Page 1

‫پارتى زۆر‬ ‫موڵکى‬ ‫به‌خشیو ‌ه ب ‌ه‬ ‫حکوم ‌هت‌‬ ‫ژمار ‌ه ‪58‬‬

‫ب ‌ه جیاوازییه‌کانه‌وه‌ له‌ژێر چه‌تردا کۆده‌بینه‌و‌ه‬

‫نرخ‪ 750 :‬دینار‬

‫ل‪5‬‬

‫ساڵی دووه‌م‬

‫رۆژنامه‌یه‌کی گشتی هه‌فتانه‌یه‌‪ ،‬کۆمپانیای چه‌تر ده‌ریده‌کات‬

‫دووشه‌ممه‌ ‪2011/5/30‬‬

‫‪WWW.Chatrpress.com‬‬

‫(‪9‬ی جۆزه‌ردانی ‪)2711‬‬

‫ل ‌ه یادى (‪ )36‬ساڵه‌یدا‪ ،‬ره‌خنه‌ى توند ل ‌ه یه‌کێتى ده‌گیرێت‬

‫«تاڵه‌بانى خۆى و حزبه‌که‌ى کردوه‌ت ‌ه پاشکۆى بارزانى»‬ ‫چه‌تر ـ ئاراس عوسمان‬ ‫هه‌ڵسوڕاوێکى بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان‬ ‫له‌باره‌ى (‪ )36‬ساڵه‌ى دامه‌زراندنى‬ ‫یه‌کێتییه‌و ‌ه ئاماژ ‌ه بۆ ئه‌و ‌ه ده‌کات‬ ‫«مام جه‌الل خۆى و حزبه‌که‌ى کردوه‌‬ ‫ت ‌ه پاشکۆى بارزانى» به‌رپرسێکى‬ ‫پارتیش ده‌ڵێت‪ :‬یه‌کێتى‪ ،‬یه‌کێتى‬ ‫سااڵنى پێشوو نییه‌‪ ،‬وته‌بێژى‬ ‫یه‌کێتیش ده‌ڵێت‪ :‬یه‌کێتى به‌ره‌و ده‌یان‬ ‫(‪ )36‬ساڵى ترى خه‌بات ده‌ڕوات‪.‬‬ ‫(ئاواتى شێخ جه‌ناب) هه‌ڵسوڕاى بزوتنه‌وه‌ى‬ ‫گۆڕان سه‌باره‌ت ب‌ه یادى دامه‌زراندنى (‪ )36‬ساڵه‌ى‬ ‫یه‌کێتى نیشتمانى کوردستان وسیاسه‌ته‌کانى‬ ‫ئ�ه‌م��ڕۆى ئ �ه‌و حزب‌ه ده‌ڵ��ێ��ت‪ :‬هه‌موو چاره‌نوسى‬ ‫یه‌کێتى له‌سه‌ر که‌سێک‌ه ئه‌ویش (م��ام جه‌الل)‬ ‫ه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ى دیار و روون‌ه ل‌ه ئێستادا له‌ناو یه‌کێتیدا‬ ‫زمانى فکر و دیالۆگ و رۆشنبیرى تا ڕاده‌یه‌ک‬ ‫ناڵێم ته‌واو‪ ،‬به‌اڵم ئاماده‌یى نی‌ه و ب‌ه پێچه‌وانه‌وه‌‬ ‫زیاتر عه‌قڵیه‌تى عه‌سکه‌رتاریه‌تى زاڵه‌‪.‬‬ ‫ده‌شڵێت‪ :‬چۆن ل‌ه سااڵنى شاخدا پێشمه‌رگه‌‬

‫و به‌رپرسه‌کانى یه‌کێتى به‌رامبه‌ر ب‌ه دوژمنان و‬ ‫نۆکه‌ران توندوتیژ بوون‪ ،‬ئێستا هه‌مان سیاسه‌ت و‬ ‫ئه‌قڵیه‌ت ل‌ه به‌رامبه‌ر میلله‌ته‌که‌ى خۆیان په‌یڕه‌و‬ ‫ده‌که‌ن‪ ،‬هه‌ر بۆی‌ه ئه‌گه‌ر یه‌کێتى واز له‌م به‌رنامه‌یه‌‬ ‫نه‌هێنێت دواڕۆژى ڕۆشن نابێت‪ ،‬نه‌ک یه‌کێتى‬ ‫هه‌ر حزبێک ئه‌م بیرکردنه‌وه‌یه‌ى هه‌بێت‪.‬‬ ‫له‌باره‌ى کاریگه‌رى پارتیش له‌سه‌ر یه‌کێتى‪،‬‬ ‫هه‌ڵسوڕاوه‌که‌ى گۆڕان ده‌ڵێت‪« :‬سکرتێرى یه‌کێتى‬ ‫خۆى مه‌رجه‌عیه‌ته‌که‌ی داوه‌ت‌ه سه‌رۆک بارزانى‪،‬‬ ‫مام جه‌الل خۆى ب‌ه تایبه‌تى و مێژووى حزبه‌که‌ى‬ ‫کردوه‌ت‌ه پاشکۆ و مێژووى بارزانى‪ ،‬ته‌نانه‌ت مام‬ ‫جه‌الل ل‌ه چه‌ند بۆنه‌یه‌کدا په‌شیمانى له‌و‌ه ده‌ربڕیوه‌‪،‬‬ ‫ک‌ه ل‌ه سااڵنى (‪)1964‬دا ئینشیقاقى له‌پارتى‬ ‫ک��ردوه‌‪ ،‬بۆی‌ه ئێستا دی��ار‌ه یه‌کێتى حزبى یه‌که‌م‬ ‫نی‌ه ل‌ه کوردستاندا و هه‌تا دووه‌میش نیه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫ئۆپۆزسیۆن دووه‌مه»‪.‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ش ده‌ڵ��ێ��ت‪ :‬ئ��وم��ێ��ده‌وارم ئ �ه‌و ته‌نگژه‌یه‌ى‬ ‫یه‌کێتى تێکه‌وتوو‌ه ل‌ه ئێستادا‪ ،‬بتوانێت خۆى رزگار‬ ‫بکات‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌نده‌ى له‌ناو ئه‌و حزبه‌دا کارم کردوه‌‬ ‫و زانیاریم هه‌بووه‌‪ ،‬هیچ گه‌شبینییه‌ک نابینم بۆ‬ ‫یه‌کێتى‪.‬‬

‫ل �ه‌الی �ه‌ک��ى ت��ر (ع �ه‌ل��ى ع���ه‌ون���ى) ئ�ه‌ن��دام��ى‬ ‫ئه‌نجومه‌نى س�ه‌رک��ردای�ه‌ت��ى پ��ارت��ى دیموکراتى‬ ‫کوردستان‪ ،‬له‌باره‌ى سیاسه‌تى ئێستاى یه‌کێتییه‌وه‌‪،‬‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ت‪ :‬ل�‌ه م���اوه‌ى پێشودا ب�ه‌ه��ۆى جیابونه‌وه‌ى‬ ‫هه‌ندێک ل�‌ه س �ه‌رک��رده‌ک��ان��ى‪ ،‬یه‌کێتى توشى‬ ‫قه‌یرانێک بوو‪ ،‬هه‌موو حزبێکیش ئامرازى خۆى‬ ‫هه‌ی‌ه بۆ درێ���ژه‌دان ب‌ه سیاسه‌تکردن‪ ،‬یه‌کێتیش‬ ‫خاوه‌نى ئامرازى خۆیه‌تى‪ ،‬بێگومان ئێستا ئه‌و‬ ‫یه‌کێتییه‌ى سااڵنى پێش ڕاپه‌ڕین و کاتى شاخ‬ ‫نه‌ماوه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ى به‌شێکى گه‌وره‌ى لێدابڕاو‌ه و‬ ‫ئێستاش خه‌ریکى خۆڕێکخستنه‌وه‌یه‌‪ ،‬یه‌کێتى و‬ ‫پارتى و پارت‌ه سیاسیه‌کانى ترى کوردستان ئه‌گه‌ر‬ ‫خۆیان نوێ نه‌که‌نه‌و‌ه و به‌شێک ل‌ه گه‌نجان بۆ‬ ‫خۆیان هه‌ڵنه‌کڕێنن‪ ،‬ئه‌وا نه‌مانى حزب دواڕۆژى‬ ‫ه�ه‌م��ووم��ان�ه‌‪ ،‬یه‌کێتیش ل�‌ه ئێستادا به‌شێکى‬ ‫کارامه‌ی‌ه ل‌ه پرۆسه‌ى سیاسى کوردستان و له‌‬ ‫عێراقیشدا شانبه‌شانى پارتیه‌»‪.‬‬ ‫(ئاسۆس هه‌ردى) نوسه‌ر و چاودێرى سیاسى‬ ‫بۆچونى وای‌ه «ل‌ه ئێستادا ئه‌م حزب‌ه ن‌ه ئایدیا و‬ ‫ن‌ه ئایدۆلۆژیاى تێدا ماوه‌‪ ،‬ئه‌و دروشمه‌ى به‌رزى‬ ‫کردۆته‌و‌ه و باسى (سۆشیال دیموکراتى) ده‌کات‬

‫دروشمێکى بێ ناوه‌ڕۆکه‌‪ ،‬حزبێک‌ه زیاتر له‌سه‌ر‬ ‫ناو و ناوه‌ڕۆکى ڕابردو و سکرتێره‌که‌ى که‌‬ ‫سه‌رۆک کۆمارى عێراق‌ه ده‌ژى‪ ،‬ل‌ه ناوخۆیدا‬ ‫دابه‌شبوونێکى گه‌وره‌ى هه‌ی‌ه و سه‌کرده‌کانى‬ ‫لێى جیابونه‌ته‌و‌ه و ئێستا دنیایه‌ک ته‌که‌تولى‬ ‫تێدایه‌»‪.‬‬ ‫ه�ه‌ردى ئ�ه‌وه‌ش ده‌خ��ات�ه‌ڕوو‪ :‬ئ�ه‌وه‌ى ئێستا‬ ‫یه‌کێتى راگ��رت��وو‌ه ته‌نها که‌سێتى تاڵه‌بانى‬ ‫خۆیه‌تى و رۆژ ب�‌ه رۆژی���ش ب���ه‌ره‌و الوازى‬ ‫ده‌ڕوات‪ ،‬ئه‌گه‌ر کار به‌مشێوه‌ی‌ه بڕوات پێموایه‌‬ ‫بچوکتریش ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم (ئازاد جوندیانى) وته‌بێژى مه‌کته‌بى‬ ‫سیاسى یه‌کێتى‪ ،‬ده‌ڵێت‪ :‬سیاسه‌تى یه‌کێتى له‌‬ ‫کوردستان و عێراقدا سیاسه‌تێکى واقیعیانه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئ �ه‌و که‌سانه‌شى ک�‌ه قس‌ه ده‌ک���ه‌ن له‌سه‌ر‬ ‫یه‌کێتى‪ ،‬هه‌موویان سه‌ر ب‌ه ئه‌حزابن‪ ،‬هیچیان‬ ‫ئه‌کادیمى و بێالیه‌ن نین‪ ،‬قسه‌ى ناحه‌زانمانه‌‪.‬‬ ‫ئ �ه‌وه‌ش ده‌ڵێت‪ :‬ئه‌و ئینشیقاقانه‌ى له‌ناو‬ ‫یه‌کێتى روویاندا ل‌ه هه‌ر حزبێک بوای‌ه وێران‬ ‫ده‌بوو‪ ،‬یه‌کێتى به‌ره‌و ده‌یان (‪ )36‬ساڵى ترى‬ ‫خه‌بات ده‌ڕوات‪..‬‬

‫‪n‬‬

‫پۆسته‌رێکی یه‌کێتی له‌سلێمانی(‪)5/29‬‬

‫فۆتۆ‪/‬‬

‫ئاراس عوسمان‬

‫چه‌تر ورده‌کاری دانوستانه‌کان له‌باره‌ی کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی باڵو ده‌کاته‌وه‌‬ ‫مه‌ال سیروان‪ :‬ئه‌وان ‌ه کۆن ‌ه به‌عسى و شۆڤێنین‬

‫که‌رکوک‪ ،‬ئه‌نجومه‌نى سیاسى عه‌ره‌بى داواى‬ ‫دوورخستنه‌وه‌ى ئاسایش و پێشمه‌رگ ‌ه ده‌کات‬ ‫چه‌تر ـ زانیار داقوقى‬

‫ئه‌نجومه‌نى سیاسى عه‌ره‌بى ل ‌ه‬ ‫شارى که‌رکوک ل ‌ه به‌یاننامه‌یه‌کدا ک ‌ه‬ ‫وێنه‌یه‌کى ب ‌ه (چه‌تر) گه‌یشتووه‌‪ ،‬داواى‬ ‫دوورخستنه‌وه‌ىهێزه‌کانىئاسایش‬ ‫و پێشمه‌رگ ‌ه ده‌کات‪ ،‬ل ‌ه به‌رامبه‌ریشدا‬ ‫ئه‌ندامێکى په‌رله‌مانى عێراق ئه‌وان ‌ه ب ‌ه‬ ‫به‌عسى و شۆڤێنى ناوده‌بات‪.‬‬

‫ل‌ه به‌یاننامه‌که‌دا تێکچوونى ئاسایشى شارک ‌ه‬ ‫ده‌خه‌ن‌ه ئه‌ستۆى هێزه‌کانى ئاسایش و پێشمه‌رگ ‌ه‬ ‫و ده‌ڵێن‪« :‬هێز‌ه کوردییه‌کان ل‌ه پشت رفاندن‬ ‫و تۆقاندن و کوشتنى هاواڵتیانه‌وه‌ن ل‌ه شارى‬

‫پرسه‌نامه‌‬

‫به‌ر ل‌ه به‌چاپگه‌یاندنی ئه‌م‬ ‫ژماره‌یه‌مان هه‌واڵی گیان له‌ده‌ستدانی‬ ‫په‌یامنێری ئازیزمان ل‌ه چه‌مچه‌ماڵ‬ ‫(عه‌دنان عه‌لی قادر) به‌داخێکی‬ ‫گه‌وره‌و‌ه رایچڵه‌کاندین‪ ...‬چی بڵێین‬ ‫بۆ ئه‌م کۆچ‌ه ناوه‌خته‌ی کاکه‌‬ ‫عه‌دنان برینه‌که‌مان ساڕێژ ناکات‪...‬‬ ‫بۆی‌ه سه‌ره‌خۆشی ل‌ه خانه‌واده‌که‌ی‬ ‫و ل‌ه خۆمان و خوێنه‌رانی (چه‌تر)‬ ‫ده‌که‌ین‪...‬‬ ‫ستافی رۆژنامه‌ی چه‌تر‬

‫که‌رکوک»‪.‬‬ ‫(مه‌ال سیروان ئه‌حمه‌د) ئه‌ندامى په‌رله‌مانى‬ ‫عێراق ل‌ه باره‌ى ئه‌و به‌یاننامه‌یه‌و‌ه ب‌ه (چه‌تر)ى‬ ‫وت‪ :‬هه‌ڕه‌شه‌کانى ئه‌نجومه‌نى سیاسى عه‌ره‌بى‬ ‫ل‌ه که‌رکوک‪ ،‬ده‌بێت‌ه هانده‌رێک بۆ تێکچوونى‬ ‫ب���ارودۆخ���ى‪ ،‬ئه‌منى ش���اره‌ک���ه‌‪ ،‬چونک‌ه ئه‌و‬ ‫ئه‌نجومه‌ن‌ه پێکهاتوون ل‌ه کۆن‌ه به‌عسیه‌کان و‬ ‫عه‌ره‌ب‌ه شۆڤێنییه‌کان‪ ،‬ئه‌وان رێگ‌ه خۆشکه‌رێک‬ ‫بوون ل‌ه کرده‌و‌ه تیرۆرستیه‌کان‪.‬‬ ‫(س��ی��روان ئه‌حمه‌د) ئ�ه‌وه‌ش��ى وت‪ :‬ب‌ه هیچ‬ ‫جۆرێک گۆڕانکارى ل‌ه ئ��ی��داره‌ى پارێزگاى‬ ‫ک�ه‌رک��وک و هێز‌ه ئه‌منییه‌کانى ئ �ه‌و ش��ار‌ه‬

‫ریکالم‬

‫پیالن‌ه ره‌شه‌کانى شۆڤێنى و به‌عسى و گروپ ‌ه‬ ‫تیرۆرستییه‌کان دژ ب‌ه کورد ناگۆڕێت‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ى‪ :‬متمان‌ه ل �ه‌ن��ێ��وان پێکهاته‌کانى‬ ‫که‌رکوک نیه‌‪ ،‬ناوبراو جه‌ختیکرده‌وه‌‪ ،‬پێویست ‌ه‬ ‫ئیداره‌ى پارێزگاى که‌رکوک لێکۆڵینه‌و‌ه له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌و خێزانان‌ه بکات ک‌ه له‌دواى پرۆسه‌ى ئازادى‬ ‫عێراق هاتونه‌ت‌ه شاره‌که‌‪ ،‬تا بتوانن چاره‌سه‌رى بۆ‬ ‫بدۆزنه‌وه‌‪ ،‬چونک‌ه بۆ پاراستنى گیانى هاواڵتیانى‬ ‫ش���ارى ک �ه‌رک��وک‪ ،‬گرنگ‌ه ده‌ستبکرێت ب ‌ه‬ ‫گ�ه‌ڕان�ه‌وه‌ى ئه‌و عه‌ره‌بانه‌ى رووی��ان ل‌ه شاره‌ک ‌ه‬ ‫کردوه‌‪ ،‬چونک‌ه زۆربه‌ى ئه‌و عه‌ره‌بان‌ه ده‌ستیان ل ‌ه‬ ‫کرده‌وه‌ى تیرۆریستى هه‌یه‌‪.‬‬

‫‪7-6‬‬

‫(چه‌تر) ناوى ئه‌و به‌رپرسانه‌ى الی ‌ه ک ‌ه ل ‌ه خانوو ‌ه داگیرکراوه‌کاندان‬

‫ل ‌ه کاتى شه‌ڕى ناوخۆو ‌ه پارتى (‪360‬‬

‫)‬

‫خانووى ل ‌ه هه‌ولێر داگیر کردوه‌‬

‫هه‌ولێر ـ هانا ئازاد‬ ‫له‌ناو شارى هه‌ولێر (‪)360‬‬ ‫خانوو له‌الیه‌ن پارتى دیموکراتى‬ ‫کوردستانه‌و‌ه داگیرکراوه‌‪ ،‬که‌‬ ‫به‌شێکیان هى ئه‌و که‌سانه‌ن ئێستا‬ ‫بێسه‌روشوێنکراون‪،‬به‌شێکیشىهى‬ ‫ئه‌و که‌سانه‌ن ک ‌ه دواى (‪)31‬ى ئاب‬ ‫هه‌ولێریان جێهێشتوو‌ه و ئێستا له‌‬ ‫سلێمانىده‌ژین‪.‬‬ ‫که‌سێک له‌وانه‌ى ئێستا خانووه‌که‌ى لێ‬ ‫داگیرکراو‌ه تایبه‌ت ب‌ه (چه‌تر)ى راگه‌یاند‪،‬‬

‫ئه‌و خانووان‌ه ده‌که‌وێت‌ه ناو شارى هه‌ولێر و له‌ بیانووى ئه‌وه‌ى ئه‌و خانووان‌ه خانووى حکومین‬ ‫کاتى خولى دووه‌مى په‌رله‌ماندا‪ ،‬په‌رله‌مانمان له‌ بۆی‌ه نایده‌نه‌وه‌‪ ،‬له‌کاتێکدا ده‌بوای‌ه بیده‌نه‌و‌ه به‌‬ ‫داگیرکردنى ئه‌و خانووان‌ه ئاگادارکرده‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم حکومه‌ت‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و ه��اواڵت��ی �‌ه ئ��اش��ک��راش��ی��ک��رد‪ ،‬به‌پێى‬ ‫تا ئێستا هیچ به‌دواداچونێکى بۆ نه‌کراوه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و هاواڵتی‌ه وتیشى‪« :‬به‌پێى لیستێک به‌دواداچوونیان بۆیان ده‌رکه‌وتوو‌ه ته‌نها زه‌وى‬ ‫ک‌ه المان‌ه خانوه‌کان (‪ )360‬خانوون‪ ،‬به‌اڵم ئ�ه‌و خانوان‌ه زیاتر ل‌ه (‪ )40‬ده‌ف��ت�ه‌ر دۆالر‬ ‫هه‌ندێک ل�ه‌و خانوان‌ه له‌گه‌ڵ گ�ه‌ڕان�ه‌وه‌ى ده‌کات‪.‬‬ ‫(چه‌تر) ناوى ئه‌و به‌رپرسانه‌ى الی‌ه ک‌ه ئێستا‬ ‫یه‌کێتى بۆ هه‌ولێر له‌الیه‌ن چه‌ند به‌رپرسێکیانه‌وه‌‬ ‫له‌و خانوو‌ه داگیرکراوانه‌دان‪ ،‬به‌اڵم به‌پێویستى‬ ‫وه‌رگیرانه‌وه‌»‪.‬‬ ‫ئ���ام���اژه‌ى ب �ه‌وه‌ش��ک��رد‪ ،‬پ��ارت��ى ئێستا ب ‌ه نه‌بینى له‌ئێستادا باڵویان بکاته‌وه‌‪.‬‬


‫هەواڵ‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/3/9 - 2011/5/30‬‬

‫‪2‬‬

‫کوردستانى‪ :‬ئۆپۆزسیۆن نازانن گفتوگۆى بودج ‌ه بکات‬ ‫گۆڕان‪ )1275( :‬پرۆژه‌ى ساڵى پار یه‌ک دینارى بۆ سه‌رف نه‌کراوه‌‬ ‫چه‌تر‬ ‫ئاراس عوسمان‬

‫بۆچــوون‬ ‫گه‌ڕان به‌دوای رێگه‌ی‬

‫ئه‌ندامێکى په‌رله‌مانى کوردستان‬ ‫ل ‌ه فراکسیۆنى گۆڕان له‌سه‌ر پرۆژ ‌ه‬ ‫یاساى بودج ‌ه ئه‌و ‌ه ده‌خاته‌ڕوو‪،‬‬ ‫(‪ )1275‬پڕۆژه‌ى ساڵى پار یه‌ک‬ ‫دینارى بۆ سه‌رف نه‌کراو ‌ه و ئه‌مساڵ‬

‫دانراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬په‌رله‌مانتارێکى‬ ‫کوردستانیش ده‌ڵێت‪ :‬ئۆپۆزسیۆن‬ ‫نازانن ب ‌ه شێوه‌یه‌کى ورد گفتوگۆى‬ ‫بودج ‌ه بکه‌ن‪.‬‬

‫(ک��وێ��س��ت��ان م��ح �ه‌م �ه‌د) پ��ارل�ه‌م��ان��ت��ارى‬ ‫فراکسیۆنى گ���ۆڕان ل �‌ه لێدوانێکیدا بۆ‬ ‫(چه‌تر) ئاماژه‌ى ب�ه‌و‌ه کرد «ئ�ه‌و قسانه‌ى‬ ‫ئێم‌ه هه‌مووى ب‌ه زانیارییه‌و‌ه بووه‌‪ ،‬فۆڕمى‬

‫چاره‌سه‌ری کێشه‌ی که‌رکوک ئه‌نجومه‌نى مه‌یدانى ئازادى کوردستان‪:‬‬ ‫‪ u‬له‌تیف فاتیح فه‌ر‌ه ‌ج‬

‫‪u‬‬

‫ل���‌ه س �ه‌ن��دی��ک��ای رۆژن��ام �ه‌ن��وس��ان��ی‬ ‫ک���وردس���ت���ان ل��ق��ی ک����ه‌رک����وک‪ ،‬بۆ‬ ‫چاره‌سه‌ری کێشه‌ی ئاڵۆزی که‌رکوک‬ ‫ماوه‌یه‌ک له‌مه‌وبه‌ر دوو کۆبوونه‌وه‌ی‬ ‫چ��اره‌س�ه‌ری به‌ڕێوه‌چوو‪ ،‬پێش روودان��ی‬ ‫ته‌قینه‌وه‌کانی ئه‌م چه‌ند رۆژه‌ى رابردوو‪،‬‬ ‫قس‌ه له‌سه‌ر ئه‌وه‌کرا که‌رکوک به‌ره‌و‬ ‫کوێ ده‌ڕوات‪ ،‬پێشبینی زۆر ده‌کرا بۆ‬ ‫ئاینده‌ی که‌رکوک ک‌ه چی به‌سه‌ردێت‪،‬‬ ‫له‌نێوان هه‌موو ئ�ه‌و ده‌ستپێشخه‌ری و‬ ‫شێوازانه‌ی هه‌یه‌‪ ،‬ک‌ه له‌الیه‌ن (نه‌ته‌و‌ه‬ ‫یه‌کگرتووه‌کان‪ ،‬کورد‪ ،‬تورکمان‪ ،‬عه‌ره‌ب‪،‬‬ ‫ئه‌مریکا و هه‌رێمی سه‌ربه‌خۆ و ماده‌ی‬ ‫‪ )140‬ل‌ه هه‌موو ئه‌و ئیختیاران‌ه ئێم ‌ه‬ ‫چی بکه‌ین باشه‌؟ به‌داخه‌و‌ه یه‌کێ ل ‌ه‬ ‫کێشه‌کانی که‌رکوک ئه‌وه‌ی‌ه ک‌ه ده‌ست‬ ‫بۆ هه‌ر شتێک ده‌ب�ه‌ی یه‌کسه‌ر له‌نێو‬ ‫سیاسه‌ت ده‌شێوێنرێت‪ ،‬ده‌سیاسێنرێت‪.‬‬ ‫ب��ۆی�‌ه زۆرج����ار دروس��ت��ب��وون��ی گرفت‬ ‫واده‌ک����ات یه‌کده‌نگی دروس���ت نه‌بێت‪،‬‬ ‫سیاسه‌ت ب�����ه‌رده‌وام ل�ه‌م��پ�ه‌ر‌ه ل �ه‌ب �ه‌رده‌م‬ ‫یه‌کده‌نگی کوردستان و که‌رکوک و‬ ‫هه‌موو شوێنێکی دنیا‪ ،‬ده‌بوای‌ه سیاسه‌ت‬ ‫زان��س��ت��ێ��ک ب��وای �‌ه ب��ۆ ک��ۆک��ردن �ه‌وه‌ی‬ ‫ه���ه‌م���ووان‪ ،‬ل��ێ��ره‌دا گرفتێک دروس��ت‬ ‫ده‌بێت ئایا کام رێگ‌ه بدۆزینه‌وه‌‪ ،‬ئێم ‌ه‬ ‫پێرێ (‪ )2011/5/28‬کۆبوونه‌وه‌یه‌کی‬ ‫به‌رفراوانمان رێکخست‪ ،‬له‌و کۆبونه‌وه‌یه‌دا‬ ‫لیژنه‌یه‌ک دروس��ت��ک��را‪ ،‬ک�‌ه چه‌ندین‬ ‫م��ام��ۆس��ت��ای زان��ک��ۆ ل �ه‌خ��ۆده‌گ��رێ��ت‪،‬‬ ‫کۆمه‌ڵێک تێڕوانینمان خست‌ه ب �ه‌رده‌م‬ ‫که‌سانی به‌شداربوو‪ ،‬ده‌کرێ بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫ب‌ه راس��پ��ارده‌ی �ه‌ک ده‌رچ��ی��ن ئاراسته‌ی‬ ‫سه‌رۆکی هه‌رێم و په‌رله‌مان و سه‌رۆکی‬ ‫ک��ۆم��ار و په‌رله‌مانتارانى بکه‌ین‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫راگه‌یاندنه‌کانی خۆمان باسی هه‌موو‬ ‫ئه‌و رێگایان‌ه ده‌که‌ین‪ ،‬باشترین رێگ‌ه ب ‌ه‬ ‫بۆچوونی ئێم‌ه چیی‌ه ده‌یخه‌ین‌ه به‌رده‌ست‪.‬‬ ‫لیژنه‌یه‌کمان دروستکرد ل‌ه که‌سانی‬ ‫ئه‌کادیمی و هه‌مه‌چه‌شن و سیاسی و‬ ‫رۆشنبیر و رۆژنامه‌نووس و مامۆستای‬ ‫ئه‌کادیمی و که‌سانی حزبی و ئه‌وانه‌ی‬ ‫ل‌ه ئیداره‌کاندا کار ده‌که‌ن ‌و سه‌رۆکی‬ ‫شاره‌وانی و پارێزگای که‌رکوک پێکدێن‪،‬‬ ‫ل‌ه کۆبوونه‌وه‌که‌دا زیاتر ل‌ه (‪ )100‬که‌س‬ ‫بانگهێشت کران‪ ،‬ئه‌م کۆبوونه‌ی‌ه وه‌ک‬ ‫گه‌ڕان به‌دوای رێگه‌یه‌کدا بۆ کێشه‌ی‬ ‫که‌رکوک ده‌بینرێت‪ ،‬ئه‌گینا زۆرج��ار‬ ‫کێشه‌ی که‌رکوک گ�ه‌ور‌ه ده‌کرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ل‌ه که‌رکوک په‌یوه‌ندی کۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫زۆر ب��اش �‌ه ت��ا ب �ه‌ع��س ن �ه‌ه��ات��ب��وو‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫هاتنی به‌عس ئه‌و په‌یوه‌ندیی‌ه شێوێندرا‬ ‫‌و رووداوه‌ک���ان���ی (‪)1959‬ی����ش هه‌ندێ‬ ‫کاریگه‌ری هه‌بووه‌‪ ،‬به‌اڵم هاتنی به‌عس‬ ‫نه‌یتوانی په‌یوه‌ندییه‌کان هه‌ڵبوه‌شێنێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم ل‌ه که‌رکوک په‌یوه‌ندی سیاسی‬ ‫خراپه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر سیاسیه‌کانی کورد بگه‌ن ‌ه‬ ‫ئه‌نجامێک‪ ،‬ئه‌گه‌ر داواکاری و خیتابی‬ ‫کوردی یه‌ک بێت‪ ،‬ده‌توانرێت چۆنێتی‬ ‫داواک��اری��ی �ه‌ک��ان ل�‌ه ب�ه‌رام��ب�ه‌ر خیتابی‬ ‫تورکمان و ع �ه‌ره‌ب و کلد و ئاشوورى‬ ‫ده‌ستنیشان بکرێت‪ ،‬بڵێین بۆ دوا رۆژی‬ ‫که‌رکوک ئه‌مه‌ی‌ه ویست و پێشنیاری‬ ‫ئێمه‌‪.‬‬ ‫دڵ��ن��ی��ام ده‌گ �ه‌ی��ن �‌ه ئ�ه‌ن��ج��ام��ی ب��اش‪،‬‬ ‫پێویستمان ب �ه‌و‌ه نابێ ده‌س��ت بۆ که‌س‬ ‫به‌رین‌و که‌سیش ده‌ستمان بۆ به‌رێت‪ ،‬ئه‌م‬ ‫کۆبونه‌وه‌ی‌ه ته‌نها الیه‌نی کورد ده‌گرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫چونک‌ه هێشتا له‌ناو ماڵی کورد کێش ‌ه‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ل‌ه کێش‌ه و هه‌ڵبژاردنی پێشوو‬ ‫ک���ورد ل �‌ه ک �ه‌رک��وک (‪ )100‬ه �ه‌زار‬ ‫ده‌ن��گ فه‌وتا‪ ،‬ئه‌گه‌ر به‌یه‌ک ده‌نگ‬ ‫به‌شداریان بکردای‌ه ل‌ه په‌رله‌مانی عێراق‬ ‫ئه‌وا هه‌شت کورسیمان به‌ده‌ست ده‌هێنا‪،‬‬ ‫هه‌ر بۆی‌ه ده‌بێت جار ێکى تر ئه‌و هه‌ڵ ‌ه‬ ‫گه‌وره‌ی‌ه ل‌ه که‌رکوک دروست نه‌بێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ده‌بێت هێز‌ه سیاسیی‌ه کوردییه‌کان ل ‌ه‬ ‫که‌رکوکدا به‌رژه‌وه‌ندى نه‌ته‌وه‌یى بخه‌ن ‌ه‬ ‫سه‌روى جیاوازیی‌ه سیاسیه‌کانیانه‌وه‌‪.‬‬

‫«ئه‌شکه‌نجه‌دانى ئیسماعیل ریسوا ده‌که‌ین»‬ ‫چه‌تر‬ ‫سلێمانى‬

‫ئه‌نجومه‌نى مه‌یدانى ئازادى‬ ‫کوردستان ل ‌ه راگه‌یه‌نراوێکدا ک ‌ه‬ ‫وێنه‌یه‌کیان بۆ (چه‌تر) ناردووه‌‪،‬‬ ‫گرتن و لێدانى (ئیسماعیل‬ ‫عه‌بدواڵ)ى بێژه‌رى سه‌راى ئازادى‬ ‫«ریسوا»ده‌که‌ن و ده‌ڵێن‪« :‬ده‌سه‌اڵت‬ ‫به‌و جۆر ‌ه ره‌فتاران ‌ه هێنده‌یتر له‌الى‬ ‫خه‌ڵکى کوردستان ناشیرین ده‌بێت»‪.‬‬

‫ل��ه‌ راگ���ه‌ی���ه‌ن���راوه‌ک���ه‌دا ده‌ڵ���ێ���ن‪« :‬ل � ‌ه‬ ‫چوارچێوه‌ى هه‌ڵمه‌ته‌ سه‌رکوتکه‌ره‌کانى‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت��ى هه‌رێمى ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ش�ه‌وى‬ ‫(‪ )5/26‬له‌ شارى سلێمانى ده‌سته‌یه‌ک‬ ‫چه‌کدار‪ ،‬هاوکارى پێشومان بێژه‌رى سه‌راى‬

‫ئازادى (ئیسماعیل عه‌بدواڵ)یان رفاند و‬ ‫پ��اش لێدانێکى زۆر و ئه‌شکه‌نجه‌یه‌کى‬ ‫ده‌رون�����ى‪ ،‬ل �ه‌ ده‌ره‌وه‌ى ش���ارى سلێمانى‬ ‫ف��ڕێ��ی��ان��دا‪ ،‬ئ��ه‌م ه�ه‌ڵ��وێ��س��ت�ه‌ى ده‌س���ه‌اڵت‬ ‫ب �ه‌رام��ب �ه‌ر ب �ه‌ چ��االک��وان��ان��ى م �ه‌ده‌ن��ى‪،‬‬ ‫نیشانى ده‌دات که‌ ده‌س�ه‌اڵت ئاماده‌ نی ‌ه‬ ‫به‌ شێوه‌یه‌کى سیاسى کێشه‌کانى خه‌ڵکى‬ ‫کوردستان چاره‌سه‌ر بکات‪ ،‬ئه‌م ره‌فتاره‌ى‬ ‫ده‌س�����ه‌اڵت ن��ی��ش��ان��ى ده‌دات ن�ه‌رم��ب��ون��ى‬ ‫ده‌سه‌اڵت بۆ وه‌اڵمدانه‌وه‌ى داواکاریه‌کانى‬ ‫خه‌ڵک و رێخۆشکردنى ده‌س���ه‌اڵت بۆ‬ ‫گفتوگۆى نێوان ده‌سه‌اڵت و ئۆپۆزسیۆن‬ ‫و شه‌قام‪ ،‬له‌ راستیه‌وه‌ دووره‌ و به‌ ته‌نها‬ ‫کات کوشتنه‌»‪.‬‬ ‫ده‌ش����ڵ����ێ����ن‪« :‬وه‌ک ئ��ه‌ن��ج��وم��ه‌ن��ى‬ ‫م �ه‌ی��دان��ى ئ����ازادى ک��وردس��ت��ان‪ ،‬رف��ان��دن‬ ‫و ئه‌شکه‌نجه‌دانى ه��اوک��ارى پێشومان‬ ‫ریسوا ده‌که‌ین‪ ،‬هیواى چاکبونه‌وه‌ى بۆ‬ ‫ده‌خوازین‪ ،‬ده‌سه‌اڵتى هه‌رێمیش ئاگادار‬ ‫ده‌که‌ینه‌وه‌‪ ،‬که‌ ئه‌و جۆره‌ ره‌فتارانه‌ نه‌ک‬ ‫هه‌ر ئیسماعیل و هاوکاره‌کانى ناتۆقێنن‪،‬‬ ‫به‌ڵکو ده‌س����ه‌اڵت ب �ه‌و ج���ۆره‌ ره‌ف��ت��اران� ‌ه‬ ‫ه��ێ��ن��ده‌ی��ت��ر ل �ه‌ الى خ�ه‌ڵ��ک��ى ک��وردس��ت��ان‬ ‫ناشیرین ده‌بێت و زه‌مینه‌ بۆ دوباره‌بونه‌وه‌ى‬ ‫ناڕه‌زایى و خۆپیشاندان خۆشتر ده‌کات»‪.‬‬

‫«ته‌نها سیاسیی ‌ه حزبییه‌کان خاوه‌نی که‌رکوک نین»‬

‫که‌رکوک‪ ،‬گرووپی ئایند ‌ه راده‌گه‌یه‌نرێت‬

‫پ��رۆژ‌ه پێشنیاره‌کان و پ��رۆژ‌ه به‌رده‌وامه‌کان‬ ‫هه‌مووى ل‌ه به‌رده‌ستى ئه‌ندامانى په‌رله‌ماندا‬ ‫ب����ووه‌‪ ،‬ه �ه‌م��وو پ��ی��ش��ان��م��ان ده‌دات ک �‌ه له‌‬ ‫ساڵى (‪)2010‬دا پێنج ملیۆن دینارى بۆ‬ ‫سه‌رفکراوه‌‪ ،‬ل‌ه پاڵیدا نوسراو‌ه (‪ )0‬سفر واته‌‬ ‫هیچى بۆ سه‌رف نه‌کراوه‌‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ى‪ :‬زان��ی��اری��م��ان ل��‌ه ه��ه‌م��وو ئ �ه‌و‬ ‫ئیستیماران‌ه وه‌رگ���رت���وو‌ه ک �‌ه حکومه‌ت‬

‫پ��ێ��ی��داوی��ن‪ ،‬ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌و‌ه ئ �ه‌گ �ه‌ر هه‌ڵه‌یه‌ک‬ ‫ل�‌ه زان��ی��اری�ه‌ک��ان��دا هه‌بێت ئ��ه‌وا حکومه‌ت‬ ‫به‌رپرسیار‌ه لێى‪ )1275( ،‬پڕۆژه‌ى ساڵى پار‬ ‫یه‌ک دینارى بۆ سه‌رف نه‌کراو‌ه و ئه‌مساڵ‬ ‫دانراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئێم‌ه ئه‌و کاته‌ى ل‌ه وه‌زیره‌کانمان‬ ‫پرسی ئه‌وانیش ب‌ه هه‌مان شێو‌ه رایانگه‌یاند‬ ‫به‌ڵێ ڕاسته‌‪.‬‬ ‫ل‌ه به‌رامبه‌ردا (ئازاد گۆران) په‌رله‌مانتارى‬

‫فراکسیۆنى کوردستانى ئ�ه‌وه‌ى خسته‌ڕوو‪،‬‬ ‫ناتوانرێت بوترێت بودج‌ه که‌موکورتى تێدانیه‌‪،‬‬ ‫له‌الیه‌نى حکومه‌ته‌و‌ه ره‌وان���ه‌ى په‌رله‌مانى‬ ‫کوردستان کراو‌ه بۆئه‌وه‌ى که‌موکورتیه‌کانى‬ ‫چ��اره‌س �ه‌ر بکرێت‪ ،‬ئۆپۆزسیۆن ن��ازان��ن به‌‬ ‫شێوه‌یه‌کى ورد گفتوگۆى بودج‌ه بکه‌ن‪،‬‬ ‫زۆربه‌ى قسه‌کانیان بۆ موزایه‌ده‌ى سیاسى‬ ‫بووه‌‪.‬‬

‫ئارى هه‌رسین‪ :‬هیوادارم ئه‌و ‌ه بۆچوونى گۆڕان نه‌بێت‬

‫سه‌فینى مه‌ال قه‌ره‌‪ :‬تا گه‌ره‌نتیمان نه‌درێتێ ل ‌ه هه‌ولێر‬ ‫و دهۆک باره‌گا ناکه‌ینه‌وه‌‬ ‫چه‌تر‬

‫ساالر بیاره‌یى‬ ‫ئێواره‌ى (‪ )5/28‬هه‌ڵسوڕاوى‬ ‫بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان (سه‌فینى‬ ‫مه‌ال قه‌ره‌) ل ‌ه لێدوانێکیدا بۆ‬ ‫ته‌له‌فزیۆنى (ئێن ئار تى)‬ ‫رایگه‌یاند‪ ،‬هه‌تا ئێستا له‌ژێر‬ ‫ده‌سه‌اڵتى پارتیدا ئه‌ندامانیان‬ ‫ده‌گیرێن و ده‌ڕفێنرێن‪ ،‬هه‌تا له‌ژێر‬ ‫ده‌سه‌اڵتى ئه‌و پارته‌دا گه‌ره‌نتیمان‬ ‫نه‌درێتێ ک ‌ه باره‌گاکانمان‬ ‫نه‌سوتێنرێن ئاماد ‌ه نین بنکه‌‬

‫بکه‌ینه‌وه‌‪.‬‬

‫ئه‌م لێدوانه‌ى مه‌ال قه‌ره‌ له‌ کاتێکدای ‌ه‬ ‫که‌ بڕیاره‌ شه‌ممه‌ى داهاتوو دوو پارته‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتداره‌که‌ و سێ الیه‌نى ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫کۆبونه‌وه‌یه‌کى پێنج قۆڵى ئه‌نجام بده‌ن‬ ‫و وه‌ک خۆیان ده‌ڵێن له‌و قه‌یرانه‌ى که‌‬ ‫کوردستانى تێکه‌وتووه‌ رزگاریان بێت‪.‬‬ ‫الى خ����ۆش����ی����ی����ه‌وه‌ ئ���ه‌ن���دام���ێ���ک���ى‬ ‫سه‌رکردایه‌تى پارتى ره‌خنه‌ى له‌و لێدوانه‌‬ ‫گ��رت��وو رای��گ �ه‌ی��ان��د‪ ،‬ک �ه‌ ن���ه‌ده‌ب���وو ئ�ه‌و‬ ‫به‌رپرسه‌ى بزووتنه‌وه‌ى گۆڕان له‌ کاتێکى‬ ‫وا هه‌ستیاردا ئه‌و لێدوانه‌ بدات‪.‬‬ ‫(ئ���ارى محه‌مه‌د ه�ه‌رس��ی��ن) ئه‌ندامى‬

‫س���ه‌رک���ردای���ه‌ت���ى پ���ارت���ى ب���ه‌ (چ���ه‌ت���ر)ى‬ ‫راگه‌یاند «ئێمه‌ ئێستا وه‌ک پارتى و‬ ‫یه‌کێتى ده‌م��ان �ه‌وێ له‌گه‌ڵ سێ الیه‌نه‌‬ ‫ئۆپۆزیسیۆنه‌که‌ کۆبوونه‌وه‌یه‌کى پێنج‬ ‫قۆڵى ئه‌نجام بده‌ین و ئه‌و کێشانه‌ى که‌‬ ‫ئێستا هه‌ن به‌ هاوکارى هه‌موو الیه‌ک‬ ‫چاره‌سه‌ریان بکه‌ین»‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬ه �ه‌ر که‌سێک ئه‌لف و بێ‬ ‫له‌ سیاسه‌ت بزانێت له‌م کاته‌دا لێدوانى‬ ‫وا ن��ادات‪ ،‬ئێمه‌ پێمانوایه‌ موزایه‌ده‌یه‌کى‬ ‫سیاسیه‌ و ب �ه‌س‪ ،‬هیواشى خ��واس��ت که‌‬ ‫ئه‌وه‌ بۆچونى که‌سى خۆى بێت و بۆچونى‬ ‫سه‌رکردایه‌تى بزوته‌وه‌ى گۆڕان نه‌بێت‪.‬‬

‫زانا رۆستایى‪ :‬ده‌سه‌اڵت هیچ هه‌نگاوێکى نیازپاکى ناهاوێت‬ ‫چه‌تر‬ ‫ئاسۆ محه‌مه‌د‬ ‫به‌رپرسێکى کۆمه‌ڵى ئیسالمى که‌‬ ‫وه‌ک چاودێرێکى سیاسى بۆ (چه‌تر)‬ ‫قسه‌ى کرد‪ ،‬له‌باره‌ى دانیشتنى‬ ‫ده‌سه‌اڵت و ئۆپۆزیسیۆنه‌و ‌ه باس‬ ‫له‌و ‌ه ده‌کات‪ ،‬ده‌سه‌اڵت هیچ‬ ‫هه‌نگاوێکى نیازپاکى ناهاوێت و‬ ‫بگر ‌ه زۆر گوشار ده‌کات‪.‬‬

‫(زانا رۆستایى) چاودێرى سیاسى ل ‌ه‬ ‫لێدوانێکیدا بۆ (چه‌تر) رایده‌گه‌یه‌نێت‪:‬‬ ‫«ئومێد ده‌که‌م ئۆپۆزیسیۆن و ده‌سه‌اڵت‬

‫بگه‌نه‌ ئ�ه‌ن��ج��ام‪ ،‬ه�ه‌رچ�ه‌ن��ده‌ س�ه‌ره‌ت��اک��ان‬ ‫دڵخۆشکه‌ر نین و الیه‌نی ده‌سه‌اڵت هیچ‬ ‫هه‌نگاوێکی نیازپاکی ناهاوێت و بگر‌ه‬ ‫گوشار زۆر ده‌کات‪ ،‬به‌اڵم ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫به‌رپرسیارانه‌ مامه‌ڵه‌ ده‌کات و ده‌یه‌وێت‬ ‫رێگه‌ی گفتوگۆش تاقی بکاته‌وه‌›‪.‬‬ ‫رۆستایى ئاماژه‌ به‌وه‌ش ده‌کات‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت و ئۆپۆزسیۆن نه‌گه‌نه‌ ئه‌نجام‬ ‫ئه‌گه‌رى سه‌رهه‌ڵدانى خۆپیشاندانه‌کان‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌ و ده‌ڵ���ێ���ت‪ :‬ئ��ه‌گ��ه‌ر ده‌س�����ه‌اڵت و‬ ‫ئۆپۆزسیۆن نه‌گه‌یشتنه‌ رێکه‌وتن ئه‌وا‬ ‫قه‌یرانه‌که‌ ب���ه‌رده‌وام ده‌بێت و ئه‌گه‌ری‬ ‫س���ه‌ره���ه‌ڵ���دان���ه‌وه‌ی خ��ۆپ��ی��ش��ان��دان �ه‌ک��ان‬

‫دێته‌ئاراوه‌ و جارێکیتر به‌ ئاسانی متمان ‌ه‬ ‫دروس���ت ن��اب��ێ��ت�ه‌وه‌‪ ،‬ب��ۆی�ه‌ ده‌ب��ێ��ت الیه‌نی‬ ‫ده‌س��ه‌اڵت زۆرت��ری��ن نه‌رمی بنوێنێ له‌م‬ ‫قۆناغه‌دا تا هه‌ڵبژاردن ده‌کرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌رب��اره‌ى ئه‌وه‌ى کێ به‌رپرسیار ده‌بێت‬ ‫ل�ه‌ ئ�ه‌گ�ه‌رى تێکچوونى ب��ارودۆخ�ه‌ک�ه‌؟‬ ‫رۆستایى ده‌ڵێت‪ :‬هه‌رکه‌س به‌ گوێره‌ى‬ ‫خ���ۆی ب �ه‌رپ��رس��ی��اره‌‪ ،‬ئ����ه‌وه‌ی ه��ۆک��اری‬ ‫کێشه‌کانی ک��وردس��ت��ان �ه‌ ه���ه‌ر ئ�ه‌وی��ش‬ ‫ب �ه‌رپ��رس��ی��ارێ��ت��ی ی �ه‌ک �ه‌م��ی ده‌ک �ه‌وێ��ت � ‌ه‬ ‫ئه‌ستۆ‪ ،‬دیاره‌ ئۆپۆزسیۆنیش به‌ ئه‌ندازه‌ی‬ ‫ک�ه‌م��وک��ورت��ی�ه‌ک��ان��ی خ��ۆی ب�ه‌رپ��رس��ی��ار‬ ‫ده‌بێت‪.‬‬

‫به‌ڕێوه‌به‌رى که‌شناسى هه‌رێم‪ :‬رێژه‌ى بارانى‬ ‫ئه‌مساڵ ل ‌ه ساڵى رابردوو که‌متره‌‬ ‫هه‌ولێر‬ ‫ره‌هێل مامه‌ش‬

‫ه کردوو ‌ه»‌‬ ‫‪« n‬یاسای (بریمه‌ر) ئیداره‌ی که‌رکوکی که‌له‌بچ ‌‬

‫که‌رکوک‬ ‫سه‌اڵحه‌دین ساڵه‌یی‬ ‫پێرێ (‪ )2011/5/28‬ل ‌ه هۆڵى‬ ‫نه‌ورۆز ل ‌ه شارى که‌رکوک‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫ده‌ستپێشخه‌رى لقى که‌رکوکى‬ ‫سه‌ندیکاى رۆژنامه‌نوسانى‬ ‫کوردستان‪ ،‬کۆبونه‌وه‌یه‌ک بۆ‬ ‫کۆمه‌ڵێک ل ‌ه رۆژنامه‌نوس‪،‬‬ ‫مامۆستاى زانکۆ‪ ،‬نوسه‌ر و سیاسى‬ ‫رێکخرا و له‌وێدا گروپى ئایند ‌ه بۆ‬ ‫رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى کێشه‌کانى‬ ‫که‌رکوک راگه‌یه‌نرا‪.‬‬

‫(د‪.‬ل �ه‌ت��ی��ف ب �ه‌رزن��ج��ی) مامۆستا‬ ‫ل �ه‌ زان��ک��ۆی ک �ه‌رک��وک و ده‌س��ت�ه‌ی‬ ‫ئ����ام����اده‌ک����اری ک���ۆب���ون���ه‌وه‌ک���ه‌ ب�ه‌‬ ‫(چ���ه‌ت���ر)ى وت‪« :‬ت �ه‌ن��ه��ا سیاسییه‌‬ ‫حزبییه‌کان خاوه‌نی که‌رکوک نین‪،‬‬ ‫که‌رکوکییه‌کان خۆیان ده‌توانن به‌دوای‬ ‫چاره‌سه‌ریدا بگه‌ڕێن‪ ،‬بتوانین بۆ ئاینده‌‬ ‫و سبه‌ی شتێک گه‌اڵڵه‌ بکه‌ین‪ ،‬با‬ ‫ب��ی��رک��ردن�ه‌وه‌ ته‌نها وه‌رگ��رت��ن��ی (‪)10‬‬ ‫ملیۆن دینار نه‌بێ وه‌ک قه‌ره‌بوو بۆ‬ ‫کێشه‌ی که‌رکوک و ماده‌ی (‪)140‬‬ ‫با هه‌وڵ بدرێ فشار دروست بکرێ بۆ‬

‫گه‌ڕانه‌وه‌ی شارۆچک ‌ه دابڕاوه‌کان بۆ‬ ‫باوه‌شی که‌رکوک»‪.‬‬ ‫ه������ه‌روه‌ه������ا (ع������ه‌ب������دول س������ه‌الم)‬ ‫رۆژنامه‌نووس وتی‪ :‬به‌رپرسانی کورد‬ ‫له‌ به‌رژه‌وه‌ندی مادی و شه‌خسی خۆیان‬ ‫پۆستی ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌ری به‌رهه‌مهێنانی‬ ‫که‌رکوکیان هه‌ڵبژارد‪ ،‬ئه‌و پۆسته‌ ته‌نها‬ ‫فرۆشتنه‌‪ ،‬دایکم نه‌خوێنده‌واره‌ ده‌توانێ‬ ‫به‌ڕێوه‌ی به‌رێت‪ ،‬ره‌خنه‌مان کرد کاتی‬ ‫خۆی‪ ،‬بۆ به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی هه‌موو‬ ‫کۆمپانیای که‌رکوکیان هه‌ڵنه‌بژارد‪،‬‬ ‫که‌ ژماره‌ی فه‌رمانبه‌ری کوردی تێدا‬ ‫له‌ (‪ )%2‬تێپه‌ڕ ناکات‪.‬‬ ‫ل�ه‌الی�ه‌ک��ى ت��ر (ک��اک �ه‌ڕه‌ش سدیق)‬ ‫به‌رپرسی ماده‌ی (‪ )140‬له‌ که‌رکوک‬ ‫ل���ه‌ب���اره‌ى ره‌وش����ى ک �ه‌رک��وک �ه‌وه‌ وت��ى‪:‬‬ ‫ته‌نها که‌رکوک به‌ یاسای (بریمه‌ر)‬ ‫ک��ار ده‌ک���ات‪ ،‬به‌ پێچه‌وانه‌ی هه‌موو‬ ‫پارێزگاکانی تری عێراق‪ ،‬ئه‌و یاسایه‌‬ ‫ئیداره‌ی که‌رکوکی که‌له‌پچه‌ کردووه‌‪،‬‬ ‫به‌ ئه‌نجامدانی پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردنی‬ ‫نوێ بۆ ئه‌نجومه‌ن ده‌توانرێت ئه‌و یاسایه‌‬ ‫پووچه‌ڵ بکرێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر هه‌ڵبژاردن‬ ‫دوابخرێت بارودۆخی که‌رکوک خراپتر‬ ‫ده‌بێت‪.‬‬

‫به‌ گوێره‌ى لێدوانى‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رى که‌شناسى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان‪ ،‬رێژه‌ى بارانى‬ ‫ئه‌مساڵ به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ ساڵى‬ ‫رابردوو که‌متره‌‪ ،‬به‌اڵم جگه‌‬ ‫له‌ سنورى گه‌رمیان و هه‌ندێک‬ ‫ناوچه‌ى سنورى هه‌ولێر و‬ ‫دهۆک پێشبینى وشکه‌ساڵى‬ ‫ناکرێت‪.‬‬ ‫(حه‌سه‌ن وه‌هاب) به‌ڕێوه‌به‌رى گشتى‬ ‫که‌شناسى و ب��وم��ه‌ل��ه‌رزه‌ى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان سه‌باره‌ت به‌ رێ��ژه‌ى بارانى‬ ‫ئ �ه‌م��س��اڵ��ى پ��ارێ��زگ��اک��ان��ى ه��ه‌رێ��م و‬ ‫ب �ه‌ب �ه‌راورد له‌گه‌ڵ ساڵى راب���ردوو‪ ،‬به‌‬ ‫(چه‌تر)ى راگه‌یاند‪ :‬له‌ سه‌ره‌تاى وه‌رزى‬ ‫بارانبارینى ئه‌مساڵ تا (‪)2011/5/18‬‬

‫که‌ دوا تۆمارى باران بارینه‌‪ ،‬له‌ سنورى‬ ‫پارێزگاى هه‌ولێر (‪)347.8‬م��ل��م باران‬ ‫باریووه‌‪ ،‬ئه‌و رێژه‌یه‌ پارساڵ (‪)390.9‬‬ ‫ملم ب���ووه‌‪ ،‬ب �ه‌م �ه‌ش (‪)43.1‬م���ل���م له‌‬ ‫پارساڵ که‌متره‌ باریووه‌‪ ،‬له‌ پارێزگاى‬ ‫ده��ۆک (‪)430.6‬م��ل��م ت��ۆم��ارک��راوه‌‪،‬‬ ‫ئ�ه‌م�ه‌ له‌کاتێکدا ل �ه‌ س��اڵ��ى راب���ردوو‬ ‫(‪)600.4‬ملم بووه‌‪ ،‬به‌مه‌ش (‪)169.8‬‬ ‫ملم له‌ پارساڵ که‌متره‌‪.‬‬ ‫س���ه‌ب���اره‌ت ب �ه‌ پ��ارێ��زگ��اى سلێمانى‬ ‫ئ�ه‌م��س��اڵ (‪)510‬م���ل���م ب���اران ب��اری��وه‌‪،‬‬ ‫پارساڵ (‪)817.8‬م��ل��م ب��ووه‌‪ ،‬به‌مه‌ش‬ ‫(‪ )307.8‬ل �ه‌ پ��ارس��اڵ ک�ه‌م��ت��ره‌‪ ،‬له‌‬ ‫گه‌رمیانیش (‪)238.3‬ملم باران باریوه‌‪،‬‬ ‫پارساڵ (‪)389.8‬م��ل��م تۆمارکرابوو‪،‬‬ ‫وات���ا (‪ )151.5‬ل �ه‌ پ��ارس��اڵ که‌متر‬ ‫باریوه‌‪.‬‬ ‫س �ه‌ب��اره‌ت ب�ه‌ ئ �ه‌گ �ه‌رى وشکه‌ساڵى‬ ‫ح�ه‌س�ه‌ن وه‌ه���اب وت��ى‪ :‬ب�ه‌ شێوه‌یه‌کى‬

‫گشتى رێژه‌ى بارانبارینى ئه‌مساڵ به‌‬ ‫به‌راورد له‌گه‌ڵ ساڵى رابردوو که‌متره‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم بۆ زانینى وشکه‌ساڵى به‌راوردى‬ ‫بارانى ئه‌مساڵ ته‌نیا به‌ رێژه‌ى پارساڵ‬ ‫ناکرێ‪ ،‬به‌ڵکو به‌راوردى بارانى ئه‌مساڵ‬ ‫ل�ه‌گ�ه‌ڵ تێکراى پێنج ساڵى راب���ردوو‬ ‫ده‌کرێ‪ ،‬که‌ له‌ کۆتایی مانگى پێنج‬ ‫راده‌گه‌یه‌ندرێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر به‌راورده‌که‌ له‌‬ ‫(‪ )%60‬به‌ره‌و سه‌ره‌وه‌ بوو ئه‌وکاته‌ ئه‌و‬ ‫ناوچه‌یه‌ وشکه‌ساڵى نایگرێته‌وه‌‪ ،‬به‌‬ ‫پێچه‌وانه‌وه‌ ئه‌گه‌ر به‌ره‌و خ��واره‌وه‌ بوو‪،‬‬ ‫ئه‌وا ئه‌و ناوچه‌یه‌ به‌ وشکه‌ساڵى حساب‬ ‫ده‌کرێ‪ ،‬ئه‌مه‌ش ستاندرێکى جیهانیه‌‪.‬‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌رى گشتى که‌شناسى و‬ ‫بومه‌له‌رزه‌ى هه‌رێم ئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو‪:‬‬ ‫ئ�ه‌وه‌ى تێبینى ده‌کرێت زۆرب �ه‌ى زۆرى‬ ‫ن��اوچ �ه‌ک��ان��ى ک���وردس���ت���ان‪ ،‬ج��گ�ه‌ له‌‬ ‫گه‌رمیان و هه‌ندێک ناوچه‌ى هه‌ولێر و‬ ‫دهۆک رووبه‌ڕوى وشکه‌ساڵى نابنه‌وه‌‪.‬‬

‫سوریا‪ ،‬رژاندنى خوێنى هاواڵتیان به‌رده‌وام ‌ه و تا ئێستا‬ ‫زیاتر ل ‌ه هه‌زار که‌س کوژراون‬ ‫چه‌تر‬ ‫ئاژانسه‌کان‬ ‫ماوه‌ى چه‌ند مانگێک ‌ه خۆپیشاندان‬ ‫و ناڕه‌زایی جه‌ماوه‌رى ل ‌ه سوریا‬ ‫دژی ده‌سه‌اڵتى قۆرغکارى ئه‌و واڵته‌‬ ‫به‌رده‌وامه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ به‌رده‌وامى‬ ‫خۆپیشاندانه‌کانى خه‌ڵکدا رژاندنى‬ ‫خوێنى هاواڵتیانیش درێژه‌ى هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ل ‌ه هه‌ینى «پارێزه‌رانى واڵت»یشدا‬ ‫هه‌شت که‌س کوژراون‪.‬‬

‫له‌ هه‌ینی «پ��ارێ��زه‌ران��ی واڵت»دا‬ ‫خۆپیشاندانی ج���ه‌م���اوه‌ری زۆرب���ه‌ی‬ ‫ش����اره‌ک����ان����ی س�����وری�����ای گ����رت����ه‌وه‌‪،‬‬ ‫ل�ه‌وان�ه‌ش چه‌ند ناوچه‌یه‌کی س�ه‌ر به‌‬ ‫(دی��م �ه‌ش��ق‪ ،‬ده‌رع����ا‪ ،‬ح�ه‌م��س س��ه‌ر به‌‬ ‫پارێزگای حه‌سه‌که‌ که‌ ناوچه‌یه‌کی‬ ‫کوردنشینه‌‪ ،‬رستن‪ ،‬بۆکمال و چه‌ند‬ ‫ش���ار و ش��ارۆچ��ک �ه‌ی �ه‌ک��ی ت���ر) که‌‬ ‫تێکڕا هاواڵتیان داوای کۆتاییهێنان‬ ‫به‌ ده‌سه‌اڵته‌که‌ی (به‌شار ئه‌سه‌دی)‬ ‫سه‌رۆکی ئه‌و واڵته‌ ده‌که‌ن‪.‬‬

‫به‌ گوێره‌ى ئاژانسه‌کانى ه�ه‌واڵ له‌‬ ‫له‌ناوچ ‌هی‌ (ریفی ده‌رع��ا) سێ که‌س‬ ‫و له‌ شارۆچکه‌ی (قه‌تنای س�ه‌ر به‌‬ ‫ریفی دیمه‌شق) سێ که‌س و له‌ شاری‬ ‫(داعل)ی سه‌ر به‌ پارێزگای (ده‌رعا)‬ ‫دوو که‌س کوژراون‪ ،‬ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ى‬ ‫ده‌یان هاواڵتیش بریندار بوون‪ ،‬به‌مه‌ش به‌‬ ‫گوێره‌ى سه‌رچاوه‌کانی ئۆپۆزیسیۆنی‬ ‫سوریا له‌ مانگی ئ���ازاره‌وه‌ تا ئێستا‬ ‫(‪ )1500‬خ��ۆپ��ی��ش��ان��ده‌ر ک�����وژراون و‬ ‫(‪)8000‬یش ده‌ستگیرکراون‪.‬‬


‫راپۆرت‬

‫(چه‌تر) چه‌ند به‌ڵگه‌نامه‌یه‌کى نوێ له‌سه‌ر بودج ‌ه باڵو ده‌کاته‌وه‌‬

‫جیاوازی ژماره‌کان زۆر له‌و ‌ه زیاترن ک ‌ه چاوه‌ڕوان ده‌کرا‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫هانا ئازاد‬ ‫جیاوازیه‌کانی نێوان بودجه‌ی‬ ‫ئه‌مساڵ له‌گه‌ڵ سااڵنی رابردوودا‬ ‫زۆره‌‪ ،‬له‌ سه‌رچاوه‌یه‌کی تایبه‌ته‌وه‌‬ ‫(چه‌تر) کۆمه‌ڵێک ورده‌کاری نوێ‬ ‫له‌مه‌ڕ بودجه‌ی ئه‌مساڵ ئاشکرا‬ ‫ده‌کات‪.‬‬

‫ئه‌و شتانه‌ی کرێکه‌یان زیادی کردووه‌‬ ‫کڕینى شمه‌ک له‌ بودجه‌ى (‪)2011‬‬ ‫ب����ه‌راورد ب�ه‌ (‪ )2010‬زی���ادی ک���ردووه‌‪،‬‬ ‫ک��ات��ێ ب��ڕى گ��وژم �ه‌ک �ه‌ى ل �ه‌ (‪)2010‬‬ ‫بریتى ب��ووه‌ له‌ ی�ه‌ک ترلیۆن و (‪)116‬‬ ‫ملیار و (‪ )410‬ملیۆن دینار‪ ،‬له‌ (‪)2011‬‬ ‫ب��ۆ ی �ه‌ک ترلیۆن و (‪ )698‬ملیار و‬ ‫(‪ )537‬ملیۆن دینار به‌رزبۆته‌وه‌ که‌‬ ‫جیاوازیه‌که‌ی ده‌کاته‌ (‪ )582‬ملیار‬ ‫و (‪)127‬ملیۆن‪.‬‬ ‫به‌خشین له‌ بودجه‌ى (‪ )2011‬به‌راورد‬ ‫به‌ ساڵی رابردوو ئه‌میش زیادی کردووه‌‪،‬‬ ‫کاتێ گوژمه‌که‌ى له‌ (‪ )2010‬بریتى‬ ‫بووه‌ له‌ (‪ )445‬ملیار و (‪ )556‬ملیۆن‬ ‫دینار‪ ،‬که‌چى ئه‌و گوژمه‌یه‌ له‌ (‪)2011‬‬ ‫دا بازێکى گه‌وره‌یداوه‌ و بووه‌ به‌ (‪)761‬‬ ‫ملیار و (‪ )647‬ملیۆن دینار زیادکردنی‬ ‫ئه‌میش بریتیه‌ له‌ (‪ )316‬ملیار و (‪)93‬‬ ‫ملیۆن دینار‪.‬‬ ‫ل��ه‌ ب���ودج���ه‌ى (‪ )2009‬ب���ڕى (‪)12‬‬ ‫ملیار دینار بۆ پ �ه‌راوگ �ه‌ و چاپه‌مه‌نى‬ ‫ته‌رخانکراوه‌‪ ،‬له‌ ساڵى (‪ )2011‬بووه‌ به‌‬ ‫(‪ )21‬ملیار دینار ئه‌مه‌شیان ب��ڕی نۆ‬ ‫ملیاری زیادکردووه‌‪.‬‬ ‫له‌ ب��ودج�ه‌ى (‪)2009‬دا ب��ڕى (‪)471‬‬ ‫ملیۆن دینار بۆ کرێى ئاوه‌ڕۆ خه‌رجکراوه‌‪،‬‬ ‫که‌چى بۆ ساڵى (‪ )2011‬ب��ڕى یه‌ک‬ ‫ملیار و (‪ )154‬ملیۆن دینارى بۆ دانراوه‌‪.‬‬ ‫له‌ ش�ه‌ش مانگى یه‌که‌مى (‪)2010‬‬

‫ب���ڕى (‪ )29‬ملیۆن دی��ن��ار ل�ه‌ په‌خشى‬ ‫راسته‌وخۆ له‌ رێگاى مانگى ده‌ستکرده‌وه‌‬ ‫خه‌رجکراوه‌‪ ،‬به‌اڵم بۆ ئه‌مساڵ (‪)2011‬‬ ‫بڕى دوو ملیار و (‪ )127‬ملیۆن دینارى‬ ‫بۆ ته‌رخانکراوه‌‪.‬‬ ‫له‌ ش�ه‌ش مانگى یه‌که‌مى (‪)2010‬‬ ‫بڕى یه‌ک ملیار و (‪ )893‬ملیۆن دینار‬ ‫بۆ کرێى ته‌له‌فۆن خه‌رجکراوه‌‪ ،‬که‌چى‬ ‫له‌ (‪ )2011‬بڕى شه‌ش ملیار‬ ‫و (‪ )390‬ملیۆن دینارى بۆ‬ ‫ته‌رخانکراوه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌م بڕه‌ی‬ ‫ئ�����ه‌م�����س�����اڵ‬ ‫داب���ه‌ش���ی‬

‫دووی بکه‌ین ده‌کاته‌ سێ ملیار و (‪)195‬‬ ‫ملیۆن بۆ هه‌ر شه‌ش مانگێک که‌واته‌‬ ‫زیاتر له‌ ملیارێک بۆ شه‌ش مانگه‌که‌‬ ‫زیادی کردووه‌‪.‬‬ ‫له‌ ش�ه‌ش مانگى یه‌که‌مى (‪)2010‬‬ ‫بڕى چ��وار ملیۆن دینار دراوه‌ ب ‌ه کرێى‬ ‫ئامێره‌کانى په‌یوه‌ندیدکردن‪ ،‬له‌ (‪)2011‬‬ ‫ب�������ڕى (‪)122‬‬ ‫م��ل��ی��ۆن��ى بۆ‬

‫ته‌رخانکراوه‌ئه‌م بڕگه‌یه‌ش خه‌یاڵی زیادی‬ ‫ک���ردووه‌ ئ�ه‌و چ��وار ملیۆنه‌ که‌ بۆ هه‌ر‬ ‫ش �ه‌ش مانگێکه‌ ل�ه‌ س��اڵ�ه‌ک�ه‌دا ده‌کاته‌‬ ‫هه‌شت ملیۆن دینار ب �ه‌اڵم بۆ ئه‌مساڵ‬ ‫(‪)114‬ملیۆنی زیاد کردووه‌‪.‬‬ ‫داهاتی فرۆکه‌خانه‌کان دیار نیه‌‬ ‫گوژمه‌ى بودجه‌ى به‌کارخستنى هه‌ردوو‬ ‫ف��رۆک�ه‌خ��ان�ه‌ى هه‌ولێر و سلێمانى بڕى‬ ‫(‪ )44‬ملیار و (‪ )48‬ملیۆن دیناریان‬ ‫له‌ ب��ودج�ه‌ى (‪ )2011‬بۆ ته‌رخانکراوه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم له‌ هیچ لیست و ده‌رخسته‌یه‌کى‬ ‫داهاته‌کانى هه‌رێمدا ئاماژه‌ به‌ داهاتى ئه‌و‬ ‫دوو فرۆکه‌خانه‌یه‌ نه‌کراوه‌ له‌ سااڵنى‬ ‫راب��ڕدوودا که‌ سه‌ر به‌ وه‌زاره‌ت��ى‬ ‫گواستنه‌وه‌ و گه‌یاندنه‌‪.‬‬ ‫چ��������ه‌ک ه����ه‌رێ����م‬ ‫ده‌یکڕێت و ناوه‌ندیش‬ ‫ده‌یکڕێت‬

‫هه‌ر به‌گوێره‌ی‬ ‫ب���ه‌ڵ���گ���ه‌ن���ام���ه‌ک���ان���ی‬ ‫(چ�ه‌ت��ر) بۆ کڕینى چه‌ک‬ ‫و ت �ه‌ق �ه‌م �ه‌ن��ى – االس��ل��ح �ه‌‬ ‫و االع��ت��ده‌ العسکریه‌‪ ،‬بڕى‬ ‫(‪ )481‬م��ل��ی��ۆن دی���ن���ار له‌‬ ‫ب����ودج����ه‌ى (‪ )2009‬ب��ۆى‬ ‫خ���ه‌رج���ک���راوه‌‪ ،‬ل��ه‌ ب��ودج �ه‌ى‬ ‫(‪ )2011‬ب��ڕى ش�ه‌ش ملیار‬ ‫و (‪ )556‬م��ل��ی��ۆن دی��ن��ارى‬ ‫ب��ۆ ت�ه‌رخ��ان��ک��راوه‌ و ئ��ه‌وه‌ له‌‬ ‫کاتێکدا کڕینى چ�ه‌ک به‌‬

‫پێى ده‌ستوور و یاساى بودجه‌ى عێراقى‬ ‫له‌سه‌ر حکومه‌تی ناوه‌ندییه‌‪.‬‬ ‫هه‌ندێک پرۆژه‌ بونیان نیه‌ به‌اڵم پاره‌یان‬ ‫هه‌یه‌‬ ‫هه‌ندێک پ��ڕۆژه‌ پاره‌یان بۆ دان��راوه‌ و‬ ‫بوونیان نیه‌ به‌نمونه‌ش کارگه‌ى به‌ردى‬ ‫م���ه‌ڕم���ه‌ڕى م����اوه‌ت و ئ���ه‌و پ���ڕۆژان���ه‌ى‬ ‫ئه‌مساڵ ب �ه‌رده‌وام��ن له‌ کاتێکدا ساڵى‬ ‫راب���ردوو ل�ه‌ پێشنیارکراوه‌کاندا نه‌بوون‬ ‫وه‌ک (بینا‌ بۆ گرتووخانه‌ى گشتى له‌‬ ‫هه‌ولێر که‌ ساڵى راب��ردوو و ئه‌مساڵیش‬ ‫پاره‌ى بۆ خه‌رجکراوه‌)‪.‬‬ ‫هه‌ندێک پ���رۆژه‌ی ئه‌نجامنه‌دراوی‬ ‫س��اڵ��ی راب����ردوو ئه‌مساڵیش پ��اره‌ی��ان بۆ‬ ‫داده‌نرێته‌وه‌ ئه‌و پرۆژانه‌ى که‌ پێشنیارى‬ ‫(‪)2010‬یه‌ و ده‌ستبه‌کارنه‌بوون له‌و ساڵه‌دا‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌ لیستى پرۆژه‌ به‌رده‌وامه‌کان جێى بۆ‬ ‫کراوه‌ته‌وه‌ و ژماره‌یان (‪)114‬‬ ‫چ�����ۆن‬ ‫پ������رۆژه‌ی������ه‌‪،‬‬ ‫پ��رۆژه‌ی �ه‌ک‬ ‫به‌ به‌رده‌وام داده‌نرێ‬ ‫کاتێک ته‌نده‌رین و ئیحاله‌‬ ‫نه‌کرا بێت؟‬ ‫ئه‌و پرۆژانه‌ی دووباره‌ بونه‌ته‌وه‌‬ ‫به‌ڵگه‌نامه‌کان ده‌ڵێن پێویسته‌ پ��رۆژه‌‬ ‫دووباره‌بووه‌کان بنوسین ئه‌وکاته‌ هه‌ڵوێست‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌ بودجه‌ و حکومه‌ت ددیاری‬ ‫بکرێت‪ ،‬به‌ڵگه‌نامه‌کانى (چه‌تر) پرۆژه‌‬ ‫دوب���اره‌ب���ووه‌ک���ان���ى ب���ه‌و ش��ێ��وه‌ی �ه‌ ت��ێ��دای�ه‌‪،‬‬ ‫چ��اک��ک��ردن�ه‌وه‌ و ق��ی��رت��اوک��ردن��ى رێگاى‬ ‫س���ه‌ره‌ک���ى (ه���ی���ران‪ -‬ه���ی���زۆب)‪ ،‬پ���رۆژه‌‬ ‫پێشنیاره‌کانى (‪ )2011‬ئاوه‌دانکردنه‌وه‌‪،‬‬ ‫ژماره‌ى پرۆژه‌ (‪ 17‬و ‪.)18‬‬ ‫وه‌گه‌ڕخستن و چاککردنه‌وه‌ى به‌نداوى‬ ‫دوک���ان‪ ،‬ک�ه‌ ل�ه‌ پ���رۆژه‌ ب�ه‌رده‌وام�ه‌ک��ان��ن‬ ‫کشتوکاڵ به‌ ژماره‌ (‪ )24‬هاتووه‌ و له‌‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/3/9 - 2011/5/30‬‬

‫‪3‬‬

‫پێشنیاره‌کانى (‪ )2011‬به‌ ژماره‌ (‪)17‬‬ ‫هاتووه‌ و وه‌گه‌ڕخستن و چاککردنه‌وه‌ى‬ ‫ب�����ه‌ن�����داوى ده‌رب����ه‌ن����دی����خ����ان ل����ه‌ پ�����رۆژه‌‬ ‫به‌رده‌وامه‌کان‪ /‬کشتوکاڵ به‌ ژماره‌ (‪)18‬‬ ‫هاتووه‌ و به‌ ژماره‌ (‪ )24‬له‌ پێشنیاره‌کانى‬ ‫(‪ )2011‬دووباره‌ بۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫پ������رۆژه‌ى ئ����اوى ن��اح��ی �ه‌ى زه‌الن‪ ،‬له‌‬ ‫پێشنیارکراوه‌کانی ش��اره‌وان��ى به‌ ژم��اره‌‬ ‫(‪ )65‬هاتووه‌ و له‌ په‌ره‌پێدانى پارێزگا به‌‬ ‫ژماره‌ (‪ )128‬دووباره‌ بۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫وه‌گه‌ڕخستن و چاککردنه‌وه‌ى به‌نداوى‬ ‫دهۆک له‌ لیستى پرۆژه‌ پێشنیاره‌کان به‌‬ ‫ژماره‌ (‪ )19‬هاتووه‌ و له‌ به‌رده‌وامه‌کان به‌‬ ‫ژماره‌ نۆ دووباره‌ بۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫راک��ێ��ش��ان��ى هێڵى گ��واس��ت��ن �ه‌وه‌ى ئ��او‬ ‫ب��ۆ ده‌رب�ه‌ن��دی��خ��ان ل�ه‌ لیستى پرۆژه‌کانى‬ ‫پ�ه‌ره‌پ��ێ��دان��ى پ��ارێ��زگ��ا ب�ه‌ ژم���اره‌ (‪)139‬‬ ‫هاتووه‌ و به‌ ژماره‌ (‪ )143‬دووباره‌ بۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫دروستکردنى خه‌زانى ئاو له‌ قازیاوا ‪/‬‬ ‫په‌ره‌پێدانى پارێزگا‪ /‬شاره‌وانى به‌ ژماره‌‬ ‫(‪ )108‬هاتووه‌ و له‌ ژماره‌ (‪ )117‬دووباره‌‬ ‫بۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫تێکه‌ڵه‌ ڕێژکردنى ڕێگاى (مالومه‌ ‪-‬‬ ‫چۆخماخ ‪ -‬پیرکه‌ ) له‌ ناحیه‌ى گاپیڵۆن‪/‬‬ ‫له‌ لیستى پرۆژه‌کانى په‌ره‌پێدانى پارێزگا‬ ‫به‌ ژماره‌ نۆ هاتووه‌ و له‌ به‌رده‌وامه‌کان به‌‬ ‫ژماره‌ (‪ )37‬دووباره‌ بۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫داهاتی کاره‌با کوا؟‬ ‫داه��ات��ى فرۆشتنى وزه‌ى ک��اره‌ب��ا له‌‬ ‫ره‌شنووسى بودجه‌ى (‪ )2011‬له‌ الپ�ه‌ره‌‬ ‫دوو به‌ (‪ )151‬ملیار دینار خه‌مڵێنراو‬ ‫دیاریکراوه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و بڕه‌ى وه‌زاره‌ته‌کان‬ ‫داویانه‌ به‌ حکومه‌ت وه‌کو کرێى کاره‌با‬ ‫له‌ ساڵى (‪ )2010‬بڕه‌که‌ى (‪ )392‬ملیاره‌‬ ‫ئه‌م داهاته‌ بڕی (‪ )241‬ملیار جیاوازیان‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬

