫سه‌رفکراوه‌ بۆ نوسینگه‌ى هه‌رێمایه‌تیه‌کانى‬ ‫دیبلۆماسیه‌تى گشتى‪ ،‬وه‌ (‪ )55‬ملیۆن‬ ‫دۆالرى ب��ۆ ئ���ه‌و چ��االک��ى و ب�ه‌رن��ام��ان�ه‌‬ ‫سه‌رفکراوه‌ که‌ (ئه‌نجومه‌نى ئه‌میندارێتى‬ ‫په‌خش) ئه‌نجامى داوه‌‪ ،‬بڕى (‪ )167‬ملیۆن‬ ‫دۆالر بۆ ده‌زگا راگه‌یاندنه‌کانى‬ ‫ده‌ن����گ����ى ئ����ه‌م����ری����ک����ا‪VOA-‬‬ ‫سه‌رفکراوه‌‪)79( ،‬ملیۆن دۆالر‬ ‫ب��ۆ رادی���ۆ س���ه‌وا و ته‌له‌فزیۆنى‬ ‫حوره‌ سه‌رفکراوه‌‪ ،‬وه‌ (‪ )75‬ملیۆن‬ ‫دۆالر بۆ رادیۆى حوریه‌ و ئه‌ورپاى‬ ‫ئ��ازاد سه‌رفکراوه‌‪ )37( ،‬ملیۆن‬ ‫دۆالر بۆ رادیۆیه‌کى تایبه‌ت له‌‬ ‫وواڵت��ى کوبا س�ه‌رف��ک��راوه‌‪ .‬بڕى‬ ‫(‪ )30‬ملیۆن دۆالر بۆ رادی��ۆى‬ ‫ئاسیایى ئازاد ته‌رخانکرابوو‪.‬‬ ‫ل�ه‌راپ��رس��ی�ه‌ک��دا ک�ه‌ئ�ه‌ن��ج��ام��دراوه‌‬ ‫له‌الیه‌ن ناوه‌ندى (‪ ،)PEW‬ئه‌وه‌‬ ‫روون��ده‌ک��ات �ه‌وه‌ ک�ه‌ ئه‌مریکا له‌‬ ‫ئاستى جیهانیدا تاراده‌یه‌کى زۆر‬ ‫وێنه‌ى پۆزه‌تیڤى خۆى له‌ده‌ستداوه‌‪،‬‬ ‫راپۆرته‌که‌ به‌وه‌ کۆتایى دێت که‌‬ ‫ته‌واو کردنى ئه‌م کێشه‌یه‌ به‌ئامانج‬ ‫ده‌زانێت له‌ پێناوچاککردنى وێناى‬ ‫ئ �ه‌م��ری��ک��ا ل �ه‌ج��ی��ه��ان��دا ک��ه‌ ئ �ه‌م‬ ‫ح��اڵ�ه‌ت�ه‌ش ب �ه‌ش��دارى ده‌ک���ات له‌‬ ‫به‌دیهێنانى به‌رژه‌وه‌ندییه‌ ئابورى و‬ ‫سیاسى وئه‌منیه‌کانى ئه‌مریکا‪.‬‬

‫ئوسامه‌ بن الدن کێییه‌؟‬

‫توێژه‌رى گه‌وره‌ى فه‌ڕه‌نسى (جۆنه‌تان راندال)‬ ‫له‌ کتێبێکیدا به‌ناوى (ئوسام‪ .‬دروستکردنى‬ ‫تیرۆرستێک) زۆرێ���ک ل �ه‌و زانیاریانه‌‬ ‫ده‌خ��ات �ه‌ روو ک�ه‌ (ئه‌مریکا و سعودیه‌)‬ ‫خانووى تیرۆریزمى (بن الدن و قاعیده‌)‬ ‫ی��ان پ��ێ��دروس��ت ک��رد‪ ،‬ران���داڵ ب �ه‌م شێوه‌یه‌‬ ‫پێناسه‌ى بن الدن ده‌ک��ات‪ :‬ئوسامه‌ ساڵى‬ ‫(‪ )1957‬له‌ دایک ده‌بێت‪ .‬کوڕى یه‌کێک‬ ‫له‌ هه‌ره‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌کانى سعودیه‌یه‌‪ ،‬ئوسامه‌‬ ‫به‌ میرات س���ه‌روه‌ت و سامانێکى گ �ه‌وره‌‬ ‫و ب�ه‌رف��راوان��ى بۆ ده‌مێنێته‌وه‌ و ده‌که‌وێت‬ ‫ب �ه‌س �ه‌ر ه����ه‌زاران ه���ه‌زار ملیۆن دۆالردا‪،‬‬ ‫ساڵى (‪ )1980‬ئه‌رکى چه‌ک گه‌یاندن به‌‬ ‫موجاهیده‌کانى ئه‌فغانستان ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ‪.‬‬ ‫له‌م چرکه‌یه‌و‌ه زه‌واجى (بن الدن‪ ،‬ئه‌مرکا ‪-‬‬ ‫سعودیه‌) ده‌ست پێده‌کات و پێکه‌وه‌ ده‌چنه‌‬ ‫مانگى هه‌نگوینییه‌وه‌‪ ،‬دیاره‌ ئامانجى هه‌ره‌‬ ‫گ �ه‌وره‌ى ئه‌مریکا له‌و قۆناغه‌دا شکستى‬ ‫یه‌کێتى سۆڤیه‌ت بوو‪ ،‬بۆ به‌دیهێنانى ئه‌م‬ ‫ئامانجه‌ش ئه‌مریکا ئاماده‌بوو ده‌ست بخاته‌‬ ‫نێو ده‌ستى شه‌یتانه‌وه‌‪ ،‬واته‌ به‌قه‌ده‌ر ئه‌وه‌ى‬ ‫ئوسامه‌ پێویستى ب�ه‌ چ�ه‌ک��ى ئه‌مریکى‬ ‫هه‌بوو بۆ برا موجاهیده‌کانى ئه‌فغانستان‪،‬‬ ‫به‌هه‌مان قه‌ده‌ر ئه‌مریکاش پێویستى به‌ بن‬ ‫الدنه‌کان هه‌بوو بۆ بردنه‌وه‌ى جه‌نگى سارد‬ ‫و گه‌رمى دژ به‌ سۆڤێت‪ .‬لێره‌وه‌ ئه‌مریکا و‬ ‫بن الدن ده‌چنه‌ قۆناغى یه‌کتر دروستکردن‬ ‫و یه‌کتر بینا کردنه‌وه‌‪ .‬به‌اڵم پاش رودانى‬ ‫(‪11‬ى سێپته‌مبه‌ر) ئه‌م زه‌واجه‌ به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫ئامێزه‌ هه‌ڵوه‌شایه‌وه‌ و له‌ سه‌ره‌تاى ئایارى‬ ‫رابردوودا هێزێکى کۆماندۆسى ئه‌مریکایى‬ ‫توانى بن الدن له‌ حه‌شارگه‌که‌ى خۆیدا‬ ‫له‌ شارۆچکه‌ى (ئه‌بوت ئاباد)ى پاکستان‬ ‫ب��ک��وژێ��ت‪ ،‬دواى ئ���ه‌وه‌ش راگ �ه‌ی �ه‌ن��درا که‌‬ ‫(ئ �ه‌ی��م �ه‌ن زه‌واه���ی���رى) جێگه‌ى ب��ن الدن��ى‬ ‫گ��رت��ۆت �ه‌وه‌‪ ،‬ل�ه‌ رێ��ک�ه‌وت��ى (‪22‬ى ئ��اب)ى‬ ‫ئه‌م ساڵ‪ ،‬پاسه‌وانێکى (ئوسامه‌ بن الدن)‬ ‫ى سه‌رۆکى پێشووى رێکخراوى (قاعیده‌)‬ ‫به‌ ئاژانسى هه‌واڵى (یو پى ئه‌ى) ژاپۆنى‬ ‫رایگه‌یاند‪ :‬رێکخراوى قاعیده‌ سه‌رگه‌رمى‬ ‫رێکخستنه‌وه‌ى ریزه‌کانییه‌تى و دوور نییه‌‬ ‫هێرشى ترسناکتر له‌وانه‌ى (‪11‬ى سێپته‌مبه‌ر)‬ ‫له‌ ئه‌مرکا ئه‌نجام ب��دات‪ ،‬ناسر ئه‌لبه‌حرى‬ ‫پ��اس �ه‌وان��ى تایبه‌تى ب��ن الدن ل �ه‌ درێ���ژه‌ى‬ ‫قسه‌کانیدا ده‌ڵێت‪ :‬دواى کوژرانى ئوسامه‌‬ ‫بن الدن رێکخراوى قاعیده‌ الواز بوو‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێسته‌ سه‌رقاڵى خۆڕێکخستنه‌وه‌یه‌ و دوور‬ ‫نییه‌ گوڕ و هێزى جارانى په‌یدابکاته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌حرى به‌ دوریشى نه‌زانى قاعیده‌ دواى توند‬ ‫و تۆڵکردنه‌وه‌ى ریزه‌کانى هێرشى ترسناکتر‬ ‫له‌ (نیویۆرک و واشنتن) ئه‌نجام بدات‪.‬‬


‫به‌دواداچوون‬

‫ل ‌ه دوو ساڵى ته‌مه‌نیاندا‬

‫«حکومه‌ت و په‌رله‌مانى کوردستان به‌ئه‌رکى خۆیان هه‌ڵنه‌ستاون»‬ ‫هه‌ولێر‬ ‫ره‌هێل مامه‌ش‬

‫له‌گه‌ڵ تپێپه‌ڕبوونى نزیکه‌ى‬ ‫دووساڵ له‌ ده‌ستبه‌کاربوونى‬ ‫خولى سێیه‌مى په‌رله‌مان و‬ ‫کابینه‌ى شه‌شه‌مى حکومه‌تى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان‪ ،‬که‌ له‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنى (‪)2009/7/25‬‬ ‫هاته‌که‌یه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌بۆچوونى‬ ‫چاودێرانى سیاسى و‬ ‫په‌رله‌مانتارانى کوردستان‪ ،‬تاکو‬ ‫ئێستا حکومه‌تى هه‌رێم نه‌یتوانیوه‌‬ ‫وه‌کو پێویست یاساکان‬ ‫جێبه‌جێ بکات و له‌به‌رامبه‌ردا‬ ‫په‌رله‌مان جگه‌ له‌ ده‌رکردنى‬ ‫یاسا‪ ،‬چاودێرێک نه‌بووه‌ بۆ‬ ‫جێبه‌جێکردنیان‪.‬‬

‫له‌مباره‌یه‌و‌ه ئیسماعیل گه‌اڵڵى‪ ،‬ئه‌ندامى‬ ‫په‌رله‌مانى کوردستان له‌سه‌ر فراکسیۆنى‬ ‫گ���ۆڕان ب �‌ه (چ �ه‌ت��ر)ى راگ �ه‌ی��ان��د‪ :‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ب �ه‌چ��اوى ب������ه‌راورده‌و‌ه س �ه‌ی��رى ئ��ه‌م خوله‌ى‬ ‫په‌رله‌مانى کوردستان بکه‌ین‪ ،‬له‌گه‌ڵ رابردوو‪،‬‬ ‫گۆڕان و هه‌نگاوى گه‌وه‌ر‌ه ده‌بینین‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‬ ‫گۆڕانکاری‌ه جێگاى ره‌زامه‌ندى نیه‌‪ ،‬چونکه‌‬ ‫کێشه‌کانى ئه‌م واڵت‌ه ئه‌وه‌ند‌ه زۆر‌ه و ئه‌وه‌نده‌‬ ‫که‌ڵه‌ک‌ه بوون‪ ،‬ل‌ه دواکه‌وتوویى ئابورى سیاسی‬ ‫کۆمه‌اڵتى واڵته‌که‌مان‪ ،‬ده‌بوای‌ه په‌رله‌مان‬ ‫چه‌ندین به‌رامبه‌ر بچوبای‌ه پێش‪ ،‬سه‌باره‌ت‬ ‫ب‌ه چاودێرى په‌رله‌مانى کوردستانیش به‌هۆى‬ ‫ئه‌وه‌ى به‌شێکى زۆرى ئه‌ندامان سه‌ر به‌و دوو‬ ‫حزبه‌ن ک‌ه حکومه‌تیان پێکهێناوه‌‪ ،‬به‌وهۆیه‌وه‌‬ ‫په‌رله‌مان ئه‌گه‌رچى هه‌نگاوى باشى ناوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم نه‌یتوانیو‌ه ل‌ه ئاستى چاودێرى پێویستدا‬ ‫بێت ل‌ه سه‌رحکومه‌تى هه‌رێم‪ ،‬به‌جۆرێک له‌‬ ‫ئاستى داخ��وازی و که‌موکوڕییه‌کانى ئه‌م‬ ‫سه‌رده‌مه‌ى خه‌ڵکى کوردستان بێت‪.‬‬

‫سه‌باره‌ت ب‌ه حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستان‬ ‫ئه‌و په‌رله‌مانتار‌ه پێیوابوو‪ :‬دیار‌ه حکومه‌تیش‬ ‫ب�ه‌ش��ێ��ک�‌ه ل����ه‌دام����ه‌زراو‌ه س��ی��اس��ی �ه‌ک��ان له‌‬ ‫کوردستان‪ ،‬بۆی‌ه زۆر زوو‌ه له‌کاتى ئێستا‬ ‫بڵێین ئێم‌ه ل �‌ه ک��وردس��ت��ان دام���وده‌زگ���اى‬ ‫ده‌مه‌زراوه‌ییمان هه‌یه‌‪ ،‬چونک‌ه تاکو ئێستا‬ ‫ح��زب ب��ااڵ ده‌ست‌ه به‌سه‌ر داموده‌زگاکانى‬ ‫حکومه‌ت‪ ،‬بۆی‌ه ب‌ه بۆچوونى من حکومه‌ت‬ ‫نه‌یتوانیو‌ه به‌ئه‌رک و رۆڵى خۆى هه‌ڵبستێت‬ ‫که‌له‌سه‌ر شانى ب��ووه‌‪ ،‬به‌ڵکو ح��زب رێگر‬ ‫ب��وو‌ه ل �ه‌ب �ه‌رده‌م حکومه‌تدا بۆ ئه‌نجامدانى‬ ‫ئ �ه‌و به‌رنامه‌یه‌ى له‌کاتى هه‌ڵبژاردندا به‌‬ ‫خه‌ڵکیداوه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئاماژه‌ى به‌وه‌شکرد‪ :‬به‌هۆى گوشاره‌‬ ‫ده‌ره‌کیه‌کان و گۆڕانکارى له‌ناوچه‌کان‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها دروس��ت بوونى هۆشیارى له‌الیه‌ن‬ ‫تاکه‌کانى خه‌ڵکى کوردستان‪ ،‬ره‌شبیننیم‬ ‫به‌وه‌ى ئه‌م ره‌وشه‌ى کوردستان به‌وشێوه‌یه‌بێت‪،‬‬ ‫ه��ه‌رچ��ه‌ن��د‌ه ه�����ه‌ردوو ح��زب��ى ده‌س���ه‌اڵت���دار‬ ‫ئ��ی��راده‌ی�ه‌ک��ى پێشکه‌وتن خوازانه‌یاننیه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم وه‌ک وت��م گ��وش��ار‌ه ده‌ره‌ک��ی�ه‌ک��ان و‬ ‫گ��ۆڕان��ک��اری�ه‌ک��ان واده‌ک����ات بگه‌ین‌ه ئه‌و‬ ‫قه‌ناعه‌ته‌ى ل‌ه داهاتوو ئاسۆیه‌کى باشتر‬ ‫ده‌بینین ئه‌گه‌ر له‌کاتى خۆشى دوا بکه‌ویت‪.‬‬ ‫هاوکات حه‌م‌ه سه‌عید حه‌م‌ه عه‌لى‪ ،‬له‌‬ ‫فراکسیۆنى یه‌کگرتووى ئیسالمى کوردستان‬ ‫له‌باره‌ى ئه‌و بابه‌ت‌ه پێیوابوو‪ :‬سه‌باره‌ت به‌‬ ‫حکومه‌ت له‌ماوه‌ى راب��ردوو ناتوانین بڵێین‬ ‫ئه‌رکه‌کانى خ��ۆى ل‌ه جێبه‌جێکردنى یاسا‬ ‫جێبه‌جێکردووه‌‪ ،‬به‌تایبه‌تى یاساکانى ده‌سته‌ى‬ ‫ن �ه‌زاه �‌ه و چ��اودێ��رى دارای���ی و چ��اودێ��رى‬ ‫گشتى‪ ،‬هۆکاره‌که‌شى بۆ مه‌سه‌له‌ى حزبی‬ ‫و میزاجى به‌رپرسه‌کان و دوو ئیداره‌یی‬ ‫ب��ووه‌‪ ،‬به‌جۆرێک ل‌ه ده‌ڤه‌رێک یاسایه‌ک‬ ‫جێبه‌جێ ده‌ک��رێ‪ ،‬ل‌ه ده‌ڤه‌رێکى تر وه‌ک‬ ‫ئه‌و نی‌ه و ئاسته‌نگى بۆ دروست ده‌کرێت‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش کاریگه‌رى زۆر ده‌بێت له‌سه‌ر بارى‬

‫کۆمه‌اڵیه‌تى‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌ش هێشتا‬ ‫خه‌ڵک ئومێدى هه‌ی‌ه ک‌ه به‌هۆى بوونى‬ ‫ئۆپۆزسیۆن و میدیاى ئازاد و گروپه‌کانى‬ ‫فشار و چاالکوانانى رێکخراوه‌کانى مه‌ده‌نى‬ ‫ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ى ی��اس��اک��ان جێبه‌جێ بکرێت و‬ ‫ئاواته‌کانیان بێته‌دى‪.‬‬ ‫ه�ه‌روه‌ه��ا ئ�ه‌و په‌رله‌مانتار‌ه ل�ه‌ب��اره‌ى ئ�ه‌داى‬ ‫په‌رله‌مانه‌و‌ه وت��ى‪ :‬س�ه‌ب��اره‌ت ب‌ه په‌رله‌مان‬ ‫پ��ێ��م��وای�‌ه ب���ه‌ب���ه‌راورد ل �ه‌گ �ه‌ڵ خوله‌کانى‬ ‫پێشوتر ل‌ه رووى چاودێرى و به‌دواداچوون و‬ ‫ئاراسته‌کردنى پرسیار بۆ وه‌زاره‌ته‌کان له‌خولى‬ ‫راب����ردوو باشتره‌‪ ،‬ل�‌ه رێ��گ��اى لیژنه‌کانه‌وه‌‬ ‫ت��اراده‌ی��ه‌ک رۆڵ��ێ��ی��ان ل �ه‌و ب�ه‌دواداچ��ون��ان�ه‌‬ ‫ب��ی��ن��ی��وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم دی��س��ان ئ �ه‌وان��ی��ش ب�ه‌ه��ۆى‬ ‫هۆکارى سیاسى و مه‌سه‌له‌ى دوو ئیداره‌یی‬ ‫و حزبی‪ ،‬وه‌ک پێویست نیه‌‪.‬‬ ‫ع���ه‌ل���ى ک�����ه‌ری���م‪ ،‬وه‌ک چ��االک��وان��ێ��ک‬

‫ل �ه‌رێ��ک��خ��راوه‌ک��ان��ى ک��ۆم�ه‌ڵ��گ��اى م �ه‌ده‌ن��ى‬ ‫و چاودێرێکى سیاسى ل�‌ه ش��ارى هه‌ولێر‬ ‫بۆچونه‌کانى خۆى له‌وباره‌یه‌و‌ه خسته‌ڕوو و‬ ‫رایگه‌یاند‪ :‬له‌وانه‌ی‌ه نه‌توانین ب‌ه موتڵه‌قى‬ ‫قسه‌بکه‌ین‪ ،‬ب���ه‌اڵم به‌شێوه‌یه‌کى گشتى‬ ‫ئ��ه‌گ��ه‌ر ب��م��ان �ه‌وێ ک��اب��ی��ن�ه‌ى ح��ک��وم�ه‌ت‬ ‫له‌ماوه‌ى دوو ساڵى راب��ردوو هه‌ڵسه‌نگێنین‪،‬‬ ‫سێ پێوه‌رمان هه‌یه‌‪ ،‬پێوه‌رى یه‌که‌م ئه‌وه‌یه‌‬ ‫کاتێک ئه‌و حکومه‌ت‌ه به‌راورد بکه‌ین به‌و‬ ‫به‌رنامه‌یه‌ى ل �ه‌ب �ه‌رده‌م په‌رله‌مان متمانه‌ى‬ ‫پێوه‌رگرتوو‌ه پێوه‌رى دووه‌م ب���ه‌راورد کردنه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ کابینه‌که‌ى پێشووى خۆى و پێوه‌رى‬ ‫سێیه‌م به‌روارد کردن‌ه له‌نێوان ده‌سته‌که‌وت و‬ ‫هه‌نگاوه‌کانى حکومه‌ت له‌گه‌ڵ ئه‌و توانا‬ ‫ماددیه‌ى له‌به‌رده‌ستیدایه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر هه‌رسێ‬ ‫پێوه‌ر به‌یه‌که‌و‌ه ببه‌ستینه‌وه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى‬ ‫ل‌ه هه‌ندێک رووه‌و‌ه هه‌نگاوى باشى ناوه‌‪،‬‬

‫ب��ه‌اڵم ل�‌ه زۆر رووه‌و‌ه حکومه‌تێک ب��ووه‌‬ ‫نه‌یتوانیو‌ه پابه‌ند ئه‌و به‌رنامه‌ی‌ه بێت ک‌ه بۆ‬ ‫خۆى دایناوه‌‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬ئه‌گه‌ر ل���ه‌رووى س���ه‌روه‌رى یاساوه‌‬ ‫باسى بکه‌ین‪ ،‬ده‌بینین خه‌ڵکێکى زۆر گله‌یی‬ ‫له‌وه‌هه‌ی‌ه ک‌ه ل‌ه کوردستان سه‌روه‌ری یاسا‬ ‫نه‌چه‌سپاوه‌‪ ،‬له‌وان‌ه ئه‌وانه‌ى ل‌ه خۆپشاندانه‌کان‬ ‫خه‌ڵکیان کوشتوو‌ه له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى سه‌رۆکى‬ ‫هه‌رێم بڕیاری ده‌ستگیرکردنى داوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ده‌س��ت��گ��ی��رن�ه‌ک��راون و ن �ه‌دراون �ه‌ت �‌ه دادگ���ا‪،‬‬ ‫ئه‌م‌ه جگ‌ه ل �ه‌وه‌ى پێشێلکاریه‌کى زۆر له‌‬ ‫بواره‌کانى مافى مرۆڤ هه‌ی‌ه به‌رامبه‌ر به‌‬ ‫رۆژنامه‌نوسان و ژنان و چین و توێژه‌کانى‬ ‫ت��ر‪ ،‬ه�ه‌روه‌ه��ا ل�ه‌ب��وارى شه‌فافیه‌ت نه‌مان‬ ‫بینو‌ه حکومه‌ت هه‌نگاوى عه‌مه‌لى بنێ‬ ‫و گه‌نده‌ڵکاره‌کان بدات‌ه دادگا‪ ،‬له‌کاتێکدا‬ ‫له‌سه‌ر ئاستى سه‌رۆکایه‌تى هه‌رێم دانى به‌‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪72‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/6/21 - 2011/9/12‬‬

‫‪13‬‬

‫بوونى گه‌نده‌ڵیدا ن��او‌ه و بۆ ئه‌و مه‌به‌ست ‌ه‬ ‫پ��رۆژه‌ی �ه‌ک��ى خ��س��ت �ه‌ڕوو ب �ه‌ن��اوى پ���رۆژه‌ى‬ ‫چاکسازى‪ ،‬ک‌ه که‌س نازانێ چی به‌سه‌ر‬ ‫هات‪ ،‬که‌وات‌ه له‌و بواره‌ش ئه‌م حکومه‌ت‌ه زۆر‬ ‫که‌مته‌رخه‌مه‌‪.‬‬ ‫ع�ه‌ل��ى ک �ه‌ری��م‪ ،‬ه �ه‌ر س �ه‌ب��اره‌ت ب �‌ه ئ �ه‌داى‬ ‫حکومه‌ت ئ �ه‌وه‌ش��ى خ��س��ت �ه‌ڕوو‪ :‬ه �ه‌روه‌ه��ا‬ ‫ل �ه‌ب��وارى پێشکه‌شکردنى خزمه‌تگوزارى‬ ‫ح��ک��وم �ه‌ت ن �ه‌ی��ت��وان��ی��و‌ه وه‌ک پێویست‬ ‫خزمه‌ت به‌هاواڵتیان بکات‪ ،‬له‌کاتى ئێستا‬ ‫جگ‌ه له‌شار‌ه گ�‌هو‌ره‌ک��ان به‌شێکى زۆر له‌‬ ‫هاواڵتیانى شوێنه‌کانى تر به‌ده‌ست که‌مى‬ ‫به‌نزین و ئ��اوى خ��واردن �ه‌و‌ه و ئ�ه‌و خزمه‌ت‬ ‫گوزاریانه‌و‌ه ده‌ناڵێنن‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌شدا‬ ‫ئه‌گه‌ر قس‌ه ل‌ه سه‌ر په‌رله‌مانى کوردستان‬ ‫بکه‌ین‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه له‌و ماوه‌ی‌ه یاسایه‌کى‬ ‫زۆرى ده‌رک�����ردووه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ده‌رک��ردن��ى ئه‌و‬ ‫یاسایان‌ه چه‌ند ئیشکالیه‌تێکى تێدایه‌‪ ،‬له‌وانه‌‬ ‫هه‌ندێکیان ناته‌وافقى نیشتیمانى له‌سه‌ره‌‪،‬‬ ‫له‌کاتێکدا په‌یوه‌ندى ب‌ه ژیانى هاواڵتیانه‌وه‌‬ ‫هه‌بووه‌‪ ،‬له‌ناو په‌رله‌مان ب‌ه شێوازى زۆرین‌ه و‬ ‫که‌مین‌ه په‌سندکراوه‌‪ ،‬خاڵى دووه‌م کاتێک‬ ‫په‌رله‌مان یاساى ده‌رک��ردووه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌هیچ‬ ‫ش��ێ��وه‌ی �ه‌ک چ���اودێ���رى جێبه‌جێکردنیانى‬ ‫نه‌کردووه‌‪ ،‬بۆ نموون‌ه ماوه‌ى دووساڵ‌ه یاساى‬ ‫دروس��ت��ک��ردن��ى کۆمیسیۆنى مافه‌کانى‬ ‫مرۆڤ ل‌ه کوردستان ده‌رچ��ووه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‬ ‫کۆمیسیۆن‌ه دان��ه‌م��ه‌زراوه‌‪ ،‬ه�ه‌روه‌ه��ا یاسا‬ ‫و بڕیاره‌کانى گێڕانه‌وه‌ى موڵک و ماڵه‌‬ ‫گشتیه‌کان ‪ ،‬بۆی‌ه زۆربه‌ى ئیش و کاره‌کانى‬ ‫حکومه‌ت و په‌رله‌مان بۆ به‌ڕێکردنى ئیشى‬ ‫رۆژان �‌ه ب��ووه‌‪ ،‬ن �ه‌وه‌ک ببن‌ه که‌ناڵێک بۆ‬ ‫گۆڕانکارى جددى و په‌ره‌پێدان ل‌ه هه‌رێمى‬ ‫کوردستان‪.‬‬

‫به‌هۆی جیاوازی موچه‌ و نه‌زانینی ئه‌وه‌ی فه‌رمانبه‌رن یان سه‌رباز‬

‫چاکسازى ژنان و مندااڵنى سلێمانى مانده‌گرن‬ ‫ئاماده‌کردنی‬ ‫کارزان تاریق‬

‫به‌مه‌به‌ستى یه‌کالکردنه‌وه‌ى‬ ‫پیشه‌که‌یان و جیاوازی‬ ‫موچه‌که‌یان له‌گه‌ڵ هاوپیشه‌کانیان‬ ‫له‌ به‌غداد‪ ،‬فه‌رمانبه‌رانی‬ ‫فه‌رمانگه‌ى چاکسازى ژنان‬ ‫و مندااڵنى سلێمانى‪ ،‬دوێنێ‬ ‫مانیانگرت و داوایانکرد به‌‬ ‫سه‌رباز یان فه‌رمانبه‌ر له‌قه‌ڵه‌م‬ ‫بدرێن «چونکه‌ ئیشى پۆلیسیمان‬ ‫پێده‌که‌ن و موچه‌ى فه‌رمانبه‌رمان‬ ‫بۆ حساب ده‌که‌ن و‌ هیچ بڕیارێک‬ ‫نامانگرێته‌وه‌ که‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندیمان‬ ‫بێت»‪.‬‬

‫ف�ه‌رم��ان��ب�ه‌ران��ی ف�ه‌رم��ان��گ�ه‌ى چاکسازى‬ ‫ژنان و مندااڵنى سلێمانى‪ ،‬داواده‌ک�ه‌ن ئه‌و‬ ‫زیاده‌یه‌ى که‌ له‌ حکومه‌تى ناوه‌ندی سه‌رف‬ ‫ده‌کرێت بۆ فه‌رمانبه‌ره‌ هاوپیشه‌کانیان که‌‬ ‫ژماره‌یان (‪ )25‬هه‌زار فه‌رمانبه‌ره‌ ئه‌مانیش‬ ‫بگرێته‌وه‌ و بێبه‌ش نه‌کرێن‪ ،‬چونکه‌ له‌‬ ‫ئێستادا‌ «به‌فه‌رمانبه‌ر ناسراون»‪.‬‬ ‫که‌ریم حسێن‪ ،‬له‌فه‌رمانگه‌ی چاکسازى‬ ‫ژن���ان و م���ن���دااڵن‪ ،‬ئ���ام���اژه‌ى ب���ه‌وه‌ک���رد‪:‬‬ ‫له‌ئێستادا که‌ ئێمه‌ مانمانگرتووه‌ چه‌ند‬

‫زانیاری پزیشکی‬

‫ف �ه‌رم��ان��ب �ه‌رێ��ک��ى ده‌ره‌وه‌ی�������ان ه��ێ��ن��اوه‌ بۆ کۆبونه‌وه‌ى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیراندا ئه‌خرێته‌‬ ‫به‌ڕێکردنى کاره‌کان خۆمان و داواکانى کارنامه‌ى کۆبونه‌وه‌کانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئێمه‌یان پشتگوێ خستووه‌‪ .‬ئه‌وه‌شى وت‪ :‬ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌ره‌ وتیشى‪ :‬په‌یوه‌ندیم به‌ وه‌زیره‌وه‌‬ ‫تائێستا ه��ی��چ ب �ه‌رپ��رس��ێ��ک ن �ه‌ه��ات��وه‌ و کردوه‌ داواى مۆڵه‌تى یه‌ک هه‌فته‌ى کردوه‌‬ ‫وه‌اڵمى نه‌داوینه‌ته‌وه‌‪ .‬هه‌روه‌ها وتیشی‪ :‬بۆ بۆ ئه‌وه‌ى له‌گفتوگۆى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران‬ ‫به‌ندکراوه‌کان شتى زۆرتر کراوه‌ تاوه‌کو بۆ بزانن ئه‌وه‌ قبوڵ ده‌ک�ه‌ن یان نا بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫کارمه‌نده‌کان‪.‬‬ ‫وه‌اڵمیان بدرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئومێده‌ محه‌مه‌د‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رى چاکسازى ئه‌وین محه‌مه‌د‪( ،‬مه‌ئمور)ى چاکسازى‪،‬‬ ‫ژن��ان و مندااڵنى سلێمانى‪ ،‬به‌(چه‌تر)ى ل�ه‌ب�ه‌ش��ى چ��اک��س��ازى ژن���ان و م��ن��دااڵن��ى‬ ‫راگه‌یاند‪ :‬ئه‌م کارمه‌ندانه‌ وه‌کو مه‌ده‌نى سلێمانى‪ ،‬ئاماژه‌ی به‌وه‌کرد‪ :‬وه‌کو نوێنه‌رى‬ ‫ب��ڕی��ارى م�ه‌ده‌ن��ی��ان ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬وه‌ک���و مامه‌ڵه‌ به‌شى ژن��ان ل�ه‌م فه‌رمانگه‌یه‌ى خۆماندا‬ ‫مامه‌ڵه‌ى هێزی سه‌ربازییان له‌گه‌ڵ ده‌کرێ‪ ،‬سیستمه‌که‌مان ده‌ک��رێ��ت به‌ دوو به‌شه‌وه‌‬ ‫ئه‌مه‌ش وایکردوه‌ تێکه‌اڵوییه‌ک دروست مه‌ده‌نى و هێزى جێبه‌جێکردنمان هه‌یه‌ ئێمه‌‬ ‫بووه‌ له‌ نێوان مه‌ده‌نى و هێزی سه‌ربازیدا ل �ه‌رووى ئیش کردنه‌وه‌ ئیشى سه‌ربازیمان‬ ‫هێشتا یه‌کال نه‌بوه‌ته‌وه‌ و کارمه‌نده‌کانیش پێده‌که‌ن که‌ هه‌موو هه‌ڵسوکه‌وت و ئیشێکى‬ ‫ده‌یانه‌وێت جیابکرێنه‌وه‌ یان له‌سه‌ر مه‌ده‌نى قورسمان پێده‌که‌ن که‌ مه‌ده‌نیه‌کان ناتوانن‬ ‫ب��ن ی���ان ه��ێ��زی س���ه‌رب���ازی‪ ،‬ک �ه‌ ئ���ه‌وه‌ش‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫بیکه‌ن‪ ،‬به‌اڵم له‌ڕوى ماف و ئیمتیازاته‌و ‪ n‬فه‌رمانبه‌رانی چاکسازى ژنان و مندااڵنى سلێمانى‪ ،‬ک ‌ه دوێنێ مانیانگرت فۆتۆ‪ :‬کارزان هه‌ورامی‬ ‫ده‌بێت به‌ بڕیارى ئه‌نجومه‌نى وه‌زی��ران بێت هى مه‌ده‌نیه‌‪ ،‬ئ�ه‌وه‌ش��ى وت‪ :‬بێبه‌شین له‌‬ ‫له‌ده‌سه‌اڵتى ئێمه‌دا نیه‌‪ .‬جه‌ختیشیکرده‌وه‌‪ :‬هه‌ندێک م��اف سیستمى موچه‌کان که‌‬ ‫سه‌ره‌کیترین خاڵیان ئ �ه‌وه‌ی �ه‌ ده‌ی��ان�ه‌وێ��ت زیاد ده‌کرێت شمولى ئێمه‌ ناکات ده‌ڵێن ئێوه‌ ئاوڕێکیش له‌ ئێمه‌ بداته‌وه‌‪ ،‬چونکه‌ ئێمه‌ش وه‌زی��ر و به‌ڕێوه‌به‌رى گشتیمان وه‌ت��وه‌ ئێمه‌ ناوخۆ بێت که‌ دێته‌ سه‌ر موچه‌ ده‌ڵێن ئێوه‌‬ ‫چین؟ ئه‌ڵێن ئێوه‌ پاسه‌وانن‪ ،‬به‌اڵم هه‌موو سه‌ربازین‪ ،‬به‌اڵم که‌ دێته‌ سه‌ر شتێک که‌‬ ‫ده‌رماڵه‌کانیان وه‌ک��و حکومه‌تى ناوه‌ندی سه‌ربازین له‌هه‌مان کاتیشدا‪ ،‬سه‌ربازیش کارمه‌ندى ئه‌وین‪.‬‬ ‫به‌غداد که‌ له‌ به‌غداد (‪ )450‬هه‌زار دینار زی��اد ده‌ک��ات ده‌ڵێن ئێوه‌ مه‌ده‌نین‪ ،‬بۆیه‌ ع�ه‌ل��ى ج���ه‌الل‪ ،‬ک��ارم�ه‌ن��دى چ��اک��س��ازى و نوسراوێکمان فه‌رمانبه‌ره‌ و ئێمه‌ نوسراوى په‌یوه‌ندى به‌ سه‌ربازیه‌وه‌ هه‌بێت ده‌ڵێن ئێوه‌‬ ‫ده‌رم��اڵ �ه‌ وه‌رده‌گ����رن‪ ،‬لێره‌ (‪ )200‬ه �ه‌زار ئێمه‌ش مانمان گرتوه‌و داواى مافى خۆمان ک��ۆم �ه‌اڵی �ه‌ت��ى‪ ،‬ئ��ام��اژه‌ى ب���ه‌وه‌ک���رد‪ :‬له‌م فه‌رمیمان هه‌یه‌ که‌ ئێمه‌ فه‌رمانبه‌رین‪ ،‬فه‌رمانبه‌رن!‪ .‬بۆیه‌ «ئێمه‌ داواده‌که‌ین ببین‬ ‫دینار وه‌رده‌گ���رن وه‌ک��و ئ�ه‌وان��ى لێبێت بۆ ده‌ک�ه‌ی��ن‪ .‬داوا له‌ سه‌رۆکى حکومه‌ت و فه‌رمانگه‌یه‌دا دوو ستاف هه‌یه‌ ستافێک ت�ه‌ن��ان�ه‌ت ل�ه‌ ب����ه‌روارى (‪ )2008/10/30‬به‌ سه‌ربازی هه‌رچى موچه‌مان هه‌یه‌ ببێته‌‬ ‫ئه‌مه‌ش وه‌زی���رى ک��اروب��ارى کۆمه‌اڵیه‌تى وه‌زی���رى ک��اروب��ارى کۆمه‌اڵیه‌تى ده‌که‌ین پێى ده‌ڵێن فه‌رمانبه‌ر و ستافێکیش هێزى به‌فه‌رمانى وه‌زارى (‪ )81 - 17‬نوسراومان سه‌ربازی‪ ،‬چونکه‌ له‌م قه‌ره‌بوه‌ى ئێستا که‌‬ ‫له‌ په‌یوه‌ندیه‌کدا پشتگیرى خۆى بۆ ئه‌م که‌ بێت و ئ��اوڕ له‌ ئێمه‌ بداته‌وه‌ و چۆن جێبه‌جێکردنه‌ ئێمه‌ هێزى جێبه‌جێکردنین بۆ هاتووه‌ که‌ ئێمه‌ فه‌رمانبه‌رین‪ .‬وتیشى‪ :‬فه‌رمانبه‌ر قه‌ره‌بوو ده‌کرێته‌وه‌ ده‌ڵێن ئێوه‌‬ ‫ده‌چێت و سه‌ردانى به‌ندکراوه‌کان ده‌کات با و ک �ه‌س نازانێ�� چ��ی��ن؟! زۆرج��اری��ش به‌ ده‌بێت ئێمه‌ موچه‌کانمان وه‌ک��و وه‌زاره‌ت��ى ناگرێته‌وه‌‪ ،‬چونکه‌ سه‌ربازین»‪.‬‬ ‫کارمه‌ندانه‌ ده‌ربڕى و رایشیگه‌یاند له‌‬

‫له‌م گۆشه‌یه‌دا هه‌رجار‌ه و زانیارییه‌کی پزیشکی له‌الیه‌ن پزیشکێکی پسپۆڕه‌وه ده‌خرێته‌ڕوو‌‬

‫یان ڤایرۆسی بێت ده‌مار له‌ چه‌ند به‌شێک سه‌ره‌کی ئاراسته‌کردنه‌ کاره‌باییه‌کانه‌ له‌‬ ‫پێکهاتووه‌ و له‌ناوه‌وه‌ فایبه‌ری تیایه‌ که‌ مرۆڤدا‪.‬‬ ‫ت��وش��ی داخ����وران ده‌ب��ێ��ت و پێی ده‌وت��رێ��ت‬ ‫هه‌وکردنی ده‌م��ار و زیاتر له‌و که‌سانه‌دا نیشانه‌کانی‪:‬‬ ‫هه‌وکردنی ده‌مار‬ ‫نه‌خۆشه‌که‌ هه‌ستی الواز ده‌بێت و وه‌ک‬ ‫رووده‌دات که‌ نه‌خۆشی شه‌کره‌یان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ده‌ڵێن هه‌ندێک شوێنی مێرووله‌ ده‌کات‬ ‫و زۆرج����ار ک �ه‌ ب��ری��ن��دار ده‌ب��ێ��ت هه‌ستی‬ ‫هۆکاره‌کانی‪:‬‬ ‫د‪ .‬شیروان حه‌م ‌ه ساڵح عومه‌ر‬ ‫ئه‌و که‌سانه‌ی نه‌خۆشی شه‌کره‌یان هه‌یه‌ پێناکات که‌ ئه‌مه‌ له‌کاتی کاریگه‌ری‬ ‫دی���اره‌ ک �ه‌ ئه‌نسۆلینیان ک�ه‌م�ه‌ ل �ه‌ زۆر ده‌ماره‌ هه‌ستیه‌کان زۆر هه‌ستی پێده‌کرێت‬ ‫جۆری خانه‌دا که‌ یه‌کێکیان ده‌ماره‌ به‌بێ و زۆرک��ات��ی��ش ده‌بیستین که‌سێک که‌‬ ‫هه‌وکردنی ده‌مار‪:‬‬ ‫ئه‌نسۆلین ئ�ه‌و شه‌کره‌ی له‌خوێندا هه‌یه‌ نه‌خۆشی شه‌کره‌ی هه‌یه‌ قاچی بریندار‬ ‫ئیلتیهابی ده‌مار چه‌ند جۆرێکی هه‌یه‌ لێره‌دا ده‌چێته‌ ن���اوه‌وه‌ و ده‌نیشێت له‌ ئه‌نجامی ده‌بێت ئه‌مه‌ هۆکاره‌که‌یه‌تی و له‌کاتی‬ ‫مه‌به‌ست ئه‌وه‌ نیه‌ ئیلتیهابی به‌کتریایی ئه‌وه‌دا ده‌ماره‌که‌ بێهێز ده‌بێت که‌ شوێنی قورسبوونی نه‌خۆشه‌که‌ هه‌ست به‌ الوازی‬