‫دووباره‌بوونه‌وه‌ی‌ته‌قه‌کردن ل ‌ه خۆپیشانده‌ران چاوه‌ڕوان‌کراوه‌؟‌‬

‫به‌رپرسێکى پارتى‪ :‬باره‌گاکانیشمان بسوتێنن ئه‌وه‌ى ل ‌ه (‪)17‬ى‬ ‫شوبات روویدا دوباره‌ى ناکه‌ینه‌وه‌‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫دلێر عه‌بدولڕه‌حمان‬ ‫زیاترل ‌ه (‪ )100‬رۆژ به‌سه‌ر رووداو ‌ه‬ ‫خ��وێ��ن��اوی��ه‌ک��ه‌ى ‪ 17‬ى شوباتى‬ ‫تێپه‌ڕده‌بێت‬ ‫سلێمانیدا‬ ‫ش���ارى‬ ‫وێ��ڕاى جه‌ختکردنه‌وه‌ى به‌رپرسانى‬ ‫پارتى له‌سه‌ر ئ��ه‌وه‌ى ل�ه‌و رۆژه‌دا‬ ‫ته‌عدایان لێکراو ‌ه بۆی ‌ه به‌گولل ‌ه‬ ‫وه‌اڵمى خۆپیشانده‌رانیان داوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ژم��اره‌ی��ه‌ک ل�ه‌ب�ه‌رپ��رس��ان��ى حزب ‌ه‬ ‫سیاسیه‌کان پێیانوای ‌ه ئ��ه‌وه‌ى ل ‌ه‬ ‫‪ 17‬ى شوباتدا رویدا ته‌عدا نه‌بووه‌‬ ‫ل ‌ه پارتى‪ ،‬ب�ه‌اڵم پاسه‌وانانى لقى‬ ‫چ��وار ئ �ه‌و مافه‌یان به‌خۆیانداوه‌‬ ‫ت��ه‌ق�� ‌ه ل��ه‌خ��ۆپ��ی��ش��ان��ده‌ران بکه‌ن‬ ‫رۆژنامه‌نوسێکیش پێیوای ‌ه ئه‌وه‌ى ل ‌ه‬ ‫(‪)17‬ی شوباتدا ته‌عداى کردوو ‌ه پارتى‬ ‫بوو ‌ه نه‌ک خۆپیشانده‌ران‪.‬‬

‫عومه‌ر شه‌ریف کارگێڕى لقى (‪)22‬‬ ‫ى پ��ارت��ى دی��م��وک��رات��ى ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫(چه‌تر)ى راگه‌یاند «هه‌رچه‌ند‌ه ره‌نگه‌‬ ‫ته‌عداکردن واتایه‌کى رون نه‌به‌خشێ به‌اڵم‬ ‫ئ �ه‌وه‌ى ل ‌ه (‪)17‬ى شوباتدا روی��دا ته‌عدا‬ ‫ب��وو‌ه ل ‌ه پارتى‪ ،‬چونک ‌ه دوور و نزیک‬ ‫پارتى هیچ شتێکى له‌م سنوره‌دا به‌ده‌سته‌وه‌‬ ‫نی ‌ه و په‌یوه‌ندى به‌و داواکاریانه‌و‌ه نه‌بووه‌‬ ‫ک� ‌ه خۆپیشانده‌ران ب �ه‌رزی��ان ک��ردب��وه‌وه‌‪،‬‬ ‫خۆپیشاندانێکیش هه‌موو عه‌قڵیه‌تێکى‬ ‫ت���ێ���داب���ێ ده‌ب������ێ چ������اوه‌ڕوان������ى ش��ت��ى‬ ‫نه‌خوازراویشى لێبکرێ»‪.‬‬ ‫ناوبراو له‌باره‌ى هه‌ڵوێستى حزبه‌که‌ى له‌‬ ‫ئه‌گه‌رى دوباره‌بونه‌وه‌ى روداوه‌کانى (‪)17‬ى‬ ‫شوباتدا ده‌ڵێ «له‌داهاتودا پارتى به‌هیچ‬ ‫شێوه‌یه‌ک ته‌ق ‌ه له‌خۆپیشانده‌ران ناکات‌و‬ ‫چاوه‌ڕێى ئه‌وه‌ش ناکات ئه‌وه‌ى ل ‌ه (‪)17‬ى‬

‫شوبات روویدا دوباره‌بێته‌وه‌‪ ،‬چونک ‌ه ئه‌وه‌ى‬ ‫له‌و رۆژه‌دا روی��دا سروشتى ‌و خۆرسک‬ ‫نه‌بوو به‌ڵکو داواکاریه‌کان سیاسی بون‌و‬ ‫حزبی سیاسیشى له‌پشته‌و‌ه بووه‌«‪.‬‬ ‫شه‌ریف جه‌ختیکرده‌و‌ه «ئه‌گه‌ر هه‌موو‬ ‫ب��اره‌گ��اک��ان��ی��ش��م��ان بسوتێنرێ (‪)17‬ى‬ ‫شوبات دوبار‌ه ناکه‌ینه‌وه‌»‪.‬‬ ‫ل �ه‌الیه‌ک��ی��ت��ره‌و‌ه م��ح �ه‌م �ه‌د ه �ه‌رک��ى‪،‬‬ ‫ئه‌ندامى سه‌رکردایه‌تى پارتى‪ ،‬جه‌ختیکرده‌وه‌‬ ‫«ئ �ه‌وه‌ى ل ‌ه ‪ 17‬ى شوبات روی��دا ته‌عدا‬ ‫بو له‌پارتى ب �ه‌اڵم من ل �ه‌وب��اره‌ی �ه‌و‌ه قسه‌‬ ‫ناکه‌م چونک ‌ه پێشتر فازڵ میرانى ئه‌وه‌ى‬ ‫به‌ئاشکرا له‌ڕاگه‌یاندنه‌کانه‌و‌ه وتووه‌»‪.‬‬ ‫ب �ه‌پ��ێ��چ �ه‌وان �ه‌ى ب �ه‌رپ��رس��ان��ى پ��ارت��ی �ه‌وه‌‬ ‫ئه‌حمه‌د میره‌‪ ،‬سه‌رنوسه‌رى گۆڤارى لڤین‪،‬‬ ‫پێیوای ‌ه «ئه‌وه‌ى ل ‌ه ‪ 17‬ى شوبات رویداوه‌‬ ‫بریتى بوو‌ه له‌ده‌ربڕینى ناڕه‌زایی خه‌ڵک‬ ‫‌و سروشتیش ‌ه خۆپیشانده‌ران بۆ گه‌یشتن‬ ‫به‌مافه‌کانى خۆیان بڕژێن ‌ه سه‌رشه‌قام ‌و‬ ‫به‌رامبه‌ر هه‌ربیناو باره‌گایه‌ک ناڕه‌زایی‬ ‫ده‌رببڕن ک ‌ه ب ‌ه به‌رپرسی ده‌زانن له‌ودۆخه‌ى‬ ‫هاتۆت ‌ه ئاراو‌ه و له‌واڵتانى پێشکه‌وتوشدا‬ ‫ه �ه‌روای � ‌ه ب �ه‌اڵم ل �ه‌و واڵت��ان �ه‌دا ده‌س �ه‌اڵت‬ ‫وه‌کو ئێر‌ه مامه‌ڵ ‌ه له‌گه‌ڵ خۆپیشانده‌راندا‬ ‫ناکات»‪.‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ه���ا وت���ى «ئ�����ه‌وه‌ى راس��ت �ه‌وخ��ۆ‬ ‫به‌رپرس ‌ه ل ‌ه ئاڵۆزبونى دۆخه‌ک ‌ه‌و گه‌وره‌بون‬ ‫‌و درێژه‌کێشانى لقى چوارى پارتى بووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌شى ده‌وت��رێ به‌ڵگه‌ى تایبه‌ت هه‌بووه‌‬ ‫که‌رێڕه‌وى خۆپیشاندانه‌ک ‌ه ده‌گۆڕێ به‌ره‌و‬ ‫و لقى چوار جگ ‌ه له‌سیناریۆیه‌کى ئه‌منى‬ ‫هیچ شتێکیتر نی ‌ه له‌واقعدا‪ ،‬ئه‌وه‌ى پارتى‬ ‫له‌سلێمانى کردى ‌و یه‌کێتى الساییکرده‌وه‌‬ ‫په‌یوه‌ندى به‌رۆشنبیرى ئه‌ودوو حزبه‌و‌ه هه‌یه‌‬ ‫ک � ‌ه رۆشنبیریه‌کى سیاسی ن��ام�ه‌ده‌ن��ى‬ ‫نادیموکراتیانه‌یه‌‪ ،‬وات� ‌ه خ��اوه‌ن عه‌قڵێکه‌‬ ‫ناتوانێ مامه‌ڵه‌ى مه‌ده‌نیان ‌ه بکات بۆیه‌‬ ‫له‌چوارچێوه‌ى جوڵه‌ى سه‌ربازیدا مامه‌ڵه‌‬

‫له‌گه‌ڵ خه‌باتى مه‌ده‌نیان ‌ه ده‌که‌ن»‪.‬‬ ‫م��ی��ر‌ه ج �ه‌خ��ت��ی��ک��رده‌و‌ه ئ����ه‌وه‌ى ل � ‌ه ‪17‬‬ ‫ى ش��وب��ات روی���دا «ت�ه‌ع��دان�ه‌ب��و‌ه له‌پارتى‬ ‫ب�ه‌ڵ��ک��و ب �ه‌پ��ێ��چ �ه‌وان �ه‌و‌ه پ��ارت��ى ت �ه‌ع��داى‬ ‫له‌شه‌قام ‌و خۆپیشانده‌ران کرد و ئه‌گه‌ر‬ ‫دان ب�ه‌خ��ۆداگ��رت��ن��ێ��ک��ى ک��ات��ى ل �ه‌الی �ه‌ن‬

‫له‌هاتن ‌ه پێشه‌وه‌ى ئه‌و روداوان ‌ه به‌وشێوه‌ی ‌ه له‌‬ ‫(‪)17‬ى شوبات تا (‪)17‬ى نیسان پارتى لێى‬ ‫به‌رپرس ‌ه و له‌وبه‌رواره‌شه‌و‌ه یه‌کێتى به‌رپرسى‬ ‫یه‌که‌مى هه‌موو توندوتیژیه‌کانه‌»‪.‬‬ ‫ئه‌و رۆژنامه‌نوس ‌ه وتیشى «خۆپیشاندان‬ ‫ل�ه‌ن��اخ ‌و مێشکى هه‌مووتاکێکدا بونى‬

‫‪ n‬ئه‌ندامێکى سه‌رکردایه‌تى‬ ‫یه‌کێتى «ناکرێت روداوه‌که‌ى ‪17‬ى‬ ‫شوبات کورتبکرێته‌وه‌ له‌وه‌ى که‬ ‫‌ته‌عدا بووه‌ له‌حزبێک»‬ ‫‪ n‬چاالکوانێکى کۆمه‌ڵگه‌ى‬ ‫مه‌ده‌نى «تا عه‌قڵیه‌تى سیاسی‬ ‫حزبه‌کان نه‌گۆڕێ ده‌یان جاریتر‬ ‫‪17‬ى شوبات دوبار‌ه ده‌بێته‌وه‌»‬ ‫‪ n‬رۆژنامه‌نوسێک «پارتى‬ ‫ته‌عداى له‌شه‌قام‌و‬ ‫خۆپیشانده‌رانیش کردووه‌»‬ ‫چه‌کداره‌کانى لقى چوار هه‌بوای ‌ه له‌وکاته‌دا‪،‬‬ ‫سلێمانی له‌ته‌نگژه‌ى سێ مانگى رابردوو‬ ‫رزگار ده‌کرد و کوردستانیش نه‌ده‌که‌وته‌‬ ‫ئه‌ودۆخ ‌ه سیاسیه‌و‌ه بۆی ‌ه به‌رپرسى یه‌که‌م‬

‫››‬

‫ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ل �ه‌وک��ات �ه‌وه‌ى یه‌کێتى له‌رێگه‌ى‬ ‫له‌شکرکێشی هێز‌ه چه‌کداره‌کانیه‌و‌ه بۆناو‬ ‫شاره‌کان‌و ده‌وروبه‌رى شه‌قامى بێده‌نگکرد‬ ‫وت���وم��� ‌ه خ��ۆپ��ی��ش��ان��دان ل���ه‌ه���ه‌م���ووئ���ان‌و‬

‫ساتێکدا ئ �ه‌گ �ه‌رى ت�ه‌ق��ی��ن�ه‌وه‌ى گ���ه‌وره‌ى‬ ‫لێده‌کرێت‪ ،‬یه‌کێتى ‌و پارتیش له‌سه‌رزارى‬ ‫وه‌زی���رى پێشمه‌رگه‌و‌ه به‌فه‌رمى ئ�ه‌وه‌ی��ان‬ ‫رایانگه‌یاندوو‌ه ک ‌ه خۆپیشاندان بکرێته‌وه‌‬ ‫ه��ێ��زه‌ک��ان��ى پ��ێ��ش��م �ه‌رگ � ‌ه ده‌س���ت���ک���راوه‌ن‬ ‫ل �ه‌پ �ه‌الم��اردان��ى ش �ه‌ق��ام ‌و ب��اره‌گ��اک��ان��ى‬ ‫ئ���ۆپ���ۆزس���ی���ۆن ‌و س���ه‌رک���رده‌ک���ان���ی���ان‪،‬‬ ‫له‌ئێستاشه‌و‌ه ده‌بێت ئه‌و‌ه به‌ئه‌گه‌رى حه‌تمى‬ ‫بزانین که‌ئه‌وان تاک ‌ه چه‌کێک شه‌قام ‌و‬ ‫هێز‌ه نه‌یاره‌کانیانى پێ سه‌رکوت بکه‌ن‬ ‫بریتی ‌ه له‌هێزى پێشمه‌رگه‌«‪.‬‬ ‫هاوکات فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد‪ ،‬ئه‌ندامى‬ ‫سه‌رکردایه‌تى یه‌کێتى نیشتمانى کوردستان‪،‬‬ ‫ب ‌ه (چ�ه‌ت��ر) ى راگه‌یاند «خۆپیشاندان‬ ‫ل��ه‌ب��ه‌رده‌م ه �ه‌ر دام��وده‌زگ��ای �ه‌ک��ى حزبی‬ ‫و حکومى مافى هاواڵتیان ‌ه و یاساش‬ ‫رێگه‌ى پێداوه‌‪ ،‬به‌اڵم خۆپیشانده‌ران مافى‬ ‫په‌الماردانى ئه‌و شوێنانه‌یان نیه‌«‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو ل �ه‌ب��اره‌ى س�ه‌ره�ه‌ڵ��دان��ى دۆخ��ى‬ ‫(‪)17‬ى شوباته‌و‌ه ده‌ڵێ «هه‌ندێ که‌س‬ ‫واتێده‌گه‌ن که‌خۆپیشانده‌ر مافى ده‌ربڕینى‬ ‫هه‌رجۆر‌ه کردارێکى هه‌ی ‌ه به‌رامبه‌ر ئه‌و‬ ‫الیه‌نه‌ى خۆپیشاندانى له‌دژ ده‌کات ئه‌مه‌‬ ‫نیوه‌ى کێشه‌که‌یه‌‪ ،‬نیوه‌که‌ى ترى کێشه‌که‌‬ ‫بریتی ‌ه ل���ه‌وه‌ى پ��اس�ه‌وان��ى ب��اره‌گ��ا حزبى‌و‬ ‫حکومیه‌کان ئه‌وماف ‌ه به‌خۆیان بده‌ن ته‌قه‌‬ ‫له‌خۆپیشانده‌ران بکه‌ن هه‌روه‌ک له‌رۆژانى‬ ‫خۆپیشاندانه‌کاندا بینیمان که‌پاسه‌وانى‬ ‫ه �ه‌ن��دێ ل �ه‌ب��اره‌گ��ا ح��زب��ی�ه‌ک��ان به‌گولله‌‬ ‫وه‌اڵمى خۆپیشانده‌رانیان دایه‌و‌ه و بوو‌ه هۆى‬ ‫ئاڵۆزکردنى دۆخه‌که‌»‪.‬‬ ‫ئه‌سه‌سه‌رد‪ ،‬ئه‌وه‌شى وت «ئه‌وه‌ى ل ‌ه ‪17‬‬ ‫ى شوبات به‌رامبه‌ر پارتى ک��را ناکرێت‬ ‫به‌وجۆر‌ه کورتبکرێته‌و‌ه ک ‌ه ته‌عدا بووه‌‪،‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ى روی���دا ب�ه‌رام��ب�ه‌ر یه‌کێتى بکرێ‬ ‫هه‌ڵوێستى وه‌کو پارتى نابێ به‌ڵگه‌ش بۆ‬ ‫ئه‌و‌ه له‌ورۆژه‌دا هێرش کرای ‌ه سه‌ر باره‌گاى‬ ‫مه‌کته‌بی رێ��ک��خ��راو‌ه دیموکراتیه‌کان‬

‫ب�ه‌اڵم چۆڵمان کرد و هیچ کێشه‌یه‌کى‬ ‫لێنه‌که‌وته‌وه‌»‪.‬‬ ‫بورهان ئه‌حمه‌د‪ ،‬ئه‌ندامى سه‌رکردایه‌تى‬ ‫یه‌کگرتووى ئیسالمیش پێیوای ‌ه «سروشتى‬ ‫خۆپیشاندان وای� ‌ه که‌هه‌ندێجار له‌سنورى‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت���ى ئ���ه‌وان���ه‌ى رێ��ک��ی��ان خ��س��ت��ووه‌‬ ‫ده‌رده‌چ����ێ����ت ک��� ‌ه ڕه‌ن���گ��� ‌ه ب �ه‌ئ��ام��ان��ج‌و‬ ‫مه‌به‌ستێکى دیاریکراویش نه‌بێت بۆیه‌‬ ‫ده‌بێت له‌وکاته‌دا نه‌فس درێژبیت ‌و دان‬ ‫ب��ه‌خ��ۆدا ب��گ��ری��ت ب��ۆ ئ����ه‌وه‌ى ک��اره‌س��ات��ى‬ ‫نه‌خوازراوى لێنه‌که‌وێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫ناوبراو وتیشى «باره‌گاى حزبی بۆى نیه‌‬ ‫خه‌ڵک بکوژێت ‌و پێویست ‌ه لێکۆڵینه‌وه‌ى‬ ‫ج��دى ل �ه‌وب��اره‌ی �ه‌و‌ه بکرێت ک� ‌ه ئ���ه‌وه‌ى له‌‬ ‫(‪)17‬ى ش��وب��ات ‌و رۆژان���ى دوات���ر روی��دا‬ ‫حه‌قى ب�ه‌رگ��ری شه‌رعی ‌ه ی��ان کوشتنى‬ ‫به‌ئه‌نقه‌ست‪ ،‬ئه‌وه‌شى ل���ه‌ورۆژه‌دا روی��داوه‌‬ ‫ناتوانین بڵێین ته‌عدا بوو‌ه له‌پارتى»‪.‬‬ ‫شۆڕش ئه‌مین چاالکوانى کۆمه‌ڵگه‌ى‬ ‫مه‌ده‌نى بۆ (چه‌تر) وتى «ئێم ‌ه به‌هیچ‬ ‫شێوه‌یه‌ک له‌گه‌ڵ توندوتیژى‌و به‌ردگرتنه‌‬ ‫باره‌گا حزبی و بینا حکومیه‌کان نین به‌اڵم‬ ‫که‌روشیدا نابێت به‌گولل ‌ه وه‌اڵم بدرێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫وتیشى «ئ���ه‌وه‌ى ل� ‌ه (‪)17‬ى شوباتدا‬ ‫روی���داو‌ه ته‌عدا نه‌بو‌ه له‌حزبێک چونکه‌‬ ‫پ��ارت��ى ئ��ام��ان��ج ن �ه‌ب��وه‌‪ ،‬خ�ه‌ڵ��ک چونه‌ته‌‬ ‫س �ه‌رب��اره‌گ��اى یه‌کێتیش وه‌ک���و له‌گرته‌‬ ‫ڤیدیۆییه‌کانیشدا ده‌رده‌ک���ه‌وێ���ت له‌ناو‬ ‫باره‌گاى لقى چوارى پارتیه‌و‌ه به‌ردگیراوه‌ته‌‬ ‫خۆپیشانده‌ران»‪.‬‬ ‫به‌بڕواى ئه‌و چاالکوانه‌ى کۆمه‌ڵگه‌ى‬ ‫مه‌ده‌نى «تاعه‌قڵیه‌تى سیاسی حزبه‌کان‬ ‫نه‌گۆڕێت ده‌ی��ان جاریتر (‪)17‬ى شوبات‬ ‫دوبار‌ه ده‌بێته‌و‌ه به‌شێوه‌ى جیاوازتر»‪.‬‬ ‫ئه‌مین ئاماژه‌ى به‌وه‌شدا «ته‌قه‌کردن‬ ‫له‌خۆپیشانده‌ران یاساو پرۆسه‌ى دیموکراسی‬ ‫ده‌خ��ات � ‌ه ژێ��ر پ��رس��ی��اره‌وه‌و نابێت بکرێت‬ ‫به‌نه‌ریت بۆ وه‌اڵمدانه‌وه‌ى خۆپیشانده‌ران»‪.‬‬


‫«دامه‌زراندنه‌ک ‌ه موزایه‌ده‌ى سیاسییه‌»‬

‫راپۆرته‌ هه‌واڵ‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/3/92010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/30‬‬ ‫دووشه‬

‫‪4‬‬

‫هه‌ولێر‬ ‫ره‌هێل مامه‌ش‬

‫پارێزگارى هه‌ولێر ئاماژه‌‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ ده‌کات‪ ،‬تا بودج ‌ه‬ ‫په‌سه‌ند نه‌کرێت له‌ هه‌ولێر‬ ‫فۆڕمى دامه‌رزاندن دابه‌ش‬ ‫ناکه‌ن‪ ،‬په‌رله‌مانتارێکیش‬ ‫ئه‌وه‌ ده‌خاته‌ڕوو‪ ،‬ئه‌و‬ ‫دامه‌زراندنه‌ى باس ده‌کرێت‪،‬‬ ‫بۆ دۆزینه‌وه‌ى هه‌لى کار نیه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵکو زیاتر بۆ مه‌به‌ستى‬ ‫سیاسییه‌‪.‬‬

‫(ئیسماعیل گ�ه‌اڵڵ��ى) په‌رله‌مانتار‬ ‫ل‌ه فراکسیۆنى گۆڕان ده‌ڵێت‪ :‬پێویست ‌ه‬ ‫ش��ێ��وازێ��ک ه�ه‌ب��ێ��ت ب��ۆ دام���ه‌زران���دن‪،‬‬ ‫چونک‌ه دامه‌زراندن هه‌ر ئه‌و‌ه نیه‌‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫ب�‌ه (‪ )25‬ه���ه‌زار ک �ه‌س ئیتر کێشه‌ى‬ ‫هه‌لى کار ته‌وابوو‪ ،‬ئه‌وه‌ى ئێستا ده‌بینین‬ ‫ل‌ه پارێزگایه‌ک فۆرم دابه‌شده‌کرێ ل ‌ه‬

‫فۆڕمى دامه‌زراندن ته‌نها ل ‌ه سلێمانى و گه‌رمیانه‌‪،‬‬ ‫نه‌گه‌یشتۆت ‌ه هه‌ولێر و دهۆک‬ ‫شوێنێکى تر نیه‌‪ ،‬نیشانه‌ى دوو ئیداریی‌ه و‬ ‫کاره‌کان ب‌ه به‌رنام‌ه نیه‌‪.‬‬ ‫ده‌شڵێت‪ :‬ئێم‌ه ل‌ه لیژنه‌ى پیشه‌سازى‬ ‫و وزه‌ى پ�ه‌رل�ه‌م��ان کاتێک س�ه‌ردان��ى‬ ‫وه‌زاره‌تى پیشه‌سازیمان کرد پێیان وتین‪،‬‬ ‫ک‌ه ئ �ه‌وان وه‌ک وه‌زاره‌ت داواى (‪)84‬‬ ‫که‌سیان کردوو‌ه بۆ دامه‌زراندن‪ ،‬به‌اڵم له‌‬ ‫رێگه‌ى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیرانه‌و‌ه میالکى‬ ‫(‪ )350‬که‌سیان بۆ هاتووه‌‪ ،‬ب‌ه بێ ئه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌وان داواى بکه‌ن‪ ،‬ئه‌مه‌ش ئه‌و په‌رى بێ‬ ‫به‌رنامه‌ییه‌‪.‬‬ ‫گه‌اڵڵى ئاماژه‌ى به‌وه‌شکرد‪ ،‬ئه‌وه‌ى‬ ‫ل�‌ه ک��وردس��ت��ان س �ه‌ب��اره‌ت ب�‌ه ب��ودج�‌ه و‬ ‫دامه‌زراندن هه‌یه‌‪ ،‬بۆ دۆزینه‌وه‌ى هه‌لى‬ ‫ک��ار نیه‌‪ ،‬به‌ڵکو زیاتر بۆ مه‌به‌ست و‬ ‫موزایه‌ده‌ى سیاسییه‌‪ ،‬هه‌ر کاتێکیش ئه‌و‬ ‫بابه‌تان‌ه ب‌ه سیاسى کران‪ ،‬ئه‌وا هه‌رچه‌ند‬ ‫ب��ودج�ه‌ک�‌ه گ���ه‌ور‌ه ب��ێ��ت‪ ،‬ن��ات��وان��رێ ل ‌ه‬ ‫خزمه‌ت خه‌ڵک به‌کاربهێنرێت‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو‪ ،‬پێویست‌ه حکومه‌تى‬

‫هه‌رێم ئه‌و خه‌ڵک‌ه ببینێ ک‌ه ل‌ه به‌رده‌م‬ ‫نوسینگه‌کانى دامه‌زراندن کۆبونه‌ته‌و‌ه بۆ‬ ‫دامه‌زراندن‪ ،‬ک‌ه نیشانى ده‌دات‪ ،‬خه‌ڵک‬ ‫چه‌ند بێ کار‌ه و پێویستى ب‌ه دۆزینه‌وه‌ى‬ ‫هه‌لى کار هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌وان بیانه‌وێ‬ ‫بێکارى نه‌هێڵن‪.‬‬ ‫هه‌رله‌و باره‌یه‌و‌ه نه‌وزاد هادى پارێزگاى‬ ‫هه‌ولێر راگ �ه‌ی��ان��د‪ :‬ک �‌ه ت��ا میالکات‬ ‫و بودج‌ه ل‌ه په‌رله‌مان په‌سه‌ند نه‌کرێت‬ ‫ده‌ست ب‌ه دابه‌شکردنى فۆرمى دامه‌زراندن‬ ‫ناکه‌ن‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬ب‌ه گ��وێ��ره‌ى رێنماییه‌کانى‬ ‫ئ���ه‌ن���ج���وم���ه‌ن���ى وه‌زی����������ران س���ه‌رج���ه‌م‬ ‫دامه‌زراندنه‌کان ل‌ه رێگه‌ى پارێزگاکانه‌و‌ه‬ ‫ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬ئێمه‌ش دواى په‌سه‌ندکردنى‬ ‫میالکات و بودج‌ه ده‌ست ب‌ه دابه‌شکردنى‬ ‫ف��ۆرم ده‌ک��ه‌ن‪ ،‬ئاماژه‌ى به‌وه‌شکرد ک ‌ه‬ ‫دام �ه‌زران��دن له‌سه‌ر بنه‌ماى داواک���ارى‬ ‫فه‌رمانگه‌کان ده‌بێت‪ ،‬ل‌ه رووى ژمار‌ه و‬ ‫پسپۆرى و پێویستى ئه‌و فه‌رمانگانه‌‪.‬‬

‫‪n‬‬

‫ه خۆپیشاندانێکدا داوای هه‌لی کار و ژیانێکی باشتر ده‌که‌ن فۆتۆ‪ /‬چه‌تر‬ ‫گه‌نجان ل ‌‬

‫«کێشه‌کان ته‌نها ب ‌ه پێنج الیه‌ن چاره‌سه‌ر نابێت»‬

‫هه‌ولێر‪ ،‬پارتى چاره‌سه‌رى هێز ‌ه سیاسییه‌کان کۆ ده‌کاته‌وه‌‬ ‫چه‌تر‬ ‫هه‌ڵمه‌ت ئیبراهیم‬

‫به‌رپرسێکى پارتى چاره‌سه‌رى‬ ‫ئه‌وه‌ ده‌خاته‌ڕوو‪ ،‬هه‌موو هێزه‌‬ ‫سیاسییه‌کانیان بانگ کردووه‌‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ى رۆژى (‪ )6/4‬له‌ شارى‬ ‫هه‌ولێر له‌ سه‌کۆیه‌کى ئازاددا‬ ‫گفتوگۆ له‌سه‌ر کێشه‌کانى‬ ‫ئه‌مڕۆى هه‌رێمى کوردستان و‬ ‫رێگه‌ى چاره‌سه‌رى بکه‌ن‪.‬‬

‫(نه‌جیبه‌ عومه‌ر) جێگرى سه‌رۆکى‬ ‫پارتى چاره‌سه‌رى دیموکراتى کوردستان‬ ‫به‌ (چ�ه‌ت��ر)ى راگه‌یاند‪ :‬بانگى الیه‌نه‌‬

‫س��ی��اس��ی��ی�ه‌ک��ان��م��ان ک�����ردووه‌ ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ى‬ ‫رۆژى (‪ )6/4‬ل��ه‌ ش����ارى ه �ه‌ول��ێ��ر له‌‬ ‫ه��ۆڵ��ى (ری��س��ت��ۆران��ت��ى پ��وش��ێ) نزیک‬ ‫پ������ردى ع���ه‌ن���ک���اوه‌ ک���ۆب���ون���ه‌وه‌ی���ه‌ک‬ ‫سازبکه‌ین له‌ژێر دروش��م��ى «به‌ڵێ بۆ‬ ‫ئاشتى و چاره‌سه‌رى‪ ،‬نا بۆ توندوتیژى‬ ‫و ب��ێ��چ��اره‌ی��ى» ک���وب���ون���ه‌وه‌ک���ه‌ وه‌ک‬ ‫کۆنفرانسێکه‌‪ ،‬بۆ قسه‌کردن له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫کێشانه‌ى ک�ه‌ ل�ه‌ هه‌رێمى کوردستان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئێمه‌ خۆمان نه‌خشه‌ ڕێگه‌یه‌کمان‬ ‫هه‌یه‌ وه‌ک پ��رۆژه‌ى چاره‌سه‌رى ئاشتى‬ ‫و دیموکراتیانه‌‪ ،‬ده‌شمانه‌وێت هه‌موو‬ ‫الی�ه‌ن�ه‌ک��ان پ���رۆژه‌ى خ��ۆی��ان بهێنن‪ ،‬بۆ‬ ‫ئ����ه‌وه‌ى ببێته‌ س �ه‌ک��ۆی �ه‌ک��ى ئ����ازاد بۆ‬

‫گفتوگۆکردن له‌سه‌ر کێشه‌کان‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬ته‌واوى الیه‌نه‌ سیاسییه‌کانمان‬ ‫ب��ان��گ ک����ردووه‌‪ ،‬ب�ه‌ یه‌کێتى و پارتى‬ ‫و ئ��ۆپ��ۆزی��س��ی��ۆن��ى ن����او پ���ه‌رل���ه‌م���ان و‬ ‫ئۆپۆزیسیۆنى ده‌ره‌وه‌ى په‌رله‌مانیشه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ زۆربه‌ى رێکخراوه‌ مه‌ده‌نییه‌کان‬ ‫و راگه‌یاندنه‌کان و که‌سایه‌تى سیاسى و‬ ‫مه‌ده‌نى سه‌ربه‌خۆ‪ ،‬ژماره‌یه‌کى زۆرمان‬ ‫له‌سه‌ر ئاستى هه‌موو ش��اره‌ک��ان بانگ‬ ‫کردووه‌ نه‌ک ته‌نها یه‌ک شار‪.‬‬ ‫ئ������ه‌وه‌ش������ى وت‪ :‬ده‌م�����ان�����ه‌وێ�����ت‬ ‫س �ه‌ک��ۆی �ه‌ک��ى ئ����ازاد دروس����ت ب��ب��ێ بۆ‬ ‫ه�ه‌م��وو پێکهاته‌کانى کۆمه‌ڵگه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫گ��ف��ت��وگ��ۆک��ردن ل �ه‌س �ه‌ر ئ��ه‌و کێشانه‌ى‬

‫«حه‌ز ده‌که‌م خوێنده‌وار بم و بنوسم»‬

‫منداڵ ‌ه کۆچه‌رییه‌کانى چه‌مچه‌ماڵ ل ‌ه‬ ‫رۆژى مندااڵندا بۆ (چه‌تر) ده‌دوێن‬ ‫چه‌مچه‌ماڵ‬

‫سه‌نگه‌ر بیالل‬ ‫ئه‌و مه‌غریب ‌ه ل ‌ه دیده‌نى منداڵه‌‬ ‫کۆچه‌رییه‌کاندا بووین‪ ،‬باشتر‬ ‫زانیمان منداڵێکى چه‌ند ‌ه بێناز و‬ ‫پڕ مه‌ینه‌ت و چه‌ند ‌ه دوورن‪ ،‬تا‬ ‫ده‌ستیان بگات ‌ه قه‌ڵه‌مێک‪ ،‬بنووسن‬ ‫ئه‌ى مندااڵنى جیهان ئێم ‌ه وا له‌م‬ ‫مه‌مله‌که‌ته‌دا ده‌ژین‪ ،‬ل ‌ه مه‌مله‌که‌تێک‬ ‫پڕ ل ‌ه خاپورى خه‌ونى منداڵى‪.‬‬

‫(دێ����������وار م����ح����ه‌م����ه‌د) م��ن��داڵ��ێ��ک��ى‬ ‫ک���ۆچ���ه‌ری���ی���ه‌ک���ان���‌ه (ق����ه‌ره‌ج����ه‌ک����ان) له‌‬ ‫چه‌مچه‌ماڵ‪ ،‬بۆ ئ �ه‌و مه‌غریبى ته‌مه‌نى‬ ‫خۆى ب‌ه ته‌تیشت خێوه‌ته‌کانى ماڵى خۆیانه‌وه‌‬ ‫ده‌یوت‪« :‬منیش حه‌زم به‌وه‌ی‌ه خوێنده‌واربم و‬ ‫بنوسم‪ ،‬به‌اڵم چیبکه‌م ک‌ه حکومه‌ت نایه‌ڵێت‬ ‫ل‌ه شوێنێکدا بژین‪ ،‬پاش ماوه‌یه‌ک ده‌مان‬ ‫گوێزێته‌و‌ه بۆ شوێنێکى تر»‪.‬‬ ‫ب�‌ه ق�ه‌ول��ى خ��ۆی��ان حکومه‌ت ل�‌ه کاتى‬

‫‪n‬‬

‫هه‌ڵبژاردنه‌کاندا هانایان بۆ ده‌ب��ات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌گه‌ڵ کۆتایى هاتن ب�ه‌و ف �ه‌وزای �ه‌‪ ،‬ئیتر‬ ‫ئه‌وانیش هیچ به‌ڵێنێکیان نامێنێت‪ ،‬یه‌کێکى‬ ‫تر له‌و مندااڵنه‌ى ته‌واو عاجزى ب‌ه روخساریه‌وه‌‬ ‫دیاربوو‪ ،‬ئه‌ویش ل‌ه کۆچه‌ریی‌ه نه‌خوێنده‌واره‌کان‬ ‫بوو‪ ،‬ئه‌و گه‌نم ڕه‌نگ‌ه (وریا ئه‌حمه‌د) بوو‪ ،‬ئاوا‬ ‫قسه‌ى بۆ کردین‪« :‬پێمخۆش‌ه ژیانم خۆش‬ ‫بێت‪ ،‬که‌س حه‌ز ده‌کات نه‌خوێنده‌وار بێت و‬ ‫ئاوا بژى و نه‌زانێت ناوى خۆى بنوسێ؟»‪.‬‬ ‫ئه‌م کۆچه‌ریان‌ه ئێستا ل‌ه ناحییه‌ى شۆڕش‬ ‫ل‌ه چه‌مچه‌ماڵ ده‌ژین و نزیکه‌ى (‪ )15‬ماڵ‬ ‫ده‌بن‪ ،‬هه‌مووشیان ده‌چن‌ه سه‌ر یه‌ک ره‌گى‬ ‫خزمایه‌تى‪ ،‬هه‌موشیان پێکه‌و‌ه ماڵه‌کانیان‬ ‫ده‌گ��وازن �ه‌و‌ه بۆ ه�ه‌ر شوێنێک ک‌ه خۆیان‬ ‫حه‌زیان پێیه‌تى‪ ،‬ئیتر ئه‌و گواستنه‌وه‌یه‌یان‪ ،‬یان‬ ‫ب‌ه هۆى وه‌رز‌ه بێ ڕه‌حمه‌کانى ساڵه‌وه‌یه‌‪ ،‬یان‬ ‫ده‌رکردنیان ب‌ه هۆى بێ ئیشى حوکمه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫(على ره‌زا) گه‌نجێکى ت�ه‌م�ه‌ن (‪)23‬‬ ‫س���اڵ‪ ،‬ب��اوک��ى وه‌ک ده‌م��س��پ��ى ئ��ه‌و ماڵه‌‬ ‫ک��ۆچ�ه‌ری��ان�‌ه ده‌ب��ی��ن��رێ��ت‪ ،‬ئ���ه‌و ب��ۆ (‪)6/1‬‬ ‫ى ئه‌م ساڵ ده‌ی��وت‪« :‬هه‌موو ئه‌م خێوه‌تانه‌‬

‫منداڵه‌کانیان خوێنده‌واریان نیه‌‪ ،‬نه‌مانتوانیو‌ه‬ ‫بخوێنین‪ ،‬ئێمه‌ش پێمانخۆش‌ه ببین ب‌ه دکتۆر‬ ‫یان فه‌رمانبه‌ر یان مامۆستا»‪.‬‬ ‫ئه‌و گه‌نج‌ه ب‌ه چاو‌ه مه‌یله‌و شینه‌که‌ی و‬ ‫ئاه هه‌ڵکێشانه‌که‌ى‪ ،‬ئه‌وه‌ى بۆ ڕونکردینه‌وه‌‪،‬‬ ‫ک‌ه ئ�ه‌م ج��ۆر‌ه ژیانه‌ى پێ په‌سه‌ند نیی‌ه و‬ ‫«ئه‌و‌ه واقیع‌ه ئاواى لێکردووین به‌م شێوه‌یه‌‬ ‫بژین‪ ،‬نه‌ک زاده‌ى بیرکردنه‌وه‌ى خۆمان»‪.‬‬ ‫ئیتر بانگى ئه‌و مه‌غریب‌ه گفتووگۆکه‌ى‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و منداڵ‌ه پێخاوسانه‌دا پێبڕین و‬ ‫به‌ر ل‌ه خواحافیزیمان (دێ��وار) به‌و هه‌موو‬ ‫عاجزییه‌و‌ه هێشتا به‌ره‌که‌تى ره‌حمى ده‌جواڵو و‬ ‫ده‌یوت‪« :‬بۆ نانى ئه‌م ئێواره‌ی‌ه بۆ میوانداریمان‬ ‫ناکه‌ن؟» ئێم‌ه له‌و‌ه گه‌یشتین ئه‌و مندااڵنه‌‬ ‫چه‌ند‌ه بێ ن��از و چه‌ند‌ه ناسک و چه‌نده‌‬ ‫ب‌ه ته‌نهان‪ ،‬په‌یامى ئ�ه‌وان بۆ یادى جیهانى‬ ‫مندااڵن گه‌ڕانه‌وه‌ى حورمه‌ت و رێزگرتن‌ه له‌و‬ ‫ته‌مه‌نه‌ى ک‌ه پێى ده‌ڵێن‪ ،‬سه‌رده‌مى منداڵى‪،‬‬ ‫ئه‌وان تا ئێستاش ل‌ه کۆمه‌ڵگه‌یه‌کى وه‌کو‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌ى کورده‌وارى ب‌ه هاواڵتى پل‌ه دوو‬ ‫یان سێ ته‌ماشا ده‌کرێن‪.‬‬

‫مندااڵنی کۆچه‌ری داوای خوێندن و نوسین ده‌که‌ن فۆتۆ‪ /‬سوار ‌ه بیالل ‬

‫ئێستا هه‌یه‌‪ ،‬م�ه‌رج نییه‌ بۆچونه‌کانى‬ ‫ئێمه‌ په‌سه‌ند بکه‌ن‪ ،‬ده‌مانه‌وێت هه‌موو‬ ‫الی�ه‌ن�ه‌ک��ان ب�ه‌ بۆچونه‌کانى خۆیانه‌وه‌‬ ‫شتێکى ه��اوب �ه‌ش دروس���ت بکه‌ین‪ ،‬بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ى ئه‌و کۆبونه‌وه‌ داخراوانه‌ کۆتایى‬ ‫پێبێت‪ ،‬که‌ جه‌ماوه‌رى تێدا نییه‌‪.‬‬ ‫له‌ باره‌ى کۆبونه‌وه‌که‌ى ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫و ده‌س �ه‌اڵت��ی��ش �ه‌وه‌‪ ،‬وت���ى‪ :‬ئێمه‌ هه‌موو‬ ‫گفتوگۆکردنێک ب �ه‌ ب��اش ده‌بینین‪،‬‬ ‫به‌اڵم هه‌ر کۆبونه‌وه‌یه‌ک راى جه‌ماوه‌ر‬ ‫و ش�ه‌ق��ام��ى ت��ێ��دا ن�ه‌ب��ێ��ت ئ���ه‌وا ئه‌نجام‬ ‫ناگرێت‪ ،‬به‌ داخه‌وه‌ ئه‌وه‌ى که‌ زۆر جار‬ ‫دووباره‌ ده‌بێته‌وه‌ داخوازییه‌کانى حزب و‬ ‫الیه‌نه‌کان باس ده‌کرێت‪ ،‬بۆئه‌وه‌ى هێز‬

‫و الیه‌نه‌کان رازى بکرێن‪ ،‬که‌ ئ�ه‌وه‌ش‬ ‫کێشه‌ى جه‌ماوه‌ر نییه‌‪ ،‬داخوازییه‌کانى‬ ‫جه‌ماوه‌ر زۆر له‌وه‌ مه‌زنتره‌ که‌ پێنج حزبه‌‬ ‫دابنیشن گفتوگۆى له‌سه‌ر بکه‌ن‪ ،‬ئه‌و‬ ‫دانیشتنانه‌ هیچ شتێک ناگۆڕێت‪.‬‬ ‫ل��ه‌ ب����اره‌ى دان��ی��ش��ت��ن��ی��ش��ی��ان ل �ه‌گ �ه‌ڵ‬ ‫به‌رپرسانى (کۆنگره‌ى جڤاکى دیموکراتى‬ ‫و پارتى ئاشتى و دیموکراتى و نوێنه‌رانى‬ ‫به‌ره‌ى ره‌نجى ئازادى و دیموکراتى) که‌ به‌‬ ‫پێشه‌نگایه‌تى (ئه‌حمه‌د تورک) هاتبونه‌‬ ‫ه�ه‌رێ��م��ى ک��وردس��ت��ان‪ ،‬وت���ى‪ :‬ب��ۆئ �ه‌وه‌ى‬ ‫ش���ۆڕش ل �ه‌ ک��وردس��ت��ان��دا سه‌ربکه‌وێت‬ ‫پێویسته‌ یه‌کێتى ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ى دروس���ت‬ ‫ببێت‪ ،‬له‌گه‌ڵ سیاسه‌تمه‌دارانى باکورى‬

‫کوردستان باس له‌وه‌ کرا ئه‌و به‌ره‌یه‌ى ل ‌ه‬ ‫باکور دروست بووه‌ هه‌نگاوێکى گرنگه‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌و به‌ره‌یه‌شى که‌ له‌ رۆژئاواى‬ ‫کوردستان دروست بووه‌‪ ،‬به‌ قۆناغێکى‬ ‫گرنگ ناوبرا‪ ،‬هه‌روه‌ها باس له‌وه‌ کرا‬ ‫له‌ رۆژه �ه‌اڵت و باشورى کوردستانیش‬ ‫به‌ره‌یه‌کى نه‌ته‌وه‌یى دروست ببێت‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ى‪ :‬ئ�����ه‌وه‌ى ک���ه‌ زۆر ق��س�ه‌ى‬ ‫له‌سه‌ر کرا دروستکردنى کۆنگره‌یه‌کى‬ ‫ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی �ه‌ ل �ه‌س �ه‌ر ئ��اس��ت��ى ه���ه‌ر چ��وار‬ ‫به‌شى کوردستان‪ ،‬وا بڕیاره‌ له‌ مانگى‬ ‫(‪)10‬ى ئه‌مساڵدا کۆنگره‌ى نه‌ته‌وه‌یى‬ ‫س��ازب��ک��رێ��ت‪ ،‬گفتوگۆ ل�ه‌س�ه‌ر لیژنه‌ى‬ ‫ئاماده‌کاریش کراوه‌‪.‬‬

‫«ده‌سه‌اڵتداران له‌گه‌ڵ ئێران رێکه‌وتنى ئه‌منی به‌هێزیان هه‌یه‌»‬

‫به‌رپرسان‪ ،‬دانانى بنکه‌ى سه‌ربازى‬ ‫ئه‌مریکى ل ‌ه هه‌ورامان ره‌ت ده‌که‌نه‌وه‌‬ ‫چه‌تر‬

‫ساالر بیاره‌یى‬ ‫ده‌نگۆى ئه‌و ‌ه ل ‌ه ئارادای ‌ه ک ‌ه پاش‬ ‫کشانه‌وه‌یان ل ‌ه عێراقدا‪ ،‬هێزه‌کانى‬ ‫ئه‌مریکا بنکه‌یه‌کى سه‌ربازى له‌‬ ‫ناوچه‌ى هه‌وراماندا دابمه‌زرێنن‪،‬‬ ‫به‌اڵم قایمقامى هه‌ڵه‌بجه‌ى شه‌هید‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت « ل ‌ه به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌دا‬ ‫ئه‌مریکییه‌کان داوایان لیکردوین که‌‬ ‫په‌یوه‌ندى دیبلۆماسى به‌هێزتر بکه‌ین»‪.‬‬

‫به‌پێى رێکه‌وتنى ستراتیژى نێوان عێراق و‬ ‫ئه‌مریکا‪ ،‬بڕیار‌ه ئه‌مریکا ل‌ه کۆتایى ئه‌مساڵدا‬ ‫ته‌واوى هێزه‌کانى ل‌ه خاکى عێراقدا بکشێنێته‌وه‌‪ ،‬کاتى سه‌ردانى تیمێکى ئه‌مریکى بۆ هه‌ڵه‌بجه‌ سه‌ربازى ئه‌مریکى دابمه‌زرێ‪ ،‬ئه‌مه‌ش سودمه‌نده‌‪،‬‬ ‫چاودێرێکى سیاسیش پێیوای‌ه ئه‌مریکا هه‌ر قس‌ه له‌سه‌ر به‌هێزکردنى په‌یوه‌ندى دیبلۆماسى چونک‌ه ئه‌وکات‌ه هه‌رێم ده‌پارێزێت له‌و واڵتانه‌ى‬ ‫شوێنێکى داگیر کردبێت بنکه‌ى ستراتیژى و کراوه‌‪ ،‬ئه‌و وتى «به‌ڵێ هه‌فته‌ى پێشوو تیمێکى گه‌ر بیانه‌وێ داگیرى بکه‌ن‪ ،‬ل‌ه الیه‌کى تره‌وه‌‬ ‫سه‌ربازى تێدا دامه‌زراندووه‌‪ ،‬چونک‌ه به‌پێى وته‌ى ئه‌مریکى ل‌ه بوارى سه‌ربازى و ئاوه‌دانى سه‌ردانى ئاراسته‌یه‌کى نێوده‌وڵه‌تى قبوڵ ده‌ک���ات که‌‬ ‫ئه‌و چاودێر‌ه مێژووى ئه‌مریکا مێژووى سه‌ربازییه‌‪ .‬قایمقایمیه‌تیان ک��رد و باسى ئ��ه‌و‌ه ک��را که‌ ئه‌و بنکه‌ی‌ه هه‌بێت باشتره‌‪ .‬چاودێره‌ک‌ه وتیشى‬ ‫سه‌باره‌ت ب‌ه دامه‌زراندنى بنکه‌ى سه‌ربازى هه‌وڵبدرێ ل‌ه بوارى دیبلۆماسى په‌یوه‌ندییه‌کان «ره‌نگ‌ه ل‌ه ئێستادا عێراق نه‌توانێ بوونى ئه‌و‬ ‫بنکان‌ه قبوڵ نه‌کات‪ ،‬چونک‌ه ئه‌و بنکان‌ه به‌ناوى‬ ‫هێزه‌کانى ئه‌مریکا ل‌ه ناوچه‌ى هه‌ورامان پێش زیاتر پته‌و بکرێن»‪.‬‬ ‫کشانه‌وه‌یان ل‌ه عێراقدا هه‌ریه‌ک ل‌ه (جه‌الل‬ ‫چاودێرێکى سیاسیش ئ �ه‌وه‌ى رایگه‌یاند‪ ‌،‬جیاجیا ده‌مێنن‪ ،‬ره‌نگ‌ه کوردیش ئ �ه‌و‌ه قبوڵ‬ ‫که‌ریم) بریکارى وه‌زی��رى ناوخۆ و لیوا (مه‌ال ئه‌مریکا چوبێت‌ه هه‌رشوێنێک و داگیرى کردبێت بکات‪ ،‬ب‌ه پێچه‌وانه‌ى خواروى عێراق به‌تایبه‌تى‬ ‫ئه‌حمه‌د دیسکه‌ره‌) به‌ڕێوه‌به‌رى گشتى پاسه‌وانى بنکه‌ى سه‌ربازى تێدا دام�ه‌زران��دووه‌‪( .‬مه‌سعود سونن‌ه مه‌زهه‌به‌کان ک‌ه قبوڵى ناکه‌ن‪ ،‬مه‌گه‌ر‬ ‫سنور ل‌ه سلێمانى و (حه‌مه‌ى عه‌لى باوه‌جان) عه‌بدولخالق) چاودێرى سیاسى پێیوابوو‪ ،‬ئه‌مریکا کوده‌تایه‌ک بکرێ یان گۆڕانکارییه‌ک له‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رى به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى پۆلیسى فریاکه‌وتنى هه‌ر شوێنێکى داگیر کردبێت بنکه‌ى ستراتیژى هه‌ڵبژاردن بکرێ و ئه‌و‌ه بگۆڕێ‪ ،‬ئه‌وه‌ش داهاتوو‬ ‫هه‌ورامان بێ ئاگایى خۆیان له‌و‌ه ده‌رب��ڕى‪ ،‬که‌ و سه‌ربازى تێدا دامه‌زراندوو‌ه «چونک‌ه مێژووى ده‌ستنیشانى ده‌کات»‪.‬‬ ‫ئه‌و چاودێر‌ه گومانیشى هه‌بوو ل �ه‌وه‌ى که‌‬ ‫ئه‌مریکییه‌کان ل‌ه ناوچه‌ى هه‌ورامان به‌نیازبن ئه‌مریکا مێژووى سه‌ربازییه‌»‪ ،‬س�ه‌ب��اره‌ت به‌‬ ‫بنکه‌ى سه‌ربازى دابمه‌زرێنن‪ ،‬چونک‌ه بریکارى ده‌نگۆى دامه‌زراندنى بنکه‌ى سه‌ربازى‪ ،‬مه‌سعود ئێران بتوانێ رێگ‌ه ل‌ه وه‌ها کارێک بگرێت و‬ ‫وه‌زیرى ناوخۆ (جه‌الل کریم) پێى وابوو‪ ،‬پێویست عه‌بدولخالق ئ �ه‌وه‌ى راگه‌یاند‪ ،‬ئه‌و ده‌نگۆیه‌ش وتى «ره‌نگ‌ه ئێران نه‌توانێ رێگ‌ه له‌و‌ه بگرێ‬ ‫ناکات ئه‌مریکا بنکه‌ى سه‌ربازى ل‌ه هه‌رێمدا ک‌ه ده‌ڵ��ێ ئه‌مریکا به‌نیاز‌ه بنکه‌ى سه‌ربازى ک‌ه ئه‌مریکا بیه‌وێ بنک‌ه دابمه‌زرێنێ‪ ،‬چونکه‌‬ ‫دابمه‌زرێنێت‪ ،‬وتیشى «ئێم‌ه خ��ۆم��ان لیواى دابمه‌زرێنێت بۆ چاودێریکردنى جموجۆڵه‌کانى هه‌رێم به‌شێک‌ه ل‌ه عێراق‪ ،‬به‌اڵم ده‌توانێ کێشه‌ى‬ ‫خۆمانمان هه‌ی‌ه و پێویست ناکا ئه‌مریکا هێزى ئێران ره‌نگ‌ه راست نه‌بێت‪ ،‬چونک‌ه ده‌سه‌اڵتدارانى بۆ دروس��ت بکات‪ ،‬ل‌ه بیریشمان نه‌چێت ئێران‬ ‫ل‌ه هه‌رێمدا هه‌بێت»‪.‬‬ ‫هه‌رێمیش ل�ه‌گ�ه‌ڵ ئ��ێ��ران رێکه‌وتنى ئه‌منی بوونێکى گه‌وره‌ى هه‌ی‌ه ل‌ه عێراق و کاریگه‌رى‬ ‫الى خۆشییه‌و‌ه (گ��ۆران ئه‌دهه‌م) قایمقامى به‌هێزیان هه‌ی‌ه به‌تایبه‌تى (ى ن ک)‪ ،‬روونیشى ت �ه‌واوى هه‌ی‌ه ل‌ه دانانى س �ه‌رۆک وه‌زی���ران و‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌ى شه‌هید ئ���ه‌وه‌ى راگ�ه‌ی��ان��د‪ ،‬ک�‌ه له‌ کرده‌وه‌که‌‪ ،‬پێده‌چێ ل‌ه کوردستانیش بنکه‌یه‌کى سه‌رجه‌م ده‌زگاکانى تر»‪.‬‬

‫‪n‬‬

‫ئه‌مریکا ده‌یه‌وێت بنکه‌ی سه‌ربازیی هه‌میشه‌یی بکاته‌وه‌‬


‫دیدار‬

‫ئه‌ندامی مه‌کته‌بی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان‬

‫ئه‌و موڵکانه‌ى ل ‌ه سلێمانى ده‌درێنه‌و ‌ه ب ‌ه حکومه‌ت ته‌نها ل ‌ه ته‌له‌فزیۆن بینیومان ‌ه‬ ‫«ل ‌ه هه‌موو دنیاش هه‌ڵبژاردن وه‌ک هه‌ڵبژاردنه‌کانى هه‌رێمى کوردستانه‌»‬ ‫دیداری‬

‫هانا ئازاد‬

‫چه‌تر‪ :‬کۆمه‌ڵێک گۆڕانکارى ل‌ه نێوان‬ ‫پارتى و حکومه‌ت ده‌کرێت ئه‌مان‌ه هه‌نگاوى‬ ‫چاکسازین؟‬ ‫ س���ه‌رۆک���ى ه �ه‌رێ��م پێشتر په‌یامێکى‬‫پێشکه‌شکرد بۆ ئه‌نجامدانى چاکسازى‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫گۆڕانکارى به‌رده‌وام ده‌کرێت بۆ ئه‌وه‌ى نوێکارى‬ ‫بکه‌یت‪ ،‬جگ‌ه ل�ه‌وه‌ى هه‌ندێک کێش‌ه روویدا‬ ‫هاواڵتیان هه‌ندێک داخوازیان هه‌بوو پێویستى‬ ‫به‌وه‌بوو ک‌ه ئه‌م داخوازیان‌ه جێبه‌جێ بکرێت‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تى سه‌رۆکى هه‌رێم داواکاریه‌کانى به‌جدى‬ ‫وه‌رگرت‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬باسى کۆبونه‌وه‌ى پێنج قۆڵى ده‌کرێت‪،‬‬ ‫ئه‌نجامنه‌دانى ئه‌و کۆبونه‌وه‌ی‌ه ل‌ه ئۆباڵى کێدایه‌؟‬ ‫ وه‌کو یه‌کێتى و پارتى ئاماده‌ین بۆ دانیشتن‬‫له‌گه‌ڵ الیه‌نه‌کانى تریش‪ ،‬مه‌رجیشمان نی‌ه بۆ‬ ‫دانیشتن ئیتر بۆچى دانیشتن ناکرێت ئه‌و‌ه نازانم‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬یه‌کێتى و پارتى ده‌ڵێن هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ى‬ ‫حکومه‌ت هێڵى سوره‌‪ ،‬به‌اڵم ئۆپۆزسیۆن سوره‌‬ ‫له‌سه‌ر هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌؟‬ ‫ پێش دانیشتن نابێت بڕیار بدرێت‪ ،‬ئێستا‬‫ئۆپۆزسیۆن بڕیاریداو‌ه ئیتر که‌وات‌ه دانیشتنى‬ ‫بۆ چیه‌‪ ،‬بابێن گفتوگۆ بکه‌ین به‌بێ مه‌رج‬ ‫پێویست‌ه کێشه‌کان چاره‌سه‌ر بکه‌ین‪ ،‬ئێم‌ه به‌هیچ‬ ‫شێویه‌ک له‌گه‌ڵ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ى حکومه‌ت نین‬ ‫و داواى هه‌ڵبژاردنى پێش وه‌خت ده‌که‌ین‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫حکومه‌تى ئینتیقالیش پێکبێت کاندیده‌کان‬ ‫حزبى ده‌بنه‌و‌ه و توشى کێشه‌یه‌کى زۆر گه‌وره‌ش‬ ‫نه‌بووین تاحکومه‌ت هه‌ڵبوه‌شێته‌وه‌‪ ،‬ژی��ان له‌‬ ‫کوردستان زۆر ئاسایی‌ه ئینجا بۆ حکومه‌ت‬ ‫هه‌ڵوه‌شێته‌وه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ترس ل‌ه ساخته‌کردن هه‌ی‌ه له‌کاتى‬ ‫هه‌ڵبژاردن ئه‌م‌ه چاره‌سه‌رى هه‌یه‌؟‬ ‫ ترس ل‌ه ساخته‌کردن ل‌ه کاتى هه‌ڵبژاردن‬‫به‌هانه‌یه‌‪ ،‬ئێم‌ه چه‌ند هه‌ڵبژاردنمان ک��ردوه‌‬ ‫به‌سه‌رکه‌وتویى ئه‌نجامدراوه‌‪ ،‬باچاودێر بێنن بۆ‬ ‫کاتى هه‌ڵبژاردن له‌هه‌موو دنیاش هه‌ڵبژاردن‬ ‫وه‌ک هه‌ڵبژاردنه‌کانى هه‌رێمى کوردستانه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬پارتى ل‌ه هه‌ڵبژاردنى پێشوه‌خت هه‌موو‬ ‫ئه‌نجامێکىقبوڵه‌؟‬

‫››‬

‫ک��اک�ه‌م��ی��ن ن��ه‌ج��ار‪ ،‬ب�ه‌رپ��رس��ى‬ ‫ئه‌نجومه‌نى سه‌رکردایه‌تى پارتى له‌‬ ‫هه‌ولێر و ئه‌ندامى مه‌کته‌بى سیاسى‬ ‫پ��ارت��ى‪ ،‬ئ��ام��اژ ‌ه بۆ ئ��ه‌و ‌ه ده‌ک��ات‪:‬‬ ‫«به‌روارى ئه‌و ‌ه دیار ‌ه حکومه‌ت که‌ى‬ ‫وه‌رده‌گرینه‌وه‌« ل ‌ه دیمانه‌یه‌کى له‌گه‌ڵ‬ ‫(چه‌تر) ده‌شڵێت‪« :‬دواى بارزانى نه‌‬ ‫ژیان وه‌ستا و ن ‌ه پارتى وه‌ستا»‪،‬‬ ‫هاوکات ئه‌وه‌شده‌خاته‌روو‪ ،‬ترسمان‬ ‫له‌و ‌ه نی ‌ه پارتى وه‌ک یه‌کێتى لێبێت‪،‬‬ ‫ئینشااڵ به‌هیچ شێوه‌یه‌ک پارتى‬ ‫کوتله‌گه‌رى تێناکه‌وێت وه‌ک یه‌کێتى‬ ‫سه‌باره‌ت ب ‌ه دانه‌وه‌ى موڵکى گشتیش‬ ‫ده‌ڵێت «ئه‌و موڵکانه‌ى ل ‌ه سلێمانى‬ ‫ده‌درێ��ن �ه‌و ‌ه ب ‌ه حکومه‌ت ته‌نها له‌‬ ‫ته‌له‌فزیۆنبینیومانه‌»‪.‬‬

‫ ئه‌گه‌ر هه‌ڵبژاردنى پێشوه‌خت بکرێت پارتى‬‫هه‌مو ئه‌نجامێکى قبوڵه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ساخته‌ش‬ ‫بکرێت رێگه‌ى یاسایى هه‌یه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئه‌داى کارى کابینه‌ى شه‌شه‌م چۆن‬ ‫ده‌بینى‪ ،‬ده‌وترێت پارتى حکومه‌ت ل‌ه یه‌کێتى‬ ‫وه‌رده‌گرێته‌وه‌؟‬

‫* ئه‌گه‌ر یه‌کێتى‬ ‫ده‌ڵێت ئێم ‌ه‬ ‫دیموکراسین بۆی ‌ه‬ ‫کوتله‌گه‌رى هه‌ی ‌ه ئه‌ى‬ ‫ئه‌مریکا بۆ تێکناچێت‬ ‫* به‌بێ ئێم ‌ه که‌س‬ ‫ل ‌ه پۆست ‌ه ئیدارییه‌کان‬ ‫النادرێت‬ ‫* که‌سێک لقى چوار‬ ‫کوشتى ئه‌ى ئه‌وانه‌ى‬ ‫تر کێ کوشتنى‬ ‫* یه‌کێتى‬ ‫ئه‌و یه‌کێتیه‌ى‬ ‫ئه‌وکات نه‌ماو‌ه ک ‌ه‬ ‫ئێم ‌ه رێکه‌وتنى‬ ‫ستراتیژیمان له‌گه‌ڵیان‬ ‫به‌ست‬ ‫ ب�����ه‌روارى ئ���ه‌و‌ه دی���ار‌ه ح��ک��وم�ه‌ت که‌ى‬‫وه‌رده‌گرینه‌وه‌‪ ،‬کابینه‌ى شه‌شه‌م به‌هۆى کابینه‌ى‬ ‫پێنجه‌مه‌و‌ه کارى باشى کردو‌ه و کاره‌کانى ئه‌وى‬ ‫ته‌واوکردووه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬به‌اڵم له‌سه‌رده‌مى سه‌رۆکایه‌تى به‌رهه‌م‬ ‫ساڵح گه‌وره‌ترین خۆپیشاندان ئه‌نجامدرا؟‬ ‫ ئ���ه‌و خ��ۆپ��ی��ش��ان��دان��ان �ه‌ى ئ �ه‌ن��ج��ام��دران‬‫خۆپیشاندانى سیاسى بوون‪ ،‬نه‌ک خۆپیشاندانى‬ ‫جه‌ماوه‌رى‪ ،‬ره‌نگ‌ه جه‌ماوه‌رى تێدا بوبێت‪ ،‬ئێوه‌‬ ‫له‌من باشتر ده‌زانن کێبوون و کێ نه‌بوون‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ل‌ه هه‌ڵبژاردنى داهاتوودا سه‌رۆکى‬ ‫هه‌رێم خۆى هه‌ڵده‌بژێرێته‌وه‌؟‬ ‫ نازانم‪ ،‬ئه‌م بڕیار‌ه الى خۆیه‌تى‪ ،‬کاک‬‫مه‌سعود ئه‌وه‌ند‌ه حه‌زى ل‌ه پۆست نیه‌‪ ،‬ئه‌مجاره‌ش‬ ‫ئه‌گه‌ر هه‌ندێک بابه‌تى نه‌ته‌وه‌یى نه‌بای‌ه خۆى‬ ‫هه‌ڵنه‌ده‌بژارده‌وه‌‪ ،‬کاک مه‌سعود به‌رنامه‌ى هه‌یه‌‬ ‫هه‌ندێک بابه‌تى نیشتمانى هه‌ی‌ه تائێستا کیشه‌ن‬ ‫بۆ کورد‪ ،‬کاک مه‌سعود که‌ى ئامانجه‌کانى‬ ‫هاته‌دى ئینجا وازده‌هێنێ‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬به‌رنامه‌که‌ى چیه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر که‌سێکى‬ ‫تر ل‌ه شوێنى ئه‌و بێت ئه‌و به‌رنامه‌ی‌ه جێبه‌جێ‬ ‫ناکات؟‬ ‫ به‌رنامه‌که‌ى جێبه‌جێ کردنى م��ادده‌ى‬‫(‪ )140‬و که‌رکوک و رێکخستنه‌وه‌ى ماڵى‬ ‫کورده‌‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه دواى هیچ که‌سێک ژیان‬ ‫ناوه‌ستێت‪ ،‬دواى بارزانى ن‌ه ژیان وه‌ستا و نه‌‬ ‫پارتى وه‌ستا‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئاست ب �ه‌رزى که‌سێک‬ ‫له‌گه‌ڵ که‌سێکیتر جیاوازه‌‪ ،‬له‌نێو پارتى بیرمان‬ ‫ل �ه‌وه‌ن �ه‌ک��ردۆت �ه‌و‌ه ب�ه‌رام��ب�ه‌رێ��ک ب��ۆ کاک‬ ‫مه‌سعود دابنێین‪.‬‬ ‫چ�ه‌ت��ر‪ :‬ده‌وت��رێ��ت ئێستا ئ �ه‌وان �ه‌ی نزیکن‬ ‫نیچیرڤان بارزانى ل‌ه حکومه‌ت دورده‌خرێنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ ئاگام ل‌ه شتى له‌و جۆر‌ه نیه‌‪ ،‬ئێو‌ه به‌دواى‬‫ئه‌و شتانه‌وه‌ن‪ ،‬ئه‌گینا یه‌ک ریزى له‌نێو پارتى‬ ‫هه‌ی‌ه و هه‌مومان ب‌ه سه‌رکردایه‌تى بنه‌ماڵه‌ى‬ ‫ب��ارزان��ى رازی���ن هه‌رکه‌سێکیان ب��ن‪ ،‬پارتى‬ ‫بێ کێش‌ه نیه‌‪ ،‬چونک‌ه خێزانێکى بچوک‬ ‫کێشه‌ى له‌ناوده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم کێشه‌کانى نێو پارتى‬ ‫مه‌ترسیدار نین‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ترستان له‌وه‌نی‌ه پارتى هاوشێوه‌ى‬ ‫یه‌کێتى دوو له‌ت ببێت؟‬ ‫ نه‌خێر‪ ،‬ترسمان له‌وه‌نی‌ه پ��ارت��ى وه‌ک‬‫یه‌کێتى لێبێت‪ ،‬ئینشااڵ به‌هیچ شێوه‌یه‌ک‬ ‫پارتى کوتله‌گه‌رى تێناکه‌وێت وه‌ک یه‌کێتى‪،‬‬ ‫چونک‌ه ئێم‌ه ده‌توانین کێشه‌کانمان چاره‌سه‌ر‬ ‫بکه‌ین‪.‬‬ ‫چ���ه‌ت���ر‪ :‬ب �ه‌رپ��رس��ێ��ک��ى ی�ه‌ک��ێ��ت��ى ده‌ڵ��ێ��ت‪،‬‬ ‫دیموکراسى بوونى یه‌کێتى وایکردو‌ه راى ئازاد‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬که‌وات‌ه ئێو‌ه دیموکراسى نین؟‬ ‫ ئه‌گه‌ر یه‌کێتى ده‌ڵێت ئێم‌ه دیموکراسین بۆ‌‬‫کوتله‌گه‌رى هه‌یه‌؟ ئه‌ى ئه‌مریکا بۆ تێکناچێت‪،‬‬ ‫دیموکراسى یه‌کسانى و نه‌خواردنى مافى یه‌کتره‌‬ ‫دیموکراسى ئه‌وه‌ی‌ه زۆرین‌ه که‌مین‌ه نه‌خوات و‬ ‫مافه‌کانى مرۆڤ بپارێزین و چه‌ند شتێکى تره‌‪،‬‬ ‫دیموکراسى ئه‌وه‌نی‌ه حزبێک کوتله‌گه‌رى تێدا‬ ‫بێت بڵێن ئه‌و‌ه دیموکراسیه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬میدیاى ئه‌هلى ده‌ڵێن پارتى رقى له‌‬ ‫میدیاى ئه‌هلیه‌؟‬ ‫ پارتى رقى ل‌ه میدیاى ئه‌هلى نیه‌‪ ،‬به‌اڵم‬‫میدیاى ئه‌هلى زۆرجار شتى زۆر دوور ل‌ه واقیع‬ ‫باڵو ده‌که‌نه‌وه‌‪ ،‬باش‌ه ک‌ه شتێکتان بۆ پشتڕاست‬ ‫ناکه‌نه‌و‌ه بۆچى باڵوی ده‌که‌نه‌وه‌‪ ،‬ب‌ه بۆچوونى‬ ‫من میدیاى ئه‌هلى له‌بنه‌وه‌ى هه‌موو سێبه‌رى‬ ‫که‌سێک و الیه‌نێکن‪ ،‬به‌هى ئێوه‌شه‌وه‌‪ ،‬وه‌اڵ‬ ‫میدیا هیچ نه‌ماو‌ه بیڵێت‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬به‌رهه‌م ساڵح دوو که‌سى پارتى له‌‬ ‫هه‌ولێر ل‌ه پۆسته‌که‌ى البرد ئه‌م‌ه کاریگه‌رى نیه‌‬ ‫ل‌ه سه‌ر پارتى؟‬ ‫ الدان���ى س �ه‌رۆک��ى ش��اره‌وان��ى هه‌ولێر و‬‫سه‌رۆکى دیوانى ئه‌نجومه‌نى وه‌زی��ران به‌پرسى‬

‫ئێم‌ه بووه‌‪ ،‬چونک‌ه به‌بێ ئێم‌ه که‌س له‌پۆسته‌‬ ‫ئیداریه‌کانى النادرێت‪ ،‬ئێمه‌ش پێمان خۆشبوو‬ ‫ئه‌و که‌سان‌ه گۆڕان‪ ،‬به‌اڵم هه‌موو گۆڕانێک‬ ‫به‌هۆى خراپیه‌و‌ه نی‌ه ره‌نگ‌ه بۆ به‌رزکردنه‌وه‌ى‬ ‫پۆسته‌کانیان بێت‪ ،‬گۆڕینى ده‌موچاوه‌کان‬ ‫شتێکى باشه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬گۆڕان الى ئێو‌ه ئه‌و چه‌مکه‌ی‌ه که‌‬ ‫بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان به‌کارى ده‌هێنێت؟‬ ‫ نه‌خێر‪ ،‬ئێم‌ه له‌گه‌ڵ نه‌وشیراون مسته‌فا زۆر‬‫جیاوازین و ئه‌جێنداى خۆمان هه‌یه‌‪ ،‬ئێم‌ه (‪)64‬‬ ‫ساڵ‌ه خه‌بات ده‌که‌ین پارتى قوتابخانه‌ى هه‌بوو‌ه و‬ ‫شۆڕشمان کردووه‌‪.‬‬ ‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬ج��ارێ��ک��ى ت��ر ده‌پ��رس��م �ه‌و‌ه بۆچى‬ ‫حکومه‌ت ل‌ه به‌رهه‌م ساڵح وه‌رده‌گرنه‌وه‌؟‬ ‫ چونک‌ه رێککه‌وتنمان وای���ه‌‪ ،‬دان���ه‌وه‌ى‬‫کابینه‌ى پێنجه‌م به‌پارتى له‌الیه‌ن یه‌کێتیه‌وه‌‬ ‫به‌به‌رامبه‌ر نه‌بووه‌‪ ،‬تائێستاش دیار نیه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬یه‌کێتى موڵکى گشتى ده‌دات��ه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم پارتى تائێستا بیده‌نگ‌ه له‌و ئاسته‌؟‬ ‫ پ��ارت��ى زۆر جێگا ه�ه‌ی�‌ه داوی��ه‌ت��ى به‌‬‫حکومه‌ت ب‌ه به‌خشین‪ ،‬به‌اڵم پارتى هه‌ندێک‬ ‫موڵکیداو‌ه ب‌ه حکومه‌ت‪ ،‬ب �ه‌اڵم حکومه‌ت‬ ‫نه‌یانویسته‌وه‌‪ ،‬موڵکى گشتى داگیر ناکرێت‪،‬‬ ‫ئه‌و موڵکانه‌ى ل‌ه سلێمانى ده‌درێنه‌و‌ه به‌حکومه‌ت‬ ‫ته‌نها ل‌ه ته‌له‌فزیۆن بینیومانه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬سه‌رکردایه‌تیه‌کى یه‌کێتى ده‌ڵێت‬ ‫ره‌نگ‌ه یه‌کێتى ل‌ه هه‌ڵبژاردنى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫پارێزگاکان به‌لیستى جیا به‌شدارى بکات؟‬ ‫ یه‌کێتى توشى قه‌یران و دابڕان بووه‌‪ ،‬بۆیه‌‬‫قسه‌ى ئه‌و‌ه ده‌ک��ات ب‌ه لیستى جیا داده‌ب �ه‌زن‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه تائێستا کۆبونه‌و‌ه نه‌کراو‌ه له‌نێوان‬ ‫مه‌کته‌بى سیاسیه‌کان‪ ،‬ره‌نگ‌ه لیسته‌ک‌ه کراوه‌‬ ‫بێت پێویستى به‌رێکه‌وتن نه‌بێت‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬که‌وات‌ه یه‌کێتى ئه‌و یه‌کێتی‌ه نه‌ماوه‌‬ ‫ک‌ه ئێو‌ه له‌گه‌ڵیان رێکه‌وتوون؟‬ ‫ نا ئێوه‌ش ده‌زان��ن یه‌کێتى ئه‌و یه‌کێتیه‌ى‬‫ئه‌وکات نه‌ماو‌ه ک‌ه ئێم‌ه رێکه‌وتنى ستراتیژیمان‬ ‫له‌گه‌ڵیان به‌ست‪ ،‬بۆ نمون‌ه نه‌وشیراون ل‌ه یه‌کێتى‬

‫‪n‬‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/3/9 - 2011/5/30‬‬

‫‪5‬‬

‫کاکه‌مین نه‌جار‪ ،‬به‌رپرسى ئه‌نجومه‌نى سه‌رکردایه‌تى پارتى‬

‫به‌روارى ئه‌و‌ه دیار‌ه حکومه‌ت که‌ى وه‌رده‌گرینه‌و‌ه *‬ ‫کابینه‌ى شه‌شه‌م به‌هۆى کابینه‌ى پێنجه‌مه‌و‌ه کارى باشى کردو‌ه *‬ ‫کاک مه‌سعود که‌ى ئامانجه‌کانى هاته‌دى ئینجا وازده‌هێنێ *‬ ‫دواى بارزانى ن‌ه ژیان وه‌ستاو ن‌ه پارتى وه‌ستا *‬

‫جیابۆته‌و‌ه کاردانه‌وه‌ى خراپیشى هه‌بوو له‌سه‌ر‬ ‫یه‌کێتى‪ ،‬به‌اڵم یهکگرتنه‌وه‌ى گۆڕان و یه‌کێتیش‬ ‫هێزى پارتى الواز ناکات‪ ،‬چونک‌ه پارتى مامه‌ڵه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌موو حزبه‌کانى کوردستان ده‌کات‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ده‌وترێت پارتى ل‌ه سنورى سلێمانى‬ ‫س��ڕاوه‌ت�ه‌و‌ه و نه‌ماو‌ه به‌تایبه‌ت دواى (‪)17‬ى‬ ‫شوبات؟‬ ‫ (‪)17‬ى شوبات چى بوو‪ ،‬ئه‌ى دواى ئه‌و‬‫ب �ه‌رواره‌ش خه‌ڵک نه‌کوژرا‪ ،‬ب‌ه به‌هانه‌ى چى‬ ‫هه‌ڵیان کوتای‌ه سه‌ر لقى چوارى پارتى‪ ،‬خه‌ڵک‬ ‫ئه‌گه‌ر بیه‌وێت چیلک‌ه بخات‌ه چاوى خه‌ڵک‬ ‫ده‌بێت دار ل‌ه چاوى خۆى ببینێت‪ ،‬ئێو‌ه شته‌کان‬

‫بۆ وا ب‌ه چاوه‌شه‌کارى سه‌یرده‌که‌ن‪ ،‬ئه‌م‌ه یه‌که‌م‬ ‫جار نی‌ه ل‌ه هه‌رێمى کوردستان بۆنى باروت دێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم بۆ له‌سه‌ر پارتى هه‌ژمار ده‌که‌ن‪ ،‬گریمان‬ ‫که‌سێک لقى چوار کوشتى ئه‌ى ئه‌وانه‌ى تر‬ ‫کێ کوشتنى‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬وه‌ک شه‌ڕى ناوخۆ (‪)17‬ى شوباتیش‬ ‫خاڵێکى ره‌ش نه‌بوو ب‌ه چاوى یه‌کێتى و پارتیه‌وه‌‬ ‫ت�ه‌ق�ه‌ک��ردن ل�ه‌س�ه‌ر لقى چ����واره‌و‌ه شکاندنى‬ ‫قسه‌یه‌کى سه‌رۆکى پارتى نیه‌؟‬ ‫ نه‌خێر (‪)17‬ى شوبات خاڵێکى ره‌ش نیه‌‪،‬‬‫بۆ ل‌ه (‪)17‬ى شوبات پارتى چى کردوه‌؟‬

‫››‬

‫تا خاڵى ره‌شى بۆ تۆمار بکرێت‪ ،‬خۆزگه‌‬ ‫ب‌ه قسه‌ى س���ه‌رۆک کرابای‌ه خوێنى کورد‬ ‫به‌ده‌ستى کورد نه‌ڕژابایه‌‪ ،‬به‌اڵم پارتى به‌بێ‬ ‫حه‌ق تۆمه‌تبارکراو‌ه و که‌س نازانێت ئه‌نجامى‬ ‫ته‌قه‌کردن چی‌ه منداڵێک کوژراو‌ه ک‌ه حه‌قى‬ ‫ده‌نگدانى نیه‌‪ ،‬که‌سێک رازی‌ه هه‌ڵیکوتنه‌سه‌ر‬ ‫باره‌گاکه‌ی ک‌ه ده‌سه‌اڵتى نیه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬پارتى رقى ل‌ه دڵ‌ه به‌رانبه‌ر خه‌ڵکى‬ ‫سلێمانى‪ ،‬کادره‌کانى سلێمانیتان باشن؟‬ ‫ نه‌خێر وانی‌ه رقمان نیه‌‪ ،‬کادره‌کانمان‬‫ل‌ه سلێمانى باشن‪ ،‬ب �ه‌اڵم سلێمانى به‌که‌س‬ ‫کۆنترۆڵ ناکرێت‪.‬‬

‫ئه‌گه‌ر ئه‌فسه‌رێک (‪ )10‬یان (‪ )20‬پاسه‌وانی هه‌بێت‪ ،‬ده‌بێ دادوه‌ر سه‌دان پاسه‌وانی هه‌بێت‬ ‫دیداری‬