‫ق���اچ و ده‌س��ت��ی ده‌ک����ات و هه‌ندێکجار ک�ه‌ نه‌خۆشی ش�ه‌ک��ره‌ی هه‌یه‌ رێبگرێت‬ ‫له‌ ب�ه‌رزب��وون�ه‌وه‌ی رێ��ژه‌ی شه‌کره‌که‌ی و‬ ‫کۆنتڕۆڵ له‌ده‌ست ده‌دات‪.‬‬ ‫به‌ پارێزکردن ئاگاداری خۆیبێت له‌ هه‌ر‬ ‫بریندارییه‌ک له‌ جه‌سته‌یدا‪.‬‬ ‫خۆپاراستن‪:‬‬ ‫ده‌بێت هۆکاره‌کانی ئه‌م نه‌خۆشیه‌ بنه‌بڕ‬ ‫بکرێت بۆ خۆپاراستن لێی هه‌ندێک که‌س چاره‌سه‌ر‪:‬‬ ‫نه‌خۆشی شه‌کره‌یان هه‌یه‌ و پێی نازانن کۆنتڕۆڵکردنی شه‌کره‌ له‌ مرۆڤدا یه‌کێکه‌‬ ‫پێویسته‌ له‌کاتێکدا هه‌ست به‌ الوازی و ل�ه‌ چ��اره‌س �ه‌ره‌ک��ان وه‌ ئێستا ل�ه‌ زانستی‬ ‫سڕبوون ده‌که‌ن له‌ شوێنێکیاندا سه‌ردانی ت����ازه‌ی پ��زی��ش��ک��ی��دا ده‌رم�����ان ب �ه‌ک��اردێ��ت‬ ‫پزیشک بکه‌ن و‌ به‌گشتیش پێویسته‌ مرۆڤ وه‌ک هه‌ندێک ڤیتامینات و هه‌ندێک‬ ‫له‌دوای ته‌مه‌نی (‪ )35‬ساڵیه‌وه‌ پشکنین ده‌رمانیتر‪.‬‬ ‫بکات و ئ��اگ��اداری رێ��ژه‌ی شه‌کره‌که‌ی‬ ‫ب��ێ��ت و‌ ئ �ه‌گ �ه‌ر ک�ه‌س��ێ��ک خ��ۆی بزانێت‬ ‫ئاماده‌کار‪ :‬سازان تۆفیق‬


‫کراوه‌‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪72‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫‌ممهه‌ممه‌‬ ‫دووش‬ ‫‪2711/6/21‬‬ ‫‪- 2011/9/12‬‬ ‫دووشه‬

‫‪14‬‬

‫له‌سه‌ر دۆسیه‌که‌ی ئاسۆس هه‌ردی‪ ،‬لێپرسینه‌وه‌ی حزبی عومه‌ر فه‌تاح ناگرێته‌و ‌ه‬

‫«ئه‌و که‌سانه‌ی گیراون ل ‌ه به‌رده‌م دادگا‬ ‫ده‌ڵێن ئێم ‌ه سه‌ربه‌خۆ کردومانه‌»‬

‫ئاماده‌کار‬

‫هاوژین غه‌ریب‬ ‫مه‌کته‌بی سیاسی یه‌کێتی باسی‬ ‫لێپرسینه‌وه‌ی حزبی ناکات له‌سه‌ر‬ ‫ئ �ه‌و ب�ه‌رپ��رس�ه‌ی ک� ‌ه تۆمه‌تباره‌ ب ‌ه‬ ‫هێرشکردن ‌ه س�ه‌ر ئاسۆس ه �ه‌ردی‪،‬‬ ‫چاودێرێکی سیاسیش ده‌ڵێت دادگای‬ ‫ئه‌م واڵته‌ به‌قه‌د رۆژنامه‌یه‌ک جورئه‌تی‬ ‫نیه‌ و راشیده‌گه‌یه‌نن که‌ ئه‌و که‌سانه‌ی‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ گیراون غه‌در ل ‌ه‬ ‫خۆیان ده‌ک��ه‌ن و ده‌ڵێن سه‌ربه‌خۆ‬ ‫کردومانه‌‪.‬‬

‫ل��� ‌ه رۆژی (‪ )2011/8/29‬ل�ه‌ک��ات��ی‬ ‫گ �ه‌ڕان �ه‌وه‌ی له‌ س�ه‌ر ک��اره‌ک�ه‌ی ئاسۆس‬ ‫ه �ه‌ردی هێرشی کرایه‌ سه‌ر و به‌ کلک ‌ه‬ ‫ده‌مانچه‌ زۆری لێدرا دوای ئه‌وه‌ی پۆلیس‬ ‫لێکۆڵینه‌وه‌کانی ده‌سپێکرد دوو شه‌ممه‌ی‬ ‫رابردوو پۆلیس تۆمه‌تبارێکی ده‌ستگیرکرد‬ ‫ک ‌ه به‌ گوێره‌ی زانیاریه‌کانی (چه‌تر) ئه‌و‬ ‫که‌سه‌ به‌رپرسی پاسه‌وانه‌کانی عومه‌ر‬ ‫ف��ه‌ت��اح‪ ،‬ئ �ه‌ن��دام��ی م�ه‌ک��ت�ه‌ب��ی سیاسی‬ ‫یه‌کێتی نیشتیمانی کوردستانه‌‪ ،‬رۆژی‬ ‫دواتر رۆژنامه‌ی ئاوێنه‌ باڵویکرده‌و‌ه ک ‌ه‬ ‫هێرشه‌که‌ ده‌س��ت��ی به‌رپرسێکی ب��ااڵی‬ ‫یه‌کێتی تیادایه‌‪ ،‬به‌بێ ئه‌وه‌ی ناوی که‌س‬ ‫بهێنێت‪ ،‬ب �ه‌اڵم ه�ه‌ر ئ�ه‌و رۆژ‌ه ماڵپه‌ڕی‬ ‫کۆمه‌ڵ نیوز ئه‌و بابه‌ته‌ی باڵو ک��رده‌و‌ه‬ ‫ک ‌ه ئاوێنه‌ وتی له‌سه‌ر بابه‌تێک گله‌ییمان‬ ‫ل��ێ��ک��راو‌ه ئ �ه‌وی��ش ه�ه‌واڵ��ێ��ک ب��وو له‌سه‌ر‬ ‫ع��وم �ه‌ر ف �ه‌ت��اح‪ ،‬رۆژی چ���وار شه‌ممه‌‪،‬‬ ‫ه���اواڵت���ی ب��ڵ�اوی ک�����رده‌و‌ه ک�� ‌ه ئ���ه‌وه‌ی‬ ‫ت��ۆم�ه‌ت��ب��ار‌ه (ع��وم �ه‌ر ف��ه‌ت��اح)ه‌ و دوات��ر‬ ‫که‌سێکیتریش ده‌ستگیر کرا ک ‌ه خزمێکی‬ ‫نزیکی ئ �ه‌و به‌رپرسه‌یه‌ تۆمه‌تباره‌که‌ش‬ ‫رۆژی (‪ )2011/9/7‬له‌ راگه‌یاندنه‌کانه‌و‌ه‬ ‫نکۆڵی ل ‌ه ده‌ست هه‌بوونی له‌و هێرشه‌دا‬ ‫کرد و پێشیوابوو غ�ه‌دری لێده‌کرێت ک ‌ه‬ ‫ناوی ده‌هێنرێت و ئیدانه‌ی ئه‌وکاره‌ی کرد‪.‬‬

‫وه‌ک راگه‌یه‌ندرا ئه‌گه‌ر عومه‌ر فه‌تاح‬ ‫یان هه‌ر به‌رپرسێکیتر له‌پشت ئه‌وکاره‌وه‌‬ ‫بێت‪ ،‬ده‌بێت جیاواز له‌ لێکۆڵینه‌وه‌ی دادگا‬ ‫لێپرسینه‌وه‌ی حزبیشی لێبکرێت له‌به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ی ئه‌م بابه‌ته‌ وه‌ک ژیانی تایبه‌ت نیه‌‬ ‫به‌ڵکو گرێدراوی ئازادیه‌ مه‌ده‌نیه‌کانه‌‪.‬‬ ‫بۆیه‌ ئ �ه‌وه‌ی کرا پێشێلکردنی په‌یڕه‌وی‬ ‫ن��اوخ��ۆی یه‌کێتیشه‌ چونکه‌ ل�ه‌ دروش��م‬ ‫و ئامانجه‌کانیاندا رون���ک���راوه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫وه‌رگ��رت��ن��ی زان���ی���اری و رای یه‌کێتی‬ ‫نیشتمانی‪( ،‬چ�ه‌ت��ر) په‌یوه‌ندی ک��رد به‌‬ ‫سه‌عدی ئه‌حمه‌د پیره‌‪ ،‬به‌اڵم ئاماده‌ نه‌بوو‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ لێدوان بدات‪.‬‬ ‫دوات����ر وت �ه‌ب��ێ��ژی یه‌کێتی نیشتیمانی‬ ‫کوردستان‪ ،‬ئ��ازاد جوندیانی‪ ،‬رایگه‌یاند‬ ‫به‌هۆی نه‌بونی کاته‌وه‌ ناتوانم وه‌اڵمی‬ ‫پ��رس��ی��اری زۆر ب���ده‌م���ه‌وه‌ ب��ۆی �ه‌ ی �ه‌ک‬

‫پرسیار بکه‌‪ ،‬جوندیانی له‌ قسه‌کانیدا ب ‌ه‬ ‫(چه‌تر)ی وت «پێشتر له‌ کۆنگره‌یه‌کی‬ ‫رۆژنامه‌وانیدا له‌ که‌رکوک رامانگه‌یاند‬ ‫ک���ه‌ ه��ی��چ ورده‌ک����اری����ه‌ک����ی دادگ�����ا و‬ ‫لێکۆڵینه‌وه‌ ب��اس ناکه‌ین‪ ،‬چونکه‌ ئه‌وه‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتی دادوه‌ری �ه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌رکه‌سێک‬ ‫ده‌سه‌اڵتی دادوه‌ری بڕیاری له‌باره‌و‌ه بدات‬ ‫ه �ه‌ر ب��ڕی��ارێ��ک بێت ئ �ه‌و ب��ڕی��اره‌ رێ��زی‬ ‫ل��ێ��گ��ی��راوه‌»‪ .‬ئ���ه‌و ب �ه‌رپ��رس �ه‌ی یه‌کێتی‬ ‫وتیشی «تا ئێستا حاکم شتێکی نه‌وتووه‌‬ ‫و هیچی باڵو نه‌کردوه‌ته‌وه‌ بۆیه‌ ناتوانین‬ ‫پ��ێ��ش ش��ت�ه‌ک��ان ب��ک �ه‌وی��ن‪ ،‬ئ����ه‌وه‌ی هه‌یه‌‬ ‫جه‌ریده‌یه‌که‌ وتویه‌تی رۆژن��ام�ه‌ هه‌موو‬ ‫شتێک نیه‌» ناوبراو جارێکیتر جه‌ختی‬ ‫له‌سه‌ر ئ�ه‌وه‌ ک��رده‌وه‌ که‌ ل�ه‌الی یه‌کێتی‬ ‫«هیچ که‌سێک له‌سه‌رو یاساوه‌ نیه‌»‪.‬‬ ‫ب�ه‌ ب��ێ ئ���ه‌وه‌ی قسه‌ ل�ه‌س�ه‌ر لێپرسینه‌وه‌‬

‫حزبیه‌کان بکات‪.‬‬ ‫ل��ه‌ ئ��ێ��س��ت��ادا ب��ه‌گ��وێ��ره‌ی زان��ی��اری �ه‌ک��ان‬ ‫چه‌ندینجار له‌ رێگای جیاوازه‌وه‌ خه‌ڵک‬ ‫ن���ێ���ردراوه‌ ب��ۆ الی ب��ن �ه‌م��اڵ �ه‌ی ئه‌حمه‌د‬ ‫ه�����ه‌ردی ک���ه‌ ئ����ه‌و ب��اب �ه‌ت �ه‌ ف���ه‌رام���ۆش‬ ‫بکرێت و باسی لێوه‌ نه‌کرێت‪ ،‬ب �ه‌اڵم تا‬ ‫ئێستا وه‌اڵم��ی ئ�ه‌وان ره‌زامه‌ند نه‌بونیانه‌‬ ‫به‌و بابه‌ته‌ و ده‌یانه‌وێت دادگا به‌رپرسیار‬ ‫بێت (چه‌تر) بۆ وه‌رگرتنی زانیاری له‌‬ ‫ب��اره‌ی لێکۆڵینه‌وه‌کانه‌وه‌ په‌یوه‌ندی کرد‬ ‫به‌ سه‌رنوسه‌ری ئاوێنه‌‪ ،‬شوان محه‌مه‌د‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ن��اوب��راو ته‌نها ئ �ه‌وه‌ن��ده‌ی وت که‌‬ ‫ئه‌و له‌گه‌ڵ ئاسۆس هه‌ردی بڕیاریانداوه‌‬ ‫قسه‌ بۆ راگه‌یاندنه‌کان نه‌که‌ن له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫بابه‌ته‌ و به‌بیریهێنایه‌وه‌ که‌ ئ �ه‌وان ناوی‬ ‫به‌رپرسه‌که‌یان نه‌هێناوه‌ بۆ ئه‌م بابه‌ته‌ش‬ ‫به‌ پێویستی بینی له‌گه‌ڵ یه‌کێتی قسه‌‬

‫بکرێت نه‌ک ئاوێنه‌‪.‬‬ ‫ب�ه‌ گ��وێ��ره‌ی س�ه‌رچ��اوه‌ی�ه‌ک��ی تایبه‌تیش‬ ‫کۆمه‌ڵێک ب�ه‌رپ��رس��ی سیاسی ک �ه‌ به‌‬ ‫خه‌ڵکه‌ رۆشنبیره‌که‌یان ناسراون له‌ دواین‬ ‫کۆبونه‌وه‌ی مه‌کته‌بی سیاسیدا به‌ توندی‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ وه‌ستاونه‌ته‌وه‌ و هه‌تا‬ ‫له‌به‌ر چاوی عومه‌ر فه‌تاحیشدا وتویانه‌‬ ‫هه‌رکه‌سێک بێت ده‌بێت بدرێته‌ دادگ��ا‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر هه‌ر که‌سێک بێت‪ ،‬چونکه‌ ئه‌مه‌‬ ‫له‌سه‌ر یه‌کێتی ده‌ک�ه‌وێ��ت‪ ،‬چاودێرێکی‬ ‫سیاسیش رای��ده‌گ�ه‌ی�ه‌ن��ێ��ت ک �ه‌ کۆتایی‬ ‫ئ �ه‌م بابه‌ته‌ دی���اره‌ ک�ه‌ ه�ه‌م��وو تاوانه‌که‌‬ ‫ئه‌و پاسه‌وانه‌ی گیراوه‌ ده‌یخاته‌ ئه‌ستۆی‬ ‫خۆی و به‌رپرسه‌که‌ی لێ بێبه‌ری ده‌کات‪،‬‬ ‫مه‌سعود عه‌بدولخالق‪ ،‬چاودێری سیاسی‬ ‫و به‌رپرسی ده‌زگای ستانده‌ر‪ ،‬رایگه‌یاند‬ ‫«ی�ه‌ک��ێ��ک ل �ه‌ کێشه‌کانی ئ��ه‌م واڵت �ه‌‬

‫ئه‌وه‌یه‌ که‌ ته‌به‌قه‌یه‌ک دروس��ت ب��ووه‌ له‌‬ ‫س���ه‌روی یاسایه‌‪ ،‬له‌واڵتانیتر که‌سێک‬ ‫یان خێزانێک له‌سه‌روی یاسایه‌ به‌اڵم لێره‌‬ ‫وانیه‌» ناوبراو پێشیوایه‌ له‌واڵتانی تریش‬ ‫یاسا ل �ه‌س �ه‌روی ه�ه‌م��وان�ه‌ نمونه‌شی به‌‬ ‫تورکیا و ئێران هێنایه‌وه‌‪ .‬که‌ به‌ یاساکانی‬ ‫خۆیان کارده‌که‌ن ئه‌گه‌ر یاساکانیشیان‬ ‫باش نه‌بێت که‌س له‌ سه‌رویه‌وه‌ نیه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫باسی له‌ په‌یڕه‌وی ناوخۆ و دروشمه‌کانی‬ ‫یه‌کێتی کرد و ده‌ڵێت‪ :‬ئه‌وان سه‌روه‌ری و‬ ‫یاسا و مافی مرۆڤ و ئازادی بیروڕا‪،‬‬ ‫دروشم و بابه‌تی په‌یڕه‌وه‌که‌یانه‌ بۆیه‌ ده‌بێت‬ ‫لێپرسینه‌وه‌ی حزبیش بکه‌ن نه‌ک به‌ته‌نها‬ ‫یاسایی‪.‬‬ ‫م���ه‌ک���ت���ه‌ب���ی س���ی���اس���ی ی���ه‌ک���ێ���ت���ی ل�ه‌‬ ‫کۆبونه‌وه‌که‌یدا باسی لێپرسینه‌وه‌ و سزای‬ ‫حزبی ن�ه‌ک��ردووه‌ بۆ ئه‌و ئه‌ندامه‌یان که‌‬ ‫ئه‌وکاره‌ی کردووه‌ ته‌نها باسی لێپرسینه‌وه‌ی‬ ‫یاساییان ک��ردووه‌‪ ،‬چاودێره‌ سیاسیه‌که‌ له‌‬ ‫قسه‌کانیدا ره‌خنه‌ی له‌ ده‌سه‌اڵتی دادوه‌ری‬ ‫گرت وتی «دادگ��ا ئه‌وه‌نده‌ی جورئه‌تی‬ ‫رۆژن��ام �ه‌ی �ه‌ک جورئه‌تی نیه‌ ک�ه‌ ن��اوی‬ ‫تۆمه‌تبارێک ئاشکرا بکات» به‌ باوه‌ری‬ ‫ن��اوب��راو کۆتایی دۆس��ی�ه‌ک�ه‌ ل�ه‌ ئێستاوه‌‬ ‫راگ �ه‌ی �ه‌ن��دراوه‌ «ئ��ه‌و ک�ه‌س��ان�ه‌ی گیراون‬ ‫له‌ ب �ه‌رده‌م دادگ���ادا ده‌ڵێن ئێمه‌ سه‌ربه‌خۆ‬ ‫کردوومانه‌ و به‌رپرسه‌که‌مان ئاگادار نه‌بووه‌‪،‬‬ ‫ئیتر ئه‌و که‌سه‌ خۆی ده‌کاته‌ قوربانی بۆ‬ ‫به‌رپرسه‌که‌ی و ده‌شیپارێزێت‪ ،‬بۆیه‌ ده‌بێت‬ ‫ئ�ه‌وه‌م��ان له‌ بیر نه‌چێت که‌ به‌رپرسه‌کان‬ ‫خ��ۆی��ان ل�ه‌ س���ه‌روی ی��اس��اوه‌ ده‌بینن ئیتر‬ ‫لێکۆڵینه‌وه‌ی حزبیشیان لێناکرێت»‬ ‫ناوبراو له‌باره‌ی هه‌ڵوێستی ئاوێنه‌ که‌ ناوی‬ ‫به‌رپرسه‌که‌یان رانه‌گه‌یاند و خۆپاراستنیان‬ ‫له‌ قسه‌کردن کردوه‌‪ ،‬وتی «ئه‌و ته‌به‌قه‌یه‌ی‬ ‫ک �ه‌ ب��اس��م��ان ک���رد ئ���ه‌وه‌ن���ده‌ ب �ه‌ه��ێ��زه‌ که‌‬ ‫وایلێده‌که‌ن که‌ چ��ۆن پاسه‌وانه‌که‌ غه‌در‬ ‫له‌خۆی ده‌ک��ات ئ��اواش ئه‌و سه‌رنوسه‌ر و‬ ‫رۆژنامانه‌ش بابه‌ته‌که‌ ده‌شارنه‌وه‌ و غه‌در‬ ‫له‌ خۆیان ده‌که‌ن»‪.‬‬

‫نێچیرڤان و مه‌سرور کامیان سه‌رۆکی داهاتوو ده‌بێت؟‬

‫هه‌وڵی بوون به‌ سه‌رۆکی مه‌سرور بارزانی چڕ ده‌بێته‌وه‌‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫هانا ئازاد‬ ‫کێشه‌کانی نێو بنه‌ماڵه‌ی بارزانی‬ ‫قوڵتر ده‌بێته‌وه‌ له‌و چوارچێوه‌یه‌شدا‬ ‫ملمالنێی یه‌کتر ل�ه‌الی�ه‌ن (مه‌سرور‬ ‫مه‌سعود بارزانی) و (نێچیرڤان ئیدریس‬ ‫بارزانی) له‌سه‌ر که‌سی دووه‌م��ی نێو‬ ‫پ��ارت��ی و وه‌رگ��رت��ن��ی سه‌رۆکایه‌تی‬ ‫حکومه‌ت به‌رده‌وامی هه‌یه‌ و یه‌کێتیش‬ ‫خۆشحاڵه‌ به‌ سه‌رۆکایه‌تی نێچیرڤان‬ ‫بارزانی‪.‬‬

‫ه �ه‌رچ �ه‌ن��ده‌ م�ه‌س��ع��ود مسته‌فا ب��ارزان��ی‬ ‫ب��ه‌ه��ۆی ن �ه‌ب��ون��ی ده‌س���ت���وری ت��ای��ب�ه‌ت��ی‬ ‫هه‌رێمی کوردستان بۆی هه‌یه‌ خۆی بۆ‬ ‫سه‌رۆکی هه‌رێم کاندید بکاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌پێی زانیارییه‌کان مه‌سرور بارزانی بۆ‬ ‫ئ �ه‌و پۆسته‌ ئ��ام��اده‌ ده‌ک��ات و نێچیرڤان‬ ‫بارزانیش له‌وه‌ نیگه‌رانه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی زانیاری سه‌رچاوه‌یه‌کی به‌رپرس‬ ‫له‌نێو پارتی ئێستا ئه‌و حزبه‌ رای جیاوازی‬ ‫تێکه‌وتووه‌ له‌سه‌ر به‌هێزی پێگه‌ی مه‌سرور‬ ‫بارزانی و نێچیرڤان بارزانی‪ ،‬الیه‌نگرانی‬ ‫مه‌سرور بارزانی که‌ باوکی پشتگیری‬ ‫لێده‌کات پاساویان ئ�ه‌وه‌ی�ه‌ که‌ مه‌سرور‬ ‫ب���ارزان���ی ده‌ن��گ��ی دووه‌م����ی ک��ۆن��گ��ره‌ی‬ ‫به‌ده‌ست هێناوه‌ و الیه‌نگرانی نێچیرڤان‬ ‫بارزانیش پێگه‌ی ج�ه‌م��اوه‌ری نێچیرڤان‬ ‫ب��ارزان��ی ب �ه‌ه��ۆی ک��اب��ی��ن�ه‌ی پێنجه‌م و‬ ‫پ�ه‌ی��وه‌ن��دی�ه‌ دیبلۆماسیه‌کانیه‌وه‌ به‌باش‬ ‫ده‌زانن‪.‬‬ ‫ل�ه‌ راپۆرتێکی پێشووی (چ �ه‌ت��ر) ئ�ه‌وه‌‬ ‫ئاشکرا کرا که‌ مه‌سعود بارزانی ده‌یه‌وێت‬ ‫پێگه‌ی نێچیرڤان بارزانی الواز بکات و‬ ‫باشترین نمونه‌یشی ب �ه‌وه‌ هێنایه‌وه‌ که‌‬ ‫شێرزاد عه‌بدولڕه‌حمان به‌هۆی ئه‌وه‌ی سه‌ر‬ ‫به‌ نێچیرڤان بارزانی بوو دوور خرایه‌وه‌ له‌‬ ‫رۆژنامه‌ی خه‌باتی زمانحاڵی ئه‌و حزبه‌‪،‬‬

‫له‌ ئێستاشدا له‌ ناو پارتیدا ناکۆکی هه‌ی ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر ئ��ه‌وه‌ی ک��ام ل �ه‌و دووان���ه‌ پۆستی‬ ‫س��ه‌رۆک��ی ح��ک��وم �ه‌ت وه‌رب��گ��رێ��ت �ه‌وه‌ له‌‬ ‫دکتۆر به‌رهه‌م‪.‬‬ ‫به‌پێی زانیاریه‌کانی (چه‌تر) ئاراسته‌ی‬ ‫پ��ارت��ی ب���ه‌ره‌و م�ه‌س��رور ب��ارزان��ی ده‌ڕوات‬ ‫به‌هۆی ئه‌وه‌ی کوڕی مه‌سعود بارزانیه‌‬ ‫و وه‌ک بارزانیه‌کان ده‌ڵێن‪ ،‬توانیویه‌تی‬ ‫بارزانیه‌کان بۆ الی خ��ۆی رابکێشێت‪،‬‬ ‫ه��اوک��ات ن��اوب��راو ل �ه‌الی �ه‌ن ب�ه‌ش��ێ��ک له‌‬ ‫سه‌رکردایه‌تی و مه‌کته‌بی سیاسی ئه‌و‬ ‫حزبه‌شه‌وه‌ ده‌یانه‌وێت بکرێته‌ سه‌رۆکی‬ ‫ک��اب��ی��ن �ه‌ی ش �ه‌ش �ه‌م��ی ح��ک��وم �ه‌ت که‌‬ ‫بڕیاره‌ له‌ یه‌کێتی بسێندرێته‌وه‌‪ ،‬چونکه‌‬ ‫زۆری��ن�ه‌ی مه‌کته‌بی سیاسی ئ�ه‌و حزبه‌‬ ‫کۆکن له‌سه‌ر لێسه‌ندنه‌وه‌ی م��اوه‌ی ئه‌م‬ ‫دوو ساڵه‌ی حکومه‌ت‪ ،‬چونکه‌ به‌ هه‌قی‬

‫خۆیانی ده‌زان��ن ته‌نها بڕیاری مه‌سعود‬ ‫بارزانی ماوه‌‪.‬‬ ‫لێدوانه‌کانی م��اوه‌ی راب���ردووی مه‌سرور‬ ‫ب���ارزان���ی ک��ه‌ ب��ۆ رۆژن���ام���ه‌ی (ش���ه‌رق‬ ‫ول���ئ���ه‌وس���ه‌ت)ی داب����وو ل��ه‌ س���ه‌ر پرسی‬ ‫س�ه‌رۆک��ای�ه‌ت��ی ئ �ه‌وه‌ ده‌رده‌خ����ه‌ن ده‌ی�ه‌وێ��ت‬ ‫شوێنی باوکی بگرێته‌وه‌ و ئێستا که‌سی‬ ‫دووه‌م بێت و دوای باوکیشی ببێته‌ که‌سی‬ ‫ی �ه‌ک �ه‌م��ی ن��ێ��و پ��ارت��ی ب��ۆی �ه‌ ئ�ه‌زم��ون��ی‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ب��ردن��ی س���ه‌رۆک���ی حکومه‌تیش‬ ‫بۆ ئ��ه‌وه‌ی له‌ داه��ات��وودا بتوانێت ببێته‌‬ ‫سه‌رۆکایه‌تی پارتی پێویست ده‌بینێت‪.‬‬ ‫ئه‌ندامێکی ئه‌نجومه‌نی سه‌رکردایه‌تی‬ ‫پارتی دیموکراتیش ده‌ڵێت‪ :‬له‌نێو پارتی‬ ‫ته‌نها نێچیرڤان بارزانی که‌سی دووه‌مه‌ و‬ ‫هه‌ر ئه‌ویش ده‌مێنێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم جارێ دیاری‬ ‫نه‌کراوه‌‪ .‬ئه‌حمه‌د کانی بۆ (چه‌تر) وتی‬

‫«خوا ده‌زانێ کێ له‌ پێش کێ ده‌مرێت‪،‬‬ ‫پێویست ناکات ئه‌وه‌نده‌ خۆیان بۆ جێگای‬ ‫مه‌سعود بارزانی ئاماده‌ بکه‌ن»‪ .‬ناوبراو‬ ‫ئاماده‌نه‌بوو زانیاری زیاتر بدات (چه‌تر)‬ ‫په‌یوه‌ندی کرد به‌ کاکه‌مین نه‌جاریشه‌وه‌‬ ‫ئاماده‌نه‌بوو هیچ لێدوانێک له‌مباره‌یه‌وه‌‬ ‫بدات‪.‬‬ ‫ب �ه‌پ��ێ��ی زان��ی��اری��ی �ه‌ک��ان��ی (چ���ه‌ت���ر) له‌‬ ‫ئێستادا که‌مال که‌رکوکی له‌و کێشانه‌‬ ‫ت��ێ��وه‌گ�لاوه‌ و دژای���ه‌ت���ی ف���ازڵ میرانی‬ ‫ده‌کات که‌ نزیکه‌ له‌ نێچیرڤان بارزانی‪،‬‬ ‫به‌م هۆیه‌شه‌وه‌ نێچیرڤان بارزانی بانگی‬ ‫که‌مال که‌رکوکی ده‌کات و هه‌ڕه‌شه‌ی‬ ‫لێده‌کات ب�ه‌وه‌ی دژایه‌تی فازڵ میرانی‬ ‫نه‌کات‪.‬‬ ‫س���ۆران ع��وم �ه‌ر‪ ،‬رۆژن��ام �ه‌ن��وس پێیوایه‌‬ ‫له‌نێوان ئامۆزاکان کێشه‌یه‌کی زۆر سه‌خت‬

‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌ری ناخه‌ن و ده‌یشارنه‌وه‌‪،‬‬ ‫کێشه‌که‌ی ن��ێ��وان م �ه‌س��رور ب��ارزان��ی و‬ ‫نێچیرڤان بارزانیش بریتیه‌ ل �ه‌وه‌ی کێ‬ ‫ئێستا جێگری مه‌سعود بارزانی بێت و له‌‬ ‫ئاینده‌ش جێگه‌ی بگرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو وت��ی��ش��ی «ب��ن �ه‌م��اڵ �ه‌ی ب��ارزان��ی‬ ‫داخراون‪ ،‬به‌اڵم نێچیرڤان بارزانی ده‌یه‌وێت‬ ‫سنوری بنه‌ماڵه‌ تێکبشکێنێ که‌ ئه‌مه‌یش‬ ‫هێڵی سوره‌»‪ .‬ئه‌و رۆژنامه‌نوسه‌ ئاماژه‌ی‬ ‫به‌وه‌شکرد‪ ،‬ل�ه‌م��اوه‌ی راب���ردوو نێچیرڤان‬ ‫ب����ارزان����ی وی��س��ت��وی �ه‌ت��ی ه �ه‌ن��گ��اوێ��ک��ی‬ ‫ری���ف���ۆرم���ی ب��ن��ێ��ت‪ ،‬ب�����ه‌اڵم ل���ه‌م���اوه‌ی‬ ‫کارکردنی نێچیرڤان بارزانی هه‌وڵه‌کانی‬ ‫هه‌موو شکستیان هێناوه‌‪.‬‬ ‫س���ۆران ع��وم �ه‌ر راش��ی��گ�ه‌ی��ان��د‪ :‬ته‌مه‌نی‬ ‫مه‌سعود بارزانی ب�ه‌ره‌و کۆتایی ده‌چێت‬ ‫له‌ سه‌رۆکایه‌تی پارتی و هه‌رێم‪ ،‬بۆیه‌‬

‫چاکتر وایه‌ پارتی که‌سێک به‌ فه‌رمی‬ ‫بۆ جێگره‌وه‌ی دیاری بکرێت‪.‬‬ ‫ئه‌و رۆژنامه‌نوسه‌ قسه‌کانی رونکرده‌وه‌ و‬ ‫وتی «له‌کاتی کۆنگره‌ی پارتی رێگه‌‬ ‫نه‌درا نێچیرڤان بارزانی خۆی هه‌ڵبژێریت‪،‬‬ ‫ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ی ده‌ن��گ��ی ی�ه‌ک�ه‌م ب �ه‌ر مه‌سرور‬ ‫بارزانی بکه‌وێت‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ ئه‌وه‌ش له‌نێو‬ ‫یه‌کێتی ه �ه‌ی �ه‌»‪ .‬ئ��ام��اژه‌ی به‌وشکرد‪،‬‬ ‫پۆستی جێگری پ��ارت��ی ک �ه‌ نێچیرڤان‬ ‫به‌ڕێوه‌ی ده‌ب��ات پۆستێکی هه‌یکه‌لیه‌ و‬ ‫به‌ واقیع مه‌سرور بارزانی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات‪.‬‬ ‫ئ�ه‌و رۆژنامه‌نوسه‌ پێشیوایه‌ گه‌وره‌ترین‬ ‫ده‌زگ����ای ن��ێ��و پ��ارت��ی دراوه‌ت����ه‌ م �ه‌س��رور‬ ‫بارزانی‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی دوای مه‌سعود بارزانی‬ ‫راسته‌وخۆ ئه‌و شوێنه‌که‌ی بگرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئاسۆ مامه‌ند‪ ،‬ئه‌ندامی سه‌رکردایه‌تی‬ ‫یه‌کێتی به‌ (چه‌تر)ی وت «نه‌مانزانیوه‌‬ ‫که‌سێک بۆ شوێنی مه‌سعود بارزانی‬ ‫ئاماده‌بکرێت»‪ .‬ناوبراو ئاماده‌نه‌بوو زیاتر‬ ‫بڵێت و په‌یوه‌ندیه‌که‌شی به‌سه‌ر (چه‌تر)‬ ‫دا داخسته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌ماوه‌ی رابردودا (چه‌تر) باسی له‌‬ ‫هه‌وڵه‌کانی پشتیوانانی مه‌سرور بارزانی‬ ‫ک��رد ب��ۆ وه‌رگ��رت��ن��ی پۆستی س�ه‌رۆک��ی‬ ‫حکومه‌ت و له‌ ئێستاشدا سه‌رچاوه‌یه‌کی‬ ‫نێو یه‌کێتی ئاشکرای ده‌کات که‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌پرسی یه‌کێتی بێت ئ �ه‌وان ده‌یانه‌وێت‬ ‫نێچیرڤان بارزانی جێگره‌وه‌ بێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫به‌هۆی ئه‌و هاورێیه‌تیه‌ی نێوان مام جه‌الل‬ ‫تاڵه‌بانی و نێچیرڤان بارزانیه‌وه‌یه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و که‌سانه‌ی پشتیوانی مه‌سرور بارزانی‬ ‫ده‌ک���ه‌ن ده‌ی��ان �ه‌وێ��ت وا سیناریۆکه‌ باڵو‬ ‫بکه‌نه‌وه‌ که‌ نێچیرڤان ب��ارزان��ی به‌هۆی‬ ‫ب��وون��ی پ�ه‌ی��وه‌ن��دی�ه‌ دیبلۆمایسه‌کانیه‌وه‌‬ ‫ب��ۆ ب �ه‌غ��داد گ��ون��ج��اوه‌ و ب��ۆی�ه‌ پێویسته‌‬ ‫پۆستی هه‌رێم بۆ کوڕی سه‌رۆک بێت‬ ‫سه‌رچاوه‌که‌ی (چه‌تر) له‌نێو پارتی ئه‌و‬ ‫زانیاریانه‌ پشت راست ده‌کاته‌وه‌‪.‬‬


‫تورکیا به‌رده‌وام هه‌وڵی سه‌رکوت یان الوازکردنی موخاته‌بانی کێشه‌کان ده‌دات‬

‫کێشه‌کان له‌گه‌ڵ موخاته‌بانی چاره‌سه‌ر ده‌بێت‬

‫حسێن عه‌لی‬ ‫و‪ :‬هێدی ئه‌حمه‌د‬ ‫کێشه‌ی کورد له‌گه‌ڵ موخاته‌به‌کانی‬ ‫ێ موخاته‌بی‬ ‫چاره‌سه‌ر ده‌بێت‪ .‬ب ‌‬ ‫ئه‌و ‌ه نیشان ده‌دات که‌ نیازی‬ ‫چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌ک ‌ه ل ‌ه ئارادا‬ ‫نیه‌��� .‬ل ‌ه دونیادا نه‌بینراو ‌ه کێشه‌ی له‌م‬ ‫ێ موخاته‌ب چاره‌سه‌ر بن‪.‬‬ ‫ئاسته‌دا ب ‌‬

‫ئ �ه‌وان �ه‌ی وا بیر ده‌ک �ه‌ن �ه‌وه‌ ک�ه‌ ده‌ت��وان��ن‬ ‫هه‌ر رۆژ به‌ وتنی «ته‌سفیه‌ی ده‌که‌م»‪،‬‬ ‫«ئه‌مڕۆ ته‌سفیه‌ بوو»‪« ،‬سبه‌ینێ ته‌سفیه‌‬ ‫ده‌ب��ێ��ت»‪ ،‬ل�ه‌م کێشه‌ی ک��ورد رزگ��اری��ان‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬خۆیان فریو ده‌ده‌ن‪ .‬تا کاتێک‬ ‫کێشه‌ى کورد چاره‌سه‌ر نه‌بێت‪ ،‬خه‌یاڵی‬ ‫ئه‌و که‌سانه‌ هه‌ر کات ده‌شکێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫بێ‌گومان ئه‌مه‌ ش�ه‌ڕی پیسکۆلۆژیکه‌‬ ‫ک �ه‌ الی �ه‌ن��گ��ران��ی (‪ ،)AKP‬م��ی��دی��ا و‬ ‫نوسه‌رانی ب���ه‌رده‌وام خه‌ریکی داڕشتنی‬ ‫سیناریۆکانی ته‌سفیه‌ن‪ .‬ب��ۆ تێکدانی‬ ‫مه‌عنه‌ویاتی کۆمه‌ڵگای کورد ئه‌م جۆره‌‬ ‫هه‌ڵسه‌نگاندنانه‌ ده‌که‌ن‪ .‬به‌مجۆره‌ گه‌لی‬ ‫ت��ورک��ی��اش هه‌ڵده‌خه‌ڵه‌تێنن‪ .‬کۆمه‌ڵگا‬ ‫له‌ جیاتی ئ �ه‌وه‌ی چ��اوه‌ڕێ��ی به‌دیهاتنی‬ ‫چاره‌سه‌ری بێت‪ ،‬چاوه‌ڕێی ته‌سفیه‌بوونی‬ ‫(‪)PKK‬ی��������ه‌‪ .‬ب���ۆی���ه‌ش ه����ه‌ر رۆژ له‌‬ ‫ناوه‌نده‌کانی ش�ه‌ڕی پیسکۆلۆژیک له‌‬ ‫دژی (‪ ،)PKK‬که‌مپینی ره‌شکردنی‬ ‫به‌ڕێوه‌ ده‌چێت‪.‬‬ ‫ل���ه‌ ده‌وڵ������ه‌ت و ح��ک��وم �ه‌ت��ی ت���ورک���دا‪،‬‬ ‫عه‌قڵیه‌تی چاره‌سه‌ری کێشه‌که‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫موخاته‌بانی نیه‌‪ .‬ده‌وڵه‌ت هه‌میشه‌‪kültü‬‬ ‫ده‌دات! نه‌ که‌س ده‌توانێ له‌ ده‌وڵه‌ت داوای‬ ‫بکات‪ ،‬نه‌ ده‌توانێ بازرگانی بکات‪ .‬ئه‌مه‌‪،‬‬ ‫سه‌لمێنه‌ری ئه‌وه‌یه‌ که‌ هێشتا کلتوری‬ ‫دیموکراتیک له‌ تورکیادا نیه‌‪ .‬گرنگترین‬ ‫ک��اراک��ت �ه‌ری دی��م��وک��راس��ی‪ ،‬موخاته‌ب‬ ‫وه‌رگ��رت��ن��ی ت��وێ��ژه‌ک��ان��ی کۆمه‌ڵگایه‌‪.‬‬ ‫کێشه‌کان له‌گه‌ڵ موخاته‌بانی چاره‌سه‌ر‬ ‫ده‌بێت‪ .‬تورکیاش به‌رده‌وام به‌دوای ئه‌وه‌یه‌‬ ‫موخاته‌بی کێشه‌کان یان سه‌رکوت یان‬ ‫الواز بکات‪ .‬نه‌ ته‌نیا بۆ کێشه‌ی کورد‪،‬‬ ‫به‌ڵکو له‌ کێشه‌کانی تریشدا ئه‌م زهنیه‌ت‬ ‫و هه‌ڵسوکه‌وته‌ زاڵه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر جارجارێک (‪ )BDP‬به‌ موخاته‌ب‬ ‫ده‌گ����رن‪ ،‬ل �ه‌ ب��ی��ری��ان��دا وه‌ک���و م��وخ��ات�ه‌ب‬ ‫س�ه‌ی��ری ن��اک�ه‌ن‪ .‬ئ �ه‌و چه‌مکه‌ زاڵ �ه‌ که‌‬

‫«چۆن (‪ )BDP‬له‌ به‌رامبه‌ر (‪)PKK‬‬ ‫ب�ه‌ک��ار بهێنین ی��ان چ��ۆن ب���ه‌ره‌ی ک��ورد‬ ‫پارچه‌ پارچه‌ بکه‌ین»‪ .‬ئه‌گه‌ر نیازی‬ ‫چاره‌سه‌ریان هه‌بوایه‌ و وه‌ک��و موخاته‌ب‬ ‫بیاندیتبایا‪ )BDP( ،‬ده‌ی��ت��وان��ی زیاتر‬ ‫رۆڵی چاره‌سه‌ری بگێڕێت‪.‬‬ ‫ه�ه‌م��ی��ش�ه‌ ب���اس ل���ه‌ (‪)Sinn Fein‬‬ ‫ده‌ک��رێ��ت‪ .‬دی��داره‌ک��ان��ی ‪Sinn Fein‬‬ ‫له‌گه‌ڵ (‪ )İRA‬حه‌ڵقه‌یه‌کی گرنگ بوو‪.‬‬ ‫‪ Sinn Fein‬له‌ به‌رامبه‌ری (‪)İRA‬‬ ‫نه‌وه‌ستایه‌وه‌ و بڵێت دیدار بکه‌ین‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫وا هه‌ڵسوکه‌وتی بکردایه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ ‪Sinn‬‬ ‫‪ Fein‬هیچ دیدارێک پێک نه‌ده‌هات‪.‬‬ ‫چ��ون ‪ Sinn Fein‬ل�ه‌گ�ه‌ڵ (‪)İRA‬‬ ‫په‌یوه‌ندیان ه�ه‌ب��وو‪ ،‬رێگای چ��اره‌س�ه‌ری‬ ‫خۆش بوو‪ .‬تورکیا وه‌ک ‪Sinn Fein‬‬ ‫ب �ه‌دوای خ��اوه‌ن رۆڵ نیه‌‪ .‬ده‌خ��وازرێ��ت له‌‬ ‫شه‌ڕی پیسکۆلۆژیکی هه‌وڵی ته‌سفیه‌دا‬ ‫رۆڵ بداته‌ (‪.)BDP‬‬ ‫له‌ کۆنگره‌ی دوایی (‪)BDP‬دا جارێکی‬ ‫ت��ر وه‌اڵم����ی ئ���ه‌م ج���ۆره‌ ن��زی��ک��ب��وون�ه‌وان�ه‌‬ ‫درایه‌وه‌‪ .‬تا کاتێک تورکیا به‌ (‪)BDP‬‬ ‫بڵێت له‌ به‌رامبه‌ر (‪)PKK‬دا بوه‌سته‌وه‌‪،‬‬ ‫چاره‌سه‌ری به‌دی نایه‌ت‪ .‬پێویسته‌ سه‌ره‌تا‬ ‫ئه‌م راستیه‌ ببیندرێت‪ )BDP( .‬مافی‬ ‫نیه‌ به‌ناوی (‪)PKK‬ه‌وه‌ قسه‌ بکات و‬ ‫بڵێت ئه‌م کارانه‌ بکه‌! ئه‌م پارته‌ خاوه‌ن رۆڵ‬ ‫و میسیۆنێکی وه‌ها نیه‌‪ .‬رۆڵی (‪)BDP‬‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ له‌ پێناو چاره‌سه‌ری دیموکراتیکی‬ ‫کێشه‌ی ک��ورد له‌ سه‌رانسه‌ری تورکیا‬ ‫خه‌باتی سیاسی ـ دیموکراتیک به‌ڕێوه‌‬ ‫ببات‪ .‬ده‌وڵ���ه‌ت‪ ،‬له‌ به‌رامبه‌ر ئ�ه‌م جۆره‌‬ ‫خه‌باتی (‪ )BDP‬ئاسته‌نگی دروس��ت‬ ‫ده‌کات و چاوه‌ڕوانی ده‌کات ئه‌م پارته‌ ئه‌و‬ ‫ئه‌رکانه‌ جێبه‌جێ بکات که‌ ئه‌رکی ئه‌و‬ ‫نیه‌‪ .‬ئه‌م جۆره‌ هه‌ڵسوکه‌وتانه‌ کاراکته‌ری‬ ‫ده‌وڵ�����ه‌ت ئ��اش��ک��را ده‌ک�����ات‪ .‬ئ �ه‌گ �ه‌ر له‌‬ ‫چ��اره‌س��ه‌ری کێشه‌ی ک����ورددا هه‌نگاو‬ ‫نانرێت‪ ،‬هۆکاره‌که‌ی ئه‌م هه‌ڵسوکه‌وته‌ی‬ ‫ده‌وڵه‌ته‌‪.‬‬ ‫هه‌موو کار و خه‌باتی ده‌وڵه‌ت‪)AKP( ،‬‬ ‫و میدیای الیه‌نگری بوه‌ته‌ بیرکردنه‌وه‌‬ ‫و داڕش��ت��ن��ی پ��ی�لان ب��ۆ ته‌سفیه‌کردنی‬ ‫(‪ .)PKK‬وا دی��اره‌ تا ئێستا به‌ سه‌دان‬ ‫پ��ی�لان دروس����ت ک����راوه‌ ک��ه‌ ب�ێ‌ئ�ه‌ن��ج��ام‬ ‫ماونه‌ته‌وه‌‪ .‬وای لێهاتووه‌ که‌ هه‌ر کات‬ ‫قسه‌ ده‌که‌ن یان ده‌نوسن‪ ،‬هه‌میشه‌ به‌ ره‌ق‬ ‫و کینن‪.‬‬

‫ئێستا ده‌رگایه‌کی نوێ هیوا بۆ تورکیا‬ ‫ک��راوه‌ت �ه‌وه‌؛ ئه‌ویش ئێرانه‌‪ .‬پێوایه‌ ئێران‬ ‫س��وره‌ له‌سه‌ر ته‌سفیه‌کردنی (‪!)PKK‬‬ ‫ئه‌مریکا و باشوری کوردستانیش له‌ دژی‬ ‫(‪ )PKK‬که‌وتونه‌ته‌ ج��وڵ �ه‌وه‌! تورکیا‬ ‫خ��ۆی ل�ه‌ خ��ۆی��دا ه�ه‌م��وو ئیمکانه‌کانی‬ ‫خستۆته‌ گه‌ڕ بۆ ته‌سفیه‌کردنی (‪!)PKK‬‬ ‫ل �ه‌م �ه‌ش ئ�ه‌ن��ج��ام ده‌گ����رن! ب �ه‌ ت �ه‌واوه‌ت��ی‬ ‫خه‌ریکی دروستکردنی خه‌یاڵه‌ بۆ خۆی!‬ ‫له‌م شیکردنه‌وانه‌ تێده‌گه‌ین که‌ ده‌وڵه‌تی‬ ‫تورک چه‌نده‌ توڕه‌ و بێچاره‌ ماوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫«که‌چه‌ڵ ئه‌گه‌ر تیمارکه‌ر بێت‪ ،‬سه‌ره‌تا‬ ‫سه‌ری خۆی تیمار ده‌کات»‪ .‬ئێران ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌م ج��ۆره‌ له‌ به‌رامبه‌ر (‪ )PJAK‬شه‌ڕ‬ ‫ده‌ک���ات‪ ،‬ده‌ڵ��ێ��ت ل�ه‌ پشتی (‪PJAK)،‬‬ ‫‪ )(PKK‬ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ب�ه‌ دڵنیاییه‌وه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫شه‌ڕی هێزی پاراستنی گه‌ل (‪)HPG‬‬ ‫ب��ک��ا‪ ،‬زه‌ره‌رێ���ک���ی زۆر ده‌ب��ی��ن��ێ��ت‪ .‬ئ�ه‌و‬ ‫ه����ه‌وااڵن����ه‌ی وا ب�ڵ�او ده‌ب���ێ���ت���ه‌وه‌ ئ�ه‌م�ه‌‬ ‫ده‌سه‌لمێنێت‪ .‬ئێران که‌ له‌ هێرشه‌کانی‬ ‫خۆیدا شکستی هێنا‪ ،‬ناتوانێ له‌ ناوه‌وه‌‬ ‫ش���ه‌ڕی گ �ه‌ری�لا ب��ک��ات‪ .‬ئ��ێ��ران وێ��ڕای‬ ‫ئه‌وه‌ی ته‌کنیکی شه‌ڕی به‌ره‌یی به‌کار‬ ‫ده‌هێنێت‪ ،‬هێزێکی گ���ه‌وره‌ی هێناوه‌ته‌‬ ‫به‌ره‌که‌وه‌‪ ،‬زیانێکی زۆری لێ که‌وتووه‌‬ ‫و ئه‌نجام ناگرێت‪ ،‬له‌ هێڵه‌کانی ن��اوه‌وه‌‬ ‫له‌ به‌رامبه‌ر گ�ه‌ری�لاوه‌ په‌رێشان ده‌بێت‪.‬‬ ‫ده‌یه‌وێ یه‌کی دوو گرد بگرێت‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئ �ه‌و گ��ردان�ه‌ بگرێت‪ ،‬ئێران زیاتر زه‌ره‌ر‬ ‫ده‌ک���ات‪ .‬پێداگری گرتنی ئ �ه‌م یه‌کی‬ ‫دوو گرده‌‪ ،‬شه‌ڕێک له‌ ناوخۆی ئێراندا‬ ‫له‌گه‌ڵ خۆی ده‌هێنێت‪ .‬بۆیه‌ هیچ که‌س‬ ‫با له‌ هێرشه‌کانی ئێران خۆشحال نه‌بێت‪.‬‬ ‫ئ�ه‌و ئه‌نجامه‌ی تورکیا وه‌ری نه‌گرت‪،‬‬ ‫ئێرانیش ناتوانێ وه‌ربگرێت‪.‬‬ ‫(‪ )PJAK‬ده‌ی���ه‌وێ کێشه‌ی گه‌النی‬ ‫ئێران چاره‌سه‌ر بکات؛ هێڵی سه‌ربه‌خۆی‬ ‫خ��ۆی ل �ه‌ ب �ه‌رام��ب �ه‌ر ئ��ێ��ران��دا بپارێزێت‪.‬‬ ‫ئه‌گینا ل��ه‌و ش���ه‌ڕه‌ی ل �ه‌ هه‌لومه‌رجی‬ ‫هه‌نوکه‌ییدا به‌رده‌وام بێت‪ ،‬ئاشکرایه‌ که‌‬ ‫(‪ )PJAK‬زه‌ره‌ر ده‌ک��ات‪ )AKP( .‬و‬ ‫الیه‌نگرانی با هیوایان به‌ میدیای ئێران‬ ‫نه‌به‌ستن‪ .‬به‌ڕای ئێمه‌ با عه‌بدواڵ گولی‬ ‫سه‌رفرمانده‌ ل�ه‌گ�ه‌ڵ س���ه‌رۆک وه‌زی���ران‬ ‫و ن��وس �ه‌ره‌ الیه‌نگره‌کانی پێکه‌وه‌ پێش‬ ‫بکه‌ون و بڵێن «ئه‌ی سوپاکان‪ ،‬ئامانجی‬ ‫یه‌که‌ممان قه‌ندیله‌‪ ،‬به‌ره‌و پێش بڕۆن»‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و ن��وس �ه‌ران �ه‌ ک �ه‌ ش��ه‌ڕی��ان نه‌بینیوه‌‬

‫ن‪ .‬رزا ته‌قى زاده‌‬ ‫و‪ .‬دیار ئیسماعیل‬ ‫ره‌زامه‌ندى تورکیا بۆ دامه‌زراندنى‬ ‫سیستمى قه‌ڵغانى موشه‌کى‬ ‫له‌ ناو خاکى تورکیا هاوکات‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌رکردنى باڵوێزخانه‌ى‬ ‫ئیسرائیل له‌ ئانقه‌را‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫راوه‌ستاندنى په‌یمانه‌ کۆنه‌کانى‬ ‫سه‌ربازى له‌گه‌ڵ تالویڤ‪ ،‬به‌شێک‬ ‫له‌ پرۆژه‌ گه‌وره‌که‌ى ئه‌ردۆغان ‌ه‬ ‫(بونیادنانه‌وه‌ى رۆژهه‌اڵتى ناوین)‬ ‫بۆ پڕکردنه‌وه‌ى پێگه‌ى ئیسرائیل‬ ‫له‌ هه‌رێمه‌که‌دا تا ببێته‌ هێزی‬ ‫گه‌وره‌ى رۆژهه‌اڵتى ناوین‪.‬‬

‫له‌ ده‌یه‌کانى (‪ )1970‬له‌ الیه‌ک ئێران‬ ‫به‌ هێزى سه‌ربازى خۆى له‌ که‌نداوى‬ ‫ف��ارس تا زه‌ری��اى هند و له‌ الیه‌کیتر‬ ‫ئیسرائیل له‌ واڵتانى نزیک به‌ به‌حرى‬ ‫ره‌ش و له‌ نێوان ئه‌م به‌حره‌وه‌ تا ده‌گاته‌‬ ‫سنوره‌کانى ب��اش��ورى سعودیه‌ رۆڵیان‬ ‫بینیوه‌‪.‬‬ ‫ن�ه‌ب��وون��ى ئ��ێ��ران ل �ه‌م ه��اوک��ێ��ش�ه‌ی�ه‌دا و‬ ‫هه‌روه‌ها تورکیا له‌ باردۆخێکدا که‌ به‌‬ ‫هۆى کێشه‌ى ئابوورى نه‌یتوانى هێزه‌‬ ‫سه‌ربازییه‌کانى نوێ بکاته‌وه‌ تا رۆڵى‬ ‫له‌ ناوچه‌که‌دا هه‌بێت‪ .‬ئیسرائیلى له‌‬ ‫هه‌رێمه‌که‌دا کرده‌ هێزێکى چاوچنوک‬ ‫و بێ هاوتا‪.‬‬ ‫پێداگیرى ئیسرائیل بۆ داگیرکردنى‬ ‫زه‌وی��ی �ه‌ک��ان��ى فه‌له‌ستین و پاراستى‬

‫به‌رزاییه‌کانى جه‌وه‌الن و به‌شێک له‌و‬ ‫زه‌وییانه‌ى که‌ له‌ شه‌ڕه‌کانى له‌گه‌ڵ‬ ‫واڵت��ان��ى میسر و س��وری��ا و ئ���ه‌رده‌ن‬ ‫به‌ده‌ستى هێنابوو‪ ،‬نه‌ته‌نها به‌رگرى له‌‬ ‫ئاڵۆزییه‌کان له‌ هه‌رێم نه‌کرد‪ ،‬به‌ڵکۆ‬ ‫ب���ووه‌ ه���ۆى ئ����ه‌وه‌ى ک �ه‌ ئ�ه‌م��ری��ک��ا به‌‬ ‫ه��ۆک��ارى ن��اچ��ارى ب�ه‌رگ��رى ک��ردن له‌‬ ‫ئیسرائیل پێگه‌ى خۆى له‌ هه‌رێمه‌که‌دا‬ ‫ل����ه‌ده‌س����ت ب�����دات و ئ����ه‌م س��ی��اس �ه‌ت �ه‌‬ ‫ئه‌مریکاى ب��ێ پ���رۆژه‌ و ئیسرائیلى‬ ‫بێ‌دۆست هێشته‌وه‌‪.‬‬ ‫دواى (‪)11‬ى سێبتمبه‌ر‬ ‫رووداوى (‪)11‬ى سێبتمبه‌رى ساڵى‬ ‫(‪ )2001‬بوو به‌ زه‌نگێکى مه‌ترسیدار‬ ‫بۆ ئه‌مریکا و هێنانه‌ئاراى پرۆژه‌یه‌کى‬ ‫نوێ‪ .‬به‌م پرۆژه‌یه‌شه‌وه‌ هه‌م له‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫تیرۆریزمى ئیسالمى له‌ رۆژهه‌اڵتى‬ ‫ناوین راوه‌ستاوه‌ و توانیویه‌تى پێگه‌ى‬ ‫ئه‌مریکاش له‌ دنیادا باشتر بکات‪.‬‬ ‫سه‌قامگیرکردنى دیموکراسى له‌ جێگه‌ى‬ ‫رژێمه‌ ده‌س�ه‌اڵت��خ��وازه‌ک��ان��ى ناوچه‌که‌‬ ‫یه‌که‌م ئارمانجى ئه‌و پرۆژه‌یه‌یه‌ که‌‬ ‫به‌ (بونیادنانه‌وه‌ى رۆژهه‌اڵتى ناوینى‬ ‫گه‌وره‌) ناوى لێده‌کرێت و له‌ سه‌رده‌مى‬ ‫سه‌رۆک‌ کۆمارى جۆرج ده‌بلیۆ بۆش‬ ‫ب��اس��ى ل��ێ��وه‌ ک����راوه‌‪ .‬پێکهێنانى ئ�ه‌م‬ ‫پرۆژه‌یه‌ به‌ هۆى درێژبوونه‌وه‌ى شه‌ڕ له‌‬ ‫عێراقدا و مه‌سره‌فه‌ گرانه‌کانى شه‌ڕ له‌‬ ‫ئه‌فغانستان بێ ئه‌نجام مایه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌هارى عه‌ره‌ب‬ ‫ده‌س��ت��پ��ێ��ک��ردن��ى ب���ه‌ه���ارى ع����ه‌ره‌ب له‌‬ ‫س���ه‌رت���اى ئ �ه‌م��س��اڵ��دا و ه���ه‌روه‌ه���ا له‌‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪72‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/6/21 - 2011/9/12‬‬

‫‪15‬‬

‫کورد له‌ میدیا‬ ‫جیهـا‌نـیـیه‌کاندا‬

‫یه‌کێک ل ‌ه فه‌رمانده‌کانى‬ ‫سوپا ب ‌ه ده‌شتى (پژاک)‬ ‫کوژرا‬

‫‪n‬‬

‫«هه‌موو پیالنه‌کانی (‪ )AKP‬هه‌وڵدان ‌‬ ‫ه بۆ له‌ناوبردنی (‪»)PKK‬‬

‫و (‪ )AKP‬ک����ه‌ ده‌ی���������ه‌وێ وه‌ک‬ ‫حکومه‌ته‌کانی پێشو خ��ۆی ب�ه‌ تاقی‬ ‫بکاته‌وه‌‪ ،‬وه‌ک هه‌وری پڕباران ده‌بیندرێن‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌ هیچ جۆرێک لێیان باران نایه‌ت‪.‬‬ ‫ئۆجه‌الن به‌ حکومه‌تی (‪ )AKP‬وتبوی‪:‬‬ ‫«ئ�ه‌گ�ه‌ر ه�ه‌م��ووی سوپاکه‌ت نه‌خه‌یته‌‬ ‫گه‌ڕ‪ ،‬به‌ سه‌دان فرۆکه‌ هه‌ڵنه‌ستێنیته‌وه‌‬ ‫و ک��ۆت��ای��ی ب��ه‌ (‪ )PKK‬نه‌هێنیت‪،‬‬ ‫بێ‌شه‌ره‌فی»‪ .‬به‌رپرسانی (‪ )PKK‬و‬ ‫(‪ )HPG‬بۆ ئه‌مه‌ ئاماده‌ن‪ ،‬ئه‌و کاته‌‬ ‫چ��اوه‌ڕوان��ی رزگ��ارب��وون له‌ ئێران به‌ چ‬ ‫جۆرێک ده‌بێت‪.‬‬ ‫تورکیا نابێ وه‌ک ئێران هێرشی یه‌کی‬ ‫دوو گرد بکات؛ ده‌بێ سنور ببه‌زێنێ و‬ ‫ئه‌و شوێنانه‌ی (‪ )PKK‬تێدایه‌‪ ،‬ده‌بێ‬ ‫بخاته‌ ژێ��ر کۆنترۆڵی خ���ۆی‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ه �ه‌م��وو پ��س��پ��ۆڕان��ی نخاته‌ گ���ه‌ڕ‪ ،‬ئایا‬

‫ده‌توانێ له‌ ئۆپه‌راسیونی ده‌ره‌وه‌ی سنور‬ ‫سه‌رکه‌وتوو بێت؟ سه‌رۆک وه‌زیران ده‌بێ‬ ‫هه‌موو ئه‌مانه‌ و ژه‌نراڵه‌ خانه‌نشینه‌کانیش‬ ‫بداته‌ پاڵ خۆی‪ .‬پێم وایه‌ سه‌رۆک وه‌زیران‬ ‫ده‌زانێت ئه‌مه‌ نه‌ریتی عوسمانیه‌کانه‌‪.‬‬ ‫س�����ه‌رۆک وه‌زی�������ران ل���ه‌ ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن��ی‬ ‫ساڵی (‪)2007‬دا وت��ی «م�ه‌گ�ه‌ر ئێمه‌‬ ‫کێشه‌که‌مان ل �ه‌ ن��اوخ��ۆ چ��اره‌س �ه‌رم��ان‬ ‫ک���ردووه‌ که‌ بڕۆینه‌ ده‌ره‌وه‌»‪ ،‬ئه‌مجاره‌‬ ‫ده‌ڕوات ل �ه‌گ �ه‌ڵ ده‌ره‌وه‌ ق��س�ه‌ ب��ک��ات‪،‬‬ ‫له‌وانه‌یه‌ له‌ ناوه‌وه‌ چاره‌سه‌ر بێت‪ .‬هه‌موو‬ ‫سه‌رۆک وه‌زیران ئه‌م رێگایه‌یان جارێک‬ ‫به‌تاقی کردۆته‌وه‌‪ ،‬جارێکیش حکومه‌تی‬ ‫(‪ )AKP‬ده‌ت��وان��ێ ب�ه‌ت��اق��ی ب��ک��ات�ه‌وه‌و‬ ‫الی�ه‌ن��گ��ران��ی ده‌ڵ��ێ��ن حکومه‌ته‌کانی تر‬ ‫نه‌یانزانی ئه‌م کاره‌ چون به‌ڕێوه‌ی ببه‌ن‪،‬‬ ‫ئێمه‌ ده‌زانین‪.‬‬

‫«دامه‌زراندنى قه‌ڵغانى موشه‌کى به‌رده‌وامى یاره‌ گه‌وره‌که‌ى‬ ‫تورکیا له‌ رۆژهه‌اڵتى ناوین»‬ ‫دواى ده‌یه‌مین ساڵى رووداوى (‪)11‬ى‬ ‫سێبتمبه‌ر ده‌رفه‌تێکیتر ره‌خسا که‌ به‌‬ ‫مه‌سره‌فێکى که‌متر له‌ هێزى سه‌ربازى‬ ‫دیموکراسى له‌ واڵت�ه‌ ئیسالمییه‌کان‬ ‫جێگیر بکات‪.‬‬ ‫پ��������رۆژه‌ى ه���ه‌ن���گ���او ب����ه‌ ه���ه‌ن���گ���اوى‬ ‫ج���ێ���گ���ی���رک���ردن���ى دی���م���وک���راس���ى ل�ه‌‬ ‫واڵت����ه‌ م��وس��ڵ��م��ان �ه‌ک��ان و پشتگیرى‬ ‫ل���ه‌ ئ��ام��ان��ج �ه‌ک��ان��ی��ان پ��ێ��وی��س��ت��ى به‌‬ ‫هێزێکى ناوچه‌یى بوو بۆ زامنکردنى‬ ‫و ئ���ارام���ک���ردن���ى ئ����ه‌و ن���اوچ���ه‌ی���ه‌ به‌‬ ‫م �ه‌ب �ه‌س��ت��ى گ��واس��ت��ن �ه‌وه‌ى ده‌س����ه‌اڵت‬ ‫ل �ه‌ ده‌س���ه‌ڵات���داران���ه‌وه‌ ب��ۆ سیتمێکى‬ ‫دیموکراسى‪ .‬نمونه‌ى ئه‌وانه‌ش ده‌وڵه‌تى‬ ‫ئیسالمى «ئه‌ردۆغان»ه‌ که‌ توانى له‌‬ ‫ماوه‌ى (‪ )10‬ساڵى رابردوو تورکیا له‌‬ ‫هه‌لومه‌رجى هه‌ژارى به‌ره‌و قۆناغێکیتر‬ ‫بگوازێته‌وه‌‪ .‬ئه‌ردۆغانیش ئه‌م رۆڵه‌ى‬ ‫گێرا و به‌مه‌ش له‌ نێوان (‪ )20‬ده‌وڵه‌تى‬ ‫دنیادا جێگه‌ى بۆیه‌وه‌‪.‬‬ ‫پێگه‌ى تورکیا‬ ‫ت��ورک��ی��ا ل �ه‌ به‌رگێکى ئیسالمیدا و‬ ‫بونیادنانى ده‌وڵه‌تێکى دیموکراتیکتر له‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتدارانى ناوچه‌که‌ و گه‌شه‌کردنى‬ ‫ئابوری تا راده‌ی��ه‌ک و نوێکردنه‌وه‌ى‬ ‫ه��ێ��زه‌ س�ه‌رب��ازی��ی�ه‌ک��ان��ى‪ ،‬نه‌ته‌نها بوو‬ ‫ب �ه‌ ن��م��ون�ه‌ی�ه‌ک��ى دڵ���خ���وازى ئه‌مریکا‬ ‫ب��ۆ رۆژه �ه‌اڵت��ى ن��اوی��ن‪ ،‬به‌ڵکو وه‌ک‬ ‫ئه‌ندامێکى ناتۆ توانى ببێته‌ واڵمێک‬ ‫بۆ داخوازی و رێنماییه‌ ئه‌منییه‌کانى‬ ‫ئ �ه‌م��ری��ک��ا ب���ێ ئ�����ه‌وه‌ى پ��ێ��وی��س��ت��ى به‌‬ ‫ئیسرائیل بێت‪.‬‬

‫وه‌رگێڕان‬

‫ئ�ه‌م رۆڵ�ه‌ی�ه‌ دوو س��اڵ پێش ئێستا ل ‌ه‬ ‫الی����ه‌ن ده‌وڵ���ه‌ت���ى ئ��ۆب��ام��ا پشتگیرى‬ ‫لێکرا‪ .‬دوات���ر ئه‌مریکا ت��ورک��ی��اى له‌‬ ‫وتوێژه‌کانى ئاشتى رۆژهه‌اڵتى ناوین‬ ‫به‌شدار کرد‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌ردۆغان وه‌ک‬ ‫ناوبژیوانێک له‌ نێوان تاران و ئه‌مریکا‬ ‫بۆ چاره‌سه‌رکردنى کێشه‌ ئه‌تۆمییه‌کان‬ ‫په‌سه‌ند کرد‪ .‬هه‌روه‌ها له‌ وتوێژه‌کانى‬ ‫نێوان ئه‌رمنستان و ئازه‌ربایجان رۆڵێکى‬ ‫ن �ه‌رم��ت��ر درا ب �ه‌ ت��ورک��ی��ا و ئ�ه‌م�ه‌ش‬ ‫ئ�ه‌ردۆغ��ان��ى به‌هێز ک��رد‪ .‬ب �ه‌م شێوه‌یه‌‬ ‫تورکیا ب��وو ب�ه‌ هێزێکى سیاسى که‌‬ ‫ه��اوت��اى ئ��ی��س��رائ��ی��ل‪ .‬ئ��ه‌م سیاسه‌ته‌ى‬ ‫ئ �ه‌م��ری��ک��ا ل��ه‌ الی����ه‌ک ت��وان��ى زی��ات��ر‬ ‫پشتوانى راى گشتى واڵتانى موسڵمانى‬ ‫رۆژه�ه‌اڵت��ى ن��اوه‌ڕاس��ت به‌ده‌ست بێنێت‬ ‫له‌ الیه‌کیتریش توانى له‌ به‌رامبه‌ر دوو‬ ‫زڵهێزى هه‌رێمه‌که‌ (ئێران ـ ئێسرائیل)‬ ‫رابوه‌ستێت‪.‬‬ ‫تێچوو و قازانجه‌کانى‬ ‫بێ گومان بۆ ئه‌وه‌ى تورکیا ئه‌م رۆڵه‌‬ ‫گرنگه‌ له‌ ناوچه‌که‌دا بگرێته‌ سه‌ر مڵى‬ ‫خۆى پێویست بوو هه‌ندێک باج بدات‪.‬‬ ‫یه‌کێک له‌و باجانه‌ پچڕانى په‌یوه‌ندییه‌‬ ‫ن��ی��زام��ى و س��ت��رات��ی��ژی �ه‌ک �ه‌ى ئ��ان��ق�ه‌را‬ ‫و ت�لاوی��ڤ ب���وو‪ .‬ب���ه‌اڵم ل �ه‌ الیه‌کیتر‬ ‫هه‌ندێک ده‌ستکه‌وتى ل�ه‌گ�ه‌ڵ خۆى‬ ‫هێنا و پێگه‌یه‌کى به‌رزتر له‌ هه‌رێمه‌که‌دا‬ ‫به‌خشیه‌ تورکیا به‌مشێوه‌یه‌ش له‌ الیه‌ن‬ ‫راى گشتى واڵتانى رۆژهه‌اڵتى ناوین‬ ‫پێشوازى لێکرا‪ .‬ئێرانیش دواى ئه‌مه‌‬ ‫و س�ه‌ره�ه‌ڵ��دان�ه‌ک��ان��ى ب �ه‌ه��ارى ع �ه‌ره‌ب‬

‫پێگه‌ى له‌ نێوان واڵتانى عه‌ره‌بى که‌متر‬ ‫ب����ووه‌‪ .‬رۆڵ���ى ت��ورک��ی��ا و پ���رۆژه‌ک���ه‌ى‬ ‫توانى سه‌نتێزێک بێت له‌ نێوان به‌ره‌ى‬ ‫راستى رادیکاڵ (ئیسرائیل) و به‌ره‌ى‬ ‫چه‌پى رادی��ک��اڵ (ئ��ێ��ران) و تا ئێستا‬ ‫سه‌رکه‌وتنى به‌ده‌ست هێناوه‌‪.‬‬ ‫ئ �ه‌وه‌ ل�ه‌ کاتێکدایه‌ ئ�ه‌گ�ه‌ر بهاتبایه‌‬ ‫شه‌ڕێک له‌ نێوان ئه‌م دوو هێزه‌ رادیکاڵه‌‬ ‫بێته‌ ئ���اراوه‌‪ ،‬ده‌س �ه‌اڵت��داران��ى ت���اران و‬ ‫ت�لاوی��ڤ ب���ه‌ره‌و الوازى ده‌ڕۆی��ش��ت��ن و‬ ‫ئه‌مه‌ش بارودۆخى بۆ گۆڕانى ناوخۆیى‬ ‫ل �ه‌و واڵت��ان �ه‌دا خ��ۆش ده‌ک���رد‪ .‬شایانى‬ ‫باسه‌ بۆ ج��ارى یه‌که‌م له‌ ئیسرائیلدا‬ ‫خۆپیشاندانێکى س�ه‌دان ه�ه‌زار که‌سى‬ ‫هاته‌ ئاراوه‌ و له‌ ئێرانیش بارودۆخێکى‬ ‫له‌م شێوه‌یه‌ هه‌یه‌ که‌ به‌ هێزى چه‌ک و‬ ‫سه‌ربازى کۆنترۆڵ کراوه‌‪.‬‬ ‫ده‌وڵه‌تى تورکیاش بێ له‌به‌ر چاوگرتنى‬ ‫بارودۆخى ناوخۆیى چاوى بڕیوه‌ته‌ یاره‌‬ ‫گه‌وره‌که‌ى ناوچه‌که‌ (بونیادتنانه‌وه‌ى‬ ‫رۆژهه‌اڵتى ناوین)‪ ،‬له‌و چوارچێوه‌شدا‬ ‫ده‌وڵ����ه‌ت����ى ئ�����ه‌ردۆغ�����ان ره‌زام����ه‌ن����دى‬ ‫ده‌ربڕیوه‌ بۆ دانانى سیستمى قه‌ڵغانى‬ ‫دژه‌ م��ۆش�ه‌ک��ى ل �ه‌ ن��اوخ��ۆى واڵت و‬ ‫ناڕه‌زایه‌تییه‌کانى‬ ‫له‌به‌رچاونه‌گرتنى‬ ‫ئ���ێ���ران‪ .‬ئ��ه‌م��ه‌ش ه��اوک��ات �ه‌ ل �ه‌گ �ه‌ڵ‬ ‫وه‌ده‌رنانى باڵوێزى ئیسرائیل له‌ ئانقه‌را‬ ‫و پچڕاندنى په‌یوه‌ندییه‌ سه‌ربازییه‌کانى‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئ���ه‌و واڵت���ه‌ و ئ �ه‌م �ه‌ش ئ �ه‌وه‌‬ ‫ده‌رده‌خ��ات که‌ ئانقه‌را باوه‌ڕى به‌ خۆى‬ ‫هه‌یه‌ که‌ ده‌توانێت رۆڵ��ى گرنگ له‌‬ ‫پرۆژه‌که‌دا بگێڕێت‪.‬‬

‫یه‌کێک له‌ فه‌رمانده‌ پایه‌ به‌رزه‌کانى‬ ‫سوپاى پاسدارانى ئێران له‌ شه‌ڕ له‌گه‌ڵ‬ ‫پژاکدا کوژرا و دادگاى گشتى ئێران‪،‬‬ ‫ئ�ه‌م��ری��ک��ا ب �ه‌ رێ��ن��وێ��ن��ی��ک�ه‌رى پ��ژاک‬ ‫تاوانبار ده‌کات‪ .‬رۆژى هه‌ینى (‪)9/9‬‬ ‫هه‌واڵگرى فارس رایگه‌یاند که‌ «سه‌ردار‬ ‫عه‌باس‌عه‌لى جان نسارى به‌رپرسیار و‬ ‫فه‌رمانده‌ى گروپى تۆپخانه‌ و موشه‌ک‬ ‫و پدافه‌ندى ئاسمانى ‪/15‬ى خورداد» له‌‬ ‫شه‌ڕى و تێکهه‌ڵچوون له‌گه‌ڵ پژاک‬ ‫له‌ رۆژئ��اواى ئێران ک��وژراوه‌ و دادگاى‬ ‫گشتى ئێران‪ ،‬ئه‌مریکا به‌ رێنوێنیکه‌رى‬ ‫پژاک تاوانبار ده‌کات‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ده‌ڵێت‪ :‬سه‌رتیپ جان نسارى له‌‬ ‫بریندارانى شه‌ڕى نێوان عێراق و ئێران‬ ‫بووه‌ و پێنج ساڵ پێش کوژرانى کراوه‌ته‌‬ ‫به‌رپرسیارى تیمى تۆپخانه‌ى «‪/15‬ى‬ ‫خوردادى ئیسفه‌هان»‪.‬‬

‫چۆنێتى لێکدانه‌وه‌ى‬ ‫‪/11‬ى سێپتمبه‌ر رۆلى‬ ‫هه‌ی ‌ه ل ‌ه گۆڕانکارییه‌کان‬

‫به‌ چاوێکى داهاتووبین و درێژخایه‌ن‬ ‫س��ه‌ی��رى رووداوى ‪/11‬ى سێپتمبه‌ر‬ ‫ده‌کرێت‬ ‫ده‌ ساڵ به‌سه‌ر هێرش و رووداوى یازده‌ى‬ ‫سێپتمبه‌ردا تێده‌په‌ڕێت‪ ،‬تا ئێستا چ‬ ‫جۆره‌ خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ ئه‌و هێرشانه‌‬ ‫ده‌کرێت؟‬ ‫د‪.‬ئه‌نوه‌ر محه‌مه‌د فه‌ره‌ج راگرى به‌شى‬ ‫یاسا و رامیارى له‌ زانکۆى گه‌شه‌پێدانى‬ ‫م���رۆی���ى ل���ه‌ ه �ه‌رێ��م��ى ک���وردس���ت���ان ‪-‬‬ ‫ع��ێ��راق ده‌ڵ��ێ��ت رووداوى پ���اش ‪/11‬ى‬ ‫سێپتمبه‌ر رۆڵی هه‌بووه‌ له‌ دروستبوونى‬ ‫گ���ۆڕان���ک���اری���ی���ه‌ک���ان و چ��ۆن��ی �ه‌ت��ى‬ ‫رووان��ی��ن له‌ ی��ازده‌ى سپتمبه‌ر و ده‌ڵێت‬ ‫ده‌ره��اوێ��ش��ت�ه‌ک��ان��ى ی����ازده‌ى سێپتمبه‌ر‬ ‫ه �ه‌ر درێ���ژه‌ى ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ه �ه‌ر بۆیه‌شه‌ به‌‬ ‫شێوازێکى ئاینده‌ییانه‌ و درێژ خایه‌نتر‬ ‫مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ رووداوه‌کاندا ده‌کرێت و‬ ‫(‪ )10‬ساڵ پاش هێرشه‌کان هێشتاش‬ ‫ئه‌مریکا پێویستى به‌ هاوکارى گه‌وره‌ى‬ ‫جیهانى هه‌یه‌‪.‬‬

‫تیمێکى کۆمه‌ڵ ‌ه ده‌که‌ون ‌ه‬ ‫داوى هێزه‌کانى کۆمارى‬ ‫ئیسالمى‬

‫س��ای��ت��ى ب��وڵ��ت �ه‌ن س����ه‌ر ب���ه‌ ک��ۆم��ارى‬ ‫ئیسالمى هه‌واڵێکى ب�ڵاو ک��ردۆت �ه‌و‌ه‬ ‫که‌ باس له‌ تیمێکى کۆمه‌ڵه‌ى عومه‌ر‬ ‫ئیلخانیزاده‌ ده‌ک��ات که‌ رۆژى شه‌ممه‌‬ ‫که‌وتونه‌ته‌ که‌مینى هێزى ئینتیزامى له‌‬ ‫نێوان شاره‌کانى مهاباد – میاندوئاو‪.‬‬ ‫ماڵپه‌ڕه‌که‌ ن��اوى ئه‌ندامانى تیمه‌که‌‬ ‫ئاشکرا ده‌ک��ات که‌ بریتین له‌ یوسف‬ ‫که‌ریمى وه‌ک ب�ه‌رپ��رس��ی��ارى تیمه‌که‌‬ ‫و ئ���ه‌س���ع���ه‌د ع���ه‌زی���م���ى‪ ،‬ئ��ی��س��م��اع��ی��ل‬ ‫هه‌ورامى و باس له‌ هه‌اڵتنى یه‌کێک‬ ‫له‌ ئه‌ندامانى گروپه‌که‌ ک��راوه‌ و دوو‬ ‫ک�ه‌س ل�ه‌و تیمه‌ ده‌ستبه‌سه‌ر ک��راون و‬ ‫باس له‌ کوژرانى یوسف که‌ریمى وه‌ک‬ ‫به‌رپرسیارى تیمه‌که‌ کراوه‌‪ .‬له‌ کۆتاییدا‬ ‫باس له‌ چاالکییه‌کانى یوسف که‌ریمى‬ ‫ب���ه‌رام���ب���ه‌ر ب���ه‌ ه��ێ��زه‌ک��ان��ى ک��ۆم��ارى‬ ‫ئیساڵمى له‌ رابردودا کراوه‌ و یه‌کێک‬ ‫له‌و چاالکییانه‌ باس ک��راوه‌ کوشتنى‬ ‫چوار ئه‌ندامى هێزى ئینتیزامییه‌‪.‬‬