‫سه‌اڵحه‌دین ساڵه‌یی‬ ‫رێ���ب���وار ت��اڵ��ه‌ب��ان��ی‪ ،‬جێگری‬ ‫پارێزگاری که‌رکوک‪ ،‬له‌م دیداره‌ی‬ ‫(چه‌تر)دا باس ل ‌ه ره‌وشی نائارامی‬ ‫که‌رکوک و رۆشتنی (‪ )17‬ئه‌ندامی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی پارێزگای که‌رکوک بۆ‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی واڵت له‌م کاته‌دا ده‌کات‪،‬‬ ‫هاوکات به‌شێک له‌و نائارامیه‌ش‬ ‫به‌رپرسیاریه‌تیه‌که‌ی ده‌خات ‌ه ئه‌ستۆی‬ ‫الیه‌نی عه‌ره‌بی و دادگای که‌رکوک‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬س�ه‌ف�ه‌ری پارێزگار و نه‌بوونی‬ ‫نزیکه‌ی (‪ )17‬ل‌ه ئه‌ندامانی پارێزگا بۆ‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی واڵت بۆچیه‌؟‬ ‫ پارێزگار ل‌ه سه‌فه‌ره‌که‌ی هاتۆته‌وه‌‪ ،‬ئه‌و‬‫کاتێک رۆیشت کاره‌سات و ته‌قینه‌وه‌کان‬ ‫رووی����ان ن���ه‌داب���وو‪ ،‬ل �‌ه حاڵه‌تێکی ئاسایی‬ ‫س�ه‌ف�ه‌ری ک��ردب��وو ئ���ه‌وه‌ش هه‌قی ئاسایی‬ ‫خۆیه‌تی‪ ،‬به‌اڵم ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن ل‌ه سه‌ر‬ ‫سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌ن‌ه ده‌بوای‌ه کۆبوونه‌وه‌ی‬ ‫رێکبخستایه‌‪ ،‬نه‌ده‌بوو دوو گروپ سه‌فه‌ریان‬ ‫بکردای‌ه هه‌رچه‌ند‌ه هه‌ندێکیان بۆ خزمه‌تی‬ ‫شاره‌ک‌ه داوه‌تکراون بۆ الیه‌نێکی سیاسی‪ ،‬بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی کورد و عه‌ره‌ب وتورکمان بگه‌یه‌ننه‌‬

‫ئه‌نجام‪ ،‬پرۆژ‌ه یاسایه‌ک دابنێن بۆ پێکه‌وه‌‬ ‫ژیان شته‌ک‌ه پیرۆزه‌‪ ،‬به‌شێکی تریش چوون‬ ‫بۆ هێنانی کۆمپانیای وه‌به‌رهێنان بۆ شاری‬ ‫که‌رکوک‪ ،‬به‌اڵم کاته‌ک‌ه گونجاو نه‌بوو‪ ،‬یا‬ ‫ده‌کرا له‌و سێ وه‌فد‌ه ته‌نها وه‌فدێکی بڕۆشتایه‌‬ ‫کاره‌کانی جێبه‌جێ بکردایه‌‪.‬‬ ‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬ع����ه‌ره‌ب به‌شێکن ل���ه‌و ره‌وش���ه‌‬ ‫نائارامیه‌ی ئه‌مڕۆی که‌رکوک؟‬ ‫ به‌ڵێ ده‌ب��ێ��ت به‌شێک ب��ن‪ ،‬مێژووی‬‫نیشته‌جێ ب��وون��ی ع����ه‌ره‌ب ل���ه‌م ش���ار‌ه بۆ‬ ‫که‌ی ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه کێشه‌ی له‌سه‌ره‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌مڕۆ واقیع بوونیان هه‌یه‌‪ ،‬نه‌ته‌وه‌یه‌کی‬ ‫فه‌رمین له‌گه‌ڵ کورد و تورکمان له‌م شاره‌‬ ‫پێکه‌و‌ه ده‌ژین‪ ،‬به‌شداری نه‌کردنیان و پرس‬ ‫پێنه‌کردنیان ل‌ه گۆڕانکاریه‌کانی پارێزگا‬ ‫نیگه‌رانی دروس��ت ک���ردووه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت ئه‌و‬ ‫کاته‌ی سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌ن بۆ تورکمان‬ ‫ده‌ستنیشان کرا بێ رێکه‌وتنی ئه‌وان‪ ،‬الی‬ ‫شه‌قامی عه‌ره‌بی کێشه‌ی دروست کردووه‌‪،‬‬ ‫ده‌ت��وان��ی��ن بڵێین به‌شێکن ن���ه‌ک هه‌موو‬ ‫کێشه‌که‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬رۆڵ��ی دادگ���ای که‌رکوک له‌م‬ ‫نائارامیه‌دا چیه‌؟‬ ‫ ده‌ب��ێ لیژنه‌ی لێکۆڵینه‌وه‌مان هه‌بێت‬‫له‌سه‌ر ئه‌و لێدوانه‌ی دادگا تاوانبار ده‌کات‬

‫بکۆڵێته‌و‌ه تا چه‌ند له‌رووی زانستیه‌و‌ه ته‌واوه‌‪ ،‬بکرێ‪ ،‬حاکم (نه‌جیب) به‌داخه‌و‌ه پیاوێکی ده‌یکه‌ن‪ ،‬حاکم چۆن بڕیاری ل‌ه سێداره‌دانی‬ ‫چونک‌ه ئه‌گه‌ر ل‌ه دادگ��ا پرسیار بکه‌یت‪ ،‬گ����ه‌وره‌ی ک �ه‌رک��وک ک �‌ه ب �‌ه کارێکی تیرۆریستێک ب���دات ل�‌ه ده‌رگ����ای دادگ��ا‬ ‫ده‌رچێ‌و خۆی بکوژرێت ئه‌م‌ه کێشه‌که‌یه‌‪،‬‬ ‫بۆ نمون‌ه ئه‌گه‌ر ئه‌فسه‌رێک (‪ )10‬یان‬ ‫(‪ )20‬پاسه‌وانی هه‌بێت‪ ،‬ده‌بێ دادوه‌ر سه‌دان‬ ‫پاسه‌وانی هه‌بێت بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێت حوکمی‬ ‫تیرۆریستێک ب���دات ک �‌ه جارێکیتر به‌‬ ‫شه‌قامه‌کانی که‌رکوکدا نه‌سوڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬پ��رۆژه‌ی پترۆ دۆالر بۆ کڕینی‬ ‫کاره‌با گه‌یشت‌ه چ قوناغێک؟‬

‫قسه‌مان ک��ردوه‌‪ ،‬ئاماده‌باشی ده‌ربڕیوو‌ه که‌‬ ‫ئه‌وانیش هاوکاریمان بکه‌ن‪ ،‬به‌اڵم وه‌زاره‌تی‬ ‫کاره‌با داوای ره‌زام�ه‌ن��دی گرێبه‌سته‌کانی‬ ‫کردو‌ه هێشتا نه‌دراوه‌ت‌ه پارێزگار بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫واژوی ل‌ه سه‌ر بکات‪ ،‬ده‌بوو (‪)2011/6/3‬‬ ‫بڕی (‪ )100‬مێگاوات کاره‌با زیاد بکرێ‌و‬ ‫(‪)7/3‬یش (‪ )100‬میگاواتیتر زیاد بکرێت‪،‬‬ ‫به‌و پێی‌ه رۆژان �‌ه (‪ )14‬کاتژمێر کاره‌بای‬ ‫نیشتمانی بدرێ‪ ،‬ئه‌وه‌یتر ب‌ه موه‌لیده‌ی ئه‌هلی‬ ‫دابین بکرێ‪ ،‬ئێمه‌ش پالن و په‌یامی خۆمان‬

‫››‬ ‫رێبوار تاڵه‌بانی‪ :‬نه‌ده‌بوو دوو گروپ ل‌ه ئه‌ندامانی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی پارێزگای که‌رکوک سه‌فه‌ریان بکردایه‌‬ ‫‪n‬‬

‫رێبوار تاڵه‌بانی‪ ،‬جێگری پارێزگاری که‌رکوک‬

‫دادگا حوکم ل‌ه حاڵه‌تێکی زۆر نائاساییدا‬ ‫ده‌ده‌ن‪ ،‬چونک‌ه حیمایه‌کی تۆکمه‌یان بۆ‬ ‫دابین نه‌کراوه‌‪ ،‬ک‌ه ده‌ڵێن قه‌زا سه‌ربه‌ست‌ه ده‌بێ‬ ‫ل‌ه هه‌موو بواره‌کان‌و هه‌موو شتێکی بۆ دابین‬

‫تیرۆریستی قێزه‌ون تیرۆر ک��را بۆ هه‌موو‬ ‫دادگای عێراق زیانێکی گه‌ور‌ه بوو‪ ،‬ئه‌وانه‌ی‬ ‫ده‌ستیان هه‌ی‌ه ل‌ه کوشتنی س�ه‌دان خه‌ڵک‬ ‫گوێ ناده‌ن ل‌ه ئه‌نجامدانی هه‌ر تاوانێک که‌‬

‫ ئه‌وا دوا هه‌نگاو‌ه له‌سه‌ر زبانی پارێزگا‪ ،‬ل ‌ه‬‫هه‌شتی ئابى ساڵی (‪)2010‬و‌ه ده‌ستمان کردوه‌‬ ‫ب‌ه هه‌نگاونان ره‌زامه‌ندیمان ل‌ه به‌غدا و هه‌موو‬ ‫وه‌زاره‌ته‌کان ‌و ل‌ه سه‌رۆک وه‌زیرانی عێراق‬ ‫به‌ده‌ست هێناوه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ دکتۆر به‌رهه‌میش‬

‫داوه‌ت���‌ه وه‌زاره‌ت���ی ک��اره‌ب��ا‪ ،‬ئه‌گه‌ر وه‌زاره‌ت���ی‬ ‫کاره‌با به‌گرنگی ئه‌وکار‌ه وه‌رنه‌گرێ هه‌مان‬ ‫هه‌نگاوی سااڵنی (‪2009‬و ‪ )2010‬دوباره‌‬ ‫ده‌که‌ینه‌وه‌‪ ،‬کاره‌بای نیشتمانی ده‌بڕین‪ ،‬ئه‌و‬ ‫کات چۆنی چاره‌سه‌ر ده‌که‌ن؟‬


‫کوردستانی‬

‫ی کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی ده‌که‌ن‬

‫ک‌ه یه‌کێتی کوردان پێکبهێنێت‪ .‬واتا ئێم‌ه ئه‌م ‌ه‬ ‫ته‌نیا ب‌ه کاری هه‌ڵبژاردن و گرێدراو به‌چونه‌‬ ‫په‌رله‌مان لێکناده‌ینه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م‌ه بۆ وه‌ده‌رخستنی‬ ‫ئیراده‌ی زۆرینه‌ی کوردانه‌‪ .‬له‌دیداره‌که‌ماندا‬ ‫له‌گ‌ه ‌ڵ به‌ڕێز بارزانی له‌م مژارانه‌دا ب‌ه رێکه‌وتنێک‬ ‫گه‌یشتین‪ ،‬بۆ ده‌ستنیشانکردنی کۆمیسیۆنی‬ ‫راپه‌ڕاندنی کاره‌کان ئیراده‌یه‌ک ده‌رکه‌وته‌ڕوو‪.‬‬ ‫ئه‌م قۆناغه‌ش ب‌ه قۆناغی ئه‌نجامگیربوونێکی‬ ‫به‌رجه‌سته‌ی ئه‌م کاران‌ه ده‌بینین‪ .‬ده‌کرێ بڵێین‬ ‫کۆنفرانس ل‌ه مانگی (‪)10‬ی ئه‌مساڵدا ده‌کرێت‪.‬‬ ‫ئه‌م‌ه سه‌ره‌تایه‌کی گرنگ‌ه بۆ کورد و ده‌رگای‬

‫قۆناغێکی نوێ به‌ڕووی جیهاندا ده‌کاته‌وه‌‪ .‬هه‌ر‬ ‫له‌سه‌ره‌تاو‌ه بیر له‌و‌ه ده‌که‌ینه‌و‌ه ک‌ه کۆنفرانسه‌که‌‬ ‫ل‌ه باشووری کوردستان ئه‌نجام بده‌ین‪ .‬بۆ ئێمه‌‬ ‫کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌ییه‌‪ ،‬جا ناوی چی ده‌بێت با‬ ‫ببێ‪.‬ده‌شتوانینبڵێینکۆنفرانسێکینه‌ته‌وه‌یی‌هکه‌‬ ‫هه‌موو پارت‌ه کورده‌کان به‌شداریان تێدایه‌‪.‬‬ ‫سه‌ره‌نجام پێویست ب‌ه دامه‌زراندنی پێکهاته‌یه‌که‌‬ ‫ک‌ه کورد هه‌موو کێشه‌کانی تێدا تاوتوێ بکه‌ن‪.‬‬ ‫گرنگ دام�ه‌زران��دن��ی یه‌کێتییه‌کی به‌هێزتره‌‬ ‫بۆ وه‌اڵم��دان�ه‌وه‌ی ئه‌م دیالۆگ و تێڕوانینانه‌‪.‬‬ ‫قۆناغێکی چاره‌نووسساز‌ه بۆ کورد و سودی بۆ‬

‫فۆتۆ‪DIHA :‬‬ ‫به‌ده‌ستهێنانی ئازادی هه‌موو گه‌النی دیکه‌ش‬ ‫ده‌بێت‪ .‬به‌رپرسیارێتی گرنگ ده‌که‌وێت‌ه سه‌ر‬ ‫ش��ان��ی ه �ه‌م��وو که‌سێک‪ ،‬داواک���ان���ی ک��ورد‬ ‫ئاشکران و پێویستیان‬ ‫ب‌هبه‌دیهاتنیانه‌‪.‬‬ ‫چ���اغ�ڵ�ار ده‌م���ی���ره‌ل‪:‬‬ ‫پێویست‌ه (‪)%40‬ی بۆ‬ ‫ژنان بێت‬ ‫ئه‌م بڕیار‌ه هیوابه‌خشه‌‪،‬‬ ‫ده‌ب���ێ���ت ب���‌ه ه �ه‌م��وو‬ ‫شێوه‌یه‌ک کاربکرێت‬

‫ى دیموکراتیک (‪ )PYD‬ل ‌ه رۆژئاواى کوردستان‬

‫ک بۆ سوریا چاره‌سه‌رى هه‌ره‌ڕاسته‌‬ ‫پته‌وتر بوو و تورکیا خۆى له‌گه‌ڵ سیاسه‌تى‬ ‫ئه‌مریکا رێکه‌وت و ئیسالمى نه‌رمى تێکه‌ل‬ ‫ب‌ه نه‌ته‌وه‌په‌ره‌ستى کرد‪ .‬تورکیا هه‌م سوریا‬ ‫نه‌سیحه‌ت ده‌ک��ا و ک‌ه پارچ‌ه نه‌بێت هه‌م‬ ‫ته‌هدیدى ده‌کا و ل‌ه مه‌سه‌له‌ى کورد ده‌ترسێت‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ئه‌گه‌ر رژیمى سوریا نه‌گۆرێت‬ ‫و میلیتارى ب���ه‌رده‌وام بێت وه‌ک‬ ‫(‪ )PYD‬چى ده‌که‌ن؟‬ ‫‪-‬ئه‌و ئیحتمال‌ه که‌مه‌‪ ،‬سوریا زۆر کێشه‌‬

‫و گرێى ل‌ه ناو گۆمه‌ڵگاى سوریدا دروست‬ ‫ک����ردوو‌ه و گ���ه‌ڵ ت��رس��ى ن �ه‌م��او‌ه ئ���ه‌و‌ه به‌‬ ‫ئاشکرا دی��ار‌ه ک‌ه هه‌موو گه‌ڵ بۆ ئازادى‬

‫ده‌نگ بلند ده‌کات‪ .‬ئیتر هه‌نگاو بۆ دواوه‌‬ ‫ناوێژێت‪ .‬خۆپاراستنى گه‌ل ب‌ه شێوه‌ى هێزى‬ ‫رێکخستنکراو و خۆسه‌ر و یه‌کگرتوو و‬ ‫دیموکراتیکه‌‪ .‬کورد تا چه‌ند یه‌کگرتووانه‌‬ ‫ل‌ه ناو چاالکیدا بێت‪ ،‬ده‌توانێ پیالنه‌کانى‬ ‫دژمن پووچه‌ڵ بکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬مه‌کانیزمى (‪ )PYD‬بۆ‬ ‫دیموراتیزه‌کردنى سوریا چییه‌؟‬

‫به‌شێکى ده‌ستوور‌ه ک‌ه پێویست‌ه بگۆڕێت‬‫و به‌شێکیترى ک��ۆم�ه‌ڵ��گ��ای�‌ه ک��‌ه ئێمه‌‬ ‫گرینگى ب‌ه دیموکراتیزه‌کردنى کۆمه‌ڵگا‬ ‫ده‌ده‌ی��ن‪ .‬رێکخستنى ژنان و گه‌نجان رۆلى‬

‫پێشه‌نگ له‌و دیموکراتیزه‌کردنه‌دا ده‌گێڕن‪،‬‬ ‫ک‌ه کۆمه‌ڵگا چۆن خۆى کێشه‌کانى خۆى‬ ‫چاره‌سه‌ر بکات‪ .‬ده‌وڵه‌ت ئه‌م‌ه په‌سه‌ند بکات‬ ‫و نه‌کات ئێم‌ه به‌م شێوه‌ی‌ه خه‌بات ده‌که‌ین و‬ ‫ئه‌گه‌ر ده‌سه‌اڵتیش هه‌نگاوى دیموکراتیک‬ ‫باوێژى کۆمه‌ڵگاى دیموکراتیک باشتر‬ ‫به‌ره‌و پێشه‌و‌ه ده‌چێت‪ .‬گه‌لى ئێم‌ه هێزى ئێمه‌یه‌‬ ‫و ژن��ان هێزى پێشه‌نگى کۆمه‌ڵگان نمونه‌‬ ‫یه‌کێتى ژنێ ئه‌شتار بانگه‌وازى بۆ چاالکى‬ ‫تایبه‌ت کرد ب‌ه ناوى “هه‌ینى ژنى ئازاد”‬ ‫ب‌ه هه‌زاران ژن به‌شدار بوون‪ .‬با راگه‌یاندنى‬ ‫عه‌ره‌ب ئه‌و‌ه له‌به‌ر چاو نه‌گرن‪ ،‬به‌اڵم ئێمه‌‬

‫ب��ۆئ�ه‌وه‌ی تا مانگی (‪ )11‬ئ�ه‌م کۆنفرانس ‌ه‬ ‫ئه‌نجامبدرێت‪ ،‬گشتی و سه‌رتاسه‌ری بێت‪،‬‬ ‫وات��ا کوردستانی بێت و هه‌موو که‌سێک‬ ‫بگرێته‌و‌ه و ئ�ه‌و کۆمیسیۆنه‌ش ه�ه‌ر له‌م‬ ‫چوارچێوه‌یه‌دا کار بکات‪ .‬یه‌که‌مین داواشمان‬ ‫ل�‌ه کۆمیسیۆن ئ �ه‌وه‌ی �‌ه پێویست‌ه (‪)%40‬‬ ‫ی بۆ ژن��ان بێت‪ .‬ئێمه‌ی ژن��ان هه‌میش ‌ه‬ ‫ده‌ستپێشخه‌ربووین‪ ،‬کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی ژنان‬ ‫ کورد ل‌ه ساڵی پاردا هه‌نگاوی یه‌که‌م و‬‫گرنگی ئه‌م کۆنفرانسه‌بوو‪ ،‬ب‌ه هیواشین ل ‌ه‬ ‫دوای هه‌ڵبژاردنه‌کان و له‌مانگی ئه‌یلولی‬ ‫ئه‌م ساڵدا ل‌ه هه‌ولێر دووه‌مین کۆنفرانسی‬ ‫ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی ژن���ان –‬ ‫کورد ئه‌نجام بده‌ین‪.‬‬ ‫حه‌مید گه‌یالنی‪:‬‬ ‫م����ای����ه‌ی ب������وون و‬ ‫نه‌بوونی کورده‌‬ ‫دوای ق��ۆن��اغ��ی‬ ‫شه‌ڕی (‪ )30‬ساڵی‬ ‫راب��ردوو‪ ،‬ئێستاکه‌ش‬ ‫س�������ه‌ره‌ڕای ئ��اگ��رب �ه‌س��ت��ی ی �ه‌ک�لای �ه‌ن �ه‌ش‬ ‫ئۆپه‌راسیۆنه‌کان به‌رده‌وامن‪ ،‬پیسترین شه‌ڕ لێر‌ه‬ ‫کراو‌ه و ده‌کرێ‪ .‬هه‌ر به‌و مه‌به‌سته‌ی‌ه به‌ڕێز‬ ‫ئۆجه‌الن ده‌ڵێت کورد رووب �ه‌ڕووی مه‌ترسی‬ ‫قڕبوون‌ه و ئێستاک‌ه گونجاوترین قۆناغی‬ ‫پێکهێنانی یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌ییه‌‪ .‬ئێم‌ه ئه‌مڕۆ‬ ‫به‌م دانیشتن‌ه ئه‌نجامێکی باشمان ل‌ه کار و‬ ‫خه‌باتێکی درێژخایه‌نی سازکردنی یه‌کێتی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی ده‌ستکه‌وت‪ .‬ده‌وڵه‌تی تورک بۆ‬ ‫تێکدانی ئارامی هه‌ڵبژاردنه‌کان ک‌ه داوایه‌کی‬ ‫سه‌ره‌کی به‌ڕێز ئۆجه‌الن بوو‪ ،‬هه‌موو شتێک‬ ‫ده‌کات‪ .‬ئێمه‌ش بۆ به‌رگریکردن بڕیارێکی‬ ‫گرنگی دامه‌زراندنی یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌ییماندا‪.‬‬ ‫له‌م مژاره‌شدا هاوفکربووین له‌گ‌ه ‌ڵ به‌ڕێز‬ ‫بارزانی‪ .‬گرنگی سه‌ره‌کی ل‌ه په‌یامه‌که‌ماندا‬ ‫ئه‌و‌ه بوو کورد گه‌لێک کێشه‌ی جۆراوجۆری‬ ‫هه‌ی‌ه ل‌ه هه‌ر چوارال‪ ،‬به‌اڵم بناغه‌ی هه‌موو‬ ‫کێشه‌کان یه‌که‌‪ .‬ئه‌ویش نه‌بوونی یه‌کێتی‬ ‫کورده‌‪ .‬پێویست‌ه باکور‪ ،‬باشور‪ ،‬رۆژهه‌اڵت‬ ‫و رۆژئاوا هه‌ڵوێستێکی نه‌ته‌وه‌ییمان هه‌بێت‪.‬‬ ‫له‌م چوارچێوه‌یه‌شه‌دا ب‌ه پره‌نسیپی یه‌کێتی‬

‫نه‌ته‌وه‌یی بن‪.‬‬ ‫ب��ای��رام ب���ۆزی���ه‌ل‪ :‬با‬ ‫پ��ێ��ش��ک �ه‌وت��ن �ه‌ک��ان‬ ‫به‌سوودی ک��ورد دا‬ ‫‌‬ ‫بشکێنینهوه‌‬ ‫گ���������ه‌ل���������ێ���������ک‬ ‫گ������ۆڕان������ک������اری‬ ‫گ �ه‌ور‌ه هاتن‌ه ئ��اراو‌ه‬ ‫و رۆژه������ه‌اڵت������ی‬ ‫ناوه‌ڕاستی هه‌ژاند‪ ،‬هه‌ر بۆی‌ه ل‌ه هه‌رێمه‌کانی‬ ‫وه‌ک سوریا و عێراق پێویست ب‌ه یه‌کێتی‬ ‫ه��اوب�ه‌ش�ه‌‪ .‬ب��ۆ س���وود وه‌رگ��رت��ن ل�‌ه تێکڕای‬ ‫گۆڕانکارییه‌کانیشکوردپێویستیب‌هیه‌کێتییه‌‪.‬‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌م بناغه‌یه‌ش ده‌بێت سیاسه‌تی هاوبه‌ش‬ ‫دروس��ت بکرێت‪ ،‬هێنان‌ه کایه‌ی چاره‌سه‌ری‬ ‫ئاشتی و دیموکراتییان‌ه گرێدراو‌ه ب‌ه دامه‌زراندنی‬ ‫ئ��ه‌م یه‌کێتییه‌وه‌‪ .‬قۆناغێکی ده‌س��ت��ووری‬ ‫گشتیمان له‌پێشدای‌ه و بۆ ئه‌وه‌ی له‌م قۆناغه‌دا‬ ‫مافه‌کانی کورد گه‌ره‌نتی بکرێت گه‌لێک‬ ‫کارمان له‌به‌رده‌مدای‌ه و بۆ جێبه‌جێکردنی ئه‌م‬ ‫کارانه‌ش پێویستمان به‌هێز و توانای یه‌کتره‌‪.‬‬ ‫بۆ پێکهێنانی یه‌کێتی ناوخۆمان له‌گ‌هڵ‌‬ ‫کاربه‌ده‌ستانی باشووری کوردستان داده‌نیشین‬ ‫و ئامانجمان به‌دیکردنی ئه‌قڵی هاوبه‌شه‌‪ .‬ده‌بێ‬ ‫ئه‌م کۆنفرانس‌ه زۆر به‌رفراوان بێت و هه‌موو‬ ‫که‌سێک ب‌ه شداربێت و هه‌موو به‌رپرسیاربین‬ ‫له‌به‌رامبه‌ریدا‪ .‬نابێت هیچمان پارتیچێتی بکه‌ین‬ ‫و به‌رژه‌وه‌ندیی‌ه ته‌سکه‌کانمان به‌هه‌ند وه‌رگرین‪.‬‬ ‫مه‌گه‌ر به‌وشێوه‌ی‌ه گۆڕانکاری بکه‌ین‪.‬‬ ‫م���ح���ه‌م���ه‌د ئ�ه‌م��ی��ن‬ ‫ئ���اک���ت���ار‪ :‬ئ �ه‌رک��ی‬ ‫گرنگ له‌سه‌ر ده‌زگا‬ ‫م‌هده‌نییه‌کانه‌‬ ‫ل��‌ه دانیشتنه‌کاندا‬ ‫ئه‌نجاممان ل �‌ه زوو‬ ‫س��ازدان��ی کۆنفرانس‬ ‫وه‌رگ�������رت‪ .‬ب �ه‌ه��ۆی‬ ‫جیاوازی کێشه‌کانی ک��ورد ل‌ه پارچه‌کاندا‬ ‫پێویست بوو کێشه‌کان بکه‌ین‌ه یه‌ک و ئه‌م‬ ‫کۆنفرانسه‌ش چ بۆ چاره‌سه‌ری کێشه‌کان و‬ ‫چ بۆ به‌ده‌ستهێنانی ئازادی کورد زۆر گرنگه‌‪.‬‬

‫پارتە كوردییەكان بەشداری كۆنگرەی ئەنتالیا ناكەن‬

‫پارتە سیاسییەكانی رۆژئاوای كوردستان لە كۆنگرەی‬ ‫هێزەكانی ئۆپۆزسیۆنی سوریا كە لە شاری (ئانتالیا)‬ ‫ی توركیا دەبەسترێت‪ ،‬بڕیاریان داوە لەو كۆنگرەیەدا‬ ‫بەشداری نەكەن ‪(.‬نوری بریمۆ) وتەبێژی ئەنجومەنی‬ ‫سیاسی ك��ورد كە لە (‪ )9‬پارتی ك��وردی ئەو واڵتە‬ ‫پێكهاتووە لە لێدوانێكدا بە ماڵپەڕی نەوای راگەیاندووە كە‬ ‫«كۆبوونەوەكە (ئیخوان ئەلموسلمین)ی لە پشتە و پارتە‬ ‫سیاسییەكانی كوردیش بە فەرمی بانگهێشت نەكراون‪،‬‬ ‫بەڵكو بەرپرسانی ئەو پارتانە وەك تاكەكەس بانگهێشت‬ ‫ك���راون‪ .‬ه��ەروەه��ا دەڵێت‪« :‬توركیا دوای هەڵبژاردنە‬ ‫پەرلەمانیەكەی بەنیازە دەست لە دۆخی ناوخۆی سوریا‬ ‫وەربدات و (ئەردۆغان و ئیخوان ئەلموسلمین) بە گوێرەی‬ ‫ئەو پەیوەندییە نهێنیانەی كە هەیانە‪ ،‬خوازیارن كورد‬ ‫پەراوێز بخەن و كێشەی كوردیش وەك كێشەی تاكی‬ ‫كورد پێناسە بكەن نەك وەك كێشەیەكی نەتەوایەتی‪ ،‬بۆیە‬ ‫پارتە سیاسییەكانی كورد بڕیاریان داوە لە كۆنگرەكەدا‬ ‫بەشداری نەكەن»‪.‬‬

‫ئۆجەالن لە دوادی���داری هەفتانەی خۆیدا لەگەڵ‬ ‫پارێزه‌رانی‪ ،‬سەركەوتنی پاڵێوراوانی بەرەی “رەنج‪ ،‬ئازادی‬ ‫و دێموكراسی” لە توركیا زۆر گرنگ دەبینێ و داوای‬ ‫كرد خەباتی هەڵبژاردن بەگوڕتر بكرێت‪ .‬هەروەها وتی‬ ‫لە دوای هەڵبژاردنەكان دەكرێ پارتییەكی چەترئاسا‬ ‫لە سەر بنەمای چارەسەركردنی پرسی تەواوی نەتەوە‬ ‫و كەمەنەكان دابمەزرێنرێ‪ .‬دوای هەڵبژاردن‪ ،‬نەتەوە‬ ‫و كلتوورە جیاجیاكان‪ ،‬دەستبەجێ دەتوانن كۆببنەوە و‬ ‫دەست بە خەباتی دامەزراندنی ئەو پارتییە بكەن‪ .‬ئەگەر‬ ‫پارتیەكی وەها دابمەزرێ‪ ،‬دەتوانێ گەلێك پرس چارەسەر‬ ‫بكات و لە توركیا ببێتە پارتییەكی ئەڵتەرناتیڤی بەهێز‪.‬‬ ‫ئیدی ئەوە روونبۆتەوە كە پارتییە كالسیكییەكان‪ ،‬ناتوانن‬ ‫پرسەكان چارەسەر بكەن‪ .‬هەروەها وتی لە گەلەكەمان‬ ‫پێویستە لە باشوری كوردستان رێكخستنبوونی خۆی‬ ‫تۆكمەتر بكات و لەسەر ئەو بنچینەیە‪ ،‬بناغەی یەكێتی‬ ‫نەتەوەیی دیموكراتیك دابڕێژن و كۆنفڕانسی نەتەوەیی‬ ‫خۆیان ببەستن‪.‬‬

‫‪7‬‬

‫رۆڵی ده‌زگا و رێکخراو‌ه مه‌ده‌نییه‌کان شوێنێکی‬ ‫تایبه‌تی هه‌ی‌ه بۆ پێشخستنی په‌یوه‌ندی نێوان‬ ‫پ��ارت�ه‌ک��ان‪ .‬ده‌بێت ل‌ه ره‌خساندنی زه‌مینه‌ی‬ ‫دیالۆگدا رۆڵ بگێڕن‪ .‬گه‌ر وابێت له‌و بڕوایه‌دام‬ ‫ک‌ه هیچ که‌سێک له‌به‌رامبه‌ر ئه‌م کۆنفرانسه‌‬ ‫بێ الیه‌ن و بێده‌نگ نابێت‪.‬‬ ‫شه‌رافه‌دین ئه‌لچی‪:‬‬ ‫ئ������ازادی ک�����ورد له‌‬ ‫به‌یه‌کێتیبوونیدایه‌‬ ‫دان��ی��ش��ت��ن �ه‌ک �ه‌م��ان‬ ‫زۆر دۆس��ت��ان�‌ه و له‌‬ ‫ناخه‌و‌ه ب��وو‪ .‬بۆچوون‬ ‫و ب��ی��روڕام��ان له‌مه‌ڕ‬ ‫مه‌سه‌له‌ک‌ه له‌یه‌ک‬ ‫نزیک ب���وو‪ ،‬ب��ڕی��ارم��ان ل�ه‌س�ه‌ر کۆنفرانسی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی وه‌رگرت‪ ،‬داوا هه‌بوو له‌سه‌ر ناوه‌که‌ی‬ ‫«کۆنفرانسی گشتی نه‌ته‌وه‌ی کوردستان»‬ ‫ب��ێ��ت‪ .‬کۆمیسیۆن و ئ���اواک���ردن���ه‌ک���ه‌ی و‬ ‫ئه‌نجامدانی ل�‌ه (‪)2011‬دا ک��را به‌بڕیار‪.‬‬ ‫هه‌نگاوییه‌که‌میمانب‌هپێکهێنانیبلۆکیره‌نج‬ ‫و ئازادی و دیموکراسی ل‌ه باکوری کوردستان‬ ‫ئه‌نجامدا‪ ،‬پێشکه‌وتنێکی گرنگی له‌گ‌هڵ‌‬ ‫خۆیدا هێنا و به‌یه‌کێتی کوردییه‌و‌ه ده‌چینه‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کان‪ .‬ک��ورد رۆژب���ه‌ڕۆژ له‌ناخه‌وه‌‬ ‫هه‌ست ب‌ه پێویستی یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌یی ده‌که‌ن و‬ ‫ده‌زانن ک‌ه سه‌رکه‌وتن و ئازادییان به‌م یه‌کێتییانه‌‪.‬‬ ‫ئه‌م کۆنفرانسه‌ش ده‌بێت‌ه بناغه‌یه‌کی به‌هێز‬ ‫بۆمان و زیاتر به‌ره‌و پێشه‌وه‌مان ده‌بات‪ .‬ل‌ه هه‌ر‬ ‫پارچه‌یه‌ک دا دوو یان سێ که‌س به‌شداری‬ ‫ل �‌ه کۆمیسیۆنی ئ��ام��اده‌ک��اردا ده‌ک���ات‪.‬‬ ‫پێویست‌ه هه‌مووان ره‌چاوی ئه‌و کۆمیسیۆن ‌ه‬ ‫بکه‌ین و له‌و چوارچێوه‌یه‌دا هه‌ڵبسوڕێین‪ .‬هه‌ر‬ ‫به‌م کۆنفرانسه‌ش ده‌رده‌که‌وێ کێ الیه‌نگری‬ ‫گه‌ل‌ه و کێ ل‌ه به‌رامبه‌رێتی‪.‬‬

‫هیزى رێکخستنى گه‌له‌که‌مان باش ده‌ناسین‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬هاوخه‌باتى و دۆستایه‌تیتان‬ ‫له‌گه‌ل عه‌ره‌ب له‌ناو سوریا ل ‌ه چ‬ ‫ئاستێکدایه‌؟‬

‫ ل‌ه ئاستى به‌شدار بوون و دۆستایه‌تى له‌‬‫ناو عه‌ره‌بیشدا خه‌باتمان هه‌یه‌‪ ،‬وه‌ک هێزى‬ ‫مه‌ده‌نى و مافى م��رۆڤ خه‌باتى هاوبه‌ش‬ ‫هه‌ی‌ه و ده‌رگ���اى ئێم‌ه ک��راوه‌ی�‌ه و ل‌ه سه‌ر‬ ‫یه‌کێتى دیموکراتیک به‌رده‌وامین‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌رمه‌نى و ئاشوریش په‌یوه‌ندیمان‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر میراتى تێکۆشانى رێکخستنى‬ ‫(‪ )PKK‬بگرین‌ه ده‌ست‪ ،‬ئه‌و‌ه یه‌کێک له‌‬ ‫شه‌هیدانى س�ه‌ره‌ت��اى ئێم‌ه (هه‌ڤال عه‌زیز)‬ ‫‌ه ب‌ه ره‌گ �ه‌ز عه‌ره‌به‌‪ ،‬ئ�ه‌و‌ه میراسى ئێمه‌یه‌‬ ‫و ئه‌م‌ه له‌سه‌ر ئه‌و میراس‌ه ک‌ه (‪)PKK‬‬ ‫خۆڵقاندویه‌تى ده‌یکه‌ین‌ه بنه‌ماى یه‌کێتى‬ ‫دیموکراسى گ �ه‌الن‪ ،‬ئ��ازادى و دیموکراتى‬ ‫گه‌الن به‌یه‌که‌و‌ه گرێدراو‌ه هى کورد و عه‌ره‌ب‬ ‫و نه‌ته‌وه‌کانى تریش‪ .‬یه‌کێتى دیموکراتیک‬ ‫رۆحێکى نوێی‌ه ل‌ه رۆژهه‌اڵتى ناوه‌ڕاستدا‪.‬‬

‫مانشێتی رۆژنامه‌کانی کوردستان‬

‫هـــه‌واڵــی کوردستانی‬ ‫ئۆجەالن پێشنیاری پارتێكی چەترئاسا دەكات‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/3/92010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/30‬‬ ‫دووشه‬

‫ئامادەکاری ئامەد بۆ خۆبەڕێوەبردنی دیموكراتیك‬

‫ل����ە ب�����ارەگ�����ای (‪)BDP‬ی ئ����ام����ەد رۆژی‬ ‫(‪« )2011/5/29‬كۆنسەی بەڕێوەبەرایەتی ئامەد» بە‬ ‫ئامادەبوونی (‪ )400‬ئەندام كۆبوونەوە بۆ خۆبەڕێوەبردنی‬ ‫دیموكراتیك دەبەستێت‪ .‬دوا بە دوای كۆبوونەوەكە بە‬ ‫هەزاران كەس لە بارەگای (‪ )BDP‬كۆبوونەوە و بۆ‬ ‫بەردەم پارتی (كۆشولویۆ) رێپێوانیان كرد و لێدوانیان‬ ‫بۆ چاپەمەنییەكان دا و لە رێپێوانەكەدا كاندیدی‬ ‫بەرەی (رەنج و ئازادی و دیموكراسی)ش بەشدار بوون‬ ‫و گەل دروشمی «رێبەرایەتی ئازاد» و «خۆسەری‬ ‫دیموكرات»یان وت��ەوە‪ .‬رێپێوانی دەه��ەزار كەسی بۆ‬ ‫خۆبەڕێوەبردنی دیموكراتیك بەردەوام بوو و داوایان كرد‬ ‫مەرجەكانی ئۆجه‌الن بەر لە (‪)15‬ی حۆزەیران بە باشی‬ ‫پێكبێن و بڕیاری خێراكردنی پرۆسەی خۆبەڕێوەبردنی‬ ‫دیموكراتیك درا‪ ،‬هەروەها داوا لە شارەداری ئامەد (كە‬ ‫خزمەت بە گەلی ئەم هەرێمە دەكا)‪ ،‬كرا كە بە گوێرەی‬ ‫ئەو بڕیارانەی كە لە الیەن كۆنسەی هەڵبژێردراوی‬ ‫ئامەد دەگێڕین‪ ،‬خزمەت بكات‪.‬‬

‫ئازادیا واڵت‬

‫‪GEL BI BLOKE RE DIMEŞE AZADIYE‬‬

‫ئۆزگور گونده‌م‬

‫هیوای (‪ )16‬ساڵە‬

‫سیروان‬

‫سەردەمی سندۆقە پۆستییەكان بەسەر چوو‬

‫هاواڵتی‬

‫لە كۆبوونەوەكاندا مینحەی ئۆپۆزسیۆن وەكو كارتی فشار بەكار‬ ‫دەهێنرێت‬

‫یه‌نى ئۆزگور پۆلۆتیک ئۆجەالن‪ :‬چاوەڕوانی گڵۆپی سەوزم‬

‫ئاوێنه‌‬

‫یەكێتی‪:‬رێككەوتن لەگەل ئۆپۆزسیۆن حەتمییە‬ ‫گۆڕان‪ :‬سورین لەسەر پرۆژە (‪ )22‬خاڵیەكە‬

‫رۆژنامه‌‬

‫پارە بۆ (‪ )1275‬پرۆژەی ساڵی رابردوو‪ ،‬تەرخاندەكرێتەوە‬

‫چاودێر‬

‫رەنگە ئەنجامی كۆبوونەوەكان بە هەڵبژاردنی پێشوەخت كۆتایی‬ ‫بێت‬

‫کۆمه‌ڵ‬

‫دەسەاڵت مووچەی پێشمەرگە دێرینەكانی كۆمەڵی ئیسالمی راگرت‬

‫بۆچوون‬

‫بە هۆی مەسعود بارزانییەوە ‪ 4‬ملیارد دۆالر بودجەی پێشمەرگە‬ ‫دەستی بەسەردا دەگیرێت‬ ‫ئه‌ندامێکی سه‌رکردایه‌تی یه‌کێتی له‌سه‌ر میالکی خوێندنی بااڵ‬ ‫خانه‌نشین ده‌کرێت‬

‫رووداو‬ ‫کوردستان‬

‫دیموكراسی لە ناوچەكەدا بە قازانجی كۆمەڵگای نێونەتەوەییە‬


‫کوردستانی‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/3/92010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/30‬‬ ‫دووشه‬

‫‪6‬‬

‫ئاماده‌کار‬

‫ئارام پێنجوێنى‬

‫یه‌که‌مین بڕیاری کۆنگره‌ی کۆمه‌ڵگای‬ ‫دیموکراتی (‪ )DTK‬ل‌ه کۆنفرانسه‌که‌ی ئه‌م‬ ‫دواییه‌یان ل‌ه شاری ئامه‌د ئاواکردنی یه‌کێتی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی کورد بوو‪ .‬هه‌ر به‌م مه‌به‌سته‌ش‬ ‫دوای کۆنفرانسه‌که‌یان ب‌ه یاوه‌ری شاندێکی‬ ‫پێکهاتوو ل‌ه سه‌رجه‌م پارت‌ه کوردییه‌کانی ژێر‬ ‫چه‌تری (‪ )DTK‬ل‌ه تورکیا و نوێنه‌رانی‬ ‫رێکخراوه‌کانی کۆمه‌ڵگای م�ه‌ده‌ن��ی و‬ ‫چه‌ند روناکبیر و نووسه‌ر کاتژمێر (‪)6‬ی‬ ‫پاشنیوه‌ڕۆی (‪ )2011/05/24‬گه‌یشتنه‌‬ ‫هه‌رێمی کوردستان‪،‬‬ ‫ش��ان��ده‌ک �‌ه پێکهاتبوون ل �‌ه «ئ�ه‌ح��م�ه‌د‬ ‫ت���ورک» س �ه‌رۆک��ی گشتی (‪،)DTK‬‬ ‫«حه‌مید گه‌یالنی» س�ه‌رۆک��ی گشتی‬ ‫پارتی ئاشتی و دیموکراتی (‪،)BDP‬‬ ‫«بایرام بۆزیه‌ل» سه‌رۆکی گشتی پێشوی‬ ‫پ��ارت��ی (‪« ،)HAKPAR‬ش �ه‌راف �ه‌دی��ن‬ ‫ئ �ه‌ل��چ��ی» س���ه‌رۆک���ی گشتی پێشوی‬ ‫(‪« ،)KADEP‬محه‌مه‌د ئه‌مین ئاکتار»‬ ‫سه‌رۆکی رێکخراوی مافناسانی ئامه‌د‪،‬‬ ‫«ن�����ه‌ژاد ئ�����ه‌روک» ئ �ه‌ن��دام��ی دی��وان��ی‬ ‫(‪« ،)DTK‬جه‌مال جۆشکون» وته‌بێژ و‬ ‫«نیژان ی��اروک» به‌رپرسیاری کاروباری‬ ‫دیبلۆماسی (‪« ،)DTK‬چاغاڵر ده‌میره‌ل»‬ ‫س�ه‌رۆک��ی ش��اره‌وان��ی دێ���رک‪« ،‬جه‌میله‌‬ ‫ئه‌مین ئۆغڵو» سه‌رۆکی شاره‌وانی بیسمیل‪،‬‬ ‫«کاراجا مزراکلی» ئه‌ندامی ده‌سته‌ی‬ ‫نوێنه‌رایه‌تی (‪ )TZK‬ک��وردی‪« ،‬ن �ه‌وزاد‬ ‫کاراگه‌چی» نوێنه‌ری (ته‌ڤکورد)‪ ،‬مه‌ال‬ ‫سه‌یری جان‪ ،‬ئیمام تاشچیه‌ر و رابیعه‌کران‪.‬‬ ‫شانده‌ک‌ه ل�‌ه ده‌روازه‌ی ئیبراهیم خه‌لیل‬ ‫له‌الیه‌ن گروپێکی قراوانیه‌و‌ه پێشوازیان لێکرا‬ ‫ک‌ه عومه‌ر میرانی نوێنه‌ری تورکیای‬ ‫دیدار‬ ‫سه‌الح حوسێن پور‬

‫شاهۆز حه‌سه‌ن به‌رپرسى راگه‌یاندنى‬ ‫(پارتى یه‌کێتى دیموکراتیک (‪)PYD‬‬ ‫باس ل ‌ه هۆکارى سه‌رهه‌ڵدانه‌کانى‬ ‫سوری ‌ه ده‌کات و “سیستمى کۆمه‌ڵگا‬ ‫دیموکرات” ب ‌ه کلیلى چاره‌سه‌رى‬ ‫کێشه‌ى ک��ورد و گ �ه‌الن ده‌زانێت و‬ ‫ئه‌مریکاش وه‌ک له‌مپه‌رێک له‌به‌رده‌م‬ ‫شۆڕشى گه‌الندا ده‌بینێت و باس له‌‬ ‫به‌ره‌یه‌کى یه‌کگرتوى کورد ده‌کات‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬بۆچى گه‌ل ل‌ه سوریا دژ ب‌ه سیستمى‬ ‫به‌شار ئه‌سه‌د راپه‌ڕى؟‬ ‫دروستبوونى ده‌سه‌اڵتدارى ل‌ه سوریا (‪)50‬‬‫ساڵ‌ه ب‌ه شێوه‌ى هێزى ئه‌منى ب �ه‌رده‌وام �‌ه و‬ ‫هۆکار ته‌نها ره‌هه‌ندێک نییه‌‪ .‬سیستمى‬ ‫ب‌ه گوێره‌ى کاپیتالیزم و (ده‌وڵ�ه‌ت ـ نه‌ته‌وه‌)‬ ‫دام����ه‌زراو‌ه ب‌ه تایبه‌ت ل‌ه س�ه‌رده‌م��ى هاتنه‌‬ ‫س �ه‌ر ک��ارى به‌عس ئ �ه‌م زهنییه‌ت‌ه دروس��ت‬

‫پارته‌ کوردییه‌کان ئاماده‌کاری‬

‫پارتی دیموکراتی کوردستانیشی تێدابوو‪.‬‬ ‫دواتر ل‌ه کاتژمێر (‪)11‬ی شه‌و گه‌یشتن ‌ه‬ ‫شارۆچکه‌ی سه‌اڵحه‌دین‪.‬‬ ‫دانیشتنێکی داخراو له‌گ‌ه ‌ڵ مه‌سعود بارزانی‬ ‫دوانیوه‌ڕۆی رۆژی دواتر ئه‌حمه‌د تورک‪،‬‬ ‫حه‌مید گه‌یالنی‪ ،‬شه‌رافه‌دین ئه‌لچی‪ ،‬بایرام‬ ‫بۆزیه‌ل‪ ،‬محه‌مه‌د ئه‌مین ئاکتار و چاغاڵر‬ ‫ده‌میره‌ل ل‌ه سه‌ری ره‌ش له‌گ‌ه ‌ڵ مه‌سعود‬ ‫ب��ارزان��ی س �ه‌رۆک��ی هه‌رێمی کوردستان‬ ‫له‌چوارچێوه‌ی بڕیاری سازدانی کۆنفرانسی‬ ‫ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی��دا دانیشتنێکی داخ����راوی دوو‬ ‫کاتژمێرییان ئه‌نجامدا و ل‌ه کۆتاییشدا هیچ‬ ‫روونکردنه‌وه‌یه‌ک رانه‌گه‌یه‌ندرا‪ .‬دواتر هه‌مان‬ ‫شاند له‌گ‌ه ‌ڵ به‌رهه‌م ساڵح سه‌رۆک وه‌زیر‬ ‫و دوای ئه‌ویش له‌گه‌ڵ که‌مال که‌رکوکی‬ ‫سه‌رۆکی په‌رله‌مان دانیشتن‪.‬‬ ‫له‌درێژه‌ی سه‌ردانه‌کانیان بۆ راگۆڕینه‌و‌ه و‬ ‫گه‌یشتن ب‌ه بڕیاری سازدانی کۆنفرانسی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی کورد‪ ،‬شاندی (‪ )DTK‬ئێواره‌ی‬ ‫هه‌مان رۆژ له‌گ‌ه ‌ڵ «حه‌سه‌ن شه‌ریفی»‬ ‫ج��ێ��گ��ری س��ک��رت��ێ��ری گ��ش��ت��ی‪« ،‬تاهیر‬ ‫مه‌حمود» ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌ن‪« ،‬محه‌مه‌د‬ ‫ن �ه‌زی��ر ق����ادری و روس���ت���ه‌م جانگیری»‬ ‫ئ�ه‌ن��دام��ان��ی مه‌کته‌بی سیاسی پارتی‬ ‫دیموکراتی کوردستانی ئێران و «مه‌سعود‬ ‫ت �ه‌ک» نوێنه‌ری پارتی سۆسیالیستی‬ ‫کوردستان و «عومه‌ر میرانی» نوێنه‌ری‬ ‫تورکیاى پارتی دیموکراتی کوردستان له‌‬ ‫میوانخانه‌ی حکومه‌تی هه‌رێم ل‌ه سه‌اڵحه‌دین‬ ‫دانیشتنیان سازدا‪.‬‬ ‫ل‌ه دانیشتنه‌که‌دا ئاماژ‌ه ب‌ه قورسی کێشه‌ی‬ ‫کورد ل‌ه رۆژهه‌اڵتی کوردستان و گوشاره‌کانی‬ ‫رژێمی ئێران کرا و هه‌مووال هاوڕابوون له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ی گه‌یشتنی کوردانی ئێران ب‌ه هیوا و‬ ‫ئاوات و خواسته‌کانیان گرێدراو‌ه به‌سه‌رکه‌وتنی‬ ‫یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌یی و تێکۆشانی کورده‌و‌ه له‌‬ ‫تورکیادا‪ .‬شه‌ریفی وتی‪ :‬کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫کارێکی هیوابه‌خش‌ه و ئاماده‌بوونی خۆیان بۆ‬ ‫ئه‌م کۆنفرانس‌ه نیشاندا و دانیشتنه‌که‌شیان به‌‬ ‫کۆنفرانسێکیبچووکهه‌ڵسه‌نگاند‪.‬‬ ‫دوای دانیشتنه‌کانیان ل�ه‌گ�ه‌ڵ مه‌سعود‬ ‫ب��ارزان��ی و به‌رهه‌م ساڵح شانده‌ک‌ه له‌گ‌هڵ‌‬ ‫که‌مال که‌رکوکی سه‌رۆکی په‌رله‌مان و‬

‫نوێنه‌رانی (پ‪.‬چ‪.‬د‪.‬ک)‪( ،‬پ‪.‬س‪.‬ک)‪،‬‬ ‫(ی‪.‬ن‪.‬ک)‪ ،‬گۆڕان و گه‌لێک نوێنه‌رانی‬ ‫رێکخراو‌ه مه‌ده‌نییه‌کان کۆبوونه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌رهه‌م ساڵح و پشتگیرییه‌کی ته‌واو‬ ‫دوای دانیشتنه‌کان له‌گ‌ه ‌ڵ مه‌سعود بارزانی‬ ‫و وه‌رگرتنی بڕیاری کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫کورد‪ ،‬شاندی ناوبراو له‌گ‌ه ‌ڵ به‌رهه‌م ساڵح‬ ‫چۆنێتی به‌ڕێوه‌چوونی دۆخ��ی هه‌ڵبژاردن‬ ‫ل‌ه تورکیا‪ ،‬کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی به‌رنامه‌‬ ‫ب��ۆدان��راو‪ ،‬داواک��ان��ی ک���وردان ل‌ه تورکیا و‬ ‫به‌تایبه‌تی ئه‌و داوا (‪ )10‬خاڵه‌ی کوردان له‌‬ ‫خێمه‌کانی ئاشتیدا رایانگه‌یاندبوو تاووتوێکرا‪.‬‬ ‫راگه‌یاندرا ک‌ه له‌باره‌ی کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫کورده‌و‌ه به‌رهه‌م ساڵح ده‌ڵێت‪« :‬له‌وباره‌یه‌و‌ه ئێمه‌‬ ‫هه‌رچییه‌ک بکه‌وێت‌ه سه‌رشانمان ئاماده‌ین‬ ‫بۆ جێبه‌جێکردنی‪ ،‬زۆر مه‌منوونیشین له‌و‬ ‫بلۆکه‌ی ک‌ه کوردان ل‌ه باکوری کوردستان‬ ‫و تورکیادا دروستیان ک��ردووه‌‪ .‬چیتر کاتی‬ ‫ئه‌و‌ه هاتوو‌ه تورکیا هه‌نگاوی پێویستی ئه‌و‬ ‫داواکارییانه‌ی چاره‌سه‌ری بداته‌و‌ه و خۆزگه‌‬ ‫منیش ده‌نگێکم هه‌بووا و بمدای‌ه ب‌ه پاڵێوراوانی‬ ‫بلۆک»‪.‬‬ ‫دایکێکی ئاشتی‬ ‫سه‌رپۆشێکی سپی‬ ‫ب‌ه دیاری بۆ مه‌سعود‬ ‫بارزانی هێنا‬ ‫ئ���������ه‌ن���������دام���������ی‬ ‫ده‌س���ت���پ���ێ���ش���خ���ه‌ری‬ ‫دای��ک��ان��ی ئاشتی‬ ‫«راب���ی���ع���‌ه ک����ران»‬ ‫ل �‌ه دانیشتنه‌که‌یاندا ل �ه‌گ �‌ه ‌ڵ ب��ارزان��ی‪،‬‬ ‫سه‌رپۆشێکی سپی ک‌ه ره‌م��زی ئاشتییه‌‬ ‫و له‌گ‌ه ‌ڵ خۆیاندا هێنابوویان پێشکه‌شی‬ ‫مه‌سعود ب�ه‌رزان��ی ده‌ک��ات و پێی ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫«کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی کورد ل‌ه مژاری‬ ‫راوه‌ستاندنی ئ�ه‌و خوێن‌ه و جێگیرکردنی‬ ‫ئاشتی هه‌نگاوێکی زۆر گرنگه‌«‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫دایک‌ه رابیع‌ه ل‌ه لێدوانێکدا ده‌ڵێت‪ :‬ئێمه‌‬ ‫له‌گ‌ه ‌ڵ گه‌لی باشووری کوردستان وه‌ک‬ ‫گۆشت و نینۆکین‪ ،‬کاتێ ئاگربه‌ستی‬ ‫یه‌کالیه‌ن‌ه راگه‌یه‌نرا ده‌وڵه‌ت ب‌ه ئۆپه‌راسیۆنی‬ ‫پاکتاوکاران‌ه هێرشی کرد‌ه سه‌ر رۆڵه‌کانمان‬

‫بوو‌ه و هه‌ندێک جار وه‌ک سوسیالیست و‬ ‫هه‌ندێک جار وه‌ک نه‌ته‌وه‌په‌ره‌ست و هه‌ندێ‬ ‫جار عیلمانى خۆى نواندووه‌‪ .‬ل‌ه بنه‌ڕه‌تدا له‌‬ ‫بنه‌ماى (ده‌وڵه‌ت ـ نه‌ته‌وه‌) کێش‌ه هه‌یه‌‬ ‫ک‌ه کێشه‌کانى چینایه‌تى‬ ‫وه‌ک��ه�ه‌وى نه‌ته‌وایه‌تى‬ ‫و ئازادى و کێشه‌ى‬ ‫گ���ه‌وره‌ى له‌گه‌ڵ‬ ‫خۆى هه‌ی‌ه و له‌‬ ‫بن ناوى یه‌کێتى‬ ‫نه‌ته‌وه‌ییدا یه‌ک‬ ‫پ���ارت���ى ده‌ب��ێ��ت�ه‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتدار و له‌‬ ‫له‌بن ناوى یه‌ک‬ ‫پ����ارت����ی����دا ی���ه‌ک‬ ‫بنه‌ماڵ‌ه حوکم ده‌کات‪.‬‬

‫کۆمه‌ڵگاى دیموکراتیک ل‌ه سه‌ر بنه‌ماى‬ ‫به‌یه‌که‌وه‌ژیان گ�ه‌الن پێشنیار ده‌که‌ین که‌‬ ‫مافى که‌مایه‌تى و زۆرایه‌تییه‌کان وه‌ک‬ ‫نه‌ته‌و‌ه و ره‌نگ و دین‌ه جیاوازه‌کانى‬ ‫تێدا پارێزراو بێت‪ .‬ئێم‌ه له‌‬ ‫س �ه‌ر ئ �ه‌و فه‌لسه‌فه‌یه‌‬ ‫ک�‌ه رێ��ب�ه‌ر ئاپۆ بۆ‬ ‫رۆژهه‌اڵتى ناوین‬ ‫پێشنیارى ده‌کات‪.‬‬ ‫ئه‌ویش نه‌ته‌وه‌ى‬ ‫دی��م��وک��رات��ی��ک�ه‌‬ ‫ک������‌ه ه����ه‌م����وو‬ ‫نه‌ته‌و‌ه ب‌ه ره‌نگى‬ ‫دی��م��وک��رات��ی��ک و‬ ‫هاوبه‌ش جێگه‌ى خۆى‬ ‫تێدا ده‌گرن و که‌سێک‬ ‫ل‌ه ده‌ره‌ى ئه‌و سیتم‌ه بێ ماف‬ ‫نه‌مێنێته‌و‌ه و هه‌بوونى کێشه‌ى کورد‬ ‫گرێداو‌ه به‌وه‌ى ک‌ه ل‌ه رۆژهه‌اڵتى ناوه‌ڕاست‬ ‫کێشه‌ى دیموکراسى هه‌ی‌ه و کلیلى چاره‌سه‌رى‬

‫چه‌تر‪ :‬وه‌ک (‪)PYD‬‬

‫ده‌خوازن چ سیستمێک بێت؟‬ ‫سه‌رده‌می (ده‌وڵه‌ت ـ نه‌ته‌وه‌) یا یه‌ک پارتى‬‫ده‌س �ه‌اڵت��دار بێت‪ ،‬تێپه‌ڕى‪ .‬ئێم‌ه سیستمى‬

‫که‌سایه‌تی هه‌فته‌‬ ‫موراد قه‌ره‌یالن‪ :‬شۆڕشى کورد‬

‫سەردانی وەفدی باكوری كوردستان بۆ باشور بە مەبەستی دروستكردنی كۆنفڕانسی نەتەوەیی كورد‬ ‫و به‌شێوه‌یه‌کی نامرۆییان‌ه ته‌رمه‌کانیان‬ ‫ل����ه‌چ����وارچ����ێ����وه‌ی ستاتۆی خۆی‪ .‬ئێستاک‌ه ل‌ه هه‌ر چوارپارچه‌ی‬ ‫دابه‌شکراوی کوردستان کورد کێشه‌ی چییه‌؟‬ ‫شێواند‪ ،‬له‌ماوه‌ی ئه‌م مانگه‌دا (‪ )46‬گه‌ریال‬ ‫دیداردا‬ ‫ئه‌حمه‌د ت���ورک‪ -:‬ده‌ت��وان��ی��ن چ��ی ب��ۆ ئاینده‌یه‌کی دیموکراتی‬ ‫ژیانیان ل�ه‌ده‌س��ت دا‪ ،‬ئه‌گه‌ر حکومه‌تی‬ ‫ل�����ه‌گ�����‌ه ‌ڵ ب���ه‌ڕێ���ز و چ��اره‌س �ه‌ری ئ�ه‌م کێشان‌ه بکه‌ین؟‪ .‬ئه‌مانه‌‬ ‫هه‌رێمی کوردستان مۆڵه‌ت نه‌دات فڕۆکه‌‬ ‫ب �ه‌رزان��ی رێکه‌وتن پرسیاری زۆر گرنگ و سه‌ره‌کین و پێویستی‬ ‫جه‌نگییه‌کانی تورک نایه‌ن و رۆڵه‌کانمان‬ ‫ب‌ه کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی ده‌دات‌ه پێشمان‪ ،‬ئێمه‌ش بۆ‬ ‫ناکوژن‪ .‬ده‌بێت ده‌ستی چه‌په‌ڵی ده‌ره‌کی‬ ‫کرا‬ ‫ک�������������������وردان ب���ه‌ گوزاره‌کردن له‌م پێویستیی‌ه هاتووین و لێره‌ین‪ .‬له‌‬ ‫له‌ناو خۆماندا نه‌هێڵین‪ .‬ئێم‌ه ده‌مانه‌وێ‬ ‫(‪)12‬ی حوزه‌ێران دا هه‌ڵبژاردن هه‌ی‌ه و هه‌روه‌ها‬ ‫بهێنین‪.‬‬ ‫به‌م کۆنفرانس‌ه کۆتایی به‌و دۆخ‌ه‬ ‫و‬ ‫‌نن‬ ‫ه‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫‌گ‬ ‫ه‬ ‫راد‬ ‫داواکانیان‬ ‫‌کانیان‬ ‫ه‬ ‫چاالکیی‬ ‫ل‌ه هه‌وڵی پێشخستنی دیالۆگی نێوان کورد‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫شکاندن‬ ‫بۆ‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫گونجاو‬ ‫زۆر‬ ‫قۆناغێکی‬ ‫کورد‬ ‫‌ری‬ ‫بۆ ئ�ه‌وه‌ش یه‌کده‌نگی سه‌رتاسه‬ ‫داین‪ .‬کۆسپی نه‌بوونی یه‌کێتی کورد گه‌وره‌ترین‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ب‬ ‫�ورد‬ ‫�‬ ‫ک‬ ‫‌یشتنی‬ ‫ه‬ ‫گ‬ ‫و‬ ‫ئاشتی‬ ‫قۆناغی‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ب‬ ‫گرنگه‌‪.‬‬ ‫کۆسپه‌‪ .‬پێویست‌ه پێکهاته‌یه‌ک دروست بکه‌ین‬

‫شاهۆز حه‌سه‌ن به‌رپرسى راگه‌یاندنى پارتى یه‌کێتى‬

‫سیستمى خۆبه‌ڕێوه‌بردنى دیموکراتیک‬

‫کێشه‌کان دیموکراسیی‌ه و ئه‌مه‌ش بۆ سوریا‬ ‫و گه‌الن ب‌ه تایبه‌تى کورد راسته‌‪ .‬ئێم‌ه ده‌ڵێن‬ ‫سیستمى خۆسه‌رى دیموکراتیک بۆ سوریا‬ ‫چاره‌سه‌رى هه‌ر‌ه راست‌ه چ ره‌نگ و پارتییه‌ک‬ ‫هه‌ی‌ه به‌م شێوه‌ی‌ه ده‌توان ب‌ه ئازادى و یه‌کهه‌وى‬ ‫جێ ده‌گرن‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئه‌و هه‌واڵن‌ه چین ک‌ه بۆ یه‌کێتى کورد‬ ‫ل‌ه رۆژئاوا دراون؟‬ ‫بانگه‌وازى بۆ ئه‌م‌ه کراو‌ه و خه‌بات کراوه‌‬‫و ل‌ه مانگى راب���ردوو‌ه خه‌بات ک��را و ئێمه‌‬ ‫وه‌ک (‪ )PYD‬ئاماده‌ین له‌سه‌ر هه‌ندێک‬ ‫خاڵ گفتگۆ له‌سه‌ر هه‌ر که‌سێک بکه‌ین‬

‫کورد ل‌ه رۆژى ئه‌مڕۆدا گه‌لى کورد پێویست ‌ه‬ ‫ب‌ه یه‌کگرتوویى ته‌مسیل ل‌ه بوونى خۆى‬ ‫بکات‪ .‬ک��وردێ��ک ک‌ه نه‌توانێت یه‌کێتى‬ ‫دیموکراسیانه‌ى ناوخۆى دروس��ت بکات له‌‬ ‫داهاتوودا ناتوانێت ل‌ه سه‌ر بنه‌ماى یه‌کێتى‬ ‫گ �ه‌الن‪ ،‬یه‌کێتى نه‌ته‌وه‌یى دروس��ت بکات‪.‬‬ ‫ئێم‌ه مه‌بده‌ئى و ستراتیژیک نزیک ده‌بین‬ ‫و ئاماده‌ین ل‌ه هه‌موو کاتێکدا و ل‌ه هه‌موو‬ ‫ئاستێکدا گفتگۆ له‌سه‌ر گشت که‌سێک‬ ‫بکه‌ین‪ .‬هه‌وڵدان زۆر جیدى و هێز‌ه رێکخستنى‬ ‫ک‌ه ده‌رک���ه‌وت و قه‌ناعه‌ت الى الیه‌نه‌کان‬ ‫دروس����ت ب���وو‌ه و و دانیشتنى الی�ه‌ن�ه‌ک��ان‬

‫هه‌نگاوێکى گرنگ بوو‌ه و پێویست‌ه به‌هێزتر‬ ‫بێ پێشکه‌وێ‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬بۆچى ئه‌مریکا و تورکیا‬ ‫ده‌ست ل ‌ه ناوخۆى سوریا وه‌رده‌ده‌ن؟‬

‫سیستمى مۆدیرنیته‌ى کاپیتالیستی له‌‬‫هه‌لێک ده‌گ��ه‌ڕێ و ده‌ستى خ��ۆى تێکه‌ل‬ ‫ب‌ه شۆڕشى گ �ه‌الن بکات و ده‌یه‌وێت ئه‌م‬ ‫شۆڕشه‌ى به‌هارى ئ��ازادى گه‌الن ئاراسته‌ى‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانى ئ �ه‌وان بگرێت‪ .‬تورکیا‬ ‫و ئه‌مریکا و ئیسرائیل پێش ئه‌وه‌ى رژیمى‬ ‫سه‌دام برۆخێ خه‌باتى هاوبه‌شیان هه‌بوو‌ه و‬ ‫ئێستا ک‌ه ئه‌مریکا هات‌ه ناوچه‌ک‌ه ئه‌و خه‌باته‌‬

‫هـــه‌واڵــی کوردستانی‬ ‫ئەنجامی كۆنگرەی كۆنفدراسیۆنی كۆمەڵە كوردییەكان (‪ :)HPG‬چوار سەربازی توركیا كوژران‬

‫(‪ :)KNK‬بۆ یەكێتی نەتەوەیی کۆنگرە دەبەستێت‬

‫ده‌رگاى شۆڕشى رۆژهه‌اڵتى ناوه‌ڕاسته‌‬

‫ک��وردس��ت��ان ل � ‌ه شوێنێکى ستراتیژیک جێ‬ ‫ده‌گ���رێ‪ ،‬ئێم‌ه ل�ه‌و هه‌رێمه‌دا ل‌ه به‌رامبه‌ر هێزى‬ ‫داگ��ی��رک�ه‌ر و ن��اون�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ى تیکۆشانمان ک��ردوه‌‪،‬‬ ‫تێکۆشانى ئێم‌ه بوو ب‌ه تێکۆشانێکى ناونه‌ته‌وه‌یى‬ ‫و دوژمنانى ئێم‌ه ناونه‌ته‌وه‌یى ب��وون و گه‌یشتین ‌ه‬ ‫رۆژى ئ �ه‌م��ڕۆ ل �ه‌و ق��ۆن��اغ �ه‌دا ده‌ب���ێ ک��وردس��ت��ان‬ ‫سه‌ڕاستکردنى هه‌رێم له‌و قۆناغه‌دا ده‌بێ شوێنى‬ ‫کورد و کوردستانیش ده‌بێ هه‌بێ ئه‌و پێشنیاره‌ى‬ ‫ک‌ه رێبه‌ر ئاپۆ ه���ه‌رده‌م ده‌ڵ��ێ یه‌کێتى نه‌ته‌وه‌یى‬ ‫ه��ۆک��ارى خ��ۆى ه �ه‌ب��وون‪ .‬ل �ه‌و قۆناغه‌دا یا ده‌بێ‬ ‫ک���ورد جێى خ��ۆى هه‌بێت ی��ا ده‌ب���ێ ل�ه‌ب��ن چێت‪.‬‬ ‫ده‌ستکه‌وتى کورد ئه‌مڕۆ زۆر‌ه و زۆر قوربانیشمان‬ ‫داوه‌‪ .‬سه‌رده‌مى چواره‌مین ئه‌وه‌ی‌ه دوژمن هه‌نگاوى‬ ‫چاره‌سه‌رى ناوێژێ ئێم‌ه ب‌ه هێزى خۆ چاره‌سه‌رى‬ ‫پێشده‌خین قۆناغى چ��واره‌م قۆناغى خۆپاراستن و‬ ‫ژیانى ئازاده‌‪ .‬ئه‌ردۆغان ل‌ه ئیسالمییه‌تى حه‌قیقى‬ ‫خیانه‌ت ده‌کات‪ ،‬ئه‌ردۆغان درۆ ده‌کات‪)2005( .‬‬ ‫وتى پرسى کورد هه‌یه‌‪ ،‬ئێستا وتى کێشه‌ى کورد‬ ‫نییه‌‪ .‬ده‌یانه‌وێت گه‌لى ک��ورد قوربانى سیستمى‬ ‫نوێ بکه‌ن‪ ،‬گه‌لى کورد ل‌ه هه‌رێمه‌دا حه‌قیقه‌تێکه‌‪،‬‬

‫(‪ )PKK‬حه‌قیقه‌تێکه‌‪ ،‬رێبه‌ر ئاپۆ حه‌قیقه‌تێک‌ه و‬ ‫«نکارن ل ئۆرتێ راکه‌ن»‪ .‬بۆ پاراستنى نه‌ته‌وه‌ى‬ ‫کورد و تێکۆشیتى ئازادى هه‌ر که‌سێک ده‌بێ خۆ‬ ‫ب‌ه به‌رپرسیار بزانێ‪ ،‬شۆڕشى کورد ده‌رگاى شۆڕشى‬ ‫رۆژهه‌اڵتى ناوه‌ڕاسته‌‪.‬‬ ‫ئازادی نزیكە‪ ،‬گەلی كورد دەب ‌ێ ئەوە بزانی‬ ‫هەدەفی ئێمە هەڵبژاردن نییە‪ ،‬هەدەفی ئێمە‬ ‫چ��ارەس��ەری دیموكراتیانەی كێشەی ك���وردە‪ .‬لە‬ ‫س��وری��ا دەرف��ەت��ی چ��ارەس��ەری دروس���ت ب��ووە و لە‬ ‫ێ بەسێدارە تێكۆشینی‬ ‫رۆژهەاڵتیش دەوڵەت ناتوان ‌‬ ‫ێ‬ ‫ێ و گ��ەل��ی ئ��ێ��م��ەش دەب � ‌‬ ‫ئ�����ازادی تێكبشكێن ‌‬ ‫بەفراوانی تێكۆشی خۆی بگرێتە دەست و خۆی‬ ‫بە سیاسەت و رێكخستن بكات‪ .‬ئ��ازادی نزیكە‪،‬‬ ‫ێ ئەوە بزانی و لەم قۆناغە گرنگەدا‬ ‫گەلی كورد دەب ‌‬ ‫پێویستیمان بە كۆنگرەی نەتەوەیی هەیە‪ .‬ئێمە وەك‬ ‫جڤاتی گشتی ل��ەو چ��وارچ��ێ��وەی ك��ە بڕیارمان‬ ‫گرتووە‪ ،‬بانگ لە ت��ەواوی هێزە كوردستانییەكان‬ ‫دەكەین بۆ دروستكردنی پالتفۆڕمێكی نەتەوەیی و‬ ‫دیموكراتیك‪ .‬ئێمە باوەڕمان بە هێزی خۆمان هەیە و‬ ‫بۆ شەڕی گەلی شۆڕشگێری هەموو هێزی خۆمان‬ ‫دەخینە گەڕ‪ ،‬كات كاتی شۆڕشە‪ ،‬كاتێكی نائاسایی‬ ‫هەیە و بۆ ئاواكردنی سیستمی كۆنفرانفدرالیزی‬ ‫دیموكراتیك پێویستی بە بەشداری هەیە ‪ ،‬ئێمە بە‬ ‫سەركەوتن باوەڕین‪« .‬یا مردن یا ئازادی»‬

‫كۆنگرەی كۆنفدراسیۆنی كۆمەڵە كوردییەكان‬ ‫لە به‌لژیكا بە نوێنەری (‪ )150‬كۆمەڵەی كوردی‬ ‫بەڕێوەچوو و كۆمەڵێك بڕیاری گرنگ گیرا‪،‬‬ ‫هەروەها باس لە گرنگی (‪12‬ی حوزەیران) كرا‪.‬‬ ‫خاڵەگرنگەكانی كۆنگرەكە ب��ەم شێوەیەیە‪ :‬بۆ‬ ‫دامەزراندنی خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری دیموكراتی‪ ،‬لە هەر‬ ‫ئاستێكدا پەرە بە تێكۆشان بدرێ‌‪ .‬لە پیناو ئازادی‬ ‫ئۆجه‌الن و چارەسەركردنی پرسی كورد بە رێبازی‬ ‫دیالۆگ و ئاشتیانە‪ ،‬گوڕ بە چاالكی بدرێ‌‪.‬‬ ‫لە پێناو ناسنامەی ك��ورد‪ ،‬دەس��ت بە كەمپینی‬ ‫ج���ۆراوج���ۆر ل��ە ئ��ەوروپ��ا ب��ك��رێ��ت‪ .‬پ��ەرەپ��ێ��دان بە‬ ‫خەبات لە مەیدانی یاسادا‪ ،‬لە بەرامبەر واڵتانی‬ ‫ئەوروپی و تاوانباركردنی كوردان‪ .‬دەستكردن بە‬ ‫خەبات لە دژی یاسای دیموكراتیك‪ ،‬كە پەنابەران‬ ‫دەكەنە قوربانی‪ .‬بەهێزكردنی خەبات لە ئاستی‬ ‫نێونەتەوەییدا‪ ،‬لە پێناو دانپێدانانی كارەساتەكانی‬ ‫هەڵەبجە و دێرسیم و جینۆسایدی كورد‪.‬‬

‫ن��اوەن��دی چاپەمەنی و راگەیاندنی (‪)HPG‬‬ ‫رایگەیاند ئۆپەراسیۆن لە (‪)25‬ی گواڵن لە چەولیك‬ ‫و لە هەرێمەكانی خۆزاڤیت‪ ،‬شەهید باگۆك‪ ،‬هەبوون‪،‬‬ ‫ێ كارماس‪ ،‬شەهید ه��ۆزان و گەلی پیر دەست‬ ‫گر ‌‬ ‫پ��ێ��ك��ردووە‪ .‬ه��ەروەه��ا ل��ە رۆژی (‪)26‬ی گ��واڵن‬ ‫هەلیكۆپتەری سكۆرسكی سەربازی بۆ هەرێمەكە‬ ‫گواستۆتەوە و لە هەرێمی داش��ۆر و دارا لە نێوان‬ ‫ێ شەڕ هاتۆتە ئاراوە و لە شەڕەكەدا‬ ‫جۆلەمێرگ و چەل ‌‬ ‫چوار سەربازی توركیا كوژراون و دواتر بە ئۆتۆمبێلی‬ ‫فریاکه‌وتن ك��وژراو و بریندارەكان گواستراونەتەوە‪.‬‬ ‫(‪ )HPG‬رایگەیاند‪ :‬سوپای توركیا رۆژی (‪-27‬‬ ‫‪)28‬ی گواڵن بە توپ و هاوەن هەرێمەكەی تۆپباران‬ ‫ده‌کات و دەڵێت‪)26(« :‬ی گواڵن هەرێمی ئەرتوش‪،‬‬ ‫پەترۆت‪ ،‬گرێنی شەهید جهاد و زەكی‪ ،‬لە (‪)27‬ی‬ ‫گواڵن هەرێمی شێخ موس و شەهید كەمال و لە (‪)28‬‬ ‫ێ تاڵما و گوند حەفتەنین»ی بە‬ ‫ی گوالن هەرێمی ب ‌‬ ‫خەستی تۆپباران کردوه‌‪.‬‬

‫لەم كاتەنەدا كە هەوڵدانەكانی كوردان بۆ یەكێتی‬ ‫نەتەوەیی زیاتر دەبەن‪ ،‬كۆنگرەی نەتەوەیی كوردستان‬ ‫(‪ )KNK‬لە (‪)28‬ی گواڵن لە بروكسڵ بە ئامادە‬ ‫بوونی (‪ )150‬نوێنەر لەهەر چوار پارچەی كوردستان‬ ‫و واڵتانی ئەوروپا‪ ،‬ئاسیا‪ ،‬ئەمریكا و ئوسترالیا دەستی‬ ‫پێكرد‪ .‬كەنەكە لە دوای كۆنگرەی دامەزراندنییەوە ئەمە‬ ‫بەرفراوانترین كۆنگرەی دەبێت و یەكەمین سەرۆكی‬ ‫كەنەكە ئیسمەت شەریف وانلیش‌‪ ،‬نوێنەری كۆنگرەی‬ ‫گ��ەل‪ ،‬نوێنەری حكومەتی هەریمی كوردستان لە‬ ‫ئ��ەوروپ��ا‪ ،‬پارتی دیموكراتی كوردستانی باشوور‪،‬‬ ‫یەكێتی نیشتمانی كوردستان‪ ،‬بزووتنەوەی گۆڕان‪،‬‬ ‫یەكگرتووی ئیسالمی‪ ،‬پارتی دیموكراتی كوردستانی‬ ‫ئێران (حدكا)‪ ،‬كۆمەڵە‪ ،‬پارتی دیموكراتی كوردستانی‬ ‫باكوور و پارتییەكانی رۆژئ��اوای كوردستان‪ ،‬یەكێتی‬ ‫نەتەوەیی دیموكراتی كوردستان (یەنەدەكە) و (چاك)‬ ‫بانگهێشتی كۆنگرەی گشتی كراون‪ .‬رۆژەڤی سەرەكی‬ ‫كۆنگرەكەش‪ ،‬یەكێتی نەتەوەیی گەلی كورد دەبێت‪.‬‬


‫پسپۆڕێکى نه‌خۆشى ژنان‪:‬‬

‫ژنان‬

‫ساڵی دووەم ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/3/92010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/30‬‬ ‫دووشه‬

‫‪8‬‬

‫ئاماده‌کار‬ ‫ئااڵ به‌رزنجى‬

‫زیندوو‬ ‫توندوتیژى ده‌روونى‬ ‫به‌رامبه‌ر ژنان‬ ‫‪ u‬مه‌ستور‌ه مه‌حمود‬

‫ئه‌وانه‌ى زیاتر توشى شێرپه‌نجه‌ى منداڵدان ده‌بن ته‌مه‌نیان ل ‌ه سه‌روى (‪ )50‬ساڵی دایه‌‬