‫بیروڕا‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪72‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫‌ممهه‌ممه‌‬ ‫دووش‬ ‫‪2711/6/21‬‬ ‫‪- 2011/9/12‬‬ ‫دووشه‬

‫‪16‬‬

‫ئه‌بوبه‌کر مه‌جید‬ ‫ک��وردس��ت��ان داگ��ی��رک��راوه‌ ب�ه‌ سیاسه‌تی‬ ‫نێوده‌وڵه‌تی و پارچه‌ پارچه‌ کراوه‌‪ ،‬هه‌ر‬ ‫پارچه‌یه‌کیشی به‌ رێکه‌وتنی ده‌وڵه‌تان‬ ‫لکێنراوه‌ ب�ه‌ ده‌وڵه‌تێکی داگیرکه‌ری‬ ‫کوردستانه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م ده‌وڵه‌ته‌ داگیرکه‌رانه‌‬ ‫ب �ه‌ پشتگیری سیاسه‌تی ن��ێ��وده‌وڵ�ه‌ت��ی‬

‫باوی چه‌ک نه‌ماوه‌؟! یان‪...‬‬ ‫دڕنده‌ترین مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ ک��ورددا‬ ‫ک��ردوه‌ به‌ کوشنده‌ترین چه‌کى قه‌ده‌غ ‌ه‬ ‫ک��راو شه‌ڕیان له‌گه‌ڵ ک��ورددا ک��ردوه‌‪،‬‬ ‫هه‌وڵی له‌ناو ب��ردن و جینۆسایدکردنی‬ ‫دراوه‌‪ ،‬ده‌وڵه‌ته‌ زلهێز و جیهانیه‌کانیش‬ ‫نه‌ک هه‌ر بێ ده‌نگ ب��وون‪ ،‬به‌ڵکو به‌‬ ‫چه‌ندین شێوازی جۆراوجۆر هاوکاری ئه‌م‬ ‫ده‌وڵه‌تانه‌یان کردوه‌‪ ،‬کوردیش له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫ئ���ه‌م س��ی��اس �ه‌ت �ه‌ ده‌س���ت���ی ب�ه‌ت��ێ��ک��ۆش��ان‬ ‫کردوه‌‪ ،‬به‌اڵم هیچ هێزێکی هه‌رێمی و‬ ‫نێوده‌وڵه‌تی به‌ ئامانجی چاره‌سه‌ری و‬ ‫رزگاری پشتگیری بزوتنه‌وه‌ی کوردیان‬ ‫نه‌کردوه‌‪ ،‬ته‌نها بۆ ماوه‌یه‌کی کورت و‬ ‫دی��اری ک��راو نه‌بێ ئه‌ویش بزوتنه‌وه‌ی‬ ‫کورد پاداشتی ئه‌و هاوکارییه‌ی داوه‌ته‌وه‌‬ ‫به‌ چه‌ند جار بگره‌ ئه‌و هاوکارییه‌ بووه‌‬ ‫به‌ به‌اڵیه‌ک و یه‌خه‌ی گرتووه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫هه‌موویشی له‌ قوڕگى ده‌رهێنراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و جۆره‌ په‌یوه‌ندی و هاوکارییه‌ی ده‌ره‌وه‌‬ ‫ده‌رکه‌وت بزوتنه‌وه‌ی کورد ناتوانێ سودی‬ ‫لێ وه‌ربگرێ‪ ،‬به‌اڵم به‌داخه‌وه‌ بزوتنه‌وه‌ی‬ ‫کورد به‌ چه‌ندین جار نه‌یتوانی خۆی له‌م‬ ‫سیاسه‌ته‌ رزگار بکات و وانه‌ وه‌ربگرێ‪،‬‬ ‫به‌ڵکو ه�ه‌ر ج��اره‌و به‌ شێوه‌یه‌ک خۆی‬ ‫ده‌ستخه‌ڕۆ ده‌کرد و خۆی هه‌ڵده‌خه‌ڵه‌تاند‪،‬‬

‫هه‌تا ئێستا ک��ورد ته‌نها له‌ سه‌نگه‌ری‬ ‫به‌رگریکردن بووه‌ له‌ خۆی‪ ،‬ویستبێتی‬ ‫یان نه‌یویستبێ ده‌ستدرێژی نه‌کردوه‌ته‌‬ ‫س �ه‌ر هیچ پێکهاته‌ و نه‌ته‌وه‌یکی تر‪،‬‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌وه‌ هه‌میشه‌ له‌ ژێر مه‌ترسی‬ ‫ده‌ستدرێژی و قڕکردندا بووه‌‪ ،‬خۆ ئه‌گه‌ر‬ ‫نه‌بووبێته‌ پشتیوانی میلله‌تان و ته‌نانه‌ت‬ ‫ده‌وڵه‌تانیش ئ�ه‌وا نه‌یتوانیوه‌ بچوکترین‬ ‫زه‌حمه‌تی دروس��ت بکات‪ ،‬ئه‌مه‌ واقیعه‌‬ ‫و ن��ک��ۆڵ��ی ل���ێ ن���اک���رێ ب���ه‌ ت��ای��ب�ه‌ت��ی‬ ‫مرۆڤی کورد ئه‌و راستییه‌ ده‌زانێ‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫دوژمنانی کورد هه‌میشه‌ له‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫بچوکترین بزوتنه‌وه‌ی رزگ��اری گه‌لی‬ ‫ک��ورد که‌وتونه‌ته‌ تۆمه‌ت هه‌ڵبه‌ستن و‬ ‫پڕوپاگه‌نده‌ی ن��اڕه‌وا و نابه‌جێ‪ ،‬ره‌نگه‌‬ ‫ئه‌مه‌ تا راده‌یه‌ک مه‌سه‌له‌یه‌کی ئاسایی‬ ‫بێت‪ ،‬چونکه‌ ئه‌وه‌ دوژمنه‌ به‌ گوێره‌ی‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندی خۆی هه‌ڵسوکه‌وت ده‌کات‪،‬‬ ‫ب����ه‌اڵم خ��اڵ��ی س �ه‌رن��ج��ڕاک��ێ��ش و سه‌یر‬ ‫ل���ه‌وه‌دای���ه‌ هێزێکی ک����وردی بکه‌وێته‌‬ ‫پڕوپاگه‌نده‌ و دژای�ه‌ت��ی بزوتنه‌وه‌یه‌کی‬ ‫کوردی و هه‌ندێ جاریش له‌ دوژمنه‌که‌‬ ‫زی��ات��ر ب �ه‌ره‌ن��گ��اری ب��ووب��ێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬ش �ه‌ڕی‬ ‫ناوخۆی کوردستان باشترین به‌ڵگه‌ی ئه‌م‬ ‫بۆچونه‌ن‪ ،‬خۆ ئه‌گه‌ر لێکۆڵینه‌وه‌یکی‬

‫واق��ی��ع��ی��ان �ه‌ ب��ک��رێ ل��ه‌س��ه‌ر ئ���ه‌و ش��ه‌ڕه‌‬ ‫ناوخۆیانه‌ زۆر به‌ئاسانی ده‌رده‌ک���ه‌وێ‬ ‫که‌ به‌پیالنی ده‌وڵه‌ته‌ داگیرکه‌ره‌کانی‬ ‫ک��وردس��ت��ان ئ�ه‌ن��ج��ام دراون‪ ،‬پ�ه‌ن��ا ب��ردن‬ ‫ب��ۆ چ �ه‌ک ن��اچ��اری��ی�ه‌ک ب���ووه‌ هه‌موو‬ ‫بزوتنه‌وه‌یه‌کی کوردی په‌نای بۆ بردووه‌‪،‬‬ ‫چونکه‌ دوژمنان به‌ چه‌کی زۆر قورس‬ ‫مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ک���ورددا ده‌ک���ه‌ن‪ ،‬هه‌تا‬ ‫ئێستاش سیاسه‌تی نکۆڵی و له‌ناوبردن‬ ‫ل��ه‌ ب��ه‌رام��ب��ه‌ر ک����ورد پ���ه‌ی���ڕه‌و ده‌ک����ه‌ن‪،‬‬ ‫که‌چی هه‌ندێ سه‌رکرده‌ی کورد ده‌ڵێن‬ ‫باوی چه‌ک نه‌ماوه‌! له‌وه‌ سه‌یرتر له‌ناو‬ ‫خ��ودی هه‌رێمه‌که‌ی خۆیاندا ته‌نانه‌ت‬ ‫له‌ ناو ماڵه‌که‌ی خۆیاندا ناتوانن یه‌ک‬ ‫چرکه‌ بێ چه‌ک بژین‪ ،‬ئه‌ی له‌سه‌ر چ‬ ‫بنه‌مایه‌ک به‌الیه‌نه‌کانی تر ده‌ڵێن باوی‬ ‫چه‌ک نه‌ماوه‌ خۆ ئه‌گه‌ر به‌ ده‌وڵتانیشیان‬ ‫بوتایه‌ به‌ هه‌ر حاڵ ‪،‬ب�ه‌اڵم ئ�ه‌وان ته‌نها‬ ‫ڕووی ده‌میان له‌الیه‌نی کوردی کردوه‌‪.‬‬ ‫مه‌سعود ب��ارزان��ی س �ه‌رۆک��ی هه‌رێمی‬ ‫ک��وردس��ت��ان پ��ێ��ش چ �ه‌ن��د رۆژێ����ک له‌‬ ‫کۆبونه‌وه‌ی دام و ده‌زگا حکومییه‌کانی‬ ‫ه �ه‌رێ��م��ی ک��وردس��ت��ان��دا ل �ه‌ رێ��ک�ه‌وت��ی‬ ‫(‪ )2011/9/4‬لێدوانێکی له‌سه‌ر ره‌وشی‬ ‫ئێستای هه‌رێمی کوردستاندا و داوای‬

‫ل�ه‌ (پ ک ک) و پ��ژاک ک��رد ک ‌ه‬ ‫له‌ سنوری هه‌رێمی کوردستانه‌وه‌ هێرش‬ ‫نه‌که‌نه‌ سه‌ر ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ داماوانه‌ی که‌‬ ‫رۆژان�ه‌ به‌ ده‌ی��ان کورد به‌ فیشه‌ک به‌‬ ‫په‌تی سێداره‌ ده‌ک��وژن و به‌ ده‌یانی تر‬ ‫ده‌خ �ه‌ن �ه‌ کونجی زی��ن��دان �ه‌وه‌ س���ه‌ره‌ڕای‬ ‫ئ �ه‌و ه�ه‌م��وو ده‌س��ت��درێ��ژی و ناهه‌قیه‌ی‬ ‫ئ����ه‌وان ده‌ی���ک���ه‌ن ده‌ب����ێ ئ��ێ��م �ه‌ی ک��ورد‬ ‫م��وراع��ات��ی سیاسه‌ته‌ی شۆڤێنیه‌که‌ی‬ ‫ئ���ه‌وان ب��ک�ه‌ی��ن�ه‌وه‌ و بڵێین ج �ه‌ن��اب که‌‬ ‫ئێوه‌ ده‌م��ان��ک��وژن خ�ه‌ت��ای خ��ۆت��ان نییه‌‬ ‫ئه‌وه‌ خه‌تای ئێمه‌ له‌ حوزری جه‌نابتانا‬ ‫سه‌ره‌ڕۆیی ده‌که‌ین‪ ،‬له‌وه‌ سه‌یرتر کاک‬ ‫مه‌سعود ده‌ڵ��ێ ب��اوی چه‌ک نه‌ماوه‌!!!‬ ‫ئ���ه‌گ���ه‌ر خ����ودی ک���اک م �ه‌س��ع��ود به‌‬ ‫هه‌زاره‌ها چه‌کداری بۆ پاراستنی خۆی‬ ‫نییه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت له‌ناو ماڵه‌کانی خۆیاندا‬ ‫خۆ ئه‌مه‌ هه‌رێمێکی ئارام و ئازاده‌ ئه‌ی‬ ‫چۆن ده‌بێ له‌م هه‌رێمه‌دا نه‌ک چه‌ک‬ ‫هه‌بێ به‌ڵکو خه‌ڵک هه‌ق نیه‌ ناویشی‬ ‫بێنێ‪ ،‬ئه‌گه‌ر وای �ه‌ چی پێویستیان به‌‬ ‫هێزی چ�ه‌ک��دار ه�ه‌ی�ه‌؟! هه‌تا ئێستاش‬ ‫هیچ هێز و ده‌وڵ�ه‌ت��ی��ک به‌بێ چه‌ک‬ ‫رووب �ه‌ڕوی ئێمه‌ نه‌بووه‌نه‌ته‌وه‌ هه‌تا ئێمه‌‬ ‫بڵێین ب���اوی چ��ه‌ک ن��ه‌م��اوه‌‪ ،‬ته‌مه‌نا‬

‫ده‌که‌ین ب��اوی چه‌ک نه‌مێنێ‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫خ��وای��ه‌ ئ��ێ��م �ه‌ش ره‌ش���ه‌ک���وژ ن�ه‌ک��رێ��ی��ن‪،‬‬ ‫ئه‌وانه‌ی وا ده‌ڵێن با له‌ خۆیانه‌وه‌ ده‌ست‬ ‫پێ بکه‌ن هه‌موو کوردیش چاو له‌وان‬ ‫بکات‪ ،‬ئه‌گه‌ر پێویسته‌ بۆ خۆپاراستن‬ ‫بۆ ده‌بێ داواکاری وا بکرێ‪( ،‬پ ک‬ ‫ک) و پژاک توانیان له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و‬ ‫هه‌موو چ�ه‌ک و هێزه‌ ئ�ه‌و بزوتنه‌وه‌یه‌‬ ‫ب��پ��ارێ��زن و ل��وت��ی ئ���ه‌و دوو ده‌وڵ���ه‌ت���ه‌‬ ‫دی��ک��ت��ات��ۆری��ی �ه‌ی ت��ورک��ی��ا و ئ��ێ��ران و‬ ‫هاوپه‌یمانه‌کانیان بشکێنن‪ ،‬ته‌سلیم بوون‬ ‫و راکردن قبوڵ نه‌که‌ن به‌ هێزی خودی‬ ‫خۆیان بتوانن پارێزگاری له‌ که‌رامه‌ت‬ ‫و به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی ک��ورد بکه‌ن ئه‌م‬ ‫خۆپاراستنه‌ ده‌ستکه‌وتێکی گه‌وره‌یه‌ بۆ‬ ‫هه‌موو کورد نه‌ک ته‌نها بۆ (پ ک‬ ‫ک) و پ��ژاک‪ ،‬ئێمه‌ی ک��ورد ئه‌گه‌ر‬ ‫پشتیوانیان نه‌که‌ین بۆچی ده‌بێ له‌به‌ر‬ ‫خاتری چ��اوه‌ کاڵه‌کانی داگیرکه‌ران‬ ‫فشار بخه‌ینه‌ سه‌ر ئ�ه‌وان و تانه‌یان لێ‬ ‫بده‌ین؟ ئه‌و ب�ه‌رخ��ۆدان و خۆڕاگرییه‌ی‬ ‫ئ������ه‌وان گ����ه‌وره‌ت����ری����ن ده‌س���ت���ک���ه‌وت و‬ ‫سه‌رکه‌وتنه‌ بۆ گه‌لی ک��ورد‪ ،‬مه‌گه‌ر‬ ‫ته‌نها دوژمنان و ناحه‌زان پێیان ناخۆش‬ ‫بێت‪.‬‬

‫شااڵوێکى نوێ بۆ سه‌ر بزاوتى نه‌ته‌وه‌یى ب ‌ه ناوى پاراستنى سنوره‌وه‌‬ ‫شۆڕشى ئه‌یلولى م �ه‌زن‪ ،‬شۆڕشى دور له‌‬ ‫حزبایه‌تى و بۆ خاک بوون‪ .‬له‌م سه‌رده‌مه‌ى‬ ‫ئێستاماندا هه‌مان سیناریۆ له‌الیه‌ن هه‌مان‬ ‫واڵته‌وه‌ که‌ ئه‌مه‌ریکایه‌ دووب��اره‌ ده‌بێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ب �ه‌ ستایلێکى ن��وێ و شێوازێکى‬ ‫جیاواز له‌ ج��اران بۆ له‌باربردنى شۆڕشى‬ ‫چه‌کدارى به‌ شێک له‌ کوردستانى گه‌وره‌‪.‬‬ ‫ئه‌م هه‌وڵه‌ى که‌ له‌ئارادایه‌ به‌ ناوى پاراستنى‬ ‫سنوره‌کانه‌وه‌ هه‌نگاوێکى زۆر سامناکه‌‪،‬‬ ‫چونکه‌ (کوردى باشور) وه‌ک به‌شێک له‌‬ ‫هاوکێشه‌که‌ بۆ جێبه‌جێ کردنى پالنه‌که‌‬ ‫ئاماژه‌ى پێ ده‌کرێت!‬ ‫له‌کاتێکدا ئه‌مریکا زۆر چ��اک ئ �ه‌وه‌‬ ‫ده‌زانێت که‌ هه‌رێمى کوردستان ئارامترین‬ ‫کامه‌ران گوڵپى‬ ‫به‌شه‌ له‌ عێراقى عه‌ره‌بیدا که‌ ماناى ژیانى‬ ‫ئه‌مریکا به‌ درێژایى مێژوو بووه‌ته‌ گرفت مه‌ده‌نیانه‌ى تێدا ده‌گوزه‌رێت‪.‬‬ ‫و کۆسپ له‌به‌رده‌م شۆڕشه‌ کوردییه‌کاندا! ب�ه‌اڵم هه‌مان نه‌ته‌وه‌ له‌ به‌شى باکور که‌‬ ‫شۆڕشێکى نه‌ته‌وه‌یى و ج �ه‌م��اوه‌رى وه‌کو رێژه‌شیان له‌ باشور و به‌شه‌کانى تر زیاتره‌‬ ‫شۆڕشى ئه‌یلولى مه‌زن جوانترین نمونه‌یه‌ به‌ تیرۆرست ن��اوده‌ب��ات و له‌به‌ر پاراستنى‬ ‫که‌ له‌الیه‌ن ئه‌مریکاوه‌ له‌ باشورى کوردستان ب�ه‌رژه‌وه‌ن��دی�ه‌ک��ان��ى خ��ۆى ل�ه‌گ�ه‌ڵ ده‌وڵ�ه‌ت��ى‬ ‫له‌بار برا له‌به‌ر به‌رژه‌وه‌ندى هه‌ردوو ده‌وڵه‌تى تورکیا و ئێراندا‪.‬‬ ‫(عێراق‪ -‬ئێران) شۆڕشێک که‌ باوکانى ئ�ه‌گ�ه‌ر ب��ڕی��ار بێت ه�ه‌م��ووم��ان ب�ه‌ ک��ورد‬ ‫هاوته‌مه‌نى ئێمه‌ى هێنایه‌ گ��ری��ان و بێ ن��اوزه‌د بکرێین له‌الیه‌ن ئه‌مریکاوه‌ ده‌بێت‬ ‫ئومێد بوون له‌ ژیان‪ ،‬چونکه‌ چاوه‌ڕوانى و ه �ه‌رچ��ۆن پشتیوانى ل�ه‌ ک��وردان��ى باشور‬ ‫داڕمانێکیان نه‌ده‌کرد بۆ شۆڕشێکى وه‌کو ده‌کات به‌هه‌مان شێوه‌ش مامه‌ڵه‌ و ره‌فتار‬

‫بکات له‌گه‌ڵ کورده‌کانى به‌شه‌کانى تردا‪،‬‬ ‫چونکه‌ ره‌ن��گ��دان�ه‌وه‌ى ژیانى م�ه‌ده‌ن��ى له‌م‬ ‫به‌شه‌دا نمونه‌یه‌ بۆ به‌شه‌کانى تر (مشتێک‬ ‫نمونه‌ى خه‌رمانێکه‌)‪.‬‬ ‫زۆر سه‌یره‌ بۆ زلهێزێکى وه‌ک ئه‌مریکا‬ ‫چ��اوى ل�ه‌ ئاست ئ �ه‌م راس��ت��ی�ه‌دا نوقاندوه‌‬ ‫تازه‌ به‌ تازه‌ ده‌یه‌وێت ب�ه‌رژه‌وه‌ن��دى واڵتانى‬ ‫تر به‌ به‌گژدا کردنى ک��وردان به‌رامبه‌ر‬ ‫به‌ یه‌کترى بپارێزێت ئه‌ویش له‌ژێر ناوى‬ ‫پاراستنى سنوره‌کانى واڵتانى دراوسێى‬ ‫عێراق و دۆستانى خۆى!‬ ‫ل�ه‌ کاتى ش��ۆڕش��ى چ �ه‌ک��دارى ‪-‬ب��اش��ورى‬ ‫ک��ورس��ت��ان‪-‬دا دان��ی��ش��ت��وان��ى ئ��ه‌م هه‌رێم ‌ه‬ ‫رووبه‌ڕوى چه‌ندین کارى نامرۆیى بوونه‌وه‌‬ ‫له‌الیه‌ن رژێمى به‌عسه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مریکا ب ‌ه‬ ‫هیچ شێوه‌یه‌ک خۆیى تێنه‌گه‌یاند‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێستا چونکه‌ به‌رژه‌وه‌ندى له‌ دۆستایه‌تى‬ ‫تورکیادایه‌ ده‌بینین له‌ هه‌موو که‌ناڵه‌کانه‌و‌ه‬ ‫دژایه‌تى بزاوتى کوردانى باکور ده‌کات‪.‬‬ ‫کاتێک بزوتنه‌وه‌ى چ�ه‌ک��دارى له‌ به‌شى‬ ‫باکور دروس��ت بوو‪ ،‬ئه‌مریکا هیچ جۆره‌‬ ‫ناوێکى ب��ۆ دان �ه‌ن��ا ک�ه‌ ن��اڕه‌وای �ه‌ت��ى ئه‌و‬ ‫بزوتنه‌وه‌ بگه‌یه‌نێت‪ ،‬به‌اڵم دواى ده‌ساڵ ل ‌ه‬ ‫خه‌باتى ره‌وا و له‌سه‌ر داواى ده‌وڵه‌تى تورکى‬ ‫خرایه‌ لیستى تیرۆره‌وه‌!‬

‫له‌م هه‌رێمه‌ى خۆماندا ئه‌گه‌ر پرسیار له‌هه‌ر‬ ‫تاکێکى بکرێت ئایا گروپى مجاهیدنى‬ ‫خه‌لقى ‪-‬ئێرانى‪ -‬چین؟‬ ‫بێگومان وه‌اڵمه‌که‌ به‌ گروپێکى تیرۆرستى‬ ‫وه‌رده‌گ���ی���رێ���ت‪ ،‬چ��ون��ک �ه‌ ل���ه‌ راپ �ه‌ڕی��ن � ‌ه‬ ‫مه‌زنه‌که‌ى به‌هارى (‪ )1991‬له‌ هه‌رێمى‬ ‫کوردستان ده‌ستیان به‌ خوێنى چه‌ندین‬ ‫رۆڵ���ه‌ى ئ �ه‌م نیشتمانه‌ س��ورب��وو هاوشانى‬ ‫بابه‌ گه‌وره‌یان که‌ رژێمى به‌عس بوو بۆ‬ ‫سه‌رکوت کردنى راپه‌ڕینه‌که‌!‬ ‫ه �ه‌م��ان پرسیار ل �ه‌ ‪-‬ئ�ه‌م��ری��ک��اى‪ -‬زلهێز‬ ‫بکرێت پێچه‌وانه‌ى ئ�ه‌م وه‌اڵم���ه‌ت ده‌ست‬ ‫ده‌که‌وێت!‬ ‫بۆ؟ چونکه‌ وه‌کو کارێکى سیاسى به‌کار‬ ‫ده‌هێنرێت به‌رامبه‌ر به‌ ئێران؟!‬ ‫ئ���ه‌و س��ن��وران �ه‌ى ک �ه‌ دروس����ت ک����راون و‬ ‫نه‌خشێنراون بۆ کوردستان ته‌نها به‌رامبه‌ر‬ ‫به‌ نه‌ته‌وه‌ى کورد به‌کار ده‌هێنرێت‪ ،‬به‌اڵم بۆ‬ ‫ده‌وڵه‌تانى داگیرکه‌ر بوونى نیه‌ و بۆ راستى‬ ‫ئه‌م وته‌یه‌ش هه‌رکات ویستبێتیان سنورى‬ ‫ئه‌م هه‌رێمه‌یان به‌زاندوه‌ بۆ ده‌ست درێژى‬ ‫کردنه‌ سه‌ر شۆڕشگێڕانى به‌شه‌کانى تر‬ ‫که‌ له‌ خاکى هه‌رێمدان‪.‬‬ ‫بۆیه‌ پێویسته‌ گ �ه‌ل و ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی�ه‌ک ک ‌ه‬ ‫به‌زۆر دابه‌ش کراوه‌ دور له‌ خواستى خۆى‬

‫ئاگادار بێت له‌و پالنه‌ى که‌ به‌کار بهێنرێت‬ ‫دژ به‌ هاونیشتمانیان و هاوزمانانى خۆى‬ ‫به‌ بیانوى پاراستنى ئه‌منى و ئاسایشى‬ ‫واڵتانى دراوسێوه‌‪.‬‬ ‫خۆزگه‌ وشه‌ى ‪-‬نه‌خێر‪ -‬جارێک ببیسترێت‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌ داخوازى واڵتێکى دراوسێ‪-‬ى‬ ‫هه‌رێم له‌ الیه‌ن به‌رپرسانه‌وه‌ که‌ مه‌به‌ست‬ ‫لێى به‌رژه‌وه‌ندى خۆیانه‌ له‌و هه‌وڵه‌یان وات ‌ه‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندى واڵتانى دراوسێ!‬ ‫ل �ه‌م �ه‌وه‌ ب��ۆم��ان ده‌رده‌ک���ه‌وێ���ت ک�ه‌ ئ �ه‌وه‌ى‬ ‫به‌ خۆیان ناکرێت به‌رامبه‌ر به‌ شۆڕشى‬ ‫ک���وردى ده‌ی��ان �ه‌وێ��ت ب�ه‌ ئێمه‌ى بکه‌ن بۆ‬ ‫هێنانه‌دى مه‌رامه‌کانى خۆیان له‌الیه‌ک و‬ ‫تواندنه‌وه‌ى کورد به‌ کورد له‌الیه‌کى تره‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆیه‌ به‌ ئاگابوون له‌ به‌رامبه‌ر بڕیاره‌کاندا‬ ‫له‌هه‌ر کات زیاتر پێویسته‌ بۆ ئێمه‌ى کورد‪.‬‬ ‫ده‌بێت ئه‌و پرسیاره‌ له‌ خودى ئه‌مریکیه‌کان‬ ‫بکه‌ین بۆ ده‌بێت له‌ باشورى کوردستان‬ ‫دۆس��ت��ى ک����وردان ب��ن و له‌هه‌مانکاتدا‬ ‫دژى هه‌مان نه‌ته‌وه‌ بن له‌ به‌شه‌کانى تر‬ ‫بۆ ده‌بێت مه‌شقى سه‌ربازى ب ‌ه پێشمه‌رگ ‌ه‬ ‫بکات له‌ باشوردا و فێرى هونه‌رى شه‌ڕ‬ ‫و به‌رنگاربوونه‌وه‌ى تیرۆرى بکات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫خه‌باتى کوردانى باکور به‌ تیرۆر ناو ببات‬ ‫و دژى گ �ه‌ری�لا بوه‌ستێته‌وه‌ ک �ه‌ هه‌مان‬

‫مافیان هه‌یه‌ له‌ به‌ده‌ست هێنانى ئازادى و‬ ‫سه‌ربه‌خۆیدا بۆ گه‌لى ک��ورد له‌ باکور و‬ ‫رۆژهه‌اڵتدا‪.‬‬ ‫گه‌لى کورد خوازیاره‌ که‌ بازنه‌ى بیرکردنه‌وه‌‬ ‫له‌ الیه‌ن سه‌رکردایه‌تى کوردییه‌وه‌ فراونتر‬ ‫ب��ک��رێ��ت و ک��ل��ت��ورى ی����ه‌ک ن��ه‌ت��ه‌وه‌ی��ى‬ ‫به‌گوێى جیهاندا بده‌ن بۆ ئه‌وه‌ى ئه‌و سنوره‌‬ ‫ده‌ستکردانه‌ى که‌ بۆ کۆت کردنى نه‌ته‌وه‌ى‬ ‫ک��ورد به‌کار ده‌هێنرێت ئێمه‌ بیانبه‌زێنین‬ ‫له‌ روانگه‌ى بیرکردنه‌وه‌ و هاوده‌نگیمان بۆ‬ ‫یه‌کترى‪.‬‬ ‫با له‌برى دژای�ه‌ت��ى یه‌کترى رووى راستى‬ ‫م �ه‌رام��ى ده‌وڵ �ه‌ت��ان��ى دراوس����ێ ب �ه‌ جیهان‬ ‫بگه‌یه‌نین‪.‬‬ ‫با له‌برى تاوانبارکردنى یه‌کترى به‌ کۆسپ‬ ‫له‌ ب �ه‌رده‌م ئه‌زمونه‌که‌ماندا ئ�ه‌و مافه‌ به‌‬ ‫خۆمان بده‌ین که‌ ئێمه‌ به‌شدارى ناکه‌ین‬ ‫له‌ پالنى به‌رژه‌وه‌ندى ئێوه‌ى واڵتانى زلهێزدا‪.‬‬ ‫با له‌برى ناشیرنى کار و چاالکى یه‌کتردا‬ ‫له‌بیرى به‌رز راگرتن و نرخاندنى هه‌وڵ و‬ ‫کۆششى یه‌کتردابین‪.‬‬ ‫با له‌برى رق و کینه‌ گوڵى خۆشه‌ویتى‬ ‫و هه‌ستى یه‌ک ری��زى و یه‌ک نه‌ته‌وه‌یى‬ ‫ل �ه‌ن��ێ��وان ئ �ه‌ن��دام��ان��ى ه���ه‌رچ���وار پ��ارچ �ه‌دا‬ ‫بڕوێنین‪.‬‬

‫«(‪ )AKP‬یارى ب ‌ه ئاگر ده‌کات»‬

‫واحید هه‌ورامى‬ ‫له‌ سه‌ره‌تاى دامه‌زراندنى ده‌وڵه‌تى تورکیا‬ ‫و سیاسه‌تى ئینکار و نکۆڵى له‌سه‌ر‬ ‫م �ه‌س �ه‌ل �ه‌ى ک�����وردان خ��اڵ��ى ه��اوب �ه‌ش��ى‬ ‫ح��ک��وم �ه‌ت �ه‌ ی���ه‌ک ل����ه‌دوا ی�ه‌ک�ه‌ک��ان��ى‬ ‫ئ �ه‌و واڵت �ه‌ی �ه‌وه‌ و ته‌نانه‌ت ل�ه‌ چۆنێتى‬ ‫به‌ڕێوه‌بردنى ئه‌و سیاسه‌ته‌دا کێبڕکێى‬ ‫یه‌کتریش ده‌که‌ن‪ .‬هه‌موو جۆاڵنه‌وه‌یه‌کى‬ ‫رزگاریخوازانه‌ى گه‌لى کوردیان توشى‬ ‫شکشت و له‌ناوچوون کرده‌وه‌ له‌ ئاکامدا‬ ‫(‪ )28‬سه‌رهه‌ڵدانى ک���وردان تێکشکا‪.‬‬ ‫سیاسه‌تمه‌داران و به‌ڕێوه‌به‌رانى ده‌وڵ�ه‌ت‬ ‫ب��ان��گ�ه‌ش�ه‌ى ئ��ه‌وه‌ی��ان ده‌ک���رد ک �ه‌ ئیدى‬ ‫کوردیان له‌ گۆڕ ناوه‌ و سه‌ر گۆڕه‌که‌شیان‬ ‫چیمه‌نتۆ ک�����ردوه‌‪ .‬ل �ه‌ دۆخ��ێ��ک��دا که‌‬ ‫مه‌رگ باڵى به‌سه‌ر واڵتدا کێشابوو وره‌ و‬ ‫هێزێک له‌ مرۆڤى کوردا به‌دى نه‌ده‌کرا‪.‬‬ ‫چه‌ند الوێکى ئ��ازا و ب�ه‌ج�ه‌رگ ئااڵى‬

‫ئ��ازادى و سه‌ربه‌ستیان به‌رز ک��رده‌وه‌‪ .‬ل ‌ه‬ ‫که‌شوهه‌واى ترس و مه‌رگدا که‌ تاریکى‬ ‫سه‌رتاسه‌رى کوردستانى داگیرکردبوو‬ ‫تروسکه‌یه‌ک ده‌رک�ه‌وت و رێگاى به‌ره‌و‬ ‫رۆژ و رووناکى کرده‌وه‌‪ .‬الوانى واڵتپارێز‬ ‫و ئازادیخوازانى کورد به‌ رێبه‌رى عه‌بدواڵ‬ ‫ئ��ۆج �ه‌الن (‪)29‬ی �ه‌م��ی��ن س�ه‌ره�ه‌ڵ��دان��ی��ان‬ ‫ئاوا کرد‪ .‬له‌ ماوه‌یه‌کى کورتدا ده‌نگى‬ ‫ئ����ازادى ش���ار و دێ‪ ،‬ده‌ش���ت و ده‌ر و‬ ‫چ��ۆڵ و چیاى گرته‌وه‌ و شۆڕشگێڕان‬ ‫و ئازادیخوازانى له‌ ئامێز گرت‪ .‬له‌ ژێر‬ ‫رێنماییه‌کانى به‌ڕێز عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن‬ ‫زیندان‪ ،‬چیا‪ ،‬شار و گوند‪ ،‬ئیدى بست به‌‬ ‫بستى خاکى کوردستان بوو به‌ مه‌یدانى‬ ‫خه‌بات و تێکۆشان و به‌م شێوه‌یه‌ خه‌ونى‬ ‫داگیرکه‌ران ره‌ویه‌وه‌ و له‌ناکاو راچڵه‌کان‬ ‫و که‌وتنه‌ خۆیان تا ئه‌و ده‌نگه‌ خۆشه‌ى‬ ‫که‌ به‌ واڵتدا باڵو ده‌بۆوه‌ کپ بکه‌ن و‬ ‫بیڕه‌وێننه‌وه‌‪ .‬بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش هه‌موو‬ ‫ئه‌زموونى سااڵنى پێشووى وه‌بیر هێنایه‌وه‌‬ ‫و ه���ه‌ر ج���ۆره‌ ئیمکان و ده‌رف�ه‌ت��ێ��ک��ى‬ ‫وه‌گ��ه‌ڕ خست‪ .‬ب �ه‌اڵم زۆر زوو هه‌ستى‬ ‫به‌و راستییه‌ کرد که‌ شۆڕشى ئه‌مجاره‌‬ ‫ج��ی��اوازه‌ ل�ه‌گ�ه‌ڵ ج��اران��ى پێشوو خ��اوه‌ن‬ ‫تایبه‌تمه‌ندى خۆیه‌تى‪.‬‬ ‫دوژم������ن ک���ه‌ ش���ۆڕش���ه‌ ی����ه‌ک ل����ه‌دوا‬ ‫یه‌که‌کانى سه‌رکوت کردبوو له‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫شۆڕشى ئ�ه‌م��ج��اره‌دا بێچاره‌ م��اب��وو‪ .‬نه‌‬ ‫ک��وده‌ت��اى س �ه‌رب��ازى ساڵى (‪ )1980‬نه‌‬ ‫زیندان و ئه‌شکه‌نجه‌ و نه‌ شه‌ڕ و ماڵوێرانى‬ ‫ن�ه‌ سوتاندنى گوند و ئ��اواره‌ک��ردن��ى به‌‬ ‫کۆمه‌ڵى ک��وردان نه‌یتوانى وره‌ و هێزى‬

‫ئازادیخوازان بشکێنێ‪ .‬ئه‌و گله‌ییه‌ى ک ‌ه‬ ‫شه‌رمى له‌ ناسنامه‌ى خۆى ده‌کرد چۆن‬ ‫گه‌یشته‌ ئه‌و ئاسته‌ که‌ بتوانێت له‌هه‌مبه‌ر‬ ‫ه��ه‌ر ج���ۆره‌ ه��ێ��رش و پالنێکى دوژم��ن‬ ‫به‌رخۆدان بکات؟ ئه‌و چ بیروباوه‌ڕێکه‌‬ ‫که‌ له‌ که‌سایه‌تى داڕماو و تێکشکاوى‬ ‫ک����ورددا ئ �ه‌و ئ����ی��راده‌ی �ه‌ بجۆڵێنێ و له‌‬ ‫کوێوه‌ سه‌رچاوه‌ى گرتووه‌؟ له‌ وه‌اڵمى ئه‌و‬ ‫پرسانه‌ و زۆر پرسى تریش و که‌سایه‌تى‬ ‫کاریزماتیکى عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن و رۆڵى‬ ‫له‌ به‌ڕێوه‌بردن و داڕشتنى ئه‌م شۆڕشه‌‬ ‫دێته‌ به‌رچاو‪ .‬نابێ و ناکرێ عه‌بدواڵ‬ ‫ئۆجه‌الن ته‌نها وه‌ک رێبه‌ڕێکى کالسیک‬ ‫ک�ه‌ حزبێکى سیاسى دروس���ت ک���ردوه‌ و‬ ‫ل�ه‌و سۆنگه‌یه‌وه‌ کۆمه‌ڵه‌ که‌سێکى بۆ‬ ‫ئارمانجى دی��ارى سیاسیه‌وه‌ ده‌ورى خۆى‬ ‫کۆکردۆته‌وه‌ سه‌یرى بکرێ‪ ،‬به‌ڵکو ده‌بێ‬ ‫رۆڵى ئۆجه‌الن له‌ داهێنان و پێشخستنى‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ و ئایدۆلۆژیایه‌کى ن��وێ بۆ‬ ‫رزگارى کوردان و ته‌نانه‌ت مرۆڤایه‌تیش‬ ‫له‌به‌رچاو بگرێ‪ .‬له‌ راستیدا ئۆجه‌الن بوو‬ ‫که‌ مێژووى ته‌سلیمیه‌ت و کۆیله‌بوونى‬ ‫له‌ کوردستان سڕیه‌وه‌ و به‌رگێکى نوێى‬ ‫له‌ به‌ئیراده‌بوون و ئازادیخوازى له‌ مێژووى‬ ‫گ�ه‌ل��ى ک���ورد ک���رده‌وه‌ و ب��ۆی�ه‌ش گه‌لى‬ ‫کورد خۆى به‌ قه‌رزدارى عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن‬ ‫ده‌ب��ی��ن��ێ��ت و گ��رێ��دراوی �ه‌ت��ى‪ .‬دوژم��ن��ی��ش‬ ‫ه �ه‌ر زوو هه‌ستى ب �ه‌و راستییه‌ ک��ردوه‌‬ ‫که‌ خاڵى جیاوازى ئه‌م شۆڕشه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫شۆڕشه‌کانیتر رێبه‌رایه‌تییه‌که‌یه‌تى‪.‬‬ ‫له‌ راسپارده‌یه‌کى ده‌زگ��اى ئیستخباراتى‬ ‫ت����ورک����ی����ا (م������ی������ت)دا ل�����ه‌ زم���ان���ى‬