‫‪u‬‬

‫زۆرێ������ک ل���‌ه ئ��ێ��م �‌ه ئ��اش��ن��ای��ن ب �ه‌و‬ ‫توندوتیژیانه‌ى ڕوبه‌ڕوى ژنان ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫ڕۆژان‌ه ل‌ه ڕێگه‌ى که‌ناڵ‌ه بینراو‌و بیستراوو‬ ‫نوسراوه‌کاندا ده‌یبینین‌و ده‌یبیستین‪ ،‬یان‬ ‫ل‌ه ڕێگه‌ى ئه‌و ڕێکخراوانه‌ى تایبه‌تن ب ‌ه‬ ‫ژنان یان سااڵن‌ه ل‌ه ڕێگه‌ى به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى‬ ‫به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى توندتیژى دژى ژنان‬ ‫کۆمه‌ڵک ئامارو داتامان ده‌خه‌ن‌ه پێش‬ ‫چ��او ک �‌ه ه �ه‌م��وو ئ�ه‌م��ان�‌ه به‌شێکن ل ‌ه‬ ‫ده‌ستنیشانکردنى ئ �ه‌و توندو تیژیانه‌ى‬ ‫ڕوب����ه‌ڕوى ژن��ان ده‌ب��ێ��ت�ه‌وه‌و هه‌ندێکیشى‬ ‫ڕه‌نگ‌ه که‌سمان نه‌یزانین‌و ژێرب‌ه ژێر ئه‌نجام‬ ‫بدرێت‪ ،‬ئه‌و توندو تیژیانه‌ى ک‌ه ده‌کرێن‬ ‫به‌رامبه‌ر ژنان ڕه‌نگ‌ه تا چه‌ند ساڵێک‬ ‫پێش ئیستا توندوتیژى جه‌سته‌یى بوبن‬ ‫ک‌ه خۆشى ل‌ه بناغه‌دا توندوتیژیه‌کى‬ ‫ده‌رونى بووه‌و دواتر ده‌رئه‌نجامى بۆت‌ه هۆى‬ ‫توندوتیژى جه‌سته‌یى‪ ،‬ل‌ه ئێستا هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫توندوتیژى جه‌سته‌ى هه‌ر ماوه‌‪ ،‬ل‌ه پاڵیدا‬ ‫توندوتیژى ده‌رونیش زیادى کردووه‌‪ ،‬زۆر له‌‬ ‫توندوتیژی‌ه جه‌سته‌یه‌کان ب‌ه کۆتایی‌هێنانى‬ ‫ژیانى ژنه‌ک‌ه کۆتایى هاتوه‌‪ ،‬به‌اڵم توندو‬ ‫تیژی‌ه ده‌رون��ی�ه‌ک��ان ژنه‌ک‌ه خ��ۆى تیایدا‬ ‫ده‌ژى‌و هه‌ستى پێناکات‪ ،‬توندوتیژى‬ ‫ده‌رونى‌و هه‌ست نه‌کردن پێى زۆر خراپتره‌‬ ‫ل‌ه توندوتیژى جه‌سته‌ى‪.‬‬ ‫ل‌ه توندوتیژى ده‌رونیدا ژن مافى پێشێل‬ ‫ده‌کرێت هه‌ستى پێ ناکات‪ ،‬ل‌ه بیرکردنه‌وه‌دا‬ ‫ئازاد نی‌ه هه‌ستى پێناکات‪ ،‬خاوه‌نى خۆىو‬ ‫باوه‌ڕى خۆى نی‌ه هه‌ستى پێناکات‪ ،‬مافى‬ ‫پێشێل ده‌کرێت هه‌ستى پێناکات‪ ،‬کۆنترۆڵ‬ ‫ده‌ک��رێ��ت هه‌ستى پێناکات‪ ،‬ل�‌ه هه‌موو‬ ‫کایه‌کان دورده‌خرێته‌و‌ه هه‌ستى پێناکات‪،‬‬ ‫بێ ئومێد ده‌کرێت له‌ژیان ‌وخۆشى ژیان‬ ‫هه‌ستى پێناکات‪ ،‬ده‌کرێت‌ه کابانێکى‬ ‫باشو گوێڕایه‌ڵى کۆمه‌ڵگاو ماڵ هه‌ستى‬ ‫پێناکات‪ ،‬ده‌بێت‌ه کۆیله‌یه‌کى گوێڕای‌هڵ‌و‬ ‫هه‌ستى پێ ناکات‪ ،‬ده‌بێت‌ه ڕۆبۆتێک‌و‬ ‫هه‌ستى پێناکات‪ ،‬ئاڵتونیش ده‌ک��ات ب ‌ه‬ ‫خۆیه‌وه‌و ده‌شچێت‌ه ده‌ره‌و ده‌شچێت‌ه سه‌یران‌و‬ ‫بۆن‌ه کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کان ‪ ،‬به‌اڵم نازانێت ژن‬ ‫کێیه‌‪ ،‬هه‌مو ئه‌مان‌ه توندوتیژى ده‌رونین‬ ‫هه‌ستى پێناکات ‪ ،‬ئه‌م‌ه پله‌ى بۆ نی‌ه هه‌ی ‌ه‬ ‫کاریش ده‌کات ل‌ه ده‌ره‌وه‌ى ماڵ‌و ئابوریشى‬ ‫سه‌ربه‌خۆیه‌‌و پله‌ى خوێنده‌واریشى به‌رزه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ڕوبه‌ڕوى ئه‌و توندوتیژیان‌ه ده‌بێته‌وه‌‪،‬‬ ‫زۆرب���ه‌ى ژن��ان ک��ارى ده‌ره‌و‌ه ده‌ک���ه‌ن ک ‌ه‬ ‫هاوسه‌ره‌کانیان ڕازامه‌ندیشى له‌سه‌ره‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌ده‌م نه‌ک ب‌ه کرده‌و‌ه چونک‌ه ب‌ه کرده‌و‌ه‬ ‫هیچ ل‌ه ئه‌رکى سه‌رشانى ژنه‌که‌ى که‌م‬ ‫ناکات‌و هاوکارى نی‌ه ب‌ه شێوه‌یه‌کى باش ل ‌ه‬ ‫به‌ڕێوه‌بردنى ئه‌رکه‌کاندا هه‌ر وه‌ک پێشوو‬ ‫وای �ه‌‪ ،‬ئه‌قڵیه‌تى دابه‌شکارى له‌و پیاوه‌دا‬ ‫هه‌ر ماو‌ه ده‌ڵێت تۆى ژن ده‌بیت‌ه چى ببه‌‪،‬‬ ‫بب‌ه مامۆستا بب‌ه فه‌رمانبه‌ر بب‌ه نوسه‌رو‬ ‫ڕۆژنامه‌نوس بب‌ه فه‌یله‌سوف‪ ،‬به‌اڵم ده‌بێت‬ ‫ئه‌رکى ماڵ به‌هه‌موو جۆره‌کانیه‌و‌ه هه‌ر‬ ‫به‌سه‌رشانته‌و‌ه بێت من پیاوم‌و نابێت ئه‌و‬ ‫دابه‌شکاری‌ه تێکشکێنم چونک‌ه ڕوبه‌ڕوى‬ ‫ڕه‌خنه‌ى خێزان‌و کۆمه‌ڵگا ده‌بمه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مان ‌ه‬ ‫هه‌مووى توندوتیژى ده‌رونین‌و تێیدا ده‌ژین‌و‬ ‫هه‌ستى پێناکه‌ین‪ ،‬زۆرکات له‌پاڵ ووشه‌ى‬ ‫مافى ژن���دا ده‌رون��ی��ان �‌ه ده‌چه‌وسێینه‌وه‌و‬ ‫هه‌ستى پێناکه‌ین‪ ،‬ئه‌م‌ه په‌یوه‌ندى به‌وه‌و‌ه‬ ‫نی‌ه پیاوه‌کان ڕۆشنبیرن یان خوێنده‌وارن یان‬ ‫‪..‬هتد ئه‌م‌ه په‌یوه‌ندى ب‌ه بیرکردنه‌وه‌و‌ه هه‌ی ‌ه‬ ‫چه‌نده‌ها پیاومان هه‌ی‌ه ده‌بینین خۆیان زۆر‬ ‫ب‌ه ڕۆشنبیرو نوغبه‌و خوێنده‌وار ده‌زان��ن‪،‬‬ ‫ب‌ه قسه‌ش تا ئه‌وپه‌ڕى باوه‌ڕیان ب‌ه مافى‬ ‫ژنه‌‪ ،‬به‌اڵم ناتوانن ل‌ه ناو خێزاندا ئه‌وه‌ى‬ ‫ک‌ه ده‌یڵێن ڕه‌نگ بداته‌وه‌‪ ،‬که‌میان بتوانن‬ ‫خێزانێکى به‌خته‌وه‌ر دروست بکه‌ن ک‌ه ببن ‌ه‬ ‫نمون‌ه بۆ کۆمه‌ڵگاو ئه‌و فکره‌ى باوه‌ڕیان‬ ‫پێیه‌تى زۆرێک ل‌ه چه‌وسانه‌و‌ه ده‌رونیه‌کان‬ ‫الى ئه‌و شه‌خسیه‌تانه‌و‌ه باڵو ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ل‌ه ئێستادا ب��اوه‌ڕم وای‌ه ژن ب‌ه ڕێژه‌یه‌کى‬ ‫زۆر ڕوبه‌ڕوى توندوتیژى ده‌رونى ده‌بنه‌وه‌‪.‬‬

‫شێرپه‌نجه‌ى منداڵدان (سرطان‬ ‫الرحم) یه‌کێک ‌ه له‌و نه‌خۆشیانه‌ى‬ ‫رووبه‌ڕوى ژنان ده‌بێته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تى ئه‌وانه‌ى ته‌مه‌نیان‬ ‫ل ‌ه سه‌رووى په‌نجا ساڵیه‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌شێوه‌یه‌کى گشتى هۆکارى‬ ‫نه‌خۆشى شێرپه‌نج ‌ه نه‌زاندراوه‌‪،‬‬ ‫ته‌نها ده‌ستنیشانى چه‌ند‬ ‫هۆکارێکیان کردوه‌‪ ،‬به‌هۆى ئه‌م‬ ‫نه‌خۆشی ‌ه زۆرجار ژنان منداڵدان‬ ‫(رحم)یان له‌ده‌ست ده‌چێ و جارێکى‬ ‫تر منداڵیان نابێت‪ ،‬بۆ زانینى زیاتر‬ ‫ل ‌ه سه‌ر ئه‌و نه‌خۆشی ‌ه ل ‌ه رووى‬ ‫زانستیه‌وه‌‪ ،‬د‪.‬جوان عومه‌ر جه‌عفه‌ر‬ ‫پسپۆر ل ‌ه نه‌خۆشیه‌کانى ژنان و‬ ‫منداڵبوون و نه‌زۆکى ل ‌ه شارى‬ ‫هه‌ولێر له‌م چاوپێکه‌وتنه‌دا زانیارى‬ ‫زیاترمان ده‌داتێ‪.‬‬

‫چه‌تر‪ /‬ئه‌م نه‌خۆشی‌ه چی‌ه و چه‌ند جۆره‌؟‬ ‫ شێرپه‌نجه‌ى منداڵدان ده‌کرێت‌ه دووبه‌ش‪،‬‬‫ئ�ه‌وان��ی��ش شێرپه‌نجه‌ى ن��اوپ��ۆش��ى منداڵدان‬ ‫و شێرپه‌نجه‌ى ملى منداڵدانه‌‪ ،‬سه‌باره‌ت‬ ‫ب‌ه شێرپه‌نجه‌ى یه‌که‌م ک‌ه منداڵدانه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ن�ه‌خ��ۆش��ی�ه‌ى ب �‌ه رێ���ژه‌ى (‪ )%80-%75‬له‌و‬ ‫ژنان‌ه به‌دیار ده‌که‌وێت ک‌ه سوڕى مانگانه‌یان‬ ‫وه‌س��ت��اوه‌‪ ،‬وات �‌ه ته‌مه‌نیان ل �ه‌س �ه‌رووى (‪)50‬‬ ‫ساڵیدایه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئ�ه‌وان�ه‌ى ته‌مه‌نیان له‌خوار‬ ‫(‪ )40‬ساڵیدای‌ه ته‌نیا (‪)%5-%3‬یان تووشده‌بن‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ /‬هۆکاره‌کانى شێرپه‌نجه‌ى ناوپۆشى‬ ‫منداڵدان چین؟‬ ‫‪ -‬ه��ۆک��اره‌ک��ان��ى شێرپه‌نجه‌ى ناوپۆشى‬

‫منداڵدان (‪ENDOMETRC‬‬ ‫‪‌ )CARCINOMA‬و نه‌خۆشیه‌کانى‬ ‫شێرپه‌نج‌ه به‌گشتى دی��ار نی‌ه و ن�ه‌زان��دراوه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم له‌گه‌ڵ ئ�ه‌وه‌ش��دا هه‌ندێک له‌زانایان‬ ‫چه‌ند هۆکارێکیان ده‌ستنیشان کردووه‌‪ ،‬که‌‬ ‫ده‌بن‌ه شێرپه‌نجه‌ى منداڵدان‪ ،‬له‌وانه‌‪:‬‬ ‫‪ -1‬قه‌ڵه‌وى‬ ‫‪ -2‬چاره‌سه‌رکردنى نه‌خۆشیه‌کان به‌ده‌رمان‬ ‫‪ -3‬چاره‌سه‌ر کردن ب‌ه هۆڕمۆن‬ ‫‪ -4‬زوو باڵغ ب��وون و دره‌ن��گ راوه‌ستانى‬ ‫سوڕى مانگانه‌‬ ‫‪ -5‬ج��گ �‌ه ل �ه‌م��ان �‌ه ئ���ه‌وان���ه‌ش���ى ت��وش��ى‬ ‫شێرپه‌نجه‌ى مه‌مک و کۆڵۆن هاتوون توشى‬ ‫ئه‌و نه‌خۆشی‌ه ده‌ب��ن‪ .‬به‌تایبه‌تى ئه‌وانه‌ى له‌‬ ‫خێزانه‌کانیان ئه‌و دوو نه‌خۆشی‌ه (شێرپه‌نجه‌ى‬ ‫مه‌مک و کۆڵۆن)یان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ /‬چ��ۆن ئ �ه‌م نه‌خۆشی‌ه ده‌ستنیشان‬ ‫ده‌کرێت؟‬ ‫ دی���ار‌ه به‌چه‌ند رێگایه‌ک ده‌توانرێت‬‫ده‌ستنیشانى ئه‌م نه‌خۆشی‌ه بکرێت‪ ،‬له‌وان‌ه به‌‬ ‫رێگاى سۆنه‌ر‪ ،‬یان وه‌رگرتنى پارچه‌یه‌ک‬ ‫ل‌ه منداڵدان و هه‌روه‌ها له‌رێگاى (نازۆڕ) بۆ‬ ‫بینینى راسته‌وخۆى منداڵدان ک‌ه به‌م رێگایه‌‬ ‫ده‌توانرێت ده‌ستنیشانى نه‌خۆشیه‌ک‌ه ب‌ه رێژه‌ى‬ ‫(‪ )%95‬بکرێت‌و هه‌ر به‌و رێگای‌ه ده‌توانرێت‬ ‫ئه‌و گرێیانه‌ش البردرێت ک‌ه له‌ناو منداڵدانه‌که‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر بتوانرێت البرێت‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ /‬رێگا چاره‌سه‌رییه‌کان بۆ نه‌خۆشى‬ ‫شێرپه‌نجه‌ى ناوپۆشى منداڵدان چۆن‌ه‌و چین؟‬ ‫ بۆ چاره‌سه‌رکردنى نه‌خۆشى شێرپه‌نجه‌ى‬‫منداڵدان چه‌ند رێگایه‌ک هه‌یه‌‪ ،‬له‌وان‌ه به‌‬ ‫رێگاى نه‌شته‌رگه‌رى به‌البردنى هه‌موو منداڵدان‬ ‫و هێلکه‌دان و هێلکۆله‌کان‪ ،‬هه‌روه‌ها چاره‌سه‌رى‬ ‫هۆڕمۆنى ب‌ه پرۆجیسترۆن کاریگه‌رى هه‌یه‌‬

‫به‌تایبه‌تى ئه‌وانه‌ى ک‌ه نه‌خۆشیه‌که‌یان دووبار‌ه‬ ‫ده‌ب��ێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ده‌رم��ان��ى کیمیایی هیچ‬ ‫ک��ارگ�ه‌رى نی‌ه بۆچاره‌سه‌رکردنى نه‌خۆشى‬ ‫شێرپه‌نجه‌ى منداڵدان‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ /‬جۆرى دووه‌م ل‌ه نه‌خۆشى شێرپه‌نجه‌ى‬ ‫مندااڵن کامه‌یه‌؟‬ ‫ نه‌خۆشى شێرپه‌نجه‌ى ملى منداڵدانه‌‪،‬‬‫ک‌ه ب����ه‌دووه‌م ل‌ه شێرپه‌نجه‌کان داده‌ن��درێ��ت‬ ‫ل‌ه جیهان ل�ه‌دواى شێرپه‌نجه‌ى مه‌مک‪ ،‬ئه‌و‬ ‫نه‌خۆشیه‌ی زیاتر له‌و که‌سان‌ه ده‌رده‌که‌وێت‬ ‫ک‌ه زۆر منداڵیان ده‌بێت‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌وانه‌ى‬ ‫زیاتر له‌یه‌ک الیه‌نى جنسیان هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫جگ‌ه ل�ه‌وه‌ى ئه‌و ئافره‌تانه‌ى ل‌ه ته‌مه‌نى زوو‬ ‫شوو ده‌که‌ن‪ ،‬خراپى بارى ئابورى و گوزه‌رانى‬ ‫خێزانه‌کانیش هۆکارێکى تر‌ه ل‌ه سه‌رهه‌ڵدانى‬ ‫نه‌خۆشى له‌وجۆره‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ /‬نیشانه‌کانى نه‌خۆشى شێرپه‌نجه‌ى‬ ‫ملى منداڵدان کامانه‌ن؟‬ ‫ سه‌باره‌ت ب‌ه نیشانه‌کانى ئه‌م نه‌خۆشیه‌‬‫ئه‌وانه‌ى دواى جوت بوون خوێن ده‌بینن‪ ،‬ئه‌وانه‌ى‬ ‫دواى سوڕى مانگان‌ه خوێن ده‌بینن‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ئه‌وانه‌ى تۆزێک رژێن ده‌بینن و بۆنى ناخۆشى‬ ‫لێدێت‪ ،‬یان ل‌ه کاتى سک پڕى خوێن ببینن و‬ ‫هیچ په‌یوه‌ندییه‌کى ب‌ه سک پڕیه‌که‌و‌ه نه‌بێت‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌ش پشت ئێش‌ه و قاچ ئێش‌ه و‬ ‫خوێناوى بوونى میز و الوازبوون و بێهێزبوون‬ ‫و که‌مخواردن‪ ،‬هه‌موو ئه‌وان‌ه نیشانه‌ن بۆ‬ ‫بوونى شێرپه‌نجه‌ى ملى منداڵدان ل‌ه ژنان‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ /‬رێگاچار‌ه بۆ ئه‌م جۆر‌ه چیه‌؟‬ ‫ بۆ ده‌ستنیشانکردن و چاره‌سه‌رکردنى‬‫نه‌خۆشیه‌که‌ش‪ ،‬به‌هه‌مانشێوه‌ى شێرپه‌نجه‌ى‬ ‫منداڵدان‪ ،‬رێگاکانى نه‌شته‌رگه‌رى و تیشک‬ ‫و به‌کارهێنانى ده‌رم��ان��ى کیمیایی ی��ان به‌‬ ‫کیمیایی و نه‌شته‌رگه‌رى به‌یه‌که‌و‌ه ده‌کرێت‪.‬‬

‫‪n‬‬

‫د‪.‬جوان عومه‌ر جه‌عفه‌ر پسپۆر ل ‌ه نه‌خۆشیه‌کانى ژنان و منداڵبوون‬

‫ژنان بۆ ناتوانن راگه‌یه‌ندنکارێکى سه‌رکه‌وتوو بن؟‬ ‫توێژه‌رى کۆمه‌اڵیه‌تى‌و رۆژنامه‌وان‬ ‫شانۆ عارف‬

‫ده‌بێت بپرسین کارى راگه‌یاندن چۆنه‌ و‬ ‫چۆن ده‌توانێت یه‌کبگرێته‌وه‌ له‌گه‌ڵ پێگه‌ى‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تى و ده‌رون���ى ئافره‌تى ک��وردا‪،‬‬ ‫راگه‌یاندن به‌ سروشت کارێکى قورسه‌ و‬ ‫گه‌ڕانه‌ ب �ه‌دواى کێشه‌کان و ده‌ستخستنه‌‬ ‫سه‌ر خاڵه‌ الوازه‌کانى کۆمه‌ڵگایه‌‪ ،‬کارێکه‌‬ ‫ک��ات��ى ب��ۆ ن��ی �ه‌‪ ،‬چ��ون��ک�ه‌ ت�����ه‌واوى ژی��ان‬ ‫داگ��ی��رده‌ک��ات‪ ،‬کارێکه‌ ده‌ب��ێ��ت هه‌میشه‌‬ ‫قسه‌ى خۆت پێبێ‌و روت خۆشبێ‌و بزانى‬ ‫له‌کوێدا ت��وڕه‌ده‌ب��ى و له‌کوێدا پێده‌که‌نى‪،‬‬ ‫ده‌ب��ێ که‌سێکى کۆمه‌اڵتى بیت یه‌خه‌ى‬ ‫خه‌ڵک بگرى و قسه‌ى له‌گه‌ڵ بکه‌یته‌وه‌‪،‬‬ ‫ف���زول ب��ی��ت‪ ،‬ک��ارێ��ک �ه‌ ئ �ه‌ب��ێ روخ��س��ارت‬ ‫ره‌نگدانه‌وه‌ى قه‌ڵه‌م و کاغه‌زى و تۆمارکه‌ر‬ ‫و کامێراو الپتۆپ ‌و ئینته‌رنێتى تیادایه‌‪،‬‬ ‫ده‌رکه‌وێت‪.‬‬ ‫ل��ه‌ ه��ه‌م��ان ک��ات��دا س��روش��ت��ى پێگه‌ى‬ ‫ئافره‌تى ک��ورد سروشتێکى ترسێنراوه‌ به‌‬ ‫زه‌ع��ی��ف�ه‌ پێناسه‌ى ده‌ره��ێ��ن��راوه‌‪ ،‬سروشتى‬ ‫ئافره‌تى ک��ورد ئه‌وه‌یه‌ که‌ پێنه‌که‌نێت بۆ‬ ‫غ�ه‌ری��ب�ه‌ ق��س�ه‌ ل �ه‌گ �ه‌ڵ ک �ه‌س��دا ن �ه‌ک��ات‪،‬‬ ‫م��اڵ�ه‌وه‌ ‌و هه‌ندێکجار ئ �ه‌و ده‌وام���ه‌ى که‌‬ ‫پ��اره‌ى لێ وه‌رده‌گ���رێ هیچ شوێنێکى تر‬ ‫نه‌کات‪ ،‬هه‌روه‌ها سروشتى ئافره‌تى کورد‬ ‫ئه‌بێت شه‌رمن بێت‪ ،‬سه‌رداخات له‌ کۆڕ و‬ ‫کۆبونه‌وه‌ و ئه‌و روداوان�ه‌ى که‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ى‬ ‫ماڵ روده‌دات گوێى خۆى لێ که‌ڕ بکات‪،‬‬ ‫نیوه‌ شه‌و براکه‌ى پێى وت تینومه‌ هه‌ڵسێ‬ ‫ئ��اوى ب��ۆ بهێنێ‪ ،‬سروشتێکه‌ نامۆیه‌ به‌‬ ‫خوێندنه‌وه‌ ‌و نوسین‪ .‬سروشتى ئافره‌تى‬ ‫کورد ته‌ندراوه‌ به‌ باسکردنى ئاڵتون ‌و جل‬ ‫‌و مۆدێل‌و دراما تورکییه‌کان‪ .‬سروشتێکه‌‬ ‫پله‌ دووه‌ ‌و بۆى نیه‌ قسه‌ له‌قسه‌ى باوک‌و‬ ‫برادا بکات‪ .‬هاوسه‌ره‌کانیان ته‌نها شه‌وان‬ ‫ئ �ه‌وان��ی��ان��ى ب��ی��رده‌ک �ه‌وێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬گ���ه‌ر بێین‬ ‫هه‌ڵسه‌نگاندن بکه‌ین ل�ه‌ن��ێ��وان ئ �ه‌م دوو‬ ‫سروشته‌دا ده‌گه‌ینه‌ ئه‌وه‌ى زۆر نه‌گونجاندن‬ ‫هه‌یه‌ له‌ نێوانیان هه‌ر ئافره‌تێک بیه‌وێت‬ ‫ئه‌و سروشته‌ ئافره‌تانه‌یه‌ى بشکێنێت ده‌بێت‬ ‫ش�ه‌ڕب��ک��ات‪ ،‬ئ���ازارى جه‌سته‌یى و ده‌رون��ى‬ ‫قبوڵ بکات‪ ،‬جنێوى پێ بدرێت ش�ه‌ق و‬ ‫زلله‌ى لێبدرێت بێ به‌ش بکرێت له‌ پاره‌ى‬ ‫ماڵه‌وه‌یان گۆشه‌ گیر بکرێت و پێى بوترێت‬ ‫«ب �ه‌ره‌اڵ» ئه‌وکات ده‌توانیت بێیته‌ کارى‬ ‫راگه‌یاندنه‌وه‌‪ ،‬له‌هه‌مانکاتدا ئه‌و ئافره‌تانه‌ى‬ ‫که‌ ماڵه‌وه‌ رێگه‌یان لێ ناگرن بۆ کارى‬ ‫راگه‌یاندن ئه‌و هه‌له‌ى قۆستۆته‌وه‌ هێنده‌ى‬ ‫گرنگى ب �ه‌ ن��اوب��ان��گ ‌و ج��وان��ى و ک��اره‌‬ ‫ئاسانه‌کان ده‌دات هێنده‌ بیر له‌وه‌ ناکاته‌وه‌‬ ‫الیه‌نى مه‌عریفی به‌هێز بکات‪.‬‬ ‫به‌گشتى زۆرب���ه‌ی ئ �ه‌وان �ه‌ى ل�ه‌ ک��ارى‬

‫راگه‌یاندندا کارده‌که‌ن یان له‌به‌ر نه‌بونى ‌و‬ ‫پێویستى مادده‌یه‌ هێنده‌ى من ئاگاداربم و ئه‌م‬ ‫که‌یسه‌م هاتۆته‌ به‌رده‌م یان له‌به‌ر ناوبانگه‌‪،‬‬ ‫یان ئه‌وانه‌ن که‌ راگه‌یاندن له‌ خوێنیاندایه‌‬ ‫که‌ ئه‌مه‌ى سێهه‌میان زۆر که‌من ئه‌وانه‌ن‬ ‫که‌ شتێکیان هه‌یه‌ بۆ وتن ئه‌وانه‌ن که‌ شه‌ڕى‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌ و داب و نه‌ریت ده‌ک �ه‌ن له‌ژێر‬ ‫رۆشنایى ئه‌و توێژینه‌وه‌یه‌ى که‌ ئه‌نجامى‬ ‫ئه‌ده‌م له‌ سه‌ر کێشه‌ى ئافره‌تى راگه‌یاندکار‬ ‫بۆمان ده‌رکوتووه‌ که‌ کارکردنى ئافره‌ت‬ ‫له‌ بوارى بینرا و بیستراو زۆرتره‌ تا بوارى‬ ‫خوێندراو‪ ،‬چونکه‌ ئه‌وانه‌ى که‌ له‌ که‌ناڵه‌‬ ‫بینراو بیستراوه‌کاندا کارده‌که‌ن ته‌نها وه‌ک‬ ‫پێشکه‌شکارى ح��ازر ب �ه‌ده‌س��ت وان ته‌نها‬

‫‪n‬‬

‫بکات‪ .‬چه‌ند کێشه‌یه‌کى تووش ده‌بێت که‌‬ ‫پێویستى به‌ده‌یان ساڵه‌ تا خۆى خۆى چار‌ه‬ ‫بکات‪ ،‬به‌اڵم گرنگى رۆڵى ئافره‌ت له‌وه‌دا‬ ‫ده‌رده‌ک �ه‌وێ��ت که‌ ئ��ام��اده‌ى قوربانى دانى‬ ‫هه‌بێت‪ .‬به‌گشتى کێشه‌کان ئه‌مانه‌ن‪:‬‬ ‫‪ -1‬کۆمه‌ڵگه‌ى کوردى پیاوساالرییه‌ و‬ ‫قبوڵى نییه‌ ئافره‌ت بێته‌ ده‌ره‌وه‌ به‌تایبه‌ت‬ ‫له‌شه‌واندا ئه‌وه‌ هه‌رگیز قبوڵى نیه‌ له‌ حه‌یا‬ ‫و شه‌ره‌فى کچ و ژنه‌که‌ى ده‌ترسێت‪ ،‬بگره‌‬ ‫خێزانه‌که‌شى قبوڵى بکه‌ن کۆمه‌ڵگا قبوڵى‬ ‫ناکات هه‌زار و یه‌ک قسه‌ى بۆ هه‌ڵده‌به‌ستن‪.‬‬ ‫ته‌کسیه‌کان به‌ چ��اوى گومانه‌وه‌ سه‌یرى‬ ‫ده‌که‌ن و هه‌وڵى ئیستغاللى ئه‌ده‌ن‪.‬‬ ‫‪ -2‬ک��ارى راگ�ه‌ی��ان��دن ل�ه‌ کوردستاندا‬

‫ه‬ ‫ئاسته‌نگیه‌کی زۆر له‌به‌رده‌م ژنانی رۆژنامه‌واندا هه‌ی ‌‬

‫خوێندنه‌وه‌ ‪ +‬روکه‌شێکى جوانى ده‌وێ��ت‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم له‌ئێستادا ئێمه‌ له‌ قه‌یرانى قه‌ڵه‌مى‬ ‫ژنانداین‪ ،‬ژنى ئێمه‌ ناخوێنێته‌وه‌‪ ،‬ژنى ئێمه‌‬ ‫سه‌یرى به‌رنامه‌ رۆشنبیریه‌کان ناکات‪ ،‬هه‌تا‬ ‫درام��ا تورکیه‌کان وه‌ستابێت‪ .‬ژنى کورد‬ ‫ته‌نها خه‌مێکى جل ‌و به‌رگ ‌و خ��واردن ‌و‬ ‫ماڵ پاکردنه‌وه‌یه‌ که‌ هه‌موو رۆژێکى وه‌ک‬ ‫خۆیه‌تى ئاده‌ى چه‌ند ئافره‌تمان هه‌یه‌ له‌پاڵ‬ ‫قوتووه‌ مکیاجه‌کانى کتێبخانه‌یه‌کى دانابێت‬ ‫کام ئافره‌تمان هه‌یه‌ ش �ه‌وان تا دره‌نگانێ‬ ‫بخوێنێته‌وه‌‪ ،‬گه‌ر بۆ ئافره‌تى کورد بڕوانیت‬ ‫ئه‌گه‌ر ب��ارودۆخ �ه‌ کۆمه‌اڵیه‌تیه‌که‌ى که‌‬ ‫تیایدا گه‌شه‌ى ک��ردووه‌ له‌به‌رچاو نه‌گریت‬ ‫سته‌م له‌ ئافره‌ت ده‌که‌ین‪ .‬ئافره‌تى کورد‬ ‫به‌گشتى له‌م بارودۆخانه‌دا هه‌وڵى داوه‌ له‌‬ ‫دواى راپه‌ڕینه‌وه‌ به‌تایبه‌تى کارى راگه‌یاندن‬

‫‪ -4‬پیاوان ناوه‌نده‌کانیان قۆرخ کردووه‌‪،‬‬ ‫هیچ ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌رێ��ک��ى ئ��اف��ره‌ت نابینیت‪،‬‬ ‫ک�ه‌ن��اڵ�ه‌ حزبیه‌کان ‌و ت��اک�ه‌ که‌سیه‌کان‬ ‫هه‌رگیز ئه‌و هه‌له‌ ن��اده‌ن به‌ ئافره‌ت ببنه‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر‌و پۆسته‌ بااڵکان‪.‬‬ ‫‪ -5‬راگه‌یاندنى ک��وردى ئافره‌تى جوان‬ ‫‌و جه‌سته‌ى ن�ه‌رم��ى ده‌وێ���ت‪ ،‬ن �ه‌ک بیر و‬ ‫مێشکى پته‌و‪ ،‬راگه‌یاندنى کوردى ده‌نگى‬ ‫خۆشى ئافره‌تى ده‌وێت‪.‬‬ ‫‪ -6‬وه‌ک رۆژنامه‌نوسێک‌و توێژه‌رێکى‬ ‫بااڵپۆش قسه‌ ده‌که‌م‪ ،‬رێگریه‌کى زۆر هه‌یه‌‬ ‫له‌ داموده‌زگا حکومیه‌کان‪ ،‬یاخود که‌ناڵه‌‬ ‫عه‌لمانیه‌کان ده‌رهه‌ق به‌ ئافره‌تى بااڵپۆش‪،‬‬ ‫هه‌ندێکجار زانیاریت ناده‌نێ‪ ،‬یان ده‌ستى‬

‫فۆتۆ‪ /‬شۆڕش مسته‌فا‬

‫ره‌گێکى مێژووى نیه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت الى ئافره‌ت ده‌ستی زۆرت پێده‌که‌ن‪ ،‬مه‌گه‌ر تواناى‬ ‫زۆر سه‌ره‌تاییه‌ هێشتا ماومانه‌ تا ئه‌زمونى رۆژنامه‌نوسه‌که‌ بتوانێت ئ �ه‌و رێگریانه‌‬ ‫بکه‌ین له‌الیه‌کى تره‌وه‌ راگه‌یاندن پیشه‌یه‌که‌ البدات‪ ،‬رۆژ هه‌بوه‌ بۆ ده‌ستکه‌وتنى داتا روم‬ ‫پێویست نیه‌ به‌ چ��اوى پێویستى ‌و پیشه‌ کردۆته‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌ک پێشه‌کى باسى‬ ‫سه‌ره‌کیه‌کانه‌وه‌ سه‌یرى ناکرێت‪ ،‬پیشه‌یه‌که‌ بوونى خواى الکردومه‌ته‌وه‌ و موناقه‌شه‌ى‬ ‫هه‌ر کاتێک ‌و بتوانیت پاره‌ په‌یدا بکه‌یت له‌گه‌ڵ ک��ردووم‪ ،‬یان به‌ڕێوه‌به‌ڕى (‪......‬‬ ‫‌و به‌ ناوبانگ بیت کارى راگه‌یاندن بکه‌‪ .‬تى ڤى) پێى ووت��وم (ده‌بێت ئافره‌ت نرخى‬ ‫‪ -3‬ژن��ان خۆیان ه��ۆک��ارن له‌ کێشه‌ و جوانیه‌که‌ى بزانێت که‌ ‪ ....‬تێدایه‌)‪.‬‬ ‫‪ -7‬کۆمه‌ڵگاى کوردى متمانه‌ نادات به‌‬ ‫دواکه‌وتنیان له‌و بواره‌‪.‬‬ ‫هیچ ئافره‌تێکى کورد ئاماده‌نیه‌ قوربانى ئافره‌ت له‌ هیچ رویه‌کدا‪ ،‬نه‌له‌ راگه‌یاندن‪،‬‬ ‫بدات‪ ،‬تاکه‌ تاکه‌ نه‌بێت‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌وانه‌شى نه‌ له‌ سیاسه‌ت‪ ،‬نه‌ له‌ ئابوورى و‪...‬هتد‪.‬‬ ‫‪ -8‬ئافره‌ت به‌ حوکمى ئه‌و سنور و هێڵه‌‬ ‫ک � ‌ه رێ��گ �ه‌ی��ان پ���ێ���دراوه‌ ئ���ه‌و ک���اره‌ بکه‌ن‬ ‫هه‌گبه‌که‌یان خاڵیه‌ له‌ مه‌عریفه‌‪ ،‬بێژه‌رى سورانه‌ى بۆیان کێشراوه‌ له‌ کارێکى سوکه‌وه‌‬ ‫واهه‌یه‌ خۆشى نازانێت ئه‌ڵێ چى‪ ،‬که‌چى ناپه‌ڕژێته‌ کاره‌ قورس‌و لێکۆڵینه‌وه‌کان به‌‬ ‫جه‌ماوه‌رێکى زۆرى هه‌یه‌‪ ،‬چونکه‌ جوانه‌ و تایبه‌ت له‌ مه‌سه‌له‌ى شاراوه‌ ‌و هه‌ستیاردا‪،‬‬ ‫وه‌ک بابه‌ته‌ سێکسیه‌کان ‌و سیاسه‌ت‪،‬‬ ‫جلى سه‌رنجڕاکێش له‌به‌ر ده‌کات‪.‬‬

‫یان تا ئێستا که‌م ئافره‌ت شتێکى هه‌بێت‬ ‫ده‌رباره‌ى وه‌رزش یان ئابورى‪ ،‬زیاتر ئافره‌تان‬ ‫له‌ بوارى گۆرانى داواکراو هونه‌رى مه‌ته‌ڵ‬ ‫‌و پرسیار و بورجه‌کان و هونه‌رمه‌نداندا‬ ‫خۆیان ده‌بیننه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ -9‬بونیاتى خێزانى کوردى به‌ جۆرێکه‌‬ ‫پیاو کارى ده‌ره‌و‌ه بکات‌و ئافره‌تیش کارى‬ ‫ماڵه‌وه‌‪ ،‬هه‌رکاتێک ئافره‌ت چووه‌ ده‌ره‌وه‌‌و‬ ‫هاوکارى خێزانه‌که‌ى کرد له‌ روى مادیه‌وه‌‬ ‫هیچ له‌ ئه‌رکى م��اڵ �ه‌وه‌ى ک �ه‌م ناکات‪،‬‬ ‫راگه‌یاندن به‌و هه‌موو ماندوبونه‌وه‌ کارى‬ ‫ماڵیش به‌و هه‌موو ئاڵۆزیه‌وه‌ ‌و هاوکارى‬ ‫ن �ه‌ک��ردن��ى پ��ی��اوى ک���ورد ل �ه‌ ک���اروب���ارى‬ ‫ن��اوم��اڵ��دا‪ ،‬ئ��اف��ره‌ت م��ان��دو ده‌ک���ات‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫زۆرجار دواى هاوسه‌رگیرى ئافره‌ت واز له‌‬ ‫کارى راگه‌یاندن دێنێت‪.‬‬ ‫‪ -10‬سیاسیه‌کان به‌ ئه‌رکى سه‌رشانى‬ ‫خ��ۆى هه‌ڵناستێت ‌و جگه‌ ل�ه‌ ریکالمى‬ ‫روکه‌ش بۆ مافى ئافره‌ت ئه‌گه‌رنا هیچ‬ ‫ب��ڕوای��ان ب �ه‌ ک���ارى ئ��اف��ره‌ت‌و ب �ه‌ش��دارى‬ ‫ئافره‌ت نیه‌‪ ،‬سیاسه‌ت له‌ واڵت��ى ئێمه‌دا‬ ‫واته‌ به‌رپرسه‌کان‪ ،‬به‌پرسیش له‌ واڵتى ئێمه‌‬ ‫بڕواى به‌ مافى ئافره‌ت نیه‌‪.‬‬ ‫‪ -11‬له‌ ئێستادا ب��وارى راگ�ه‌ی��ان��دن ‌و‬ ‫ناوه‌نده‌کان هێنده‌ زۆرن بۆربوون‪ ،‬راگه‌یاندن‬ ‫ئه‌و پیشه‌یه‌ نیه‌ سه‌رى خۆتى بۆ بێشێنى‬ ‫(ئه‌مه‌ بڕواى هه‌ندێک که‌سه)‌‪.‬‬ ‫‪ -12‬تاکه‌ هۆکارى سه‌ره‌کى ره‌وش��ى‬ ‫ن���ال���ه‌ب���ارى ئ���اف���ره‌ت ن �ه‌خ��وێ��ن��دن �ه‌وه‌ی �ه‌ت��ى‬ ‫نارۆشنبیریه‌تى‪ ،‬ئ��اف��ره‌ت��ى ئێمه‌ ئاگاى‬ ‫ل �ه‌ ه��ی��چ ن��ی �ه‌‪ ،‬هه‌میشه‌ شوێنکه‌وته‌ى‬ ‫پیاوه‌‪ ،‬بیروڕاى خۆى نیه‌‪ ،‬ساویلکه‌یه‌‪ ،‬له‌‬ ‫ناوبازنه‌یه‌کى تاریک و به‌ بێ ئامانج‬ ‫دایه‌‪ ،‬شوو ده‌که‌ن ‌و منداڵیان ده‌بێت هه‌ر‬ ‫به‌وشێوه‌یه‌ش به‌رده‌وام ده‌بێت‪..‬‬ ‫‪ -13‬جارجار‪ ،‬به‌اڵم زۆر به‌که‌مى بینراوه‌‬ ‫که‌ ئافره‌ت له‌ میانه‌ى کاره‌که‌یدا توشى‬ ‫ده‌ستدرێژى یان ئیستغالل بۆته‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ له‌‬ ‫ژێر رۆشناى ئه‌و توێژینه‌وه‌ىیه‌ ئه‌نجامانداوه‌‬ ‫له‌سه‌ر کێشه‌ى ئافره‌تى راگه‌یاندکار‪.‬‬ ‫‪ -14‬ئافره‌تان زۆرج��ار خۆیان هۆکارن‬ ‫بۆ کێشه‌کانى ده‌ره‌وه‌ى خێزان‪ ،‬جۆره‌ جل‌و‬ ‫به‌رگ ‌و میکیاجێک ده‌که‌ن له‌ ئه‌وروپا‬ ‫ته‌نها له‌ بۆنه‌کاندا ئه‌وه‌ ده‌که‌ن‪ ،‬ده‌بێت ئه‌وه‌‬ ‫بزانرێت پۆشاکى کار ساده‌ و ساکاره‌ و‬ ‫سه‌رنجى که‌س راناکێشێت‪ ،‬کارى مه‌یدانى‬ ‫پێویستى به‌ پێاڵو جلى مه‌یدانیه‌‪ ،‬نه‌ک‬ ‫ئه‌وه‌ى که‌ ئێستا ده‌بینرێت‪.‬‬ ‫ئه‌و ئافره‌تانه‌ى که‌ ده‌چنه‌ ناو مه‌یدانه‌وه‌‬ ‫کۆمه‌ڵگا به‌ چاوێکى سه‌یر و سه‌مه‌ره‌و‬ ‫ن��ام��ۆ س �ه‌ی��رى ده‌ک����ات‪ ،‬چ���او هه‌ڵنابڕن‬ ‫له‌سه‌رى ته‌علیقى لێده‌ده‌ن ‌و به‌ که‌سێکى‬ ‫نامۆ ته‌فسیرى ده‌ک �ه‌ن‪ ،‬ئه‌مه‌ش کار له‌‬ ‫ئازادى ئافره‌ته‌که‌ ده‌کات‌و ناتوانێت ئه‌وه‌ى‬ ‫پێویسته‌ بیکات‪.‬‬


‫ده‌رچووان پڕکردنه‌وه‌ى فۆڕمه‌کانى دامه‌زراندن ب ‌ه رۆتین ده‌زانن‬

‫ب ‌ه‌ڕێوه‌به‌رێک‪ :‬قایمقام داواى فۆڕمى لێکردم پێم نه‌دا‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫یادگار ره‌ئوف‬ ‫هه‌ندێک له‌ خوێندکارانى‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ده‌که‌ن‬ ‫دوباره‌ دابه‌شکردنه‌وه‌ى فۆڕمى‬ ‫دامه‌زراندنى خوێندکاران‬ ‫هیچ جیاوازى نیه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌ڵێنه‌کانى پێشوودا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌شێکى تر به‌ پڕۆسه‌یه‌کى‬ ‫سه‌رکه‌وتووى ده‌زانن‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رى ئاماریش‬ ‫جه‌ختده‌کاته‌وه‌ هیچ‬ ‫جیاوازییه‌ک ناکرێت و واسته‌‬ ‫نیه‌‪ ،‬به‌اڵم مه‌رجیش نیه‌‬ ‫هه‌موو خوێندکاران دابمه‌زرێن‪.‬‬

‫س��وه �ه‌ی��ب ع���ه‌ب���دواڵ‪ ،‬ی�ه‌ک��ێ��ک�ه‌ ل ‌ه‬ ‫خوێندکاره‌کان که‌ به‌ مه‌به‌ستى فۆڕم‬ ‫وه‌رگ��رت��ن هاتبویه‌ ب���ه‌رده‌م یه‌کێک‬ ‫له‌ بنکه‌کان‪ ،‬نیگه‌ران بوو به‌رامبه‌ر‬ ‫ئ �ه‌و به‌ڵێنانه‌ى به‌خوێندکاران دراوه‌‬ ‫و له‌ به‌ڵێنه‌کانى راب���ردووى به‌باشتر‬ ‫ن �ه‌ده‌زان��ى‪ .‬ه �ه‌روه‌ه��ا سوهه‌یب‪ ،‬وتى‪:‬‬ ‫ئ���ه‌و ف����ۆڕم پ���ڕک���ردن���ه‌وه‌ی���ه‌ شتێکى‬ ‫زۆر رۆت��ی��ن��ی��ی �ه‌ ل����ه‌وب����اوه‌ڕه‌دان����ی����م‬ ‫ئ���ه‌م دام���ه‌زران���دن���ه‌ ب��ک�ه‌وێ��ت�ه‌ ب���وارى‬ ‫پراکتیکه‌وه‌ ل�ه‌ب�ه‌ر ئ��ه‌وه‌ى ده‌س �ه‌اڵت‬ ‫پێشینه‌یه‌کى رون��ى نیه‌ به‌رامبه‌ر به‌‬ ‫خه‌ڵک‪.‬‬ ‫دواى ئ �ه‌وه‌ى حکومه‌تى هه‌رێم له‌‬ ‫ک �ه‌ن��اڵ �ه‌ک��ان��دا ب �ه‌ ف �ه‌رم��ى ب��ڕی��اردا‬ ‫ب��ۆ س��اڵ��ى (‪ )25( ،)2011‬ه���ه‌زار‬ ‫خوێندکار دابمه‌زرێنێ‪ ،‬هه‌ندێک له‌‬ ‫ده‌رچ��ووان��ى زان��ک��ۆ و په‌یمانگاکان‬ ‫خۆشحاڵن به‌و دامه‌زراندنه‌‪.‬‬ ‫توانا ئه‌حمه‌د‪ ،‬خوێندکارى کۆلێژى‬ ‫په‌روه‌رده‌ى زانکۆى سلێمانى‪ ،‬ئاماژه‌ى‬ ‫به‌وه‌کرد‪ :‬دوباره‌ دابه‌شکردنه‌وه‌ى فۆڕم‬ ‫پڕۆژه‌یه‌کى باشه‌ و ئه‌نجامه‌که‌شى‬ ‫باش ده‌بێت‪ .‬ئه‌و خوێندکاره‌ وتیشى‪:‬‬

‫‪n‬‬

‫خوێندکاران له‌کاتی وه‌رگرتنی‬

‫ئه‌م پرۆسه‌یه‌ پرۆسه‌یه‌کى سه‌رکه‌وتوه‌‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وه‌ى تێبینى ده‌کرێت ده‌بوایه‌ زوتر‬ ‫ب��ی��ر ل���ه‌م پ��ڕۆس��ه‌ی��ه‌ ب��ک��راب��ای �ه‌ت �ه‌وه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌بوو رونکردنه‌وه‌کان‬ ‫زۆر ل �ه‌م �ه‌ زی��ات��ر ب��ون��ای�ه‌ ب��ۆ ئ��ه‌وه‌ى‬ ‫به‌شێوه‌یه‌کى ئاسانتر فۆڕمه‌کانیان‬ ‫پڕبکردایه‌ته‌وه‌ ت��اوه‌ک��و قه‌ره‌باڵغى و‬ ‫بێزاربوون روى نه‌دایه‌‪.‬‬ ‫دنیا ح�ه‌س�ه‌ن‪ ،‬ی��اس��ان��اس‪ ،‬تیشکی‬ ‫خ���س���ت���ه‌س���ه‌ر ئ���������ه‌وه‌ى ل����ه‌ ک��ات��ى‬ ‫پ��ڕک��ردن��ه‌وه‌ى ف��ۆڕم �ه‌ک��ان یه‌کێک‬ ‫بووه‌ له‌ سه‌رپه‌رشتیارانى پڕکردنه‌وه‌ى‬ ‫ف��ۆڕم �ه‌ک��ان ج�ه‌خ��ت��ی��ک��رده‌وه‌‪ :‬ل �ه‌ڕوى‬ ‫ی��اس��ای��ی �ه‌وه‌ ک���ه‌س ب���ۆى ن��ی �ه‌ ف��ۆڕم‬ ‫له‌جێگاى که‌سێکى ت��ر وه‌رب��گ��رێ��ت‪.‬‬ ‫ئه‌و که‌سه‌ش فۆڕم وه‌رده‌گرێت ده‌بێت‬ ‫ده‌رچ��وى زانکۆ بێت‪ ،‬چونکه‌ ماوى‬

‫پابه‌ندبێت‪ .‬ده‌بێت خوێندکار نه‌بێت‪.‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ه���ا ک���اروب���ارى ک��ۆم �ه‌اڵی �ه‌ت��ى‬ ‫ره‌چاو ده‌کرێت وه‌ک خێزاندار و پله‌ى‬ ‫خوێندن و به‌شه‌که‌ى‪.‬‬ ‫نه‌وزاد هادى‪ ،‬پارێزگارى هه‌ولێر‪،‬‬ ‫ئ��ام��اژه‌ى ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ک���ردوه‌ ئ��اگ��ادارى‬ ‫دامه‌زراندن نیه‌‪ .‬هاواڵتیه‌کیش ده‌ڵێت‬ ‫ئ �ه‌م �ه‌ م��ان��اى وای����ه‌ دوو ئ��ی��داره‌ی��ی‬ ‫هێشتا ماوه‌ و به‌م شێوه‌یه‌ بڕوات ئه‌م‬ ‫دامه‌زراندنه‌ شه‌رعیه‌تى نیه‌‪.‬‬ ‫غ���ه‌ف���ار ئ��ه‌ح��م��ه‌د‪ ،‬ب���ه‌ڕێ���وه‌ب���ه‌رى‬ ‫ئامارى هه‌ڵه‌بجه‌ى شه‌هید‪ .‬ئاماژه‌ى‬ ‫ب��ۆ ئ��ه‌وه‌ک��رد‪ :‬ئ �ه‌و ژم���اره‌ ف��ۆڕم�ه‌ى‬ ‫هاتووه‌ بۆ قه‌زاى هه‌ڵه‌بجه‌ و ده‌وروبه‌رى‬ ‫ب��ه‌ ش��ێ��وازێ��ک��ى گ��ون��ج��او داب �ه‌ش��ی��ان‬ ‫ک����ردون ک �ه‌م��ت��ری��ن ک��ێ��ش�ه‌ ه��ه‌ب��ووه‌‪.‬‬ ‫جه‌ختیشیکرده‌وه‌‪ )1000( :‬فۆڕم بۆ‬ ‫س��ن��ورى هه‌ڵه‌بجه‌ى شه‌هید ه��ات��ووه‌‪،‬‬ ‫واته‌ قه‌زاکانى خورماڵ و سیروان و‬ ‫ب��ی��اره‌ش ده‌گ��رێ��ت�ه‌وه‌ که‌ له‌ هه‌ڵه‌بجه‌‬ ‫ف����ۆڕم پ���ڕده‌ک���ه‌ن���ه‌وه‌‪ .‬ل���ه‌ ب��اخ��چ �ه‌ى‬ ‫ساوایانى خونچه‌‪ ،‬بنکه‌ى ژماره‌ (‪)32‬‬ ‫فۆرمی دامه‌زراندندا ‪ /‬فۆتۆ‪ :‬یادگار ره‌ئوف‬ ‫بۆ ده‌رچوانى زانکۆ له‌الیه‌ن لیژنه‌ى‬ ‫(‪ )15‬رۆژ دان�����راوه‌ ب��ۆ ده‌رچ��وان��ى ئ��ه‌م س��اڵ ف���ۆڕم پ��ڕده‌ک��ات��ه‌وه‌‪ ،‬وات �ه‌ ب��ااڵى دام �ه‌زران��دن �ه‌وه‌ دی��ارى کراوین‬ ‫زانکۆ بۆ پڕکردنه‌وه‌ى فۆڕم‪ .‬هه‌روه‌ها فۆڕمه‌کان ده‌رچ��وى ساڵى (‪ )2007‬ک �ه‌ س���ه‌ر ب �ه‌ پ��ارێ��زگ��اى سلێمانیه‌‪.‬‬ ‫دنیا‪ ،‬وتیشى‪ :‬هیچ جیاوازى نه‌کراوه‌ ی تێدایه‌‪.‬‬ ‫ه�ه‌روه‌ه��ا وتیشى‪ )1500( :‬فۆڕمى‬ ‫ل��ه‌ن��ێ��وان پ��س��پ��ۆڕی��ی �ه‌ک��ان��دا ه �ه‌م��وو‬ ‫پ���اش ئ����ه‌وه‌ى ک��ۆم �ه‌ڵ��ێ��ک خ��اڵ په‌یمانگاش دابه‌شکراوه‌ له‌ بنکه‌یه‌کى‬ ‫ده‌رچ��وان��ى زان��ک��ۆ و په‌یمانگا بۆى دان���راوه‌ وه‌ک م �ه‌رج بۆ دام �ه‌زران��دن جیاوازتر‪ ،‬ل�ه‌و بنکه‌یه‌ى ئێمه‌ فۆڕم‬ ‫هه‌یه‌ فۆڕم وه‌ربگرێت‪.‬‬ ‫ئ��ه‌م��ه‌ش ئ����ه‌وه‌ ده‌گ �ه‌ی �ه‌ن��ێ��ت ه �ه‌م��وو پڕده‌کرێته‌وه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر فۆڕمه‌کانیش‬ ‫هێماشى بۆ ئه‌وه‌کرد‪ :‬پڕکردنه‌وه‌ى خوێندکاران دانامه‌زرێن‪ .‬خوێندکاران که‌مبوون فۆڕمى دیکه‌ش ده‌هێنین‪،‬‬ ‫ف�����ۆڕم س���ن���وره‌ک���ان���ى ه��ه‌ڵ��ه‌ب��ج��ه‌ و به‌پێى میالکات و پسپۆڕى ده‌رچووان به‌اڵم پاڵه‌په‌ستۆیه‌کى زۆرمان له‌سه‌ره‌‪،‬‬ ‫ن��اح��ی�ه‌ک��ان��ى ده‌وروب�����ه‌رى ده‌گ��رێ��ت �ه‌وه‌ به‌سه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رایه‌کاندا له‌ رێگه‌ى ئ��ه‌وه‌ش ب��ۆ په‌له‌کردنى خوێندکاران‬ ‫ه���ه‌ن���دێ���ک ح���اڵ���ه‌ت���ى ت��ای��ب��ه‌ت��ى ل�ه‌ ی��ه‌ک��ه‌ى ئ��ی��داری��ی �ه‌وه‌ داب �ه‌ش��ده‌ک��رێ��ن ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪ .‬ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌ره‌‪ ،‬وتیشى‪:‬‬ ‫بنکه‌که‌مان روى داوه‌ وه‌ک پشتگیرى مه‌رجیش نیه‌ هه‌موویان دابمه‌زرێن‪« ،‬به‌هیچ شێوه‌یه‌ک واسته‌ الى ئێمه‌‬ ‫نیشته‌جیبوون‪ ،‬ب��ۆ دڵنیابوون ل �ه‌وه‌ى ئ���ه‌و م��ه‌رج��ان��ه‌ش خ��وێ��ن��دک��ارى پێ نیه‌‪ ،‬قایمقام داواى فۆڕمى کردوه‌ پێم‬ ‫خوێندکار خه‌ڵکى کوێیه‌ وه‌ ئه‌وانه‌ى داده‌م����ه‌زرێ‪ .‬ده‌ب��ێ��ت به‌ڵێن ب��دات بۆ ن�ه‌داوه‌‪ .‬به‌ڕێوه‌به‌رى ئامارى هه‌ڵه‌بجه‌‬ ‫ف��ۆڕم پرده‌که‌نه‌وه‌ ده‌بێت پێش ساڵى م���اوه‌ى (‪ )5‬س��اڵ‪ ،‬دام����ه‌زراو نابێت ئه‌وه‌شى وت‪« ،‬گره‌نتى ئه‌وه‌نیه‌ هه‌موو‬ ‫(‪ )2010‬خوێندنیان ته‌واوکردبێت‪ ،‬داواى م��ۆڵ�ه‌ت��ى ب��ێ م��وچ �ه‌ ب��ک��ات‪ .‬ده‌رچوان دامه‌زرێن»‪ .‬چونکه‌ هێشتا‬ ‫ئ�ه‌وه‌ش��ى وت‪ :‬ده‌رچ���وو هه‌یه‌ به‌هۆى پ��ی��ش �ه‌ى دی���ک���ه‌ى ح��ک��وم��ى ن �ه‌ب��ێ��ت‪ .‬ل�ه‌ ک��وردس��ت��ان دوو ئ��ی��داره‌ی��ی ب�ه‌دى‬ ‫دان �ه‌م �ه‌زران��دن��ی �ه‌وه‌ دواى س��ێ س��اڵ ئه‌وشوێنه‌ى بۆى دیارى ده‌کرێت پێوه‌ى ده‌کرێت‪.‬‬

‫گۆڕینى سیستمى رێبه‌رکویک گه‌نجانى بێزار کردووه‌‬

‫«ئه‌و که‌سانه‌ى ئه‌و تۆڕ ‌ه به‌کارده‌هێنن زۆربه‌یان له‌ڕوى ئابورییه‌و ‌ه الوازن‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫زیانێکى گه‌وره‌یان لێده‌که‌وێت»‬

‫ئاماده‌کار‬ ‫فه‌رحان _ هه‌رێم‬

‫به‌شداربووانى رێبه‌رکویک‬ ‫ناڕازین له‌ گۆڕینى ئه‌و سیستمه‌ى‬ ‫که‌ گرێبه‌ستى نێوان هاواڵتیان‬ ‫و ئه‌و کۆمپانیایه‌ بوو‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫زۆربه‌ى به‌شداربووه‌کان گه‌نجن‬ ‫و له‌ڕوى ئابوورییه‌وه‌ زیانیان‬ ‫پێده‌گات‪ .‬به‌ڕێوه‌به‌رى به‌شى‬ ‫سلێمانى کۆمپانیاکه‌ش دان‬ ‫به‌ که‌موکورتییه‌کان ده‌نێت و‬ ‫بێئاگایى خۆى له‌ گۆڕینى ئه‌و‬ ‫سیستمه‌ له‌ سلێمانى ده‌رده‌بڕێت‬ ‫که‌ به‌سه‌ر ئه‌و هێڵه‌ هێنراوه‌‪.‬‬

‫شاناز عه‌بدولڕه‌حمان‪ ،‬ته‌مه‌ن (‪ )27‬ساڵ‪،‬‬ ‫رۆژنامه‌نووس‪ ،‬ئاماژه‌ى به‌وه‌کرد‪« :‬ئه‌و‬ ‫که‌سانه‌ى ئه‌و تۆڕه‌ به‌کارده‌هێنن زۆربه‌یان‬ ‫ل �ه‌ڕوى ئابورییه‌وه‌ الوازن‪ ،‬بۆیه‌ زیانێکى‬ ‫گه‌وره‌یان لێده‌که‌وێت»‪ .‬جه‌ختیشیکرده‌وه‌‪:‬‬ ‫ئه‌م بڕیاره‌ زیانێکى گه‌وره‌ به‌کۆمپانیاکه‌ش‬ ‫ده‌گه‌یه‌نێت‪ ،‬چونکه‌ ئه‌وانه‌ى به‌شداربووى‬ ‫ئ�ه‌م ت��ۆڕه‌ن ئیمکانیاتێکى دیاریکراویان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬که‌ زۆربه‌یان خوێندکارن‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ش��ان��از‪ ،‬وت��ى‪ :‬کارتێکى (‪ )30‬ه�ه‌زاری��م‬ ‫ک��ڕی��وه‌ ل�ه‌ (‪)15‬ى مانگدا ت���ه‌واو ب��ووه‌‪،‬‬ ‫وات �ه‌ ته‌نها به‌شى (‪ )15‬رۆژى ک��ردووه‌‪.‬‬ ‫هیچ زه‌مانه‌تێکیش نیه‌ که‌ ئه‌مانه‌ غه‌ش‬ ‫ن��اک �ه‌ن ل �ه‌ ب �ه‌ش��دارب��ووه‌ک��ان��ی��ان‪ ،‬که‌سیش‬ ‫لێپرسینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ ناکات‪.‬‬ ‫ه���ه‌ردى ج �ه‌م��ال‪ ،‬خ��وێ��ن��دک��ارى زان��ک��ۆ‪،‬‬ ‫ت����ه‌م����ه‌ن (‪ )23‬س������اڵ‪ ،‬ی��ه‌ک��ێ��ک��ه‌ ل�ه‌‬ ‫ب �ه‌ش��دارب��ووه‌ک��ان��ى رێ��ب�ه‌رک��وی��ک هه‌مان‬ ‫کێشه‌ى ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئ �ه‌و خ�ه‌ت��ى ئینته‌رنێته‌‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬ئه‌و خوێندکاره‌ وتى‪ :‬ئه‌وه‌ کارێکى‬ ‫ناڕاسته‌‪ ،‬که‌ ئه‌و کۆمپانیایه‌ پێى هه‌ستاوه‌‬ ‫کاریگه‌رییه‌کى گ���ه‌وره‌ش ده‌ک��ات �ه‌ سه‌ر‬ ‫داهاتووى ئه‌و کۆمپانیایه‌‪ ،‬چونکه‌ ئێمه‌‬

‫کاتێک به‌شداربووین له‌م گرێبه‌سته‌دا ئه‌و‬ ‫مه‌رجه‌ى تێدا نه‌بووه‌‪ ،‬بۆیه‌ ه��ی��وادارم به‌و‬ ‫ک��اره‌ى خۆیاندا بچێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ب�ه‌رده‌وام‬ ‫بن زۆربه‌ى به‌شداربووه‌کانى گرێبه‌سته‌که‌‬ ‫هه‌ڵده‌وه‌شێننه‌وه‌‪ ،‬هێماشى ب��ۆ ئ �ه‌وه‌ک��رد‪:‬‬ ‫پێویسته‌ هه‌موو به‌شداربووه‌کانى ئه‌م تۆڕه‌‬ ‫دژى ئه‌و بڕیاره‌ بوه‌ستنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌میر ره‌زا‪ ،‬ته‌مه‌ن (‪ )23‬ساڵ‪ ،‬خوێندکار‬ ‫تیشکى خسته‌سه‌ر ئه‌وه‌ى‪ :‬خه‌ته‌که‌ زۆر خاوه‌‬ ‫و ئه‌م سیستمه‌ش که‌ دایانناوه‌ به‌شداربوانى‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ى تر بێزارکردوه‌‪ .‬ئه‌م خوێندکاره‌‪،‬‬ ‫وتى‪ :‬له‌سه‌ره‌تاوه‌ ئه‌و تێبینیه‌م هه‌بوو له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌م کۆمپانیایه‌ که‌ فرۆشتنى ئه‌م هێڵه‌‬ ‫سنوردار بکرێن‪ ،‬چونکه‌ تا هێڵه‌کان زۆربن‬ ‫تواناى خێرایى که‌متر ئه‌بێته‌وه‌‪ .‬وتیشى‪:‬‬ ‫گۆڕینى سیستمه‌که‌ش زه‌ره‌رێکى گه‌وره‌‬ ‫ده‌دات له‌ به‌کارهێنه‌ره‌کانى رێبه‌رکویک‪،‬‬ ‫بۆیه‌ بکرێته‌وه‌ به‌ سیستمه‌که‌ى پێشوو‪،‬‬ ‫هێڵه‌که‌ش زۆر خاوه‌ له‌چاو خه‌ته‌کانى تر‬ ‫که‌ ئه‌مڕۆ هه‌ن‪.‬‬ ‫ئ�ه‌ح��م�ه‌د ق����ارد‪ ،‬ت �ه‌م �ه‌ن (‪ )22‬س��اڵ‪،‬‬ ‫فۆتۆگرافه‌ر‪ ،‬ئاماژه‌ى به‌وه‌کرد‪ :‬له‌سه‌ره‌تاوه‌‬ ‫ئ���ه‌م هێڵه‌ س�ه‌رن��ج��ى راک��ێ��ش��اوه‌ ب �ه‌ک��ارى‬ ‫بهێنێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م هێڵه‌ زیانى پێگه‌یاندوه‌‬ ‫ل�ه‌وه‌ى سودى پێبگات‪ .‬ئه‌و فۆتۆگرافه‌ره‌‬ ‫ئه‌وه‌شى وت‪ :‬ماوه‌ى هه‌فته‌یه‌که‌ به‌شداریم‬ ‫کردووه‌ له‌م هێڵه‌دا‪ ،‬به‌داخه‌وه‌ بڕێک پاره‌م‬ ‫خه‌رجکردوه‌‪ ،‬له‌کاتێکدا ئه‌مه‌ پێشتر له‌و‬ ‫گرێبه‌سته‌دا ن�ه‌ب��ووه‌ که‌ به‌شداریم کرد‪.‬‬ ‫پێشیوایه‌‪ :‬ئ �ه‌م کۆمپانیایه‌ ل�ه‌س�ه‌ره‌ت��ادا‬ ‫بڕێکى زۆر ب�ه‌ش��دار ب��ووى ب �ه‌الى خۆیدا‬ ‫راکێشا‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئێستا په‌شیمان ب��ووه‌ت�ه‌وه‌‬ ‫له‌وه‌ى پێشتر وتویه‌تى‪ ،‬بۆیه‌ لێره‌وه‌ داواده‌که‌م‬ ‫که‌ که‌مپین دروست بکرێت و حکومه‌تیش‬ ‫له‌ڕووى یاساییه‌وه‌ لێپرسینه‌وه‌ى خۆى بکات‪.‬‬ ‫ش����ه‌وک����ه‌وت ع����ی����زه‌ت‪ ،‬ب���ه‌ڕێ���وه‌ب���ه‌رى‬ ‫ک��ۆم��پ��ان��ی��اى ن����ه‌ورۆز تیلیکۆم و هێڵى‬ ‫ئینته‌رنێتى رێ��ب �ه‌رک��وی��ک‪ ،‬ه��ێ��م��اى بۆ‬

‫ئ����ه‌وه‌ک����رد‪ :‬ک �ه‌م��وک��ورت��ی��م��ان ه �ه‌ی �ه‌ له‌ ئ��ام��اژه‌ش��ى ب��ه‌وه‌ک��رد‪ :‬ئێمه‌ ل �ه‌ سلێمانى‬ ‫گۆڕینى سیستمه‌که‌مان‪ ،‬چونکه‌ به‌ پێى وه‌ک ه��اواڵت��ی��ان ئ��اگ��ام��ان ل�ه‌ گۆڕینى‬ ‫داواک��ارى هاواڵتیان نه‌بوو‪ ،‬هۆکاره‌که‌شى سیستمى ئیشپێکردنى رێبه‌رکویک نه‌بووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ ئێمه‌ به‌شدارییه‌کى زۆرم��ان هه‌یه‌ ل�ه‌ ب�ه‌رم��ب�ه‌ردا ئێمه‌ وه‌ک لقى سلێمانى‬ ‫ک �ه‌ ف�لاش��ى رێ��ب�ه‌رک��وی��ک ب�ه‌ک��اردێ��ن��ن‪ ،‬رازی نین به‌و گۆڕانکارییه‌ى که‌ کراوه‌‪.‬‬ ‫ک �ه‌ ئ �ه‌م �ه‌ش واى ک���ردوه‌ ل��ۆدێ��ک��ى زۆر پێشیوایه‌‪ :‬دروستکردنى ئه‌و که‌مپینه‌ش‬ ‫گه‌وره‌ بچێته‌ سه‌ر ئامێره‌کانمان‪ ،‬هه‌روه‌ها که‌ هاواڵتیان دروستیان ک��ردوه‌ مافێکى‬

‫‪n‬‬

‫کۆمپانیاکانی ئینته‌رنێت ته‌نها بیر له‌به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان ده‌که‌نه‌و ‌ه‬

‫ره‌وای خۆیانه‌‪ ،‬چونکه‌ که‌موکوڕى ل ‌ه‬ ‫ئێمه‌وه‌یه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ئێمه‌ ئێستا له‌ هه‌وڵى‬ ‫ئ �ه‌وه‌دای��ن گ��ۆڕان��ک��اری��ی�ه‌ک بکرێت که‌‬ ‫به‌پێى خواستی هاواڵتیان بێت‪.‬‬ ‫رۆژن��ام �ه‌ى (چ�ه‌ت��ر) زۆر په‌یوه‌ندى به‌‬ ‫وه‌زاره‌تى ناوخۆوه‌ کرد‪ ،‬به‌اڵم ئاماده‌نه‌بوون‬ ‫هیچ لێدوانێک بده‌ن‪.‬‬

‫گه‌نجان‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/3/9 - 2011/5/30‬‬

‫‪9‬‬

‫کارا‬ ‫گه‌نج و ده‌سه‌اڵت و‬ ‫به‌رپرسیارێتى‬ ‫‪ u‬هونه‌ر محه‌مه‌د‬

‫‪u‬‬

‫گه‌نج به‌هه‌موو میعیار‌ه ده‌ول��ى و یاسایى‬ ‫و کۆمه‌اڵیه‌تییه‌کان بنه‌ماى هێز و تواناى‬ ‫هه‌موو کۆمه‌ڵگایه‌ک‌ه ب‌ه وات��اى ئ�ه‌وه‌ى هه‌ر‬ ‫کۆمه‌ڵگایه‌ک رێژه‌ى گه‌نجى زۆربێت ماناى‬ ‫به‌هێزى ئه‌و کۆمه‌ڵگای‌ه و به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه‌‬ ‫راسته‌‪.‬‬ ‫ده‌سه‌اڵتیش هیچ نی‌ه جگ‌ه ل‌ه تواناى گه‌نج‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش به‌و مانای‌ه نی‌ه ک‌ه ته‌نها گه‌نج له‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتدا بێت‪ ،‬به‌ڵکو به‌و مانایه‌ى ک‌ه تواناى‬ ‫گه‌نج به‌کار ده‌هێنرێت له‌الیه‌ن چینێکه‌و‌ه ک‌ه له‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتدان و ل‌ه رێگه‌ى تواناى گه‌نجه‌و‌ه بیروڕا‬ ‫و به‌رنامه‌کانیان پراکتیز‌ه ده‌که‌ن لێره‌دا ده‌گه‌ینه‌‬ ‫ئه‌وه‌ى ک‌ه ده‌سه‌اڵت ده‌رئه‌نجامى تواناى گه‌نجه‌‪،‬‬ ‫بۆی‌ه به‌ده‌رکردن و په‌راوێزخستنى گه‌نج ئه‌وا ئه‌و‬ ‫ده‌سه‌اڵت‌ه به‌تاڵ ده‌بێته‌و‌ه ل‌ه عه‌قڵى پێشکه‌وتوو‬ ‫و ده‌سه‌اڵت ل‌ه رێره‌وى سروشتى خۆى الده‌دات و‬ ‫به‌ره‌و دیکتاتۆرى ده‌روات‪.‬‬ ‫پێویست‌ه ئه‌وه‌ش بوترێت گه‌نج زۆربه‌ى کات‬ ‫ب‌ه عه‌قڵ مامه‌ڵ‌ه ده‌کات له‌گه‌ڵ پێشهاته‌کاندا‪،‬‬ ‫ئه‌م‌ه له‌گه‌ڵ بوونى رۆحیه‌تى رادیکاڵى و‬ ‫شۆڕشگێرى گه‌نج‪ ،‬به‌و مانای‌ه گه‌نج ل‌ه هیچ‬ ‫ده‌سه‌اڵتێک قبوڵناکات ک‌ه مافه‌کانى زه‌وت‬ ‫بکات‪ ،‬چونک‌ه گه‌نج خۆى ب‌ه خاوه‌ن توانا و‬ ‫هێزى ده‌سه‌اڵت ده‌زانێ نه‌ک ب‌ه به‌شێکى دابڕاو‬ ‫ل‌ه ده‌سه‌اڵت‪.‬‬ ‫ئه‌م پاره‌گرافه‌ى سه‌ره‌و‌ه ده‌توانین ب‌ه یه‌کێک‬ ‫ل �‌ه تایبه‌تمه‌ندییه‌کانى گ�ه‌ن��ج دایبنه‌ێین‬ ‫له‌هه‌موو دنیادا ب‌ه ده‌سه‌اڵت‌ه دیموکراسى و‬ ‫دیکتاتۆرییه‌کانیشه‌وه‌‪.‬‬ ‫گه‌نجانى ک��وردس��ت��ان��ی��ش ب �ه‌ده‌رن��ی��ن له‌و‬ ‫تایبه‌تمه‌ندییان‌ه و له‌گه‌ڵ ئ�ه‌وه‌ش��دا خاوه‌نى‬ ‫تایبه‌تمه‌ندییه‌کى پێشکه‌وتنخوازن ک‌ه ئه‌ویش‬ ‫هه‌ست به‌و به‌رپرسیارێتی کردنه‌ن‪ ،‬چونکه‌‬ ‫خۆپیشاندانه‌کانى (‪)17‬ى شوبات و رۆژانى‬ ‫دواتر ده‌ریخست ک‌ه ئه‌و‌ه گه‌نجى کوردستانه‌‬ ‫ب‌ه ته‌نگ ئه‌زمونه‌که‌وه‌ی‌ه نه‌ک ده‌س�ه‌اڵت‪.‬‬ ‫ئ�ه‌و‌ه گه‌نج‌ه ئه‌یه‌وێت واڵت شامى شه‌ریف‬ ‫بێت نه‌ک ده‌س �ه‌اڵت ئه‌و‌ه گه‌نج‌ه ده‌یه‌وێت‬ ‫توندوتیژى نه‌مێنێت ن�ه‌ک ده‌س���ه‌اڵت‪ .‬ئه‌وه‌‬ ‫ده‌سه‌اڵت‌ه سیناریۆى درۆ دروست ده‌کات نه‌ک‬ ‫گه‌نج‬ ‫بێگومان ده‌ی���ان نمونه‌ى زی��ن��دوم��ان هه‌یه‌‬ ‫ده‌ریده‌خات ده‌سه‌اڵت له‌بچوکترین نه‌زانییه‌کانى‬ ‫خ��ۆى و له‌خه‌وى بێ ده‌ن��گ کردنى شه‌قام‬ ‫هه‌ڵنه‌ستاو‌ه ل �ه‌وان �‌ه ب��ک��وژى راسته‌قینه‌ى‬ ‫خۆپیشانده‌ران بچوکترین مامه‌ڵه‌ى یاساییان‬ ‫له‌گه‌ڵ ن�ه‌ک��راوه‌‪ ،‬ده‌س �ه‌اڵت له‌سه‌ر سیناریۆ‬ ‫دروس�����ت ک����ردن ب����ه‌رده‌وام����‌ه و گه‌نجیش‬ ‫به‌عه‌قڵیه‌ت و بیرکردنه‌وه‌ى ئه‌م جۆر‌ه له‌ده‌سه‌اڵت‬ ‫گاڵته‌ى دێت و ده‌زانێت ده‌سته‌که‌یان که‌شف‌ه و‬ ‫دووشه‌شیان له‌ده‌ستدا تۆپیوه‌‪.‬‬ ‫لێره‌دا پێویست‌ه قسه‌ى خۆپیشانده‌رێکى عه‌ره‌بى‬ ‫ناوه‌ڕاست و باشورى عێراق بێنمه‌و‌ه ک‌ه زۆر جوان‬ ‫ل‌ه تیڤییه‌و‌ه وتى خه‌ڵکین‌ه ئێم‌ه چى بکه‌ین بێ‬ ‫نان و بێ ئاو و بێ کار و بێ سوته‌مه‌نین‬ ‫ک‌ه خۆپیشاندانیش ده‌که‌ین بۆ مافه‌کانمان‬ ‫ده‌سه‌اڵت به‌بیانوى به‌عسى بوون رێگه‌مان لێ‬ ‫ده‌گرن و ب‌ه ئ��اره‌زووى خۆیان لێمان ده‌کوژن و‬ ‫بیانوى به‌عسیبوونیان کردۆت‌ه دارده‌ستێک‪،‬‬ ‫به‌کارى دێنن ل �ه‌دژى ئه‌وانه‌ى ره‌خنه‌یان لێ‬ ‫ده‌گرن و داواى مافى ره‌واى خۆیانیان لێ ده‌که‌ن‬ ‫منیش وه‌کو کوردێک کاکه‌ى خۆپیشانده‌رى‬ ‫عه‌ره‌ب پێت ئه‌ڵێم ئه‌گه‌ر الى ئێو‌ه ده‌سه‌اڵت‬ ‫پێتان ده‌ڵێ به‌عسى ئێم‌ه خراپترمان پێ ده‌وترێت‬ ‫و تۆمه‌تى ناڕه‌وامان ده‌درێت‌ه پاڵ وه‌کو ده‌ستى‬ ‫ده‌ره‌کى و تێکده‌ر و سیناریۆى ئۆپۆزیسیۆن‪.‬‬ ‫بۆی‌ه پێت سه‌یرنه‌بێت ک‌ه ئه‌ڵێم حاڵى ئێمه‌‬ ‫زۆر خراپتر‌ه و ب‌ه باڵه‌خان‌ه و بیناکانمانه‌‬ ‫هه‌ڵمه‌خه‌ڵه‌تێ‪ ،‬چونک‌ه ئه‌گه‌ر ئێو‌ه به‌عسیتان‬ ‫پێ بوترێت باشتره‌‪ ،‬چونک‌ه به‌سایه‌ى سه‌رى‬ ‫برا به‌رپرس‌ه کورده‌کانتانه‌و‌ه یاسای ریشه‌کێش‬ ‫کردنى به‌عس پێشێلکراو مامه‌ڵه‌ى خه‌ڵکى‬ ‫ئاسایى له‌گه‌ڵ به‌عسیه‌کان ده‌کرێت و به‌رپرسه‌‬ ‫گه‌وره‌کانى به‌عس ب‌ه ئیمزاى سه‌رکرده‌کانى‬ ‫ئێم‌ه بوونه‌و‌ه ب‌ه به‌رپرس ل‌ه واڵتدا‪ ،‬بۆی‌ه خه‌م‬ ‫مه‌خۆن ئێو‌ه هه‌رچۆنێک بێت ل‌ه ئێمه‌ى کورد‬ ‫حاڵتان باشتر‌ه ئێم‌ه بێ په‌ناو بێ که‌سین‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ئێو‌ه ئه‌گه‌ر سه‌رکرده‌کانى خۆتان له‌‬ ‫دژتان بن ئه‌و‌ه دڵنیابن برا به‌رپرس‌ه کورده‌کان‬ ‫فریاتان ده‌که‌ون چۆن فریاتان که‌وتن ل‌ه یاساى‬ ‫خۆپیشاندانه‌کان و دروستکردنى حکومه‌تى‬ ‫عێراق و‪....‬هتد‪.‬‬ ‫ئ��ه‌م��ان��ه‌ش ن���ه‌ک ل���‌ه رێ���گ���ه‌ى ت���وان���ا و‬ ‫زیره‌کییه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵکو له‌سه‌ر حسابى مافى کورده‌‪.‬‬ ‫که‌وات‌ه ده‌گه‌ین‌ه ئه‌و راستییه‌ى ک‌ه ل‌ه سایه‌ى‬ ‫ده‌سه‌اڵتى کوردیدا به‌عسى بوون عه‌یب‌ه نی‌ه و‬ ‫ده‌سه‌اڵتیش ب‌ه به‌رپرسیاران‌ه مامه‌ڵ‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫رووداوه‌کان ناکات و ته‌نها به‌رژه‌وه‌ندى حزبى و‬ ‫تاکه‌که‌سى مه‌به‌ست‌ه نه‌ک به‌رژه‌وه‌ندى بااڵى‬ ‫نه‌ته‌وه‌یى کورد‪.‬‬


‫هونه‌ر و وێژه‌‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/3/92010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/30‬‬ ‫دووشه‬

‫‪11‬‬ ‫‪)2011/6/‬دا هێشتا مندااڵن له‌ژێرسته‌می بێ مافی و ژیانێکی سه‌ختدان‬ ‫فۆتۆ‪ /‬فه‌ریق هه‌ڵه‌بجه‌یی ‪ -‬ئه‌حمه‌د قادر‬

‫ـى سـلێـمانى بۆ شـانـۆى کوردستان ل ‌ه نێوان سه‌رکه‌وتن و شکستدا‬ ‫ئێستا به‌قه‌یرانى شانۆى کوردى ده‌ناسرێت‪ ،‬هه‌ر‬ ‫بۆی‌ه ئه‌نجامدانى به‌م شێوه‌یه‌ى ک‌ه ئێم‌ه بینیمان‬ ‫نه‌کرابای‌هباشتربوو»‪.‬‬ ‫به‌شار عیلوى‪ ،‬شانۆکارى عێراقى‪ ،‬ده‌رباره‌ى‬ ‫په‌یامى فێستیڤاڵ‪ ،‬وتى‪« :‬ئه‌م فێستیڤاڵ‌ه توانى‬ ‫کۆمه‌ڵێک رۆئیاى جیاواز و کۆمه‌ڵێک ستایلى‬ ‫کارکردنى جیاواز له‌خۆیدا کۆبکاته‌و‌ه و به‌‬ ‫بۆچونى من سه‌رکه‌وتوبوو له‌وه‌یاندا و یه‌کێک‬

‫له‌جوانى ئه‌م فێستیڤاڵ‌ه ئه‌و‌ه بوو‌ه کۆمه‌ڵێک‬ ‫هونه‌رمه‌ندى گه‌وره‌ى کوردى و عێراقى و عه‌ره‌بى‬ ‫به‌شداریان کردو‌ه و رۆژان‌ه کۆڕى تایبه‌تى هه‌بووه‌‬ ‫له‌سه‌ر پرسه‌کانى شانۆ ک‌ه زۆر سودمه‌ندبوون بۆ‬ ‫به‌شداربوانى ئه‌و فێستیڤاڵه‌»‪.‬‬ ‫ی �ه‌ک��ێ��ک ل���ه‌وان���ه‌ی ک���‌ه ب���ه‌ش���داری ئ �ه‌و‬ ‫فێستیڤاڵه‌ینه‌کردبووگۆراننامیق‪،‬شانۆکارێکى‬ ‫گه‌رمیان و دانیشتوى پارێزگاى سلێمانى‪ ،‬ده‌رباره‌ى‬

‫باشترینه‌کان دیاریکران‬ ‫ل‌ه کۆتایى فێستیڤاڵه‌ک‌ه پێنج کارى شانۆیى رۆیشتن‌ه نێو‬ ‫ملمالنێو‌ه بۆ به‌ده‌ستهێنانى ئه‌و خه‌اڵتانه‌ى ک‌ه له‌الیه‌ن لیژنه‌ى‬ ‫دادوه‌رییه‌و‌ه ده‌ستنیشان کرابوون‪.‬‬ ‫•باشترین نمایشى شانۆى (خاتو ژولیا) له‌ده‌رهێنانى به‌کر‬ ‫ره‌شید به‌رهه‌مى به‌ڕێوه‌به‌رێتى هونه‌رى شانۆى سلێمانى‬ ‫•باشترین سینۆگرافیا بۆ هونه‌رمه‌ند (عه‌زیز عومه‌ر) له‌شانۆى‬ ‫(کوێره‌کان) به‌رهه‌مى فه‌رمانگه‌ى رۆشنبیرى که‌رکوک‪.‬‬

‫فێستیڤاڵه‌ک‌ه ب‌ه (چه‌تر)ى وت «گوناهێکى‬ ‫گه‌وره‌ی‌ه نوخبه‌کانى شانۆکارانى عێراق و ئێران‬ ‫و عه‌ره‌ب بانگهێشتى ئه‌م فێستیڤاڵ‌ه بکرێت و‬ ‫به‌نیشاندانى چه‌ند به‌رهه‌مێکى الواز و ئاست نزم له‌‬ ‫رووى هونه‌رییه‌و‌ه پێیان بڵێیت ئه‌م‌ه هێز و داهێنانى‬ ‫شانۆکارانى کورد‌ه و ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌شى هه‌ر‬ ‫له‌نێو سلێمانى و ناوچه‌کانیتردا بونیان هه‌ی‌ه و‬ ‫کارى جوان و سه‌رکه‌وتویان پێشکه‌ش کردووه‌‬

‫•باشترین ئه‌کته‌رى کوڕ بۆ هونه‌رمه‌ند (ئه‌ژین حه‌م ‌ه‬ ‫نورى) ل‌ه شانۆگه‌رى (خاتو ژولیا)دا‪.‬‬ ‫•باشرین ئه‌کته‌رى کچ بۆ هونه‌رمه‌ندى رۆژهه‌اڵت (نیلوفه‌ر‬ ‫جه‌واد پورى) ل‌ه شانۆگه‌رى (که‌روێشکى سپى به‌چاوى سوره‌وه‌)‬ ‫به‌رهه‌مى (تیپى شانۆى کرمانشان)‪.‬‬ ‫•خه‌اڵتى ده‌ق��ى ک��وردى به‌خشرای‌ه (خه‌ونێک ل‌ه ده‌ره‌وه‌ى‬ ‫ب��ازن �ه‌دا) له‌نوسینى (هه‌ڵکه‌وت ئیدریس) ل‌ه به‌ڕێوه‌به‌رێتى‬ ‫رۆشنبیرى دهۆک‪.‬‬

‫فۆتۆی هه‌ڵبژارده‌‬

‫هونه‌ری‬ ‫پێشانگاى‪ ،‬هاوبه‌ش ل ‌ه خه‌م هاوبه‌ش ل ‌ه ئاینده‌‬

‫له‌ ژێ��ر دروشمى (ه��اوب�ه‌ش له‌ خ�ه‌م هاوبه‌ش‬ ‫له‌ ئاینده‌) رێکخراوى الرسا هه‌ڵسا به‌کردنه‌وه‌ى‬ ‫پێشانگایه‌ک ب��ۆ پێنج ف��ۆت��ۆگ��راف�ه‌ر و پێنج‬ ‫شێوه‌کار‪.‬‬ ‫له‌ پێشانگاکه‌دا که‌ رۆژانی (‪ 22‬تا ‪)5/25‬‬ ‫به‌رده‌وام بوو فۆتۆگرافه‌ران (رێباز ره‌حیم‪ ،‬دیار‬ ‫ئازاد‪ ،‬سه‌رتیپ عوسمان‪ ،‬ره‌نج عه‌بدواڵ‪ ،‬ئازاد‬ ‫نازری‪ ،‬دیار ئازاد) به‌شدرابوون که‌ هه‌ریه‌که‌یان‬ ‫ب��ه‌ چ���وار ف��ۆت��ۆ ب��ه‌ش��داری��ان ک���ردب���وو‪ ،‬پێنچ‬ ‫شێوه‌کاره‌که‌ش له‌ (ئه‌حمه‌د عه‌زیز‪ ،‬ریاز ره‌سام‪،‬‬ ‫ره‌ف��ع �ه‌ت تاهیر‪ ،‬م���وراد ی��وس��ف‪ ،‬زرغ���ام غانم)‬ ‫پێکهاتبوون‪.‬‬ ‫پێشانگاکه‌ ل �ه‌ ه��ۆڵ��ی (ت����ه‌وار) ل �ه‌ ش��اری‬ ‫سلێمانی ک��رای��ه‌وه‌‪ ،‬دی���ار ئ���ازاد‪ ،‬ب �ه‌ش��دارب��ووى‬ ‫پێشانگاکه‌ له‌ لێدوانێکیدا بۆ (چه‌تر) رایگه‌یاند‪:‬‬ ‫ئامانج له‌ کردنه‌وه‌ى پێشانگا شێوه‌کارییه‌که‌‪،‬‬ ‫پیشاندانى نه‌هامه‌تیه‌کانى گه‌لى کورده‌ و ئه‌نفال‬ ‫و کیمیابارانه‌ و پێشانگاى فۆتۆگرافیه‌که‌ش‬ ‫پیشاندانى ژیانى رۆژانه‌ و ئیشى رۆژانه‌ی چین‬ ‫و توێژه‌ جیاجیاکان و سروشت و منداڵه‌‪.‬‬

‫پشتگوێ بخرێن و بانگهێشتى به‌شدارى کردنیان‬ ‫نه‌که‌ن له‌م فێستیڤاڵه‌دا»‪.‬‬ ‫شه‌ماڵ به‌رزنجى‪ ،‬شانۆکار‪ ،‬ده‌رباره‌ى بودجه‌ى‬ ‫فێستیڤاڵ و که‌موکوڕیه‌کانى ب‌ه (چه‌تر)ى وت‪:‬‬ ‫«ئه‌م فێستیڤاڵ‌ه بڕى (‪ )159‬ملیۆن و (‪)750‬‬ ‫هه‌زار دینارى بۆسه‌رفکراوه‌‪ ،‬بۆ حه‌وت نمایشى‬ ‫شانۆیى و هه‌شت سیمینار‪ ،‬که‌چى ل‌ه هیچ‬ ‫ته‌له‌فزیۆنێک ریکالمى بۆ نه‌کراو‌ه و ئه‌وه‌ش‬ ‫بێبه‌ش بوونى بینه‌ر‌ه ل‌ه کاره‌کانى ئه‌و فێستیڤاڵه‌‬ ‫ته‌نانه‌ت ل‌ه دروستکردنى ده‌لیلى فێستیڤاڵه‌که‌یشدا‬ ‫کات و شوێنى چه‌ند شانۆیه‌ک هه‌ر دیارنه‌بوو‬ ‫ده‌بوو ئێم‌ه به‌ته‌له‌فۆن کردن بمانزانیبای‌ه له‌کام‬ ‫هۆڵ و ل‌ه کاتژمێر چه‌ند نمایش ده‌کرێن»‪.‬‬ ‫شه‌ماڵ‪ ،‬ل‌ه درێژه‌ی قسه‌کانیدا وتى‪« :‬یه‌کێک‬ ‫ل‌ه خه‌وشه‌کانى ئه‌و فێستیڤاڵ‌ه ئه‌وه‌ی‌ه ناوى لێنراوه‌‬ ‫فێستیڤاڵى سلێمانى بۆ شانوى کوردستان‪ ،‬ئایا‬ ‫ئه‌و‌ه بوو هێز و داهێنانى شانۆکارانى کورد؟ رێزم‬

‫په‌ناهی فیلمه‌که‌ی به‌کادۆدا نارد بۆ «کان»‬

‫جه‌عفه‌ر پ�ه‌ن��اه��ی‪ ،‬ده‌ره��ێ��ن �ه‌ری ئێرانی ک ‌ه‬ ‫رووبه‌ڕوی زه‌ختی به‌ڕێوه‌به‌رانی ئێران بووه‌ته‌وه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی دوایین فیلمی خۆی بگه‌یه‌نێت‌ه فێستیڤاڵی‬ ‫فیلمی «کان» رێبازێکی سه‌رنجڕاکێشی به‌کار‬ ‫هێنا‪ .‬ده‌وڵه‌تی ئێران ده‌رهێنانی فیلمی ل‌ه جه‌عفه‌ر‬ ‫په‌ناهی قه‌ده‌غ‌ه ک��ردووه‌‪ .‬به‌ڵگ‌ه فیلمی (ئه‌مه‌‬ ‫فیلم نیه‌) ل‌ه سه‌ر فالش دیسکێک کۆپی کرد‪،‬‬ ‫خستی‌ه ناو کادۆیه‌ک و ل‌ه رێگای هاوڕێیه‌کی‬ ‫نزیکییه‌و‌ه گه‌یاندی ب‌ه فێستیڤاڵی «کان»‪.‬‬ ‫ده‌وڵ���ه‌ت���ی ت����اران ل �ه‌ب �ه‌ر ئ���ه‌و فیلمانه‌ی که‌‬ ‫ره‌خن‌ه ل‌ه ده‌وڵه‌تی ئێران ده‌گرێت‪ ،‬سزای (‪)20‬‬ ‫ساڵ قه‌ده‌غه‌کردنی ده‌رهێنانی فیلم و نوسینی‬ ‫سیناریۆی بۆ جه‌عفه‌ر په‌ناهی بڕیوه‌ته‌وه‌‪ .‬به‌اڵم‬ ‫دیسان فێستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی واز ل‌ه په‌ناهی‬ ‫ناهێنن‪ .‬هه‌رچه‌ند ده‌رچوون ل‌ه واڵت بۆ په‌ناهی‬ ‫قه‌ده‌غه‌ی‌ه و ل‌ه ژێر چاودێری هێزی ئاسایشی‬ ‫ئێراندایه‌‪ ،‬به‌اڵم دیسان به‌ڵگ‌ه فیلمی (ئه‌م‌ه فیلم‬ ‫نیه‌)ی ده‌رهێنا‪.‬‬

‫هه‌ی‌ه یه‌ک دوو نمایش تاراده‌یه‌ک باشبوون و‬ ‫مایه‌ى خۆشحاڵیمان بوو‪ ،‬به‌اڵم ئیشى واى تێدا بوو‬ ‫ئه‌م فێستیڤاڵ‌ه ک‌ه نه‌ک هه‌ر شانۆ نه‌بوو‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫جۆرێک بوو له‌گاڵته‌کردن به‌بینه‌ر و به‌خودى‬ ‫شانۆکارانیش»‪.‬‬ ‫ع���ه‌ب���اس ع�����ه‌ب�����دول�����ڕه‌زاق‪ ،‬ب���ه‌ڕێ���وه‌ب���ه‌رى‬ ‫به‌ڕێوبه‌رایه‌تی گشتى رۆشنبیرى و هونه‌ر له‌‬ ‫سلێمانى‪ ،‬ل‌ه وه‌اڵمى ره‌خن‌ه و بۆچون‌ه جیازه‌کاندا‬ ‫ب‌ه (چه‌تر)ى راگه‌یاند «بۆ زیادکردنى چاالکى‬ ‫ئه‌م فێستیڤاڵه‌مان سازنه‌کرد‪ ،‬به‌ڵکو ئه‌و‌ه په‌یوه‌ندى‬ ‫به‌و پالنه‌و‌ه هه‌ی‌ه ک‌ه له‌گه‌ڵ شاره‌زایانى بواره‌که‌دا‬ ‫بۆ ئه‌مساڵ دامانڕشتون و زۆرشتى تریش له‌پێشه‌‬ ‫ک‌ه ئه‌نجامى بده‌ین»‪.‬‬ ‫ناوبراو ل‌ه قسه‌کانیدا ئاماژه‌ی به‌وه‌کرد له‌مساڵدا‬ ‫فێستیڤاڵى نێوده‌وڵه‌تى شانۆى سه‌رشه‌قامیان‬ ‫هه‌ی‌ه و راشیگه‌یاند هه‌روه‌ها فێستیڤاڵى شانۆیى‬ ‫کوردستان ده‌بێت له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵێک کاریتر‪.‬‬

‫ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌ر‌ه باسی له‌وه‌شکرد «ئه‌م فێستیڤاڵه‌‬ ‫وه‌ک هه‌ر فێستیڤاڵێکیتر سه‌رکوتوان‌ه به‌کۆتایی‬ ‫گه‌یشت» ناوبراو به‌ڵگه‌شی بۆ قسه‌کانی هێنایه‌وه‌‬ ‫ب �ه‌وه‌ی ک‌ه «ئ�ه‌و ژم��ار‌ه زۆره‌ى هونه‌رمه‌ندانى‬ ‫ناوخۆ و ده‌ره‌وه‌ى هه‌رێمى کوردستان گه‌واهى‬ ‫ئه‌و راستیه‌ن» عه‌باس ل‌ه ب��اره‌ی ره‌خنه‌کانه‌وه‌‬ ‫وت��ی‪« :‬ئ�ه‌و که‌سانه‌ى گله‌یى ده‌ک �ه‌ن له‌وه‌ى‬ ‫شارۆچکه‌کان به‌شداریان نه‌کردو‌ه مافى خۆیانه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ده‌بێت ئه‌و‌ه بزانن ئه‌م فێستیڤاڵ‌ه تایبه‌ت بووه‌‬ ‫به‌کارى به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌کانى رۆشنبیرى نه‌ک‬ ‫گروپ و تیپه‌کانیترى کوردستان»‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫درێژه‌ی ب‌ه قسه‌کانیدا و رایگه‌یاند «ئه‌و به‌ڕێزانه‌‬ ‫ئه‌و‌ه له‌یه‌ک جیاناکه‌نه‌و‌ه هه‌ر ئه‌وه‌ش واى لێکردون‬ ‫ره‌خن‌ه بگرن و قس‌ه بکه‌ن هه‌موو که‌س سه‌ربه‌سته‌‬ ‫له‌وه‌ى چۆن بیرده‌کاته‌و‌ه و چى ده‌ڵێت‪ ،‬به‌اڵم به‌‬ ‫لۆژیک و له‌چوارچێوه‌ى تێگه‌شتندا بێت نه‌ک‬ ‫ل‌ه خۆڕا گله‌یى له‌شتێک بکرێت ک‌ه وانیه‌«‪.‬‬

‫مندااڵنی هه‌ژار به‌م شێوه‌ی ‌ه جه‌ژنیان به‌ڕێده‌که‌ن‬

‫فۆتۆ‪ /‬فه‌ریق هه‌ڵه‌بجه‌یی‬


‫ب ‌ه هۆى ئه‌وه‌ى شێوه‌زارى هه‌ورامیه‌‬

‫دراماى (ئه‌یالى) ن ‌ه ل ‌ه کوردستان تیڤى و ن ‌ه ل ‌ه‬ ‫کوردساته‌و ‌ه په‌خش نه‌کرا‬

‫‪n‬‬

‫گرته‌یه‌ک له‌درامای ئه‌یالی ‬ ‫دیدار‬

‫یادگار ره‌ئوف‬ ‫ئه‌مین حاجى زه‌ڵمى‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫به‌رهه‌مى درام���اى (ئ �ه‌ی��ال��ى) له‌‬ ‫ه �ه‌ورام��ان‪ ،‬له‌م چاوپێکه‌وتنه‌یدا‬ ‫له‌گه‌ڵ (چه‌تر) جگ ‌ه ل ‌ه باسى هۆکارى‬ ‫باڵونه‌کردنه‌وه‌ى دراماک ‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫هه‌ندێک ته‌له‌فزیۆنى کوردییه‌وه‌‬ ‫ره‌خنه‌شى ل ‌ه به‌ڕێوه‌به‌رى گشتى‬ ‫رۆشنبیرى و ه��ون�ه‌رى سلێمانى‬ ‫گ��رت ک ‌ه به‌ڵێنیداو ‌ه مۆڵه‌ت به‌‬ ‫گروپه‌که‌یان بدات‪ ،‬به‌اڵم تائێستا‬ ‫پشتگوێىخستووه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪( :‬ژیوا) چیی‌ه و ل‌ه کوێ دامه‌زراوه‌؟‬ ‫ـ ناوى (گروپى کلتورى هه‌ورامان)‌ه ل‌ه ساڵى‬ ‫(‪ )2008‬ل‌ه ه�ه‌ورام��ان دام���ه‌زراوه‌‪ ،‬ئه‌م گروپه‌‬ ‫پێکهاتوو‌ه ل‌ه سه‌ده‌ها که‌س‪ ،‬ئه‌گه‌رچى (‪)63‬‬ ‫که‌سى ل‌ه کۆبونه‌وه‌کاندا ئاماده‌بن‪ ،‬ب�ه‌اڵم به‌‬ ‫کرداری (‪ )23‬ئه‌ندامى هه‌یه‌‪ .‬بۆ زیندووکرنه‌وه‌ى‬ ‫کلتورى ره‌سه‌نى هه‌ورامى دام �ه‌زراوه‌‪ ،‬تا بتوانن‬ ‫ده‌ست بخه‌ن‌ه سه‌ر ئه‌و که‌موکورتیانه‌ى بوارى‬ ‫ئه‌ده‌ب و رۆشنبیرى و چاره‌سه‌ریان بۆ بدۆزنه‌وه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬که‌سانى ناو گروپى ژیوا کێن و له‌‬ ‫ئه‌نجامى چى دایامه‌زراندوه‌؟‬ ‫ـ ل‌ه هه‌موو هه‌ورامان و سلێمانى و هه‌ڵه‌بجه‌ى‬ ‫ت��ازه‌دا ئه‌نداممان هه‌یه‌‪ ،‬نزمترین بڕوانام‌ه که‌‬ ‫هه‌یبێت به‌نده‌ی‌ه و دیبلۆمم هه‌ی‌ه ل‌ه کۆمپیوته‌ردا‪،‬‬ ‫ئیدى هه‌ندێکیشیان خاوه‌ن به‌کالۆریۆس‪ ،‬ماسته‌ر‬

‫هونه‌رمه‌ندی هه‌فته‌‬

‫و ته‌نانه‌ت دکتۆراشمان هه‌یه‌‪ .‬هه‌موو سه‌نته‌رێک‬ ‫ئیش و کارى سنورداره‌‪ ،‬ئه‌و سه‌نته‌رانه‌ش ک ‌ه‬ ‫ئێستا هه‌ن زۆربه‌یان حزبین و سنوریان بۆ دیارى‬ ‫ک��راوه‌‪ ،‬به‌نمون‌ه مه‌ڵبه‌ندى رۆشنبیرى هه‌ورامان‬ ‫هه‌ی‌ه و سه‌ر به‌(ی‪.‬ن‪.‬ک)ی‌ه و نه‌یتوانیو‌ه به‌قه‌د‬ ‫داخ��وازی هاواڵتیانى ناوچه‌ک‌ه چاالکییه‌کانى‬ ‫ف���راوان ب��ک��ات‪ ،‬ره‌ن��گ�‌ه مه‌ڵبه‌ندى رۆشنبیرى‬ ‫هه‌ورامان الیه‌کى رۆشنبیرى هه‌ورامانى گرتبێت‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم ل‌ه هه‌وراماندا پێویستده‌کات ب‌ه ده‌یه‌ها‬ ‫ناوه‌ندى ئه‌کادیمى هه‌بێت لێکۆڵینه‌و‌ه ل‌ه کلتور و‬ ‫رۆشنبیرى و ئه‌ده‌ب ل‌ه خودى جوگرافى هه‌ورامان‬ ‫بکات‪ ،‬چونک‌ه ناوچه‌ک‌ه مێژوه‌که‌ى ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫بۆ (‪ )1400‬ساڵ ل‌ه مه‌وپێش‪ ،‬به‌نمون‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫بگه‌ڕێینه‌و‌ه بۆ تێکستى هه‌ندێک ل‌ه شاعیرانى‬ ‫وه‌ک باباتاهیرى هه‌مه‌دانى و مه‌وله‌وى و‪..‬هتد‪.‬‬ ‫زۆربه‌یان ب‌ه هه‌ورامى نوسراون‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌و‌ه کۆنترین‬ ‫ئه‌ده‌بیات ل‌ه ناو کوردا ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ ئه‌ده‌بیاتى‬ ‫ه�ه‌ورام��ى‪ ،‬بۆی‌ه ناتوانین بوونى مه‌ڵبه‌ندێکى‬ ‫رۆشنبیرى بۆ هه‌ورامان ب‌ه به‌س بزانین بۆ ئه‌و‬ ‫ئه‌رک‌ه قورس و گرانه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬چاالکیه‌کانى گروپه‌ک‌ه چی بووه‌؟‬ ‫ـ له‌چوار به‌ش یان چاالکى پێکدێت‪ ،‬به‌شى‬ ‫یه‌که‌مى مانگ نامه‌یه‌ک‌ه ب‌ه شێوه‌زارى هه‌ورامى‬ ‫و ن���اوى (ژی���واى)ی���‌ه ک�‌ه نزیکه‌ى س��ێ ساڵه‌‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌رکى به‌ند‌ه ده‌رده‌چێت‪ .‬چاالکى دووه‌م‪،‬‬ ‫به‌ستنى کۆنفرانسى رۆشنبیرانى هه‌ورامان له‌‬ ‫ساڵى (‪ )2009‬ل‌ه گوندى زه‌ڵمى سه‌ر ب‌ه ناحیه‌ى‬ ‫خورماڵ‪ ،‬چاالکى سێیه‌میش ل‌ه ساڵى (‪ )2010‬له‌‬ ‫ناحیه‌ى خورماڵ ب‌ه ئاماد‌ه بوونى هه‌زاره‌ها هاواڵتى‬ ‫و به‌خشینى خه‌اڵتى ئه‌ستێره‌ى ئاڵتون بوو ب‌ه سێ‬ ‫هونه‌رمه‌ندى هه‌ورامى (حه‌م‌ه حسێن کێمنه‌یى) و‬

‫(عوسمان هه‌ورامى) و (جه‌میل نه‌وسودى) بوو‪،‬‬ ‫بۆ خه‌اڵته‌کان به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى گشتى رۆشنبیرى‬ ‫و ه��ون�ه‌رى سلێمانى به‌ڵێنیدا ب‌ه دابینکردنى‬ ‫خه‌رجى ئه‌و سێ خه‌اڵته‌‪ ،‬ک‌ه ئێم‌ه بڕیارماندابوو‬ ‫ل‌ه الیه‌ن که‌سایه‌تى و خه‌مخۆرانى ناوچه‌که‌وه‌‬ ‫دابین بکرێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی‌ه له‌وه‌شى‬ ‫کردین ک‌ه خه‌مخۆران هاوکاریمان بکه‌ن‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫له‌سه‌ر گیرفانى به‌ند‌ه و چه‌ند ئه‌ندامێکى گروپى‬ ‫ژیوا دابین کرا ک‌ه شه‌ش ه�ه‌زار دۆالرى خۆم‬ ‫دابینم کرد‪ .‬چ��واره‌م چاالکیش‪ ،‬به‌رهه‌مهێنانى‬ ‫درامایه‌ک بوو ب‌ه شێوه‌زارى هه‌ورامى‪ ،‬به‌ناوى‬ ‫(ئه‌یالى) وات‌ه (دایکه‌)ه‌و‌ه بوو‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬گروپه‌که‌تان مۆڵه‌تى هه‌یه‌؟ ئه‌گه‌ر‬ ‫نیه‌تى بۆچى؟‬ ‫ـ ئه‌و رۆژه‌ى ک‌ه خه‌اڵته‌کانمان به‌خشى ب‌ه سێ‬ ‫هونه‌رمه‌نده‌که‌‪ ،‬عه‌باس عه‌بدولره‌زاق‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫گشتى رۆشنبیرى و هونه‌رى سلێمانى ئاماده‌بوو و‬ ‫به‌ڤیدیۆش المان‌ه ک‌ه به‌ڵێنیدا ماوه‌ى د‌ه رۆژیتر‬ ‫مۆڵه‌تبدات ب‌ه دامه‌زراوه‌که‌مان‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‌ه بۆ دوو‬ ‫ساڵ و نیو ده‌ڕوات به‌ڵێنه‌که‌ى جێبه‌جێنه‌کردووه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬بۆچى؟‬ ‫ـ ب‌ه وته‌ى خۆى مۆڵه‌ت وه‌ستاوه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێمه‌‬ ‫ئاگامان لێی‌ه مۆڵه‌ت ده‌درێ ب‌ه که‌سانیتر‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬دراماى (ئه‌یالى) که‌ى ئاماده‌کراو‌ه و‬ ‫چه‌ندى خایاند؟‬ ‫ـ پاییزى (‪ )2009‬ده‌ستمان ب‌ه دراماى (ئه‌یالى)‬ ‫کرد و هاوینى (‪ )2010‬ت�ه‌واو بوو و نزیکه‌ى‬ ‫حه‌وت مانگى خایاند و زیاتر ل‌ه (‪ )150‬که‌س‬ ‫به‌شدارى تێدا کرد‪ ،‬ل‌ه ناو دراماکه‌دا (‪)%40‬ى له‌‬ ‫ره‌گه‌زى مێی‌ه و ئه‌مه‌ش نه‌ک که‌م وێنه‌یه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫بێ وێنه‌ش‌ه ل‌ه ناو کوردا ک‌ه ئافره‌ت به‌و رێژ‌ه زۆره‌‬

‫به‌شدارى بکات‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬بۆ تا ئێستا باڵو نه‌کراوه‌ته‌وه‌؟‬ ‫ـ ئێم‌ه ن���اردم���ان ب��ۆ ک��وردس��ت��ان تیڤى و‬ ‫کوردسات‪-‬یش‪ ،‬کوردستان تیڤى ب‌ه بیانوى ئه‌وه‌ى‬ ‫ک‌ه ل‌ه روى هونه‌رییه‌و‌ه الواز‌ه و کوردساتیش‬ ‫وتبوویان چونک‌ه ب‌ه شێوه‌زارى هه‌ورامیی‌ه ئه‌و‌ه هه‌ر‬ ‫مه‌یهێنن و باڵوى ناکه‌ینه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر ته‌ماشا‬ ‫بکه‌ین ئ�ه‌و که‌نااڵن‌ه درام��ا ده‌ک��ڕن ب‌ه (‪)12‬‬ ‫ده‌فته‌ر دۆالر و شه‌ش ده‌فته‌ر دۆالریش ده‌ده‌ن به‌‬ ‫دۆبالژکردن ک‌ه گاڵته‌کردن و سوکایه‌تیش‌ه به‌‬ ‫کورد و خزمه‌تکردن‌ه ب‌ه بێگان‌ه و مه‌ترسی‌ه بۆ‬ ‫ئاسایشى نه‌ته‌وه‌یى کورد و باڵویشى ده‌که‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫که‌چى ئێم‌ه بێ به‌رامبه‌ریش‪ ،‬به‌ڵکو وه‌ک‬ ‫دیارییه‌کیش پێیان ده‌به‌خشین که‌چى به‌ئه‌سه‌فه‌وه‌‬ ‫ده‌ڵێم ک‌ه باڵوى ناکه‌وه‌؟!‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئه‌م درامای‌ه باسى چى ده‌کات؟‬ ‫ـ باسى دوو بابه‌ت ده‌کات ک‌ه روداوى راستین‬ ‫و ل‌ه هه‌وراماندا رویانداوه‌‪ ،‬یه‌که‌م باسى کلتورى‬ ‫هه‌ورامان ده‌کات چۆن ژیاون و چۆن که‌سێکیان‬ ‫کێشه‌یه‌کى هه‌بووبێت سه‌رجه‌میان هاوکارییان‬ ‫ک���ردوو‌ه و ب �ه‌ده‌م یه‌کترییه‌و‌ه رۆش��ت��وون‪ .‬دووه‌م‬ ‫باسى کوڕێک ده‌ک��ات ک‌ه باوکى شه‌هیدى‬ ‫شۆڕشى ئه‌یلول‌ه و دایکیشى هه‌میش‌ه خه‌ون به‌وه‌وه‌‬ ‫ده‌بینێ رۆژێک بێت و کوڕه‌که‌ى گه‌ور‌ه بێت و‬ ‫ژن بێنێت‪ ،‬به‌اڵم پێش ئه‌وه‌ى ژن بێنێت ده‌ستگیر‬ ‫ده‌کرێت‪ ،‬ک‌ه ئازاد ده‌کرێت ژنى بۆ ده‌هێنن پاشان‬ ‫کوڕێکى ده‌بێت‪ ،‬دیسانه‌و‌ه له‌به‌ر ئه‌وه‌ى خزمه‌ت به‌‬ ‫پێشمه‌رگ‌ه ده‌کات دووبار‌ه ده‌ستگیر ده‌کرێته‌و‌ه و له‌‬ ‫سێدار‌ه ده‌درێت‪ ،‬پاشان کوڕه‌زاکه‌شى به‌خێو ده‌کات‬ ‫تاده‌گات‌ه راپه‌ڕینه‌که‌ى (‪ .)1991‬هه‌ندێک له‌و‬ ‫که‌سایه‌تیانه‌ش ک‌ه به‌شدارى دراماکه‌یان کردووه‌‪،‬‬ ‫خۆیان له‌و واقیعه‌دا ژی��اون ک‌ه چۆن خه‌ڵکى‬ ‫ه �ه‌ورام��ان خزمه‌تى ش��ۆڕش و پێشمه‌رگه‌یان‬ ‫ک��ردووه‌‪ ،‬که‌چى له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئه‌و که‌نااڵنه‌‬ ‫په‌خشیان نه‌کرد‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئه‌م درامای‌ه چه‌ندى تێچوو‌ه و کێ‬ ‫دابینى کرد؟‬ ‫ـ بڕی (‪ )23‬هه‌زار دۆالرى ئه‌مریکى تێچووه‌‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌رکی به‌نده‌‪ ،‬ئه‌مه‌شم بۆ ئه‌و‌ه نه‌کردووه‌‬ ‫بڵێن فاڵنه‌که‌س درام��اى ده‌رک���ردوه‌‪ ،‬به‌ڵکو بۆ‬ ‫ئه‌وه‌م کردوو‌ه هه‌مووالیه‌ک بزانێت ل‌ه هه‌وراماندا‬ ‫ک�ه‌س��ان��ێ��ک ه���ه‌ن ب��ێ ئ����ه‌وه‌ى حکومه‌تیش‬ ‫هاوکارییان بکات خۆیان ئیشى خۆیان ده‌که‌ن و‬ ‫داهێنان ده‌که‌ن‪ .‬جگ‌ه له‌وه‌ش ئه‌و که‌س‌ه ئه‌کادیمى‬ ‫و رۆشنبیرانه‌ى ل‌ه دراماکانیتر و ده‌زگا ئه‌کادیمى‬ ‫و فکرییه‌کانى کوردستاندا ئیش ده‌که‌ن ئاشکرایه‌‬ ‫که‌س‌ه نوخبه‌کانیان هه‌ورامین‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬رێگریه‌کانى به‌رده‌م ئه‌م درامای‌ه چى‬ ‫بوون؟‬ ‫ـ له‌کاتى وێنه‌گرتندا وێنه‌ى سه‌حنى سه‌ته‌الیت‬ ‫و ماڵى کۆنکرێت ده‌هات‌ه به‌ر کامێراکه‌‪ ،‬چونکه‌‬ ‫درام��اک �‌ه باسى ساڵى حه‌فتاکان ده‌ک���ات و‬ ‫نه‌ده‌گونجا وایه‌رى کاره‌با و هه‌ندێک شت هه‌یه‌‬ ‫تێیدا بێت‪ ،‬بۆی‌ه ج��ارى واهه‌بوو دوو رۆژ دوو‬ ‫خوله‌کى ڤیدیۆییمان ده‌گرت‪ ،‬رێگرى هه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پێویستیش‌ه لێره‌و‌ه سوپاسى کاک (حمه‌ى حه‌مه‌‬ ‫سه‌عید) لێپرسراوى مه‌ڵبه‌ندى (‪)9‬ى شاره‌زوورى‬ ‫(ى ن ک) و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى پۆلیسى به‌رگرى‬ ‫فریاکه‌وتن و ئیداره‌ى ناحیه‌ى خورماڵ و هه‌ندێ‬ ‫ل‌ه دۆست و هاوڕێیان بکه‌ین‪ ،‬ک‌ه هاوکارییان‬ ‫کردین‪.‬‬

‫به‌کر ره‌شید‪:‬‬

‫ل ‌ه(‪/1‬‬

‫فـێـستیڤاڵـ‬

‫ئاماده‌کار‬

‫پێشڕه‌و حه‌مید‬ ‫فێستیڤاڵی سلێمانی بۆ شانۆی‬ ‫کوردستان‪ ،‬ده‌بێت ‌ه به‌ر ره‌خنه‌ی‬ ‫ه��ون�ه‌رم�ه‌ن��دان و پێیانوای ‌ه ئه‌م‬ ‫فێستیڤاڵ ‌ه نه‌یتوانى په‌یامه‌که‌ى‬ ‫خۆى بگه‌یه‌نێت‪ ،‬ل ‌ه به‌رامبه‌ریشدا‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی‬ ‫رۆشنبیری و هونه‌ر ل ‌ه سلێمانی‬ ‫ده‌ڵێت بۆ زیادکردنى چاالکى ئه‌م‬ ‫فێستیڤاڵه‌مانسازنه‌کرد‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى گشتى رۆشنبیرى و هونه‌ر‬ ‫ل‌ه سلێمانى ل‌ه رۆژان���ى (‪ 21‬تا ‪)26‬ى ئه‌م‬ ‫مانگ‌ه فێستیڤاڵی سلێمانى بۆ شانۆى کوردستان‬ ‫س��ازک��رد‪ ،‬ک �‌ه جگ‌ه ل �‌ه چ���وار پارێزگاکه‌ى‬

‫کوردستان هه‌ریه‌ک‌ه ل‌ه به‌رهه‌مێکى باکور و‬ ‫رۆژهه‌اڵتى کوردستان به‌شداریان کرد و تیپى‬ ‫شانۆکارانى عێراقیش لقى نه‌ینه‌وا به‌شانۆیه‌ک‬ ‫به‌شداریان کرد و چه‌ندین که‌سایه‌تى به‌ناوبانگى‬ ‫بوارى شانۆ ل‌ه عێراق و ئێران و لوبنان ئاماده‌ى‬ ‫رۆژه‌کانى ئه‌و فێستیڤاڵه‌بوون‪.‬‬ ‫به‌شێک ل�‌ه ش��ان��ۆک��ار‌ه ده‌رک �ه‌وت��ووه‌ک��ان��ى‬ ‫پارێزگاى سلێمانى بایکۆتى بینین و به‌شداریکردنى‬ ‫فێستیڤاڵه‌که‌یانکرد و هونه‌رمه‌ندانى گه‌رمیانیش‬ ‫به‌یاننامه‌یه‌کیانله‌دژىئه‌نجامدانىئه‌وفێستیڤاڵه‌‬ ‫ده‌رکرد‪.‬‬ ‫له‌وباره‌یه‌و‌ه هونه‌رمه‌ندی شانۆکار عه‌بدولی‬ ‫حه‌م‌ه جوان‪ ،‬ل‌ه لێدوانێکیدا ب‌ه (چه‌تر)ى راگه‌یاند‬ ‫«هه‌موو فێستیڤاڵێک په‌یامێکى خۆى هه‌ی‌ه و بۆ‬ ‫ئامانجیک ئه‌نجام ده‌درێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م فێستیڤاڵه‌‬ ‫نه‌یتوانى په‌یامه‌که‌ى خۆى بگه‌یه‌نێت و نه‌یتوانى‬ ‫کار بۆ که‌مکردنه‌وه‌ى ئه‌و قه‌یران‌ه بکات که‌‬

‫هه‌واڵی‬

‫کارى داهاتووم ئیشکردن ‌ه ل ‌ه رۆمانى‬ ‫(حه‌سار و سه‌گه‌کانى باوکم)‬

‫ئینستیتیوت حه‌وت بابه‌تی فۆلکلۆری کۆ کرده‌وه‌‬

‫پشیله‌کان‪ ،‬ل ‌ه فێستیڤاڵی مافی مرۆڤی تورکیا‬

‫هونه‌رمه‌ند له‌قه‌یراندای ‌ه نه‌ک هونه‌ر‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫هێڤار قه‌ره‌داغى‬ ‫ده‌رهێنه‌رى بوارى شانۆ و دراما‬ ‫(به‌کر ره‌شید) ل ‌ه میانه‌ى لێدوانێکیدا‬ ‫بۆ (چه‌تر) ئاماژه‌ى به‌وه‌رگرتنى ئه‌و‬ ‫(‪ )3‬خه‌اڵت ‌ه کرد ک ‌ه ل ‌ه (فێستیڤاڵى‬ ‫سلێمانى بۆ شانۆى کوردستان)‬ ‫وه‌ری��ده‌گ��رێ و رایگه‌یاند “ئه‌گه‌ر‬ ‫سه‌یرێک بکه‌ین ده‌بینین ل ‌ه فێستیڤاڵى‬ ‫سلێمانى بۆ شانۆ‪ ،‬شانۆگه‌رى خاتوو‬ ‫ژولیا توانى (‪ )5‬خه‌اڵت به‌ده‌ست بهێنێ‌‬ ‫و ئه‌مه‌ش ده‌الله‌ت ‌ه له‌وه‌ى ک ‌ه یه‌که‌م‬ ‫بوو ‌ه ل ‌ه سلێمانى و پاشان چووه‌‬ ‫فێستیڤاڵى کوردستانه‌و ‌ه له‌وه‌شدا به‌‬ ‫هه‌قى خۆى توانى (‪)3‬خه‌اڵت به‌ده‌ست‬ ‫بهێنێت له‌سه‌ر ده‌ستى دادوه‌ران��ى‬ ‫فێستیڤاڵه‌که‌‪ ،‬خه‌اڵته‌کانیش خه‌اڵتى‬ ‫باشترین ده‌رهێنه‌ر و باشترین نمایش‬ ‫و باشترین ئه‌کته‌رى کوڕ بووه‌“‪.‬‬ ‫ل‌ه وه‌اڵم��ى ئه‌و پرسیاره‌ى ک‌ه ئایا وه‌رگرتنى‬ ‫خه‌اڵته‌کان ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ ئه‌وه‌ى نوسینه‌ک‌ه بیانیه‌‬ ‫یان کاره‌ک‌ه باشبووه‌‪ ،‬به‌کر ره‌شید وتى‪“ :‬ب‌ه ته‌ئکید‬

‫په‌یوه‌ندى به‌کارى ده‌رهێنان و نواندن و دابه‌شکردنه‌و‌ه‬ ‫ه �ه‌ب��وو‌ه ن �ه‌ک ب���ه‌وه‌ى ده‌ق �ه‌ک �‌ه بیانى بووبێت‪،‬‬ ‫ئێم‌ه توانیمان وه‌ک خێزانێکى هونه‌رى جوان به‌‬ ‫ئسلوبێکى ت��ازه‌و‌ه به‌داهێنانه‌و‌ه کاره‌ک‌ه بهێنینه‌‬ ‫به‌رهه‌م”‪ ،‬زۆرێک ل‌ه هونه‌رمه‌ندان و ئاماده‌بووان‬ ‫پێیان وابوو ک‌ه ئه‌و فێستیڤاڵ‌ه نه‌یتوانیو‌ه شانۆ له‌‬ ‫قه‌یران رزگار بکات‪ ،‬به‌اڵم (به‌کر ره‌شید) پێیوایه‌‬ ‫ک‌ه ئه‌و‌ه (شانۆ) نی‌ه له‌قه‌یراندا بێت‪ ،‬به‌ڵکو ئه‌وه‌‬ ‫هونه‌رمه‌ند‌ه ل‌ه قه‌یراندای‌ه و وتى‪“ :‬له‌گ‌ه ‌ڵ وشه‌ى‬ ‫قه‌یراندا نیم‪ ،‬ئه‌سڵه‌ن قه‌یران له‌ناو هونه‌رمه‌ندایه‌‬ ‫نه‌ک ل‌ه شانۆدا و ل‌ه هه‌موو دنیادا قه‌یرانێک‬ ‫هه‌ی‌ه ک‌ه قه‌یرانى بینه‌ر‌ه ئه‌مه‌ش له‌به‌ر ئه‌وه‌ى که‌‬ ‫ئیشى باش ناکرێت‪ ،‬چونک‌ه هونه‌رمه‌ند له‌گ‌هڵ‌‬ ‫خۆى راستگۆ نی‌ه و ناتوانێت ئیشى باش بکات‪،‬‬ ‫بۆی‌ه کارى باش بینه‌ر ده‌هێنێته‌و‌ه و شانۆ ل‌ه قه‌یران‬ ‫رزگار ده‌کات”‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت ب‌ه به‌رهه‌مى داهاتووى (به‌کر ره‌شید)‬ ‫نه‌یشارده‌و‌ه وتى‪“ :‬کارێکى نوێمان هه‌ی‌ه بۆ ساڵى‬ ‫ئایند‌ه ل‌ه بوارى شانۆدا ئه‌ویش کارێک‌ه ل‌ه رۆمانى‬ ‫(حه‌سار و سه‌گه‌کانى باوکم)ى (شێرزاد حه‌سه‌ن)‬ ‫ه‌‪ ،‬دواى ئه‌وه‌ش سه‌رقاڵى درامایه‌ک ده‌بین به‌ناوى‬ ‫(دووپشک) ک‌ه ده‌که‌وێت‌ه ساڵى ئاینده‌‪ ،‬له‌هه‌ر‬ ‫دووکیشیاندا کارى ده‌رهێنه‌رى ده‌که‌م”‪.‬‬

‫ب�ه‌ش��ى چ��اپ و ب�ڵاوک��ردن��ه‌وه‌ى ئینستیتیوتى‬ ‫که‌له‌پوورى کورد‪ ،‬کتێبێکى چاپ و باڵوکرده‌و‌ه که‌‬ ‫تیایدا حه‌وت بابه‌تی فۆلکلۆری له‌خۆی ده‌گرێت‪.‬‬ ‫کتێبه‌ک‌ه ن���اوی (هه‌لشکه‌فتنا فۆلکلۆرێ‬ ‫ک���وردی(ی���‌ه ح���ه‌وت ب��اب�ه‌ت��ى س �ه‌رب �ه‌خ��ۆ ده‌رب����اره‌ى‬ ‫فۆکلۆرى ک��وردى له‌خۆده‌گرێت و فۆلکلۆریست‬ ‫(جه‌میل محه‌مه‌د ش��ێ�لازى) لێکۆڵینه‌وه‌ى له‌سه‌ر‬ ‫کردون‪ .‬بابه‌ته‌کانیش (چه‌ند چیرۆک و چیڤانۆکێن‬ ‫سالڤى و هه‌ڤبه‌رکرنه‌ک د گه‌ل یێن کوردى‪ ،‬نفرین د‬ ‫حه‌یرانۆکان دا‪ ،‬په‌یدابوونا باوه‌ریێن مللى‪ ،‬که‌سایه‌تیێن‬ ‫سه‌ره‌کى د چیڤانۆکێن کوردى دا‪ ،‬گۆتن و مه‌ته‌لێن‬ ‫مه‌زنان و ناڤه‌رۆک‪ ،‬باوه‌ریێن ئایینى دناڤ که‌ڤنه‌‬ ‫باوه‌رێن کوردى دا‪ ،‬ئه‌ده‌بێ زارۆک��ان د فۆلکلۆرێ‬ ‫کوردى دا)‪.‬‬ ‫ئ���ه‌م کتێب‌ه ژم����ار‌ه (‪)110‬ى ب�ڵاوک��راوه‌ک��ان��ى‬ ‫ئینستیتیوت (سه‌نته‌رى دهۆک)ى وه‌رگرتوو‌ه و به‌‬ ‫تیراژى (‪ )1000‬دان�‌ه ل‌ه چاپخانه‌ى «شڤان» له‌‬ ‫سلێمانى چاپ کراوه‌‪.‬‬

‫فیلمی (که‌س ل‌ه پشیل‌ه ئێرانییه‌کان خه‌به‌ری نییه‌)‪ ،‬له‌‬ ‫فێستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی فیلمی (مافی مرۆڤ) ل‌ه تورکیا‬ ‫نمایش کرا‪.‬‬ ‫ئ �ه‌م فیلم‌ه دوای��ی��ن به‌رهه‌می سینه‌ماکاری کورد‬ ‫به‌همه‌ن قوبادیی‌ه تا ئێستا کۆمه‌ڵێک خه‌اڵتی گرنگی‬ ‫ل‌ه فێستیڤاڵ‌ه جۆراوجۆره‌کانی جیهان به‌ده‌ستهێناوه‌‪ ،‬له‌م‬ ‫فێستیڤاڵه‌شدا ل‌ه شاری تونجه‌لی ل‌ه واڵتی تورکیا نمایش‬ ‫ده‌کرێت‪.‬‬ ‫فێستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی فیلمی (مافی مرۆڤ) له‌‬ ‫رۆژی (‪ 20‬ـ‪ )29‬ئه‌م مانگ‌ه ب‌ه نمایشی (‪ )15‬فیلمی‬ ‫سینه‌مایی ل‌ه ده‌رهێنه‌ره‌کانی واڵت��ان��ی ج��ۆراوج��ۆری‬ ‫ئه‌وروپی‪ ،‬ئاسیایی و رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست درێژه‌ی هه‌بوو‪.‬‬ ‫فیلمی سینه‌مایی (که‌س ل‌ه پشیل‌ه ئێرانییه‌کان خه‌به‌ری‬ ‫نییه‌) ل‌ه دوایین نمایشی خۆیدا ب‌ه ئاماده‌بوونی ده‌رهێنه‌ری‬ ‫فیلمه‌ک‌ه و ل‌ه به‌رنامه‌یه‌کی تایبه‌تدا بۆ سینه‌ماکاری کورد‬ ‫به‌همه‌ن قوبادی‪ ،‬ل‌ه الیه‌ن رێکخراوه‌ی (ئه‌رشیفی فیلمی‬ ‫هاروارد) ل‌ه زانکۆی هاروارد ل‌ه شاری بۆستۆنی پایته‌ختی‬ ‫ویالیه‌تی ماساچۆسێتی واڵتی ئه‌مریکا نمایشکرا‪.‬‬


‫دۆسیه‌‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/3/92010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/30‬‬ ‫دووشه‬

‫‪12‬‬

‫دۆسیه‌ی ئه‌مجاره‌ ته‌رخان‬ ‫کراوه‌ به‌(‪ )6/1‬رۆژی جیهانی‬ ‫مندااڵن‬ ‫به‌ پێى رێکه‌وتننامه‌یه‌ک که‌ ل ‌ه‬ ‫رێکه‌وتى (‪)20‬ى تشرینى یه‌که‌مى ساڵى‬ ‫(‪)1959‬وه‌ ده‌رچ���ووه‌ و به‌پێى بڕیارى‬ ‫ژم���اره‌ (‪1386‬د‪)14-‬ى (ک��ۆم�ه‌ڵ�ه‌ى‬ ‫گشتى نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کان) که‌ خۆى‬ ‫له‌ (‪)50‬مادده‌دا ده‌بینێته‌وه‌ و له‌هه‌مان‬ ‫ک��ات��ی��ش��دا زۆرب�����ه‌ى واڵت���ان���ى جیهان‬

‫رۆژی منداڵ ئه‌و رۆژه‌ی ل ‌ه کوردستاندا نیه‌‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫زانکۆ سه‌ردار‬

‫(‪)6/1‬ى ه���ه‌م���وو ساڵێک‬ ‫ج���ی���اوازت���ر ل���ه‌ رۆژه‌ک��ان��ی��ت��ر و‬ ‫جیاوازتریش له‌ یاد و بۆنه‌کانى‬ ‫تر خ��اوه‌ن��ى ن��رخ و تایبه‌تمه‌ندى‬

‫خۆیه‌تى‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌به‌ر ئ�ه‌وه‌ى رۆژه‌ الى مندااڵن خۆشیان ئاشنا‬ ‫رۆژى جیهانى مندااڵنه‌‪ ،‬به‌اڵم بکرێت‪ ،‬منداڵێکى بۆیاخچى‬ ‫به‌داخه‌وه‌ له‌م هه‌رێمى کوردستانه‌ى پێاڵو که‌ ته‌مه‌نى نزیک ده‌بێته‌وه‌‬ ‫خ���ۆم���ان���دا و ل����ه‌ب����ه‌ر ئ�����ه‌وه‌ى ل�ه‌ (‪ )17‬س��اڵ‌ ده‌ڵ��ێ��ت «ن��ازان��م‬ ‫گ��ه‌وره‌ک��ان س�ه‌رق��اڵ��ى ملمالنێ‌ رۆژى (‪)6/1‬چ���ی���ه‌» ئ���ه‌و که‌‬ ‫و پۆست و ده‌سه‌اڵتن نه‌توانراوه‌ پ��ی��ش �ه‌ى ب��ۆی��اخ��ک��ردن��ى پ��ێ�ڵاوه‌‬ ‫ڵ ده‌ڵێت‪« :‬ده‌ڵێن ئه‌و رۆژه‌ رۆژى‬ ‫ن �ه‌ک ه �ه‌ر شتێک ب��ۆ مندا ‌‬ ‫بکرێت‪ ،‬به‌ڵکو ن �ه‌ت��وان��راوه‌ ئه‌و مندااڵنه‌‪ ،‬به‌اڵم من نازانم مانای‬

‫ڵ چیه‌؟‬ ‫مافه‌کانى مندا ‌‬ ‫دان��ی��ان ب �ه‌و رێکه‌وتنامه‌یه‌دا ن��اوه‌ ب ‌ه‬ ‫عێراقیشه‌وه‌‪ .‬ئه‌وه‌ى که‌ جێگه‌ى بایه‌خ ‌ه‬ ‫و پێویسته‌ بوترێت ئه‌وه‌یه‌ له‌سه‌ر شانى‬ ‫(خێزان و حکومه‌ت) پێویسته‌ مافه‌کان‬ ‫ب��ۆ م��ن��داڵ‌ داب��ی��ن ب��ک��رێ��ت و نه‌بن ‌ه‬ ‫قوربانى هیچ به‌رژه‌وه‌ندى و مه‌رامێکى‬ ‫تایبه‌ته‌وه‌‪.‬‬

‫چى؟» له‌به‌رامبه‌ریشدا (سیوه‌یل‬ ‫ع��وس��م��ان) ئ��ه‌ن��دام پ�ه‌رل�ه‌م��ان��ى‬ ‫کوردستان به‌ توانجه‌وه‌ ده‌پرسێت‬ ‫«ک���ام ژی����ان» ب��ۆ م��ن��داڵ �ه‌ تا‬ ‫بپرسین ژیانى مندااڵن چۆنه‌؟‬ ‫به‌ مه‌به‌ستى ئاماده‌کردنى ئه‌م‬ ‫دۆسیه‌یه‌ش له‌سه‌ر رۆژى جیهانى‬ ‫م��ن��داڵ‌ (چ �ه‌ت��ر) زۆر هه‌وڵیدا‬

‫ه��ۆک��ارى دروس��ت��ب��وون��ى رۆژى‬ ‫(‪ )6/1‬بزانێت و زۆرى پرسى‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌زۆرێک له‌وانه‌شه‌وه‌ که‌‬ ‫ل �ه‌ ب���وارى م��ن��داڵ��دا ک��ارده‌ک �ه‌ن‬ ‫نه‌یانزانى ئه‌و رۆژه‌ بۆ دروست‬ ‫بووه‌‪ ،‬نه‌زانینى ئه‌م رۆژه‌ش بۆخۆى‬ ‫مانابه‌خشى ئه‌وه‌یه‌ که‌ تاچه‌نده‌‬ ‫توانراوه‌ کار له‌سه‌ر ژیانى منداڵ‌‬

‫بکرێت‪ .‬هاوکات بۆ وه‌رگرتنی‬ ‫رێ����ژه‌ی م��ن��دااڵن��ی ئیشکه‌ر و‬ ‫چه‌ند پرسێکیتر (چه‌تر) هه‌وڵیدا‬ ‫وته‌ی وه‌زیری کار و کاروباری‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تی وه‌ربگرێت به‌اڵم‬ ‫ئ��اس��ۆس ن�ه‌ج��ی��ب وه‌زی����ری ک��ار‬ ‫و ک���اروب���اری ک��ۆم �ه‌اڵی �ه‌ت��ی‪،‬‬ ‫وه‌اڵمی په‌یوه‌ندییه‌کانی نه‌دایه‌وه‌‪.‬‬

‫منداڵێکی ئیشکه‌ر‪ :‬حه‌زی دنیام ل ‌ه خوێندنه‌‬ ‫ئێستا حکومه‌ت هیچ هاوکارییه‌کى‬ ‫ن�ه‌ک��ردوم به‌هۆى ئ �ه‌وه‌ى که‌ دایکیشم‬ ‫ن �ه‌خ��ۆش��ب��وو وازم ل���ه‌ خ��وێ��ن��دن هێنا‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ ئه‌ویش وه‌فاتى کرد (مرد)‬ ‫بۆ ئ�ه‌وه‌ى ئاگام له‌ براکانم بێت ئیش‬ ‫ده‌ک���ه‌م ئیشه‌که‌شم ب��اش�ه‌‪ ،‬ب��ۆی�ه‌ داوا‬ ‫ده‌ک�ه‌م حکومه‌ت ئاوڕێک له‌ هه‌موو‬

‫م��ن��دااڵن ب���دات���ه‌وه‌ ه �ه‌رچ �ه‌ن��ده‌ رۆژى‬ ‫(‪ )6/1‬ده‌ڵێن رۆژى جیهانى مندااڵنه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ن��ازان��م ئ �ه‌و رۆژه‌ م��ان��ای چى؟‬ ‫به‌راستى من بۆیه‌ ناتوانم وه‌ک هه‌ر‬ ‫منداڵێکى تر بخوێنم‪ ،‬چونکه‌ ده‌چم‬ ‫ئیش ده‌که‌م له‌ کاتێکدا حه‌زى دنیاشم‬ ‫له‌ خوێندنه‌‪.‬‬

‫ئ �ه‌و رێکه‌وتننامه‌یه‌ که‌ له‌ (‪)50‬‬ ‫م�����ادده‌دا ک���ۆک���راوه‌ت���ه‌وه‌ و پێویست ‌ه‬ ‫س�ه‌رج�ه‌م ده‌وڵ �ه‌ت��ان پ��ێ��وه‌ی پابه‌ند بن‪،‬‬ ‫له‌ مادده‌ى (‪)32‬ى رێکه‌وتننامه‌که‌دا‬ ‫هاتووه‌ «مافى ب�ه‌رده‌وام��ى خوێندن و‬ ‫به‌دوورگرتنمان هه‌یه‌ له‌ کارى قورس و‬ ‫زیان پێگه‌یاندنى جه‌سته‌یى و ده‌روونى»‪.‬‬

‫منداڵێکی ئیشکه‌ر ب�ه‌ن��اوی ئ��ارام‬ ‫ب��ه‌ک��ر‪ ،‬ک��ه‌ ل��ه‌ س��اڵ��ی (‪ )1994‬ل ‌ه‬ ‫دایکبووه‌ و کاری بۆیاخچێتی پێاڵوه‌‪،‬‬ ‫ده‌ڵێت «سێ ساڵه‌ کارده‌که‌م و ماڵه‌و‌ه‬ ‫ب�ه‌خ��ێ��و ده‌ک����ه‌م‪ ،‬ب �ه‌ه��ۆى ئ���ه‌م ئیشه‌و‌ه‬ ‫ده‌سته‌کانم توشى نه‌خۆشى خ��وران و‬ ‫حه‌ساسیه‌ت ب��ووه‌‪ ،‬باوکم نه‌ماوه‌ و تا‬

‫ناوى واى لێنراو‌ه ک‌ه سه‌یر‌ه الت ئه‌م بونه‌وه‌ر‌ه‬ ‫بچکۆله‌ی‌ه ناوى وا قورسی لێنراو‌ه ئه‌مه‌ش‬ ‫سه‌پاندنى ئیحساسى ئه‌و دایک و باوکه‌ی ‌ه‬ ‫به‌سه‌ر ئه‌و منداڵه‌دا‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و ک��ۆم �ه‌ڵ��ن��اس �‌ه ب��اس��ی ل���ه‌وه‌ک���رد‪:‬‬ ‫خێزانێک الی �ه‌ن��ى م��اده‌ی��ان زۆر ن��زم�‌ه و‬ ‫که‌چى (‪ )12‬منداڵى هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌رووى‬ ‫په‌روه‌رد‌ه و الیه‌نى ئابورییه‌و‌ه دایک و باوکه‌‬ ‫ک‌ه ناتوانن په‌روه‌رده‌یه‌کى ته‌ندروستى بده‌ن‪.‬‬

‫ێ توشى گه‌وره‌کان ده‌بێت‪ ،‬داده‌رێژێت‪ ،‬ئایا دایکێک ک‌ه منداڵى ده‌بێت‬ ‫ناوبراو ره‌خنه‌ی گرت و وتی‪ :‬دامه‌زراوه‌ی کارده‌کات له‌و ‌‬ ‫وام��ان نی‌ه سااڵن‌ه ی��ان مانگان‌ه سه‌ردانى بۆی‌ه پێویست‌ه هه‌موو دایک و باوکێک به‌ر و فه‌رمانبه‌ر‌ه و حکومه‌ت ساڵێک مۆڵه‌تى‬ ‫خێزانه‌کان بکات و بزانێت ئه‌و خێزان‌ه چۆن ل‌ه هه‌رشتێک بزانن منداڵه‌که‌یان هاوڕێى ده‌دات دواى ئه‌و ساڵ‌ه منداڵه‌ک‌ه ک‌ه ته‌مه‌نى‬ ‫ب��وو ب �‌ه ی��ه‌ک س��ا ‌ڵ ده‌ت��وان��ێ��ت پێویستى‬ ‫ێ ده‌بێت»‪.‬‬ ‫کێی‌ه و تێک‌ه ‌ڵ به‌ک ‌‬ ‫مندا ‌ڵ په‌روه‌رد‌ه ده‌کات‪.‬‬ ‫ل‌ه رووی کۆمه‌اڵیه‌تیه‌و‌ه ئ�ه‌و توێژه‌ر‌ه به‌دایکى نه‌بێت‪ .‬بۆی‌ه پێویست‌ه له‌یاساى‬ ‫ئه‌و توێژه‌ر‌ه باسی له‌و که‌یسان‌ه کرد بۆیان‬ ‫دێت و رووبه‌ڕوی دادگا ده‌بێته‌و‌ه رایگه‌یاند چه‌ند رێنماییه‌ک ده‌خات‌ه روو له‌وانه‌ش‪ :‬خۆماندا دایک موراعات بکرێت و له‌باتى‬ ‫ێ بدرێت‪.‬‬ ‫ک �‌ه زۆرت���ری���ن ئ���ه‌و که‌یسان‌ه بریتین ل ‌ه شتێک ک �‌ه پێویست‌ه ح��ک��وم�ه‌ت چ��اوى ساڵێک دوو سا ‌ڵ مۆڵه‌تى پ ‌‬ ‫ئ��اواز باسی له‌وه‌شکرد ک‌ه «پێویست ‌ه‬ ‫که‌یسی (له‌واته‌) هۆکاره‌که‌شی گێڕایه‌و‌ه پێدا بخشێنێته‌و‌ه سێ ساڵى ته‌مه‌نى منداڵ ‌ه‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی «مندا ‌ڵ ده‌چێت‌ه سه‌ر شه‌قام و ک‌ه لێره‌دا بنه‌ماکانی که‌سایه‌تى مندا ‌ڵ چاویش بخشێنرێته‌و‌ه ب‌ه رێژه‌ى منداڵبوندا»‬

‫فۆتۆ‪ /‬فه‌ریق هه‌ڵه‌بجه‌یی‬

‫به‌پله‌ی یه‌که‌م خێزان مافی نه‌داوه‌‬ ‫ئ������اواز ع����ه‌ب����دواڵ خ���ال���ی���د‪ :‬ت���وێ���ژه‌رى توشى به‌ندکردن ده‌بن به‌هۆى ئه‌و تاوانه‌ى‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تى ل‌ه (بنکه‌ی لێکۆڵینه‌وه‌ى ک‌ه ئه‌نجامى ده‌ده‌ن ده‌بینى هیچ مافێکى‬ ‫ک �ه‌س��ای �ه‌ت��ى) ل �‌ه دادگ����اى سلێمانى‪ ،‬ل ‌ه ن����ه‌دراوه‌‪ ،‬خێزانیش پله‌ى یه‌که‌م‌ه ل �ه‌وه‌ى‬ ‫ێ بۆ نمون‌ه ل‌ه ناونانیه‌و‌ه‬ ‫لێدوانێکیدا بۆ (چه‌تر) باسی ل‌ه ره‌وشی ک‌ه مافى نه‌داوه‌ت ‌‬ ‫م��ن��دااڵن ک��رد و وت���ی‪ :‬م��ن��دااڵن ده‌بینى ده‌بینیت مندا ‌ڵ هه‌ی‌ه ناوى نراو‌ه (زاڵم) یان‬

‫زۆرترین ئه‌و نه‌وجه‌وانانه‌ی ده‌ستگیر‬ ‫ده‌کرێن شه‌ڕیان کردوه‌‬

‫مالزم توانا وریا به‌ڕێوه‌به‌ری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى‬ ‫پ��ۆل��ی��س��ى ن���ه‌وج���ه‌وان���ان���ی س��ل��ێ��م��ان��ی‪ ،‬له‌‬ ‫لێدوانێکیدا وتی‪ :‬به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌که‌مان له‌‬ ‫ساڵی (‪ )1998‬دامه‌زراو‌ه و ئه‌رکى بینینى‬ ‫هه‌موو ئه‌و په‌ڕاوى لێکۆڵینه‌وانه‌ی‌ه ک‌ه تێیدا‬ ‫تۆمه‌تبار نه‌وجه‌وان‌ه وات‌ه ته‌مه‌نى ل‌ه خوار‬ ‫(‪ )18‬ساڵه‌‪.‬‬ ‫توانا ل‌ه قسه‌کانیدا بۆ (چه‌تر) باسی‬ ‫له‌وه‌کرد له‌هه‌موو جیهاندا مامه‌ڵ‌ه له‌گ‌هڵ‌‬ ‫منداڵدا ده‌بێت مامه‌ڵه‌یه‌کى ته‌ندروست و‬ ‫هه‌ستیار هه‌بێت‪ ،‬ل‌ه زانستی کۆمه‌ڵناسیدا‬ ‫و ل‌ه هه‌موو ئه‌و زانستانه‌ى ک‌ه په‌یوه‌ستن به‌‬ ‫نه‌وجه‌وان ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌ده‌ن ک‌ه گه‌وره‌بوونى‬ ‫عه‌قڵى خاوتر‌ه ل‌ه گه‌وره‌بونى جه‌سته‌یى‪.‬‬ ‫ناوبراو رایگه‌یاند «ئه‌گه‌ر سه‌یربکه‌ین ئه‌و‬ ‫کێشانه‌ى رووب�ه‌رووى مندااڵن ده‌بنه‌و‌ه زیاتر‬ ‫ل‌ه خێزان‌ه هه‌ژاره‌کاندای‌ه ک‌ه بارى ئابوریان‬ ‫جێگیر نیه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش واده‌کات ک‌ه بیاننێرنه‌‬ ‫بازاڕه‌کان و تێک‌ه ‌ڵ ب‌ه ژینگه‌یه‌کیان ده‌کات‬ ‫ک‌ه ژینگه‌یه‌کى ناته‌ندروسته‌«‪ .‬ناوبراو‬ ‫بنگه‌ی کێشه‌کانی منداڵی گه‌ڕانده‌و‌ه بۆ‬ ‫نه‌بوونی په‌روه‌رده‌ی ته‌ندروست‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت ب‌ه الیه‌نی تاوانبار ل‌ه خورانی‬ ‫مافه‌کانی منداڵدا هۆکاره‌که‌ی گه‌ڕانده‌وه‌‬ ‫بۆ هه‌رسێ الیه‌نی حکومه‌ت و خێزان و‬

‫کۆمه‌ڵگه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌ر‌ه باسی ل‌ه مادد‌ه یاساییه‌کان‬ ‫ک��رد ک�‌ه زۆرت��ری��ن ن �ه‌وج �ه‌وان رووب���ه‌ڕوی‬ ‫ده‌بێته‌و‌ه وتی‪« :‬ئه‌وه‌نده‌ى تێبینم کردبێت‬ ‫شه‌ڕکردن ک‌ه ماده‌ى (‪)413‬ی�ه‌‪ ،‬دزیکردن‬ ‫م���ادده‌ى (‪ )443،444،446‬ئه‌مان‌ه سێ‌‬ ‫مادده‌ى یاساین‪ )443( ،‬مادده‌ى دزى رۆژه‌‪،‬‬ ‫(‪ )444‬ئاماده‌کاریی‌ه بۆ دزى‪)446( ،‬‬ ‫دزی شه‌وه‌« ناوبراو پێشیوای‌ه ک‌ه هۆشیاری‬ ‫نه‌وجه‌وانان به‌رامبه‌ر ب‌ه یاسا ئێستا باشتره‌‬ ‫ل‌ه جاران‪.‬‬ ‫مالزم توانا له‌باره‌ی تاوانی ره‌گه‌زه‌کان‬ ‫وتی‪ :‬ل‌ه هه‌موو دنیادا مێین‌ه ب‌ه سروشتی‬ ‫هێمنتر‌ه و که‌متر هه‌ڵه‌شه‌یه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم ئه‌مه‌‬ ‫واناکات ک‌ه هیچ حاڵه‌تێکى مێین‌ه نه‌بێت‬ ‫بۆی‌ه ئه‌و گرفتانه‌ى ک‌ه توشى نه‌وجه‌وانى‬ ‫مێین‌ه ده‌بێت زیاتر لێک تێنه‌گه‌یشتنى‬ ‫دایک و باوک و بوونى کێشه‌ى مۆبایل و‬ ‫بوونى په‌یوه‌ندى خۆشه‌ویستی‌ه و هه‌شبوو‌ه و‬ ‫ده‌شبێت ب‌ه تۆمه‌تی تربێن‌ه الی ئێمه‌‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو وتیشی‪ :‬ل‌ه ته‌مه‌نى (‪ )13‬بۆ‬ ‫(‪)18‬ساڵ زۆرترین ئه‌و که‌سانه‌ن ک‌ه دێنه‌‬ ‫الی ئێمه‌‪ ،‬چونک‌ه ئه‌م‌ه ته‌مه‌نێک‌ه و پێى‬ ‫ده‌وترێت مراهیقى‪ .‬رێژه‌ی ئه‌وانه‌ی سزا دراون‬ ‫له‌مساڵدا که‌متر‌ه له‌چاو سااڵنى پێشتر‪.‬‬

‫رێکخراوی منداڵپارێز‪ :‬زیاتر ل ‌ه‬ ‫(‪ )20,000‬منداڵى که‌م ئه‌ندام‬ ‫تۆمار کراوه‌‬ ‫نعمان عه‌بدلڕه‌حمان عه‌لى‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫ب �ه‌رن��ام �ه‌ ل �ه‌ رێ��ک��خ��راوى م��ن��داڵ��پ��ارێ��زى‬ ‫ک��وردس��ت��ان‪ ،‬باسی ل�ه‌ رێکه‌وتننامه‌ی‬ ‫ج��ی��ه��ان��ی م��اف �ه‌ک��ان��ی م��ن��داڵ ک���رد و‬ ‫رایگه‌یاند ئ �ه‌م رێکه‌وتننامه‌یه‌ ده‌بێت‬ ‫هه‌موو ده‌وڵه‌تان پێوه‌ی پابه‌ند بن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫رێ��ک �ه‌وت��ن��ن��ام �ه‌ی م��اف �ه‌ک��ان��ی م��رۆڤ‬ ‫وانیه‌ و بۆ ده‌وڵه‌ته‌کان ئاره‌زومه‌ندانه‌یه‌‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌ر باسی ل�ه‌ سه‌ره‌تاکانی‬ ‫دروس��ت��ب��وون��ی رێ��ک��خ��راوه‌ک �ه‌ی��ان ک��رد و‬ ‫وت��ی‪ :‬منداڵپارێزى ک��وردس��ت��ان ک�ه‌ ل ‌ه‬ ‫ساڵى (‪)1991‬ه‌وه‌ دام���ه‌زراوه‌ و سه‌ره‌تا‬ ‫کاره‌کانمان فریاگوزارى ب��ووه‌‪ ،‬له‌ دواى‬ ‫راپه‌ڕینه‌وه‌ کاتێک خه‌ڵکێکى زۆر ئاوار‌ه‬ ‫بوون که‌ له‌ناویاندا ده‌توانین بڵێین مندا ‌ڵ‬ ‫زه‌ره‌رمه‌ندى یه‌که‌م بوون‪.‬‬ ‫نعمان باسی له‌وه‌شکرد رێکخراوه‌که‌یان‬ ‫ل���ه‌دوای ک��اره‌ک��ان��ی س �ه‌ره‌ت��ای چووه‌ت ‌ه‬ ‫قۆناغێکیتر و ئ �ه‌وی��ش «له‌خۆگرتنى‬ ‫کۆمه‌ڵێک منداڵى زۆر که‌ بێ‌ باوک‬ ‫ب���وون ی��ان ب��اوک��ی��ان ت��وان��اى ک��ارک��ردن��ى‬ ‫نه‌بووه‌ تابتوانرێت مانگانه‌ پاره‌یه‌کیان بۆ‬ ‫دابین بکرێت‪ ،‬پاشان له‌بوارى مندااڵنى‬ ‫ئیشکه‌ر و سه‌ر شه‌قام‪ ،‬ئه‌و مندااڵنان ‌ه‬ ‫که‌ له‌خوێندن دابڕاون» ناوبراو خۆشحاڵی‬ ‫خ��ۆی ده‌رب��ڕی و رایگه‌یاند «توانیمان‬ ‫ی��اس��ای�ه‌ک زی��ن��دوو بکه‌ینه‌وه‌ ک �ه‌ پێى‬ ‫ده‌وترێت نه‌وجه‌وانان‪ ،‬نه‌وجه‌وانانیش ئه‌و‬ ‫مندااڵنه‌ ده‌گرێته‌وه‌ که‌ له‌سه‌ره‌تاییدان‬ ‫و ت��وان��ای��ان ن��ی�ه‌ ج��ارێ��ک��ى ت��ر بخوێنن‬ ‫ب��ۆی �ه‌ ب �ه‌پ��ێ��ى ئ���ه‌و ب �ه‌رن��ام �ه‌ی �ه‌ م��ن��داڵ‬ ‫ده‌ت��وان��ێ��ت ب��خ��وێ��ن��ێ��ت»‪ .‬ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌ره‌ک � ‌ه‬ ‫وه‌ک شانازییه‌ک بۆ رێکخراوه‌که‌یان‬ ‫ب���اس ل����ه‌وه‌ ده‌ک�����ات ک���ه‌ «ی �ه‌ک �ه‌م��ی��ن‬ ‫رێ��ک��خ��راو ب����ووه‌ درک����ى ب����ه‌وه‌ ک����ردوو‌ه‬

‫مندااڵنى سه‌ر شه‌قام بگرێته‌ ب��اوه‌ش»‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها درێژه‌ی به‌ قسه‌کانیدا و وتی‪:‬‬ ‫دروستکردنى (کازیوه‌)کان که‌ یه‌کێک ‌ه‬ ‫ل�ه‌ داهێنانه‌کانى منداڵپارێز و نعمان‬ ‫وتیشی‪ :‬به‌هاوکارى وه‌زاره‌ت��ى کاروبارى‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تى و وه‌زاره‌تى ناوخۆ توانیمان‬ ‫کۆمه‌ڵێک رێوشوێنى گونجاو دابنێین‬ ‫بۆ کارکردنی مندااڵن‪ ،‬ناوبراو هێمای‬ ‫ب��ه‌وه‌ ک��رد ک�ه‌ «ده‌ت��وان��ی��ن بڵێن رێ��ژه‌ى‬ ‫له‌ (‪ )%40‬بۆ (‪ )%50‬رێ��ژه‌ى مندااڵنى‬ ‫ئیشکه‌ر که‌مى کردووه‌ ئه‌مه‌ش له‌ ماوه‌ى‬ ‫سێ ساڵدا»‪.‬‬ ‫ل����ه‌ ب��������اره‌ی رێ��������ژه‌ی م���ن���دااڵن���ی‬ ‫نه‌خوێنده‌واره‌وه‌ به‌ڕێوه‌به‌ره‌که‌ی منداڵپارێز‬ ‫رایگه‌یاند «ئ�ه‌و مندااڵنه‌ى له‌ خوێندن‬ ‫داب����ڕاون رێ��ژه‌ک �ه‌ى زۆر ک�ه‌م��ب��وه‌ت�ه‌وه‌«‬ ‫ه�ه‌روه‌ه��ا باسی له‌ ژینگه‌ی مندااڵنی‬ ‫کوردستان کرد و وتی‪« :‬له‌رووى ژینگه‌وه‌‬ ‫ت���اراده‌ی���ه‌ک م��ن��دااڵن ل �ه‌ ژینگه‌یه‌کى‬ ‫گونجاودان‪ ،‬به‌اڵم وه‌ک پێویست نیه‌»‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری به‌رنامه‌کانی منداڵپارێز‬ ‫وتیشی‪ :‬مه‌ڵبه‌ندى راهێنانى مندااڵن‬ ‫تائێستا زی��ات��ر ل�ه‌ (‪ )20,000‬منداڵى‬ ‫ێ‬ ‫که‌م ئه‌ندامى عه‌قڵى و جه‌سته‌یى له‌و ‌‬ ‫ت��ۆم��ارک��راوه‌‪ .‬ن��اوب��راو وتیشی نزیکه‌ى‬ ‫(‪ )1600 - 1500‬م��ن��داڵ‌ م��وچ �ه‌ى‬ ‫م��ان��گ��ان�ه‌ ل �ه‌ م��ن��داڵ��پ��ارێ��زى ک��وردس��ت��ان‬ ‫وه‌رده‌گرن‪ ،‬نزیکه‌ى (‪ )80‬منداڵمان هه‌ی ‌ه‬ ‫بۆ ئ��ه‌وه‌ى بخوێنن موچه‌یان ده‌ده‌ی��ن�ێ‌‪.‬‬ ‫نعمان له‌ کۆتایی قسه‌کانیدا رایگه‌یاند‪:‬‬ ‫بۆ (‪)6/1‬ى ئه‌مساڵیش له‌گه‌ڵ‌ شارى‬ ‫یارى پارکى ئازادیدا رێکه‌وتووین له‌سه‌ر‬ ‫ئ���ه‌وه‌ى ئ �ه‌و رۆژه‌ ل�ه‌ کاتژمێر (‪)7-4‬‬ ‫ده‌رگاى شارى یارى کراوه‌یه‌ بۆ منداڵى‬ ‫خوار ته‌مه‌ن (‪ )12‬ساڵ‌ بێبه‌رامبه‌ره‌‪.‬‬