‫ئیعترافکارێکه‌وه‌ ه��ات��ووه‌ گ �ه‌ر هه‌موو‬ ‫ئ �ه‌ن��دام��ان��ى (‪ )PKK‬ب��ک��وژرێ��ن و‬ ‫ده‌ستبه‌سه‌ر بکرێن و ئۆجه‌الن ته‌نها خۆى‬ ‫بمێنێته‌وه‌ ئه‌وه‌ له‌ ماوه‌یه‌کى که‌مدا دیسان‬ ‫(‪)PKK‬ى نوێ سه‌رهه‌ڵده‌داته‌وه‌‪ .‬ئه‌و‬ ‫راسپارده‌یه‌ به‌ ته‌نها به‌سه‌ بۆ ئه‌وه‌ى درک‬ ‫به‌ رۆڵ��ى ئۆجه‌الن و کاریگه‌رى له‌سه‌ر‬ ‫گه‌ڵ و بزاڤى ئ��ازادى بکرێت‪ .‬جا بۆیه‌‬ ‫هێرشه‌کانیش ئۆجه‌النى به‌ ئامانج گرتووه‌‬ ‫و هه‌وڵى له‌ناوبردن و بێکاریگه‌ر کردنیان‬ ‫داوه‌‪ ،‬چه‌ندینجار نه‌قشه‌ى تیرۆرکردنیان‬ ‫ب��ۆ داڕش���ت ب �ه‌ ده‌ی���ان تیمى سیخۆر و‬ ‫پسپۆڕیان ئ�ه‌رک��دار ک��رد‪ ،‬کاتێک ئه‌و‬ ‫ه �ه‌واڵن �ه‌ ئه‌نجامگیر ن �ه‌ب��وو‪ ،‬پیالنێکى‬ ‫نێوده‌وڵه‌تى (‪)15‬ى شوباتیان پێش‌خست‪.‬‬ ‫سه‌ره‌ڕاى رفاندنى ئۆجه‌الن له‌ الیه‌ن ده‌زگا‬ ‫و دام���ه‌زراوه‌ سیخوڕى و ئیستیخباراتى‬ ‫ئه‌مریکا‪ ،‬ئیسرائیل‪ ،‬تورکیا و واڵتانى‬ ‫ئه‌وروپاوه‌ دیسان نه‌یانتوانى گه‌لى کورد‬ ‫له‌ رێبه‌رایه‌تییه‌که‌ى داب��ب��ڕن‪ .‬ته‌نانه‌ت‬ ‫پاش ئه‌و بێ به‌ختییه‌ى که‌ دژى گه‌لى‬ ‫ک��ورد و رێبه‌رایه‌تییه‌که‌ی ئه‌نجام درا‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ستبوونى گه‌ل به‌ رێبه‌ره‌که‌یه‌وه‌ قوڵتر‬ ‫و چڕتر ب��ووه‌ و به‌ ده‌ی��ان ک�ه‌س گیانى‬ ‫خۆیان له‌ پێناو رێبه‌رایه‌تییه‌که‌یدا به‌خت‬ ‫ک��رد و ب �ه‌ ملیۆنان ک �ه‌س رژان���ه‌ سه‌ر‬ ‫شه‌قام و قه‌ڵغانێکى ئاگرینیان له‌ ده‌ورى‬ ‫ئۆجه‌النیان دروس��ت کرد و له‌ بنه‌ڕه‌تدا‬ ‫گه‌له‌ کۆمه‌که‌یان پوچه‌ڵ کرده‌وه‌‪ .‬گه‌لى‬ ‫کورد هه‌ستى به‌و راستییه‌ کرد که‌ ئه‌و‬ ‫ه��ێ��رش و پالنگێریه‌ى ک �ه‌ دژى به‌ڕێز‬ ‫ئۆجه‌الن په‌یڕه‌و ده‌کرێ و ئه‌و سیستمه‌ى‬

‫که‌ له‌ ئیمراڵى به‌سه‌ریدا ده‌سه‌پێندرێ‬ ‫ل �ه‌ ب��ن �ه‌ڕه‌ت��دا دژى گ�ه‌ل��ى ک���ورده‌ و له‌‬ ‫که‌سایه‌تى ئ��ۆج�ه‌الن��دا گه‌لى ک��ورد به‌‬ ‫ئ��ام��ان��ج گ��ی��راوه‌‪ .‬ب��ۆی�ه‌ ب �ه‌رزک��ردن �ه‌وه‌ى‬ ‫دروش��م��ى ب��ێ س���ه‌رۆک ژی���ان نابێت و‬ ‫که‌س ناتوانێ رۆژى کورد تاریک بکات‬ ‫زنجیرێکیان له‌ ده‌ورى رێبه‌رایه‌تییه‌که‌یان‬ ‫دروس���ت ک��رد و ل �ه‌ ه�ه‌ل��وم�ه‌رج��ى ه �ه‌ره‌‬ ‫دژوار زیاتر له‌ سێ ملیۆن و نیو ده‌نگیان‬ ‫ب�ه‌ ئ��ۆج�ه‌الن��دا و وه‌ک ئ��ی��راده‌ى خۆیان‬ ‫هه‌ڵبژارد‪ .‬سه‌ره‌ڕاى هه‌لومه‌رجى سه‌ختى‬ ‫زیندان و بارودۆخى خراپى ته‌ندروستى‪.‬‬ ‫ئۆجه‌الن به‌ پرسیارێکى که‌م وێنه‌وه‌ هه‌وڵى‬ ‫دۆزی��ن�ه‌وه‌ى چاره‌سه‌رییه‌کى ئاشتیانه‌ و‬ ‫دیموکراسى کێشه‌ى کوردى پێش خستووه‌‬ ‫و ت �ه‌ن��ان �ه‌ت ن �ه‌خ��ش �ه‌ڕێ و هاوکێشه‌ى‬ ‫چ���اره‌س���ه‌رى پ��ێ��ش��ک�ه‌ش ک�����ردوه‌‪ .‬ب��ه‌اڵم‬ ‫ده‌وڵه‌تى تورک له‌ سه‌رووى هه‌مووشیانه‌وه‌‬ ‫حکومه‌تى (‪ )AKP‬و ئ�ه‌ردۆغ��ان��ى‬ ‫سه‌رۆک وه‌زیر چاره‌سه‌رى هه‌مه‌الیه‌نه‌یان‬ ‫نه‌کردوه‌‪ .‬ئه‌وه‌ش به‌ پێچه‌وانه‌ى نیازپاکى‬ ‫و هه‌ڵوێستى ئاشتیانه‌ى گه‌لى ک��ورد و‬ ‫بزاڤى ئازادییه‌که‌ به‌ لێبوردویى مه‌زنه‌وه‌‬ ‫خه‌باتى دیموکراتى خۆیان په‌ره‌ پێداوه‌ و‬ ‫ئ��ۆج�ه‌الن و ئیمراڵیان وه‌ک موخاته‌بى‬ ‫پرسى کورد ده‌ستنیشان کردوه‌‪.‬‬ ‫ه��������ه‌ره‌ دوای������ی������ش ک�����ه‌ (‪)AKP‬‬ ‫س��ه‌رک��ه‌وت��ن��ه‌ک��ه‌ى گ �ه‌ل��ى ک�����وردى له‌‬ ‫ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن �ه‌ک��ان و ده‌س��ت��ک�ه‌وت�ه‌ک��ان��ى‬ ‫خۆسه‌رى دیموکراتیکى کوردستانى پێ‬ ‫هه‌زم نه‌کرا و کۆنسێپتێکى به‌رفراوانى‬ ‫دژى گه‌لى کورد و ئۆجه‌الن ده‌ست پێکرد‪.‬‬

‫له‌ چوارچێوه‌ى ئه‌و کۆنسێپته‌دا دیداره‌کانى‬ ‫ش���ان���دى ده‌وڵ���ه‌ت���ى ل���ه‌گ���ه‌ڵ ئ��ۆج �ه‌الن��دا‬ ‫هه‌ڵپه‌سارد و به‌ بیانوى خراپى که‌شوهه‌وا‬ ‫یان خرابوونى که‌شتى دیدارى هه‌فتانه‌ى‬ ‫پارێزه‌رانیشى راگرت و به‌و پێیه‌ په‌یوه‌ندى‬ ‫ئ��ۆج�ه‌الن��ى ل�ه‌گ�ه‌ڵ دن��ی��اى ده‌ره‌وه‌ ب��ڕى‪.‬‬ ‫هاوکات هێرشى هه‌مه‌الیه‌نه‌ى سیاسى و‬ ‫سه‌ربازى دژى نوێنه‌ران و سیاسه‌تمه‌دارانى‬ ‫گه‌لى کورد و هه‌رێمى پاراستنى میدیا‬ ‫و بنکه‌ و باره‌گاکانى گه‌ریال هاوته‌ریب‬ ‫له‌گه‌ڵ ئێران و به‌ ره‌زامه‌ندى و پاڵپشتى‬ ‫ئه‌مریکا و رۆژئاوا و هێزه‌ هه‌رێمییه‌کان‬ ‫ده‌ست پێکرد‪ .‬ئه‌و په‌المارانه‌ له‌ حالێکدایه‌‬ ‫که‌ زیاتر له‌ یه‌ک ساڵه‌ بزافى ئ��ازادى‬ ‫له‌سه‌ر بانگه‌وازى به‌ڕێز ئۆجه‌الن شه‌ڕى‬ ‫راگرتووه‌ و به‌ڕێز ئۆجه‌الن له‌ دیداره‌کانیدا‬ ‫له‌گه‌ڵ شاندى ده‌وڵه‌تدا سێ پرۆتۆکۆڵى‬ ‫وه‌کو پێشمه‌رج بۆ چاره‌سه‌رى پێشکه‌ش‬ ‫ک��ردووه‌ و ه �ه‌ره‌ دواییش رایگه‌یاند که‌‬ ‫ئه‌گه‌ر (‪ )AKP‬هه‌نگاوى ئه‌رێنى بنێن‬ ‫ئ �ه‌وه‌ له‌ ماوه‌یه‌کى ی�ه‌ک هه‌فته‌دا ئه‌و‬ ‫کێشه‌یه‌ چاره‌سه‌ر ده‌کات‪ .‬سه‌ڕاى ئه‌مه‌ش‬ ‫ح��ک��وم �ه‌ت��ى (‪ )AKP‬دوور ل��ه‌ ه �ه‌ر‬ ‫پره‌نسیپێکى ئه‌خالقى و ویژدانى ئۆجه‌النى‬ ‫گۆشه‌گیر کردوه‌ و شه‌ڕیش بره‌و پێده‌دات‪.‬‬ ‫گه‌لى ک��ورد و بزوتنه‌وه‌که‌ى به‌ ج��اران‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی��ان ه��ێ��ن��اوه‌ت�ه‌ زم���ان ک �ه‌ ئ��ۆج �ه‌الن‬ ‫خ��اڵ��ى ه���ه‌ره‌ ه�ه‌س��ت��ی��ارى ئ �ه‌وان �ه‌ و هه‌ر‬ ‫ج���ۆره‌ م��ام �ه‌ڵ �ه‌ی �ه‌ک ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئ��ۆج �ه‌الن‬ ‫هه‌ڵوێستى ئاشتى و شه‌ڕ ده‌خاته‌ڕوو و ئه‌و‬ ‫کۆنسێپته‌ى که‌ (‪ )AKP‬پێشى خستووه‌‬ ‫تورکیا به‌ره‌و قه‌یران ده‌بات‪.‬‬


‫ب ‌ه پێی یاسا و ده‌ستور‪ ،‬سه‌رۆکی هه‌رێم ده‌بێت لێپێچینه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ بکرێت‬

‫پارێزه‌ر کارزان عمر‬ ‫ج��ی��ا ل���ه‌ ش����ه‌ڕی ن���اوخ���ۆ و ه���ه‌م���وو ئ �ه‌و‬ ‫ئ��اس �ه‌واران �ه‌ی ک�ه‌ لێی ک �ه‌وت �ه‌وه‌ ه �ه‌ر له‌‬ ‫شه‌هید بوون و بریندار بوون و که‌م ئه‌ندامی‬ ‫ه��اواڵت��ی ک���ورد ب �ه‌ ده‌س��ت��ی دوو هێزی‬ ‫کوردی به‌ ناوی به‌ره‌ی خه‌بات تیکۆشان‬ ‫بۆ رزگ��اری کوردستان که‌ ه�ه‌ردوو حزبی‬

‫سه‌وز و زه‌رد ده‌کات‪ ،‬جیا له‌ بوونی ئه‌و دوو‬ ‫ئیداره‌ی هه‌ولێرو سڵیمانیه‌ی که‌ چه‌ندین‬ ‫ئاسه‌واری به‌ دوای خۆیدا جێهێشت هه‌ر له‌‬ ‫گه‌نده‌ڵی دارای��ی و به‌هه‌ده‌ردانی سامانی‬ ‫نیشتمانی و داگیرکردنی موڵکی گشتی‬ ‫ت��ا‪......‬ک��ۆت��ای��ی‪ ،‬ئ�ه‌وا ئه‌وجاریش ده‌ڵێین‬ ‫گ��ه‌ر ل �ه‌ ه �ه‌م��وو ئ�ه‌م��ان�ه‌ ب��ب��ورێ��ت گه‌لی‬ ‫کورد ئه‌وا ناکرێت و نابێت له‌م بێده‌نگیه‌ی‬ ‫سه‌رۆکی هه‌ریم بدوێیت که‌ ماوه‌ی چه‌ند‬ ‫مانگێگه‌ س��وپ��ای پ��اس��داران��ی ئ��ێ��ران و‬ ‫ژه‌ندرمه‌کانی تورک به‌وپه‌ڕی بێشه‌رمانه‌‬ ‫و ب����ه‌دوور ل �ه‌ ه �ه‌م��وو ب �ه‌ه��ا ئ �ه‌خ�لاق��ی و‬ ‫مرۆڤایه‌تی و یاساییه‌کان که‌وتونه‌ته‌ قه‌تل‬ ‫و عامی کورد به‌ هه‌موو جۆره‌ چه‌ک و‬ ‫گاردێکی سه‌ربازی که‌ تا ئێسته‌ش ڕوون‬ ‫نییه‌ له‌ پێناوی چ مه‌به‌ستێیکی یاسایی‬ ‫ئ�ه‌و ک��اره‌ ده‌ک �ه‌ن تا ئێمه‌ش وه‌ک گه‌لی‬ ‫کورد لێبوردنمان هه‌بێت هاوکاریان بین‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی که‌ ڕوونه‌ مه‌به‌سته‌ سیاسیه‌که‌یه‌تی‬ ‫ب�ه‌ ته‌نها و ب �ه‌س دی���اره‌ ت��ورک و ف��ارس‬ ‫دوژمنایه‌تیه‌کی دێرین و مێژوویی له‌گه‌ڵ‬ ‫خ��اک و گه‌لی ک��ورددا هه‌یه‌ به‌ هه‌موو‬

‫پارچه‌کانیه‌وه‌‪ ،‬ئ�ه‌وان به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ک‬ ‫دووبه‌ره‌کی و دزی و خیانه‌تی نیشتمانی‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌ میلله‌تی کورد به‌کارده‌هێین‬ ‫ئیتر چ ئایا له‌ الیه‌ن خودی خۆیان بێت یان‬ ‫شه‌ڕی کورد به‌ کورد بێت‪ ،‬ئه‌وه‌ی روونه‌‬ ‫المان سه‌رۆکی هه‌ریم ئه‌م ده‌ستدرێژییه‌ی‬ ‫ت����ورک و ف����ارس ب���ێ پ���اس���او ده‌زان���ێ���ت‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر هاتنه‌ ن��اوه‌وه‌ی هه‌ر دوو هێزی‬ ‫ک���وردی گ �ه‌ری�لای پ���ژاک و په‌که‌که‌‪.‬‬ ‫سه‌رۆکی هه‌رێم پێیوانیه‌ ئه‌وان شۆڕشگێر‬ ‫بن و بۆ مه‌به‌ستی ئازادی خاک و گه‌لی‬ ‫کورد هه‌وڵ بده‌ن ئه‌و پێیوانییه‌ ئه‌و جۆره‌ له‌‬ ‫تاکتیکی سیاسی گه‌لی کورد سودمه‌ند‬ ‫بکات له‌ داهاتوودا مافه‌کان له‌ باکوری‬ ‫کوردستان و رۆژهه‌اڵت ده‌سته‌به‌ر بکات‪.‬‬ ‫س �ه‌رۆک��ی ه�ه‌رێ��م ب���اوه‌ڕی ب�ه‌ دانیشتن و‬ ‫دیالۆک هه‌یه‌ له‌ گه‌ڵ حکومه‌تی تورکی‬ ‫و ئ��ێ��ران��ی ب��اش�ه‌ ئێمه‌ ده‌پ��رس��ی��ن ئه‌وانیش‬ ‫س��ه‌رده‌م��ی ش��اخ ب��ۆ ش��ۆڕش��ی��ان ل �ه‌ دژی‬ ‫حکوموتی سه‌دام کرد و کوردیان ماڵوێران‬ ‫کرد‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌نده‌ باوه‌ڕیان به‌ دیالۆگ هه‌بو‬ ‫چه‌کیان دانه‌نا و له‌به‌رامبه‌ردا به��� گفتوگۆ‬

‫کێشه‌کان چاره‌سه‌ر بکه‌ن‪ ،‬ده‌یه‌وێت بڵێت‬ ‫حکومه‌تی عێراقی زوو ج��ی��اواز ب��وو ل ‌ه‬ ‫تورک و فارس یان ده‌یه‌وێت بڵێت ماڵوێرانی‬ ‫و ده‌ربه‌ده‌ری و کورد و کۆچره‌وی ئه‌نفال و‬ ‫کیمیاباران له‌ ده‌رئه‌نجامی هه‌ڵه‌ی سیاسی‬ ‫ئه‌وانه‌وه‌ نه‌بوو به‌سه‌ر گه‌لی کورددا هات‪.‬‬ ‫هه‌موو باش ده‌زانین میلله‌تی کورد دۆستێکی‬ ‫ی �ه‌ک روو و راستگۆی بۆ خ��ۆی په‌یدا‬ ‫نه‌کردوه‌ تا بتوانێت مافه‌کانی بۆ دیاری‬ ‫بکات و پشتگیری سیاسی و سه‌ربازی بۆ‬ ‫ده‌سته‌به‌ر بکات‪ ،‬به‌اڵم میلله‌تی کورد به‌م‬ ‫دوو سه‌رکرده‌ سیاسیه‌ی که‌ هه‌یه‌تی که‌‬ ‫مسعود بارزانی و جه‌الل تاڵه‌بانی ده‌کات‬ ‫گه‌لێک جار ئه‌و هاوکاریه‌یان بۆ دوژمن‬ ‫ل�ه‌ دژی ک��ورد ئه‌نجام داوه‌‪ ،‬زیندوترین‬ ‫نمونه‌ بێده‌نگی هه‌ردوو سه‌رۆک کۆمار و‬ ‫سه‌رۆکی هه‌رێمه‌ له‌هه‌مبه‌ر ده‌ستدرێژیان بۆ‬ ‫سه‌ر هاواڵتیانی کورد و گه‌ریال و پاشان‬ ‫خاکی کوردستان‪ ،‬سه‌ڕه‌رای ئه‌وه‌ش بوونی‬ ‫پ�ه‌ی��ون��دی ژێ��ر ب�ه‌ژێ��ری��ان ل�ه‌گ�ه‌ڵ ه���ه‌ردوو‬ ‫س��وپ��ای دوژم���ن وای ک���ردوه‌ ک �ه‌ هێزی‬ ‫ک��وردی هه‌رگیز به‌ ئامانجی نیشتمانی‬

‫خۆی نه‌گات که‌ یه‌ک پارچه‌یی خاکی‬ ‫کورد و گه‌لی کوردستان ده‌کات‪.‬‬ ‫سه‌رۆکی هه‌رێم له‌هه‌مبه‌ر ئه‌و بێده‌نگیه‌ی‬ ‫که‌ به‌ کورد و خاک و هاواڵتیانی سیڤیلی‬ ‫ه�ه‌رێ��م��ی ک��وردس��ت��ان ده‌ک��رێ��ت ل �ه‌ الی �ه‌ن‬ ‫سوپای سه‌ربازی تورک و فارس شایه‌نی‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ له‌ الیه‌ن گه‌لی کوردستانه‌وه‌ داوای‬ ‫لێپرسینه‌وه‌ی یاسایی لێبکرێت و رووبه‌ڕوی‬ ‫ی��اس��ا ب��ک��رێ��ت�ه‌وه‌ ل�ه‌ه�ه‌م��ب�ه‌ر ئ���ه‌و ه�ه‌م��وو‬ ‫ده‌ستدرێژیانه‌ی که‌ ده‌کرێته‌ سه‌ریان و ماڵ‬ ‫و سنوری هه‌رێمی کوردستان‪ ،‬به‌پێی یاسا‬ ‫و ده‌ستور سه‌رۆکی هه‌رێم به‌رپرسی سوپایه‌‬ ‫له‌ هه‌رێمی کوردستان مافی جوڵه‌پێکردنی‬ ‫هێزی هه‌یه‌ بۆ هه‌ر ناوچه‌یه‌کی هه‌رێمی‬ ‫کوردستان مه‌ترسی هه‌بێت له‌الیه‌ن دوژمنه‌وه‌‬ ‫یان هێرش بکرێته‌ سه‌ری‪ ،‬سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش‬ ‫سه‌رۆکی هه‌رێم به‌رپرسی یه‌که‌می ئاسایش‬ ‫و سه‌قامگیری سیاسی له‌ ئه‌ستۆیه‌ و ده‌بێت‬ ‫و سنور و خ��اک و گیانی هاواڵتیانی‬ ‫کوردستان له‌ هه‌ر ده‌ستدریژییه‌ک بپارێزیت‬ ‫و ده‌سته‌به‌ری ئاشتی و ئارامی بۆ سه‌ر‬ ‫خاک و گیانی هاواڵتیان بکات له‌ کای‬

‫بیروڕا‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪72‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫‌ممهه‌ممه‌‬ ‫دووش‬ ‫‪2711/6/21‬‬ ‫‪- 2011/9/12‬‬ ‫دووشه‬

‫‪17‬‬

‫هه‌ر سه‌رپێچیه‌کدا پێویسته‌ رووبه‌ڕوی یاسا‬ ‫بکرێته‌وه‌ ئێمه‌ ئێستا له‌ سه‌رۆکی هه‌رێم ل ‌ه‬ ‫یاسا ده‌پرسین ئایا ئه‌و مه‌ترسیه‌ بوونی نییه‌؟‬ ‫ئایا سه‌رۆکی هه‌رێم به‌پێی یاسا و ده‌ستور‬ ‫که‌موکورتی نییه‌؟ ئایا خاک و گیان و‬ ‫ماڵی هاواڵتیانی هه‌رێمی کوردستان له‌‬ ‫مه‌ترسیدا نییه‌؟‪ .....‬هیوادارین یاسایه‌ک‬ ‫هه‌بێت ب �ه‌زوت��ری��ن ک��ات داوا ب��ک��ات که‌‬ ‫س �ه‌رۆک��ی ه �ه‌رێ��م لێپرسینه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ‬ ‫بکرێت و په‌رله‌مان و خه‌ڵکی کوردستان‬ ‫واز له‌و لێپرسینه‌وه‌یه‌ نه‌هێنین تا سه‌رۆکی‬ ‫هه‌رێم هه‌ڵوێستی ت�ه‌واوه‌ت��ی خۆی نیشان‬ ‫ده‌دات‪.‬‬ ‫‪Karzanjaf2009@yahoo.com‬‬

‫ى بینیم‬ ‫چوارساڵى ئه‌زمونم ل ‌ه کۆلێژى زانسته‌رامیاری و کۆمه‌اڵتییه‌کانى چه‌مچه‌ماڵ ئه‌و گه‌نده‌ڵیان ‌ه ‌‬

‫رێبین عه‌بدولڕه‌حمان‬ ‫بێگومان ه �ه‌ر باسى زان��ک��ۆ و کۆلێژ و‬ ‫په‌یمانگایه‌ک بکرێت ئه‌وه‌ به‌بیرى مرۆڤدا‬ ‫دێت که‌ ئه‌م شوێنانه‌ پێگه‌ى سه‌ره‌کین بۆ‬ ‫زانست و زانیارى و پێگه‌یاندنى که‌سایه‌تى‬ ‫شیاو بۆ کۆمه‌ڵگه‌‪ ،‬چۆنیه‌تى به‌ڕێوه‌بردنى‬ ‫دام و ده‌زگ��اک��ان��ى حکومه‌ت ده‌ب��ێ��ت له‌‬ ‫ئه‌ستۆى که‌سه‌ پێگه‌ندراوه‌کانى زانکۆ‬

‫بێت‪ .‬ه �ه‌روه‌ه��ا ب�ڵاوک��ردن �ه‌وه‌ى مه‌عریفه‌ گرتۆته‌وه‌ کراون به‌ قوربانى چه‌ند کچێک‬ ‫و کلتور ئ �ه‌وه‌ى که‌ کۆمه‌ڵگه‌ پێویستى ئه‌فزه‌لیه‌تى کچه‌کانیان دراوه‌ به‌سه‌ردا ک ‌ه‬ ‫پێیه‌تى دووب��اره‌ ده‌که‌وێته‌ ئه‌ستۆى زانکۆ دوباره‌ خۆم یه‌کێک بووم له‌وان‪.‬‬ ‫و په‌یمانگاکان‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئایا زانکۆکانى ه �ه‌روه‌ه��ا ل�ه‌ ی��اس��اى پێدانى م��ۆڵ�ه‌ت��دا بۆ‬ ‫هه‌رێمى کوردستان تاچه‌ند به‌ پێوه‌ره‌کانى خ��وێ��ن��دک��اران ئ �ه‌گ �ه‌ر به‌پێى ته‌علیماتى‬ ‫زان��س��ت��ی ب���وون و پ��ێ��وه‌ره‌ ئه‌خالقییه‌کان وه‌زاره‌ت����ى خوێندنى ب��ااڵ بێت ئ �ه‌وا ته‌نها‬ ‫ک��ارده‌ک�ه‌ن؟ ئایا توانیویانه‌ ئه‌و ئه‌رکه‌ى ده‌بێت مۆڵه‌ت بدرێت به‌و خوێندکارانه‌ى‬ ‫له‌سه‌ر شانیانه‌ وه‌کو خۆى بیگه‌یه‌نن؟ ئایا ک�ه‌ که‌سه‌ نزیکه‌کانیان کۆچى دوای��ى‬ ‫تاکه‌ى پێوه‌رى محسوبیه‌ت (خزم خزمێنه‌) ده‌که‌ن وه‌کو دایک و باوک و ئه‌ندامانى‬ ‫ک���ارى پ��ێ��ده‌ک��رێ��ت ل �ه‌ن��او زان��ک��ۆک��ان��دا؟ خ��ێ��زان‪ ،‬ب��ه‌اڵم ئ �ه‌م بنه‌مایه‌ له‌ کۆلێژى‬ ‫قسه‌کردنمان لێره‌دا ته‌نها له‌سه‌ر (کۆلێژى زانسته‌رامیارییه‌کان ک��ارى پێناکرێت بۆ‬ ‫زان��س��ت �ه‌رام��ی��ارى و ک��ۆم�ه‌اڵی��ت��ی�ه‌ک��ان)ى ئه‌و خوێندکارانه‌ى که‌ حزبین یان که‌سه‌‬ ‫چه‌مچه‌ماڵ کورت ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌ویش له‌به‌ر حزبییه‌کان پ��اڵ پشتیان ل��ێ��ده‌ک �ه‌ن‪ ،‬یان‬ ‫زۆرى ئه‌و نادادپه‌روه‌رییه‌ و خزم خزمێنه‌ى مامۆستاکان به‌هۆى خزم بوون و یان به‌هۆى‬ ‫ل�ه‌وێ��دا بینیم‪ ،‬ه�ه‌روه‌ه��ا له‌به‌ر ئ �ه‌وه‌ى که‌ ئه‌وه‌ى که‌ خۆشه‌ویستى کچ بۆ الى خۆى‬ ‫خۆیشم خ��وێ��ن��دک��ارى ئ �ه‌م کۆلێژه‌ ب��ووم‪ ،‬ڕابکێشێت ئه‌وان مۆڵه‌تیان بۆ وه‌رده‌گرن‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها له‌الیه‌کى تره‌وه‌ به‌هۆى ده‌ستخستنى له‌هه‌مانکاتدا ئه‌گه‌ر بێت و کوڕێک بچێت‬ ‫ک�ه‌س��ای�ه‌ت��ى ح��زب��ی �ه‌وه‌ ل �ه‌ ک���اروب���ارى ئه‌م بۆ داواى مۆڵه‌ت ئه‌وا ئه‌و کات ده‌ڵێن له‌‬ ‫کۆلێژه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندى چه‌ند خوێندکارێکى ته‌علیماتى وه‌زاره‌ت���دا ته‌نها ئه‌گه‌ر هاتوو‬ ‫حزبى و به‌تایبه‌ت خوێندکاره‌ کچه‌کانه‌وه‌ که‌سه‌ نزیکه‌کانت بمرێت مۆڵه‌ت هه‌یه‌‪.‬‬ ‫که‌ ه�ه‌رده‌م ئه‌مان ئیشیان زووت��ر و باشتر ئا ئه‌مه‌یه‌ دادپه‌روه‌رى؟ که‌ مامۆستاکانى‬ ‫ده‌ڕوات ل �ه‌ خ��وێ��ن��دک��اره‌ ک���وڕه‌ک���ان‪ ،‬ک ‌ه زانسته‌رامیارییه‌کان تێیکه‌وتوون؟ خۆیان‬ ‫قوربانى ده‌ستى ئه‌م ک��اره‌ چه‌ندان کوڕى له‌هه‌موو وانه‌کاندا باس باسى دادپه‌روه‌رى و‬

‫موچه‌ى فه‌رمانبه‌رانى دانه‌مه‌زراو‬ ‫که‌ له‌ فه‌رمانگه‌ و وه‌زاره‌ت �ه‌ک��ان ده‌ست‬ ‫به‌کار ده‌بێت‪ ،‬له‌و رێکه‌وته‌ وه‌زاره‌تى دارایى‬ ‫موچه‌که‌ى بۆ سه‌رفده‌کات‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر موچه‌ى (‪ )8‬وه‌ربگرین‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ئێستا مانگى هه‌شته‌ هێشتا به‌قسه‌ى‬ ‫حکومه‌ت هیج فه‌رمانبه‌ریک دانه‌مه‌زراوه‌‪،‬‬ ‫موچه‌ى ئه‌و هه‌شت مانگه‌شى له‌ بودجه‌دا‬ ‫بۆ ته‌رخانکراوه‌ و الى حکومه‌ته‌‪ ،‬بێگومان‬ ‫ئه‌گه‌ر هه‌ر فه‌رمانبه‌رێکیش دامه‌زرابێت‬ ‫ئه‌وا به‌ واسیته‌ بووه‌ و نایاسایى یه‌‪ ،‬وه‌ک‬ ‫ئه‌وه‌ى کاتێک له‌ کاتى خۆپیشاندانه‌کان‬ ‫بڕیاردرا فه‌رمانى دامه‌زراندنى هه‌موو ئه‌و‬ ‫که‌سانه‌ هه‌ڵبوه‌شێته‌وه‌ که‌ له‌ سه‌ره‌تاى‬ ‫ساڵى (‪ )2011‬دامه‌زراون‪ ،‬ده‌رکه‌وت که‌‬ ‫فه‌رمان عه‌زیز شه‌ریف‬ ‫نزیکى (‪ )2000‬که‌س ده‌بوون‪ .‬ئه‌و (‪)25‬‬ ‫هه‌زار فه‌رمانبه‌ره‌ى که‌ بڕیاره‌ دابمه‌زرێن‬ ‫دواى ئ���ه‌وه‌ى ل�ه‌ دوو س��اڵ��ى راب����ردوو بۆ ئه‌گه‌ر هه‌موویان ده‌رچووى کۆلێژ بن‪ ،‬واته‌‬ ‫یه‌که‌مجار ئۆپۆزسیۆن ل�ه‌ په‌رله‌مانى به‌ بڕوانامه‌ى (به‌کالۆریۆس) دابمه‌زرێن‪،‬‬ ‫کوردستان دروست بوو‪ ،‬که‌ ئه‌مه‌ش بووه‌ ئ���ه‌وا م��وچ �ه‌ى ب��ن�ه‌ڕه‌ت��ى هه‌ریه‌کێکیان‬ ‫هۆى ئه‌وه‌ى که‌ له‌و دوو ساڵه‌ به‌ شێوه‌یه‌کى (‪ )296000‬دیناره‌‪ ،‬سه‌ربارى ئه‌وه‌ى له‌‬ ‫شه‌فافتر ل �ه‌ س��ااڵن��ى راب����ردوو ب��ودج�ه‌ى هه‌ر وه‌زاره‌ت و دام و ده‌زگایه‌ک هه‌ندێک‬ ‫کوردستان له‌ په‌رله‌مان گفتوگۆى له‌سه‌ر ده‌رماڵه‌ى له‌گه‌ڵدایه‌ به‌گوێره‌ى وه‌زاره‌ت و‬ ‫بکرێت و گه‌نده‌ڵى و ناعه‌داله‌تى و بێ فه‌رمانگه‌که‌‪ ،‬ک�ه‌ موچه‌که‌ى ده‌کاته‌‬ ‫پالنى به‌ ئاشکرا له‌ بودجه‌که‌دا ده‌رکه‌وت‪ .‬نزیکى (‪ )500000‬دینار‪ .‬ره‌نگه‌ ئه‌مه‌‬ ‫راگ�ه‌ی��ان��دن و هاواڵتیانیش تاراده‌یه‌کى له‌ وه‌زاره‌تێک بۆ وه‌زاره‌تێکى دیکه‌ و به‌‬ ‫ب��اش ل �ه‌وه‌ ئ��اگ��ادار ب��وون�ه‌وه‌ که‌ بودجه‌ى گوێره‌ى شوێن و وه‌زیفه‌که‌ که‌م و زیاد‬ ‫کوردستان چۆن خه‌رج ده‌کرێت‪.‬‬ ‫بکات‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئێمه‌ به‌شێوه‌یه‌کى گشتى‬ ‫ئێستا با باسى موچه‌ى ئه‌و (‪ )25‬هه‌زار ئه‌و بڕه‌ وه‌رده‌گرین تاکو بزانین له‌ ماوه‌ى‬ ‫فه‌رمانبه‌ره‌ بکه‌ین که‌ بڕیاره‌ ئه‌مساڵ ئه‌و (‪ )8‬مانگه‌ چه‌ند پاره‌ بۆ خه‌زێنه‌ى‬ ‫دابمه‌زرێن‪ ،‬که‌ له‌ مانگى رابردوو ده‌ست حکومه‌ت ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪ ،‬یاخود ره‌نگه‌ بڵێین‬ ‫به‌ دابه‌شکردنى فۆرمى دامه‌زراندن کرا و هه‌مووى خۆ ده‌رچ���ووى زانکۆ و خ��اوه‌ن‬ ‫له‌ دوو هه‌فته‌ى رابردوو ناوى هه‌ندێکیان بڕوانامه‌ نییه‌‪ ،‬ئه‌وا له‌م حاڵه‌ته‌ش حکومه‌ت‬ ‫ئاشکرا کرا‪ ،‬بێگومان ئه‌مانه‌ له‌ بودجه‌ى توشى ره‌خنه‌یه‌کى دیکه‌ ده‌بیته‌وه‌‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫ئه‌مساڵ پاره‌یان بۆ ته‌رخان کراوه‌‪ ،‬ئێستا ئه‌وه‌یه‌ که‌ رێژه‌یه‌کى زۆرى ده‌رچوى زانکۆ‬ ‫وا مانگى (‪ )8‬تێپه‌ڕى و تاکو ئێستاش هه‌ن که‌ دانه‌مه‌زراون و حکومه‌تیش ده‌ڵى‬ ‫ئه‌و فه‌رمانبه‌رانه‌ به‌ته‌واوى دانه‌مه‌زراون‪ .‬هه‌تا بڕوانامه‌ى (به‌کالۆریۆس) هه‌بێت‬ ‫ب �ه‌گ��وێ��ره‌ى ی��اس��ا ه���ه‌ر ف�ه‌رم��ان��ب�ه‌رێ��ک بڕوانامه‌کانى دیکه‌ دانامه‌زرێنین‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر فه‌رمانى وزارى دامه‌زراندنیشى به‌مشیوه‌یه‌ موچه‌ى (‪ )25‬هه‌زار فه‌رمانبه‌ر‬ ‫ده‌رچ��وو ده‌ست به‌کار نه‌بێت موچه‌ى بۆ که‌ ته‌نها موچه‌ى بنه‌ڕه‌تیان (‪)296000‬‬ ‫ه �ه‌ژم����ار ناکرێت‪ ،‬وات �ه‌ ل �ه‌و رێکه‌وته‌ى دینار بێت‪ ،‬موچه‌ى یه‌ک مانگ ده‌کاته‌‬

‫(‪ )7.400.000.000‬دینار و موچه‌ى‬ ‫بنه‌ڕه‌تى هه‌شت مانگى ئه‌و (‪ )25‬هه‌زار‬ ‫فه‌رمانبه‌ره‌ ده‌کاته‌ (‪)59.200.000.000‬‬ ‫دینار‪ ،‬ئه‌گه‌ر ده‌رماڵه‌که‌شى بخرێته‌ سه‌ر‬ ‫وه‌ک وتمان به‌شێوه‌یه‌ک وه‌رى بگرین که‌‬ ‫موچه‌ى هه‌ر فه‌رمانبه‌رێک (‪)500.000‬‬ ‫دینار بێت‪ ،‬ئ�ه‌وا موچه‌ى یه‌ک مانگ‬ ‫ده‌ک��ات �ه‌ (‪ )12.500.000.000‬دینار‬ ‫و م���وچ���ه‌ى ه���ه‌ش���ت م���ان���گ ده‌ک���ات���ه‌‬ ‫(‪ )100.000.000.000‬دینار و پێویسته‌‬ ‫ئ �ه‌م �ه‌ ب�ه‌ش��ێ��وه‌ی�ه‌ک��ى روون ل �ه‌ حیسابى‬ ‫کۆتایى بودجه‌ى ساڵى (‪ )2011‬له‌الیه‌ن‬ ‫حکومه‌ت بگه‌ڕێندرێته‌وه‌ و په‌رله‌مانى‬ ‫کوردستانیش ب���ه‌وردى ب�ه‌دواداچ��ون��ى بۆ‬ ‫بکات‪.‬‬ ‫ل�ه‌ س��اڵ��ى (‪ )2010‬رێ���ژه‌ى دام �ه‌زران��دن‬ ‫وه‌ک ئ �ه‌م��س��اڵ ن���ه‌ب���وو‪ ،‬ب�ه‌ڵ��ک��و ب��ڕی��ار‬ ‫درا ک�ه‌ ته‌نها (‪ )10.000‬فه‌رمانبه‌ر‬ ‫دابمه‌زرێت‪ ،‬له‌ بودجه‌ پاره‌ى بۆ ته‌رخانکرا‪.‬‬ ‫به‌هه‌مان شێوه‌ دامه‌زراندنیان که‌وته‌ دواى‬ ‫مانگى هه‌شت‪ ،‬ئه‌گه‌ر وه‌ک له‌پێشه‌وه‌‬ ‫ب��اس��م��ان ک��رد ب��ۆ ه��ه‌ر فه‌رمانبه‌رێک‬ ‫(‪ )500.000‬دینار وه‌ربگرین‪ ،‬موچه‌ى‬ ‫ئ �ه‌و (‪ )10.000‬فه‌رمانبه‌ره‌ بۆ یه‌ک‬ ‫م��ان��گ ده‌ک��ات �ه‌ (‪)5.000.000.000‬‬ ‫دینار و موچه‌ى هه‌ر هه‌شت مانگه‌که‌‬ ‫ده‌کاته‌ (‪ )40.000.000.000‬دینار‪.‬‬ ‫بێگومان ئ�ه‌گ�ه‌ر ئ �ه‌و ه�ه‌م��وو گه‌نده‌ڵى‬ ‫ح��زب و دام و ده‌زگاکانى حکومه‌ت و‬ ‫به‌رپرسان و نادادبه‌روه‌رى له‌ دابه‌شکردنى‬ ‫پاره‌ و ناڕۆشنى له‌ چۆنیه‌تى خه‌رج کردنى‬ ‫ئه‌و بودجه‌ زه‌به‌الحه‌ى کوردستان له‌ پرۆژه‌‬ ‫و کۆمپانیاى وه‌ه��م��ى و ده‌ی���ان ف��رت و‬ ‫فێڵى دیکه‌ى حزبه‌کان بۆ چه‌واشه‌کردنى‬ ‫خ��ه‌ڵ��ک و ب���ى ده‌س���ه‌اڵت���ى ح��ک��وم�ه‌ت‬ ‫به‌رامبه‌ر حزب و کارانه‌بوونى په‌رله‌مان‬ ‫نه‌بوایه‌ و ئه‌و بودجه‌ زۆره‌ى کوردستان به‌‬ ‫شێوه‌یه‌کى عادیالنه‌ دابه‌ش بکرابایه‌‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫بار و گوزه‌رانى خه‌ڵکى کوردستان ده‌چوه‌‬ ‫ئه‌وپه‌ڕى خۆشگوزه‌رانى‪.‬‬