‫په‌رله‌مان هیچ کاری نه‌کردو ‌ه بۆ مندااڵن‬

‫سیوه‌یل عوسمان ئ�ه‌ح��م�ه‌د‪ ،‬ئه‌ندامی کاره‌کانى ده‌که‌ین‪ ،‬ده‌توانین بڵێین ئه‌گه‌ر‬ ‫په‌رله‌مانی کوردستان و ئه‌ندامى لیژنه‌ى پرۆژ‌ه یاسایه‌ک هه‌بێت و ئاماده‌ى بکه‌ین‬ ‫کاروبارى کۆمه‌اڵیه‌تى و مندا ‌ڵ و خێزان‪ ،‬و تێیدا هه‌ندێک ب��وار هه‌ی‌ه تایبه‌ت ب ‌ه‬ ‫له‌باره‌ی ئه‌م رۆژه‌و‌ه ب‌ه (چه‌تر)ی راگه‌یاند مندا ‌ڵ بۆیان دابین بکرێت ئ�ه‌وا به‌پرۆژ‌ه‬ ‫ک�‌ه شتێکى وای نه‌بینیو‌ه ک�‌ه خزمه‌ت یاسایه‌ک ده‌توانین ئه‌و‌ه بکه‌ین»‪ .‬ل‌ه باره‌ی‬ ‫به‌مندااڵن کرابێت وتیشی‪ :‬منداڵى هه‌ژار به‌دواداچوونه‌کانی لیژنه‌که‌یان بۆ کێشه‌ی‬ ‫چ ژیانێکى هه‌یه‌‪ ،‬وه‌ر‌ه ببین‌ه ئێستا پشووى مندااڵن سیوه‌یل وت��ی‪« :‬ل�ه‌م�ه‌ودوا دواى‬ ‫هاوین‌ه و ب��زان �‌ه چ�ه‌ن��د م��ن��دا ‌ڵ ده‌ک �ه‌ون � ‌ه ت �ه‌واو بوونى بودج‌ه بڕیار ده‌ده‌ی��ن له‌گ‌ه ‌ڵ‬ ‫س�ه‌ر شه‌قامه‌کان و کۆاڵنه‌کان‪ ،‬ئه‌گه‌ر وه‌زاره‌ت���ى ک��ار و ک��اروب��ارى کۆمه‌اڵیه‌تى‬ ‫خولێکیش بکرێته‌و‌ه بۆ مندااڵن به‌شێکى دانیشین تا پرۆژه‌یه‌ک ئاماده‌بکرێت» ئه‌و‬ ‫زۆر که‌م بچن‪ ،‬ره‌وشی مندا ‌ڵ ل‌ه کوردستان په‌رله‌مانتار‌ه وتیشی‪« :‬سااڵن‌ه ئاهه‌نگى‬ ‫باش نی‌ه و بایه‌خێکى ئه‌وتۆى پێنادرێت‪.‬‬ ‫مندااڵن ده‌کرێت ده‌بینم زۆربه‌ى زۆرى ئه‌و‬ ‫ئ���ه‌و پ���ه‌رل���ه‌م���ان���ت���اره‌ی ف��راک��س��ی��ۆن��ی مندااڵن‌ه منداڵى ئه‌و دایک و باوکانه‌ن ک ‌ه‬ ‫گ���ۆڕان‪ ،‬کاریگه‌رییه‌کانی بۆ ئاینده‌ی به‌رپرسن له‌ئاهه‌نگه‌که‌دان‪ ،‬ده‌بینى مندااڵنى‬ ‫ئه‌و مندااڵنه‌ش روون��ک��رده‌و‌ه وت��ی‪ :‬ئه‌وان ‌ه هه‌ژار نابه‌ن»‪.‬‬ ‫گه‌وره‌ش ده‌بن کاریگه‌رى له‌سه‌ر که‌سایه‌تى‬ ‫ئه‌و په‌رله‌مانتار‌ه ل‌ه قسه‌کانیدا ره‌خنه‌ی‬ ‫ده‌بێت و ب‌ه جۆره‌ها که‌سیان لێده‌رده‌چێت ک ‌ه گ��رت و وت��ی‪« :‬کاتێک فێستیڤاڵێک‬ ‫ژیانیان ئاسوده‌نی‌ه و هه‌ست ب‌ه که‌مى خۆیان ده‌بێت بۆ مندااڵن ده‌بینى گه‌وره‌کان هه‌موو‬ ‫ده‌که‌ن؟‬ ‫سه‌ریان ئه‌وه‌ند‌ه گه‌وره‌ی‌ه و له‌سه‌ر کورسى‬ ‫له‌مه‌ڕ کارکردنی په‌رله‌مانی کوردستان دانیشتون و منداڵه‌کانیش له‌دواو‌ه دانیشتون‬ ‫بۆ پاراستنی ره‌وش��ی منداڵ رایگه‌یاند و هیچیش نابینن‪ ،‬ملیان شل ده‌بێت تا‬ ‫«تا ئێستا هیچمان نه‌کردوو‌ه بۆ مندا ‌ڵ چاالکیه‌ک‌ه ببینن»‪ .‬ئ �ه‌و په‌رله‌مانتار‌ه‬ ‫ل�‌ه پ�ه‌رل�ه‌م��ان��دا» ئ��ام��اژه‌ی ب �ه‌وه‌ک��رد ک ‌ه وتیشی‪ :‬ده‌توانین بڵێین په‌رله‌مانى کوردستان‬ ‫به‌هیوان کار له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ت‌ه بکه‌ن‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌نده‌ى سه‌رقاڵى گه‌وره‌کان‌ه بچکۆله‌کانى‬ ‫رێگری به‌رده‌می په‌رله‌مانیشی روونکرده‌و‌ه بیرچۆته‌و‌ه تائێستا هیچ باسى مندااڵن‬ ‫و وت����ی‪« :‬ئ��ی��ش��ى ئ��ێ��م�‌ه ت �ه‌ن��ه��ا ئ �ه‌وه‌ی � ‌ه نه‌کراو‌ه له‌کاتێکدا چه‌ندان مندا ‌ڵ له‌سه‌ر‬ ‫چاودێرى حکومه‌ت بکه‌ین به‌دواداچون بۆ شه‌قامه‌کانن‪.‬‬


‫خۆپیشانده‌رانى هه‌رێم وێنه‌ى سه‌رکرده‌کانیان نه‌سوتاند‬

‫«سه‌رکرده‌کانمان هه‌رگیز سوتاندنى وێنه‌کانیان قبوڵ ناکه‌ن»‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/3/9 - 2011/5/30‬‬

‫‪13‬‬

‫ئاماده‌کار‬ ‫دلێر عه‌بدولڕه‌حمان‬

‫سوتاندن ی��ان دڕان��دن��ى وێنه‌ى‬ ‫س��ه‌رک��رده‌ک��ان‪ ،‬یه‌کێک له‌سیما‬ ‫دیاره‌کانى راپه‌ڕینه‌کانى واڵتانى‬ ‫عه‌ره‌بی بوو‪ ،‬به‌اڵم له‌ماوه‌ى (‪)63‬‬ ‫رۆژى خۆپیشاندانه‌کانى هه‌رێمى‬ ‫کوردستاندا سوتاندن یان دڕاندنى‬ ‫وێ��ن �ه‌ى ته‌نها س�ه‌رک��رده‌ی�ه‌ک��ی��ش‬ ‫به‌دینه‌کرا‪،‬یه‌کێکله‌سه‌رپه‌رشتیارانی‬ ‫خۆپیشاندانه‌که‌ش هۆکاره‌که‌ى بۆ‬ ‫قبوڵنه‌کردنى له‌الیه‌ن سه‌رکرده‌کانه‌وه‌‬ ‫ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌‪.‬‬

‫ل���ه‌م���ب���اره‌ی���ه‌و‌ه ئ��ی��س��م��اع��ی��ل ع���ه‌ب���دواڵ‪،‬‬ ‫ب��ێ��ژه‌رى س���ه‌راى ئ���ازادى‪ ،‬ک‌ه به‌یه‌کێک ل ‌ه‬ ‫سه‌رپه‌رشتیارانی خۆپیشاندانه‌کانیش ناسراوه‌‪،‬‬ ‫ب‌ه (چه‌تر)ى راگه‌یاند «نه‌سوتاندن‌و نه‌دڕاندنى‬ ‫وێنه‌ى سه‌رکرده‌کان له‌الیه‌ن خۆپیشانده‌رانه‌وه‌‬ ‫بۆ ئه‌و‌ه ناگه‌ڕێته‌و‌ه که‌ترساوین یان خۆشمان‬ ‫ده‌وێ��ن یان لێیان توڕه‌نین به‌ڵکو بۆ دڵسۆزى‬ ‫خۆپیشانده‌ران ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه که ‌نه‌مانویستوه‌‬ ‫ه�ه‌ڵ��وێ��س��ت��ێ��ک ن��ی��ش��ان��ى ده‌س�����ه‌اڵت ب��ده‌ی��ن‬ ‫به‌ئاژاوه‌گێڕ و تێکده‌رمان له‌قه‌ڵه‌م بدات‌و رێگه‌‬ ‫بۆ توندوتیژى خۆشبکات‪ ،‬ئێم‌ه ویستومانه‌‬ ‫به‌شێوه‌یه‌کى مه‌ده‌نیان‌ه داواک��اری�ه‌ک��ان��م��ان‬ ‫بخه‌ینه‌ڕوو»‪.‬‬ ‫ناوبراو وتى «سه‌رکرده‌کانى ئێم‌ه هه‌رگیز ئه‌وه‌‬ ‫قبوڵناکه‌ن وێنه‌کانیان له‌الیه‌ن خۆپیشانده‌رانه‌وه‌‬ ‫بسوتێنرێ یان بدڕێنرێ‪ ،‬ئه‌گه‌ر شتى واڕوبدات‬ ‫ب�ه‌ت��ای��ب�ه‌ت ب��ۆ ئ�ه‌ن��ج��ام��ده‌ران��ى ده‌گ��ه‌ڕێ��ن‌و‬ ‫ده‌ستگیریان ده‌که‌ن»‪.‬‬ ‫عه‌بدولستار مه‌جید‪ ،‬ئه‌ندامى مه‌کته‌بی‬ ‫سیاسی کۆمه‌ڵى ئیسالمى‪ ،‬پێیوای‌ه «واقعیى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان له‌چاو واڵتانى وه‌کو میسر‬ ‫و تونس جیاواز‌ه ل �ه‌ڕوى مامه‌ڵه‌ى ده‌س�ه‌اڵت‬ ‫له‌گه‌ڵ هاونیشتمانیاندا‪ ،‬هه‌روه‌ها ده‌سه‌اڵت له‌‬ ‫هه‌رێمدا هێند‌ه ناشیرین نه‌بوو‌ه خه‌ڵک وێنه‌ى‬ ‫سه‌رکرده‌کانیان بسوتێنن یان بیدڕێنن‪ ،‬چونکه‌‬ ‫زۆرینه‌ى ئه‌و سه‌رکردان‌ه پێشتر موعاناتیان‬ ‫زۆربینیو‌ه له‌پێناوى میلله‌ته‌که‌یاندا»‪.‬‬ ‫ناوبراو ب‌ه (چه‌تر)ى راگه‌یاند «له‌کوردستان‬ ‫ئ �ه‌وه‌ن��ده‌ى کێشه‌مان له‌گه‌ڵ سیسته‌م هه‌یه‌‬ ‫کێشه‌مان له‌گه‌ڵ که‌سه‌کان نیه‌‪ ،‬کوردستان‬ ‫پ��ێ��وی��س��ت��ى ب �ه‌چ��اک��س��ازى‌و گ��ۆڕان��ک��ارى‬ ‫ه�ه‌ی�‌ه ن���ه‌ک س��وت��ان��دن ‌و دڕان���دن���ى وێنه‌ى‬ ‫سه‌رکرده‌کان»‪.‬‬

‫به‌دواداچوون‬

‫‪ n‬سه‌رکرده‌کانی عه‌ره‌ب له‌الیه‌ن‬ ‫جه‌ختیشیکرده‌و‌ه «ئێم‌ه له‌گه‌ڵ سوتاندن‌و‬ ‫دڕاندنى هیچ شتێکدانین که‌له‌الیه‌ن گروپ‌و‬ ‫هۆزێکه‌و‌ه پیرۆزه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ریش خه‌ڵک له‌دڵسۆزى‬ ‫یان ناحه‌زان‌ه کارێکى له‌وشێوه‌یه‌ى کرد پێویسته‌‬ ‫به‌به‌رپرسیارێتیه‌و‌ه مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ڵ بکرێت»‪.‬‬

‫هاواڵتیه‌کانیانه‌وه‌ ده‌سوتێنرێن‬ ‫گرفته‌کانى خه‌ڵک به‌جدى ئاوڕیان لێنه‌درێته‌وه‌‬ ‫وێنه‌ک‌ه وه‌ک خۆى ده‌مێنێته‌وه‌‪ ،‬به‌ڵکو ده‌شێ‬ ‫ناشیرینتر ببێت»‪.‬‬ ‫ناوبراو ب‌ه (چه‌تر)ى وت «ل�ه‌و واڵتانه‌دا‬ ‫هه‌موو خۆپیشانده‌ران داوای نه‌مانى حکومه‌ت‬

‫ئ�ه‌وه‌ى له‌واڵتانى عه‌ره‌بی روی��دا له‌ناچارى ‌و‬ ‫الوازیه‌و‌ه قبوڵکرا»‪.‬‬ ‫له‌الیه‌کیتره‌و‌ه ئ��ارام جه‌مال‪ ،‬چاالکوانى‬ ‫ک��ۆم�ه‌ڵ��گ�ه‌ى م���ه‌ده‌ن���ى‪ ،‬ب��ۆ (چ���ه‌ت���ر) وت��ى‬ ‫«پێش ئه‌وه‌ى هاواڵتیان وێنه‌ى سه‌رکرده‌کان‬

‫››‬ ‫* ئه‌ندامێکى سه‌رکردایه‌تى یه‌کێتى «سه‌رکرده‌کان سوتاندنى وێنه‌کانیان‬ ‫قبوڵ ده‌که‌ن به‌اڵم ئومێد ده‌که‌م کارنه‌گاته‌ ئه‌وه‌»‬ ‫* مه‌کته‌بی سیاسی کۆمه‌ڵ‪ :‬ده‌سه‌اڵت له‌ هه‌رێمدا هێنده‌ ناشیرین نه‌بوو‌ه‬ ‫خه‌ڵک وێنه‌ى سه‌رکرده‌کانیان بسوتێنن‬ ‫هاوکات ره‌فیق سابیر‪ ،‬ئه‌ندامى په‌رله‌مانى‬ ‫کوردستان‪ ،‬له‌سه‌ر لیستى کوردستانى‪ ،‬پێیوای ‌ه‬ ‫«سوتاندن ‌و دڕاندنى وێنه‌ى سه‌رکرده‌کانى‬ ‫عه‌ره‌ب له‌الیه‌ن خۆپیشانده‌رانه‌و‌ه وات‌ه به‌هیچ‬ ‫شێوه‌یه‌ک نایانه‌وێت ‌و ب��ڕوا و متمانه‌یان‬ ‫پێیان نه‌ماو‌ه و به‌تاوانباریان ده‌زانن به‌رامبه‌ر‬ ‫هه‌موو ئه‌و نه‌هامه‌تی ‌و شکستانه‌ى به‌سه‌ر‬ ‫میله‌ته‌که‌یاندا هاتووه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم له‌کوردستاندا‬ ‫وێنه‌ى سه‌رکرده‌کانى کورد هێشتا به‌وشێوه‌ى‬ ‫لێنه‌هاتوو‌ه ئه‌وه‌ش ماناى ئه‌وه‌نی‌ه که‌له‌داهاتودا‬

‫‌و روخانیان ده‌کرد و ئامانجییان دامه‌زراندنى‬ ‫ح��وک��م��ێ��ک��ى ن��وێ��ی س��ی��اس��ی ب����وو‪ ،‬ب���ه‌اڵم‬ ‫له‌کوردستاندا خۆپیشاندانه‌کان نه‌گه‌شت‌ه ئه‌و‬ ‫قۆناغه‌ى بڕوخێ بکات‌ه ئامانجى سه‌ره‌کى خۆى‬ ‫ئه‌وه‌ش یه‌کێکى تر‌ه له‌و هۆکارانه‌ى رێگربووه‌‬ ‫له‌سوتاندن‌و دڕاندنى وێنه‌ى سه‌رکرده‌کان»‪.‬‬ ‫ئ�ه‌و په‌رله‌مانتار‌ه جه‌ختیکرده‌و‌ه «نه‌ک‬ ‫سه‌رکرده‌کانى هه‌رێمى کوردستان هه‌موو‬ ‫سه‌رکرده‌کانى جیهانى سێیه‌م هێزیان هه‌بێت‬ ‫سوتاندن‌و دڕاندنى وێنه‌کانیان پێ قبوڵناکرێت‪،‬‬

‫له‌شوێن‌ه گشتیه‌کاندا بدڕێنن له‌مێشکى‬ ‫خۆیاندا دڕاندویانن‪ ،‬ئه‌و وێنانه‌ى ده‌سوتێنرێن‬ ‫ی��ان ده‌دڕێ��ن��رێ��ن پێشتر درزی����ان ب���ردو‌ه بۆیه‌‬ ‫له‌کرده‌یه‌کى جه‌ماوه‌ریدا کرده‌وه‌ک‌ه ته‌رجومه‌‬ ‫ده‌بێت بۆ واقیع‪ ،‬که‌وات‌ه ئه‌وکاته‌ى وێنه‌که‌ى‬ ‫تێدا ده‌دڕێنرێ یان ده‌سوتێنرێ پێشتر له‌مێشک‬ ‫‌و بیرکردنه‌و‌ه و ت�ه‌س�ه‌ورى خه‌ڵکدا دڕاو‌ه و‬ ‫سوتێنراو‌ه و نابێت واتێبگه‌ین وێنه‌ک‌ه ته‌نها‬ ‫له‌وکاته‌دا ده‌دڕێنرێ که‌لێک ده‌کرێته‌و‌ه ئه‌وه‌‬ ‫ته‌نها شێو‌ه به‌جه‌سته‌که‌یه‌تى ئه‌گه‌رنا به‌شێوه‌‬

‫فۆتۆ‪ /‬ئینته‌رنێت‬ ‫فه‌لسه‌فیه‌که‌ى دڕاندنه‌ک‌ه پێشتر رویداوه‌»‪.‬‬ ‫ناوبراو وتیشى «مومکین نی‌ه وێنه‌یه‌ک‬ ‫بدڕێنین گ �ه‌ر پێشتر ئ �ه‌و وێنه‌ی‌ه ناشیرین‬ ‫نه‌بوبێت المان‌و درزى تێنه‌که‌وتبێ‪ ،‬گه‌ر ناشیان‬ ‫دڕێنن ئه‌وکاته‌دا نه‌هاتۆت‌ه پێش گه‌رنا دڵنیام‬ ‫زۆری��ن�ه‌ى ج �ه‌م��اوه‌رى رۆژه �ه‌اڵت��ى ناوه‌ڕاست‬ ‫به‌هه‌رێمی کوردستانیشه‌و‌ه له‌مێشکیاندا وێنه‌ى‬ ‫سه‌رکرده‌کانیان دڕاندوه‌»‪.‬‬ ‫ئارام ئاماژه‌ى به‌وه‌شدا «دڕاندنى وێنه‌کان‬ ‫ده‌ب��ێ��ت ل �ه‌ن��اوپ��رۆس �ه‌ى گ��ۆڕان��ک��اری��دا بێت‬ ‫ئه‌گه‌رنا به‌ته‌نها دڕاندنى وێنه‌ى سه‌رکرده‌کان‬ ‫گه‌رنه‌چێت‌ه ناوپرۆسه‌یه‌کى گۆڕانکاریه‌وه‌‬ ‫وه‌کو په‌رچه‌کردارێک‌ه که‌ناتوانێ گۆڕانکارى‬ ‫به‌دواى خۆیدا بێنێ بۆی‌ه سوتاندنى وێنه‌کان‬ ‫ده‌بێت بکرێت‌ه کۆتا پرۆسه‌ى ئاڵوگۆڕ له‌واڵتدا‬ ‫نه‌ک له‌وه‌و‌ه ده‌ست پێبکرێت‪ ،‬چونک‌ه ناکرێت‬ ‫پرۆسه‌ى گۆڕین کورت که‌ینه‌و‌ه له‌دڕاندن‌و‬ ‫سوتاندنى وێنه‌ى سه‌رکرده‌یه‌کدا»‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و چ��االک��وان �ه‌ى کۆمه‌ڵگه‌ى م�ه‌ده‌ن��ى‬ ‫جه‌ختیکرده‌و‌ه «ئه‌گه‌ر سوتاندن ‌و دڕاندنى‬ ‫وێنه‌ى سه‌رکرده‌کان له‌هه‌رێمدا به‌ئاشکرا بکرێت‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت پ�ه‌رچ�ه‌ک��ردارى س �ه‌رب��ازى‌و ئه‌منى‬ ‫توندى ده‌بێت به‌رامبه‌ر به‌ئه‌نجامده‌رانى»‪.‬‬ ‫به‌بڕواى ئارێز عه‌بدواڵ‪ ،‬ئه‌ندامى سه‌رکردایه‌تى‬ ‫یه‌کێتى نیشتمانى ک��وردس��ت��ان «سیستمى‬ ‫حه‌کمڕانى له‌هه‌رێمدا جیاوازى زۆر‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫واڵتانى عه‌ره‌بی‪ ،‬بۆ نمون‌ه سوتاندنى وێنه‌ى‬ ‫بن عه‌لی وات‌ه سوتاندنى ره‌مزى دیکتاتۆریه‌ت‬ ‫‌و تۆتالیتاریه‌ت ب�ه‌اڵم لێر‌ه تاک‌ه سه‌رکرده‌ى‬ ‫خۆسه‌پێنه‌ر نی‌ه و س�ه‌رک��رده‌ک��ان��ى ئێستاى‬

‫کوردستانیش له‌رۆژگار‌ه هه‌ر‌ه ناخۆشه‌کاندا‬ ‫سه‌رکردایه‌تى شۆڕش‌ه سه‌خته‌کانى کوردیان‬ ‫ک��ردووه‌‪ ،‬ئه‌م‌ه جیا له‌وه‌ى کلتورى رۆشنبیرى‬ ‫خه‌ڵکى هه‌رێمیش له‌گه‌ڵ ئه‌و واڵتانه‌دا زۆر‬ ‫ج��ی��اواز‌ه بۆی‌ه ئه‌مان‌ه بونه‌ت‌ه رێگر له‌به‌رده‌م‬ ‫سوتاندنى وێنه‌ى سه‌رکرده‌کاندا»‪.‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ه���ا وت���ى «ئ �ه‌گ �ه‌ر خ��ۆپ��ی��ش��ان��ده‌ران‬ ‫به‌به‌رنام‌ه وێن‌ه سه‌رکرده‌کانیان نه‌سوتاندبێ ئه‌وا‬ ‫کارێکى باشیان کردووه‌»‪.‬‬ ‫ئ���ارێ���ز ئ����ام����اژه‌ى ب����ه‌وه‌ش����دا «پ��ێ��م��وای �ه‌‬ ‫س�ه‌رک��رده‌ک��ان��ى ئێمه‌ش قبوڵى ئ��ه‌و‌ه ده‌ک �ه‌ن‬ ‫وێن‌ه بسوتێنرێ یان بدڕێنرێ به‌اڵم ئومێده‌که‌م‬ ‫بارودۆخى کوردستان نه‌گات‌ه ئه‌و ئاسته‌»‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شى وت «یه‌کێکیتر له‌هۆکاره‌کانى‬ ‫نه‌سوتاندنى وێنه‌ى سه‌رکرده‌کان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫ب��ۆئ �ه‌وه‌ى که‌به‌شێکى زۆر له‌خۆپیشانده‌ران‬ ‫داواکانیان ره‌واب��وو‌ه و بۆ چاکسازى ‌و به‌ره‌و‬ ‫پێشبردنى سیستمى سیاسی بوو‌ه له‌واڵتدا نه‌ک‬ ‫داواک���ارى روخاندنى حکومه‌ت که‌به‌شێک‬ ‫له‌خۆپیشانده‌ران داواین ده‌کرد»‪.‬‬ ‫(چ �ه‌ت��ر) زۆر ه �ه‌وڵ��ی��دا ب��ۆچ��ون��ى پارتى‬ ‫دیموکراتى کوردستان‌و یه‌کگرتووى ئیسالمى‬ ‫کوردستان‌و بزووتنه‌وه‌ى گ��ۆڕان له‌مباره‌یه‌وه‌‬ ‫وه‌ربگرێت‪ ،‬به‌اڵم هه‌وڵه‌کان بێئاکام بون‪.‬‬

‫››‬ ‫په‌رله‌مانتارێکى‬ ‫کوردستانى‪:‬‬ ‫سه‌رکرده‌ى هه‌موو‬ ‫واڵتانى جیهانى‬ ‫سێیه‌م سوتاندن‌و‬ ‫دڕاندنى وێنه‌کانیان‬ ‫قبوڵ ناکه‌ن‬

‫نه‌خۆشی هه‌وکردنی جگه‌ر «چاره‌سه‌رێکى ئه‌وتۆى نیه‌»‬

‫ن چاره‌سه‌رى (‪ )%30‬ده‌کات‬ ‫وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی‪ :‬هه‌ندێک ده‌رمانى بۆ به‌کار ده‌هێنی ‌‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫ئاسۆ محه‌مه‌د‬

‫نه‌خۆشى ڤایرۆسى جگه‌ر یه‌کێکه‌‬ ‫ل ‌ه نه‌خۆشی ‌ه باوه‌کان ک ‌ه ئێستا ل ‌ه‬ ‫هه‌رێمى کوردستان باڵوبوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫وه‌زاره‌ت���ى ته‌ندروستى هه‌رێمیش‬ ‫ڕایده‌گه‌یه‌نێت که‌ناتوانن به‌رگرى له‌و‬ ‫نه‌خۆشی ‌ه بکه‌ن‪.‬‬

‫نه‌خۆشیه‌کى باو‌ه ل‌ه هه‌موو جیهاندا‬ ‫ئارام خه‌سره‌و‪ ،‬یاریده‌ده‌‌رى پزیشک ل‌ه هۆبه‌ى‬ ‫سێکته‌رى نه‌خۆشیه‌کان ل�‌ه نه‌خۆشخانه‌ى‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌‪ ،‬باس ل‌ه جۆرى نه‌خۆشیه‌ک‌ه ده‌کات و‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬نه‌خۆشى هه‌وکردنى جگه‌ر ب‌ه ڤایرۆس‬ ‫ماوه‌یه‌ک‌ه ل‌ه ناوچه‌که‌دا باڵو ب��ووه‌ت�ه‌و‌ه ئه‌م‬ ‫نه‌خۆشی‌ه ل‌ه جیهاندا هه‌ی‌ه و شتێکى نوێ‬ ‫نیه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێستا ئ�ه‌و‌ه جێگه‌ى قسه‌ی‌ه ئه‌م‬ ‫نه‌خۆشی‌ه ل‌ه سنورى پارێزگاى سلێمانى و‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌ى شه‌هید په‌ره‌ى سه‌ندووه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌م‬ ‫نه‌خۆشی‌ه له‌رێگه‌ى ئه‌و که‌سانه‌و‌ه ده‌گوازرێته‌وه‌‬ ‫ک‌ه هه‌ڵگرى ڤایرۆسه‌که‌ن ئ �ه‌وه‌ش له‌رێگه‌ى‬ ‫سه‌رتاشه‌کانه‌و‌ه ک‌ه مه‌وادى ناته‌ندروست به‌کار‬ ‫ده‌هێنن یان ئه‌و که‌سانه‌ى که‌ڵه‌شاخ ده‌که‌ن‬ ‫به‌ڕێگه‌ى ناته‌ندروست هه‌روه‌ها له‌رێگه‌ى کارى‬ ‫سێکسی و خوێن گواستنه‌و‌ه له‌که‌سێکه‌و‌ه بۆ‬ ‫که‌سێکى تر به‌بێ پشکنین ئه‌گه‌ری توشبون‬ ‫زیاتر ده‌کات‪.‬‬ ‫هاوشێوه‌ى نه‌خۆشى ئایدزه‌‬ ‫ئارام خه‌سره‌و‪ ،‬باس له‌و‌ه ده‌کات‪ :‬نیشانه‌کانى‬ ‫ئه‌م نه‌خۆشی‌ه هاوشێوه‌ى نه‌خۆشى ئایدز‌ه له‌رووى‬ ‫گواستنه‌و‌ه و له‌رووى نیشانه‌کانه‌و‌ه ئه‌و جۆره‌ى‬ ‫ک‌ه ئێستا باڵو‌ه جۆرى (‪)B‬ی‌ه ک‌ه مه‌ترسیه‌‪.‬‬ ‫چاره‌سه‌رى ئه‌وتۆى نیه‌‬ ‫سه‌باره‌ت ب‌ه چاره‌سه‌رى نه‌خۆشیه‌ک‌ه ئارام‬ ‫خه‌سره‌و وت��ى‪ :‬چاره‌سه‌رێکى ئه‌وتۆى نی‌ه له‌‬ ‫ئێستادا‪ ،‬به‌اڵم ئ�ه‌وه‌ى ئێستا ده‌کرێت ئه‌وه‌یه‌‬ ‫بریتیی‌ه ل �‌ه خ��ۆپ��اراس��ت��ن‪ ،‬چونک‌ه به‌هیچ‬ ‫نه‌خۆشیه‌ک ناتوانیت بڵێیت چاره‌سه‌رى نیه‌‬ ‫ده‌بێت نه‌خۆش خۆى بکوتێت دژى نه‌خۆشیه‌که‌‪،‬‬

‫‪ n‬ئایا نه‌خۆشخانه‌کانمان ده‌توانن‬ ‫هه‌روه‌ها ئیراده‌ى به‌رز بکرێته‌و‌ه تا بتوانێت زاڵ‬ ‫بێت به‌سه‌ر نه‌خۆشیه‌که‌دا نابێت به‌که‌س بڵێیت‬ ‫چاره‌سه‌رى نیه‌‪.‬‬ ‫وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى پرۆگرامى بۆ داناوه‌‬ ‫دک��ت��ۆر خاڵس ق���ادر‪ ،‬وته‌بێژى وه‌زاره‌ت���ى‬ ‫ته‌ندروستى‪ ،‬س �ه‌ب��اره‌ت ب �ه‌م نه‌خۆشی‌ه وتى‪:‬‬ ‫یه‌کێک‌ه ل�‌ه نه‌خۆشی‌ه ب��اوه‌ک��ان ل�‌ه هه‌موو‬ ‫دنیادا هه‌ی‌ه به‌داخه‌و‌ه ل‌ه هه‌رێمى کوردستانیش‬ ‫ڕوو ل‌ه زی��ادب��وون�ه‌‪ ،‬بۆی‌ه ئێم‌ه ل‌ه وه‌زاره‌ت���ى‬

‫پێش له‌ نه‌خۆشی هه‌وکردنی جگه‌ر‬ ‫ته‌ندروستى پرۆگرامێکى تایبه‌تمان هه‌ی‌ه بۆ‬ ‫هۆشیارکردنه‌وه‌ى هاواڵتیان له‌م نه‌خۆشیه‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها له‌الیه‌نى ده‌ست نیشانکردنه‌و‌ه ده‌توانین‬ ‫ده‌س��ت نیشانى نه‌خۆشیه‌ک‌ه بکه‌ین هه‌روه‌ها‬ ‫هه‌ندێک چ��اره‌س�ه‌رى سه‌ره‌تایى بۆ بکه‌ین‪.‬‬ ‫ه�ه‌ر بۆ هه‌مان مه‌به‌ست (چ�ه‌ت��ر) هه‌وڵیدا‬ ‫بۆ وه‌رگرتنى راى هه‌ندێک له‌و که‌سانه‌ی‬ ‫دووچ���ارى ئه‌م نه‌خۆشیه‌بوون‪ ،‬ب�ه‌اڵم له‌الیه‌ن‬ ‫ده‌زگا ته‌ندروستیه‌کانه‌و‌ه رێگ‌ه نه‌درا به‌هۆی‬

‫بگرن؟‬ ‫ئه‌وه‌ى به‌پێى یاسا ته‌ندروستیه‌کان رێگ‌ه پێدراو‬ ‫نیه‌‪.‬‬ ‫وه‌زراه‌ت ناتوانێت رێگرى ل‌ه ته‌شنه‌کردنى‬ ‫بکات‬ ‫وته‌بێژه‌که‌ی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی وتیشی‬ ‫«ل‌ه هه‌وڵداین بۆ رێگریکردنى ئه‌م نه‌خۆشیه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم تا ئێستا ل‌ه هه‌موو جیهاندا نه‌توانراوه‌‬ ‫رێگرى لێ بکرێت بۆی‌ه ئێمه‌ش ناتوانین رێگه‌ى‬ ‫لێ بگرین‪ ،‬چونک‌ه نه‌خۆشى ڤایرۆسی‌ه به‌اڵم‬

‫فۆتۆ‪ /‬ئینته‌رنێت‬ ‫ده‌توانین هه‌ندێک ده‌رمانى بۆ به‌کار بهێنین‬ ‫ک‌ه ده‌ت��وان��م بڵێم ل���ه‌(‪ )%30‬چ��اره‌س �ه‌رى ئه‌م‬ ‫نه‌خۆشی‌ه ده‌کات‪ ،‬هه‌روه‌ها ئێستا هه‌وڵه‌کانى‬ ‫رێگرى له‌م نه‌خۆشی‌ه ب���ه‌رده‌وام له‌ناو ده‌زگا‬ ‫ته‌ندروستیه‌کاندا یه‌کێک‌ه له‌و پڕۆگرامانه‌ى‬ ‫ک‌ه ئێستا به‌جدى کارى له‌سه‌ر ده‌که‌ین‪.‬‬ ‫بۆ چاره‌سه‌ره‌که‌ی یه‌که‌ى تایبه‌تی ده‌وێت‬ ‫دک��ت��ۆر ج�ه‌ع��ف�ه‌ر ع��وم �ه‌ر‪ ،‬پزیشک له‌‬ ‫ن�ه‌خ��ۆش��خ��ان�ه‌ى سلێمانى‪ ،‬وت���ى‪ :‬وه‌زاره‌ت‬

‫ئه‌رکى ئه‌وه‌ی‌ه نه‌خۆشى یاخود هه‌ر حاڵه‌تێک‬ ‫باڵوده‌بێته‌و‌ه ل‌ه کۆمه‌ڵگه‌دا بنه‌بڕى بکات‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ئ �ه‌م وه‌زاره‌ت�����ه‌ى ئێم‌ه هه‌ندێک جار‬ ‫ناتوانێت بن بڕى هه‌ندێک له‌و نه‌خۆشیانه‌‬ ‫بکات و ب �ه‌ت �ه‌واوه‌ت��ى کۆنترۆڵیان بکات‪،‬‬ ‫یه‌کێک له‌و نه‌خۆشیانه‌ى ئێستا باڵوبوه‌ته‌وه‌‬ ‫یه‌کێک‌ه ل‌ه نه‌خۆشی‌ه هه‌ر‌ه ترسناکه‌کان که‌‬ ‫کۆنترۆڵ کردنى زۆر گران‌ه پێویستى به‌‬ ‫یه‌که‌ى تایبه‌ت و نه‌خۆشخانه‌ى تایبه‌ت هه‌یه‌‬ ‫یه‌کێک ل‌ه گرفته‌کانى وه‌زاره‌ت ک‌ه ناتوانێت‬ ‫ئه‌م نه‌خۆشیان‌ه کۆنترۆڵ بکات و چاره‌سه‌ریان‬ ‫بکات یاخود رێژه‌ى تووشبوانى که‌مبکاته‌وه‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ه شوێنى تایبه‌تى نی‌ه بۆ ئه‌و نه‌خۆشیانه‌ى‬ ‫ک �‌ه ده‌گ���وازرێ���ت���ه‌و‌ه ن�ه‌خ��ۆش��ى ه�ه‌وک��ردن��ى‬ ‫جگه‌ریش چه‌ند جۆرێکى هه‌ی‌ه هه‌ندێکیان له‌‬ ‫نه‌خۆشێک بۆ که‌سێکى تر ده‌گوازرێته‌و‌ه بۆیه‌‬ ‫ده‌بێت یه‌که‌م شت وه‌زاره‌تى ته‌ندروستى شوێنى‬ ‫تایبه‌ت بۆ نه‌خۆشه‌کان دابین بکات ک‌ه به‌م‬ ‫حاڵه‌ى ئێستامانه‌و‌ه چه‌ندین ساڵیتر ناتوانرێت‬ ‫ئه‌نجام بدرێت‪.‬‬ ‫گه‌نده‌ڵى سیسته‌مى ته‌ندروستى گرتوه‌ته‌وه‌‬ ‫گه‌نده‌ڵى له‌م واڵته‌ى ئێمه‌دا هه‌ی‌ه هه‌موو‬ ‫الیه‌نه‌کانى گ��رت��وه‌ت�ه‌و‌ه به‌تایبه‌تى که‌رتى‬ ‫ته‌ندروستى ت��ا ئێستا ل �ه‌م واڵت���ه‌ى ئێمه‌دا‬ ‫سیستمێک نی‌ه بۆ که‌رتى ته‌ندروستى ئایا‬ ‫ئه‌م که‌رت‌ه خزمه‌تگوزاری‌ه یان داهات وه‌رگره‌‪،‬‬ ‫یه‌که‌م خاڵ ده‌بێت وه‌زاره‌ت هه‌وڵ بدات بۆ‬ ‫بنبڕکردنى ئه‌م جۆر‌ه نه‌خۆشی‌ه ئه‌وه‌ی‌ه ده‌بێت‬ ‫وه‌زاره‌ت خۆى یه‌کال بکاته‌و‌ه چ سیستمێک‬ ‫په‌یڕه‌و ده‌کات یان خزمه‌تگوزار‌ه ل‌ه خزمه‌تى‬ ‫خه‌ڵکدا یان سیستمێکى تێکه‌ڵ وه‌کو ئێستا‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها هۆکارى دووه‌میش ده‌سه‌اڵتى حزب‌ه له‌‬ ‫نێو سیستمى ته‌ندروستیدا ئه‌مه‌ش واى کردووه‌‬ ‫که‌سى شیاو ل‌ه شوێنى شیاو دانه‌نرێت‪.‬‬ ‫ده‌ب��ێ��ت وه‌زاره‌ت زۆر ب �‌ه ج���دى ه�ه‌وڵ��ى‬ ‫چاره‌سه‌رى ئه‌م نه‌خۆشی‌ه بدات نه‌خۆشخانه‌ى‬ ‫تایبه‌تى بۆ دابین بکات‪ ،‬هه‌روه‌ها پزیشکى‬ ‫پسپۆرى بۆ دابین بکات بۆ ئه‌وه‌ى هیچ نه‌بێت‬ ‫بتوانرێت گه‌ر چاره‌سه‌ریش نه‌کرێت رێگرى لێ‬ ‫بکرێت‪.‬‬


‫کراوه‌‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/3/92010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/30‬‬ ‫دووشه‬

‫‪14‬‬ ‫دیداری‬

‫چه‌تر‬ ‫ش��ااڵوى عه‌لى عه‌سکه‌رى ئه‌ندامى‬ ‫س �ه‌رک��ردای �ه‌ت��ى یه‌کێتى نیشتمانى‬ ‫کوردستان‪ ،‬له‌م دیمانه‌یه‌ى (چه‌تر)دا‬ ‫تیشک ده‌خات ‌ه سه‌ر بارودۆخى ئێستاى‬ ‫حزبه‌که‌ى‪ ،‬ئه‌و پێیوای ‌ه بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫یه‌کێتى ب��ه‌ره‌و پێش ب��ڕوات ده‌بێت‬ ‫کۆمه‌ڵێک گۆڕانکارى و چاکسازى‬ ‫ب��ک��ات‪ ،‬له‌به‌شێکیترى قسه‌کانیدا‬ ‫ده‌ڵێت “وه‌ک یه‌کێتى خه‌ڵکمان هه‌ی ‌ه‬ ‫ل ‌ه سه‌رکردایه‌تیی ‌ه یان وه‌زیره‌‪ ،‬مدیر‬ ‫عامه‌‪ ،‬ک ‌ه ب��اش ن�ه‌ب��وون ده‌بێت ل ‌ه‬ ‫واجیه ‌ه دوریان بخه‌ینه‌وه‌“‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬پاش (‪ )36‬ساڵ بارودۆخى ئێستاى‬ ‫یه‌کێتى چۆن ده‌بینیت؟‬ ‫ به‌بۆچونى م��ن یه‌کێتى ل�‌ه ئێستادا‬‫بارودۆخى باشه‌‪ ،‬پاش روداوه‌کانى ئه‌م دواییه‌‬ ‫یه‌کێتى ل‌ه زۆربه‌ى کاته‌کاندا هه‌ڵسوکه‌وتى‬ ‫باشى کرد‪ ،‬ل‌ه ده‌ره‌نجامى دان به‌خۆداگرتنیدا‬ ‫یه‌کێتى هه‌ستانه‌وه‌یه‌کى پێو‌ه دی��اره‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌شدا زۆر که‌لێن و کون و که‌له‌به‌ر هه‌ی‌ه که‌‬ ‫پێویستى ب‌ه چاککردن هه‌یه‌‪ .‬ب‌ه بۆچونى من‬ ‫ئه‌گه‌ر یه‌کێتى بیه‌وێت کاریگه‌رى به‌رده‌وامى‬ ‫هه‌بێت ده‌بێت چاکسازى بکات‪.‬‬ ‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬ب���ه‌اڵم ل �‌ه روداوه‌ک���ان���ى راب����ردودا‬ ‫به‌شێوه‌یه‌کى مه‌ترسیدار هێزى به‌کارهێنا؟‬ ‫ هه‌موو که‌سێک دژى به‌کارهێنانى‬‫هێزه‌‪ ،‬ب‌ه ئه‌و براده‌رانه‌ى ک‌ه بڕیاریان دا هێز‬ ‫به‌کاربهێنن دژى به‌کارهێنانى هێزن‪ ،‬به‌اڵم با‬

‫شااڵوى عه‌لى عه‌سکه‌رى‪ :‬هه‌موو حزبه‌کان چه‌کداریان هه‌ی ‌ه‬ ‫فه‌رمانى گرتنى هه‌رکه‌سێک ده‌رکه‌یت بۆت ناگیرێت‬ ‫ل‌ه یه‌ک الو‌ه شته‌کان نه‌بینین‪ ،‬ل‌ه واڵتێکى‬ ‫وه‌ک س��وی��د ل �‌ه ک��ۆب��ون �ه‌وه‌ى (ج���ى ‪)8‬دا‬ ‫خۆپیشاندان ک��راو خۆپیشانده‌ران که‌وتنه‌‬ ‫شه‌ڕکردن له‌گه‌ڵ پۆلیسدا‪ ،‬ده‌س�ه‌اڵت هێزى‬ ‫به‌کارهێنا‪ ،‬ئه‌م‌ه ماناى ئه‌وه‌نی‌ه ک‌ه با ئێمه‌ش‬ ‫هێز به‌کاربهێنین‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئ�ه‌وه‌ش��دا ئه‌گه‌ر‬ ‫شته‌کان ب‌ه ئارامى بڕۆشتنای‌ه هێز به‌کار‬ ‫ن‌ه ده‌هێنرا‪ ،‬به‌اڵم خۆپیشاندانه‌ک‌ه و شوێنى‬ ‫خۆپیشاندانه‌ک‌ه (به‌رده‌رکى سه‌را) بوو‌ه هۆى‬ ‫په‌کخستنى کاروکاسبى خه‌ڵک‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئه‌م‌ه په‌یوه‌ندى ب‌ه دوا کۆنگره‌ى‬ ‫یه‌کێتییه‌و‌ه هه‌ی‌ه ک‌ه کوتله‌ى سه‌ربازى باڵى‬ ‫به‌سه‌ر یه‌کێتیدا کێشا؟‬ ‫ هیچ وان��ی �ه‌‪ ،‬ل �‌ه ک��ۆن��گ��ره‌دا خه‌ڵکى‬‫یه‌کێتى ده‌نگى به‌م کۆمه‌ڵ‌ه که‌س‌ه داوه‌‪ ،‬خۆ‬ ‫منیش رۆژگارێک ئامر که‌رت بووم‪ ،‬له‌ناو‬ ‫حزبه‌کانى تریشدا هه‌روایه‌‪ ،‬کاک محه‌مه‌دى‬ ‫حاجى مه‌حمود ئامر هه‌رێم بووه‌‪ ،‬ل‌ه بزوتنه‌وه‌ى‬ ‫گۆڕاندا بۆ نمون‌ه کاک نه‌وشیروان بێجگه‌‬ ‫ل�ه‌وه‌ى پیاوێکى سیاسى بوو‌ه سه‌رکرده‌یه‌کى‬ ‫سه‌ربازیش بووه‌‪ ،‬ل‌ه زۆربه‌ى شه‌ڕه‌کاندا خۆى‬ ‫نه‌خشه‌ى کێشاوه‌‪ ،‬کاک قادرى حاجى عه‌لى و‬ ‫هه‌موو کاکه‌کانى تریش هه‌روا بوون‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬به‌اڵم جیاوازى هه‌یه‌‪ ،‬بۆ نمون‌ه لێدوان و‬ ‫هه‌ڵسوکه‌وته‌کانى وه‌زیرى پێشمه‌رگه‌؟‬ ‫ کێمان هه‌ی‌ه ل‌ه قسه‌کردندا هه‌ڵ‌ه نه‌که‌ین؟‬‫چه‌تر‪ :‬هه‌ڵ‌ه و هه‌ڕه‌شه‌کردن جیاوازییان نییه‌؟‬ ‫ ئ��ێ��وه‌ى رۆژن���ام���ه‌ن���وس زۆرب�����ه‌ى ک��ات‬‫ئیستفزازى خه‌ڵک ده‌که‌ن‪ ،‬توڕه‌ى ده‌که‌ن بۆ‬ ‫ئ �ه‌وه‌ى شتێک ده‌رب��ڕێ‪ ،‬من بۆخۆم له‌گه‌ڵ‬ ‫هیچ شێوه‌یه‌کى توندوتیژى نیم‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬به‌اڵم ئه‌و‌ه بۆ یه‌کێتى ک‌ه ئه‌ندامى‬ ‫سۆسیالیست دیموکرات و تاڵه‌بانیش یه‌کێکه‌‬ ‫ل‌ه جێگره‌کانى ره‌وایه‌؟‬ ‫ بابزانیت هه‌موو شتێک جه‌زاى هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم‬‫ئه‌و به‌زمه‌ى به‌رده‌رکى سه‌را ل‌ه دیموکراتترین‬

‫واڵتى دونیادا ب‌ه یاسا نه‌یان ده‌هێشت دوو رۆژ‬ ‫زیاتر به‌رده‌وام بێت‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئه‌و حوکمى قانون‌ه بۆ ل‌ه کوردستان‬ ‫نییه‌؟‬ ‫ هه‌موو حزبه‌کان ئ�ه‌وان�ه‌ى ده‌س���ه‌اڵت و‬‫ئه‌وانه‌ى ئۆپۆزسیۆن هه‌موو چه‌کداریان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫فه‌رمانى گرتنى هه‌رکه‌سێک ده‌رکه‌یت بۆت‬ ‫ناگیرێت ل‌ه هه‌ر الیه‌ک بێت‪ .‬له‌هه‌مان کاتدا‬ ‫ئه‌وانه‌ى ئاراسته‌ى خۆپیشاندانه‌که‌یان گۆڕى بۆ‬ ‫به‌رده‌م لقى چوارى پارتى ل‌ه سه‌داسه‌د ده‌یانزانى‬ ‫ته‌ق‌ه ده‌کرێ و خه‌ڵکیش ده‌کوژرێت‪ ،‬قه‌ناعه‌تم‬ ‫وای�‌ه ئه‌گه‌ر به‌یانى بچن‌ه سه‌ر باره‌گایه‌کى‬ ‫یه‌کێتیش ل‌ه بادینان یه‌کێتیش ته‌ق‌ه ده‌کات‪.‬‬ ‫ئه‌م‌ه بۆ هه‌موو الیه‌نه‌کان وه‌ک یه‌که‌‪.‬‬ ‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬ب���ه‌اڵم س��اڵ��ى (‪ )2005‬ه�ه‌م��وو‬ ‫باره‌گاکانى یه‌کگرتوو ل‌ه بادینان سوتا و چوار‬ ‫که‌سیشیان ک��وژرا‪ ،‬له‌سنورى پارتى زۆربه‌ى‬ ‫باره‌گاکانى گۆڕان سوتا و ته‌قه‌یشیان نه‌کرد؟‬ ‫ ئێستا بڕۆ سه‌ر گرده‌ک‌ه ته‌ق‌ه ده‌کات یان‬‫نایکات؟ ل‌ه روداوه‌کاندا بچونای‌ه سه‌ر باره‌گاى‬ ‫یه‌کگرتوو یان کۆمه‌ڵ ته‌قه‌یان ده‌ک��رد یان‬ ‫نا؟ گوێم ل‌ه ئیزاعه‌ى کۆمه‌ڵ بوو‌ه ته‌هدیدى‬ ‫ک��ردووه‌‪ !.‬ئه‌م قسانه‌ى من موبه‌ررى کوشتن‬ ‫نیه‌‪ ،‬ئه‌و‌ه شتێکى زۆر خراپه‌‪ ،‬بڕوام وای‌ه پارتى‬ ‫خۆیشى له‌گه‌ڵ ئه‌و‌ه نه‌بوو‌ه خه‌ڵک بکوژرێت‪،‬‬ ‫ناشکرێت تاوانى که‌سێک ک‌ه ته‌قه‌یکردووه‌‬ ‫بدرێت به‌سه‌ر حزبێکى گه‌وره‌دا‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬بۆ بکوژه‌کان ناده‌ن ب‌ه دادگا؟‬ ‫ له‌به‌ر ئه‌وه‌ى ئه‌ویش سکااڵى هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌ڵێت‬‫فاڵن ئه‌و که‌سانه‌ى ناردۆت‌ه ئه‌وێ‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬له‌و بارودۆخه‌دا هه‌ڵه‌کانى یه‌کێتى‬ ‫چى بوون؟‬ ‫ به‌رنامه‌ى یه‌کێتى بۆ روداوه‌ک��ان هه‌ڵه‌ى‬‫تیانه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم ئیشێکیداوه‌ت‌ه ده‌ست من هه‌ڵه‌ى‬ ‫تیا ده‌که‌م ئه‌م‌ه شتێکیتر‌ه و له‌سه‌ر یه‌کێتیش‬ ‫ده‌بێت‌ه ماڵ‪.‬‬

‫‪n‬‬

‫شااڵوى عه‌لى عه‌سکه‌رى‪ ،‬ئه‌ندامى سه‌رکردایه‌تى یه‌کێتى نیشتمانى کوردستان ‪ /‬فۆتۆ‪:‬چه‌تر‬

‫چه‌تر‪ :‬وته‌کانى وه‌زیرى پێشمه‌رگ‌ه به‌رامبه‌ر‬ ‫رۆژنامه‌نوسان چۆن هه‌ڵده‌سه‌نگێنیت؟‬ ‫ هه‌ر که‌سه‌و پاساو الى خۆیه‌تى‪ ،‬ئه‌وه‌نده‌‬‫ده‌زانم سکااڵ له‌سه‌ر وه‌زیرى پێشمه‌رگ‌ه تۆمار‬ ‫کراوه‌‪ ،‬به‌س نازانم پاساوى شێخ جه‌عفه‌ر چیه‌‬ ‫ک‌ه ئه‌و قسانه‌ى کردوه‌‪ ،‬ده‌بێ رۆژنامه‌نوسه‌که‌‬ ‫چى پێ وتبێت؟ له‌به‌ر ئه‌و‌ه پاساو الى خۆیه‌تى‪.‬‬ ‫چ�ه‌ت��ر‪ :‬ل �ه‌س �ه‌ره‌ت��ادا وت��ت یه‌کێتى ده‌ب��ێ‬ ‫چاکسازى بکات مه‌به‌ستت له‌و‌ه چییه‌؟‬ ‫ ب�‌ه بۆچونى م��ن ده‌ب��ێ��ت ل�ه‌ن��او ح��زب و‬‫حکومه‌تدا چاکسازى بکه‌ین‪ ،‬بۆ نمون‌ه وه‌ک‬

‫یه‌کێتى خه‌ڵکمان هه‌ی‌ه ل‌ه سه‌رکردایه‌تیی‌ه یان‬ ‫وه‌زیره‌‪ ،‬مدیر عامه‌‪ ،‬ک‌ه باش نه‌بوون ده‌بێت ل ‌ه‬ ‫واجیه‌ه دوریان بخه‌ینه‌وه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬یه‌کێتى ده‌توانێت ئه‌و‌ه بکات؟‬ ‫ به‌ڵێ ده‌توانێت‪ .‬مافى خۆیان‌ه ک‌ه له‌من‬‫رازى نه‌بوون به‌یانى المبه‌رن‪.‬‬ ‫چ �ه‌ت��ر‪ :‬ده‌ن��گ��ۆى ئ���ه‌و‌ه ه�ه‌ی�‌ه ب��ارودۆخ��ى‬ ‫ته‌ندروستى تاڵه‌بانى باش نییه‌؟‬ ‫ ئه‌سڵ و ئه‌سایى نییه‌‪ .‬مام جه‌الل ئه‌ژنۆى‬‫ئازارێکى هه‌یه‌و هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ش‌ه گۆچان‬ ‫به‌کارده‌هێنێت‪ ،‬ددانیشى چاککردووه‌و ئێستا بارى‬

‫ته‌ندروستى زۆر باشه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬یه‌کێتى بیرى ل‌ه قۆناغى دواى تاڵه‌بانى‬ ‫کردۆته‌وه‌؟‬ ‫ یه‌کێتى ده‌بێت ئاماده‌کارى خۆى بکات و‬‫ب‌ه بڕواى من کردوشیه‌تى‪ ،‬چونک‌ه یه‌کێتى به‌ره‌و‬ ‫حزبى موئه‌سه‌ساتى ده‌ڕوات‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬یه‌کێتى دواى تاڵه‌بانى چى لێدێت؟‬ ‫ ب‌ه بۆچونى من نه‌ک یه‌کێتى‪ ،‬کوردستان‬‫و ئه‌حزابى کوردى و عێراقیش دواى نه‌مانى مام‬ ‫جه‌الل زه‌ره‌رمه‌ند ده‌بن‪ ،‬چونک‌ه مام جه‌الل بااڵنسى‬ ‫ئاشتیی‌ه ل‌ه عێراق و کوردستاندا‪.‬‬

‫یه‌کگرتن و جیابوونه‌و ‌ه له‌مێژوی یه‌کێتی نیشتمانی کوردستاندا‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫عه‌لى فه‌تاح مه‌جید‬

‫به‌شی یه‌که‌م‬ ‫ئه‌م پارت‌ه ل‌ه ساڵى (‪ )1975‬راسته‌وخۆ پاش‬ ‫شکستى شۆڕشى ئه‌یلول دام����ه‌زراوه‌‪ ،‬یه‌که‌م‬ ‫به‌یاننامه‌ى راگه‌یاندنى (ى‪.‬ن‪.‬ک) ل‌ه دیمه‌شقى‬ ‫پایته‌ختى سوریا پاش کۆبوونه‌وه‌ى ده‌سته‌یه‌ک له‌‬ ‫دامه‌زرێنه‌رانى ل‌ه (چایخانه‌ى تولى تولال) که‌‬ ‫بۆ م��اوه‌ى کۆنفرانسێکى سێ رۆژى به‌کرێیان‬ ‫گرتبوو ل‌ه ب���ه‌روارى (‪ )1976/6/1‬چ��اپ و‬ ‫باڵوکرایه‌وه‌‪ ،‬هه‌ر له‌سه‌ره‌تاو‌ه (ى‪.‬ن‪.‬ک) وه‌ک‬ ‫پارتێکى کوردى فر‌ه مینبه‌ر یان (نیمچ‌ه به‌ره‌)‬ ‫به‌ده‌رکه‌وت‪ ،‬چونک‌ه خودى پارته‌ک‌ه ل‌ه کۆکراوه‌ى‬ ‫سێ گروپ یان سێ کۆمه‌ڵه‌ى جیاجیا دروست‬ ‫بووبوو‪ ،‬ک‌ه پێکهاتبوون ل‌ه (کۆمه‌ڵه‌ى مارکسى‬ ‫لینینى‪ ،‬بزوتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى کوردستان‪،‬‬ ‫خه‌تى گشتى) هه‌ر یه‌ک له‌م سێ گروپ‌ه دیدگا‬ ‫و ته‌نانه‌ت ئایدیاى سیاسى جیاواز و خوێندنه‌وه‌ى‬ ‫سیاسى جیاوازیان هه‌بوو له‌سه‌ر بارودۆخى ئه‌و‬ ‫کاته‌‪ ،‬بۆشایى شکستى شۆڕشى ئه‌یلول واى کرد‬ ‫ک‌ه ئه‌م الیه‌ن‌ه بیروڕا جیاوازان‌ه ل‌ه ژێر چه‌ترى‬ ‫(ى‪.‬ن‪.‬ک)دا کۆببنه‌وه‌‪ ،‬جێى باس‌ه پاش هه‌ره‌سى‬ ‫شۆڕشى ئه‌یلول پارتێکى کوردى ئاماد‌ه له‌ساحه‌ى‬ ‫سیاسى کوردستان و عێراقدا هه‌بوو‪ ،‬ک‌ه ئه‌ویش‬ ‫(حزبى شیوعى عێراق) بوو‪ ،‬له‌و بۆشایی‌ه سیاسى‬ ‫و سه‌ربازییه‌دا‪ ،‬له‌و رۆژ‌ه ره‌شه‌ى ک‌ه کوردستانى‬ ‫به‌ره‌و شه‌وه‌زه‌نگ و نه‌هامه‌تى هه‌تاهه‌تایى ده‌برد‪،‬‬ ‫سه‌رکرده‌کانى (حشع) نه‌یانتوانى ببن‌ه به‌دیل‪،‬‬ ‫ته‌نانه‌ت هه‌ندێ سه‌رچاو‌ه باس له‌و‌ه ده‌که‌ن ک‌ه له‌‬ ‫یه‌که‌م کۆنگره‌ى دواى شکستى ئه‌یلولدا وتویانه‌‬ ‫«ئه‌و جواڵنه‌و‌ه یاخیبوو‌ه کۆن‌ه په‌رسته‌ى باکورى‬ ‫عێراق کۆتاییهات»‪ .‬له‌سه‌رکرد‌ه دیاره‌کانى حزبى‬ ‫شیوعى عێراق (عه‌زیز محه‌مه‌د‪ ،‬ئه‌بو تارا‪ ،‬که‌ریم‬ ‫ئه‌حمه‌د‪ ،‬مه‌ال ئه‌حمه‌دى بانى خێاڵنى)‪ ،‬یه‌کێتى‬ ‫نیشتمانى له‌و رۆژگار‌ه سه‌خته‌دا ب‌ه کۆمه‌ڵێک‬ ‫بۆچوونى ج��ی��اوازه‌و‌ه دروس���ت ب��وو‪ ،‬ه �ه‌ر بۆیه‌‬ ‫ب‌ه درێژایى مێژووى ئه‌م حزب‌ه و ب‌ه ئێستاشه‌وه‌‬ ‫هیچ کات به‌ده‌ر نه‌بوو‌ه ل‌ه ته‌که‌توالت و گروپ‬ ‫گروپێن‌ه و ده‌سته‌گه‌رى‪ ،‬ل‌ه سه‌رجه‌م کۆنگره‌و‬ ‫کۆنفرانسه‌کانیدا ئه‌و دیارده‌ى ته‌که‌تول و گروپ‬ ‫به‌ندیی‌ه ب‌ه رونى ره‌نگى داوه‌ته‌وه‌‪ .‬جێگاى ئاماژه‌یه‌‬ ‫(ج���ه‌الل تاڵه‌بانى) سکرتێرى گشتى ئێستاى‬ ‫یه‌کێتى ه�ه‌ر ئه‌وکات ب��وو‌ه سکرتێرى گشتى‬ ‫یه‌کێتى و بۆی‌ه وشه‌ى (گشتى) بۆ سکرتێرى‬ ‫یه‌کێتى به‌کاردێت‪ ،‬چونک‌ه تاڵه‌بانى ک��را به‌‬ ‫سکرتێرى هه‌ر سێ باڵ‌ه سه‌ره‌کیه‌که‌ى یه‌کێتى‪.‬‬ ‫کۆمه‌ڵه‌ى مارکسى لینینى له‌ناو (ى‪.‬ن‪.‬ک)دا!‬ ‫سه‌ره‌تاى دروست بوونى کۆمه‌ڵه‌ى مارکسى‬ ‫لینینى بۆ ساڵى (‪ )1970‬ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه له‌سه‌ر‬ ‫ده‌ستى (شه‌هابى شێخ نوورى و نه‌وشیروان مسته‌فا‬

‫و ئ���ارام و هاوڕێکانیان) ئ �ه‌م کۆمه‌ڵه‌ی‌ه له‌‬ ‫نوخبه‌یه‌ک گه‌نجى خوێنده‌وارى شار و سیاسى‬ ‫ت��از‌ه پێگه‌یشتوى بیر ف���راوان ب�‌ه فه‌لسه‌فه‌ى‬ ‫مارکسى لینینى پێکهاتبوون‪ ،‬ئه‌و کات بزوتنه‌وه‌ى‬ ‫کۆمۆنیستى له‌ژێر کاریگه‌رى (ماویزم)دا بوو به‌‬ ‫کۆمه‌ڵه‌شه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم کاریگه‌رى (شه‌هید ئارام)‬ ‫کۆمه‌ڵه‌ى ل‌ه هه‌یمه‌نه‌ى کاریگه‌رى (ماویزم)‬ ‫پاراست‪ ،‬کۆمه‌ڵ‌ه شانه‌ى رێکخستنى فکرى و‬ ‫رۆشنبیریان له‌ناو شارى سلێمانى پێکهێنابوو‪ ،‬ئه‌م‬ ‫رێکخراو‌ه که‌متر خه‌ڵکى سه‌ربازیان تێدابوو‪ ،‬پاش‬ ‫ئه‌وه‌ى له‌گه‌ڵ بزوتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى و خه‌تى‬ ‫گشتى (ى‪.‬ن‪.‬ک)یان پێکهێنا بوون‌ه سه‌ره‌کیترین‬ ‫باڵى ناو (ى‪.‬ن‪.‬ک) و له‌ناو ئه‌و حزبه‌دا زۆرترین‬ ‫ئه‌ندام و الیه‌نگر و هه‌ڵسوڕاوى سیاسیان هه‌بوو‪،‬‬ ‫پاش دروست بوونى (ى‪.‬ن‪.‬ک) پێگه‌ى کۆمه‌ڵه‌‬ ‫ب��ه‌رده‌وام ب�ه‌ره‌و به‌هێزى ده‌چ��وو‪( ،‬شه‌هابى شێخ‬ ‫نورى) یه‌که‌م سه‌رپه‌رشتیارى کۆمه‌ڵه‌ى مارکسى‬ ‫لینینى بوو‪ ،‬پاش ل‌ه سێداره‌دانى (شه‌هاب و ئه‌نوه‌ر‬ ‫و جه‌عفه‌ر) له‌الیه‌ن رژێمى به‌عسه‌وه‌‪ ،‬شاسوار‬ ‫ج �ه‌الل سه‌عید ک‌ه ناسرابوو ب‌ه (ئ���ارام) بووه‌‬ ‫سه‌رپه‌رشتیارى کۆمه‌ڵ‌ه و له‌و ساڵه‌دا کۆمیته‌ى‬ ‫هه‌رێمه‌کانیان پێکهێنا س�ه‌رک��رد‌ه دیاره‌کانى‬ ‫ئه‌و کاته‌ى کۆمه‌ڵ‌ه بریتى ب��وون ل‌ه (شه‌هید‬ ‫ئارام‪ ،‬ساالر عه‌زیز‪ ،‬شه‌هید عه‌بدولره‌زاق‪ ،‬ئازاد‬ ‫هه‌ورامى) لێره‌و‌ه (ئارام) بوو ب‌ه سه‌رپه‌رشتیارى‬ ‫کۆمیته‌ى هه‌رێمه‌کان تا ساڵى (‪ )1978‬که‌‬ ‫ل‌ه گوندى (ته‌نگى س �ه‌ر)ى ناوچه‌ى ق �ه‌ره‌داغ‬ ‫شه‌هید ک��را‪ ،‬ل‌ه پ��اش شه‌هید بوونى (ئ��ارام)‬ ‫ئه‌رکى سه‌رپه‌رشتیکردنى کۆمه‌ڵ‌ه ب‌ه (نه‌وشیروان‬ ‫مسته‌فا) سپێردرا تا ل‌ه کۆنگره‌ى یه‌که‌مى‬ ‫(ى‪.‬ن‪.‬ک)دا له‌ژێر کاریگه‌رى گۆڕانکاریه‌کاندا‬ ‫کۆمه‌ڵ‌ه ل‌ه بۆته‌ى (ى‪.‬ن‪.‬ک)دا هه‌ڵوه‌شایه‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ى کۆمه‌ڵ‌ه (نه‌وشیروان مسته‌فا)ى‬ ‫رووبه‌ڕوى ره‌خنه‌ى به‌شێک ل‌ه هاوڕێکانى کرده‌وه‌‬ ‫ک‌ه پێیان وابوو هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ى کۆمه‌ڵ‌ه هه‌ڵه‌یه‌کى‬ ‫گ�ه‌وره‌ى سیاسیه‌‪ ،‬به‌اڵم (نه‌وشیروان مسته‌فا)‬ ‫هۆکارى هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ى کۆمه‌ڵه‌ى گێڕایه‌و‌ه بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ى ک‌ه ئه‌م رێکخراو‌ه ئه‌رکه‌کانى به‌جێهێناو‌ه و‬ ‫زه‌مه‌نى مانه‌وه‌ى ته‌واو بووه‌‪ .‬شایانى باس‌ه کۆمه‌ڵه‌‬ ‫سێ کۆنفراسى به‌ستوو‌ه و تیایدا سه‌رکردایه‌تى‬ ‫نوێى هه‌ڵبژاردوه‌‪ .‬یه‌که‌م کۆنفرانسى کۆمه‌ڵه‌‬ ‫ساڵى (‪ )1981‬و ل‌ه (مالیمۆس) به‌ستراو‌ه و‬ ‫تیایدا ناوى رێکخراوه‌که‌یان گۆڕیو‌ه ب‌ه (کۆمه‌ڵه‌ى‬ ‫ره‌نجده‌رانى کوردستان) دووه‌م کۆنفرانسى کۆمه‌ڵه‌‬ ‫ل‌ه ساڵى (‪ )1982‬ل‌ه (خڕى ناوزه‌نگ) به‌ستراوه‌‬ ‫و سێیه‌م کۆنفڕانسیش ل‌ه ساڵى (‪ )1984‬له‌‬ ‫مێرگه‌پان به‌ستراو‌ه و ل‌ه هه‌ر سێ کۆنفرانسه‌که‌دا‬ ‫(نه‌وشیروان مسته‌فا) ب‌ه سکرتێرى کۆمه‌ڵه‌ى‬ ‫ره‌نجده‌رانى کوردستان هه‌ڵبژێردراوه‌‪.‬‬ ‫بزوتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى کوردستان له‌ناو‬ ‫(ى‪.‬ن‪.‬ک)دا!‬ ‫بزوتنه‌و‌ه هێڵێکیترى ناو پێکهاته‌ى (ى‪.‬ن‪.‬ک)‬ ‫بوو‪ ،‬هێڵێک ک‌ه زۆربه‌ى سه‌رکرده‌کانى سه‌رکرده‌‬

‫و کادرى پارتى دیموکراتى کوردستانى زه‌مه‌نى‬ ‫شۆڕشى ئه‌یلول بوون‪ ،‬ک‌ه ئه‌وانیش له‌وکاته‌دا‬ ‫پێیان ده‌وت��را (جه‌اللى ‪ -‬مه‌الیى)‪ ،‬چونک‌ه له‌‬ ‫ئینشیقاقى ساڵى (‪)1964‬دا به‌شێکیان باڵى‬ ‫مه‌کته‌بى سیاسى (جه‌اللى) بوون و به‌شێکیان‬ ‫باڵى سه‌رکردایه‌تى پارتى (مه‌الیى) بوون‪ ،‬ئه‌م‬ ‫سه‌رکردایه‌تی‌ه کۆکراوه‌یه‌کى سه‌ربازى بوو که‌‬ ‫پێکهاتبوون ل‌ه (سه‌یدا ساڵح یوسفى‪ ،‬عه‌لى‬ ‫عه‌سکه‌رى‪ ،‬عومه‌ر ده‌بابه‌‪ ،‬تایه‌رى عه‌لى والى‬ ‫به‌گ‪ ،‬ره‌سوڵ مامه‌ند‪ ،‬سه‌عدى گچکه‌)‪ ،‬که‌‬ ‫به‌شێکیان ل‌ه (کاره‌ساتى هه‌کاری)دا شه‌هید‬ ‫کران‪ ،‬یه‌کێک ل‌ه گرنگیه‌کانى بزوتنه‌و‌ه له‌و‬ ‫سه‌رده‌مه‌دا بوونى چه‌ندین سه‌رکرده‌ى سه‌ربازى‬ ‫بوو ک‌ه بۆ دروستکردنى مه‌فره‌زه‌ى سه‌ره‌تایى‬ ‫گرنگیه‌کى ب�ه‌رچ��اوی��ان ه�ه‌ب��وو‪ ،‬لێر‌ه ب���ه‌دواوه‌‬ ‫گرێدانى بزوتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى ب‌ه کۆمه‌ڵه‌وه‌‬ ‫هاوکێشه‌که‌ى تۆکمه‌تر ده‌ک��رد وات�‌ه یه‌کێتى‬ ‫کرد‌ه پارتێکى (سیاسى ‪ -‬سه‌ربازى) جێگه‌ى‬ ‫باس‌ه کاره‌ساتى (ه�ه‌ک��ارى) و شه‌هید بوونى‬

‫گرفته‌ک‌ه بگه‌ڕێته‌و‌ه الى خۆى و خۆى وه‌ک‬ ‫یه‌کالییکه‌ره‌وه‌ى کێشه‌کان پیشان ب��دات‪ ،‬له‌‬ ‫رۆژى دامه‌زراندنى (ى‪.‬ن‪.‬ک)ه‌و‌ه واتا ل‌ه ساڵى‬ ‫(‪)1976‬ه‌و‌ه تاڵه‌بانى سکرتێر‌ه تاک و ته‌نیاکه‌ى‬ ‫یه‌کێتی‌ه و ل‌ه ئێستادا پێگه‌ى خێزانه‌که‌ى له‌ناو‬ ‫یه‌کێتیدا ل‌ه پێگ‌ه و قورسایى هه‌مووان به‌هێزتره‌‪،‬‬ ‫به‌جۆرێک ک‌ه (هێرۆ ئیبراهیم ئه‌حمه‌د)ى‬ ‫هاوسه‌رى خاوه‌نى یه‌که‌مین ده‌نگى ناو کۆنگره‌ى‬ ‫سێیه‌مى یه‌کێتی و ئه‌ندامى مه‌کته‌بى سیاسى‬ ‫یه‌کێتى و به‌رپرسى مه‌ڵبه‌ندى (‪)1‬ى رێکخستنى‬ ‫سلێمانى (ى‪.‬ن‪.‬ک)ه‌‪( ،‬پاڤێڵ تاڵه‌بانى) کوڕه‌‬ ‫گ���ه‌وره‌ى ج �ه‌الل تاڵه‌بانیش به‌رپرسى ده‌زگ��اى‬ ‫دژه‌تیرۆر و (قوباد تاڵه‌بانى) کوڕ‌ه بچوکیشى‬ ‫نوێنه‌رى حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستان‌ه ل‌ه واڵته‌‬ ‫یه‌کگرتوه‌کانىئه‌مریکا‪.‬‬ ‫لیژنه‌ى ته‌حزیرى پارتى له‌ناو (ى‪.‬ن‪.‬ک)دا!‬ ‫پاش دروستبوونى (ى‪.‬ن‪.‬ک) و هه‌ڵگیرسانه‌وه‌ى‬ ‫شۆڕش‪ ،‬پارتى هه‌وڵیدا به‌شێوه‌یه‌ک ل‌ه شێوه‌کان‬ ‫خۆى رێکبخاته‌وه‌‪( ،‬قیاد‌ه موه‌قه‌ته‌) ئه‌و ناو‌ه نوێیه‌‬

‫ته‌حزیرى) که‌س‌ه دیاره‌کانى ئه‌م لیژنه‌ی‌ه بریتى‬ ‫بوون ل‌ه (د‪.‬مه‌حمود عوسمان و قادر جه‌بارى)‬ ‫ک‌ه له‌ناو ریزه‌کانى یه‌کێتیه‌و‌ه دژایه‌تى قیاده‌‬ ‫موه‌قه‌ته‌یان ده‌کرد‪.‬‬ ‫ئااڵى شۆڕش له‌ناو ریزه‌کانى (ى‪.‬ن‪.‬ک)دا!‬ ‫لێره‌و‌ه ئینشیقاق و جیابونه‌و‌ه له‌ناو ریزه‌کانى‬ ‫(ى‪.‬ن‪.‬ک) ده‌ست پێده‌کات‪( ،‬ئااڵى شۆڕش)‬ ‫له‌ساڵى (‪ )1985‬ل‌ه یه‌کێتى جیابوونه‌وه‌‪ ،‬سه‌رکرده‌‬ ‫دیاره‌کانى ئ�ه‌م گروپ‌ه بریتى ب��وون ل‌ه (مه‌ال‬ ‫به‌ختیار‪ ،‬ئاسۆ عه‌لى‪ ،‬م‪.‬پشکۆ نه‌جمه‌دین‪ ،‬شێخ‬ ‫عه‌لى‪-‬خول‌ه که‌شکۆڵ) ئه‌م‌ه مێژووى یه‌که‌م‬ ‫ئینشیقاق‌ه له‌ناو (ى‪.‬ن‪.‬ک)دا‪ ،‬ئه‌گه‌رچى پاش‬ ‫ماوه‌یه‌کى که‌م (مه‌ال به‌ختیار و م‪.‬پشکۆ و شێخ‬ ‫عه‌لى) ده‌ستگیرکران‪ ،‬به‌اڵم ئااڵى شۆڕش مایه‌وه‌‬ ‫و دواتر (ساالر عه‌زیز و م‪.‬جه‌عفه‌ر) ل‌ه ئه‌وروپا‬ ‫گ �ه‌ڕان �ه‌وه‌‪ ،‬ئ��ااڵى ش��ۆڕش له‌ساڵى (‪)1986‬‬ ‫یه‌که‌م کۆنفرانسى ل‌ه (دۆڵ���ى خ��واک��ورک)‬ ‫به‌ست‪ ،‬تا به‌ستنى ئه‌م کۆنفرانس‌ه (ساالر عه‌زیز)‬ ‫به‌رپرسى یه‌که‌مى ئااڵى شۆڕش بووه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌‬

‫مێژووی ئینشیقاق له‌ناو یه‌کێتیدا ل ‌ه ساڵی ‪1985‬و‬ ‫جیابونه‌وه‌ی( ئااڵی شۆڕش) ده‌ست پێده‌کات‪ ،‬که‌به‌چوار‬ ‫ساڵ زیندانی کردنی( مه‌ال به‌ختیار) کۆتایی هات‬ ‫(عه‌لى عه‌سکه‌رى) و هاوڕێکانى ک‌ه تا ئێستا‬ ‫کۆمه‌ڵێک شه‌هیدى گۆڕ ونن کاره‌ساتێکى‬ ‫گه‌وره‌بوو بۆ یه‌کێتى و هۆکارێکى گه‌وره‌ش بوو‬ ‫بۆ الواز بوونى هێڵى بزوتنه‌و‌ه له‌ناو (ى‪.‬ن‪.‬ک)دا‪.‬‬ ‫هێڵى گشتى (پان) ل‌ه ناو (ى‪.‬ن‪.‬ک)دا!‬ ‫پێکهاته‌ى سێیه‌مى (ى‪.‬ن‪.‬ک) بریتى بوو‬ ‫ل‌ه (خه‌تى گشتى) ک‌ه له‌هه‌مانکاتدا (خه‌تى‬ ‫پان)یشیان پێوتووه‌‪ ،‬ئه‌م خه‌ت‌ه راسته‌خۆ له‌الیه‌ن‬ ‫(جه‌الل تاڵه‌بانى)یه‌و‌ه دروست کراو‌ه و که‌سایه‌تیه‌‬ ‫دیاره‌کانى بریتى ب��وون ل‌ه (ج �ه‌الل تاڵه‌بانى و‬ ‫فوئاد مه‌عسوم) لێره‌و‌ه تاڵه‌بانى ئه‌سپى خۆى‬ ‫تاوده‌دات و ده‌بێت‌ه سکرتێرى هه‌ر سێ باڵه‌که‌ى‬ ‫(ى‪.‬ن‪.‬ک) و هه‌میش‌ه وا خۆى نیشان ده‌دات‬ ‫ک‌ه ئه‌و سه‌ر ب‌ه هیچ کوتل‌ه و باڵێک نی‌ه و‬ ‫ب‌ه پێچه‌وانه‌و‌ه کۆکه‌ره‌و‌ه و خاڵى هاوبه‌شى ناو‬ ‫هه‌ر سێ باڵه‌که‌یه‌‪ ،‬ئه‌و ک‌ه ئه‌ندامى مه‌کته‌بى‬ ‫سیاسى پێشترى پارتى دیموکراتى کوردستان‬ ‫و س�ه‌رپ�ه‌رش��ت��ی��ارى ب��اڵ��ى ج �ه‌الل��ى ج��ی��اب��ۆوه‌ى‬ ‫ساڵى (‪)1964‬ى ناو پارتى بووه‌‪ ،‬لێره‌و‌ه ده‌ست‬ ‫ده‌ک��ات ب‌ه سه‌پاندنى هه‌یمه‌نه‌ى سیاسى خۆى‬ ‫به‌سه‌ر هه‌ر سێ باڵه‌که‌ى یه‌کێتیدا‪ ،‬چاودێرانى‬ ‫سیاسى باس له‌و‌ه ده‌که‌ن ک‌ه ب‌ه درێژایى مێژووى‬ ‫(ى‪.‬ن‪.‬ک) تاڵه‌بانى به‌رده‌وام ناکۆکى خستۆته‌‬ ‫ناو هاوڕێکانیه‌و‌ه بۆ ئه‌وه‌ى دواج��ار چاره‌سه‌رى‬

‫بوو ک‌ه پارتى به‌ناویه‌و‌ه کارى ده‌کرد‪ ،‬ئه‌وه‌ى ئه‌و‬ ‫کات‌ه هه‌بوو هێزى سڕکراو ب‌ه ده‌ست شکسته‌کانى‬ ‫ش��ۆڕش��ى ئ �ه‌ی��ل��ول �ه‌وه‌‪ ،‬هێزێکى پ���ه‌رت���ه‌واز‌ه و‬ ‫ناچاالک‪ ،‬زۆربه‌ى سه‌رچاو‌ه ئاگاداره‌کانى ئه‌و‬ ‫کات‌ه ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌که‌ن ک‌ه کارى ئه‌و کاته‌ى‬ ‫(قیاد‌ه موه‌قه‌ته‌) ته‌نها شۆڕشى نوێ و روبه‌ڕوو‬ ‫بونه‌وه‌ى شۆڕشى نوێ بووه‌‪( ،‬ئه‌گه‌ر شۆڕشمان‬ ‫پێنه‌کرێت‪ ،‬پێمان تێک ده‌درێ����ت) یه‌کێک‬ ‫ل‌ه دروشم‌ه به‌ناو بانگه‌کانى ئه‌و کاته‌ى قیاده‌‬ ‫موه‌قه‌ته‌یه‌‪ ،‬کاره‌ساتى هه‌کارى به‌ڵگه‌یه‌کى‬ ‫روونى دژایه‌تى پارتى بوو‌ه به‌رامبه‌ر ب‌ه شۆڕشى‬ ‫ن��وێ‪ ،‬ک�‌ه ت��ی��ادا ه��اوک��ارى هێز‌ه نه‌یاره‌کانى‬ ‫واڵت��ان��ى ده‌وروب����ه‌ری����ان ک���رد ب��ۆ تێکشکانى‬ ‫هێزه‌کانى (ى‪.‬ن‪.‬ک) و شه‌هید کردنى (عه‌لى‬ ‫عه‌سکه‌رى و د‪.‬خالید و هاوڕێکانیان) ئه‌و‬ ‫به‌ڵگه‌ی‌ه پشتڕاستتر ده‌کاته‌وه‌‪ .‬هه‌ر چه‌ند‌ه پێش‬ ‫هه‌کارى (ئیبراهیم عه‌زۆ و هاوڕێکانى) له‌الیه‌ن‬ ‫قیاد‌ه موه‌قه‌ته‌و‌ه له‌ناوبرابوون‪ ،‬سه‌رکرد‌ه دیاره‌کانى‬ ‫قیاد‌ه موه‌قه‌ت‌ه بریتی بوون ل‌ه (ئیدریس بارزانى‪،‬‬ ‫مه‌سعود بارزانى‪ ،‬سامى عه‌بدولڕه‌حمان‪ ،‬جه‌وهه‌ر‬ ‫نامیق‪ ،‬که‌مال که‌رکوکى‪ ،‬ئه‌بو عه‌نتر و وریاى‬ ‫سه‌عاتچى)‪ ،‬به‌اڵم پاش دامه‌زراندنى یه‌کێتى‬ ‫به‌شێک ل‌ه ک��ادر‌ه دیاره‌کانى پارتى ئه‌وکات‬ ‫هاتن‌ه ریزه‌کانى (ى‪.‬ن‪.‬ک)ه‌و‌ه به‌ناوى (لیژنه‌ى‬

‫کۆنفرانسه‌که‌دا خۆى هه‌ڵنابژێرێته‌و‌ه و هه‌ریه‌ک‬ ‫ل‌ه (حه‌م‌ه ئاوات‪ ،‬عیماد ئه‌حمه‌د‪ ،‬شێخ حسێن)‬ ‫ب‌ه سه‌رکردایه‌تى و (سه‌الحى شێخ سدیق و کاردۆ‬ ‫محه‌مه‌د) ب‌ه ئه‌ندامى یه‌ده‌کى سه‌رکردایه‌تى‬ ‫هه‌ڵده‌بژێرێن‪( .‬بابه‌کر دڕه‌ی��ى‪ ،‬حاجى مه‌مۆ‪،‬‬ ‫ئه‌بوبه‌کر خۆشناو‪ ،‬شێخ س����واره‌) ل�‌ه ک��ادره‌‬ ‫دیاره‌کانى ئااڵى شۆڕش بوون‪.‬‬ ‫ئااڵى شۆڕش چى به‌سه‌ر هات؟‬ ‫لێر‌ه به‌دوا ئااڵى شۆڕش بوو ب‌ه ناوێک‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌شێکى ناوبانگى ئه‌م رێکخراو‌ه تازه‌ی‌ه بۆ چاالکى‬ ‫و کاریگارییان بگه‌ڕێته‌وه‌‪ ،‬بێگومان قورسایى‬ ‫ناوبانگه‌ک‌ه په‌یوه‌ندى ب‌ه جۆرى ئینشیقاقه‌که‌وه‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و کات (ى‪.‬ن‪.‬ک) کاریگه‌رترین پارتى‬ ‫سیاسى و سه‌ربازى ناو مه‌یدانى سیاسى باشورى‬ ‫کوردستان بوو‪ ،‬بۆی‌ه ئینشیقاق له‌م پارته‌دا ده‌بووه‌‬ ‫جێگه‌ى قس‌ه و هه‌ڵوه‌ست‌ه له‌سه‌رکردن‪ .‬دواتر‬ ‫ده‌ستگیرکردن و زیندانى کردنى (مه‌ال به‌ختیار‬ ‫و هاوڕێکانى) هێنده‌یتر ناو و ناوبانگى (ئااڵى‬ ‫ش���ۆڕش)ى ب�ڵاوک��رده‌وه‌‪ ،‬ل‌ه پ��اش ئ�ه‌م روداوان���ه‌‬ ‫(عیماد ئه‌حمه‌د) دژ ب‌ه باڵێکى سه‌ره‌کى ئااڵى‬ ‫شۆڕش ریزه‌کانى (ئااڵى شۆڕش) ب‌ه جێدێڵێ‬ ‫و ده‌چێت‌ه ناو (حزبى زه‌حمه‌تکێشانى کوردستان)‬ ‫ه‌وه‌‪ ،‬پاش سه‌نگه‌ر گواستنه‌وه‌ى (عیماد ئه‌حمه‌د)‬ ‫ه�ه‌ری�ه‌ک ل‌ه (م �ه‌ال به‌ختیار‪ ،‬س��االر عه‌زیز‪،‬‬

‫ک��اردۆ محه‌مه‌د) ده‌چن‌ه ناو ریزه‌کانى (حزبى‬ ‫زه‌حمه‌تکێشانى کوردستان)ه‌و‌ه و باڵى (په‌یڕه‌وى‬ ‫یه‌کگرتن) له‌ناو ئه‌و حزبه‌دا پێک ده‌هێنن‪.‬‬ ‫په‌یڕه‌وى یه‌کگرتن له‌ناو ریزه‌کانى (ى‪.‬ن‪.‬ک)‬ ‫دا!‬ ‫ساڵى (‪ )1988‬هاوڕێکانى م�ه‌ال به‌ختیار‬ ‫(م‪.‬پشکۆ و شێخ عه‌لى) ئ��ازاد ک��ران‪ ،‬له‌ساڵى‬ ‫(‪ )1989‬م��ه‌ال به‌ختیاریش ئ���ازادک���را پاش‬ ‫پڕکردنه‌وه‌ى په‌شیمانى نامه‌یه‌ک‪ ،‬دواى راپه‌ڕین‬ ‫(مه‌ال به‌ختیار) نامیلکه‌یه‌ک به‌ناوى (حوکمی‬ ‫به‌ره‌ی کوردستانی یان ده‌سه‌اڵتی دیموکراسی)‬ ‫باڵوده‌کاته‌وه‌‪ ،‬ک‌ه تیایدا هێرشێکى به‌رباڵو ده‌کاته‌‬ ‫سه‌ر سه‌رکردایه‌تى ئه‌و کاته‌ى (به‌ره‌ى کوردستانى)‬ ‫و ه �ه‌ر ل �ه‌و نامیلکه‌یه‌دا ب���ه‌ره‌ى کوردستانى‬ ‫ب �‌ه (چینى چ �ه‌ت �ه‌) ن��او ده‌ب����ات‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ى جێى‬ ‫سه‌رسوڕمان‌ه پاش باڵوکردنه‌وه‌ى ئه‌م نامیلکه‌یه‌‬ ‫(په‌یڕه‌وى یه‌کگرتن) ب‌ه مه‌ال به‌ختیاریشه‌و‌ه ده‌چنه‌‬ ‫ناو ریزه‌کانى (ى‪.‬ن‪.‬ک)ه‌وه‌‪ ،‬ک‌ه پێکهاتبوون له‌‬ ‫(مه‌ال به‌ختیار‪ ،‬ساالر عه‌زیز‪ ،‬عیماد ئه‌حمه‌د و‬ ‫چه‌ند که‌سێکیتر)‪ ،‬به‌اڵم (سه‌الحى شێخ سدیق)‬ ‫له‌ناو (ئ��ااڵى ش���ۆڕش)دا مایه‌و‌ه ب‌ه پشتیوانى‬ ‫کۆمه‌ڵێک ل‌ه رێکخستنه‌کانى ئه‌و کاته‌ى ئااڵى‬ ‫شۆڕش رێیان ل‌ه هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ى ئااڵى شۆڕش‬ ‫گرت‪ ،‬تا له‌ساڵى (‪)1994‬دا ئه‌ویش چوو‌ه ناو‬ ‫ریزه‌کانى (ى‪.‬ن‪.‬ک)ه‌وه‌‪.‬‬ ‫حزبى سۆسیالیستى یه‌کگرتوى کوردستان‬ ‫(حسیک) ل‌ه ریزه‌کانى (ى‪.‬ن‪.‬ک)دا!‬ ‫حسیک رێکخراوێکى سیاسى کوردستانى بوو‬ ‫له‌الیه‌ن کۆمه‌ڵێک سه‌رکرد‌ه و کادرى سیاسییه‌وه‌‬ ‫سه‌رپه‌رشتى ده‌کرا ک‌ه پێکهاتبوون ل‌ه (سامى‬ ‫عه‌بدولڕه‌حمان‪ ،‬د‪.‬مه‌حمود عوسمان‪ ،‬قادر جه‌بارى‪،‬‬ ‫ره‌س��وڵ مامه‌ند‪ ،‬به‌هرۆز گه‌اڵڵى) ئ�ه‌م پارته‌‬ ‫له‌ساڵى (‪)1994‬دا هه‌ڵوه‌شایه‌و‌ه و به‌سه‌ر هه‌ردوو‬ ‫پارتى ده‌سه‌اڵتدار (یه‌کێتى و پارتى)دا دابه‌شبوون‪،‬‬ ‫به‌جۆرێک ک‌ه (سامى عه‌بدولڕه‌حمان و قادر‬ ‫جه‌بارى) چون‌ه ناو (پ‪.‬د‪.‬ک)ه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم (ره‌سوڵ‬ ‫مامه‌ند‪ ،‬عادل موراد و به‌هرۆز گه‌اڵڵى) چون‌ه ناو‬ ‫ریزه‌کانى (ى‪.‬ن‪.‬ک)ه‌وه‌‪ .‬پاش ماوه‌یه‌ک سامى‬ ‫عه‌بدولڕه‌حمان توانى بگات‌ه پله‌ى سه‌رکردایه‌تى‬ ‫پارتى و ل‌ه ته‌قینه‌وه‌ى (‪1‬ى شوبات)ى باره‌گاکانى‬ ‫یه‌کێتى و پارتى ل‌ه هه‌ولێر تیرۆرکرا‪ ،‬ره‌سوڵ‬ ‫مامه‌ند ب���وو‌ه ک��ارگ��ێ��ڕى مه‌کته‌بى سیاسى‬ ‫(ى‪.‬ن‪.‬ک) و پاش ماوه‌یه‌ک کۆچى دوایى‬ ‫ک��رد‪ .‬جێگاى باس‌ه م��اوه‌ى ساڵه‌کانى (‪1994‬‬ ‫تاساڵى ‪ )1998‬یه‌کێتى ب‌ه قۆناغێکى سه‌ختى‬ ‫شه‌ڕى براکوژیدا تێپه‌ڕى له‌گه‌ڵ (پ‪.‬د‪.‬ک)‬ ‫له‌الیه‌ک و (بزوتنه‌وه‌ى ئیسالمى) له‌الیه‌ک‪ ،‬که‌‬ ‫له‌م ماوه‌یه‌دا سه‌دان که‌س ل‌ه الیه‌نگرانى پارته‌‬ ‫ناکۆکه‌کان ل‌ه نێوان یه‌کێتى و پارتیدا سه‌نگه‌ریان‬ ‫گواسته‌وه‌‪ ،‬ه�ه‌ر ل�ه‌و کاته‌و‌ه وش �ه‌ى (سه‌نگه‌ر‬ ‫گواستنه‌وه‌) بوو‌ه به‌شێک ل‌ه فه‌رهه‌نگى سیاسى‬ ‫باشوورى کوردستان‪.‬‬


‫وه‌رگێڕان‬

‫رۆڵى ئه‌ردۆغان ل ‌ه ناوچه‌که‌دا‬

‫ن‪ /‬حسێن شاوه‌یش‬

‫و‪ /‬فه‌یسه‌ڵ غازی‬ ‫له‌پاش کۆبوونه‌وه‌ى ناتۆ ل ‌ه‬ ‫له‌شبوونه‌‪ ،‬رۆڵى حکومه‌ت ‌ه به‌ناو‬ ‫ئیسالمییه‌که‌ى ئه‌ردۆغان زیاتر‬ ‫ئاشکرابوو‪ ،‬بڕیاریش درا ب ‌ه ئاواکردن‬ ‫و دانانى بنکه‌ى قه‌ڵغانى موشه‌کى ناتۆ‬ ‫ل ‌ه تورکیا‪.‬‬

‫رێنمایى و فه‌رمان‌ه تازه‌کان ب‌ه ئه‌ردۆغان‬ ‫راگه‌یه‌نران بۆ ئه‌وه‌ى رۆڵى خۆى بگێڕێت وه‌کو‬ ‫نوێنه‌رى ئیسالمى راهێنراو و ده‌سته‌مۆکراو له‌سه‌ر‬ ‫رێبازى ئه‌مریکى و ئه‌وروپی‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ى ببێت ب ‌ه‬ ‫ئه‌نته‌رناتیڤ له‌جیاتى ئه‌و رژێم‌ه نه‌ته‌وه‌‌ده‌وڵه‌تانه‌ى‬ ‫ک‌ه نه‌یانتوانى به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانى زلهێزه‌کانى‬ ‫جیهان ل�‌ه ن��اوچ �ه‌ک �ه‌دا ب��پ��ارێ��زن‪ ،‬ل���ه‌دواى ئه‌م‬ ‫کۆبوونه‌وه‌ش شێوه‌ى ئاخاوتنى ئه‌ردۆغان گۆڕدرا‬ ‫به‌ره‌و ئاراسته‌کردنى (راسپارد‌ه و ئامۆژگاری)‬ ‫ک‌ه ل‌ه ئه‌ساسدا رێنمایى و فه‌رمانن ل‌ه دووتۆیاندا‬ ‫هه‌ڕه‌شه‌ى جدى ب‌ه شێوه‌یه‌کى راسته‌وخۆ یان‬ ‫ناڕاسته‌وخۆ بۆ ئه‌و رژێم و سیسته‌مانه‌ى ک ‌ه‬ ‫هه‌ی‌ه و ئۆپۆزسیۆنه‌کانیان ب‌ه یه‌که‌وه‌‪.‬‬ ‫ک���ات���ێ ک���‌ه ئ�����ه‌ردۆغ�����ان ق��س �‌ه ده‌ک����ات‬ ‫که‌شوهه‌وایه‌ک دروس��ت ده‌ک��ات وه‌ک��و بڵێى‬ ‫ئیمپراتۆریه‌تى عوسمانى جارێکى دى ژیایه‌و‌ه‬ ‫و ل‌ه م��ردن گ �ه‌ڕای �ه‌وه‌‪ ،‬ه���ه‌روه‌ک ه���ه‌ردوو ل ‌ه‬ ‫قه‌زافى و به‌شارئه‌سه‌د دوو والیى عوسمانین‬ ‫له‌الیه‌ن خه‌لیفه‌و‌ه (ره‌ج���ه‌ب ته‌یب ئ�ه‌ردۆغ��ان)‬ ‫دیاری کراون‪ .‬به‌اڵم ب‌ه خۆى ئه‌و که‌شوهه‌وایه‌‬ ‫نانوێنێ‪ ،‬چونک‌ه فاکته‌رى سه‌ره‌کى ئه‌وه‌ى ک ‌ه‬ ‫هێزى ده‌داتێ بۆ نواندنى ئه‌و که‌سێتی‌ه و هانى‬ ‫ده‌دات بۆ گێڕانى ئه‌و رۆڵ‌ه ئه‌مریکا‪ ،‬ئینگلته‌را‪،‬‬ ‫ئیسرائیل و‪ ،‬پشتگیریى یه‌کێتى ئه‌وروپایه‌‪ .‬ئه‌م‬ ‫رێکه‌وتن‌ه زۆر ره‌هه‌ندى له‌شکری‪ ،‬رامیاری‪،‬‬ ‫هه‌واڵگری‪ ،‬ق��ووڵ و ستراتیژیى هه‌یه‌‪ .‬ئێم ‌ه‬ ‫رۆژان‌ه راسپارد‌ه و ئامۆژگارى ئه‌ردۆغان یان به‌‬ ‫واتایه‌کى تر هه‌ڕه‌شه‌کانى ئه‌ردۆغان ده‌بیستین‪،‬‬ ‫جارێک هه‌ڕه‌ش‌ه ل‌ه رژێمه‌کان ده‌کات و جارێکى‬ ‫تر بزووتنه‌وه‌ى جه‌ماوه‌رى ب‌ه شه‌ڕى تایفه‌گه‌رى‬ ‫و دابه‌شبوون و مه‌ترسى بزووتنه‌وه‌ى ئازادیخوازى‬ ‫گه‌لى کورد ل‌ه ناوچه‌ک‌ه هه‌ڕه‌ش‌ه ده‌کات‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ب‌ه وردى سه‌یرى پرۆژه‌کانى ئه‌مریکى‌ ئینگلیزى‬ ‫و ئیسرائیلى بکه‌ین ک‌ه ج��ارج��ار ئ�ه‌ردۆغ��ان‬ ‫رۆڵ��ى راهیبى پێگه‌یی ده‌گ��ێ��ڕێ‪ ،‬ج��اروب��ار‬ ‫رۆڵى «پوالت» ده‌گێڕێ (پوالت ئه‌کته‌رێک‬ ‫رۆڵ���ى ڕام��ب��ۆى ت��ورک��ى ل �‌ه زن��ج��ی��ر‌ه درام���اى‬ ‫گه‌لیى گورگه‌کان ده‌نوێنێ) ئه‌و قاره‌مانه‌ى ب ‌ه‬ ‫ته‌نیا ده‌توانێت یه‌که‌ى کۆماندۆى ئیسرائیلى‬

‫تێکبشکێنێت و ئیسرائیل ناچار بکات بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫ب‌ه ئاشتى رازى و قایل بێت و فه‌له‌ستینیش‬ ‫رزگار ده‌کات‪ ،‬بێگومان سیناریۆک‌ه چیرۆکێکى‬ ‫خه‌یاڵییه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم ل‌ه راستیدا په‌تى پیالنگێڕى‬ ‫و کرده‌وه‌کانى تێکده‌ر و خراپه‌کارى له‌گه‌ڵ‬ ‫ئیسرائیل و ئه‌مریکا ده‌چنێت‪.‬‬ ‫یه‌که‌م‪ :‬رۆڵى ئه‌ردۆغان ل‌ه سوریا‬ ‫س�ه‌ره‌ت��ا گرنگى ب‌ه پ����ه‌روه‌رد‌ه و راهێنان و‬ ‫ده‌س��ت�ه‌م��ۆک��ردن��ى رژێ��م��ى ب�ه‌ع��س ب�ه‌گ��وێ��ره‌ى‬ ‫پێویستییه‌کانى سیاسه‌تى ئه‌مریکى و ئیسرائیلى‬ ‫ل�‌ه ن��اوچ �ه‌ک �ه‌دا داوه‌‪ .‬رژێ��م��ى به‌عسیش ئه‌و‬ ‫شته‌شى ده‌ویست‪ ،‬ته‌نانه‌ت هه‌ستا ب‌ه ئاماده‌کردن‬ ‫و رێکخستنى ب��ارودۆخ �ه‌ک��ان ب��ۆ ک��ردن �ه‌وه‌ى‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌کانى ئاسایى له‌گه‌ڵ ئه‌مریکا و‬ ‫ئه‌نجامدانى پرۆسه‌ى ئاشتى له‌گه‌ڵ ئیسرائیل‬ ‫ده‌رب��اره‌ى ته‌پۆلکه‌ى ج��ۆالن‪ ،‬بۆی‌ه سوریا خۆى‬ ‫به‌ده‌سته‌و‌ه داو‌ه و وازى ل‌ه هه‌موو کاغه‌زه‌کانى‬ ‫هێناو‌ه بۆ به‌رژه‌وه‌ندى ده‌وڵه‌تى تورکیا‪ .‬یه‌کێک‬ ‫له‌و قازانج‌ه ئه‌ردۆغانیانه‌‪ ،‬ددانپێدانانى فه‌رمیى‬ ‫سوریا‌ له‌سه‌ر زارى سه‌رۆک به‌شارئه‌سه‌د‌ ب ‌ه‬ ‫پارێزگاى ئه‌سکه‌نده‌رون وه‌کو به‌شێک ل‌ه خاکى‬ ‫کۆمارى تورکیا‪ ،‬هه‌روه‌ها سوریا له‌گه‌ڵ ئێران‬ ‫ب‌ه سیاسه‌تێکى دوژمنان‌ه ل‌ه دژى گه‌لى کوردى‬ ‫ره‌فتارى کرد بۆ رازیکردنى ئه‌ردۆغان‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌موو ئه‌م پرۆژان‌ه رووبه‌ڕوى دیوارى په‌یوه‌ندییه‌‬ ‫ستراتیژیه‌کانى نێوان سوریا و ئێران و فایلى‬ ‫حزبوڵاڵ بووه‌وه‌‪ ،‬سوریاش هیچ قازانجى به‌ده‌ست‬ ‫ن �ه‌ک �ه‌وت‪ .‬له‌کاتێکدا ک�‌ه ئ �ه‌ردۆغ��ان توانى‬ ‫سوریا بکات ب‌ه والیه‌تێکى عوسمانی‪ ،‬والیه‌کى‬ ‫عوسمانى (جه‌مال پاشاى خوێنڕێژ) جارێکى‬ ‫دى حوکمڕانى ده‌ک��ات‪ .‬له‌گه‌ڵ پێشکه‌وتنى‬ ‫بزوتنه‌وه‌ى ناڕه‌زایی‌ه جه‌ماوه‌رییه‌کانى دیموکراتى‬ ‫ل‌ه س��وری��ا‪ ،‬په‌یوه‌ندییه‌کانى تورکیا ‌ سووریا‬ ‫تێکچون‪ ،‬هۆى ئه‌و‌ه ناگه‌ڕێته‌و‌ه بۆ سووربوونى‬ ‫ئه‌ردۆغان بۆ هاندانى به‌شارئه‌سه‌د بۆ ئه‌نجامدانى‬ ‫چاکسازى وه‌ک ئ���ه‌وه‌ى ب‌ه خه‌یاڵى هه‌ندێ‬ ‫که‌س هه‌یه‌‪ .‬نه‌خێر!! پروپاگه‌نده‌ى راگه‌یاندنى‬ ‫ئه‌ردۆغانى راستى شته‌کان و بارودۆخى هه‌یى‬ ‫ئاشکرا ن��اک��ات‪ .‬راس��ت��ى ئ �ه‌وه‌ی �ه‌‪ ،‬ئ �ه‌ردۆغ��ان‬ ‫م�ه‌س�ه‌ل�ه‌ى ک��ێ ل �‌ه دواى ئ �ه‌س �ه‌د ده‌س���ه‌اڵت‬ ‫ده‌گرێت‌ه ده‌ست؟ ره‌وشى کوردى ل‌ه سوریا چى‬ ‫به‌سه‌ر دێت؟‪ ،‬بۆی‌ه مه‌به‌سته‌کانى ئه‌ردۆغان و‬ ‫سیاسه‌تى به‌رامبه‌ر سوریا دیار بوون و هه‌موو‬ ‫ئه‌و په‌ردانه‌ى ک‌ه راستیه‌کانیان ده‌شارده‌و‌ه دڕان‬ ‫له‌نێوان هه‌ردوو گه‌لى تورک و عه‌ره‌ب‪ ،‬راستى‬ ‫وای‌ه ک‌ه ئه‌ردۆغان هه‌وڵ ده‌دات بۆ ئاماده‌کردنى‬ ‫برایانى موسڵمان (ئیخوانولموسلمین) و بزوتنه‌و‌ه‬ ‫ئیسالمیه‌کان بۆ وه‌رگرتنى ده‌س�ه‌اڵت ل‌ه دواى‬

‫به‌شارئه‌سه‌د‪ ،‬له‌دواى په‌روه‌رده‌کردن و راهێنانیان‬ ‫له‌سه‌ر رێبازى ئه‌مریکی‪ ،‬پێشکه‌وتنه‌کانى ئه‌م‬ ‫زووان‌ه ئه‌م راستیان‌ه ده‌سه‌لمێنن‪ .‬بۆی‌ه ئامانجى‬ ‫ئه‌ردۆغان ئاسته‌نگى دروستکردن و رێگرتنى‬ ‫هه‌ر پێشکه‌وتنێکى دیموکراتى ره‌نگ‌ه بوارێک‬ ‫بکاته‌و‌ه بۆ کورد بۆ وه‌رگرتنى هه‌ندێ ل‌ه ماف ‌ه‬ ‫ره‌واکانیان یان متمانه‌ى ده‌ستورى ل‌ه سووریا‪ .‬له‌م‬ ‫گۆشه‌نیگایه‌و‌ه به‌ڕوونى ده‌بینین که‌وا ئه‌ردۆغان‬ ‫رۆڵێکى تێکده‌ر و وێرانکه‌ر و گه‌نده‌ڵ ده‌گێڕێت‬ ‫بۆ ئ �ه‌وه‌ى پ��اڵ ب‌ه س��وری��او‌ه بنێ ب �ه‌ره‌و شه‌ڕى‬ ‫ناوخۆیى له‌نێوان سونن‌ه و عه‌له‌وییه‌کان له‌الیه‌ک‬ ‫و له‌نێوان کورد و عه‌ره‌ب له‌الیه‌کى تره‌وه‌‪ ،‬ئه‌م‬ ‫پیاوه‌ى ک‌ه ب‌ه ئاینى ئیسالمى بازرگانى ده‌کات‬ ‫فیتن‌ه و ئاژاوه‌ى ده‌وێ له‌نێوان مه‌سیحیه‌کان و‬ ‫موسڵمانه‌کان ل‌ه سووریا‪ .‬هه‌روه‌ها مسیحیه‌کان‬ ‫ل�ه‌و‌ه ده‌ترسن ک‌ه حکومه‌تێک له‌سه‌ر رێبازى‬ ‫ئیسالمى ئه‌ردۆغان ده‌س �ه‌اڵت بگرێت‌ه ده‌ست‪،‬‬ ‫چونک‌ه چه‌ته‌کانى ئه‌ردۆغان له‌و کاته‌ى ک ‌ه‬ ‫ئایه‌ت‌ه درۆکانى دیموکراتى ب‌ه گه‌لى تورکیا‬ ‫پێشکه‌ش ده‌کرد (هیرانت دینک) و (پیاوێکى‬ ‫ئاینى مه‌سیحی)یان کوشت‪.‬‬ ‫ل��ه‌م ب���ارودۆخ���ه‌دا‪ ،‬ه �ه‌م��وو ئ��ه‌و الی�ه‌ن��ان�ه‌ى‬ ‫گ��ۆڕان��ک��ارى دیموکراتیان ل�‌ه س��وری��ا ده‌وێ��ت‬ ‫ده‌بێ رووب �ه‌رڕوى ئه‌م مه‌ترسیی‌ه گه‌وره‌یه‌ى ک ‌ه‬ ‫چاوه‌ڕوانى بزوتنه‌وه‌ى جه‌ماوه‌رى دیموکراتى سوریا‬ ‫ببنه‌وه‌‪ ،‬سه‌باره‌ت ب‌ه گه‌لى کوردیش ده‌بێ جه‌ماوه‌ر‬ ‫و پێکهات‌ه سیاسیه‌کانى یه‌کتر بگرن و یه‌ک‬ ‫بن له‌دژى ئه‌و مه‌ترسییانه‌ى هه‌ڕه‌شه‌ى ده‌کات‪،‬‬ ‫مه‌ترسییه‌کانى تورکیا و ئه‌وانه‌ى له‌سه‌ر رێبازى‬ ‫تورکیا و ئه‌ردۆغان له‌ناو سوریا جموجۆڵ ده‌که‌ن‪،‬‬ ‫چ ل‌ه ده‌سه‌اڵت و چ ل‌ه ئۆپۆزسیۆن بن‪.‬‬ ‫دووه‌م‪ :‬رۆڵى ئه‌ردۆغان ل‌ه ئێران‬ ‫رۆڵى ئه‌ردۆغان ل‌ه ئێران چه‌ند ره‌هه‌ندێکى‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئ�ه‌وه‌ى گرنگ‌ه بۆمان له‌م کاته‌دا رۆڵى‬ ‫سه‌باره‌ت ب‌ه مه‌سه‌له‌ى کوردى و ئه‌وه‌ى له‌سه‌ر‬ ‫زه‌مینى واقیع روو ده‌دات‪ .‬پێش هه‌موو شتێک‬ ‫ده‌بێ سه‌رسوڕمان نه‌بین ل‌ه پشتگیرى ئه‌مریکا‬ ‫بۆ سیاسه‌ته‌کانى ئێران بۆ دژایه‌تى گه‌لى کورد‬ ‫ل‌ه چوارچێوه‌ى به‌ره‌ى دژه‌ک��ورد ل‌ه رۆژهه‌اڵتى‬ ‫ناوین ئ �ه‌وه‌ى تورکیاى ئ�ه‌ردۆغ��ان رێبه‌رایه‌تى‬ ‫ده‌کات‪ ،‬چونک‌ه وه‌ک ده‌زانرێ ئه‌وان به‌گشتى ل ‌ه‬ ‫هه‌موو شتێک ناکۆکن‪ ،‬جگ‌ه له‌و سیاسه‌تانه‌ى‬ ‫بۆ دژایه‌تى گه‌لى کورد رێکه‌وتوون‪ .‬ته‌نانه‌ت‬ ‫ئیسرائیلیش پشتگیرى ل‌ه رێکه‌وتنى ئێران ل‌ه دژى‬ ‫بزوتنه‌و‌ه ئازادیخوازى گه‌لى کورد ده‌ک��ات‪ ،‬بۆ‬ ‫نموون‌ه ل‌ه ساڵى (‪ )2008‬ناوه‌ندێکى راگه‌یاندنى‬ ‫پارتى ژیانى ئازادى کوردستان ل‌ه الیه‌ن فرۆکه‌‬ ‫جه‌نگییه‌کانى تورکیا و ئێران بۆردومان کرا‬

‫به‌پشتبه‌ستن ب�ه‌و زانیاری‌ه هه‌واڵگریانه‌ى ک ‌ه‬ ‫موسادى ئیسرائیلى داب��ووى ب‌ه تورکیا‪ ،‬وه‌ک‬ ‫ده‌وترێ ئه‌وان یه‌ک کۆڵه‌مستن له‌دژى گه‌لى‬ ‫کورد و بزوتنه‌و‌ه ئازادیخوازه‌که‌ى سه‌ره‌ڕاى هه‌موو‬ ‫ناکۆکى و دووبه‌ره‌کیه‌کانیان‪ ،‬جیاوازیه‌کیش نیی ‌ه‬

‫ئێران چییه‌؟! هۆکارى ئه‌وه‌ش هه‌مان هۆکارى‬ ‫که‌وتنى به‌شارئه‌سه‌د‌ه له‌ناو زلکاوى ئه‌م سیاسه‌ته‌‪،‬‬ ‫وات‌ه ئێران ده‌یه‌وێ فشارى نێوده‌وڵه‌تى و فشارى‬ ‫ئه‌مریکا و ئیسرائیل که‌م بکاته‌و‌ه ب‌ه رێگاى‬ ‫تورکیا‪ ،‬ل‌ه هه‌مان کاتیشدا ئه‌ردۆغان سوود ل ‌ه‬

‫ن‪ /‬ئومێد پارسانه‌ژاد‬

‫و‌‪ /‬هێدی ئه‌حمه‌د‬ ‫مه‌حمود ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد توشی‬ ‫حاڵه‌تی که‌سێک بوو ‌ه ک ‌ه ل ‌ه سه‌ر‬ ‫(حه‌له‌به‌)ى بۆکسێنه‌و ‌ه که‌وتۆت ‌ه داو ‌ه‬ ‫و په‌یتا په‌یتا لێدان ده‌خوات‪.‬‬

‫ی �ه‌ک دوو مانگى راب����ردوو‪ ،‬ته‌نانه‌ت بۆ‬ ‫ئ���ه‌و ک�ه‌س��ان��ی پێشبینیان ده‌ک����رد ک �‌ه ئه‌م‬ ‫رووب���ه‌ڕوب���وون���ه‌و‌ه ل �‌ه ئه‌نجامدا روو ده‌دات‪،‬‬ ‫شیمانه‌ی ئ���ه‌وه‌ی ک‌ه ئه‌حمه‌دی ن���ه‌ژاد به‌م‬ ‫خێرایی و به‌رفراوانیی‌ه بکه‌وێت‌ه به‌ر هێرشی‬ ‫که‌سایه‌تی و ده‌زگ��ا حکومه‌تییه‌کانی ئێران‬ ‫زۆر دژوار بوو‪ ،‬به‌اڵم مه‌یدانی سیاسی ئێران له‌‬ ‫یه‌ک مانگی رابردوو ک‌ه ل‌ه به‌رامبه‌ر حوکمی‬ ‫ئایه‌تواڵ خامنه‌یی سه‌باره‌ت ب‌ه مانه‌وه‌ی حه‌یده‌ر‬ ‫موسڵحی ل‌ه وه‌زاره‌ت��ی ئیتاڵعاتدا به‌رخۆدانی‬ ‫کرد‪ ،‬ب‌ه ته‌واوه‌تی گۆڕدراوه‌‪.‬‬ ‫ن��ێ��وان ئ �ه‌ح��م �ه‌دی ن����ه‌ژاد ل �ه‌گ �ه‌ڵ ده‌زگ���ا‬ ‫حکومییه‌کاندا‬ ‫ده‌زگا حکومییه‌کان ل‌ه ئێراندا ل‌ه رۆژه‌کانی‬ ‫دوای��ی��دا ب‌ه شێوه‌یه‌کی بێ‌وێن‌ه ل‌ه به‌رامبه‌ر‬ ‫ئه‌حمه‌دی ن �ه‌ژاد وه‌ستاونه‌ته‌وه‌‪ .‬ئه‌نجومه‌نی‬ ‫ئێران ک‌ه ل‌ه ده‌مێک‌ه له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تدا کێشه‌ی‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬ب�ه‌اڵم خۆڕاگرى ده‌ک��رد‪ ،‬ئێستا په‌یام‬ ‫ده‌نێرێت ک‌ه سه‌رده‌می سه‌بر و سازش کۆتایی‬ ‫ه���ات‪ .‬س �ه‌رۆک��ی ده‌زگ����ای داد ده‌ڵ��ێ��ت ک ‌ه‬ ‫«گ �ه‌وره‌ک��ان» خ��وازی��اری رووب �ه‌ڕوب��وون �ه‌وه‌ی‬ ‫توندن له‌گه‌ڵ ده‌وروبه‌رانی سه‌رۆک کۆماری‬ ‫و تۆمه‌تباران ب‌ه «جن‌گرتن و رم��اڵ��ی» و‬ ‫ئه‌م ده‌زگای‌ه ئه‌رکی خۆی جێبه‌جێ ده‌کات‪.‬‬ ‫ئه‌نجومه‌نی (کۆنسه‌ی) نیگه‌هبان‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫هه‌وڵدانی ده‌وڵ �ه‌ت سه‌باره‌ت ب‌ه تێکه‌ڵکردنی‬ ‫وه‌زاره‌تخانه‌کان و هه‌روه‌ها سه‌رپه‌رشتی وه‌زاره‌تی‬ ‫نه‌وت ل‌ه الیه‌ن ئه‌حمه‌دی ن �ه‌ژاده‌و‌ه ناکۆکه‌‪.‬‬ ‫فه‌رمانده‌ی سوپا ب‌ه زمانێکی بێ‌وێن‌ه ل‌ه دژی‬ ‫«ج��واڵن �ه‌و‌ه ب �ه‌الڕێ��داچ��ووی ل‌ه ده‌وڵ����ه‌ت»دا‪،‬‬ ‫وات‌ه ب‌ه نزیکترین یارانی سه‌رۆک کۆماری‬ ‫هۆشداری ده‌دا و ئه‌وان ب‌ه په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ‬ ‫«ده‌زگ��اک��ان��ی زان��ی��اری بیانی» تۆمه‌تبار‬

‫ده‌ک��ه‌ن‪ .‬ته‌نانه‌ت ل‌ه ن��او ده‌وڵ�ه‌ت��ی ئه‌حمه‌دی‬ ‫ن���ه‌ژاده‌و‌ه ئ�ه‌م رۆژان��‌ه پێداگیرییه‌کی وات��ادار‬ ‫سه‌باره‌ت ب‌ه پێویستی په‌یڕه‌وه‌ی ل‌ه «ویالیه‌تی‬ ‫فه‌قیه‌« زۆر ده‌بیسترێت و هه‌موو که‌س خۆیان‬ ‫ئاماد‌ه کردو‌ه ک‌ه ئه‌گه‌ر ئه‌و به‌له‌مه‌ی وا ل ‌ه‬ ‫سه‌ری سوارن بکه‌وێت‌ه ژێر ئاوه‌وه‌‪ ،‬زووتر خۆیان‬ ‫رزگار بکه‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌مان‌ه ئه‌و ئاماژانه‌ن له‌وه‌یک‌ه ئه‌حمه‌دی‬ ‫نه‌ژاد ل‌ه ره‌واڵه‌تدا پشتیوانی عه‌لی خامنه‌یی‬ ‫ل �ه‌ده‌س��ت داوه‌‪ .‬وا دی���ار‌ه دوای مه‌سه‌له‌ی‬ ‫له‌کارالبردن و مانه‌وه‌ی حه‌یده‌ر موسڵحی و‬ ‫تۆرانی چاوه‌ڕوان‌نه‌کراوی ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد‪،‬‬ ‫ل‌ه گرنگى په‌یوه‌ندی رێبه‌رایه‌تی و سه‌رۆک‬ ‫کۆماریدا گۆڕینێک‌ه ک‌ه ناگه‌ڕێت‌ه دواوه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ�ه‌ح��م�ه‌دی ن���ه‌ژاد ل �ه‌و خ��ااڵن �ه‌ی وا له‌گه‌ڵ‬ ‫هێز و ده‌زگا حکومییه‌کانی ئێران ناکۆکی‬ ‫بیروڕای هه‌بوو‪ ،‬به‌رده‌وام سودی ل‌ه پشتیوانی‬ ‫خامنه‌ی وه‌رده‌گ����رت‪ ،‬ب �ه‌اڵم هێشتا وا دی��ار‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ له‌ده‌ستدانی ئه‌م پشتگیرییه‌‪ ،‬زیاتر له‌‬ ‫هه‌ر کاتێک زیان ده‌بینێت‪.‬‬ ‫نێوانى ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد و نوخبه‌کان‬ ‫په‌یوه‌ندی ئه‌حمه‌دی ن�ه‌ژاد له‌گه‌ڵ گروپ ‌ه‬ ‫مرجعه‌کانی کۆمه‌ڵگای ئێران‪ ،‬چ رۆحانیی ‌ه‬ ‫ن�ه‌ری��ت��ی��ی�ه‌ک��ان‪ ،‬چ رۆش��ن��ب��ی��ر‌ه م �ه‌زه �ه‌ب��ی و‬ ‫نامه‌زهه‌بییه‌کان چه‌ند ساڵێک‌ه خراپه‌‪ .‬به‌شێکی‬ ‫زۆری رۆشنیرانی ئێرانی یا هۆگری الیه‌نی‬ ‫ریفۆرمخوازن یان له‌گه‌ڵ حکومه‌تی ئیسالمی‬ ‫ئ��ێ��ران��دا دژب����ه‌رن‪ ،‬ب���ه‌اڵم که‌سێتی و شێوه‌ی‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد‪ ،‬هه‌ندێک ل ‌ه‬ ‫بڕواکانی ک‌ه ب‌ه «خورافات» لێک ده‌درێته‌وه‌‬ ‫و ب‌ه تایبه‌ت شێوه‌ی هه‌ڵبژاردنی دووب��اره‌ی‬ ‫وه‌ک س �ه‌رۆک کۆماری ئێران بۆت‌ه هۆی‬ ‫ئه‌وه‌ی ک‌ه دژبه‌رایه‌تی رۆشنبیران له‌گه‌ڵ ئه‌ودا‪،‬‬ ‫قووڵتر بێت ل‌ه دژبه‌رایه‌تیان له‌گه‌ڵ زۆرێک ل ‌ه‬ ‫که‌سێتییه‌کانی تر ل‌ه حکومه‌تی ئێراندا‪.‬‬ ‫مراجع و رۆحانیانی نه‌ریتیش ل‌ه چه‌ند ساڵی‬ ‫رابردوودا نێَوانێکی باشیان له‌گه‌ڵ ئه‌حمه‌دی‬ ‫ن �ه‌ژاد و نزیکانی‪ ،‬ب‌ه تایبه‌ت (ئیسفه‌ندیار‬ ‫ره‌حیم مه‌شایی) نه‌بوو‌ه و ئێستا رازی��ن له‌و‬ ‫هه‌ڵسوکه‌وتانه‌ی وا له‌گه‌ڵ ئه‌و و هاوبیره‌کانی‬ ‫ده‌کرێت‪ .‬ته‌نانه‌ت ئه‌و رۆحانیانه‌ی ک‌ه وه‌ک‬

‫‪15‬‬

‫کورد له‌ میدیا‬ ‫جیهـا‌نـیـیه‌کاندا‬ ‫«تا (‪)15‬ى حوزه‌یران هیچ نه‌کرێ‬ ‫ئێمه‌ش بێده‌نگ نابین»‬

‫له‌نێوان به‌عسیزمى عه‌ره‌بى و نه‌جاتیزمى فارسى‬ ‫و ئه‌ردۆغانیزمى تورکى و زایۆنیزمى ئیسرائیلى‬ ‫و ئه‌و خوێنمژ و خوێنڕێژانه‌ى ک‌ه ل‌ه کۆشکى‬ ‫ره‌شدا داده‌نیشن سه‌باره‌ت ب‌ه گه‌لى کورد‪.‬‬ ‫له‌م م��اوه‌ى دوای��ى چه‌ند به‌ڵگه‌یه‌ک هه‌ی ‌ه‬ ‫ئاماژ‌ه ب‌ه بوونى هه‌ڵمه‌تێکى سه‌ربازى (تورکی‌‬ ‫ئێرانی‌ ئه‌مریکی) ل‌ه دژى چیا و شاخه‌کانى‬ ‫قه‌ندیل‪ ،‬ل‌ه ورده‌کارییه‌کانى ئه‌و پالنه‌ش هه‌وڵدان‬ ‫بۆ تیرۆرکردنى کادر‌ه پێشه‌نگ و سه‌رکرده‌کانى‬ ‫پ��ارت��ى ک��رێ��ک��اران��ى ک���وردس���ت���ان‪ ،‬ل �ه‌وان �ه‌ی � ‌ه‬ ‫به‌شدارییه‌کى ک��وردی��ش هه‌بێت (هێزه‌کانى‬ ‫باشورى کوردستان) له‌م پرۆسه‌ی‌ه به‌گوێره‌ى ره‌وش‬ ‫و بارودۆخى مه‌یدانی‪ ،‬به‌اڵم هۆى به‌شداریکردنى‬

‫خاڵ‌ه الوازه‌کانى بارودۆخى ئێران وه‌ربگرێت‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫راب��ردوودا هه‌وڵى داو‌ه و ئێستاش هه‌وڵ ده‌دات‬ ‫ئ��ێ��ران ڕابکێشێت ب��ۆ ش���ه‌ڕى له‌شکرى دژى‬ ‫بزوتنه‌و‌ه ئازادیخوازى کورد به‌تایبه‌تى و گه‌لى‬ ‫کورد به‌گشتی‪ .‬ئه‌ردۆغانیش بوو ب‌ه نوێنه‌رى‬ ‫سیاسه‌تى ئه‌مریکا و ئیسرائیل ل‌ه ناوچه‌که‌‪،‬‬ ‫ئ �ه‌و سیاسه‌ته‌ى ک�‌ه ده‌ی �ه‌وێ��ت رێگ‌ه ل�‌ه هه‌ر‬ ‫گۆڕانکارییه‌کى دیموکراتى بگرێت‪ ،‬ل‌ه رێگه‌ى‬ ‫به‌کارهێنانى گه‌النى عه‌ره‌بى و موسلمانان ل ‌ه‬ ‫بێئاگایى و که‌مته‌رخه‌مى هۆشیار ببێت‪ .‬تف ل ‌ه‬ ‫چاوى ئه‌م نۆکه‌ر و خۆفرۆش‌ه و دووڕوه‌ى که‌‬ ‫بازرگانى ب‌ه ئاینى ئیسالم و به‌ها دیموکراتیه‌کان‬ ‫ده‌کات‪.‬‬

‫الیه‌نگرانی ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد ل ‌ه کوێن؟‬ ‫پشتیوانی ئه‌حمه‌دی ن �ه‌ژاد ده‌ن��اس��ران�ه‌وه‌‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫تایبه‌ت محه‌مه‌د ته‌قی مێسباح ی���ه‌زدی‪،‬‬ ‫ئه‌حمه‌د جه‌ننه‌تی‪ ،‬ئه‌حمه‌د خاته‌می و‪ ...‬روویان‬ ‫کردوو‌ه ب‌ه ده‌ربڕینی ره‌خن‌ه و هۆشداری توند ل ‌ه‬ ‫دژی ئه‌و و نزیکانی ده‌گرن‪.‬‬ ‫نێوان ئه‌حمه‌دی ن �ه‌ژاد له‌گه‌ڵ دژبه‌رانی‬ ‫ده‌وڵه‌ت‬ ‫دژبه‌رانی ده‌وڵه‌ت ل‌ه ناو ئێراندا ک‌ه زۆرتر له‌‬ ‫الیه‌ن ریفۆرمخوازه‌کانه‌و‌ه نوێنه‌رایه‌تی ده‌کرێن‪،‬‬ ‫ب‌ه سااڵن‌ه هه‌وڵ ده‌ده‌ن ده‌سه‌اڵتى رێبه‌ری ئێران‬ ‫س��ن��وردار بکه‌نه‌و‌ه ب�ه‌و شته‌ی وا ل‌ه یاسای‬ ‫بنچینه‌ییدا هاتوو‌ه و ئه‌و بنه‌مایانه‌ی یاسا‬ ‫جێبه‌جێ بکه‌ن ک‌ه مافی هاواڵتیان ل‌ه به‌رامبه‌ر‬ ‫حکومه‌ته‌و‌ه گه‌ره‌نتی بکات‪.‬‬ ‫الیه‌نگرانی خامنه‌یی‪ ،‬مه‌شایی و نزیکانی‬ ‫به‌و‌ه تۆمه‌تبار ده‌که‌ن ک‌ه ل‌ه سنوردارکردنی‬ ‫ده‌سه‌اڵتی رێبه‌ری و سیاسه‌ت‌ه کلتوورییه‌کان‪،‬‬ ‫هاوته‌ریبی ریفۆرمخوازان ده‌جوڵێنه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ریفۆرمخوازان و دژبه‌رانی ده‌وڵه‌ت ن‌ه ده‌یانه‌وێ‬ ‫و ن �‌ه ده‌ش��ت��وان��ن پشتیوانی کۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫خۆیان بکه‌ن‌ه خزمه‌تی که‌سێک ک‌ه براوه‌ی‬ ‫راگه‌یاندنی ل‌ه هه‌ڵبژاردنی دوو ساڵی پێش‪،‬‬ ‫گه‌وره‌ترین ناڕه‌زایه‌تی کۆمه‌اڵیه‌تی (‪)30‬‬ ‫ساڵی پێشوو ورووژاندو‌ه و خوێنی له‌سه‌ر رژا‪.‬‬ ‫ن�������ێ�������وان ئ���ه‌ح���م���ه‌دی ن������ه‌ژاد ل �ه‌گ �ه‌ڵ‬ ‫الیه‌نگرانی‬ ‫پ������رس������ی������اری‬ ‫ب�������ه‌اڵم‬ ‫س������ه‌ره‌ک������ی‬ ‫ئ�����ه‌م�����ه‌ی�����‌ه ک��� ‌ه‬ ‫«الی���ه‌ن���گ���ران���ی‬ ‫ئه‌حمه‌دی ن �ه‌ژاد‬ ‫ل�����‌ه ک����وێ����ن؟»‬ ‫ته‌نانه‌ت دژبه‌رانی‬ ‫ده‌وڵ������������ه‌ت و ئ����ه‌و‬ ‫ک �ه‌س��ان �ه‌ی ده‌ڵ��ێ��ن ل ‌ه‬ ‫هه‌ڵبژاردنی س�ه‌رۆک‬ ‫ک��ۆم��اری ساڵه‌کانی‬ ‫(‪ )2005‬و (‪)2009‬‬ ‫ل‌ه به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌حمه‌دی‬ ‫ن�ه‌ژاد ساخته‌کاری بووه‌‪،‬‬ ‫ق��ب��وڵ ده‌ک�����ه‌ن ک���‌ه ئ �ه‌و‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/3/9 - 2011/5/30‬‬

‫ملیۆنان ده‌نگده‌ر و الیه‌نگری بوو‪ .‬ره‌خنه‌گران‬ ‫ل‌ه ئه‌حمه‌دی ن �ه‌ژاد ده‌ڵێن ک‌ه نزیکانی ئه‌و‬ ‫چاوه‌ڕێی بوون ک‌ه ئه‌م الیه‌نگران‌ه ل‌ه کاتی‬ ‫تۆرینی (‪ )10‬رۆژه‌ی سه‌رۆک کۆماری‪ ،‬بێنه‌‬ ‫سه‌ر شه‌قام و پشتیوانی خۆیان ئاشکرا بکه‌ن‪.‬‬ ‫ته‌نانه‌ت وترا ک‌ه ئاماده‌کاری جه‌ماعه‌تێک‬ ‫ل‌ه الیه‌نگرانی ئه‌حمه‌دی ن �ه‌ژاد ب‌ه بیانوی‬ ‫مه‌راسیمی پرس‌ه (عه‌زاداری) ل‌ه (فاتمیه‌)ی‬ ‫تاران بینرابوو ک‌ه له‌گه‌ڵ «هه‌وڵدانی ل‌ه کاتی‬ ‫خۆی حزبواڵ» پوچه‌ڵ بویه‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌توانرێ الیه‌نگرانی ئه‌حمه‌دی ن�ه‌ژاد ل ‌ه‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کانی سااڵنی (‪ )2005‬و (‪)2009‬‬ ‫ب‌ه دوو گروپ دابه‌ش بکرێت‪ .‬گروپی یه‌که‌م؛‬ ‫ل‌ه راستیدا الیه‌نگرانی خامنه‌یی ب��ون ک ‌ه‬ ‫زۆت��ر ل‌ه هه‌ڵمه‌تی رێکخستن‌کردندا ب��وون و‬ ‫ژماره‌یان چه‌ند ملیۆن که‌س شیمان‌ه ده‌کرا‪.‬‬ ‫ل �‌ه ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن��ی س��اڵ��ی (‪ )2005‬ه�ه‌ت��اوی‬ ‫هه‌مان گروپ پشتیوانیان ل‌ه ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد‬ ‫ک��رد ک�‌ه ن��اڕه‌زای �ه‌ت��ی م�ه‌ه��دی ک �ه‌ڕوب��ی و‬ ‫هاشمی ره‌فسه‌نجانی‪ ،‬پاڵێوڕاوانی ئه‌حمه‌دی‬ ‫ن���ه‌ژادی له‌گه‌ڵدا ب��وو‪ .‬ئ�ه‌م گروپ‌ه ن‌ه ته‌نیا‬ ‫ل �‌ه ئ �ه‌ح��م �ه‌دی ن����ه‌ژاد پشتیوانی ن��اک��ات‪،‬‬ ‫به‌ڵکو ته‌نانه‌ت ئه‌م ئه‌گه‌ر‌ه هه‌ی‌ه ک‌ه ببێت ‌ه‬ ‫یه‌کێک ل‌ه سه‌ره‌کی‌ترین ئامێره‌کانی‬ ‫رووبه‌ڕوبوونه‌و‌ه له‌گه‌ڵ ئه‌ودا‪.‬‬ ‫گروپی دووه‌م ل‌ه الیه‌نگرانی‬ ‫ئ �ه‌ح��م �ه‌دی ن����ه‌ژاد گروپێک‬ ‫ل �‌ه ه��اواڵت��ی��ان��ی ک���ه‌م داه��ات��ن‬ ‫ک �‌ه دروش��م��ی «دادپ������ه‌روه‌ری‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تی و به‌گژداچوونه‌وه‌ی‬ ‫گه‌نده‌ڵی» مه‌حمودیان په‌سه‌ند‬ ‫کردوو‌ه و زۆرێک له‌وان‌ه ل‌ه داخی‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی هاشمی ره‌فسه‌نجانی چوو‌ه‬ ‫خولی دووه‌می هه‌ڵبژاردن (‪،)2005‬‬ ‫ده‌نگیان دا ب‌ه ئه‌حمه‌دی ن�ه‌ژاد‪.‬‬ ‫له‌ناو ئه‌م گروپه‌‪ ،‬ژم��اره‌ی ئه‌و‬

‫که‌سانه‌ی ئاماد‌ه بوون خۆیان ل‌ه پشتیوانی ل ‌ه‬ ‫ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد ل‌ه به‌رامبه‌ر حکومه‌ته‌و‌ه بخه‌ن ‌ه‬ ‫خه‌ته‌ره‌و‌ه ئه‌گه‌ر سیفر نه‌بێ‪ ،‬زۆر که‌م بوو‪ .‬ب ‌ه‬ ‫تایبه‌ت به‌م هۆی‌ه ک‌ه سیاسه‌تی دابه‌شکردنی‬ ‫پار‌ه ل‌ه ده‌وڵه‌تی ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد ل‌ه ساڵه‌کانی‬ ‫پێشوودا‪ ،‬ره‌زایه‌تی گروپێک له‌م هاواڵتیانه‌ی‬ ‫راده‌ک��ێ��ش��ا‪ ،‬ئێستا ب���ه‌ره‌ب���ه‌ر‌ه ئه‌نجامه‌کانی‬ ‫ئاشکرا ده‌بێت و گۆڕه‌پانی ژیان ب‌ه تایبه‌ت بۆ‬ ‫هاواڵتیانی که‌م داهات یان بێکار‪ ،‬رۆژبه‌رۆژ‬ ‫به‌رته‌سکتر ده‌کاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ری ئه‌و‌ه هه‌ی‌ه ک‌ه حکومه‌ت بیه‌وێ‬ ‫ی��اران��ی خ �ه‌ی��اڵ‌ب �ه‌رزی ئ�ه‌ح��م�ه‌دی ن���ه‌ژاد ل ‌ه‬ ‫ده‌وروب���ه‌ری بنێت‌ه الوه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم بۆ خۆپاراستن‬ ‫ل‌ه داینی به‌دیلی زیاتر‪ ،‬خ��ودی ئه‌حمه‌دی‬ ‫نه‌ژاد تا کۆتایی خولی سه‌رۆک کۆماری‬ ‫بپارێزێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م ئه‌گه‌ره‌ش هه‌ی‌ه ک‌ه هه‌وڵ‬ ‫ب��دات ت��وڕه‌ی��ی و ن��اڕه‌زای�ه‌ت��ی هه‌ڵقواڵوى ل ‌ه‬ ‫جێبه‌جێکردنی یاسای به‌ئامانج کردنی یاران ‌ه‬ ‫و کێش‌ه ئابوورییه‌کان به‌ره‌و ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد‬ ‫ئاراست‌ه بکات و ب‌ه خه‌یاڵی خۆی نه‌هێنێت‬ ‫ک‌ه سه‌باره‌ت ب‌ه ئه‌نجامگه‌لی سیاسه‌ته‌کانی‬ ‫ده‌وڵ �ه‌ت��ی ئ �ه‌و ه��ۆش��داری په‌یتاپه‌یتا دراوه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ک�ه‌س گوێى لێ‬ ‫نه‌گرتووه‌‪.‬‬ ‫ب����ه‌م����ج����ۆر‌ه‬ ‫وا دی����ار‌ه ک ‌ه‬ ‫ده‌رف�����ه‌ت�����ی‬ ‫ئ����ه‌و‌ه هه‌ی ‌ه‬ ‫الیه‌نگرانی‬ ‫ئ �ه‌ح��م �ه‌دی‬ ‫ن���������ه‌ژاد ت��ا‬ ‫راده‌یه‌کی زۆر‬ ‫ببن‌ه گه‌وره‌ترین‬ ‫دوژمنانی‪.‬‬

‫ل �ه‌ دی��دارێ��ک��ی��دا ئ�ه‌ح��م�ه‌د ت���ورک بۆ‬ ‫رۆژنامه‌ی میللیه‌تی تورکی نه‌خش‌ه‬ ‫رێ��ی ب �ه‌ره‌ی ره‌ن��ج و دیموکراسی بۆ‬ ‫چ��اره‌س �ه‌ری پرسی ک��ورد راگه‌یاند‪.‬‬ ‫ل���ه‌دی���داره‌ک���ه‌دا پ���اڵ���ێ���وراوی لیستی‬ ‫س���ه‌رب���ه‌خ���ۆ ده‌ڵ����ێ����ت‪ :‬ب���ا س����ه‌رۆک‬ ‫وه‌زی��ر رۆژێ��ک له‌ دوای هه‌ڵبژاردن‬ ‫نه‌خشه‌ رێ��ی خ��ۆی��ان ب��ۆ چ��اره‌س �ه‌ری‬ ‫کێشه‌ی کورد ئاشکرا بکات‪ ،‬چیتر‬ ‫ب‌ه چپاندن ب‌ه گوێماندا نابێت و بۆ‬ ‫ه�ه‌م��وو ج �ه‌م��اوه‌ری ک��ورد ئاشکرای‬ ‫ب��ک��ات‪ .‬ه �ه‌ن��گ��اوی ی �ه‌ک �ه‌م��ی��ش بۆ‬ ‫ک���ه‌م���ک���ردن���ه‌وه‌ی گ��رژی��ی �ه‌ک��ان��ی��ش‬ ‫ده‌ب���ێ ب �ه‌ڕێ��ز ئ��ۆج��ه‌الن ل �‌ه زی��ن��دان��ی‬ ‫ئیمرالیی‌ه ببرێته‌ ماڵێکی پارێزراوه‌وه‌‪.‬‬ ‫سه‌رنج بۆ خاڵێکی گرنگ راده‌کێشێت‬ ‫و ده‌ڵێت‪ :‬ئێستاک‌ه گه‌نجی کورد ل‌ه‬ ‫دابڕانێکی س��ۆزداری��دای � ‌ه و هه‌روه‌ها‬ ‫ب �ه‌رج �ه‌س��ت �ه‌ک��ردن��ی ئ��اش��ت��ی ل�ه‌گ�ه‌ ‌ڵ‬ ‫نه‌وه‌کانی دواتر زۆر زه‌حمه‌تتر ده‌بێت‪.‬‬ ‫دۆخ��ی هه‌ڵبژاردنی ئێستا ل‌ه باکور‬ ‫زۆر ج��ی��اوازت��ر‌ه ل�ه‌ هه‌ڵبژاردنه‌که‌ی‬ ‫(‪ )2007‬و ج���ه‌م���اوه‌ری ک���ورد زۆر‬ ‫په‌رۆشانه‌تر به‌ره‌و پیری نوێنه‌رانییانه‌و‌ه‬ ‫دێ���ن و ده‌ڵ��ێ��ن ده‌ن��گ��م��ان ب��ۆ ئ��ێ��وه‌ی�ه‌‪.‬‬ ‫له‌هه‌مانکاتدا جه‌ماوه‌رێکی بێده‌نگیش‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌‪ .‬ل�ه‌الی�ه‌ک��ی ت��ری��ش�ه‌و‌ه ده‌وڵ���ه‌ت‬ ‫ل �ه‌م �ه‌ڕ ک��ۆت��ای��ی ه��ێ��ن��ان ب �ه‌ م���اوه‌ی‬ ‫بێ‌چاالکی ل‌ه (‪ )15‬حوزه‌یران ئاگادار‬ ‫ک��رده‌و‌ه و سووربوونی خۆیان له‌ سه‌ر‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر ده‌وڵ�ه‌ت تا ئه‌و ب�ه‌روار‌ه‬ ‫به‌ده‌م داواکارییه‌کانی کورده‌و‌ه نه‌یه‌ت‬ ‫و نه‌خشه‌ڕێیه‌ک بۆ جێبه‌جێکردنی‬ ‫داواک���ان���ی���ان ئ��اش��ک��را ن���ه‌ک���ه‌ن‪ ،‬ئ �ه‌وا‬ ‫ئه‌مانیش وه‌ک ه�ه‌م��وو ج �ه‌م��اوه‌ری‬ ‫ت��ێ��ک��ۆش�ه‌ری ک���ورد ب��ێ��ده‌ن��گ ن��اب��ن‪.‬‬ ‫ل �ه‌و ب���ه‌رواره‌ ب���ه‌دواوه‌ ک��ورد درێ��ژه‌ ب‌ه‬ ‫هه‌ڵسوکه‌وته‌کانی جارانیان ن��اده‌ن و‬ ‫بێده‌نگ نابن‪ .‬ده‌بێت تا ئ�ه‌و ب �ه‌روار‌ه‬ ‫ل‌ه هه‌رکوێوه‌ ده‌بێ با ببێ ناچارن یان‬ ‫نه‌خشه‌ی رێ یان روونکردنه‌وه‌یه‌کی‬ ‫ب��اوه‌ڕپ��ێ��ک��راو به‌رجه‌ست‌ه و راس��ت بۆ‬ ‫ج����ه‌م����اوه‌ری ک����ورد ب��ک �ه‌ن ب���اس ل‌ه‬ ‫پێگه‌ی ک��ورد له‌ ده‌س��ت��ووری گشتی‬ ‫نوێی تورکیادا بکه‌ن‪ ،‬نابێت جێگ‌ه‬ ‫به‌ نکۆڵیکردنی کورد بدرێت‪ .‬ده‌بێت‬ ‫سه‌رتاپای لۆژیک و رۆح و ناوه‌ڕۆکی‬ ‫ده‌س��ت��ووری ئێستاک‌ه ب��گ��ۆڕدرێ��ت و‬ ‫ش��ی��اوی ری��ی��اڵ��ی��ت�ه‌ی ک��ۆم�ه‌اڵی�ه‌ت��ی‬ ‫بکرێت‪ ،‬زیاتر ل‌ه (‪ )20‬ملیۆن کورد‬ ‫هه‌یه‌ و کلتوورێکی چڕوپڕیان هه‌یه‌‪.‬‬

‫کۆبوونه‌و‌ه چاوه‌ڕوانکراوه‌که‌ی نێوان‬ ‫ئۆپۆزسیۆن و ده‌سه‌اڵت ل ‌ه هه‌رێم‬ ‫وا ب��ڕی��ار‌ه ل��ه‌م ه�ه‌ف��ت�ه‌ی�ه‌دا ک��ۆب��ون�ه‌و‌ه‬ ‫چاوه‌ڕوانکراوه‌که‌ی نێوان الیه‌نه‌کانی‬ ‫ئۆپۆزسیۆن و الیه‌نه‌کانی ده‌س�ه‌اڵت ل‌ه‬ ‫هه‌رێمی کوردستانی عێراقدا به‌ڕێو‌ه‬ ‫بچێت‪ ،‬وه‌ک ده‌وترێت بۆ چاره‌سه‌رکردنی‬ ‫ق����ه‌ی����ران����ی س���ی���اس���ی ه���ه‌رێ���م���ه‌ک���ه‌‪.‬‬ ‫ئه‌م قه‌یران‌ه ل‌ه پاش خۆپیشاندانه‌کانی‬ ‫(‪)17‬ی شوباته‌و‌ه ‌ده‌ستی پێکرد ک‌ه‬ ‫تیایدا داوای چ��اک��س��ازی سیاسی و‬ ‫ئ��اب��وری و ره‌وش���ی ب �ه‌ڕێ��وه‌ب��ردن ده‌ک��را‬ ‫ل �‌ه ه �ه‌رێ��م��ی ک��وردس��ت��ان��ی ع��ێ��راق��دا‪.‬‬ ‫پێشتر کۆبونه‌وه‌ی تر کراوه‌‪ ،‬به‌اڵم وه‌ک‬ ‫ده‌وت��رێ��ت ئ�ه‌م�ه‌ی ئه‌مجاره‌یان گرنگ‌ه‬ ‫ل �ه‌و روان��گ �ه‌ی �ه‌وه‌ی خ��اڵ دان��ان�‌ه له‌سه‌ر‬ ‫پیته‌کان و داڕشتنی به‌رنامه‌ی نوێی‌ه‬ ‫ب��ۆ باشترکردنی ره‌وش���ی هه‌رێمه‌که‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم ل‌ه هه‌مان ده‌میشدا که‌م نین ئه‌وانه‌ی‬ ‫له‌و بڕوایه‌دان ئه‌م کۆبونه‌وه‌یه‌ش وه‌ک‬ ‫ئه‌وانی تر هیچی لێ ده‌سته‌به‌ر ناکرێت‪.‬‬


‫بیروڕا‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/3/92010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/30‬‬ ‫دووشه‬

‫‪16‬‬

‫سه‌ردار ستار‬

‫چ���ه‌ن���د س��اڵ��ێ��ک �‌ه ب���ه‌گ���ه‌رم���ی ب��اس��ی‬ ‫ئه‌نجامدانی کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌ی کورد‬ ‫ده‌کرێت‪ ،‬وه‌کو بیرۆکه‌ش بۆ جاری یه‌که‌م‬ ‫س �ه‌ره‌ت��ای س��ااڵن��ی هه‌شتا په‌که‌ک‌ه ئه‌و‬ ‫بیرۆکه‌ی به‌ناو بزووتنه‌وه‌ی سیاسی کورد دا‬ ‫باڵوکرده‌وه‌‪ ،‬هێز‌ه سیاسیه‌کانی باشوور له‌به‌ر‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی خۆیان له‌ناو ش �ه‌ڕی ناوخۆدابوون‬ ‫ن�ه‌ک نه‌بوون‌ه پشتیوان بۆ ئ�ه‌و پرۆژه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵکو ئه‌و کادیرانه‌ی به‌و ئه‌رکه‌ش هاتبوون‬ ‫له‌شه‌ڕی نێوان یه‌کێتی و ب �ه‌ره‌ی ج��وددا‬ ‫بوون‌ه قوربانی‪ .‬سااڵنی نه‌وه‌ت که‌ده‌رفه‌ت‬ ‫له‌به‌رده‌م کۆنفرانس یان کۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌یی‬

‫کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی چاره‌نوسمان ده‌گۆڕێت‬ ‫کراوه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم الیه‌ن‌ه کوردستانیه‌کان له‌به‌ر‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی هێشتا ب‌ه ئه‌قڵیه‌تی سۆسیالیزمی‬ ‫هه‌ڵوه‌شاو‌ه جموجۆڵیان ده‌کرد‪ ،‬ئه‌وه‌ش وای‬ ‫کردبوو ک‌ه ب���ه‌رده‌وام ب‌ه گوومان نزیک‬ ‫یه‌کتر ببنه‌وه‌‪ ،‬بۆی‌ه ل‌ه ئه‌نجام به‌شێوه‌یه‌کی‬ ‫شه‌رمنان‌ه و وه‌ک هه‌نگاوێکی سه‌ره‌تا له‌‬ ‫کۆتایی به‌هاری (‪ )1999‬له‌ده‌ره‌وه‌ی واڵت‬ ‫ب‌ه ده‌ستپێشخه‌ری جارێکی تری په‌که‌که‌وه‌‬ ‫کۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌نجامدرا‪ ،‬به‌اڵم له‌به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ی پ د ک به‌شدار نه‌ببوو ئه‌وانه‌ی‬ ‫الیه‌نگرو ده‌وروبه‌ری یه‌کێتیش دوای شه‌ڕی‬ ‫نه‌خوازراوی نێوان په‌که‌که‌و یه‌کێتی چوونه‌‬ ‫ده‌ره‌و‌ه بۆی‌ه کۆنگره‌ی نه‌ته‌وه‌یی یه‌کالیه‌نه‌‬ ‫ما‪ ،‬زیاتر دۆست و الیه‌نگر‌ه دپلۆماته‌کانی‬ ‫په‌که‌ک‌ه م��ان �ه‌وه‌‪ ،‬ئ��ه‌وان ل‌ه هه‌وڵه‌کانیان‬ ‫ب �ه‌رده‌وام بوون‪ ،‬چه‌ندین ده‌ستپێشخه‌ریشیان‬ ‫کرد‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆکاری جیاجیا نه‌یانتوانی‬ ‫ئه‌نجامگیربن‪.‬‬ ‫دوای ل �ه‌ن��اوچ��وون��ی رژێ��م��ی به‌عس‬ ‫ده‌رف �ه‌ت��ێ��ک��ی زی��ات��ر ب��ۆ ک����ورد ک��رای �ه‌وه‌‬ ‫له‌باشوری کوردستان و ل‌ه پارچه‌کانی‬ ‫تریش‪ ،‬ئومێدی بۆ کورد زیاتر کرد‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫رووداوی (‪12‬ی ئاداری ‪ )2004‬بێنینه‌وه‌‬ ‫یادی خۆمان له‌و چوارچێوه‌یه‌دابوو‪ .‬به‌اڵم‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی بزووتنه‌وه‌ی ئازادیخوازی کورد‬ ‫له‌باکور له‌ساڵی (‪ )1999‬به‌گرتنی به‌ڕێز‬ ‫ئۆجه‌الن گورزێکی کوشنده‌ی به‌رکه‌وت‪،‬‬ ‫له‌خۆکۆکردنه‌وه‌دابوو دیسان به‌هۆکاری‬

‫پاکتاوی ناوخۆیی و به‌جیابوونه‌وه‌ی عوسمان‬ ‫و بۆتان گورزه‌ک‌ه دووبار‌ه بوویه‌وه‌‪ ،‬بۆی‌ه هێز‌ه‬ ‫سیاسیه‌کانی تر به‌تایبه‌تیش هێزه‌کانی‬ ‫باشووری کوردستان وه‌ک ج��اران نزیک‬ ‫په‌که‌ک‌ه نه‌ده‌بوونه‌وه‌‪ ،‬چونک‌ه به‌هیوابوون‬ ‫به‌ره‌و الوازی بچێت‪.‬‬ ‫دوای ح���ه‌وت س��ا ‌ڵ ل �‌ه تێکۆشانێکی‬ ‫بێوچان له‌الیه‌نی سیاسی و چه‌کداری‬ ‫ب��زووت��ن �ه‌وه‌ی ئ����ازادی ل�ه‌ب��اک��وری واڵت‪،‬‬ ‫به‌هێزتر له‌جاران هاته‌و‌ه گۆڕه‌پانی تێکۆشانی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی‪ ،‬ئه‌مجار‌ه شتێکیش زی��اد بوو‪،‬‬ ‫ئه‌ویش پێشکه‌وتنی خه‌باتی په‌رله‌مانی‪،‬‬ ‫بۆی‌ه ویستراو‌ه ئه‌و خه‌بات‌ه فه‌رمی‌ه بخرێته‌‬ ‫خزمه‌ت به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی گه‌لی کورد‪ ،‬بۆ‬ ‫ئه‌مه‌ش‌ه ل‌ه دوای ساڵی (‪)2007‬و‌ه چه‌ندین‬ ‫هه‌وڵ له‌و الیه‌نه‌و‌ه دراون‪.‬‬ ‫هه‌وڵه‌کانی ئه‌حمه‌د ت���ورک شوێنی‬ ‫خۆیان گرت‬ ‫ب��ۆ ج���اری سێیه‌م‌ه ئ �ه‌ح��م �ه‌د ت��ورک‬ ‫سه‌رۆکی به‌ده‌په‌ی داخ��راوو هاوسه‌رۆکی‬ ‫کۆنگره‌ی کۆمه‌ڵگای دیموکراتی ئێستا‬ ‫و په‌رله‌مانتاری قه‌ده‌غه‌کراو‪ .‬ل‌ه هه‌رسێ‬ ‫گه‌شتی رابردوویدا له‌گ‌ه ‌ڵ ئه‌وه‌ی جارێکیان‬ ‫ب��ارزان��ی خ��ۆش��ی نیشان ن���ه‌دا‪ ،‬ب���ه‌اڵم له‌‬ ‫هه‌وڵه‌کانی ب���ه‌رده‌وام ب��وو‪ ،‬ئێستا ئه‌حمه‌د‬ ‫ت���ورک ب �‌ه ئاشتی ل �ه‌گ �‌ه ‌ڵ تورکیا بێ‬ ‫ئومێده‌‪ ،‬به‌اڵم به‌هێزێکی گه‌وره‌تر کار بۆ‬ ‫کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی ده‌کات‪.‬‬

‫زیاتر ل‌ه هه‌وڵی هۆشیارکردنه‌و‌ه و ناساندنی‬ ‫یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌ییدا بونایه‌‪ ،‬که‌چی هه‌ندێ‬ ‫میدیا ب‌ه نامۆ یا هه‌ندێ جاریش ب‌ه مه‌ترسی‬ ‫بۆ سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانیان مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا‬ ‫ده‌که‌ن‪ ،‬به‌پاساوی ئه‌وه‌ی گوای‌ه پرسی یه‌کێتی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی الیه‌نگیریی‌ه بۆ الیه‌نێکی حزبی که‌‬ ‫دروشمی سه‌ربه‌خۆیی کوردستانی گه‌وره‌ی‬ ‫ل‌ه ئه‌ستۆگرتووه‌‪ .‬ئه‌وجۆر‌ه مامه‌ڵه‌کردنه‌‪،‬‬ ‫له‌گ‌ه ‌ڵ ئ�ه‌م پرس‌ه چ��اره‌ن��ووس��س��ازه‌دا جۆره‌‬ ‫ئیفلیجی‌و شه‌رمه‌زارییه‌کی لێ ده‌بینرێت‬ ‫‌و ده‌بێت‌ه هانده‌رێک بۆ ده‌ستی ده‌ره‌ک��ی‬ ‫ل‌ه تێکدانی پرسه‌که‌‪ .‬مخابن مرۆڤایه‌تی‬ ‫وا ل‌ه دوا قۆناغی پێشکه‌وتنی س �ه‌ده‌ی‬ ‫بیستویه‌کدای‌ه که‌چی ب‌ه بۆچوونی نادروست‬ ‫پرسی نه‌ته‌وه‌یی پابه‌ندی الیه‌نێک ‌و به‌و‬ ‫ئاست‌ه نزمه‌ی پێناسه‌ی بۆ بکرێت‪ ،‬گه‌لۆ‬ ‫ب �‌ه ه �ه‌ڵ��دان �ه‌وه‌ی الپ �ه‌ڕه‌ک��ان��ی م��ێ��ژوو له‌‬ ‫ساڵی (‪ )1898‬ل‌ه ئه‌نجامی رازی نه‌بوون‬ ‫ب‌ه سیاسه‌تی داگیرکاری عوسمانییه‌کان‬ ‫ده‌رکه‌وتنی به‌درخانییه‌کان وه‌کو خه‌مخۆرانی‬ ‫رۆژنامه‌وانی کوردی توانیان پێش (‪)113‬‬ ‫س���اڵ ب��‌ه رێ��ب��از و رێ��چ��ک �ه‌ی یه‌کێتی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی ده‌رچ��وون��ی یه‌که‌مین ژم��اره‌ی‬ ‫رۆژن��ام �ه‌ی (ک��وردس��ت��ان) رابگه‌یه‌نێت ‌و‬ ‫س���ه‌ڕه‌رای ئاسته‌نگییه‌کان هه‌نگاو ب�ه‌ره‌و‬ ‫پێشه‌و‌ه بنێت‪ .‬ل‌ه جیاتی سه‌روه‌ری ئه‌و یاده‌‬ ‫پیرۆزه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌داخه‌و‌ه تا ئێستای له‌گه‌ڵدا‬ ‫بێت تێڕوانینی هه‌ندێ ک‌هس‌و الیه‌ن و حزبی‬ ‫به‌ناو کوردستانی به‌رامبه‌ر جێنوساید و‬ ‫سوتماک کردنی خاک‌و چاندی ره‌سه‌نی‬ ‫گ �ه‌ل چاوپۆشی ده‌بینێت‪ ،‬بیرکردنه‌وه‌ی‬ ‫راگه‌یاندنکاران‌و ئاراسته‌کردنی میدیا به‌و‬

‫شێواز‌ه ئاراسته‌ی‌ه بۆ هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی‬ ‫‌و زه‌مین‌ه بۆ دژایه‌تی یه‌کتر ده‌رخسێنێت‪،‬‬ ‫پێموای‌ه به‌شێکی زۆر ل‌ه دوژمنانی ناوخۆ‬ ‫و هه‌رێمایه‌تی‌و جیهانی ئه‌وه‌یان مه‌به‌سته‌‬ ‫له‌پێناو مه‌رامی خۆیاندا راگه‌یاندنی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫بوونی نه‌بێت‪ ،‬ئاشکراش‌ه ک‌ه به‌درێژایی‬ ‫مێژوو رۆڵی خراپیان له‌تێکدانی په‌یوه‌ندی‬ ‫نێوان رۆڵه‌کانی هه‌ر چوار به‌شی کوردستان‬ ‫گێڕاوه‌‪ .‬ئه‌م ئ��اوڕ‌ه مێژوویی‌ه ئاماژه‌ی‌ه به‌و‬ ‫راستی‌ه ک‌ه راگه‌یاندنی نادروست‪ ،‬په‌یوه‌ندی‬ ‫رۆڵه‌کانی گه‌ل ده‌خات‌ه مه‌ترسییه‌وه‌‪ ،‬ده‌کرا‬ ‫میدیا ببێت‌ه پردی په‌یوه‌ندیی نێوان هه‌ر چوار‬ ‫به‌شی‌و ب‌ه سه‌رڕاستییه‌و‌ه کاری له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫یه‌کێتیی‌ه نه‌ته‌وه‌یی‌ه بکردایه‌‪ ،‬تاکو هیچ که‌س‬ ‫‌و الیه‌نێکی داگیرکه‌ر‪ ،‬ب��واری ئ�ه‌وه‌ی بۆ‬ ‫نه‌ڕه‌خسێخه‌تیسوورببه‌زێنێت‪،‬له‌هه‌مانکات‬ ‫ئه‌و هێڵ‌ه س��وور‌ه زه‌نگی هۆشیارکردنه‌وه‌ی‬ ‫س�ه‌رۆک‌و سیاسه‌تمه‌داران بێت‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫چیتر نه‌توانن ل‌ه پێناو به‌رژه‌وه‌ندیی تایبه‌تی‬ ‫خۆیان‌و قازانجی کۆمپانیا تایبه‌تییه‌کانیان‬ ‫واژوى ن��ادروس��ت ل�ه‌س�ه‌ر شێواندنی به‌ها‬ ‫پیرۆزه‌کانی گه‌ل بکه‌ن‪ ،‬پێموای‌ه راگه‌یاندن‬ ‫ده‌توانێ له‌نێوان ئه‌م ره‌وش‌ه تاڵه‌ی ئه‌مڕۆ و‬ ‫نوێکردنه‌وه‌ی ره‌نگوده‌نگ‌ه جیاوازه‌کان ل‌ه هه‌ر‬ ‫چوار به‌شی کوردستان رۆڵی کارای خۆی‬ ‫بگێڕێت‪ ،‬ل‌ه هه‌مان کاتیش مه‌رامی میدیای‬ ‫داگیرکاری پوچه‌ڵ بکاته‌و‌ه ک‌ه مه‌به‌ستی‬ ‫شکاندنی که‌سایه‌تی کورد‌ه ک‌ه وه‌کو ده‌بینین‬ ‫ل‌ه ئێستادا هه‌ندێک ل‌ه میدیاکان ب‌ه به‌رنامه‌‬ ‫ک��ار بۆ ت�ه‌واوک��ردن��ی ویستی داگیرکه‌ران‬ ‫ده‌ک��ه‌ن‪ ،‬به‌تایبه‌تی ل‌ه په‌خشکردنی فیلم ‌ه‬ ‫دۆبالژکراوه‌کان‌و کۆمه‌ڵێک به‌رنامه‌یتر‪.‬‬