‫ئازادى و دیموکراسى و یه‌کسانى و‪...‬هتد‬ ‫که‌ ئه‌مانه‌ ته‌نها قسه‌ن و خۆیشیان باوه‌ڕیان‬ ‫پێ نیه‌‪ ،‬باسى ده‌ک �ه‌ن ب �ه‌اڵم له‌ ده‌ره‌وه‌ى‬ ‫هۆڵى م��ح��ازه‌ره‌دا پ �ه‌ی��ڕه‌وه‌ى لێ ناکات‪.‬‬ ‫ب��ۆی�ه‌ ئ �ه‌م ک��ۆل��ێ��ژه‌ ب � ‌ه ت���ه‌واوه‌ت���ى خه‌رقى‬ ‫گه‌نده‌ڵى و بنه‌ماکانى کارکردنى ده‌بێت‬ ‫به‌ مه‌حسوبیه‌ت‪ .‬مامۆستایانى ه �ه‌رده‌م‬ ‫گوێى ئێمه‌یان به‌ چه‌مکه‌ زۆر گرنگه‌کان‬ ‫ته‌نیوه‌ که‌چى هه‌ر خۆیانن له‌خوایان ده‌وێت‬ ‫که‌ کچێک قسه‌یان له‌گه‌ڵ بکات لێیان‬ ‫نزیک بێته‌وه‌ ئه‌مانیش ئه‌فزه‌ڵیه‌تى بده‌نێ‬ ‫به‌بێ ئه‌وه‌ى که‌ گوێ بدرێته‌ تواناى ئه‌و‬ ‫که‌سه‌ که‌ چ�ه‌ن��ده‌‪ ،‬وات��ا مامه‌ڵه‌کردنیان‬ ‫ل��ه‌گ��ه‌ڵ خ��وێ��ن��دک��اران��دا ب�ه‌پ��ێ��ى پ��ێ��وه‌رى‬ ‫یاسایى و تواناى خوێندکاران نیه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫به‌پێى ئه‌و بنه‌مایه‌یه‌ که‌ که‌سایه‌تى حزب‬ ‫له‌ده‌ره‌وه‌ پێیان راده‌گه‌یانن؟ کوا زانستبوون‬ ‫و وه‌ک��و یه‌ک سه‌یر کردنى خوێندکاران‬ ‫به‌یه‌کسانى؟‬ ‫ئایا وه‌زیرى خوێندنى بااڵ کوا چاودێرى و‬ ‫پێوه‌رى زانستى بوونى زانکۆ و کۆلێژه‌کانت؟‬ ‫ته‌نانه‌ت خوێندکاره‌ حزبیه‌کان گاڵته‌یان‬ ‫به‌قسه‌ و محازه‌ره‌ى چه‌ند مامۆستایه‌ک‬

‫دێت له‌کاتى تاقیکردنه‌وه‌کانیشدا وه‌رقه‌ى‬ ‫سپى ته‌سلیمى مامۆستاکان ده‌ک �ه‌ن که‌‬ ‫ئه‌مه‌ خ��ۆى بۆ خ��ۆى بێ رێ��زى و حساب‬ ‫ن�ه‌ک��ردن�ه‌ ب��ۆ ئ �ه‌و مامۆستایانه‌ که‌چى‬ ‫له‌کاتى نمره‌ وه‌رگرتنیشدا دوو ئه‌وه‌نده‌یان‬ ‫بۆ داده‌نرێت‪ .‬ئایا وه‌زی��رى به‌ڕێز ده‌کرێت‬ ‫خوێندکارێک ته‌نها له‌به‌ر مه‌حسوبیه‌ت و‬ ‫کچبوونى حیساب بۆ مامۆستاى زانکۆ‬ ‫ن�ه‌ک��ات؟ ئایا خ��ۆت له‌ ده‌ره‌وه‌ مامۆستا‬ ‫ب��ووى شتى وه‌ه���ات بینیوه‌؟ بۆیه‌ تکایه‌‬ ‫له‌پێناو نه‌هێشتنى گ�ه‌ن��ده‌ڵ��ى سه‌پاندنى‬ ‫ئه‌فزه‌لیه‌تى که‌سه‌ الوازه‌ک��ان به‌سه‌رماندا‬ ‫ل �ه‌ چ���وار س��اڵ��ى راب�����ردوودا ئ��اوڕێ��ک له‌‬ ‫خوێندکارانى کۆلێژى زانسته‌رامیارى و‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کان بده‌ره‌وه‌‪ .‬له‌و بێ دادییه‌ى‬ ‫که‌ بوونى هه‌یه‌ تیادا ئاگاداربه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها له‌ بابه‌تى لێکۆڵینه‌وه‌ى ده‌رچووندا‪،‬‬ ‫گرنگى ئه‌م وان�ه‌ له‌وه‌دایه‌ که‌ خوێندکار‬ ‫ده‌بێت بتوانێت لێکۆڵینه‌وه‌یه‌ک بکات که‌‬ ‫تیادا دید و ئه‌فکارى نوێ پێشنیار بکات بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ى ئه‌و کێشه‌ى که‌ قسه‌ى له‌سه‌ر ده‌کات‬ ‫سک پڕبێت به‌ زانیارى راست و دروست‬ ‫و ن��وێ‪ ،‬ئ��ه‌وه‌ى که‌ جێگه‌ى قسه‌ له‌سه‌ر‬

‫کردن بێت ئه‌وه‌یه‌ که‌ مامۆستایانى به‌ڕێزى‬ ‫کۆلێژه‌که‌مان له‌م وان �ه‌دا زۆرترین رێژه‌ى‬ ‫گه‌نده‌ڵى و گه‌نده‌ڵیان له‌ به‌رژه‌وه‌ندنى چه‌ند‬ ‫خوێندکارێک ک��رد وه‌ک ته‌واوکردنى‬ ‫لێکۆڵینه‌وه‌که‌ بۆ خوێندکاران ته‌نانه‌ت له‌‬ ‫دواهه‌مین رۆژ که‌ وه‌ک دوا مۆڵه‌ت دانرا‬ ‫بوو بۆ ئه‌وه‌ى که‌ سه‌رجه‌م خوێندکاره‌کان‬ ‫لێکۆڵینه‌وه‌کانیان پێشکه‌شى کۆلێژ بکه‌ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم چه‌ند خوێندکار دواى (‪ )24‬کاتژمێر‬ ‫دواى ئه‌و ماوه‌یه‌ لێکۆڵینه‌وه‌یان ته‌سلیمى‬ ‫کۆلێژ کرد که‌چى لێیان وه‌رگیرا به‌بێ‬ ‫هیچ کێشه‌یه‌ک‪ .‬ئافه‌رین مامۆستایانى‬ ‫کۆلێژى زانسته‌ رامیارى و کۆمه‌اڵتییه‌کان‬ ‫بۆ خۆتان و داپه‌روه‌ریتان؟‬ ‫ب��ۆی�ه‌ له‌پێناو گ���ه‌ڕان���ه‌وه‌ى س����ه‌روه‌رى بۆ‬ ‫زان��ک��ۆک��ان و په‌یمانگاکان و ل �ه‌ پێناو‬ ‫گیرۆده‌ نه‌بوونى زیاترى خوێندکاران و بۆ‬ ‫دژایه‌تى کردنى ئه‌و نادادپه‌روه‌رییه‌ى که‌‬ ‫به‌رامبه‌ریان ده‌کرێت ویستمان ته‌نها له‌ناخى‬ ‫خ��ۆم��ان��دا گه‌نده‌ڵییه‌کانى ئ��ه‌م کۆلێژه‌‬ ‫نه‌هێڵینه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵکو ده‌ریبڕین‪.‬‬

‫ته‌قه‌ڵ و که‌له‌پچ ‌ه و دیموکراتى‬

‫ئاراس عوسمان‬ ‫باکم چی ‌ه ئه‌گه‌ر تاجێکم له‌سه‌رنیه‌‪ ،‬خۆ‬ ‫پێنوسێکى پاک و پیرۆزم به‌ده‌سته‌وه‌ی ‌ه‬ ‫له‌هیچ ده‌سه‌اڵتێک ناترسێت‪( .‬ڤۆلتێر)‬ ‫ک��ێ ب��وو پ���ه‌الم���اردراو کلکه‌ ده‌مانچ ‌ه‬ ‫ک��رای��ه‌ پ��ی��رۆزب��ای��ى ج���ه‌ژن���ى‪ ،‬ک��ێ ب��وو‬ ‫که‌له‌پچ ‌ه ک���راو رووب�����ه‌ڕوى سوکایه‌تى‬ ‫و ئ��ازارک��رای �ه‌وه‌‪( ،‬جاسوسێک‪ ،‬دزێ��ک‪،‬‬ ‫تیرۆرستێک‪ ،‬ته‌قه‌که‌رێک‪...‬هتد) هیچ‬ ‫کامیان‪ ،‬به‌ڵکو دوو رۆژنامه‌نوس بوون‪،‬‬ ‫ئه‌مان ‌ه به‌س ‌ه بۆ ئه‌و شاهیدیه‌ى ده‌سه‌اڵت‬ ‫وه‌ک ده‌ستپێشخه‌ریه‌ک ده‌یخه‌نه‌ به‌رده‌ست‬ ‫واڵتان که‌ بوونى دیموکراتى و باسکردنى‬ ‫درۆیه‌کى به‌رده‌وامه‌‪.‬‬ ‫ئ��ێ��وه‌ ده‌ت��وان��ن ت �ه‌ق �ه‌ڵ‌ ل � ‌ه شلیفى پ���ار‌ه و‬ ‫سامانى ئه‌م میلله‌ت و واڵت ‌ه بده‌ن و که‌س‬ ‫نه‌تانبینێ بۆ م��اوه‌ی�ه‌ک‪ ،‬ب �ه‌اڵم ناتوانن‬ ‫رۆژنامه‌نوسان بریندار بکه‌ن و ته‌قه‌ڵی‬ ‫جه‌سته‌یان بشارێته‌وه‌‪ ،‬ئێوه‌ ده‌توانن که‌له‌پچ ‌ه‬ ‫بکه‌نه‌ ده‌ستى دز و ج�ه‌رد‌ه و چه‌ته‌کانى‬ ‫ئه‌م واڵته‌‪ ،‬به‌اڵم ناتوانن له‌جێى کاتژمێرى‬ ‫ده‌ستیان که‌له‌پچه‌ى نادیموکراتى بکه‌ن ‌ه‬ ‫ده‌ستى رۆژنامه‌نوسێک و ئاساییش بێت‪،‬‬ ‫ئێوه‌ ده‌تانتوانى له‌پێش جه‌ژنى ره‌مه‌زاندا‬ ‫له‌جیاتى ن��اردن��ى که‌سێک ب��ۆ ل��ێ��دان و‬

‫سوکایه‌تى کردن ب ‌ه رۆژنامه‌نوس (ئاسۆس‬ ‫ه �ه‌ردى)‪ ،‬ده‌ک��را نامه‌یه‌کتان به‌وکه‌سه‌دا‬ ‫ب���ن���اردای��� ‌ه و پ��ی��رۆزب��ای��ت��ان ب���ن���اردای���ه‌ و‬ ‫ده‌ستپێشخه‌ریتان بکردایه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌مه‌شیان‬ ‫سه‌رکه‌وتوو نه‌بوون و هه‌موومان بینیمان‪،‬‬ ‫چ����اوه‌ڕێ ده‌ک���را س��ه‌ردان��ى ده‌زگ��اک��ان��ى‬ ‫میدیا ئه‌هلیه‌کان بکه‌ن و له‌بارى ئه‌منیان‬ ‫بپرسن و به‌خه‌میانه‌وه‌بن‪ ،‬تاکو سبه‌ى ل ‌ه‬ ‫رووداوێکدا گه‌واهى ئه‌وه‌ بده‌ن بۆتان ک ‌ه‬ ‫ده‌تانه‌وێت دیموکراتى بچه‌سپێت‪ ،‬به‌اڵم به‌و‬ ‫هێز و چه‌کدار‌ه زه‌به‌الحه‌وه‌ ئه‌وه‌ى کرا ب ‌ه‬ ‫ئۆفیسى گۆڤارێک که‌ له‌سه‌ر ئاستى‬ ‫ناوخۆیى و ده‌ره‌و‌ه ئیعتیبارى تایبه‌تى هه‌یه‌‪،‬‬ ‫سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه‌ی سوکایه‌تیتان به‌که‌سێک‬ ‫کرد له‌کاتێکدا سێ مافى هه‌ی ‌ه به‌سه‌ر‬ ‫ئێوه‌ و واڵته‌که‌وه‌‪ ،‬ئه‌ویش (هاواڵتى بوون‪،‬‬ ‫مامۆستاى زانکۆ‪ ،‬رۆژنامه‌نوس) ئه‌ویش‬ ‫میره‌ى سه‌رنوسه‌ر بوو‪.‬‬ ‫گرفتى بیرکردنه‌وه‌ى ده‌س �ه‌اڵت ب �ه‌رده‌وام‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ سود ل ‌ه ئه‌زمونى ده‌سه‌اڵتى پێش‬ ‫خۆى و ئێستاى ناوخۆ و ده‌ره‌و‌ه وه‌رناگرێت‪،‬‬ ‫خه‌ڵکى ش��ۆڕش��ى ک��رد و ه��اوک��ارى ئه‌م‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌ى کرد تاپاراستنى که‌رامه‌ت و‬ ‫زمانى ئینسانه‌کانى پارێزراو بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ب���ه‌داخ���ه‌وه‌ ه �ه‌ن��وک � ‌ه ده‌س�����ه‌اڵت ک���ار بۆ‬ ‫پاراستنى خۆى و کورسى و پاره‌ى بلۆک‬ ‫کراو و مانه‌وه‌ى ده‌کات‪ ،‬جیاواز له‌مانه‌ش‬ ‫ئه‌و مامه‌ڵه‌ ناته‌ندروسته‌ى به‌رهه‌مهێناو‌ه‬ ‫ک � ‌ه ده‌ب��ی��ن��ى‪ ،‬ب �ه‌درێ��ژای��ى ئ���ه‌م س��ااڵن �ه‌ى‬ ‫دوای��ى له‌سه‌ر ته‌ختى شانۆى سیاسى و‬ ‫گۆڕه‌پانى کوردستان ئه‌وه‌ بوو‌ه پێشکه‌شى‬ ‫هاونیشتمانیانى کردوه‌‪ ،‬که‌ سه‌ره‌تاییترین‬ ‫م��اف ده‌رب��ڕی��ن��ى ب��ی��روڕاى تاکه‌کانیه‌تى‬ ‫نه‌یتوانیوه‌ هه‌زمى بکات‪.‬‬ ‫بۆیه‌ ده‌بوو ئه‌و که‌س و گروپ ‌ه مافیایه‌ى هه‌ی ‌ه‬ ‫پێش ئه‌وه‌ى بگه‌نه‌ شوێنى ئامانجه‌کانیان‪،‬‬ ‫رێگ ‌ه نه‌درێت ئه‌وان ‌ه کۆڵه‌که‌یان دابگرن‬ ‫و ده‌س��ت ب ‌ه ئاوڕشێنى ئ���اره‌زوى به‌رپرس‬ ‫و حزبه‌کانیان بکه‌ن‪ ،‬له‌ئێستادا پێویست ‌ه‬ ‫میدیاکارانى ده‌ره‌وه‌ى ده‌سه‌اڵتى یه‌کێتى و‬

‫پارتى ل ‌ه کار و به‌رنامه‌که‌یاندا بڕیارى‬ ‫داخستنى ده‌روازه‌کان بدرێت و ئه‌مان پێیدا‬ ‫تێپه‌ڕێن‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ى ده‌��وانین بڵێین ئێستا‬ ‫به‌شێک له‌که‌سانى نه‌خوێنده‌وار حاکم و‬ ‫حوکمى واڵت ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫له‌م قۆناغه‌دا چاوه‌ڕێ ده‌کرا حکومه‌ت ‌ه‬ ‫داب���ه‌ش���ک���راوه‌ک���ه‌ى ی�ه‌ک��ێ��ت��ى و پ��ارت��ى‪،‬‬ ‫ب��ڕی��ارێ��ک��ی��ان ده‌رب���ک���ردای��� ‌ه و پ����رۆژه‌ى‬ ‫ئه‌وه‌یان هه‌بوای ‌ه هه‌ر که‌سێک به‌تایبه‌تى‬ ‫رۆژن��ام�ه‌ن��وس��ێ��ک بتوانێت‪ ،‬مه‌له‌فێکى‬ ‫گه‌نده‌ڵى له‌هه‌ر وه‌زاره‌ت و داموده‌زگایه‌ک‬ ‫بخات ‌ه سه‌ر په‌ڕه‌ى گۆڤار و رۆژنامه‌که‌ى‪،‬‬ ‫ئه‌وا خه‌اڵتمان ناوێت‪ ،‬به‌ڵکو به‌گرنگیه‌و‌ه‬ ‫ده‌سه‌اڵت به‌ڵێنى رووبه‌ڕوبونه‌وه‌ى ئه‌و که‌س‬ ‫و الیه‌نه‌ى بدای ‌ه که‌ خاوه‌نى ئه‌و مه‌له‌فه‌ی ‌ه‬ ‫و رێ��زت��ان ل� ‌ه رۆژن��ام �ه‌وان �ه‌ک � ‌ه بگرتایه‌‪،‬‬ ‫وه‌لێ ئێو‌ه ئه‌مان ‌ه له‌ فه‌رهه‌نگ و پرۆژ‌ه‬ ‫سیاسیه‌کانتان جێى نابێته‌و‌ه و هه‌ر خۆتان‬ ‫ئ��اگ��ادارى هه‌موو ئ�ه‌و ک��رده‌و‌ه ناشرین و‬ ‫نایاسایى و نادیموکراتیه‌ن ک ‌ه له‌م هه‌رێمى‬ ‫سێ پارێزگایه‌دا ده‌گوزه‌رێت‪.‬‬ ‫ناڵێم پێویسته‌‪ ،‬به‌ڵکو هه‌موان وه‌ک ئه‌مر‬ ‫ه��اوار ده‌ک�ه‌ی��ن و ده‌بێت ده‌س���ه‌اڵت خۆى‬ ‫له‌ راستیه‌کان نه‌شارێته‌وه‌‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ى‬ ‫خۆشاردنه‌وه‌ کات و ته‌وقیته‌که‌ى که‌م ‌ه‬ ‫چاره‌سه‌رکردنى ئاریشه‌کانى له‌هه‌ر کوێ‬ ‫بن یه‌خه‌تان ده‌گرێت و له‌ ده‌رگاتان ده‌دات‪،‬‬ ‫وه‌ک رووداوه‌ک�ه‌ى ئاسۆس چۆن ده‌رگاى‬ ‫کرده‌وه‌ له‌سه‌ر ئه‌و که‌سانه‌ى ده‌یانویست ل ‌ه‬ ‫خه‌ڵکى بده‌ن و دواتر ل ‌ه پشت ده‌سه‌اڵته‌و‌ه و‬ ‫ل ‌ه ژوور‌ه تاریکه‌کاندا خۆیان حه‌شار بده‌ن‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم زوو تیشکى کازیوه‌ى به‌یانییه‌کى‬ ‫راس��ت��ی �ه‌ک��ان ه��ات � ‌ه س���ه‌رت���ان و خ �ه‌ب �ه‌رى‬ ‫کرده‌نه‌وه‌ له‌و کاره‌ نه‌شیاوه‌تان‪.‬‬ ‫ب��ۆی �ه‌ ده‌ڵ��ێ��ی��ن ل���ه‌ واڵت��ێ��ک��دا خ���ۆت ب ‌ه‬ ‫خ��اوه‌ن به‌رهه‌مهێنانى دیموکراتى بزانى‪،‬‬ ‫(‪ )32‬ته‌قه‌ ‌ڵ له‌سه‌رى رۆژنامه‌نوسێک‬ ‫بده‌یت و ئه‌وى دیک ‌ه ب ‌ه که‌له‌پچه‌کراوى‬ ‫راپێچى بنکه‌ى میرى بکه‌یت‪ ،‬ئه‌مان ‌ه و‬ ‫دیموکراتیه‌که‌تان یه‌کده‌گرنه‌وه‌؟‬


‫تیۆری‬ ‫ساڵی دووه‌م‬ ‫دووشه‌ممه‬

‫‪/9/12‬‬

‫ژماره‌ ‪27‬‬ ‫‪/6/21 - 201‬‬

‫‪18‬‬

‫کورد بزوێنه‌ری دیموکراسیه‌ ل ‌ه‬ ‫رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست‬ ‫‪271‬‬

‫گۆشه‌یه‌کی تایبه‌ته‌‪ ،‬هه‌فتانه‌ ئه‌حالم مه‌نسور ده‌ینوسێت‬

‫به‌شی دووه‌م و کۆتایی‬

‫له‌ژێر چه‌ترى کلتوردا‬

‫نیدکر‬ ‫‌هدمئا‬ ‫ه م‬ ‫‪.‬تاد ل ‌‬ ‫نشتێکۆ یزئا ‌هد‬ ‫ه‬ ‫ه ‌هر ب ‌‬ ‫یال تاڵو پ ‌‬ ‫ه اڵد‬ ‫نیار ه ‌‬ ‫ه‬ ‫نس ‌‬ ‫‪،‬‬ ‫نادخۆر یخودزئا‬ ‫ه‬ ‫و یێژرد ب ‌‬ ‫ینهه ‌مو‬ ‫بۆ هێز‬ ‫یر‌کا ت‌رگه‬ ‫ینبه‬ ‫و‬ ‫اغه تر‌هێز ا‌دبه‬ ‫نیکا‌و‬ ‫وپێنا مافه ه‌ڕ‬ ‫ه‬ ‫نیچا‌و ل ‌‬ ‫نقۆ و نیشاتێکۆ بێ‬ ‫هه‌ورام محه‌مه‌د‬ ‫نیکا یتر ‪،‬نستادرکو ڤیابز یخودزئا‬ ‫ه‬ ‫چرپا ‌‬ ‫ن‌ی ڵساه‌‬ ‫ه هد‬ ‫ه ک ‌‬ ‫یر‌ڵستکا ‌‬ ‫‌ست ‪.‬دپێکر ئه ‌و به ‌رهه‬ ‫هد‬ ‫زئیبنستادرکو‬ ‫ه ‌هو‬ ‫‪،‬تنوبز ‌‬ ‫ه‬ ‫نستادرکو ‌‬ ‫ژ‌ڵکدساجینو‬ ‫ن‌یاکۆمه‬ ‫ه و هد‬ ‫هێژرد ‌یهه‌ی ‌‬ ‫نیباڵ و شر‬ ‫ه‬ ‫پ و نجها می ‌‬ ‫ه‬ ‫هک ‌‬ ‫ه یڕ ‌‬ ‫ش یاود ‌‬ ‫تو یرنکاڕگۆ‬ ‫ه‬ ‫ه ل ‌‬ ‫ه ک ‌‬ ‫‌و هێز‌ی ‌‬ ‫هوخا ‌نی ئه‬ ‫ا ستنرپ یاێڕو ‌‪،‬مه ‌ی‬ ‫هێشتو خۆ یاود‬ ‫ه‬ ‫نیاد‌ر ل ‌‬ ‫می‌نجا هد ه‌ستێو‬ ‫ه ئه‬ ‫‌تی نیسماعو و ل ‌‬ ‫هد ‌وڵه‬ ‫‌نیا بۆ‬ ‫نیشاتێکۆ یدزا ئ� ته‬ ‫ه‬ ‫‪.‬قنێڵبخو نکچو ‌‬ ‫و یربوئا ‪،‬سیا و ‌تی‬ ‫ه کۆمه ‌اڵیه‬ ‫‪،‬درکوئه ‌وقه نا‌یر ‌‬ ‫یو‌ر‬ ‫ه س��ه‬ ‫ن‌یما هوارب� ‌ی ش��ه ‌ڕ و ل ‌‬ ‫نیتاڵ وهاپه‬ ‫‌ىخۆڕای‬ ‫قسه‬ ‫‌مو ده ‌سته ‌‬ ‫‌پێ ناکه ‌م‪ .‬هه‬ ‫بکڕم پان و پۆڕ له‬ ‫شکارتو‌ی‬ ‫د نی‌الکه‬ ‫‌ڵکوگه‬ ‫ندرکو ‌لییه ‌‪،‬به‬ ‫هد ستم ی‌هۆ ‌وڵه ‌ت ـ نه ‌ته ه‌و ه‌و گه‬ ‫ه به‬ ‫یارکلتونه ک ‌ی ‌‬ ‫ه سه ‌ر‬ ‫‪،‬نیتا‌ر نستادرکو ب ‌‬ ‫نشیا‌مو ی ت�اڵو به‬ ‫�ێ ‌پدای��ه ‌‪ .‬هه‬ ‫�ان ‌ی� ل��ه‬ ‫�ل ‌و ۆدێ� م���ه‬ ‫‌کانم ل��ه‬ ‫خوشکه‬ ‫‌ی انێو‬ ‫ت‌کگرنه‬ ‫ن‌یما و یه‬ ‫‌و وهاپه‬ ‫ند تکهاو ‌ر هد ێ‌گرته ه‌و ‌‪ .‬ئه‬ ‫هدکر ه‌و‬ ‫ه‬ ‫هورئا‌ ‌‪،‬به ‌رجه ‌ست ‌‬ ‫نتوهاه ‌ته‬ ‫ه ش‬ ‫بد یارسو قع کو ‪،‬نائێر تی ‌‬ ‫ه‬ ‫‌هد راچو ڵو ‌‬ ‫ى‬ ‫‌ى کورده‬ ‫‌ کۆمه ‌ڵگه‬ ‫‌کردن له‬ ‫قسه‬ ‫ى‪.‬یه ‌تهه ‌رده ‌بێ‬ ‫نا لێم د لێ زانم‬ ‫مۆدێلییه‬ ‫‌ک و درکو‬ ‫ه ی�ال�ه‬ ‫‌ رکوبا ل ‌‬ ‫یدرکویه ن‌کا له‬ ‫‌هێز‬ ‫نی‌الهه ێ‌رمه ‌که‌‬ ‫نی‌کاگه‬ ‫اکریمودته‬ ‫‌هێزڵشتیپاو‬ ‫کزیناشێوڕ‬ ‫ه‬ ‫بنادرکو ‌‬ ‫‌هشێو‬ ‫ه‬ ‫‪.‬ابکر ‌‬ ‫له ‌سه ‌ر نیه ‌‪ .‬هه ‌ریه ‌که ‌و به ‌ ئاره‬ ‫�م ‌ زان� ن�هه ‌ر‬ ‫‌م‪ .‬گرانه ‌ ه��ه ‌رزان��ه‬ ‫‌پێ ى بکه‬ ‫‌زو خۆى قسه ‌ له‬ ‫ه سه و‌ربه ی‌ر‬ ‫ن‌کیارتول ‌‬ ‫هزسخاکریمود‬ ‫و‌هێز‬ ‫ن‬ ‫‪.‬‬ ‫هێا‌تد‬ ‫یدزئوپێناعه ا‌دله ش‌کۆ‬ ‫ه‬ ‫هل ‌‬ ‫ه ‌هو ‪‌ .‬هبو ک ‌‬ ‫تاڵکگیرادنبو ‌‬ ‫ه‬ ‫ت و ‌هد س ‌‬ ‫ه‬ ‫یر‌هد ڵو ‌‬ ‫ه‬ ‫ىکڕیوه ‌‪.‬ته ا‌نهله ‌یه ‌ک س ‌‬ ‫‌کات‪.‬بۆنمونه ‌یه ‌کێله ‌ئێمه‬ ‫ده‬ ‫‌چیرۆێک ده ‌مه ‌وێله‬ ‫نا�ر ‌یل��ه ‌ الیه ‌کی‬ ‫ی ن�ا( ‌ک� ‪)12‬هز�و ح�‬ ‫ندرا�ژ ب ‌ڵ��ه‬ ‫ین ه��ه‬ ‫نیشاتێکۆ و‬ ‫یشتێکۆ نما‌گوگه ف ‌لیه‌له ‌ست‬ ‫‌‪ .‬نیێردمۆته ‌ی بێ‬ ‫ش ستمی هد ‌وڵه ‌ت ـ نه ‌ته هو‌یه‬ ‫وک‌فۆشرێت‪.‬یه ‌‪.‬ئه ‌بێ ئه ه‌و‬ ‫‌‪ .‬خوێنه ‌رى یه ‌که ‌م هه ‌رله ‌خۆیه ‌وه ‌‬ ‫باڵوده ‌کاته ‌وه‬ ‫هئۆرزدى‌‬ ‫دوکانله‬ ‫ند‌یا خۆبه هێو‌ڕبه ی‌ر‬ ‫تدنک‌ما ارگه‬ ‫تر و له ‌هه‬ ‫تی‌با‬ ‫‌لی ع��ه ه‌ر ‪‌،‬ب خه‬ ‫یدزا ئ� و ساکریمود گه‬ ‫‌ یکزا�شێو ن� له‌‬ ‫یرا‌د هو‬ ‫� یا م�‌ر�ه‬ ‫س��ه‬ ‫ى‬ ‫‌کات‪1 .‬‬ ‫بوختانێکبه نو ‌سه ‌ره ‌که ده ‌ى‬ ‫‌چم؟‬ ‫ى ده ‌رنه‬ ‫ى بۆ بکڕم‪ .‬ئه‬ ‫نی‌بو‬ ‫هتزاکریمود‬ ‫ه‬ ‫ب داز ‌کی ‌‬ ‫خێ تاکریمودیه‬ ‫تن‬ ‫و‬ ‫ه‬ ‫پێش کیت و ائێر نیال ‌‬ ‫و‬ ‫ه‬ ‫گ یخودزئا ‌‬ ‫نی‌کا( ‪)16‬‬ ‫ه سه ه‌د‬ ‫‌ر یزنخوپال ‌‬ ‫نمو‌ژگه‬ ‫�ڕم وک�دا ب‌ڵ� هه‬ ‫‪-2‬بۆانسیوه‌‬ ‫ىخۆىنیه‬ ‫ى ل��ه ‌گ��ه‬ ‫ده‬ ‫نی‌بو کیارتو‬ ‫‪‌.‬خشێت هتزاکریمود‬ ‫کیارتو ‌هدبه‬ ‫‌‪،‬نجهیرکاگه نیا‌ر‬ ‫نی‌کاسه تا‌رسه‬ ‫رنکاڕگۆیه‬ ‫ۆبیر و ا‌ڵدکه هد ‌ی ‌وڵه ‌ت‬ ‫پار‌وسه ی‌رهه‬ ‫ه ئه‬ ‫‪‌ )1‬‬ ‫‪( 7‬و ل‬ ‫فاڵ ‌رىنه‬ ‫ىسه ‌رنوسه‬ ‫ده ‪‌ -3‬عوه‬ ‫‌ بگوجێنم‪ .‬مۆدلێ‬ ‫‌کیان به ‌یه ‌که ‌وه‬ ‫کدوه گۆڤارى ‌ ‌ ره ‌نگه‬ ‫‌ی ‪،‬دروک�‬ ‫ی‌ر کێشه‬ ‫هرا‌ی چ� ‌س��ه‬ ‫غ��ه‬ ‫ه س��ه‬ ‫ه هه ه‌بو ل� ‌‬ ‫ه وناچه ‌ک ‌‬ ‫وڵگه ‌ل ‌‬ ‫�ا ن� ‌ر ب� تیابزو‬ ‫ه سه‬ ‫نی‌کا ل ‌‬ ‫جمو‌ر‬ ‫‌ک بۆ کێشه‬ ‫‌ک هچێگار‌یه‬ ‫ات‌ک ده ‌بێ ـ نه ‌ته ه‌و ‌ی هو‬ ‫ناشرینه ‌‬‫جوانه ‌ ‪5‬‬‫ۆىباڵکردوه ‌ته ‌وه ‌‪4 .‬‬ ‫‌ شێت ئه‬ ‫‌ زێڕى ( ‪)21‬اتوه‬ ‫گواره‬ ‫ه تیاڵ وناین پێش‬ ‫هژۆر ‌‬ ‫ه‬ ‫‌ی ساکریمود ل ‌‬ ‫ۆپرسه‬ ‫لی درکو له‌‬ ‫ه‬ ‫ه یگ ‌‬ ‫ماڵ نیشاتێکۆ نیخودزئا ‌‬ ‫ه‬ ‫ه تاڵ ب ‌‬ ‫ه هد �� ‌س ‌‬ ‫ستیدار بۆ پ��ه ه‌ر نا‌د ب ‌‬ ‫ه‬ ‫‌ڵگا و ل ‌‬ ‫کۆمه‬ ‫ دهێان چۆن‬‫‌ت بێنا به ‌ نوسه ‌ر ‪7‬‬ ‫‪ - 6‬ق��ه‬ ‫‌ گوێیان‬ ‫ۆ ب‪ .‬هێنم کڕویانه ‌ و له‬ ‫ی‌ر بنه ه‌ڕ ‌تی‬ ‫هری�ا چ ت�او ‌س��ه‬ ‫ه‬ ‫� ‪.‬تا ئ ‌خ��ه ه‌و �� ش ب ‌‬ ‫‌کی زوجیا هه‌یه ‌‪ .‬هد‬ ‫ا‌د جێگه‌یه‬ ‫ونا هه ‌مو ئه ا‌ونه‬ ‫ستی‌ر‬ ‫یا‌ر یخۆ ‪.‬پێشخست نه ‌ته هو‌په‬ ‫نمو‌ژگه‬ ‫و هه‬ ‫ین‬ ‫ىکه‬ ‫بترى‬ ‫ىبه ‌رهه ‌‬ ‫چوهبا‪-‬‬ ‫‌بێ؟ ‪8‬‬ ‫واده‬ ‫ىله ‌ملدایه ‌‬ ‫وزجرهنیاخۆ‌مه‬ ‫کردوه‬ ‫ی‌ ‪.‬نستادرکو‬ ‫‌مو رپاچه‬ ‫ه هه‬ ‫ی ‌هدرکو ل ‌‬ ‫یژد کێشه‬ ‫ه‬ ‫ه ل ‌‬ ‫نیا ڵسا ‌‬ ‫ی درکو ‌هد‬ ‫ه‬ ‫ڤیابز نیخودزئا ‌‬ ‫یاو ک�ر ی ‌‪،‬گ�اد‬ ‫هژا‌ڕوئ�‬ ‫�دوش ‌ن��ه‬ ‫ى پ��ه ه‌ر ‌یس��ه‬ ‫‪9‬‬ ‫منتنئه‬ ‫ده گێ و مل ‌ر ‌سته رو‬ ‫ى‬ ‫‪ -10 1‬هه‬ ‫رکوبا هرچا ‌سه ‌ر‬ ‫ه‬ ‫‌ی درو ک� ل ‌‬ ‫‌تا کێشه‬ ‫ه هه‬ ‫نکچو ‌‬ ‫تریازین یژندتو به‌‬ ‫ه‬ ‫شێت‌ۆ ک ‌‬ ‫ه هتێد‬ ‫‌ نتااڵو ‌‬ ‫هین ستیئا ئه‬ ‫ه ب تز‌ر‬ ‫‪،‬ن‌ال گه ‌یشت ‌‬ ‫دڵیرنکۆ گ��ه‬ ‫ى که ‌ى‬ ‫ى هدایه ‌ته ‌؟ ‪ - 1‬که‬ ‫سواڵکه ‌رم‪.‬‬ ‫‌ک گه ه‌ر ‌نتی‬ ‫تی‌و هیچ چرپاه‌یه‬ ‫‪‌،‬بێت هد ‌ستکه‬ ‫ین نه‬ ‫رشاگو‬ ‫پتاخر و یزبا‌ر‬ ‫و لپۆ ێکخستنیرسه‬ ‫ستدرو نیکا‬ ‫ین‬ ‫‌ه ادور‬ ‫ه‬ ‫ه ‌هو ک ی نابتو ‌‬ ‫ئ ب ‪.‬یخۆ ‌‬ ‫‌ک ه ‌‬ ‫‌زار و یه‬ ‫‌ چیرۆکنوس ه��ه‬ ‫ده ‌بێته‬ ‫‌ ىزار یه ‌که ‌م‬ ‫‌ بێ منیانه ‌ له‬ ‫�ۆره‌م ج� ‌ قسه‬ ‫هڵه ‌ى ئه‬ ‫ه به هد‌ر ‌م‬ ‫ه ل ‌‬ ‫کیارتو سپیکو سه ه‌ر ‌کی ‌‬ ‫ه‬ ‫‌‪ .‬نکچو ‌‬ ‫یراب هدنێو ‌وڵه ا‌تید نیه‬ ‫ه‬ ‫تکو‌ر په ه‌یڕ ‌و هد ‌که ‌ن و ل ‌‬ ‫ه ێنویه ‌ی و سه‬ ‫یستم ‌و ‌‬ ‫ن ‌بێئه‬ ‫هد ‪،‬‬ ‫ه بکه‬ ‫ه ‌ی ڤۆشر ‌‬ ‫ونا وچه ‌ک ‌‬ ‫ى تێدایه ‌ ‪12‬‬ ‫ان زم��ه‬ ‫ى‬ ‫‌کانیتر‪ .‬ده‬ ‫‌ او ن� گوێیه‬ ‫ت ‌ڕژێ��ه‬ ‫ وى ف� پێدامه ‌که ‌ن‪ .‬ک��ه ‌س��ه ‌وه ‌ ده‬‫‪.‬ند‌کا‬ ‫رپا‌موچه‬ ‫ه هه‬ ‫لدرکو‌ی ‌‬ ‫کێی‌رشه‬ ‫هرچا ‌سه‬ ‫جیر‬ ‫ه‬ ‫ه ملو ‌‬ ‫ه یاڕ ‌‬ ‫ه ‌هر‬ ‫س ‪.‬نگر ‌‬ ‫ین ‌هدر‬ ‫‌ یرکوها‬ ‫ترۆز‬ ‫نی‌کا‬ ‫و یرکاگه ‌ریه‬ ‫ه هد ‌وڵه ‌ت ـ نه ‌ته ه‌و‬ ‫‌اڵ تاو ‌‬ ‫هد ‌سه‬ ‫‌ردا ده‬ ‫‌تیمان به ‌سه‬ ‫هڵه ‌گایه‬ ‫ىک ‌‬ ‫‌ ژانیش هه ‌ر ئه ‌یڕێسن‪ ،‬دونێ‬ ‫هڵه ‌ى ته ‌قیوه‬ ‫ات ‌ک� ئه ‌م ت ‌‬ ‫ه به ما‌ربه ‌ر‬ ‫ه ل ‌‬ ‫ه ک ‌‬ ‫یر‌ڵستکا ‌‬ ‫‌و ندر�ا ک���ه ه‌و به ‌رهه‬ ‫نشتێکۆ ‌هواد و ئه‬ ‫ه‬ ‫ه ‌هر ی ب ‌‬ ‫‪،‬خت ڤب یدزئا پ ‌‬ ‫ه‬ ‫‌‪ .‬تێکا له‌ س ‌‬ ‫‌ڵگا �ی ش� بکه ‌ینه ه‌و‬ ‫‌ر کۆمه‬ ‫ه س��ه‬ ‫‌کرا‪،‬عه ‌سر �� ل ‌‬ ‫ن‪ .‬هه ‌رهه‬ ‫‌کرێ ‌ خۆڕیانه ‌ ده‬ ‫قسه‬ ‫ى‬ ‫ده‬ ‫جه و مۆبایل ‌ر‬ ‫‌میا دورن شه ‌ڕله ‌سه‬ ‫ه‌رفدما‬ ‫ه‬ ‫یدرئا ‌‬ ‫ه‬ ‫تاڵ یشب نستادرکو ل ‌‬ ‫ه‬ ‫چوا نی‌اله‌ ‌هد س ‌‬ ‫ه گه‬ ‫یرکاگه ل ی‌ر ‌‬ ‫یاڵقویه ه‌و‬ ‫ه‬ ‫ل تکوها ‌‬ ‫‌و ستاریه ن‌ما‬ ‫‌ت درو هد ‌بینه ه‌و ‌‪ ،‬ئه‬ ‫‌تی هد ‌وڵه‬ ‫ى سه ‌ر بابه‬ ‫‌ چیرۆکه ‌که ‌‪13 .‬‬ ‫له‬ ‫‌ى تازه‬ ‫ى وا نه ‌ماوه ‌ شه ‌ڕ له ‌سه ‌ر پ��ه ‌رده‬ ‫نید‌ک رشوبا‬ ‫‌ک بۆ هتزاکریمود‬ ‫‌ک یستپێویه‬ ‫هو‬ ‫ه گه ن‌ال که ‌ی‬ ‫هوند‌لما ک ‌‬ ‫‌و ستاریه ‌ی سه‬ ‫‌هودکر و ئه‬ ‫ه ت له‌‬ ‫نیک ‪،‬وبار ‌هد ڵو ‌‬ ‫ه ‌هد‬ ‫ه س ‌‬ ‫ێو ک ‌‬ ‫ه‬ ‫بۆ ‌هد ‌هدر ک ‌‬ ‫ى ‌کاته ‌وه ‌ ‪-15‬‬ ‫ده چیرۆکوس فاڵن‬ ‫ى مااڵن‬ ‫‌موى سه‬ ‫رێ‪‌ .‬ک�ش��ه ‌وان به ‌ هه‬ ‫ده‬ ‫نید‌کر یرکلتو ساکریمود له ‌و هه ێم‌ره‌‬ ‫ین و گه ‌شه‬ ‫ه‬ ‫تن ل ‌‬ ‫تراوژد‬ ‫‌ی نیاخۆ ێکخسر‬ ‫نستیاو و که‬ ‫کۆ یو‌رمه ی‌ڵگاه‌‬ ‫ه سه‬ ‫و ‌ڵگاته ‌نانه ل ‌ت ‌‬ ‫کۆ ی‌ومه‬ ‫هد ه‌ر‬ ‫‌ وهتد‪ .‬که ‌س‬ ‫ى کۆنه‬ ‫ژه درێ� ‌ادڕه‬ ‫‌ر دۆالر و بزاڕ‬ ‫ى پیوان قسه ‌ له ‌سه‬ ‫و یده‬ ‫ینبه ه‌ر ‌و‬ ‫ه‬ ‫ه وناتیاڵ هژۆر ‌‬ ‫اغه کا‌د ‌‬ ‫‪.‬ێت‌بینرله‬ ‫نن نشاتێکۆ به هێو‌ڕ ببه ‪‌.‬ن له ‌م هد‬ ‫نقۆ‌م‬ ‫اجد‌ر هد ا‌تو‬ ‫ه سه ‌ر هه ‌لومه‬ ‫تاڵیخۆب ‌‬ ‫ه‬ ‫‌یکسناترهد ‌س ‌‬ ‫ه هشێو‌یه‬ ‫وب ‌‬ ‫‌گنێ‪.‬‬ ‫ىهه ‌ڵیبسه‬ ‫شێوه ‌یه‬ ‫نییه ‌به‬ ‫‌گیرى و‬ ‫‌ر هاوسه‬ ‫ى و ژانیش له ‌سه‬ ‫نیبو یرشوبا‬ ‫‪،‬تاوڕ ‌هتزاکریمود‬ ‫یرنکاڕگۆ ‌هد‬ ‫ه و‬ ‫لی درکو ل ‌‬ ‫ه‬ ‫دز�ای گ ئ� ‌‬ ‫ه ‌هو‬ ‫ڵیۆر تنوبز ‌‬ ‫هد و ‌ڵگا ‌وڵه ا‌تد ‌هور ‌هو‬ ‫کۆ انێومه‬ ‫ه‬ ‫ل ‪‌.‬پنێت ‌‬ ‫هد ‌ڵگا ‌سه‬ ‫کۆمه‬ ‫‌رگ‬ ‫ى جل و به‬ ‫�دن‌کراو خ���ه ‌وه‬ ‫شه‬ ‫نی‌کا قاعێر‬ ‫�ێ ناو ‌ت� یرنکاڕگۆیه‬ ‫ن�ا ت� سدر�و هدک�‬ ‫ۆگر ڤنا تی‌اڵته ه‌و‬ ‫ژر ۆ‌مڕهه‬ ‫ه ئه‬ ‫ی کۆن�اد‌رمه ‌ڵگا توبزنه ه‌و ک ‌ی ‌‬ ‫هو ێ� ت ‌س�‬ ‫ر�و ه ن� س��ه ‌ی��ه ‌‪ .‬هد � ڵ�‌و�ه ‌ت هد‬ ‫بوختان‬ ‫‌ ىال فاڵنه ‌‬ ‫ى تازه ‌ له‬ ‫‌ و جۆرى مه ‌نجه‬ ‫تاوه‬ ‫‌ر درکو‬ ‫ه ئه ‌گه‬ ‫ه سه ‌ر ئه ‌م بنه ی‌ما ‌‬ ‫تاخێر ‪.‬تبکا ل ‌‬ ‫‪.‬ێتکر‬ ‫‌ه ید‬ ‫ه‬ ‫و زۆپیر ب ‌‬ ‫ه‬ ‫‌ک هوخا ‌ن هد ‌سه ت‌اڵ ‌‬ ‫‪.‬تکنا که ‌مینه‌یه‬ ‫ڵان‪.‬‬ ‫�وڕى ف‌ ک�‬ ‫�وىرد کبڵان ش��ه‬ ‫ى ف�‬ ‫‌ و خۆى‬ ‫‌ پیوان هه ‌ریه ‌که‬ ‫�دار ون� اره بدوک�‬ ‫ه شد رکوهابن‬ ‫نیکقداعێرب ‌‬ ‫‌هتزاکریمود‬ ‫ه‬ ‫راو چ�‌ر ل ‌‬ ‫ه ب� ‌ش� س��ه‬ ‫� بن�ا ت س�درو ک�ی ن�و‌‬ ‫بادیۆ ‌ه���ه‬ ‫اتد یرسنو انێو ب��ه‬ ‫ه‬ ‫یزاشێو ێینو ‌هد ڵو ‌‬ ‫ه‬ ‫‌هوارپێد ‪ .‬ل ‌‬ ‫ڵزێڕىکردوه ‌‪.‬یه‬ ‫دواىئه ‌وه ‌نده‬ ‫ى‬ ‫ین سیاسه ‌تمه‬ ‫‌کتریان به ‌تر ‌ گه ‌وره‬ ‫درونی‌کا‬ ‫ه تمودقکیاعێر ‌ستکه ‌وته‬ ‫ه‬ ‫‌کی نێوه ‌ته ه‌و ‌ی ل ‌‬ ‫‌ی درو � کێشه‌یه‬ ‫‪،‬ادت�اڵو کێشه‬ ‫‌نگهد ‌بێته ه‌و ‌‪.‬هد ‌وڵه ‌ت‬ ‫‌ڵگاکه ه‌مڕ‬ ‫ت‌اڵوکۆمه‬ ‫هد ‌سه‬ ‫ىاشبوله ‌گه‬ ‫ست‪‌.‬ویجرانبه‬ ‫ۆشخنه‬ ‫‌کفیلم‬ ‫‌کان ده ‌که ‌ن وه‬ ‫‌ کوردییه‬ ‫‌توارى حزبه‬ ‫ڵ ئه‬ ‫‪.‬ێت‌کر‬ ‫هد‌نتی‬ ‫ی�ۆ ‌یخو�ا ن�ئه ‌و گه ه‌ر‬ ‫‌ک کێشه‬ ‫و بێنا هو‬ ‫ه‬ ‫ر‌مینجا و هه ێمی‌ر ‌‬ ‫بۆ ت‌کایه ‌که‬ ‫هد شگی نتوافر یخۆ‬ ‫من هه ‌مو‬ ‫‌تن درویانه‬ ‫‌‪.‬‬ ‫دکتۆر فاڵن‪ .‬له‬ ‫‌ جهانییه ‌کان‬ ‫ى هه ‌واڵه‬ ‫کارتۆن‪ ،‬که‬ ‫ه و‬ ‫نکال ‌‬ ‫ه ‌هو‬ ‫نێکاڵسا ‌‬ ‫ه‬ ‫یئژۆنستادرو ک ‌‬ ‫‌یدرکو‬ ‫تدن‌ماکێشه‬ ‫‌ی‪.‬ێتبکرله ‌هه‬ ‫ه سه‬ ‫نتااڵو ‌‬ ‫یرا�د ‌ش�‬ ‫ژرو ب�(ا) ب��ه‬ ‫ه‬ ‫اد�ژ وێ چ� نمیا ‌‬ ‫ه‬ ‫�� ل ‌‬ ‫‌زانم ئێوه‬ ‫شتێک ئه‬ ‫‌انیتر‪.‬‬ ‫ىده ‌وڵه‬ ‫ى ئ��ه �� ‌زانن؟ ىدوا دو ده ‌که‬ ‫و یرکوها ڤیابز‬ ‫ێنیو نیاگێڕشۆ ‌هدرکو‬ ‫ه‬ ‫ه له‌ ه ‌‬ ‫نی‌بو ساکریمود و دناپه هو‌ر ی‌ر ‌‬ ‫ت ود کێشه ‌ی نه‬ ‫ه‬ ‫ه ‌هو ی ‌هد ڵ�و ‌‬ ‫نبوافر ‌‬ ‫ه‬ ‫‪�.‬ێ ئب� ‌‬ ‫تاڵ ‌هد‬ ‫ه‬ ‫ۆ پل ڕم دونا زۆر ‌کی ‌هد س� ‌‬ ‫ى‬ ‫ڵ ده‬ ‫ى تێکه‬ ‫‌ات‪ .‬ده‬ ‫ى ده‬ ‫هه ‌فته ‌ ته‬ ‫ماوه ێش‌پیه‬ ‫نیکا نستادرکو ‌هودکر و‬ ‫ه‬ ‫مو چرپا ‌‬ ‫ه‬ ‫ه ه ‌‬ ‫یدزئا ل ‌‬ ‫نی‌ڕ سه هد‌یه ‌ک له‌‬ ‫ۆ‌مڕ شپا تێپه‬ ‫ڤاۆمر‌ونه ‌ی هه ێ‌رمه ‌که ‪.‬ا‌د ئه‬ ‫هرماژ‌ک ‌یئه‬ ‫ه الیه‬ ‫یرکاهۆه‌یه ل‌‪‌ .‬‬ ‫ى سه ‌یاره ‌‬ ‫غاش ب‪ .‬وا له‬ ‫کۆچیانده ‌کرد‪.‬‬ ‫نی‌ڕ‬ ‫‌‪ .‬شا پ� ارپه‬ ‫در‌ستیایه‬ ‫خێکیۆد ۆز هه‬ ‫ه‬ ‫ه هه ێ‌رمه ‌که‌ �� ل ‌‬ ‫‌نی ستمی هد ڵ�‌و�ه ‌ت ـ نه ‌ته ه‌و ل ‌‬ ‫‌شیۆ خ�له‌ ته ‌مه‬ ‫ن ئ��ه ه‌و‬ ‫‪،‬‬ ‫ت�رۆز هد‬ ‫ه هد ‌چه سێ‌ونه ه‌و ‌ب�‬ ‫‌ خکندا و ک ‌‬ ‫‌بران‪.‬‬ ‫‌باى دیوه ‌ و نه‬ ‫ى نه‬ ‫دانیشتوه ‌ وه‬ ‫‌ �غ اچ ق� و ل��ه ‌ ئیجه‬ ‫ئیتر ب��ه‬ ‫‪�،‬سدروکب ‌ع�ه‌‬ ‫�یب م �ادێژ یر�و س���ه‬ ‫ه‬ ‫یند ک�‌ر گ��ه �� ‌ل ‌‬ ‫هراچ� ‌س��ه‬ ‫ه‬ ‫ه ل� ‌‬ ‫‌و یستم ‌‬ ‫یرک�ان ئ��ه‬ ‫یا ت�و سیاکۆبر و نبودیاز ‌هد گاز‬ ‫ه‬ ‫ایدخۆ ب ‌‬ ‫‌‪ .‬دیاره ‌ ئه ‌ سو ترکیا و ق ‌ کوڕه‬ ‫‌جمیل کردوه‬ ‫ى ته‬ ‫ۆڵ بڕیان‬ ‫‌ کوێره ‌‪ .‬مانه ‌وه ‌یان له‬ ‫نیرا‌شد‬ ‫نوا�ر ف�‌ر و شتگیر به‬ ‫‌کی رۆز ب��ه‬ ‫هشێو‌یه‬ ‫می‌نجا نیشاتێکۆ‬ ‫ه ئه‬ ‫‌ڵگا و ل ‌‬ ‫نی‌کا کۆمه‬ ‫یژد هه ‌ر کێشه‬ ‫ه‬ ‫‌کی تر ل ‌‬ ‫ه الیه‬ ‫‌ن رائیدیه ‌‪ .‬ل ‌‬ ‫هونا‬ ‫‌م قنگ‬ ‫من نامه ‌وێ ئه‬ ‫ى بیده ‌ن به‬ ‫‌‬ ‫به‬ ‫ى‬ ‫نی‌کا‬ ‫دکر و یستو و زخوادیه‬ ‫ه‬ ‫ستیپێو له ‌و سه ‌رهه نا‌ڵد ‌‬ ‫ه‬ ‫وا نی‌الچه ‌ک ‌‬ ‫درکو ‌لیگه‬ ‫نیچابێوگه‬ ‫ویزبار‬ ‫ه‬ ‫سیهێزل ‌‬ ‫ه‬ ‫یگر ‌‬ ‫ه‬ ‫بورشیاهۆ ‌‬ ‫‌هرجۆ‬ ‫‌زارج� اچم‬ ‫‌؟!وڕه ک� ‌ ه��ه‬ ‫ى ی��ه‬ ‫بتمانه‬ ‫یتو‌کگر هێز و‬ ‫‪.‬ور یگراپێد گه ‌ل و یه‬ ‫ه‬ ‫‌تێکیخۆ خست ‌‬ ‫‌کهز هو‌ر‬ ‫ه هو‬ ‫‌ویستم ‌‬ ‫یرنکاڕگۆله‬ ‫زوجیا پێک‬ ‫‌منی گه هر‌و‬ ‫‌ند لسیپۆ و ئه‬ ‫هونا‬ ‫ڵ‬ ‫ىله ‌گه‬ ‫؟بو‬ ‫ده مکا ‌‪.‬‬ ‫کردوه‬ ‫‌لێکی‬ ‫‌یئژۆنستادرکو هه‬ ‫سیایه‬ ‫ه‬ ‫ه ‌‬ ‫نیدک‌ر یال ‌ن‬ ‫هبه‬ ‫بۆ هد ‌ست ‌‬ ‫ه‬ ‫نی‌ال وناچه ‌ک ‌‬ ‫‪‌.‬پنێت گه‬ ‫‌شێکی هد ‌سه‬ ‫‌) که‬ ‫یرا‌شد چنیاژر�و میا(ب�نه‬ ‫ن به‬ ‫‪.‬‬ ‫ێد‬ ‫دهئرایشت‌بێ ‌م‬ ‫ۆست‌مدایه ‌‪،‬به‬ ‫خوشکه ‌که‬ ‫‌مچرپاه‌یه‌‬ ‫‌یدرکوله‬ ‫ی‌رکێشه‬ ‫نیێڕزبۆهرچا ‌سه‬ ‫‌هێز نیوڕ‬ ‫ه‬ ‫پا یر ‌‬ ‫ه ‌هور‬ ‫پدنا ی ‌‬ ‫ه ‌هو‬ ‫ینسڕ و نیکا ‌‬ ‫ه‬ ‫ی�ا ت�او فما ‌‬ ‫ه‬ ‫‪،‬تاڵ ب ‌‬ ‫ه‬ ‫ه هد � ‌س� ‌‬ ‫ه ل ‌‬ ‫یاڵقو‌ڵ کۆمه ی‌ڵگا ‌‬ ‫هه‬ ‫‌خۆى‬ ‫چىفلسێنکات‪.‬خوشکه ‌که ‌ىله‬ ‫‌م چرپاه‌یه ا‌د‬ ‫‌ر ڤیابز یدزا ئ� له‬ ‫هوند‌خسا ‌‪ .‬ئه ‌گه‬ ‫یکا‌مر هد ‌یانه ێت‌و هر‬ ‫کێشی‌ر ئه‬ ‫ه سه‬ ‫لسائیمپرته ن‌کا ب ‌‬ ‫یرچنا‬ ‫ه‬ ‫و یبۆ ‌‬ ‫ه‬ ‫هت ‌‬ ‫نیبو ‌هد ڵو ‌‬ ‫ه ‌هرو‬ ‫نبافر و گ ‌‬ ‫‌یرگکندا‬ ‫زه ‌ک ‌المله ‌سه‬ ‫و ‌زاریه‬ ‫وێانتره ‌‪.‬هه‬ ‫نی‌کا‬ ‫یواد سیاه ‌ته‬ ‫ه‬ ‫رشیاهۆ بێت و نه ‌که ێت‌و ‌‬ ‫‌نوارپه ی‌ڕنه ن‌کابه ی‌ال‬ ‫ه بکه‬ ‫نیا‌رۆدخه ‌ک ‌‬ ‫‌ڵگا ێکر تبخا و هد ه‌ستێو‬ ‫ونا کۆمه‬ ‫ه‬ ‫‌ک تا یخۆ ل ‌‬ ‫هد‬ ‫‌مچیانکردوه ‌‪.‬‬ ‫ندره ‌خته‬ ‫له‬ ‫نیتر‌کا‬ ‫هێز‌مو هد ه‌ر ‌کییه‬ ‫یکاو‌مرهه‬ ‫کیارتوئه‬ ‫نن‬ ‫ه‬ ‫وڵوته ‌ توناقه نیا‌ال ‌‬ ‫دیاخۆبشکێننه ه‌و ‌‪.‬ئه ‌وهه‬ ‫‌ ا‌ز یگرئۆێنوبکاته ه‌و ‌‪ .‬هد ‌سته هژا‌و ‌ی هه ‌ر‬ ‫هد‬ ‫ه سه ‌ر‬ ‫ل ناخ ڵیۆ و ێزربپ نی‌کا ‌‬ ‫هزر ‌کێتی‬ ‫نی‌ال ویه‬ ‫‌ر ب نشتێۆ ساکریمود گه‬ ‫ه سێبه‬ ‫بن ب ‌‬ ‫هب‬ ‫یشراتداڵ‬ ‫تاڵ و هد ‌س ‌‬ ‫ه‬ ‫ه هد ‌س ‌‬ ‫هل ‌‬ ‫تاڵوهایه ‌ک به ‌شێک ‌‬ ‫ى‬ ‫به‬ ‫نن پێگه ‌ی‬ ‫ا‌تو نید‌کر یارسو ‪،‬نبگێڕ هد‬ ‫هتزاکریمود‬ ‫نی‌ال‬ ‫‌‪ .‬ا ێتد هز تاکریمود گه‬ ‫هه ێ‌رمه ‌که‬ ‫‪.‬ێت‌گر‬ ‫هوچا‌ر هد‬ ‫ستار‌ویه ه‌و سه‬ ‫ه له‬ ‫تیاڵوها ‌‬ ‫تێوڕى‌بک�‬ ‫�کۆزتوانجده ێ� ج� ‌ن�‬ ‫گ��ه‬ ‫هبند‌کر ‪‌.‬ن‬ ‫وڵ‬ ‫ه‬ ‫بنیاخۆ ‌‬ ‫درکو‌لیپه ه‌ر‬ ‫شیا‌مونه ه‌و گه‬ ‫یو‌رهه‬ ‫ه سه‬ ‫ه قب لو ‌‬ ‫یێگار چونا ‌‬ ‫ه‬ ‫‌ڵگا �� ل ‌‬ ‫‌ت و کۆمه‬ ‫نیبواڵ هد ڵ�‌و�ه‬ ‫ه‬ ‫تێک ‌‬ ‫‌‪ .‬خوێڕییه ‌‪.‬‬ ‫‌بێت‪ .‬حیزه‬ ‫ى ده ‌وڵه ‌مه ‌ند ده‬ ‫ی �اڵنستادرکو‬ ‫ه‬ ‫ه�ژۆر ‌‬ ‫ه‬ ‫�ڤیابزدرو کئ�ل ‌‬ ‫‪.‬ێت‌و د�ڤیابز ئ�گه ‌لی‬ ‫‌ستنێ و پێش هد ‌که‬ ‫‌ک ملی ‪،‬یا‌ر یئاگهین هد‬ ‫‌لێکی هو‬ ‫هد ‌سته هژا‌و ‌گه‬ ‫‌‪ .‬ئرایشت‬ ‫ى نیه‬ ‫‌‪ .‬پیاوه‬ ‫‌‪ .‬پیاونیه‬ ‫‌ڵێ ى ژنه‬ ‫ئه‬ ‫ند‌کا ستیئا رشیاهۆ گه ‌لیش‬ ‫رنکاڕگۆیه‬ ‫ه‬ ‫تاکریمد و دزئا ‌ی ل ‌‬ ‫هدائ تنیگر‌ما‬ ‫ه بنه‬ ‫ب درکو ‌‬ ‫‪،‬یا‌ر‬ ‫�ی ی�ا‌رو نستاز گه‬ ‫‪ ،‬ی�ا‌ر جنسیه ‌ت گ��ه‬ ‫گ��ه‬ ‫‪.‬ێ‌دات� بمرێ‬ ‫ى ده‬ ‫ات‪‌ .‬ک� ژانییه‬ ‫ده‬ ‫نی‌کا‬ ‫سیایه‬ ‫ه‬ ‫ه ‌‬ ‫‌ر هێز و یال ‌ن‬ ‫‪‌.‬سنێت ئه ‌گه‬ ‫نی‌کسا په ه‌ر هد‬ ‫وشیه‬ ‫ه‬ ‫بوهناژ‌ی ‌‬ ‫اغه‬ ‫ه سه‬ ‫کێشار گه لن‌ال ‌‬ ‫بن‌ر ‌و ستمی هد ‌وڵه ‌ت ـ نه ‌ته ه‌و‬ ‫کۆمه ‌ڵگا به ه‌ر‬ ‫‌کاتوخۆى‬ ‫‌پێده‬ ‫‌سکله‬ ‫ىته‬ ‫باشتره‬ ‫نن پێک بێن و به هر‌یه ‌کی‬ ‫ه‬ ‫درکو له ابتو ‌م چرپاه‌ی ‌‬ ‫نی‌کا‬ ‫ی‌ر کێشه‬ ‫وپێن هرا چ� ‌س��ه‬ ‫ه‬ ‫ه �� ل ‌‬ ‫�� چو�ان‌ال ن� ‌‬ ‫نی‌کا گ��ه‬ ‫ی‌ر کێشه‬ ‫تجی هرچا ‌سه‬ ‫ه‬ ‫‪‌.‬کا یستم ل ‌‬ ‫هد‬ ‫‌الک که ‌توه ‌‬ ‫‌مو رۆژێ الى ده‬ ‫‌دات‪ .‬هه‬ ‫باده‬ ‫ه ش‬ ‫‌کیبوها ‌‬ ‫‌نویژاستریه‬ ‫‌کگستوردبکه‬ ‫هخستو پێش ‌کی ‌‪ .‬یه‬ ‫هژۆپر‌یه‬ ‫ه‬ ‫درکو ‌لیهه ێ‌رمه ‌ک ‌‬ ‫‪.‬ت�ا ‌ک� گه‬ ‫و نشیپۆاد هد‬ ‫نیا‌ر هد ‌نێته ه‌و‬ ‫‪‌،‬ڵگا سه‬ ‫کۆمه‬ ‫‌گرێ‪.‬کوڕه ‌هه ‌زارویه ‌ک‬ ‫‌مچاوىهه ‌ڵده‬ ‫وده‬ ‫‌ڵ ‌هێز‬ ‫ت�ا ‪‌.‬نکو�ا ه�له ‌گه‬ ‫بۆ نشتێکۆ را ی�د بکه‬ ‫هوا چ�‌ر ‌ی‬ ‫‌ک س��ه‬ ‫‌تی هد ڵ�‌و�ه ‌ت ـ ن��ه ‌ت��ه ه‌و هو‬ ‫�ی هدنا‌ر ت�اڵو ب�ر‌و�ه ‌ر له‌ عه ‌قڵیه‬ ‫ه ب��ه ب م�ا‌ر�ه‬ ‫ه هد ه‌ر ه‌و و ل� ‌‬ ‫ل� ‌‬ ‫ى‬ ‫‌ ‪ .‬کراسه‬ ‫‌قگی ێناوه‬ ‫‌ستیان به‬ ‫‌س ده‬ ‫که‬ ‫ی‌النائێربکه ن‌وه‌‬ ‫نی‌کاگه‬ ‫زئتاکریمودکه‬ ‫دنیابو‬ ‫ێ‌بین و هر ه‌تد ێ‌��رته ه‌و‬ ‫نا‌یرهد‬ ‫ه و قه‬ ‫ش مناژودیه ‌تی کێش ‌‬ ‫ه‬ ‫‌ هشێو‌ی ‌‬ ‫ایدگ‌ریه ‌‪ ،‬به‬ ‫سه ‌نگه ی‌ر به‬ ‫ملوان ‌فرۆشێ‪.‬که ‌ى‬ ‫‌رزانئه‬ ‫خۆى ‌ن‪.‬به ‌هه‬ ‫کچانه‬ ‫نیدکر‬ ‫‌هتزاکریمود‬ ‫ه‬ ‫نن ل ‌‬ ‫ستنواد ‪.‬ێژتو ‌هد‬ ‫اتو‬ ‫‌کی دزئا و تاکریمود رپێشنیا‬ ‫مادرۆزی کۆمه ‌ڵگایه‬ ‫‌همژ وارجیهۆ‬ ‫ه‬ ‫ه ‌هو ب ‪‌ .‬‬ ‫‌هد نێت ‌‬ ‫�ت ردوهک‌س� ‌ که ‌‬ ‫ى ل��ه ‌ده‬ ‫‌ مل ردوهک�‬ ‫له‬ ‫تیاڵ‬ ‫ه‬ ‫هژۆر ‌‬ ‫ه‬ ‫نی‌کاگه ‌ل ‌‬ ‫ۆڵفه‬ ‫ماونبگێڕ‬ ‫تیاڵ یه ‌ک‬ ‫ه‬ ‫‌جا ستمی هد ‌س ‌‬ ‫‪.‬ت‌کا نائێرله‬ ‫ێنو هد‬ ‫نی‌کا‬ ‫یا گ�‌ز شکرئا هوراش� ‌‪ ،‬هه ‌مو به ‌شه‬ ‫و هد‬ ‫ى‌‬ ‫ماوه‬ ‫دێ ‌ىهه‬ ‫خ ژن ‌کشه‬ ‫ه ‌ڕوات‬ ‫ده‬ ‫ن‬ ‫‪.‬‬ ‫بنستادرکوچه‬ ‫‌سپێن‬ ‫و پێکهاته ‌ی‬ ‫دڵیرنکۆ ن��ه ‌ت��ه ه‌و‬ ‫ه‬ ‫‌ن یستمه ه‌و ن��ه ‌ت��ه ه‌و و �� ب ‌‬ ‫ه الیه‬ ‫بۆ ‪،‬راخو ل ‌‬ ‫ه سه ه‌ر ه‌و‬ ‫کۆمه ‌ڵگا ل ‌‬ ‫)‪.‬‬ ‫ى لێ‬ ‫(کۆس ‌ه ‌یه ‌‬ ‫ىیه‬ ‫ن موى کات‪.‬ب‬ ‫له‬ ‫ا�و‌ر چ�‬ ‫ه ه��ه‬ ‫‌لی ��درو ک� ل ‌‬ ‫نشتێکۆیدزا ئ�گه‬ ‫‪،‬ی‌ز‬ ‫‪‌،‬ی هر ‌گ��ه‬ ‫ه نه ‌ته ه‌و‬ ‫‪‌،‬ڵگا زوجیا ‌‬ ‫یتر کۆمه‬ ‫تی‌اڵ ئه اد‌و‬ ‫ه هد ه‌ر ه‌و ‌ی هد ‌سه‬ ‫ن که ‌س ل ‌‬ ‫‪،‬‬ ‫گیرا هد‬ ‫ێ‌کر‬ ‫‌الىگروپکبێتیه ‌کسه ‌ر‬ ‫‌بارێ‪.‬ئه ‌گه ‌ربه‬ ‫ئه‬ ‫ه‌یشتو که‌‬ ‫ستێکئا گه‬ ‫ه‬ ‫‌ی نستادرکو ب ‌‬ ‫رپاچه‬ ‫‌کو هد ‌وڵه ‌مه ی‌ند‬ ‫‌تنکی هو‬ ‫ینزئاو ئه‬ ‫تن‬ ‫‌هزوبێ‬ ‫‌ڵگابێ سر‌پا‬ ‫ه کۆمه‬ ‫مێناته ه‌و ‌‪.‬به ‌وپێی ‌‬ ‫‌ گروپه ‌که ‌‬ ‫‌کس��ه‬ ‫کوش(خ��ه ‌‪)..‬ی��ه‬ ‫ش ‪.‬بنێاد‬ ‫ه‬ ‫‌ک و هه ێ‌رمه ‌ک ‌‬ ‫ه سه ‌ر یه‬ ‫یرکاگه ی‌ر ل ‌‬ ‫ه له‌‬ ‫‌کی پ�اد�ه هو‌ر ن�ا‌ر ‌‬ ‫تا ‌ک� و وهاسه ‌نگییه‬ ‫ه و سه ‌یر هد‬ ‫اغ ‌‬ ‫ه‬ ‫سیا شت‌وسه ک‌ت ‌‬ ‫هرنی‌کا‬ ‫پێو‪.‬ت‌کانه‬ ‫تلیاک کێشیان یان قچاغچێتی کردیان بن هد‬ ‫‌زانێدرموپه ‌تایه ‌‪.‬‬ ‫بنوائه‬ ‫‌په ‌رته ‌وازه ‌ده‬ ‫نی‌کا‬ ‫تکو‌رکه ه‌ر‬ ‫ک�ر ی گ�اد�ه ‌ر و سه‬ ‫‌ت ‌هێز‬ ‫ێر ‌� پێکهاته ‌ی نه ‌ته ه‌و ت��ه ن�ا ‌ن���ه‬ ‫تا ‌خ� هد‬ ‫دیانێو پێش هد‬ ‫‪.‬ت‌کا‬ ‫ب و ‌هێز یر‌کاگه هد ‌ر‬ ‫کۆ ی‌مامه ‌ڵگایه بێ ‌‪،‬‬ ‫ى ئاوده ‌ست بنه‬ ‫تیکو‌ر‬ ‫جێکی‌ر سه‬ ‫نیشستادرکو هیچ هه ‌ل و مه‬ ‫‌ڵگا هو ‌ک نه ‌ته ه‌و ‌ی‬ ‫نی‌کا کۆمه‬ ‫هزوجیا‬ ‫ه‬ ‫‌ک بۆ نیگرزبا و هر ‌نگ ‌‬ ‫الا ک� و که ه‌ر ‌سته‌یه‬ ‫ه‬ ‫نژ هد ‌بێت ‌‬ ‫سه ‌یاره ‌‬ ‫ىپوایکۆردنقش�له ‌‬ ‫�ردن‬ ‫وح��ه‬ ‫‪ .‬نکچوه‌‬ ‫ه ‌هوما‬ ‫نیشاتێکۆ یدزا ئ� نیادرکو بۆ ن ‌‬ ‫‪.‬ێتبکر‬ ‫ه‬ ‫سپێنتاکریمود ‌‬ ‫ێڕ ‌ب� و کۆمه ‌ڵگا‬ ‫‌ک هاد‬ ‫ه یه‬ ‫ندکر ۆمرڤه ن‌کا ل ‌‬ ‫‌ر بۆم‬ ‫‌سوتێنم‪ .‬ئه ‌گه‬ ‫‌کڕن خۆم ئه‬ ‫‌ر بۆم نه‬ ‫ئه ‌گه‬ ‫‌کیاێتشبونبه ‌‬ ‫ێستۆرانته‬ ‫‌کێتی تفیعا و‬ ‫چیتر ستیئا نشاتێکۆ و یه‬ ‫ڵکیمو ‌ڵکو‬ ‫ن ڵکیمو تاڵوه ‌ته ه‌و ‌یسه هد‌ر ن ‌ستیه ‌‪،‬به‬ ‫یوڕ‬ ‫ه‬ ‫ه بور ‌‬ ‫ینگژشوسر‪.‬تبا ‌‬ ‫‌هدچونا‬ ‫ه‬ ‫ه ‌هر ل و ‌‬ ‫ب ‌‬ ‫‌اڵقمبده ‌‪.‬هه ‌رده‬ ‫ناکڕىته‬ ‫‌کان‪.‬‬ ‫‌ێبیکڕم‪.‬هه ‌تانه ‌و نه ‌خۆشیه ‌ده ‌رونیه‬ ‫نی‌کا‬ ‫‌م رپاچه‬ ‫ه سه ‌رجه‬ ‫‌کێتی نه ‌ته ه‌و ‌ی ل ‌‬ ‫‌ستی یه‬ ‫زوجیانه ‌ی هه‬ ‫ه‬ ‫وتپێکها ‌‬ ‫‌شیهه ‌موئه ‌ونه ‌ته ه‌و‬ ‫‪.‬تا ‌ک�ستمی هد ڵ�‌و�ه ‌ت وهابه‬ ‫ن�و چو�اهد ‌ن�‬ ‫سی‌تر ل��ه‬ ‫ى ى‌کتر بکریهێن مه‬ ‫‌زانمهه ‌رئه ‌مه‬ ‫نیتانه‬ ‫‌م�ارده دی� ‌ قێزه ‌ونانه ‌ تێکه‬ ‫‌وێ‪.‬په ‌روینسۆماو ئه‬ ‫و یدئ ڤابز نیدتکور‬ ‫ه‬ ‫ه س تی ‌‬ ‫‌ه نستادرکو فر ‌‬ ‫ن�ه ‌ت��ه ه‌و ‌ی‬ ‫ن�‪.‬‬ ‫هدی‌ر‬ ‫ه س� ی�‌ژ�ه‬ ‫ه ل� ‌‬ ‫ه ک� ‌‬ ‫م�ۆ ک���ه �� ی�ا گ� ‌ڵ� ‌‬ ‫�ی ت�اڵن��ه ‌ت��ه ه‌و ‌ی سه هد‌ر ‌سته‌‬ ‫ه‬ ‫ێلیدمۆ هد �� ‌س ‌‬ ‫ى نه ‌بێ ـ نه ‌ته ه‌و‬ ‫‌یکڕم؟ شوى‬ ‫من نه‬ ‫سر کڕویا ‌ى بۆنه ‌ ئه‬ ‫ى جیوازک� نه‬ ‫�ردى‬ ‫‌هێشتۆته ه‌و ‌‪.‬‬ ‫بۆ ساکریمودنه‬ ‫ه سه ‌ر‬ ‫لارمدتێکیاڵو ‌‬ ‫ه‬ ‫لتاکریمود ‌‬ ‫‌تنیک و‬ ‫و ‌م� ئه‬ ‫ه ه��ه‬ ‫‌ر�‪.‬اد تاڵو ب��ه ‌و پێی ‌‬ ‫ه � س��ه‬ ‫ى کراوى ب� ‌‬ ‫‌م بۆ نه‬ ‫ێپ ناکه ‌م ئه ‌گه ‌ر سه ‌یاره‬ ‫ى کورد ده ‌بنه‬ ‫‌مو تاکه‬ ‫‪‌.‬کڕێ شوى هه‬ ‫ڤنا تی‌اڵ‬ ‫ژر ۆ‌مڕهه‬ ‫ه ئه‬ ‫یرنکاڕگۆ ‌ونه ک ‌ی ‌‬ ‫‌ی تاکریمود که‌ له‬ ‫‌کی بنچینه‬ ‫ی‌ما سیایه‬ ‫ن بنه‬ ‫‪،‬‬ ‫ه هد‬ ‫یرسنو ئه �� ی‌ژ ��‌ تاڵو ‌‬ ‫ه‬ ‫ه ل ‌‬ ‫نی‌کا تر ک ‌‬ ‫ى نه ‌ته ه‌و‬ ‫گرا‌‪.‬نه ‌هه ‌رزانه‬ ‫ناێپکه ‌مسه ‌یاره ن‌ىیه‬ ‫‌ کۆمه ‌ڵگه ‌یه‬ ‫ى کۆمه ‌ڵگه ‌ به‬ ‫زانم‌؟ یه‬ ‫‪.‬ت‌کا‬ ‫هد‌ی‬ ‫ن‌کێتیه ‌ته ه‌و‬ ‫یچنادرکویه‬ ‫تۆگرته ه‌و‬ ‫پێکها و ‌نگته ‌ی‬ ‫ه هر‬ ‫ۆ نی‌کامه ب ‌ڵگا ‌‬ ‫ا ‌موفه‬ ‫ه نه ‌ته ه‌و ‌ی هه‬ ‫چو‌نا هد ‌بنه ه‌و و هد ‌بێ ل ‌‬ ‫می‌حکو له‬ ‫ى ئکارى مه‬ ‫‌ر مۆنیکا ده‬ ‫‌وێ‪ .‬زانم هه‬ ‫هه ‌ر ئه ‌مه‬ ‫‌ جۆره‬ ‫‌ جۆرێ له‬ ‫‌ڵ ئه ‌مه ‌یه‬ ‫‌وێ‪ .‬گه ‌نده‬ ‫غێکی‬ ‫ه‬ ‫درکو ‌ینه ل ‌بێ ‌‬ ‫ن ‌کێتیه ‌ته ه‌و‬ ‫کود یرمۆ ‪،‬تکا ئه ‌گه ناقۆ ‌ریه‬ ‫‌هد نتی‬ ‫ه ‌هر‬ ‫‌هزوجیا ‌هو گ ‌‬ ‫ینستبماورد‬ ‫ه‬ ‫ا‌سدێبتونه ه‌و ‌‪.‬ئه ه‌و ‌شب ‌‬ ‫ى بێت و تۆزێ سه هد‌ر‬ ‫‌ و نیمانه ‌‬ ‫یستق و میست �م‪ .‬زا ن� هه ‌مانه‬ ‫ى و ئ��ه ‌وه‬ ‫کۆمه ‌اڵیه‬ ‫یراشد‬ ‫ه‬ ‫ێتبیدناکور ‌‬ ‫‌ ه ن ز گو ا ر‬ ‫ه به‌ ‌هو‬ ‫تا‌د ک ‌‬ ‫وڵ هد‬ ‫ه ه��ه‬ ‫‌م یستم ‌‬ ‫‪‌.‬نێت ئ��ه‬ ‫دنیابو هد‬ ‫شزفاوستی‌رمه ‌‪‌ .‬‬ ‫‌شێت نه ‌ته هو‌په‬ ‫‌ زانم‪.‬کچ و‬ ‫‌رجمان هه ‌یه ‌و نییه‬ ‫زانم‪ .‬گه‬ ‫‌کرێ‪.‬یانبه‬ ‫‌برانده‬ ‫ىبێتبه‬ ‫‌چرپاه‌یه ‌ک‬ ‫تکابۆهه‬ ‫ه‬ ‫سیاسه ‌تیهه ێ‌رمه ‌ک ‌‬ ‫ه‬ ‫‪.‬ۆلیخ‌ن�ه‌ ل ‌‬ ‫هواخ�‬ ‫�� ت�ا ک� اب� گ�ه ‌ڵ�‬ ‫م�ۆ یا‌وک���ه‬ ‫) ت��ه‬ ‫کرتو‪،‬‬ ‫نئێ(سرفا‌ی‬ ‫هدستمی ‌وڵه ـ‌ت نه ‌ته ه‌و‬ ‫ى براکه ‌م هه ‌یه‬ ‫کڕ وه ‌ک یه‬ ‫‌درێ‪.‬‬ ‫هڵه ‌مده‬ ‫ى له ‌ق ‌‬ ‫نی‌کا‬ ‫‌ر هێرشه‬ ‫ه س��ه‬ ‫‌ک نێفربئا و ب� ‌‬ ‫ۆستایه‬ ‫و نبو و مسناه‌‬ ‫ه‬ ‫‌نی یخۆ ‌‬ ‫‌ل هوخا‬ ‫یتسمه ا‌د گه‬ ‫شمیورد‬ ‫ه‬ ‫ب قاعێ( یرسوا) ب ‌‬ ‫ه ‌هر‬ ‫کیرتو(ا) و ع ‌‬ ‫خۆ ه��ه ‌ر ناکه ‌وێته‬ ‫‌ بخنکێ ل��ه ‌ ناو‬ ‫�ى ‌ر ا کۆ ئ�مه ‌ڵگه‬ ‫ڵ؟ بم وارى � پاس ئ��ه ‌گ��ه‬ ‫اڵ بێ و یخۆ‬ ‫ر و ‌هد ‌هر‬ ‫ه‬ ‫ن کگیراد ‌‬ ‫ی‌د انێو ‌هێز‬ ‫هوا‌ستر ‌‪ .‬په ه‌یو �ی زک�‬ ‫ه خۆیه ه‌و به‬ ‫نی‌کا ب ‌‬ ‫و مافه‬ ‫ن‌کا م�وز یه ‌ک‬ ‫‌ک ‪،‬تاڵوی��ه‬ ‫‪‌،‬کاڵا یئ��ه‬ ‫ى بڕا و تمانه ‌ ی��ه‬ ‫ى شار‬ ‫‌رناچم‪ .‬هه‬ ‫نابم‪ .‬هه ‌رده‬ ‫ى ده‬ ‫ى و گه ‌نده‬ ‫تکو‌ر‬ ‫یژ‌ڵکو و سه‬ ‫ێکی‌ر کۆمه‬ ‫ه ه��ه ‌ر ئه ‌گه‬ ‫نی‌کا �� ل ‌‬ ‫هزوجیا‬ ‫ه‬ ‫تپێکه ‪‌،‬ڵگا ‌‬ ‫کۆ و ت ‪،‬ن‌کامه‬ ‫‌ی زوجیا ێرژ تاکه‬ ‫ه و نه ‌ته ه‌و‬ ‫‌مو تپێکها ‌‬ ‫ى‪ ،‬تاکیش ون نه ‌ته ه‌و ‌‪ ،‬هه‬ ‫ى ئیجازه ‌م ده‬ ‫سه ‌یاره ‌یان هه ‌یه ‌‪ .‬به‬ ‫ى باشتره ‌ له‬ ‫‌بێ و نه‬ ‫‌کردوه ‌‪ .‬نه‬ ‫‪.‬تێزربپا‬ ‫‪.‬ێت‌خر‬ ‫هدێکر‬ ‫ه‬ ‫ینژو‌ڵگا ‌‬ ‫کۆو‌ڵگامه‬ ‫کۆونامه‬ ‫درکو‬ ‫ه‬ ‫‌و هشێو‌ی ‌‬ ‫تیاڵ نیاخۆ رئینکا ‪.‬دکر به‬ ‫ه‬ ‫ى هد ‌س ‌‬ ‫وێ‪ .‬بیانى ‌خوڕمبه‬ ‫ى‬ ‫ده لێ‬ ‫به‬ ‫دور‬ ‫ده ‌مو ‌بنه کۆ ‌مه ‌ڵگه ‌یه‬ ‫و ‌بێتهه ‌رهه‬ ‫‌کاریش ده‬ ‫‪،‬دوناتیاڵ‬ ‫ه‬ ‫هژۆنستزاکمودی‌ر ‌‬ ‫ه ئه ‌گه‬ ‫کتا ی‌ند ل ‌‬ ‫و ێت‌گربه هژ‌ر ه‌و‬ ‫زگکیڕشێوسنادتر خزمه ‌تیگه ‌لله ب ‌نه هد ‌ما‬ ‫ه‬ ‫بور ‌‬ ‫هاتبێ قه ‌یناکه ‌ م��ه ‌رج نیه‬ ‫‌وێتگه ‌الن‬ ‫نا پێش ‌تکه‬ ‫و ‌تقه‬ ‫شرستان ‌یه‬ ‫‌ سفر بێت‪ .‬چۆن له‬ ‫ین‬ ‫ودئایهێز‬ ‫تر‌هێز‬ ‫ینبه‬ ‫و‬ ‫هدرکو ترچا‌ک‬ ‫ی‌ند گه ‪‌.‬ل‬ ‫پێش به هژ‌ر ه‌و‬ ‫ه‬ ‫‌ک تخنا ‌‬ ‫هه‌یه‬ ‫نیا مکۆ ‌ڵ‬ ‫‌ڵ ئه ‌و‬ ‫و�ا رۆزیه ج���ه �و ل ‌ب���ه ‌گ��ه‬ ‫ه‬ ‫یو ب��ه ه‌و �� ک ‌‬ ‫‌بێتسه ‌یاره ‌منه ‌بێت؟‬ ‫ده‬ ‫‌ن و نوکته ‌‬ ‫‌یرى ده ‌ک��ه‬ ‫ى سوک سه‬ ‫به‬ ‫هومێژ ه‌و ‌‪.‬‬ ‫ه‬ ‫ین ‌که ن‌و ‌‬ ‫هد‬ ‫ژۆر ڤناتی‌اڵهه‬ ‫ه‬ ‫لساکریمود ‌‬ ‫ه بنه ‌ما‬ ‫الیه ن‌کا ب ‌‬ ‫ه ئه ق‬ ‫اند‌بر هپر ‌نسیپ ‌‬ ‫ه به هێو‌ڕ‬ ‫ه به‌ ل ‌‬ ‫ه ‌خ‬ ‫نر‌ز ڵسا ‌‬ ‫یاێژرده��ه‬ ‫ه ب ‌‬ ‫کگیرادنه ‌ی ک ‌‬ ‫ى‬ ‫‌کرێ و داگیرکه‬ ‫ى له ‌سه ‌ر ده‬ ‫‌لێکی دزا ئ� و تاکریمود‬ ‫‌ک گه‬ ‫یبوئا ‪‌.‬ر ته ‌نانه ‌ت هو‬ ‫ێننه و ‌ربه ر‌کابه‬ ‫ێفرئا و‬ ‫‪.‬ێت‌گربه ر ‌مههه‬ ‫ا‌مێکد مسناه‌ هد‬ ‫هیچ سه هد‌ر‬ ‫ه‬ ‫‪.‬بو‌پا ل ‌‬ ‫ات ‌ک� و کۆنه ‌ سه یا‌ر سه‬ ‫مۆدێل‬ ‫ى دهت�‬ ‫�ااڵن‬ ‫ئ��ه‬ ‫نیال‬ ‫ه‬ ‫ه گ ‌‬ ‫) ڵۆ تریاز ل ‌‬ ‫اد‬ ‫ه سه ه‌د ‌ی ( ‪12‬‬ ‫هل ‌‬ ‫چونا ‌‬ ‫ه به‌‬ ‫ت‌خا و ێگر ‌‬ ‫‌ پێش هد‬ ‫ڤتا‌ر نی وهابه‬ ‫بار و‌ک� کۆپه‬ ‫ا ‌ه� پشێل ن��ه‬ ‫�ی ادرنک هو‌ب�‬ ‫وه��ه‬ ‫ى به ‌سه‬ ‫‌رى ناکه‬ ‫هبه‬ ‫ل ‌‬ ‫‌تا و یتر اوئ بێنه ‌ و‬ ‫‌ درم و په‬ ‫ى ده ‌بێته‬ ‫‌ر چوه ‌‪ .‬هه ‌رده ‌بێ په‬ ‫نیڕگۆ‬ ‫ه‬ ‫��ن ل� ‌‬ ‫ک� ‪،‬سراوفتع� �ن�ه ی� ‌ب� ه‌ر ‌ب هد‬ ‫‪.‬دناست‬ ‫ن‬ ‫‌هد‪-‬‬ ‫ه ‌هدر‬ ‫چنیستبورد بوست‌‬ ‫خێکیۆد‬ ‫ه‬ ‫‪.‬بوا‌کر ل ‌‬ ‫‌ت و رپا نه‬ ‫ن‌شیا له‬ ‫اڵوته ‌که‬ ‫‌سک و کابۆى ته‬ ‫ى ته‬ ‫‌ستبشۆ‪.‬‬ ‫‌سک و سترێج ده‬ ‫‪.‬ستداڕ‬ ‫‌هوناتیاڵ‬ ‫ه‬ ‫هژۆر ‌‬ ‫او ‌ر چ�‬ ‫ه ه��ه‬ ‫� درول �ی ک ‌ل� ‌‬ ‫‌ما گ��ه‬ ‫ه س��ه ‌رئ��ه ‌م بنه‬ ‫‌کی رود ل� ‌‬ ‫‌نی ومێژیه‬ ‫هوخا‬ ‫ه‬ ‫‌ نادرو ک ‌‬ ‫به ‌م چه ‌شنه‬

‫‌ئکارى‬

‫ئه ‌گه‬ ‫‌بخنکێ‬ ‫کۆمه ‌ڵگه‬ ‫ىو‬ ‫له‬ ‫ى‬ ‫ىده‬ ‫گه ‌نده‬ ‫بڕوتمانه ‌نه ‌بێ‬ ‫ىباشتره ‌له ‌‬ ‫ونه‬ ‫ى‬


‫پرسی چه‌تر‬ ‫پرسی چه‌تر‪ ،‬پانتاییه‌ک ‌ه (چه‌تر)‬ ‫بۆ گوزارشتکردنی رای ئێوه‌ی‬ ‫هاواڵتی ره‌خساندوو‌ه تا ئازادانه‌‬ ‫لێره‌و‌ه هه‌ر هه‌فت ‌ه و ل ‌ه سه‌ر‬ ‫پرسێکی گه‌رم بۆچوونی خۆتان‬ ‫بخه‌نه‌ڕوو‪.‬‬

‫››‬

‫‪...‬‬

‫پرسى ئه‌مجاره‌ى (چه‌تر)‬ ‫هه‌بوونى یه‌کپۆشى له���‬ ‫زانکۆکاندا تاچه‌ند گونجاو‌ه‬ ‫و له‌ روى زانستیشه‌و‌ه‬ ‫چه‌ند کاریگه‌رى له‌سه‌ر‬ ‫پێشکه‌وتن ده‌بێت‪.‬‬

‫ره‌وا محه‌مه‌د‪ ،‬خوێندکارى‬ ‫ک���ۆم���ه‌ڵ���ن���اس���ى ق��ۆن��اغ��ى‬ ‫دووه‌م‪ :‬ب �ه‌ڕاده‌ی �ه‌ک��ى که‌م‬ ‫یه‌کپۆشیم پێباشه‌‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ده‌بێته‌ هۆى ئه‌وه‌ى جیاوازى‬ ‫که‌م بێته‌وه‌ له‌ نێوان چینى‬ ‫ه�ه‌ژار و ده‌وڵه‌مه‌ند له‌ناو خوێندکاراندا که‌‬ ‫ل�ه‌م حاڵه‌تانه‌دا چینى فه‌قیر ده‌رن��اک�ه‌وێ��ت‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم له‌هه‌مان کاتیشدا خ��ۆش نیه‌ هه‌موو‬ ‫رۆژێ��ک ته‌نها به‌ جل و به‌رگێکه‌وه‌ بچیت‬ ‫بۆ زانکۆ‪.‬‬ ‫ره‌فیق عه‌بدواڵ‪ ،‬خوێندکارى‬ ‫زانکۆ‪ :‬پێموایه‌ گونجاو نیه‌‬ ‫سیستمى یه‌کپۆشى بسه‌پێت‬ ‫به‌سه‌ر خوێندکاراندا و راپرسى‬ ‫بکرێت و بزانرێت چه‌ند که‌س‬ ‫گونجاوه‌ به‌الیه‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌و‬ ‫یه‌کپۆشیه‌ش هه‌بێت ته‌نها پابه‌ند نه‌بێت به‌‬ ‫ته‌نها ی �ه‌ک ج��ۆر ج��ل��وب�ه‌گ�ه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵکو دوو‬ ‫جۆر بێت باشتره‌‪ ،‬پێشموایه‌‪ ،‬نه‌بونى یه‌کپۆشى‬ ‫ئاستى زانستى زانکۆى داب�ه‌زان��دوه‌‪ ،‬چونکه‌‬ ‫خوێندکاران زیاتر به‌ جلوبه‌رگه‌وه‌ سه‌رقاڵ‬ ‫ده‌بن تاوه‌کو به‌زانسته‌وه‌ سه‌رقاڵبن‪.‬‬ ‫کارزان جه‌الل‪ ،‬خوێندکارى‬ ‫به‌شى راگه‌یاندن‪ :‬هه‌بوونى‬ ‫یه‌کپۆشى زۆر گرنگه‌ بۆ‬ ‫زانکۆ‪ ،‬چونکه‌ ئه‌و قسه‌یه‌ى‬ ‫ک�ه‌ ده‌ڵ��ێ��ن زان��ک��ۆ ن��اوه‌ن��دى‬ ‫ن��م��ای��ش��ک��ردن��ى ج��ل��وب�ه‌رگ�ه‌‬ ‫نه‌مێنێت و پابه‌ندبن به‌و جل و به‌رگه‌وه‌ که‌‬ ‫داده‌نرێت نه‌ک هه‌ر رۆژه‌ و مۆدێلێک بێت‪،‬‬

‫چونکه‌ خوێندکار پابه‌ند نابێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر‬ ‫گ���ۆڕدرا ئ��ه‌وه‌ خوێندکار ل�ه‌گ�ه‌ڵ که‌سانى‬ ‫ده‌ره‌وه‌ى زانکۆ جیا ده‌کرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫هێڤار هێمن‪ ،‬خوێندکارى‬ ‫زانکۆ‪ ،‬به‌ڕاى من هه‌بوونى‬ ‫یه‌کپۆشى باش نیه‌‪ ،‬چونکه‌‬ ‫له‌ ئێستادا که‌ خوێندکار‬ ‫بۆ خ��ۆى ئ���ازاده‌ و ناکرێت‬ ‫کاتێک ح �ه‌زى له‌ شتێک‬ ‫نه‌بێت به‌ زۆر به‌سه‌ریدا بیسه‌پێنیت‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ه �ه‌م��وو که‌سێک ئ����ازاده‌ ل �ه‌ پۆشینى ئه‌و‬ ‫ب �ه‌رگ �ه‌ى ب �ه‌الی �ه‌وه‌ ج��وان �ه‌‪ .‬ه �ه‌روه‌ه��ا ئه‌گه‌ر‬ ‫خوێندکار خۆى هه‌وڵبدات له‌ڕوى زانستیه‌وه‌‬ ‫ئ����ه‌وه‌ ج���ل و ب����ه‌رگ ه��ۆک��ارێ��ک ن��ی �ه‌ بۆ‬ ‫دواکه‌وتنى‪.‬‬ ‫س�ه‌رت��ی��پ ع �ه‌زی��ز‪ ،‬ت��وێ��ژه‌ر‬ ‫له‌ زانسته‌ مرۆڤایه‌تیه‌کان‪:‬‬ ‫س�����ودى ی �ه‌ک��پ��ۆش��ى زۆره‌‬ ‫ب �ه‌ت��ای��ب �ه‌ت��ى ل��ه‌ زان���ک���ۆدا‪،‬‬ ‫چونکه‌ چاولێگه‌رى که‌م‬ ‫ده‌ک���ات���ه‌وه‌ و ده‌ب��ێ��ت �ه‌ ه��ۆى‬ ‫ئه‌وه‌ى خوێندکار دوربکه‌ونه‌وه‌ له‌ مۆدێلکارى‪،‬‬ ‫به‌ڵکو هه‌وڵى باشترکردنى ئاستى زانستیان‬ ‫بده‌ن‪ ،‬ئه‌گه‌ر یه‌کپۆشى نه‌بێت کاتێک دێیته‌‬ ‫زان��ک��ۆ ه�ه‌س��ت ن��اک�ه‌ى ن��اوه‌ن��دێ��ک��ى گ��ه‌وره‌ى‬ ‫خوێندنه‌‪ ،‬به‌ڵکو شوێنى عه‌رزکردنى جل و‬ ‫به‌رگ و چه‌ند شتێکى تره‌‪.‬‬ ‫فوئاد عه‌لى‪ ،‬مامۆستایى‬ ‫زان��������ک��������ۆ‪ :‬س���ی���س���ت���م���ى‬ ‫یه‌کپۆشى بۆ جیاکردنه‌وه‌ى‬ ‫خوێندکارانى زانکۆیه‌ له‌‬

‫شیلک‌ له‌ نه‌خۆشى شه‌کر ‌ه‬ ‫د ه‌تپارێزێت‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫کارزان تاریق‬ ‫له‌میانه‌ى لێکۆلینه‌وه‌یه‌کى تازه‌ى زانستیدا‬ ‫ده‌رکه‌وتووه‌‪ ،‬که‌ رۆژانه‌ خواردنى میوه‌ى‬ ‫شیلک‌ سوودێکى ته‌ندروستى گرنگ به‌‬ ‫مرۆڤ ده‌به‌خشێت‪.‬‬ ‫توێژه‌رانى ئه‌مریکى له‌ تاقیگه‌ى‬ ‫بایلۆژى یاره‌ له‌ په‌یمانگاى سالک‬ ‫ده‌ڵێن «ماده‌ى (فییسیتین) که‌ به‌‬ ‫رێژه‌یه‌کى زیاتر له‌ هه‌موو میوه‌کانى‬ ‫تر له‌ناو شیلکدا هه‌یه‌‪ ،‬به‌هۆى‬ ‫تایبه‌تمه‌ندى دژه‌ئۆکسیده‌کانى‪،‬‬ ‫سوودێکى گرنگ به‌ ته‌ندروستى‬ ‫مرۆڤ ده‌گه‌یه‌نێت و مه‌ترسى‬ ‫تووشبوونیش به‌ نه‌خۆشى‬ ‫شه‌کره‌ که‌م ده‌کاته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها توێژه‌ران ده‌ڵێن‬ ‫«ماده‌ى فییسیتین که‌‬ ‫یه‌کێکه‌ له‌ ماده‌کانى‬ ‫«فالفۆیدیه‌» و به‌‬

‫شێوه‌یه‌کى سروشتى و فراوان له‌ناو میوه‌ى فراوله‌دا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ده‌کرێت یارمه‌تى پاشماوه‌ى خانه‌کانى ده‌مار بدات و زیاتر ل ‌ه‬ ‫حه‌بى پزیشکى ده‌توانێت چاره‌سه‌رى هه‌ندێ نه‌خۆشى بکات‪.‬‬ ‫دکتۆر ده‌یڤید سکوپرت مامۆستا و سه‌رۆکى کارگه‌ى‬ ‫بایلۆژى ده‌ماره‌کان ده‌ڵێت «فراوله‌ میوه‌یه‌کى‬ ‫چاالکه‌ له‌ که‌مکردنه‌وه‌ى مه‌ترسى‬ ‫تووشبوون به‌ نه‌خۆشى‬ ‫شه‌کره‌»‪.‬‬

‫ونبوون‬ ‫* جزدانێکی ره‌ش‪ ،‬ئه‌م شتانه‌ی تێدایه‌ که‌ هه‌مووی به‌ ناوی (یوسف حمه ‌سه‌عید‬ ‫عارف)ه‌وه‌یه‌ ونبووه‌‪.‬‬ ‫مۆڵه‌تێکی شۆفێری‪.‬‬‫باجێکی زانکۆی سلێمانی‪/‬کۆلێژی زانسته‌ مرۆڤایه‌تییه‌کان‪ /‬به‌شی کۆمه‌ڵناسی‬‫پێناسێکی باری شارستانی‬‫پسوڵه‌یه‌کی وه‌رگرتنه‌وه‌ی پاسپۆرت‬‫بڕی(‪ 30‬تا ‪ )40‬هه‌زار دینار‬‫* جزدانێکی تر‪ ،‬قاوه‌یی ئه‌م شتانه‌ی تێدایه‌ ونبوه‌‬ ‫باجێکی زانکۆی سلێمانی‪/‬کۆلێژی زانسته‌ مرۆڤایه‌تییه‌کان‪ /‬به‌شی راگه‌یاندن‪ ،‬به‌‬‫ناوی(سه‌نگه‌ر ساالر عه‌بدواڵ‌)‪.‬‬ ‫پسوڵه‌یه‌کی وه‌رگرتنه‌وه‌ی پاسپۆرت به‌ هه‌مان ناوه‌وه‌‬‫بڕی (‪ )50‬دۆالر و نزیکه‌ی (‪ )450‬هه‌زار دینار‪.‬‬‫* ئه‌م شتانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ناوی رزگار محه‌مه‌د مه‌حمود ونبوه‌‬ ‫باجێکی زانکۆی سلێمانی‪/‬کۆلێژی زانسته‌ مرۆڤایه‌تییه‌کان‪ /‬به‌شی کۆمه‌ڵناسی‬‫پێناسێکی باری شارستانی‬‫(جنسیه‌) ره‌گه‌زنامه‌یه‌کی عێراقی‬‫هه‌که‌سێک دۆزیه‌وه‌ په‌یوه‌ندی بکات به‌ رۆژنامه‌ی (چه‌تر)ه‌ وه‌‬

‫چین و توێژه‌کانى کۆمه‌ڵگه‌‪ ،‬که‌ قۆناغه‌کانى‬ ‫ته‌مه‌نیان ده‌گۆڕێت و دێنه‌ قۆناغێکى ترى‬ ‫خوێندن‪ .‬پێموایه‌ نابێت بسه‌پێنرێت‪ ،‬چونکه‌‬ ‫هه‌رشتێک سه‌پێنرا وه‌اڵم��دان �ه‌وه‌ی �ه‌ک �ه‌ن��ى‬ ‫خراپى ده‌بێت‪ .‬به‌اڵم پێویستیشه‌ هۆکارێک‬ ‫هه‌بێت بۆ جیاکردنه‌وه‌ى خوێندکارانى زانکۆ‬ ‫له‌ ده‌ره‌وه‌ ئه‌ویش به‌ راپرسى کردن له‌ هه‌موو‬ ‫شوێنه‌کانى زانکۆدا‪.‬‬ ‫ئومێد ناجیح‪ ،‬خوێندکارى‬ ‫به‌شى مێژوو‪ :‬ب �ه‌ڕاى من‬ ‫ه �ه‌ب��وون��ى ی �ه‌ک��پ��ۆش��ى بۆ‬ ‫زانکۆ زۆر باشه‌ و له‌ چه‌ند‬ ‫روێکه‌وه‌ کاریگه‌رى هه‌یه‌‬ ‫وه‌ک ئه‌وه‌ى ئاستى ئابورى‬ ‫خوێندکار ده‌رن��اک �ه‌وێ و ه �ه‌روه‌ه��ا ل �ه‌ڕوى‬ ‫ده‌رونیه‌وه‌ خوێندکار هه‌ست به‌ که‌موکورتى‬ ‫ناکات و زیاتر به‌سه‌ر خۆیدا زاڵ ده‌بێت و‬ ‫ل�ه‌ڕوى ده‌وامیشه‌وه‌ پێش ده‌که‌وێت و زیاتر‬ ‫کاته‌کانى به‌ خوێندنه‌وه‌ س�ه‌رق��اڵ ده‌ک��ات‬ ‫نه‌وه‌ک جل و به‌رگ‪.‬‬ ‫هه‌نار عه‌لى‪ ،‬خوێندکارى‬ ‫زان����ک����ۆ‪ :‬ده‌ڵ���ێ���م ه �ه‌ب��ون��ى‬ ‫ی�ه‌ک��پ��ۆش��ى زۆر کارێکى‬ ‫ب��اش �ه‌‪ ،‬چونکه‌ خوێندکار‬ ‫زۆرب��������ه‌ى ک�����ات ل�����ه‌ڕوى‬ ‫مادیه‌وه‌ زۆر الوازه‌ ناتوانێت‬ ‫ئه‌و بۆشاییه‌ پڕ بکاته‌وه‌ له‌ شوێنێکى وه‌کو‬ ‫زان��ک��ۆى سلێمانیشدا ک��ێ��ش�ه‌ی�ه‌‪ ،‬چونکه‌‬ ‫زۆرب �ه‌ى خوێندکاران به‌مۆد دێنه‌ زانکۆوه‌‬ ‫ئ �ه‌وه‌ن��دى باسى ج��ل��وب�ه‌رگ ده‌ک��رێ��ت باسى‬ ‫ده‌رس و خوێندن ناکرێت‪.‬‬

‫هه‌مه‌ڕ ‌ه‌نگ‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪72‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/6/21 - 2011/9/12‬‬

‫‪19‬‬

‫ک��وێ��س��ت��ان‪ ،‬خ��وێ��ن��دک��ار ل ‌ه‬ ‫زان��ک��ۆ‪ :‬پێموایه‌ یه‌کپۆشى‬ ‫ن �ه‌ب��ێ��ت‪ ،‬چ��ون��ک�ه‌ خوێنکار‬ ‫واب���اش���ه‌ ئ���ازادب���ێ���ت و ه �ه‌ر‬ ‫جلوبه‌رگێکى ب���ه‌الوه‌ ج��وان‬ ‫ب��ێ��ت ئ��ه‌و ج��ل��وب�ه‌رگ�ه‌ ل�ه‌ب�ه‌ر‬ ‫بکات و له‌ ئێستاشدا هه‌موو که‌س به‌شى ئه‌وه‌‬ ‫تواناى م��ادى هه‌یه‌ که‌ وه‌ک��و پێویست جل و‬ ‫به‌رگى خۆى دابین بکات‪.‬‬ ‫ک��اردۆ که‌ریم‪ ،‬خوێندکار‪:‬‬ ‫گ����رن����گ ن���ی���ه‌ ب����ه‌الم����ه‌وه‌‬ ‫ئ���ه‌و ب���ڕی���اره‌ ده‌رچ���ێ���ت ی��ان‬ ‫ده‌رن��ه‌چ��ێ��ت‪ ،‬چ��ون��ک�ه‌ ئێمه‌‬ ‫بۆ خوێندن هاتوینه‌ته‌ ئێره‌‬ ‫و ه�ه‌ر بڕیارێک ده‌ربچێت‬ ‫له‌ ب �ه‌رژه‌وه‌ن��دى ئێمه‌یه‌ دی��اره‌ تا ئێستاش ئه‌و‬ ‫ب��ڕی��اره‌ ده‌رن��ه‌چ��وه‌ ه��ۆک��ارێ��ک ه �ه‌ب��وه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم‬ ‫پێموایه‌ زۆربه‌ى خوێندکاران له‌گه‌ڵ هه‌بوونى‬ ‫یه‌کپۆشیدان‪ ،‬چونکه‌ سوده‌کانى زی��ات��رن له‌‬ ‫زیانه‌کانى‪.‬‬ ‫ئا‪/‬کارزان تاریق‬

‫ئاماژه‌کان ئه‌گه‌ری رۆڵی ئێران ل ‌ه هێرشکردن ‌ه‬ ‫سه‌ر جیمه‌یل به‌هێز ده‌که‌ن‬

‫ئاماده‌کار‬

‫هێمن عه‌لی‬ ‫کۆمپانیای هۆڵه‌ندی ده‌رکردنی مۆڵه‌تى‬ ‫په‌یوه‌ندی ئینته‌رنێتی دیگینتۆر‬ ‫( ‪)Digintor‬‬

‫رۆژی سێ‌شه‌م ‌ه‬ ‫رایگه‌یاند که‌ نزیکه‌ی پێنج‬ ‫هه‌فته‌ له‌مه‌وبه‌ر‪ ،‬که‌وتوه‌ته‌ به‌ر هه‌ک و‬ ‫ژماره‌یه‌ک له‌ مۆڵه‌ته‌کانى ئه‌م کۆمپانیایه‌‬ ‫خراپ به‌کار هێنراوه‌‪.‬‬ ‫پسپۆڕێکی هۆڵندی له‌ کاروباری ئاسایشی‬ ‫ئینته‌رنێت و تۆڕدا‪ ،‬له‌ وتووێژ له‌گه‌ڵ‬ ‫رادیۆ فه‌ردادا رونکردنه‌وه‌یه‌ک سه‌باره‌ت به‌‬ ‫ره‌هه‌نده‌کانی ئه‌م هێرشه‌ و شێوه‌ی کردنه‌که‌ی‬ ‫ده‌خاته‌ روو و ده‌ڵێت که‌ ئاماژه‌گه‌لێک‪،‬‬

‫ئه‌گه‌ری ئه‌م هێرشه‌ گرێ ده‌ده‌نه‌وه‌ به‌ ئێران‪.‬‬ ‫(ریو زێنگر) له‌ وه‌اڵمی ئه‌م پرسیاره‌ که‌‬ ‫بۆ په‌نجه‌ی تۆمه‌‌تی ئه‌م هێرشه‌ به‌ره‌و‬ ‫ئێرانه‌‪ ،‬ده‌ڵێت‪« :‬سه‌ره‌تا ده‌بێ بڵێم که‌ ئێران‬ ‫پێشتر هێرشێکی به‌مجۆره‌ی کردبوو و‬ ‫پێشینه‌ی ئه‌مه‌ی هه‌یه‌‪ .‬دووه‌م ئه‌وه‌ی که‌‬ ‫مۆڵه‌ت هه‌ککراوه‌‪ ،‬سه‌ره‌تا بۆ ماوه‌ی (‪)40‬‬ ‫خوله‌ک له‌ تۆڕدا به‌کار هێنراوه‌ و دواتر‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی که‌ جێشوێنی‬ ‫خۆ ی‬

‫ون بکات‬ ‫یان به‌ جۆرێک زه‌ق‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬هه‌ککه‌ره‌که‌ په‌یوه‌ندی خۆی‬ ‫له‌گه‌ڵ تۆڕه‌که‌ ده‌ربڕێ و دوباره‌ په‌یوه‌ندی‬ ‫ده‌کاته‌وه‌‪ .‬سێیه‌م ئه‌وه‌ی که‌ راپۆرتێک‬ ‫زۆر ل ‌ه په‌یوه‌ندی ئایینه‌کان له‌ ئێرانه‌وه‌‬ ‫گه‌یشتون و ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌یه‌ که‌ یه‌ک‬

‫که‌س کۆمپانیایه‌ک په‌یوه‌ندی ئینته‌رنێتی‬ ‫ئێرانی هه‌ک کردوه‌ و له‌وێوه‌ گرێ دراوه‌‬ ‫که‌ ئه‌گه‌رێکی الوازه‌ یاخود ئه‌وه‌ی که‌ له‌‬ ‫ئێرانه‌وه‌ ئه‌م په‌یوه‌ندیه‌ کرابێت که‌ ئه‌وه‌ ئه‌م‬ ‫ئه‌گه‌ر به‌هێزتره‌«‪.‬‬ ‫ئه‌م پسپۆڕه‌ ده‌ڵێت‪« :‬بۆ په‌یوه‌ندی به‌ تۆڕه‌وه‌‬ ‫بۆ ئه‌م جۆره‌ هه‌که‌ و ده‌رفه‌تی بڕان و خه‌باتی‬ ‫دوباره‌‪ ،‬پێویستی به‌ جۆرێک په‌یوه‌ندی له‌‬ ‫ئاستی به‌رز و هه‌روه‌ها چه‌شنه‌یه‌ک له‌‬ ‫تۆڕی ده‌وڵه‌تی ـ ناوه‌ندی ئینته‌رنێتی هه‌یه‌‬ ‫که‌ ئێران خاوه‌نی ئه‌مه‌یه‌‪ .‬وێڕای ئه‌وه‌ی که‌‬ ‫که‌سێک یان که‌سانێک له‌‬ ‫ستی‬ ‫ئا‬

‫به‌ر ز ی‬ ‫ده‌ستپێگه‌شتنیان به‌ تۆڕ‬ ‫ده‌توانن وه‌ها هێرشێک بکه‌ن و ئێران پێشتر‬ ‫ئه‌م کاره‌ی کردوه‌»‪.‬‬

‫کاریکاتێری هه‌فته‌‬


‫‪Be ciyawaziyekanewe le jêr Çetir da kodebînewe‬‬ ‫ژماره‌ی متمان ‌ه‬ ‫خاوه‌ن ئیمتیاز‬ ‫سه‌رنوسه‌ر‬ ‫دیزاین‬ ‫باڵوکردنه‌وه‬ ‫‌راوێژکاری یاسایی‬ ‫ناونیشان‬

‫‪212‬‬ ‫که‌مال حه‌سه‌ن حه‌مه ره‌زا‬ ‫کاروان ساالر‬ ‫ته‌حسین تۆفیق‬ ‫کۆمپانیای نێوه‌ند‬ ‫سیروان ئه‌حمه‌د حامد‬ ‫سلێمانی گه‌ڕه‌کی عه‌لی ناجی‌‬ ‫‪07710299753 - 07480179510‬‬

‫گۆرانیه‌کانی‬

‫‪Be ciyawaziyekanewe le jêr Çetir da kodebînewe‬‬

‫مه‌رزی ‌ه «نه‌مرن و قه‌ت‬

‫‪cetir2010@gmail.com‬‬ ‫‪cetir2010@yahoo.com‬‬

‫‪WWW.Chatrpress.com‬‬

‫ل ‌ه بیر ناچنه‌وه‌»‬ ‫‪2711/6/21‬‬

‫‌‪...‬ل‪10‬‬

‫‪No: (72) Mo.12/9/2011-‬‬

‫ریکالم‬

‫ئاوڕێک بۆ دواوه‌‬

‫ئێستا له‌بازاڕدایه‌‬

‫ریکالم‬

‫مه‌ستور‌ه مه‌حمود ل�ه‌ هه‌رێمێکى بچووکى‬ ‫وه‌ک ئ �ه‌م کوردستانه‌ى‬ ‫خۆمان که‌س نازانێ کێیه‌ و مافى چیه‌ و‬ ‫ئه‌بێ چى بکات‌و ئه‌بێت ئاگاى له‌ چى بێت‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ش حوکمڕان‌و به‌ڕێوه‌به‌رانى ئه‌م هه‌رێمه‌ن‬ ‫ئ�ه‌وه‌ى حسابى بۆ نه‌که‌ن ئه‌و خه‌ڵکه‌یه‌ که‌‬ ‫ل �ه‌ دواوه‌ س �ه‌ی��ری��ان ده‌ک���ات و چ��اوه‌ڕوان��ى‬ ‫ده‌ستیان ده‌کات‪ ،‬له‌م هه‌رێمه‌ى ئێمه‌ هه‌ر الیه‌و‬ ‫بۆخۆیه‌تى که‌س حساب بۆ ئه‌وى تر ناکات‪،‬‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندیه‌ تایبه‌تیه‌کان له‌ س�ه‌ره‌وه‌ واته‌ له‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتدارانه‌وه‌ هه‌تا ب�ه‌ره‌و خ��واره‌وه‌ ده‌گات‬ ‫قوڕگمانى گرتوه‌ ‌و که‌س بیرى دواوه‌ى نیه‌‬ ‫که‌ کێى لێیه‌ و چى ده‌کات‪.‬‬ ‫له‌م هه‌رێمه‌ى ئێمه‌ ئه‌و الیه‌نانه‌ى ده‌سه‌اڵتیان‬ ‫هه‌یه‌ به‌ ئ���اره‌زووى خۆیان ئ �ه‌وه‌ى ده‌یانه‌وێت‬ ‫ده‌ی��ک�ه‌ن‪ ،‬ژیانى ئ�ه‌و خه‌ڵکه‌ و چ��اره‌ن��وس ‌و‬ ‫ب�ه‌رژه‌وه‌ن��دی�ه‌ک��ان��ی��ان وه‌ک تۆپى پ��ێ ی��ارى‬ ‫پ��ێ ده‌ک��رێ��ت ‌و هه‌ریه‌که‌ و تۆپه‌که‌ش بۆ‬ ‫خۆى ده‌ب��ات و که‌سیشیان بیر ناکه‌نه‌وه‌ له‌‬ ‫چ ساحه‌یه‌ک یارى ده‌ک��ات ‌و له‌ دوایانه‌وه‌‬ ‫کێ هه‌یه‌‪ ،‬له‌وه‌ش سه‌یرتر کۆتایى نه‌هاتنى‬ ‫یاریه‌که‌یه‌‪.‬‬ ‫له‌ ئێستاشدا به‌ تایبه‌ت الیه‌نه‌ سیاسیه‌کانى‬ ‫ئه‌م هه‌رێمه‌ که‌وتونه‌ته‌ ئ �ه‌وه‌ى هه‌رکه‌سه‌ و‬ ‫هه‌وڵ بدات به‌رژه‌وه‌ندى خۆى بپارێزێت ئیتر له‌‬ ‫سه‌ر حسابى ئه‌وى تره‌ یان له‌سه‌ر حسابى ئه‌و‬ ‫خه‌ڵکه‌یه‌ که‌ له‌ناویاندا ون بووه‌‪.‬‬ ‫ل�ه‌م هه‌رێمه‌ى ئێمه‌ خه‌ریکه‌ ئاسایى ده‌بێت‬ ‫رۆژن���ام���ه‌ن���وس ب��ک��وژرێ��ت و ب��ڕف��ێ��ن��رێ��ت و‬ ‫سوکایه‌تى پێ بکرێت و هێرش بکرێته‌ سه‌رى‬ ‫و ف�ه‌الق�ه‌ بکرێت‪ ،‬چونکه‌ رۆژن��ام�ه‌ن��وس‬ ‫بوه‌ته‌ ئه‌و دێوه‌زمه‌یه‌ الى ده‌س�ه‌اڵت��داران که‌‬ ‫ب�ه‌رژه‌وه‌ن��دی�ه‌ ش��اراوه‌ک��ان ‌و گه‌نده‌ڵیه‌کانیان‬ ‫ده‌رده‌خ������ات ‌و دی����وه‌ ش����اراواک����ان ‌و پ���ه‌رده‌‬ ‫دادڕاوه‌کانیان هه‌ڵده‌داته‌وه‌‪.‬‬ ‫ل���ه‌م ه �ه‌رێ��م �ه‌ى ئ��ێ��م �ه‌ ده‌س�����ه‌اڵت�����داران له‌‬ ‫ک��ات��ى خ��واردن��ى س����ه‌روه‌ت ‌و سامانه‌کانى‬ ‫میلله‌تدا ده‌س�ه‌اڵت��دارن و له‌ کاتى هێرش و‬ ‫تۆپبارانه‌کاندا بێ ده‌سه‌اڵتن‌و که‌له‌پچه‌کراوى‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانیانن له‌گه‌ڵ واڵتانى دراوسێ‬ ‫‌و ده‌میان وه‌ک ته‌قه‌ڵبه‌ندى کرا بێت وایه‌‪،‬‬ ‫ئیتر که‌س ئاوڕ ناداته‌وه‌ کێ ده‌کوژرێت ‌و‬ ‫ماڵى کێ وێران ده‌کرێت گرنگ پاراستنى‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانه‌‪.‬‬ ‫ل �ه‌م هه‌رێمه‌ى ئێمه‌ ه �ه‌ر ل�ه‌ حزبه‌ سیاسیه‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتداره‌کانه‌وه‌ هه‌تا الیه‌نه‌ ئۆپۆزسیۆنه‌کان‬ ‫ه�ه‌م��وی��ان پێش خ�ه‌ڵ��ک خ��ۆی��ان مه‌به‌سته‌‌و‬ ‫بیر له‌ خۆیان ده‌ک �ه‌ن �ه‌وه‌‪ ،‬خه‌ڵکیش له‌ دوا‬ ‫چاوه‌چاویه‌تى ئاوڕێکى لێبدرێته‌وه‌ و حسابى‬ ‫بۆ بکرێت‪ ،‬ئه‌م له‌گه‌ڵ ئه‌و کۆده‌بێته‌وه‌ ئه‌و‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و‪ ،‬تاوه‌کو بزانن له‌ الى کێ ‌و له‌‬ ‫کوێ به‌رژه‌وه‌نده‌کانیان ده‌پارێزرێت‪.‬‬ ‫له‌م هه‌رێمه‌ى ئێمه‌ سیناریۆى زۆر سه‌یر و‬ ‫سه‌مه‌ره‌ ده‌ستى پێ ک��ردوه‌‪ ،‬ئێستا دی��ارده‌ى‬ ‫کوشتن زی���ادى ک���ردوه‌ و م��ن��داڵ ب��اوک ‌و‬ ‫دایکى خۆى ده‌کوژێت یان کوشتنى جۆراو‬ ‫جۆر و جیاواز ده‌ستى پێ ک��ردوه‌‪ ،‬که‌سیش‬ ‫ناپرسێت بۆ؟ الیان زۆر گرنگ نیه‌‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ئه‌وه‌ په‌یوه‌ندى به‌ به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانیانه‌وه‌ نیه‌‪،‬‬ ‫ئیتر چى ده‌بێت با ببێت‪.‬‬ ‫ئێستا نازانین که‌ى به‌ ناو ده‌سه‌اڵتدارمان بیر‬ ‫له‌ خه‌ڵک ده‌که‌نه‌وه‌ ‌و ئاوڕێک له‌و خه‌ڵکه‌‬ ‫ده‌ده‌ن�ه‌وه‌‪ ،‬له‌ کاتێکدا واڵتێکى ده‌وڵه‌مه‌ندین‬ ‫‌و له‌ زۆر رووى کۆمه‌اڵیه‌تیشه‌وه‌ سه‌لیمین‬ ‫‌و ئ�ه‌گ�ه‌ر وه‌ک م��رۆڤ سه‌یرمان بکرێت‬ ‫که‌مترین کێشه‌مان ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم به‌ داخه‌وه‌‬ ‫بۆ ده‌سه‌اڵتدارانمان ئه‌وه‌ى حسابى بۆ نه‌که‌ن‌و‬ ‫ب��ی��رى ل��ێ ن �ه‌ک �ه‌ن �ه‌وه‌ خه‌ڵکه‌‪ ،‬خ�ه‌ڵ��ک له‌م‬ ‫هه‌رێمه‌ بچوکه‌ ل�ه‌ پ��ی��ره‌وه‌ ب��ۆ گه‌نج ‌و بۆ‬ ‫منداڵیش بوو به‌ قوربانى به‌رژه‌وه‌ندیه‌کان ‌و‬ ‫ئێوه‌ش تێرتان نه‌خوارد و هه‌ر ئاوڕێکتان بۆ‬ ‫دواى خۆتان ن�ه‌دای�ه‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ رۆژێ��ک دێت‬ ‫ده‌بێت ئێوه‌ش وه‌ک جاران بکه‌ونه‌وه‌ دواى ئه‌و‬ ‫خه‌ڵکه‌وه‌‪.‬‬


Chatr_72