‫رۆڵی میدیا ل ‌ه یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌ییدا‬ ‫سه‌الحه‌دین ساڵه‌یی‬

‫ل‌ه گۆڕانکاڕییه‌کانی رۆژگاری ئه‌مڕۆدا‬ ‫راگه‌یاندن رۆڵێکی زۆر گرنگ و به‌هاداری‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬جێی داخ‌ه ئه‌گه‌ر ب �ه‌وردی سه‌یری‬ ‫میدیاکانی باشوری کوردستان بکه‌ین‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫گیانی یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌یی وه‌ک پێویست‬ ‫و بابه‌تی رۆژه‌ڤ ل‌ه نووسین ره‌نگدانه‌وه‌ی‬ ‫نییه‌‪ ،‬بۆی‌ه هه‌ر تاکێکی کۆمه‌ڵگا مافی‬ ‫خۆیه‌تی هۆکاری ئه‌و بێده‌نگی‌ه ل‌ه میدیای‬ ‫کوردی بپرسێت‪ ،‬ک‌ه بۆ تا ئێستا نه‌یتوانیوه‌‬ ‫ل �‌ه پ��رس�‌ه ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی�ه‌ک��ان��دا رۆڵ���ی ک��ارای‬ ‫خۆی بگێڕێت‪ ،‬ل‌ه کاتێکدا داگیرکه‌رانی‬ ‫کوردستان هه‌ر ل‌ه سه‌ده‌ی شانزه‌ی زاینییه‌وه‌‬ ‫ب‌ه به‌رده‌وامی تا سه‌رده‌می ئه‌مڕۆ ب‌ه هه‌موو‬ ‫توانای م��اددی و مه‌عنه‌ویی خۆیانه‌و‌ه له‌‬ ‫رێگای میدیاکانیانه‌و‌ه به‌تایبه‌تیش که‌ناڵه‌‬ ‫تیڤییه‌کانیان ل‌ه هه‌وڵی له‌باربردنی یه‌کێتیی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی ک��وردان��دان ‌و به‌هه‌موو جۆرێک‬ ‫هه‌وڵی شێواندن‌و سڕینه‌وه‌ی ده‌ده‌ن‪ ،‬ک‌ه زیاتر‬ ‫ل‌ه (‪ )500‬ساڵ‌ه دژی سته‌م ‌و چه‌وسانه‌وه‌‬ ‫بۆ وه‌ده‌ستهێنانی ئازادی‌و مافی چاره‌نوسی‬ ‫خۆی به‌رخۆدان‌و تێکۆشان ده‌کات‪.‬‬ ‫ده‌بوای‌ه ل‌ه جیاتی نه‌فره‌ت له‌و مێژوو‌ه ر‌هش‌و‬ ‫شوومه‌‌و بۆ دووباره‌نه‌بوونه‌وه‌ی ب‌ه پێچه‌وانه‌‬

‫دانیشتن ‌ه پێنج قۆڵییه‌که‌ی ئۆپۆزسیۆن و‬ ‫ده‌سه‌اڵت‌‪ ،‬دانوستان یان سازش‬ ‫کامه‌ران گوڵپى‬ ‫پێشه‌کى ده‌بێت ئه‌و‌ه بزانین ک‌ه ل‌ه ناکۆکى‬ ‫ناوخۆییدا هیچ الی���ه‌ک ب��راوه‌ن��ی �ه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬ ‫خۆزگ‌ه هه‌روا بانگه‌ش‌ه بۆ دانوستان الیه‌نه‌کان‬ ‫ده‌کرێت له‌سه‌ر ئاستى بااڵ به‌هه‌مان شێو‌ه‬ ‫بوونى جه‌ماوه‌رێکى سته‌م لێکراو و به‌شخوراو‬ ‫فه‌رامۆش نه‌کرای‌ه و له‌سه‌ر ئاستى شه‌قامیش‬ ‫کورسێکیان له‌و دانوستان‌ه بۆ نوێنه‌رى جه‌مار‬ ‫و گ �ه‌ل دی���ارى ب��ک��ردای�ه‌‪ ،‬چونک‌ه خاوه‌نى‬ ‫راسته‌قینه‌ى ئه‌م هه‌رێم‌ه رۆڵه‌که‌نى ئه‌م گه‌له‌ن!!‬ ‫کاتێک باس ل‌ه دانوستانى الیه‌نه‌کان ده‌کرێت‬ ‫ب‌ه ده‌سه‌اڵت و ئۆپۆزسیۆنه‌و‌ه واتێده‌گه‌ین ک ‌ه‬ ‫دانوستان بۆ رووب �ه‌ڕووب��ون �ه‌وه‌ى فشاره‌کانى‬ ‫داگیرکه‌ران ده‌کرێت و جه‌ماوه‌رى لێ بێ به‌ش‬ ‫ده‌کرێت؟ باش‌ه ئه‌گه‌ر دانوستان بۆ چاره‌سه‌رى‬ ‫گرفته‌کان ده‌کرێت ک‌ه جه‌ماوه‌رى گه‌له‌که‌مان‬ ‫باجه‌که‌ى داو‌ه و ده‌ی��دات ئه‌ى بۆچى ته‌نها‬ ‫حزب و الیه‌ن به‌شداربن؟!! کاتێک ل‌ه میسر‬ ‫دانوستان ک��را له‌الیه‌ن ده‌س �ه‌اڵت �ه‌و‌ه له‌گه‌ڵ‬

‫الیه‌ن‌ه سیاسییه‌کان گه‌نجانى (شۆڕشى‬ ‫میسر) وتیان ئێم‌ه رازى نابین که‌س له‌برى‬ ‫ئێم‌ه داواى مافه‌کانمان بکات‪ ،‬چونک‌ه ئێمه‌ین‬ ‫داینه‌مۆى شۆڕشه‌که‌ین‪.‬‬ ‫به‌ڕێز سه‌رۆکى هه‌رێم ده‌ست پێشه‌خه‌رى‬ ‫ده‌ک��ات بۆ دانوستان ل‌ه نێوان الیه‌نه‌کاندا‪،‬‬ ‫به‌اڵم گه‌وه‌ره‌ترین و پیرۆزترین توێژى بیرچووه‌‬ ‫ک�‌ه گه‌نجانى ئ �ه‌م ه�ه‌رێ��م�ه‌ن؟ ک��ێ ده‌ڵێت‬ ‫الیه‌نه‌کانى ئۆپۆزسیۆن یه‌که‌م داواکارییان‬ ‫گه‌ڕاندنه‌وه‌ى بودجه‌ى حزبه‌کانیان نابێت له‌برى‬ ‫گه‌ڕاندنه‌وه‌ى سه‌روه‌رى بۆ یاسا؟ کێ ده‌ڵێت‬ ‫الیه‌نه‌کانى ئۆپۆزسیۆن داواى وه‌زاره‌تى سیاسى‬ ‫ناکه‌ن ل‌ه حکومه‌تى بنک‌ه ف��راوان��دا له‌برى‬ ‫به‌دادگایى گه‌یاندنى تاوانباران؟ کێ ده‌ڵێت‬ ‫الیه‌نه‌کانى ئۆپۆزسیۆن داواى زه‌رده‌خه‌نه‌ى‬ ‫زیاتر ناکه‌ن ل‌ه ده‌سه‌اڵت له‌برى هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ى‬ ‫یاساى خۆپێشاندان؟ دانوستان ده‌بێت ده‌سه‌اڵت‬ ‫به‌ڕێوه‌ى ببات هه‌روه‌ک چۆن بانگه‌شه‌ى بۆ‬ ‫ده‌کات هه‌ڵوێستى نه‌رم و شه‌رمنى ئۆپۆزسیۆن‬ ‫واى کرد ک‌ه شه‌قام بێ ده‌نگ بکرێت ب ‌ه‬ ‫زه‌ب���رى هێز و ترساندن ئه‌گینا ک�‌ه خ��ودى‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت ده‌ڵێت داواکارییه‌کان ره‌وان ئیتر‬ ‫بۆچى به‌شه‌ڕى ناوخۆ و چاو سورکردنه‌و‌ه و‬ ‫ترساندن له‌ده‌ستى ده‌ره‌کى جه‌ماوه‌ر بێ هۆش‬ ‫ده‌که‌ن؟‬ ‫هه‌موو تاکێکى ئه‌م هه‌رێم‌ه ل‌ه گه‌نجان‬

‫و روناکبیر و مامۆستا و رۆشنبیر و‪...‬هتد‬ ‫دژى وش�ه‌ى چه‌ک و باروتن! ئه‌ى بۆچى‬ ‫ه �ه‌م��ووان ده‌ڵ��ێ��ن ب��ا ش��ه‌ڕى ن��اوخ��ۆ دروس��ت‬ ‫نه‌بێته‌وه‌؟ کاتى خۆى ک‌ه منداڵ بووین دایکم‬ ‫ک‌ه ده‌یزانى ناخه‌وین و خه‌ریک‌ه بێزارى ده‌که‌ین‬ ‫ده‌یوت (بخه‌ون ئیگینا شه‌وله‌بانتان بۆ بانگ‬ ‫ده‌ک���ه‌م)!! ئێمه‌ش وام��ان ده‌زان���ى شه‌وله‌بان‬ ‫دڕنده‌یه‌کى سامناک‌ه و ده‌مانخوات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ک‌ه گه‌ور‌ه بووین زانیمان ک‌ه مه‌به‌ست لێى‬ ‫(باگردێنه‌) و ته‌نها بۆ ترساندنى ئێمه‌ی‌ه ناویان‬ ‫ده‌برد الله‌گیان‪ .‬دانوستانى الیه‌ن‌ه سیاسیه‌کان‬ ‫مایه‌ى خۆشحاڵى هه‌موو الیه‌که‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌بێت‬ ‫ئامانج ل‌ه دانوستانه‌کان روون و ئاشکرابێت‬ ‫و ئۆپۆزسیۆن پێش چونه‌سه‌ر مێزى گفتوگۆ‬ ‫هێڵ‌ه گشتیه‌کانى خ���ۆى ب��ۆ ج �ه‌م��اوه‌رى‬ ‫گه‌له‌که‌مان ئاشکرابکات‪ .‬ئه‌گه‌ر وانه‌کان‬ ‫ئه‌وا ده‌سه‌اڵت و ئۆپۆزسیۆن ده‌وورى ناوبژیوان‬ ‫ده‌بینن بۆ ج�ه‌م��اوه‌ر و له‌کۆتاییشدا گه‌ل‬ ‫ده‌بێت‌ه نێچیر و تاوانبار ده‌کرێت و به‌ئاسانى‬ ‫راوده‌کرێت له‌الیه‌ن ده‌سه‌اڵت و ئۆپۆزسیۆنه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌هیواى به‌شدارى پێکردنى نوێنه‌رى گه‌ل‬ ‫ل‌ه دانیشتن‌ه پێنج قۆڵیه‌که‌دا هه‌روه‌ک چۆن‬ ‫ئێستا شه‌رتى ب�ه‌ش��دارى ک��ردن ب‌ه ئه‌ڵمانیا‬ ‫دراو‌ه له‌هه‌موو دانیشتن‌ه نێو نه‌ته‌وه‌ییه‌کاندا‬ ‫ک‌ه ئامه‌ژه‌ى پێ ده‌کرێت ب‌ه (پێنج یه‌ک)‬ ‫به‌ئومێدى به‌شدارییه‌کى جدى و به‌رهه‌م هێن‪.‬‬

‫جاران که‌باسی کۆنگره‌و کۆنفرانس یان‬ ‫یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌ییت بکردبوایه‌‪ ،‬ئه‌وا تۆمه‌تبار‬ ‫ده‌ک����رای ب �‌ه نزیکایه‌تیه‌کی ناسیاسی‬ ‫هه‌رێمی به‌تایبه‌تیش وه‌کو ئه‌و‌ه ده‌بینرا که‌‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی س �ه‌دام ج��اران بۆ یه‌کێتی عه‌ره‌بی‬ ‫ده‌کرد یان نمونه‌کانی تر‪ ،‬ئه‌وه‌ش به‌مه‌حاڵ‌‬ ‫داده‌نرا‪ ،‬بۆی‌ه که‌س به‌گه‌رمی پێشوازی لێ‬ ‫نه‌ده‌کرد‪ .‬له‌ئێستادا هه‌ندێک پێویستیه‌که‌ی‬ ‫ده‌زان����رێ و هه‌ندێکیش سیاسه‌تی پێوه‌‬ ‫ده‌ک���رێ���ت‪ ،‬ب����ه‌اڵم ل �ه‌ب��ن �ه‌م��ادا به‌گشتی‬ ‫گۆڕانکاریه‌ک ل‌ه ئه‌قڵی سیاسی کورد‬ ‫دروست بووه‌‪ .‬که‌باسی کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫ده‌که‌ین باوه‌ڕده‌که‌م باسی ده‌وڵه‌ت یان دابڕان‬ ‫ل‌ه ده‌وڵه‌ت‌ه هه‌رێمیه‌کان ناکه‌ین‪ ،‬هه‌مانکات‬ ‫هیچ رێ��ک�ه‌وت��ن ی��ان پالنێکیش ل��ه‌دژی‬ ‫که‌س دانانه‌ێن‪ ،‬به‌ڵکو باسی ستراتیژێکی‬ ‫ه��اوب�ه‌ش ب��ۆ چ��اره‌س �ه‌ری کێشه‌ی ک��ورد‬ ‫ده‌که‌ین ل‌ه هه‌رچوار پارچه‌ی کوردستان بێ‬ ‫پارچه‌کردن یان خراپکردنی ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌‪،‬‬ ‫وات �‌ه ک��ورد ده‌ی �ه‌وێ��ت له‌چوارچێوه‌ی ئه‌و‬ ‫ده‌وڵه‌ته‌ی تێدا ده‌ژی کێشه‌که‌شی چاره‌سه‌ر‬ ‫بکات‪ .‬بۆی‌ه پێویست‌ه له‌و کۆنفرانس‌ه به‌دواوه‌‬ ‫ده‌وڵه‌تانی ک‌ه ک��وردی��ان ب�ه‌س�ه‌ردا داب�ه‌ش‬ ‫بوو‌ه بزانن و دڵنیابن ک‌ه کورد هیچ کا‌ت‬ ‫نه‌پیالن و نه‌خشه‌ی هه‌ی‌ه بۆ پارچه‌کردنی‬ ‫ئ���ه‌وان و ن �ه‌داواک��اری �ه‌ک��ی واش��ی ئه‌بێت‪،‬‬ ‫به‌ڵکو داواکار‌ه ل‌ه چوارچێوه‌ی رێکه‌وتنی‬ ‫دیموکراتی و به‌شێوه‌یه‌کی ئاره‌زوومه‌ندانه‌‬

‫پێکه‌و‌ه بژیت‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێک مه‌رجی هه‌یه‌‬ ‫بۆ پێکه‌و‌ه ژیان‪ ،‬مه‌رجه‌کانیش به‌گوێره‌ی‬ ‫پێوان‌ه نێوده‌وڵه‌تی‌ه دیموکراتیه‌کانن‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ل���ه‌م���ڕۆدا ت���رس ل �‌ه ده‌وڵ �ه‌ت��ان��ی هه‌رێمی‬ ‫پێویست نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو دڵنیا کردنه‌وه‌و ئیقناع‬ ‫کردنیان پێویسته‌‪ ،‬ده‌سه‌اڵت و هاواڵتیانی‬ ‫ع���ه‌ره‌ب‪ ،‬ت���ورک‪ ،‬ف��ارس ئ��ه‌و‌ه ب��زان��ن که‌‬ ‫چاره‌سه‌رکردنی پرسی کورد له‌چوارچێوه‌ی‬ ‫پێوان‌ه دیموکراتیه‌کان ده‌بێت‌ه هۆکاری‬ ‫به‌هێزبوونی ئه‌وانیش‪.‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی پێویست‌ه به‌مه‌ترسی ببینرێت‬ ‫له‌و قۆناخ‌ه هه‌ڵوێست و نزیکایه‌تیه‌کانی‬ ‫ئه‌مریکا و ئینگلیزن‪ ،‬ئه‌وان‌ه نه‌ته‌نها بۆ گه‌لی‬ ‫ک��ورد‪ ،‬به‌ڵکو بۆ هیچ گه‌ل نه‌ته‌وه‌یه‌ک‬ ‫نایه‌نه‌وێت کێشه‌کانیان چاره‌سه‌ربن‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫ده‌خ���وازن ب�ه‌گ�ه‌ژ ده‌وڵ�ه‌ت��ان��ی تریانه‌وه‌نێن‪،‬‬ ‫چونک‌ه ئاڵۆزی و شه‌ڕ له‌هه‌رێمه‌کان ده‌ستی‬ ‫ئ���ه‌وان به‌هێز ده‌ک���ات‪ ،‬نمونه‌ی هه‌رێمی؛‬ ‫ئه‌گه‌ر ده‌ستێوه‌ردانی فه‌ڕه‌نساو ئینگلیز‬ ‫نه‌بووای‌ه له‌وانه‌ی‌ه کۆمه‌ڵکوژی ئه‌رمه‌نه‌کان‬ ‫ن �ه‌ب��ووای �ه‌‪ .‬ئ�ه‌گ�ه‌ر دۆستایه‌تی س���ه‌دام و‬ ‫ئه‌مریکا نه‌بووای‌ه له‌وانه‌ی‌ه هه‌ڵه‌بج‌ه و ئه‌نفال‬ ‫نه‌بووایه‌‪ .‬بۆی‌ه پێویست‌ه به‌ئاگاداری نزیک‬ ‫ببینه‌و‌ه ل‌ه هه‌وڵه‌کانی‪ ،‬ئه‌وه‌ش بزانین ن‌ه ئه‌و‬ ‫لێدوانه‌ی دوای ئۆباماو ن‌ه سه‌رۆکه‌کانی‬ ‫راب��ردووش��ی��ان هیچیان س �ه‌ب��اره‌ت به‌کورد‬ ‫نه‌گووتووه‌‪ ،‬به‌پێچه‌وان‌ه ب �ه‌رده‌وام ل‌ه پالن و‬ ‫هه‌وڵی جیاوازدان بۆ تێکبه‌ردانی گه‌الن‪.‬‬

‫هه‌ندێک رۆشنبیر و رۆژنامه‌نوس تازه‌‬ ‫واده‌زانن ئه‌گه‌ر باسی ده‌وڵه‌تی کوردی بکه‌ن‬ ‫ئه‌وکات ب‌ه نه‌ته‌وه‌ی پله‌یه‌ک ده‌ژمێردرێن‪،‬‬ ‫نازانن وانیی‌ه و ده‌وڵه‌تگه‌رایی ته‌نها وه‌کو‬ ‫ت�ه‌ڵ�ه‌ی�ه‌ک�‌ه ل���ه‌ب���ه‌رده‌م چ��اره‌س �ه‌رن �ه‌ک��ردن��ی‬ ‫کێشه‌ی گه‌ل و نه‌ته‌وه‌کان‪ .‬ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ‬ ‫کورد داوای ده‌کات ده‌وڵ�ه‌ت نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫چاره‌سه‌ری کێشه‌ی نه‌ته‌وه‌که‌یه‌تی‪ ،‬ئه‌وه‌‬ ‫ن‌ه ب �ه‌و قس‌ه بێ بنه‌مایه‌ی وه‌ک ده‌ڵێن‬ ‫خه‌ون‌ه یان کورد نه‌ته‌وه‌نیه‌!! یان قسه‌و باسی‬ ‫به‌وجۆره‌‪ ،‬به‌ڵکو چاره‌سه‌ریه‌کی گونجاو نییه‌‬ ‫بۆ کێشه‌ی ک��ورد‪ ،‬چونک‌ه هه‌لومه‌رجی‬ ‫کۆمه‌ڵگای کوردستان بۆ ئه‌م‌ه ده‌ست‬ ‫نادات‪.‬‬ ‫کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی وه‌ک��و سیاسه‌تی‬ ‫ستراتیژی نه‌ته‌وه‌یی بگرین‌ه ده‌ست راسته‌‪،‬‬ ‫ن����ه‌وه‌ک وه‌ک���و سیاسه‌تێکی رۆژان����ه‌ی‬ ‫وات �‌ه به‌شێوه‌یه‌کی پراگمادیستی نزیکی‬ ‫نبینه‌و‌ه ب��اش�ه‌‪ ،‬چونک‌ه ئێستا هه‌ندێک‬ ‫الیه‌نی سیاسی ل‌ه قه‌یراندان و ده‌یانه‌وێت‬ ‫پرۆژه‌یه‌کی وا گرنگ بکه‌ن‌ه پ��ردی خۆ‬ ‫پ �ه‌ڕان��دن �ه‌وه‌‪ .‬کاتی ئ�ه‌م��ڕۆ گونجاو‌ه بۆ‬ ‫پرۆژه‌یه‌کی وا‪ ،‬هه‌تا زۆریش دواکه‌وتووین‪،‬‬ ‫بۆی‌ه له‌سه‌ر بنه‌مای نوێنه‌رایه‌تی کردنی‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندێکانی گه‌ل و دانانی ستراتیژی‬ ‫چاره‌سه‌ری کێشه‌ی کورد له‌سه‌ر بنه‌مای‬ ‫ئاشتی‪ ،‬کۆنفرانسی نه‌ته‌وه‌یی چاره‌نووسی‬ ‫کورد ده‌گۆڕێت ل‌ه سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی نوێ‪.‬‬

‫پیاو ‌ه رینکۆت ره‌شه‌که‌‪...‬‬ ‫زانکۆ سه‌ردار‬ ‫سه‌رده‌م سه‌رده‌مى ته‌کنه‌لۆژیابوو‪ ،‬دوگمه‌ى‬ ‫کۆنترۆڵى ته‌له‌فزیۆنه‌ک‌ه به‌س بوو بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫کوێت بوێت له‌دنیادا ل‌ه ماڵه‌که‌ى خۆته‌وه‌‬ ‫بیبینى‪ ،‬په‌نچه‌نان ب‌ه ئۆکه‌ى مۆبایلێکدا به‌س‬ ‫ێ و ل‌ه هه‌رشوێنێکدا‬ ‫بوو بۆ ئه‌وه‌ى کێت بو ‌‬ ‫ێ به‌دڵى خ��ۆت قسه‌ى له‌گه‌ڵدا بکه‌یت‪،‬‬ ‫ب‌‬ ‫س���ه‌ره‌ت���اى س��اڵ��ى (‪ )2011‬ب���وو ک �‌ه ئ�ه‌و‬ ‫ده‌وڵه‌تانه‌ى سه‌رۆکه‌کانیان خاوه‌نى چه‌ندین‬ ‫ده‌ی‌ه حکومڕانى بوون و میلله‌ت لێیان هه‌ڵده‌ستا‬ ‫و داواى که‌مترین ماوه‌یان بۆ گۆڕینى ده‌کرد‪،‬‬ ‫ئاخر هه‌میش‌ه سروشتى ئه‌و سه‌رۆکانه‌و‌ه وه‌ها‬ ‫ب��وو‪ ،‬چونک‌ه چه‌ندین ده‌ی �‌ه ب��وو س �ه‌رۆک‬ ‫بوون جگ‌ه ل‌ه خۆیان که‌سى دیکه‌یان به‌پیاو‬ ‫ن �ه‌ده‌زان��ى بۆ به‌ڕێوه‌بردنى واڵت و وه‌هایان‬ ‫هه‌ست ده‌کرد ک‌ه جگ‌ه له‌وان که‌سى دیکه‌‬ ‫ێ قوتى منداڵێکى مه‌مله‌که‌ت دابین‬ ‫نی‌ه بتوان ‌‬ ‫بکات و نیوه‌ى زیادیشى بۆ خۆى به‌رێ‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫کات واتا ساڵى (‪ )2011‬ته‌مه‌نم ته‌نها (‪)14‬‬ ‫به‌هارى تێپه‌ڕاندبوو کاتێک ل‌ه تیڤیه‌که‌ى‬ ‫ماڵه‌و‌ه ده‌مبینى هاواڵتیانى ئاسایى ده‌بنه‌‬

‫قوربانى گولله‌یه‌کى هێز‌ه چه‌کداره‌کانى ئه‌و‬ ‫ێ له‌‬ ‫واڵتانه‌ى ک‌ه خۆپیشاندانى تێدا ده‌ک��ر ‌‬ ‫ێ ک‌ه زۆر ئاسایى‬ ‫پێناو ئه‌وه‌ى پێیان ره‌وا ببینر ‌‬ ‫بژین‪ ،‬ئاخر من ئێستا تێده‌گه‌م ک‌ه ئه‌وان له‌‬ ‫خوار ئاسایى بوونه‌و‌ه ده‌ژیان‪ ،‬ئه‌و کاتان‌ه من‬ ‫وام هه‌ست ده‌کرد ک‌ه ئه‌و‌ه هه‌مووى فشه‌ی‌ه و‬ ‫ێ به‌خه‌ڵکه‌وه‌‬ ‫هیچ هێزى ده‌وڵه‌تێک گولل‌ه نان ‌‬ ‫ئه‌م‌ه چی‌ه ناڕازی‌ه و خۆپیشاندان ده‌کات‪ ،‬تا‬ ‫ئه‌و کاته‌ى ل‌ه شاره‌که‌ى من و له‌به‌رده‌م منى‬ ‫(‪ )14‬ساڵدا پیاوێک به‌ڕینکۆتێکى ره‌شه‌وه‌‬ ‫ل‌ه به‌رده‌م هێزێک ک‌ه پۆشاکى سه‌ربازیان له‌‬ ‫به‌ردابوو ده‌مانجه‌یه‌کى ل‌ه ده‌ستى توند کردبوو‬ ‫ب‌ه ئ��اره‌زوى خۆى هه‌ر ب‌ه (راستى) گولله‌ى‬ ‫ده‌نا به‌و هاواڵتیانه‌ى ک‌ه هاوزمانى بوون و هاو‬ ‫شارى بوون و هاو دینى بوون و خۆپیشاندانیان‬ ‫ده‌کرد‪.‬‬ ‫من ئه‌و پیاو‌ه رینکۆت ره‌شه‌م هه‌میش‌ه له‌‬ ‫خه‌یاڵ‌ه و ئه‌و دیمه‌نه‌شم له‌به‌ر چاو‌ه ک‌ه به‌ره‌و‬ ‫رووى خۆپیشانده‌ران ده‌چوو ب‌ه ته‌قه‌کردنه‌وه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫کات ئیدى که‌مێک خه‌ریکبوو بگه‌م‌ه ئه‌و‬ ‫راستیه‌ى ک‌ه ئه‌وه‌ى ل‌ه تیڤیه‌کانه‌و‌ه ده‌یبینم فشه‌‬ ‫نی‌ه و راسته‌‪ ،‬به‌اڵم دواى ئه‌و‌ه ک‌ه کۆمه‌ڵێ‌‬ ‫پیاوى دیک‌ه وه‌ک رینکۆت ره‌شه‌ک‌ه ده‌ستیان‬ ‫ک��رد‌ه ته‌ق‌ه ک��ردن و تێیدا (رێ���ژوان عه‌لى)‬ ‫هاوشار و هاوته‌مه‌ن و هاو زوبانم بوو‌ه یه‌که‌مین‬ ‫قوربانى نێو خۆپیشانده‌ران ئیدى ئه‌و کات ته‌واو‬ ‫ێ کوشتنى هاواڵتیان له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫تێگه‌یشتم به‌ڵ ‌‬ ‫داواکاریه‌کاندا فش‌ه نی‌ه و ته‌واو راسته‌‪ ،‬ئێستا‬

‫من خاوه‌نى منداڵم و ده‌زان��م جه‌رگ چه‌نده‌‬ ‫شیرینه‌‪ ،‬ده‌زان��م گ�ه‌وره‌ک��ردن و به‌خێوکردنى‬ ‫منداڵێک به‌هه‌موو به‌هاکانیه‌و‌ه چه‌ند‌ه قورس‬ ‫و گرانه‌‪ ،‬که‌چى ل‌ه که‌مترین ماوه‌دا چه‌نده‌‬ ‫به‌ئاسانى پیاوانێکى چه‌ک به‌ده‌ست ده‌توانن بۆ‬ ‫ێ لێک بنێن‪ ،‬ل‌ه کاتێکدا‬ ‫هه‌تاهه‌تای‌ه چاوانى پ ‌‬ ‫ئه‌و رێژوانان‌ه ئاگایان ل‌ه هیچ شتێکى دنیا‬ ‫نی‌ه و ئه‌و بکوژانه‌ش ل‌ه پێناو نه‌بڕینى که‌مه‌‬ ‫ێ گوێدان‌ه هیچ به‌هایه‌کى‬ ‫مه‌عاشێکیاندا و ب ‌‬ ‫ێ ئه‌وه‌ى که‌‬ ‫مرۆڤایه‌تى گولل‌ه ده‌ته‌قێنن به‌ب ‌‬ ‫ێ ده‌کوژن و بۆچى ده‌یکوژن؟‬ ‫بزانن ک ‌‬ ‫ئێستا من ته‌مه‌نم (‪ )24‬به‌هارى تێپه‌ڕاندوه‌‬ ‫و (‪ )10‬سا ‌ڵ به‌سه‌ر ئه‌و رووداوانه‌دا تێپه‌ڕیوه‌‬ ‫و ل‌ه کونجێکى واڵتێکى دوور‌ه ده‌ستدا ده‌ژیم‬ ‫و خه‌ریکى په‌یداکردنى بژێوى ژیانم‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئیدى نازانم له‌ماوه‌ى ئه‌م (‪ )10‬ساڵه‌دا و له‌و‬ ‫مه‌مله‌که‌ته‌ى من تێیدا ده‌ژیام ئه‌و پیاوه‌ى که‌‬ ‫رینکۆت‌ه ره‌نگ ره‌شه‌که‌ى له‌به‌ردابوو له‌گ‌هڵ‌‬ ‫هاو ته‌قه‌که‌رانیدا چیان به‌سه‌ر هات‪ ،‬درانه‌‬ ‫دادگ‌ه و بڕگه‌کانى یاسایان به‌سه‌ردا جێبه‌جێ‌‬ ‫ێ تا ئێستا چه‌ند‬ ‫ک��ردن یان نا؟ یاخود ده‌ب� ‌‬ ‫مه‌خلوقى رینکۆت ره‌شى دیک‌ه په‌یدا بووبن‬ ‫و چه‌ندان رێژوانى دیکه‌ش بوونه‌ت‌ه قوربانى‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ند له‌م واڵت‌ه دوور‌ه ده‌ست‌ه غه‌ریبیه‌وه‌‬ ‫ئومێد ده‌که‌م یاسا ل‌ه هه‌موو رینکۆت ره‌نگ‬ ‫ره‌ش‌ه له‌به‌ره‌کان گه‌وره‌تربێ‌‪...‬‬ ‫‪Zanko_sardar@yahoo.com‬‬

‫خه‌باتی کورد و فه‌له‌ستینیه‌کان هاوته‌ریبن و‬ ‫ل ‌ه پێناوی به‌ده‌ستهێنانی ئازادیدای ‌ه‬ ‫وه‌اڵمێک بۆ ئه‌ردۆگان سه‌رۆک وه‌زیرانی تورکیا‬

‫سیاسه‌ت‌ه‌ناسیۆنالیستیانه‌دا بچێته‌و‌ه و داوای‬ ‫مافی نه‌ته‌وه‌یی ره‌وای خۆی بکات به‌خائین و‬ ‫دوژمنی تورکیا و تیرۆریزمی له‌قه‌ڵه‌م ئه‌ده‌ن!‬ ‫ئه‌بێ چ تاوانیک بێت ئه‌گه‌ر گه‌لێکی (‪)20‬‬ ‫ملیۆنی وه‌ک کورد ل‌ه تورکیا داوای مافی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی خۆی بکات و خه‌بات بۆ سه‌ندنی‬ ‫تاریق سه‌رگه‌ڵویی‬ ‫ماف‌ه نه‌ته‌وه‌ییه‌کانی بکات؟! مه‌گه‌ر دروست‬ ‫ل‌ه کاتێکدا زۆرترین ژم��اره‌ی ک��ورد له‌ بونی نه‌ته‌وه‌کان و جیاوازی نێوان زمانیان‬ ‫تورکیا ده‌ژین و گه‌وره‌ترین به‌شی کوردستانیش یه‌کێک نیی‌ه ل‌ه نیشانه‌کانی خودای گه‌وره‌؟‪.‬‬ ‫ل�‌ه دیمانه‌یه‌کیدا ل�ه‌گ�ه‌ڵ ته‌له‌فزیۆنی‬ ‫ک‌ه ب‌ه باکوری کوردستانی گه‌ور‌ه ناسراو‌ه ل ‌ه‬ ‫الیه‌ن تورکیاو‌ه داگیرکراوه‌‪ ،‬هه‌ر له‌سه‌ره‌تای بلۆمبێرگی ئه‌ڵمانی ئ�ه‌ردۆگ��ان س�ه‌رۆک‬ ‫‌وه وه‌زیرانی تورکیا رایگه‌یاند ک‌ه بزوتنه‌وه‌ی‬ ‫دروستبونی ده‌وڵه‌تی تورکیای عه‌لمانیه ‌‌‬ ‫ل‌ه ساڵی (‪ )1924‬ب‌ه سه‌رۆکایه‌تی مسته‌فا حه‌ماس رێکخراوێکی تیرۆرستی نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫که‌مال ئه‌تاتورک هه‌تا ئه‌مڕۆ ده‌وڵه‌تی پارتێکی سیاسیی‌ه و ل‌ه هه‌مان کاتیشدا‬ ‫تورکیا ل‌ه دیدێکی نه‌ته‌وه‌ی ناسیۆنالیستی بزوتنه‌وه‌یه‌کی به‌رگریی‌ه و ک��ارده‌ک��ات بۆ‬ ‫زۆر توندڕه‌وه‌و‌ه مامه‌ڵ‌ه له‌گه‌ڵ گه‌لی کوردا پارێزگاری ک��ردن ل‌ه واڵت�ه‌ک�ه‌ی‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫ده‌کات ل‌ه تورکیا‪ ،‬ماف‌ه نه‌ته‌وه‌ییه‌کانی کورد ل‌ه به‌شێکی ت��ری دیمانه‌که‌یدا ئه‌ردۆگان‬ ‫ب‌ه ته‌واوه‌تی پێشێل ده‌کات و ته‌نانه‌ت ئینکاری رای��گ��ه‌ی��ان��د ب���‌ه ن��اس��ان��دن��ی ح���ه‌م���اس ب ‌ه‬ ‫رێکخراوێکی تیرۆریستی ئیهانه‌پێکردنی‬ ‫ل‌ه بونیشیان ده‌کات‪.‬‬ ‫ل‌ه ده‌وران��ی ئه‌تاتورکه‌و‌ه‌‌و‌کاتی دانانی هه‌موو گه‌لی فه‌له‌ستینه‌‪ ..‬تائێر‌ه ئه‌م لێدوان‬ ‫ده‌س��ت��وری واڵت ب��ۆ تورکیا هه‌تا ئه‌مڕۆ و بیروبۆچونه‌ی ئه‌ردۆگان ده‌توانین وه‌ک‬ ‫ل‌ه یاسا و ده‌ستوری تورکیادا ئینکاری ل ‌ه سیاسه‌تی ره‌سمی ده‌وڵه‌تی تورکیا پێناسه‌‬ ‫بونی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی ک��ورد ده‌ک��رێ��ت‪ ،‬ل‌ه تورکیا بکه‌ین‪ ،‬چونک‌ه ئه‌ردۆگان وه‌ک سه‌رۆک‬ ‫و سیاسه‌تی توندڕه‌وانه‌ی تاک نه‌ته‌وه‌یی وه‌زیرانی تورکیا ئ‌ه‌و لێدوانه‌ی داوه‌)‪ .‬لێره‌دا‬ ‫تورک پیاد‌ه ده‌که‌ن و دان به‌بونی هیچ نه‌ته‌و‌ه ب‌ه ئه‌ردۆگانی س �ه‌رۆک وه‌زیرانی تورکیا‬ ‫و زمانێکدا نانێن ل‌ه ده‌ستوری واڵته‌که‌یاندا ده‌ڵێم ئه‌ی تێڕوانین و سیاسه‌تان به‌رامبه‌ر‬ ‫جگ‌ه ل‌ه تورک‪ ،‬هه‌ر که‌سێکیش به‌گژی ئه‌م ب‌ه پارتی کرێکارانی کوردستان بۆ ئه‌وه‌ند‌ه‬

‫دوژم��ن کاران‌ه و ره‌گه‌زپه‌رستانه‌یه‌؟ ئه‌ی‬ ‫پارتی کرێکارانی کوردستانیش و حه‌ماس‬ ‫پارتێکی سیاسی نییه‌؟ ئه‌ی پارتی کرێکانی‬ ‫کوردستانش ب�ه‌رگ��ری ل‌ه خ��اک و ئاوی‬ ‫کوردستان ناکات ل‌ه ده‌ست ئێوه‌ی داگیرکه‌ر؟‬ ‫ئ���ه‌ی پ��ارت��ی ک��رێ��ک��اران��ی کوردستانیش‬ ‫پارێزگاری ل‌ه بون و ناسنامه‌ی زیاتر ل‌ه (‪)20‬‬ ‫ملێۆن کورد ناکات ل‌ه کوردستانی باکور؟‬ ‫ئایا ناساندنی پارتی کرێکارانی کوردستان‬ ‫ب‌ه رێکخراوێکی تیرۆریستی ئیهانه‌پێکردنی‬ ‫هه‌موو گه‌لی کورد نییه‌؟‬ ‫به‌ڕێز ئه‌ردۆگان تکای‌ه واز ل‌ه سیاسه‌تی‬ ‫چ��ه‌واش��ه‌ک��اری ب �ه‌رام��ب �ه‌ر ب �‌ه ب��زوت��ن �ه‌وه‌ی‬ ‫رزگاریخوازی کورد ل‌ه کوردستانی باکور‬ ‫بێن‌ه و ه�ه‌روه‌ک چۆن بزوتنه‌وه‌ی حه‌ماست‬ ‫وه‌ک رێکخراوێکی به‌رگری کار و سیاسی‬ ‫قبوڵ‌ه ئاواش پارتی کرێکارانی کوردستانیشت‬ ‫ب��ا وا ق��ب��وڵ ب��ێ��ت ئ �ه‌گ �ه‌ر ن��ا وت��اره‌ک��ان��ت‬ ‫میسداقیه‌تی نابێت و سیاسه‌تی دووفاقیانه‌ش‬ ‫هیچ خزمه‌تێکی ب‌ه که‌س نه‌کردو‌ه تا ب ‌ه‬ ‫تۆ و حکومه‌تی تورکیا بکات پێویست ‌ه‬ ‫دان ب‌ه بزوتنه‌وه‌ی رزگ��اری خ��وازی کوردا‬ ‫ل‌ه کوردستانی باکوردا بنێن ک‌ه ل‌ه پارتی‬ ‫کرێکارانی کوردستاندا خۆی ده‌بینێته‌و‌ه و‬ ‫رێگه‌چاره‌ی ئاشتیان‌ه و دانیشتن له‌سه‌ر مێزی‬ ‫گفتوگۆ خزمه‌ت ب‌ه هه‌ردوو گه‌لی کورد و‬ ‫تورک ده‌کات‪..‬‬


‫گوندی نور یان مزگه‌وتی نور‬ ‫ده‌س��ه‌اڵت��ن زۆر داک��ۆک��ی ن��اک�ه‌ن‪،‬‬ ‫به‌ڵکو هه‌ندێکیان زۆرب��ێ ده‌نگن و‬ ‫وه‌ک ئه‌وه‌ی متمانه‌ی ته‌واویان ب ‌ه‬ ‫حکومه‌ته‌که‌ی خۆیان هه‌یه‌ و بۆی ‌ه‬ ‫لێی بێ ده‌نگن‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ ئه‌ندام په‌رله‌مانه‌کانی‬ ‫محه‌مه‌دى حاجی فه‌ره‌ج‬ ‫ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن دڵ��ن��ی��ان ل���ه‌وه‌ی ده‌ی��ان‬ ‫پ�������رۆژه‌ی خ���ه‌ی���اڵ���ی ه���ه‌ی���ه‌ و ب��ۆ‬ ‫الی ک���ه‌س���م���ان ش����اراوه‌ن����ی����ه‌ ل� ‌ه ج��ێ��ک��ردن �ه‌وه‌ی پ���رۆژه‌ک���ان ه��ات��وون‬ ‫ناوه‌ڕاستی مانگی ئایار وات �ه‌ ئه‌م ژماره‌یان پێ پڕکردوه‌ته‌وه‌‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫مانگه‌ بۆ قسه‌ و باس له‌مه‌ڕ بودجه‌ی‬ ‫هه‌رێم و گله‌یی و ره‌خنه‌ی زۆربه‌ی‬ ‫ئ�ه‌ن��دام��ان��ی پ �ه‌رل �ه‌م��ان ب��ه‌و پێیه‌ی‬ ‫بودجه‌ ش��اده‌م��اری ئ�ه‌م نیشتمانه‌ی‬ ‫ئ��ێ��م�ه‌ی�ه‌ ب��ۆی �ه‌ ک �ه‌م��وک��وڕی �ه‌ک��ان��ی‬ ‫بودجه‌ی هه‌رێم که‌ له‌الیه‌ن وه‌زاره‌تی‬ ‫دارای������ی و وه‌زاره‌ت��������ی پ�ل�ان���دان���ان‬ ‫گه‌یشتوه‌ته‌ په‌رله‌مان ئه‌وانیش به‌و‬ ‫پ��ێ��ی�ه‌ی پ �ه‌ی��وه‌ن��دی ب �ه‌ ج���ه‌م���اوه‌ره‌و‌ه‬ ‫ه���ه‌ی���ه‌ ب���ۆی���ه‌ ئ����ه‌وه‌ن����ده‌ داک���ۆک���ی‬ ‫ل�ه‌س�ه‌رده‌ک��رێ هه‌رچه‌نده‌ جیاوازی‬ ‫ل �ه‌ ن��ێ��وان ئ �ه‌ن��دام��ان��ی پ �ه‌رل �ه‌م��ان��دا‬ ‫ب���ه‌دی ده‌ک��رێ��ت ئ��ه‌وان��ه‌ی س��ه‌ر ب ‌ه‬

‫وه‌زی����ران����ی پ�ل�ان���دان���ان و دارای�����ی‬ ‫پێیانوایه‌ پ���رۆژه‌ی خه‌یاڵی بوونی‬ ‫نیه‌ و ئه‌وه‌ ره‌خنه‌ی سیاسیه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ب �ه‌ه��ۆی ک��رچ��وک��اڵ��ی ب��ودج �ه‌ک �ه‌و‌ه‬ ‫و ه���ه‌ڵ���پ���ڕوس���ک���ان���دن���ی ل����ه‌ الی����ه‌ن‬ ‫ح��ک��وم �ه‌ت �ه‌وه‌‪ ،‬ده‌ی���ان ک�ه‌م��وک��وڕی‬ ‫ده‌بینیت‪.‬‬ ‫ی�ه‌ک��ێ��ک ل���ه‌و پ����رۆژه‌ خه‌یاڵیان ‌ه‬ ‫م���زگ���ه‌وت���ی گ����ون����دی ن������وره‌ ی���ان‬ ‫م���زگ���ه‌وت���ی ن����وره‌ ل���ه‌ ه �ه‌ڵ �ه‌ب��ج �ه‌ی‬

‫ش�ه‌ه��ی��د ک �ه‌ ل �ه‌ گ �ه‌ڕه‌ک��ی س��ه‌رای‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌یه‌ و ئ�ه‌م مزگه‌وته‌ پێشتر‬ ‫ن��اوی (مونیره‌ فه‌هد)بووه‌ و ساڵی‬ ‫پ���ار وه‌زاره‌ت�����ی ئ��ه‌وق��اف ن��اوه‌ک��ان��ی‬ ‫گ��ۆڕی��ن و ئ��ه‌م م��زگ �ه‌وت �ه‌ ن��اون��راو‌ه‬ ‫مزگه‌وتی (نور) که‌ له‌ساڵى (‪1999‬‬ ‫زای����ن����ی‪ 1420-‬ک��ۆچ��ی) دروس���ت‬ ‫ک��راوه‌ له‌سه‌ر ئه‌رکی خێرخوازێکی‬ ‫ک����ه‌ن����داوی ب���ه‌ ن�����اوی (ع��ب��دال��ل��ه‬ ‫الحمود الهدیب) وات �ه‌ (‪ )12‬ساڵ ‌ه‬

‫بیروڕا‬ ‫ئ�ه‌م مزگه‌وته‌ بونیاد ن��راوه‌ و هیچ‬ ‫پاره‌یه‌کی حکومه‌تی هه‌رێمی تێدا‬ ‫نیه‌ و ئێستا کراوه‌ به‌ پرۆژه‌ی ساڵی‬ ‫(‪ )2011‬ئ�ه‌م�ه‌ش ب�ه‌ج��وان��ی پ��رۆژ‌ه‬ ‫خه‌یاڵییه‌کانی حکومه‌تی هه‌رێم‬ ‫ئه‌نجام ده‌دات‪ ،‬چ��ۆن به‌ ئ��اره‌زووی‬ ‫خ��ۆی��ان گ��زی ده‌ک���ه‌ن و چ��ۆن ئ�ه‌و‬ ‫بودجه‌یه‌ی که‌ په‌یوه‌ندی به‌ تاک‬ ‫ت��اک��ی خ �ه‌ڵ��ک �ه‌وه‌ ه�ه‌ی�ه‌ ت�ه‌خ��ش��ان و‬ ‫په‌خشانی پ��ێ��وه‌ده‌ک��رێ��ت و خه‌ڵکی‬ ‫چ���ه‌واش���ه‌ ده‌ک����ه‌ن و ئ����ه‌وه‌ی پێیان‬ ‫بکرێت نایه‌ڵن خه‌ڵکی پێیان بزانێت‬ ‫ئ �ه‌و بودجه‌یه‌ چ��ۆن خ �ه‌رج ده‌کرێت‬ ‫و چ��ۆن ب �ه‌ پ����رۆژه‌ی خ�ه‌ی��اڵ��ی جێ‬ ‫ده‌ک �ه‌ن �ه‌وه‌‪ ،‬مزگه‌وتێک که‌ له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌رکی خێرخوازان دروست بکرێ و‬ ‫(‪ )12‬س��اڵ پێشتر دروس��ت کرابێت‬ ‫ده‌ب����ێ چ �ه‌ن��دی��ن پ�����رۆژه‌ی وه‌ه��م��ی‬ ‫دیکه‌ دان��راب��ێ��ت‪ ،‬بۆیه‌ ئ �ه‌و هه‌موو‬ ‫مشتومڕه‌ی ل�ه‌ پ�ه‌رل�ه‌م��ان ده‌کرێت‬ ‫و ده‌س �ه‌اڵت گ��وێ به‌هیچ ن��ادات و‬ ‫وه‌ک ئه‌وه‌ی ئه‌و بودجه‌یه‌ بۆ ئه‌وان‬ ‫هاتبێت و خێر ب�ه‌ خه‌ڵکی ده‌ک �ه‌ن‬ ‫و ئ �ه‌وه‌ش ده‌ی��ده‌ن له‌ خێری خۆیان ‌ه‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/3/92010/11/8‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/30‬‬ ‫دووشه‬

‫‪17‬‬

‫و ده‌ت��وان��ن ب��ی��ش��ارن�ه‌وه‌ وه‌ک چۆن‬ ‫سااڵنی رابردوو له‌ ژوره‌ تاریکه‌کان‬ ‫ب��راب�ه‌ش��ی��ان ده‌ک���رد و نه‌یانده‌هێشت‬ ‫ک���ه‌س پ��ێ��ی��ان ب��زان��ێ��ت و ب��ۆ خ��ۆی��ان‬ ‫خ �ه‌رج��ی��ان ده‌ک�����رد‪ ،‬ب���ه‌اڵم ب �ه‌ه��ۆی‬ ‫ک��اراب��ون��ی پ�ه‌رل�ه‌م��ان و زیندویه‌تی‬ ‫ئۆپۆزسیۆن ره‌خنه‌ی بونیادنه‌رانه‌یان‬ ‫له‌ ئه‌دای کاره‌کانیان و زیندویه‌تی‬ ‫نوێنه‌رانی گه‌ل بۆیه‌ به‌ که‌موکوڕی‬ ‫و به‌ هه‌ڵپڕوسکاوییه‌وه‌ گه‌یاندرای ‌ه‬ ‫پ �ه‌رل �ه‌م��ان و ئ���ه‌و ه �ه‌م��وو ه �ه‌ڵ �ه‌ و‬ ‫په‌ڵه‌ی تێدابوو یه‌ک به‌ یه‌ک پێی‬ ‫زانراوه‌ و ده‌کرێت گوند له‌ مزگه‌وت‬ ‫ج��ی��اب��ک��رێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬گ��ون��دی ن���ور نیه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵکو مزگه‌وتی نوره‌ و ئه‌ویش هه‌ر‬ ‫وه‌همیه‌‪ ،‬چونکه‌ حکومه‌ت بوونی‬ ‫نه‌بووه‌ له‌ دروستکردنی ئه‌م مزگه‌وت ‌ه‬ ‫که‌ له‌ ساڵی (‪1999‬ز)دروستکراوه‌‪.‬‬

‫زیندوکردنه‌وه‌ى داواکاریه‌کانى شه‌قام‪ ،‬هه‌وڵێک بۆ ئاشتى و هه‌ڵویستى تر‬ ‫فایه‌ق گوڵپی‬

‫له‌ رۆژان���ى (‪ )2011/2/23-20‬له‌‬ ‫نێوان گروپێک له‌ چاالکوانانى مه‌ده‌نی‬ ‫م�ه‌ی��دان��ى ئ��ازادی��دا چ �ه‌ن��دان کۆبونه‌وه‌‬ ‫کرا‪ ،‬ئامانج له‌و کۆبونه‌وانه‌ پێکهێنانى‬ ‫ده‌سته‌یه‌ک بوو بۆ راپه‌ڕاندنى کار و‬ ‫چاالکى خۆپیشانده‌ران‪ ،‬بۆ پاراستنى‬ ‫هێمنى خۆپیشاندان و دورخستنه‌وه‌ى‬ ‫چاالکیه‌که‌ له‌ توندوتیژى و خوێنڕشتن‪،‬‬ ‫ئامانجێکى ترى ئه‌و ده‌سته‌یه‌ که‌ دواتر‬ ‫ن��اوى ن��را ئه‌نجومه‌نى کاتى مه‌یدانى‬ ‫ئ��ازادى کۆکردنه‌وه‌ و پێشکه‌شکردنى‬ ‫داواکارییه‌کانى خه‌ڵکى ناڕازى بوو به‌‬ ‫ده‌سه‌اڵت‪.‬‬ ‫رۆژى (‪ )4/18‬هێزه‌ ئه‌منیه‌کانى‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت کۆنترۆڵى مه‌یدانى ئازادیان‬ ‫کرد و خۆپیشاندانى رۆژى (‪)4/19‬ى‬ ‫خوێندکارانى زانکۆى سلێمانى له‌ به‌رده‌م‬ ‫دادگ��اى سلێمانیدا به‌ ده‌ستگیرکردنى‬ ‫سه‌دان خوێندکار و چه‌ندان که‌سایه‌تى‬ ‫شکستى هێنا‪ ،‬ئتر شپرزه‌یى و داب��ڕان‬ ‫که‌وته‌ ناو ریزه‌کانى ئه‌نجومه‌نى کاتى‬ ‫م �ه‌ی��دان��ى ئ���ازادی���ی���ه‌وه‌‪ ،‬ه �ه‌ن��دێ��ک له‌‬ ‫چ��االک��وان��ان��ى مه‌یدانى ئ���ازادى ج��اڕى‬ ‫ک��ۆت��ای��ى ه��ات��ن��ى ئ �ه‌ن��ج��وم �ه‌ن��ی��ان دا‪،‬‬ ‫هه‌ندێکى تر پێداگریان له‌سه‌ر به‌رده‌وامى‬ ‫کاره‌کانى ئه‌نجومه‌ن ده‌کرده‌وه‌‪.‬‬ ‫رۆژى (‪ )4/26‬به‌ ئاماده‌بونى (‪)31‬‬ ‫که‌س‪ ،‬له‌ سه‌ر چاره‌نوسى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫کاتى مه‌یدانى ئ��ازادى کۆبونه‌وه‌یه‌ک‬ ‫ک��را‪ ،‬له‌ ناو ئاماده‌بواندا سێ بۆچون‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬بۆچونى یه‌که‌م هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌نجومه‌ن بوو‪ ،‬بۆچونى دووه‌م سڕکردنى‬ ‫ئه‌نجومه‌ن بوو‪ ،‬بۆچونى سێهه‌م به‌ردوام‬ ‫بوونى ئه‌نجومه‌ن بوو‪ ،‬ئه‌و سێ بۆچونه‌‬ ‫خ��ران �ه‌ ده‌ن���گ���ه‌وه‌‪ ،‬ه �ه‌ڵ��وه‌ش��ان �ه‌وه‌ (‪)3‬‬ ‫ده‌نگى هێنا‪ ،‬سڕکردن (هه‌ڵپه‌ساردن)‬ ‫(‪ )16‬ده‌نگى هێنا‪ ،‬مانه‌وه‌ و چاالک‬ ‫کردنى ئه‌نجومه‌ن (‪ )6‬ده‌نگى هێنا‪.‬‬ ‫هه‌موو الیه‌ک پابه‌ندى کرد به‌ ده‌نگى‬ ‫زۆرینه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم پاش چه‌ند رۆژێک‪،‬‬ ‫وته‌بێژى پێشوى ئه‌نجومه‌ن و هه‌ندێک‬ ‫ل��ه‌ ئ �ه‌ن��دام��ان��ى ت���رى ئ �ه‌ن��ج��وم �ه‌ن که‌‬ ‫ده‌نگیان بۆ سڕکردنى ئه‌نجومه‌ن دابوو‪،‬‬ ‫له‌ که‌ناڵه‌کانى راگه‌یاندنه‌وه‌ لێدوانیاندا‬ ‫که‌ ئه‌نجومه‌نى کاتى هه‌ڵوه‌شاوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و ش���ه‌ش ئ��ه‌ن��دام��ه‌ى ئ�ه‌ن��ج��وم�ه‌ن‬ ‫که‌ له‌گه‌ڵ ب �ه‌رده‌وام بوونى کاره‌کانى‬ ‫ئه‌نجومه‌ندا بوون‪ ،‬له‌گه‌ڵ (‪ )4‬که‌سى‬ ‫ت��ر ک �ه‌ ل �ه‌گ �ه‌ڵ س��ڕک��ردن��دا ب���وون به‌‬ ‫هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ى ئه‌نجومه‌ن رازى نه‌بون و‬ ‫له‌ کۆبوونه‌وه‌یه‌کدا ج��اڕى ب�ه‌رده‌وام��ى‬ ‫کاره‌کانى ئه‌نجومه‌نیاندا‪.‬‬ ‫پاش وردب��وون�ه‌وه‌ و هه‌ڵسه‌نگاندن له‌‬ ‫ناکۆکیه‌کانى ن��او ئه‌نجومه‌نى کاتى‬ ‫مه‌یدانى ئ��ازادى‪ ،‬ئاشکرا بوو که‌ ئه‌و‬

‫ئه‌ندامانه‌ى ئه‌نجومه‌نى کاتى که‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ى ئه‌نجومه‌ندان‪ ،‬زۆربه‌یان‬ ‫ئه‌ندام و الیه‌نگرى حزبه‌ ئۆپۆزسیۆنه‌کان‬ ‫بوون‪ ،‬یان ئه‌و که‌سانه‌نبوون که‌ دۆستى‬ ‫حزبه‌ ده‌سه‌اڵتداره‌کانن و به‌ ئامانجى‬ ‫هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ى ئه‌نجومه‌ن هاتبونه‌ ناو‬ ‫ئ �ه‌ن��ج��وم �ه‌ن �ه‌وه‌‪ .‬ئ���ه‌و ک �ه‌س��ان �ه‌ش که‌‬ ‫ل�ه‌گ�ه‌ڵ م��ان �ه‌وه‌ى ئه‌نجومه‌ن ب��وون له‌‬ ‫ح��زب �ه‌ ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن �ه‌ک��ان و ل �ه‌ حزبى‬ ‫ده‌سه‌اڵتداره‌وه‌ دوربوون‪.‬‬ ‫به‌رده‌وامبوونى کاره‌کانى ئه‌نجومه‌ن‬ ‫ب��ۆچ��ى پ��ێ��م��ان��ب��اش ب���وو ک��اره‌ک��ان��ى‬ ‫ئه‌نجومه‌ن به‌رده‌وام بێت‪:‬‬ ‫‪.1‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ى تا ئێستا داخوازییه‌کانى‬ ‫خه‌ڵکى ناڕازى سه‌رشه‌قامى کوردستان‬ ‫جێبه‌جێنه‌کراون‪ ،‬ده‌ب��ێ��ت ده‌زگ��ای �ه‌ک‬ ‫هه‌بێت شوێن داخوازى خه‌ڵک بکه‌وێت‬ ‫و هه‌وڵى جێبه‌جێکردنى ئه‌و داخوازیانه‌‬ ‫ب����دات‪ ،‬ب��اش��ت��ری��ن الی���ه‌ن ک �ه‌ بتوانێت‬ ‫ئه‌و ئه‌رکه‌ ئه‌نجام ب��دات‪ ،‬ئه‌نجومه‌نى‬ ‫کاتى مه‌یدانى ئ��ازادی �ه‌‪ ،‬له‌به‌ر ئ�ه‌وه‌ى‬ ‫ئ�ه‌ن��ج��وم�ه‌ن ب��ۆ خ��ۆى داخ��وازی��ی�ه‌ک��ان��ى‬ ‫خ �ه‌ڵ��ک��ى ک����ۆک����رده‌وه‌ و دای���ڕش���ت و‬ ‫پێشکه‌شى ده‌سه‌اڵتى کرد‪ ،‬به‌الى ئێمه‌وه‌‬ ‫ه �ه‌ڵ��وه‌ش��ان �ه‌وه‌ى ئ�ه‌ن��ج��وم�ه‌ن ب �ه‌ وات���اى‬ ‫وازهێنانه‌ له‌ داخوازییه‌کانى خه‌ڵکى‬ ‫ناڕازى کوردستان‪.‬‬ ‫‪ .2‬ل �ه‌ (‪ )2/17‬ت��ا (‪ )4/19‬دوو‬ ‫م��ان��گ زی���ات���ر خ �ه‌ڵ��ک��ى ک��وردس��ت��ان‬ ‫تێکۆشانی جه‌ماوه‌رى و خۆپیشاندانى‬ ‫ب���ۆ ئ������ازادى و دادپ���������ه‌روه‌رى ئ��اش��ت��ى‬ ‫ب�ه‌ڕێ��وه‌ب��رد‪ ،‬ل �ه‌و تێکۆشانه‌دا دی��ارده‌ى‬ ‫فره‌ده‌نگى و فره‌ره‌نگى به‌ باشترین شێوه‌‬ ‫نیشاندرا‪ ،‬چ �ه‌ن��دان شه‌هید و بریندار‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬چه‌ندان که‌س زیندانى کران و‬ ‫هه‌زاران که‌س بۆ ماوه‌ى دوو مانگ له‌‬ ‫کار و به‌رهه‌مهێنان دورکه‌وتنه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫خه‌باتێکى گ�ه‌ل��ى ک��وردس��ت��ان�ه‌ ئه‌بێت‬ ‫گرنگى پێبدرێت و فه‌رامۆش نه‌کرێت‪،‬‬ ‫ئه‌بێت الیه‌نێک‪ ،‬گروپێک داکۆکى‬ ‫ل�ه‌و خه‌باته‌ بکات و رێگه‌ ن �ه‌دات له‌‬ ‫بیربچێته‌وه‌‪ ،‬باشترین گروپ بۆ زیندوو‬ ‫هێشتنه‌وه‌ و ب��ۆ ب�ه‌ م��ێ��ژووی��ی کردنى‬ ‫ئ�ه‌و تێکۆشانه‌ى خه‌ڵک‪ ،‬ئه‌نجومه‌نى‬ ‫کاتى مه‌یدانى ئازادی بوو‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ى‬ ‫ئ�ه‌ن��دام��ان��ى ئه‌نجومه‌نه‌که‌ ب��ۆ خۆیان‬ ‫به‌شێکى ئه‌و خه‌ڵکه‌ خه‌باتگێڕه‌ بوون و‬ ‫خه‌ڵکى ناڕازى ده‌نگى پێیان رێبه‌رایه‌تى‬ ‫ئ �ه‌و تێکۆشانه‌ ب��ک�ه‌ن‪ ،‬ه�ه‌ڵ��وه‌ش��ان�ه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌نجومه‌نى کاتى مه‌یدانى ئ��ازادى به‌‬ ‫واتاى ئه‌وه‌ دێت هیچ که‌س و الیه‌نێک‬ ‫داک���ۆک���ى ل���ه‌و ت��ێ��ک��ۆش��ان�ه‌ ن��اک��ات و‬ ‫ئ����ه‌و ت��ێ��ک��ۆش��ان �ه‌ى خ���ه‌ڵ���ک ن��اچ��ێ��ت�ه‌‬ ‫س �ه‌ر الپ�ه‌ڕه‌ک��ان��ى م��ێ��ژووى تێکۆشانى‬ ‫دیموکراتى گه‌لى کوردستان‪.‬‬ ‫‪.3‬ئ��ه‌ن��ج��وم��ه‌ن خ���اوه‌ن���ى ب �ه‌رن��ام �ه‌ى‬ ‫کار و لێژنه‌ى جیا جیا بوو‪ ،‬په‌یوه‌ندى‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئ�ه‌ن��ج��وم�ه‌ن��ى ش��اره‌ک��ان��ى ت��رى‬ ‫پارێزگاى سلێمانیدا دروستکردبوو و به‌‬ ‫هاریکارى له‌گه‌ڵیاندا کار و چاالکى‬ ‫به‌ڕێوه‌ده‌برد‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ چاالکیه‌کانى‬ ‫ئه‌نجومه‌ن به‌ ته‌نها له‌ سنورى مه‌یدانى‬ ‫ئ��ازادی شارى سلێمانیدا نه‌بوون‪ ،‬بۆیه‌‬

‫به‌ ده‌ستبه‌سه‌راگرتنى مه‌یدانى ئازادى‬ ‫کاره‌کانى ئه‌نجومه‌ن کۆتایى نایه‌ت‪.‬‬ ‫‪ .4‬هه‌ر پرۆسه‌یه‌کى سیاسى سه‌ره‌تا‬ ‫و کۆتایى هه‌یه‌‪ ،‬ناڕه‌زاییه‌کانى خه‌ڵکى‬ ‫کوردستان به‌ خۆپیشاندان و کۆبونه‌وه‌‬ ‫ده‌س��ت��ی��ان پ��ێ��ک��رد‪ ،‬ب �ه‌ ئ��ام��اده‌ک��ردن و‬ ‫پ��ێ��ش��ک �ه‌ش��ک��ردن��ى داواک���اری���ی���ه‌ک���ان���ى‬ ‫خه‌ڵک پرۆسه‌که‌ گه‌یشته‌ ناوه‌ڕاست‪،‬‬ ‫کۆتاییهێنانى پرۆسه‌که‌ به‌ جێبه‌جێکردنى‬ ‫داخ��وازى و گ�ه‌ڕان�ه‌وه‌ى ئاشتى ده‌بێت‪،‬‬ ‫یان به‌ فه‌رامۆشکردنى داواکارییه‌کانى‬ ‫خه‌ڵک و دوب��اره‌ب��وون�ه‌وه‌ى خۆپیشاندان‬ ‫ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬ه �ه‌ڵ��وه‌ش��ان �ه‌وه‌ى ئه‌نجومه‌ن به‌‬ ‫واتاى ئه‌وه‌ دێت له‌ نیوه‌ى رێگادا ده‌ست‬ ‫له‌ پرۆسه‌که‌ به‌ربده‌یت و بگه‌ڕێیته‌وه‌‬ ‫سه‌ره‌تا‪ ،‬ئه‌مه‌ش به‌ فێڕۆدانى قوربانى‬ ‫و کات و تواناى خه‌ڵکى کوردستانه‌‪.‬‬ ‫***‬ ‫ئێمه‌ بۆمان هه‌یه‌ به‌ ناوى ئه‌نجومه‌نه‌وه‌‬ ‫کار بکه‌ین یان نا‬ ‫دواى راگ �ه‌ی��ان��دن��ى درێ������ژده‌دان به‌‬ ‫کاره‌کانى ئه‌نجومه‌نى کاتى مه‌یدانى‬ ‫ئ�����ازادى‪ ،‬ه �ه‌ن��دێ��ک ل���ه‌و ئ�ه‌ن��دام��ان�ه‌ى‬ ‫ئه‌نجومه‌ن که‌ له‌گه‌ڵ هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ و‬ ‫سڕکردنى ئه‌نجومه‌ندا بوون‪ ،‬به‌ لێدوان و‬ ‫به‌ نوسین چه‌ندان جار باڵویانکرده‌وه‌ که‌‬ ‫ئێمه‌ واته‌ ئه‌وانه‌ى درێژه‌ به‌ کاره‌کانى‬ ‫ئه‌نجومه‌ن ده‌ده‌ین شه‌رعیه‌تمان نیه‌ و به‌‬ ‫کۆتاییهاتنى کۆبونه‌وه‌کانى مه‌یدانى‬ ‫ئازادى ئه‌نجومه‌ن کۆتایى هاتوه‌‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫ده‌ڵێین ئه‌نجومه‌ن کۆتایى نه‌هاتووه‌ و‬ ‫شه‌رعیه‌تمان هه‌یه‌‪:‬‬ ‫‪.1‬ئه‌و که‌سانه‌ى ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫کاتى مه‌یدانى ئ���ازادى ک�ه‌ درێ���ژه‌ به‌‬ ‫چاالکیه‌کانى ئه‌نجومه‌ن ده‌ده‌ن‪ ،‬به‌شێک‬ ‫بوون له‌ خه‌ڵکى سه‌رشه‌قام و له‌ خه‌ڵکى‬ ‫ن���اڕازى مه‌یدانى ئ���ازادى‪ ،‬ل�ه‌ ده‌ره‌وه‌ى‬ ‫ش �ه‌ق��ام �ه‌وه‌ ن�ه‌ه��ات��ون ت��ا ده‌س���ت به‌سه‌ر‬ ‫ئه‌نجومه‌ندا بگرن و پێویستیان به‌وه‌بێت‬ ‫که‌سانێک مۆڵه‌تى شه‌رعیه‌تیان بده‌نێ‪،‬‬ ‫زۆرب����ه‌ى ئ���ه‌و ئ �ه‌ن��دام��ان �ه‌ى الی�ه‌ن��گ��رى‬ ‫به‌رده‌وامى ئه‌نجومه‌نن سااڵنێکى دور و‬ ‫درێژه‌ له‌ سه‌ر شه‌قام و له‌ زیندانه‌کانى‬ ‫هه‌رێمى کوردستاندا له‌ پێناو ئ��ازادى‬ ‫و دادپ �ه‌روه‌ری��دا خه‌باتى دیموکراتییان‬ ‫ک��ردوه‌‪ ،‬بۆیه‌ مافى خۆیانه‌ درێ��ژه‌ به‌‬ ‫خه‌باتى دیموکراسى بده‌ن و داکۆکى له‌‬ ‫مافى خۆیان و هاوده‌رده‌کانیان بکه‌ن‪.‬‬ ‫‪.2‬کاتێک ئه‌نجومه‌نى کاتى مه‌یدانى‬ ‫ئ���ازادى پێکهات‪ ،‬ل�ه‌ب�ه‌ر‌ده‌م��ى خه‌ڵکى‬ ‫ن��اڕازى مه‌یدانى ئازادیدا راگه‌یه‌نرا و‬ ‫خه‌ڵکى متمانه‌ى به‌ ئه‌نجومه‌ندا‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫تا خه‌ڵکى ناڕازى متمانه‌ له‌ ئه‌نجومه‌ن‬ ‫وه‌رن �ه‌گ��رێ��ت �ه‌وه‌ ئه‌نجومه‌ن شه‌رعیه‌تى‬ ‫خ����ۆى ه���ه‌ی���ه‌ و ه��ی��چ ئ �ه‌ن��دام��ێ��ک��ى‬ ‫ئه‌نجومه‌ن مافى ئه‌وه‌ى نیه‌ به‌ ئێمه‌ بڵێت‬ ‫شه‌رعیه‌تمان نیه‌ به‌ ناوى ئه‌نجومه‌نه‌وه‌‬ ‫قسه‌ بکه‌ین‪.‬‬ ‫***‬ ‫خه‌باتى ئاشتیخوازى ئه‌نجومه‌ن‬ ‫کاتێک داواک��اری��ی�ه‌ک��ان��ى خه‌ڵکى‬ ‫ن�������اڕازى ک���وردس���ت���ان ئ���ام���اده‌ک���را‪،‬‬ ‫ی �ه‌ک��س �ه‌ر ئ���اراس���ت���ه‌ى ده‌س�����ه‌اڵت ک��را‬

‫ب��ۆ ج��ێ��ب�ه‌ج��ێ��ک��ردن‪ ،‬ب��ۆی �ه‌ دان��ی��ش��ت��ن و‬ ‫گفتوگۆ له‌گه‌ڵ به‌رپرسانى هه‌رێمى‬ ‫ک���وردس���ت���ان���دا ب����ۆ ج��ێ��ب �ه‌ج��ێ��ک��ردن��ى‬ ‫داخ��وازی��ی �ه‌ک��ان��ى خ�ه‌ڵ��ک��ى ک��وردس��ت��ان‬ ‫بنه‌مایه‌کى سه‌ره‌کى کارى ئه‌نجومه‌ن‬ ‫ب��وو‪ ،‬جێبه‌جێنه‌کردنى ئ �ه‌و ئ�ه‌رک�ه‌ له‌‬ ‫الی���ه‌ن ب�ه‌رپ��رس��ان��ى ئه‌نجومه‌نى کاتى‬ ‫مه‌یدانى ئ��ازادی��ی�ه‌وه‌‪ ،‬فه‌رامۆشکردنى‬ ‫ئه‌رکى ئه‌نجومه‌نه‌که‌یه‌‪ ،‬کاتێک ئه‌م‬ ‫ئه‌رکه‌ ئه‌نجام ن�ه‌درا‪ ،‬ناکۆکى که‌وته‌‬ ‫ن��او ئه‌ندامانى ئ�ه‌ن��ج��وم�ه‌ن�ه‌وه‌‪ ،‬ل�ه‌ ناو‬ ‫ئه‌ندامانى ئه‌نجومه‌ندا بیروڕاى جیاواز‬ ‫ل��ه‌ س���ه‌ر دان��ی��ش��ت��ن و گ��ف��وت��گ��ۆک��ردن‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌سه‌اڵتدا هاته‌ ئاراوه‌‪ ،‬بۆچوونى‬ ‫هه‌ندێک له‌ ئه‌ندامان وابو که‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌رپرسانى بااڵى حکومه‌ت و په‌رله‌ماندا‬ ‫دانیشتن بکرێت‪ ،‬بۆچوونى تر هه‌بوو که‌‬ ‫تا ده‌سه‌اڵت داواکارییه‌ هه‌نوکه‌ییه‌کان‬ ‫ج��ێ��ب �ه‌ج��ێ ن���ه‌ک���ات ن��اب��ێ��ت دان��ی��ش��ت��ن‬ ‫و گ��ف��ت��وگ��ۆى ل��ه‌گ��ه‌ڵ ب��ک��رێ��ت‪ ،‬ئ �ه‌م‬ ‫بۆچونه‌ جیاواز و ناکۆکانه‌ یه‌ک له‌و‬ ‫هۆکارانه‌بوو که‌ جاربه‌جار ئه‌نجومه‌نى‬ ‫شپرزه‌ ده‌کرد‪ .‬پاش ئه‌وه‌ى ئێمه‌ بڕیارى‬ ‫درێژه‌پێدانى کاره‌کانى ئه‌نجومه‌نمان‬ ‫دا‪ ،‬که‌سایه‌تیه‌کى رۆشنبیرى ش��ارى‬ ‫سلێمانى هاته‌ المان و پێشنیارى کرد‬ ‫له‌گه‌ڵ به‌رپرسانى هه‌رێمى کوردستاندا‬ ‫ل���ه‌ س���ه‌ر داواک���اری���ی���ه‌ک���ان���ى خ�ه‌ڵ��ک‬ ‫گفتوگۆ بکه‌ین‪ ،‬پاش هه‌ڵسه‌نگاندنى‬ ‫پێشنیاره‌که‌ له‌ سه‌ر ئه‌وه‌ رێکه‌وتین که‌‬ ‫دانیشتن له‌گه‌ڵ به‌رپرسانى حکومى‬ ‫هه‌رێمی ک��وردس��ت��ان��دا بکه‌ین‪ ،‬رۆژى‬ ‫(‪ )2011/5/9‬ل���ه‌گ���ه‌ڵ س���ه‌رۆک���ى‬ ‫هه‌رێمى کوردستاندا دانیشتنمان کرد‪،‬‬ ‫داواکارییه‌کانى خه‌ڵکى کوردستانمان‬ ‫گه‌یانده‌ سه‌رۆکایه‌تى هه‌رێم و له‌ نزیکه‌وه‌‬ ‫راسته‌وخۆ ده‌رب���اره‌ى ناڕه‌ازیه‌تیه‌کانى‬ ‫خ���ه‌ڵ���ک ل���ه‌گ���ه‌ڵ س���ه‌رۆک���ى ه �ه‌رێ��م‬ ‫قسه‌مان ک��رد‪ ،‬ب�ه‌و شێوه‌یه‌ بۆ یه‌که‌م‬ ‫جار به‌ شێوه‌یه‌کى راسته‌وخۆ‪ ،‬ئه‌ندامانى‬ ‫ئ�ه‌ن��ج��وم�ه‌ن��ى ک��ات��ى م �ه‌ی��دان��ى ئ���ازادى‬ ‫داواکارى خه‌ڵکى ناڕازى کوردستانیان‬ ‫گه‌یانده‌ الى به‌رزترین ده‌سه‌اڵتى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان‪.‬‬ ‫بۆچى دانیشتنمان له‌گه‌ڵ به‌رپرسانى‬ ‫هه‌رێمدا قبوڵکرد‪:‬‬ ‫‪.1‬یه‌کێک له‌ کاره‌ به‌رده‌وامه‌کانى‬ ‫ئه‌نجومه‌نى ک��ات��ى م�ه‌ی��دان��ى ئ���ازادى‪،‬‬ ‫پاراستنى ن��اوه‌رۆک��ى ئاشتیخوازانه‌ى‬ ‫ناڕه‌زاییه‌کانى خه‌ڵکى کوردستان بووه‌‪،‬‬ ‫به‌رده‌وام له‌ هه‌وڵى ئه‌وه‌دابوین پێکدادان‬ ‫و توندوتیژى له‌ نێوان خه‌ڵکى ناڕازى و‬ ‫هێزه‌ ئه‌منیه‌کاندا رونه‌دات‪ ،‬به‌رده‌وام له‌‬ ‫وتاره‌کانماندا داوامان له‌ خه‌ڵکى ناڕازى‬ ‫ده‌کرد نه‌چنه‌ سه‌ر باره‌گاى حزبه‌کان و‬ ‫په‌المارى هیچ دامو ده‌زگایه‌ک نه‌ده‌ن‬ ‫بۆ ئ��ه‌وه‌ى که‌سى تر شه‌هید نه‌بێت و‬ ‫ده‌رف �ه‌ت��ى چ��اره‌س �ه‌رى ئاشتیخوازانه‌ى‬ ‫کێشه‌کان له‌بار نه‌برێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئێمه‌‬ ‫ی�ه‌ک��ێ��ک ل �ه‌ ک��اره‌ک��ان��م��ان پاراستنى‬ ‫ئاشتى مه‌یدانى ئ��ازادی بووبێت‪ ،‬ئه‌ى‬ ‫ئه‌گه‌ر ده‌رفه‌ت بێته‌ پێشه‌وه‌ بۆ ئاشتى‬ ‫بۆ سه‌رتاپاى کوردستان بۆچى هه‌وڵى‬

‫بۆ ن�ه‌ده‌ی��ن‪ ،‬بۆ ه�ه‌وڵ نه‌ده‌ین مۆدێلى‬ ‫چاره‌سه‌رى ئه‌منى ده‌سه‌اڵت بگۆڕین بۆ‬ ‫مۆدێلى چاره‌سه‌رى سیاسى کێشه‌کانى‬ ‫نێوان خه‌ڵک و ده‌سه‌اڵت‪.‬‬ ‫‪ .2‬ئه‌نجومه‌ن کارى کردوه‌ بۆ ئه‌وه‌ى له‌‬ ‫الیه‌ن ده‌سه‌اڵتى هه‌رێمه‌وه‌ وه‌ک نوێنه‌رى‬ ‫خه‌ڵکى ناڕازى قبوڵ بکرێت‪ ،‬ئه‌مه‌ خاڵى‬ ‫یه‌که‌مى داواک��اری��ی�ه‌ هه‌نوکه‌یه‌کانى‬ ‫ئه‌نجومه‌نى کاتى مه‌یدانى ئازادییه‌‬ ‫که‌ رۆژى (‪ )2011/2/28‬پێشکه‌شى‬ ‫ده‌س�������ه‌اڵت ک�������راوه‌‪ :‬دان���پ���ێ���دان���ان به‌‬ ‫کۆبونه‌وه‌ جه‌ماوه‌ریه‌کانى کوردستان‬ ‫وه‌ک به‌ره‌یه‌ک بۆ نوێنه‌رایه‌تیکردنى‬ ‫داخ��وازی �ه‌ک��ان��ى خ �ه‌ڵ��ک و ب �ه‌ش��داری‬ ‫پێکردنى ن��وێ��ن�ه‌ران��ى خ��ۆپ��ی��ش��ان��دان له‌‬ ‫پ���رۆس���ه‌ى ب���ڕی���اردان ل��ه‌م��ه‌ڕ م�ه‌س�ه‌ل�ه‌‬ ‫چ��اره‌ن��وس سازه‌کاندا‪ .‬دانیشتنى ئێمه‌‬ ‫ل�ه‌گ�ه‌ڵ س �ه‌رۆک��ى ه�ه‌رێ��م��دا ب�ه‌ وات��اى‬ ‫ئه‌وه‌ دێت ده‌س �ه‌اڵت ئه‌نجومه‌نى کاتى‬ ‫به‌ شێوه‌یه‌کى فه‌رمى ناسیوه‌ و له‌ سه‌ر‬ ‫مه‌سه‌له‌ چ��اره‌ن��وس��س��ازه‌ک��ان ب�ه‌ش��داری‬ ‫پێده‌کات‪.‬‬ ‫‪.3‬ه��ی��چ الی�ه‌ن��ێ��ک��ى ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن و‬ ‫ئه‌نجومه‌نى مه‌یدانى ئازادیش له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت��دا گفتوگۆى ره‌تنه‌کردۆته‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆیه‌ وه‌ک چۆن الیه‌نه‌کانى ئۆپۆزسیۆن‬ ‫ماف به‌ خۆیان ده‌ده‌ن له‌سه‌ر کێشه‌کانى‬ ‫ه �ه‌رێ��م ه��اودی��ت��ن و گفتوگۆ له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌سه‌اڵتدا بکه‌ن‪ ،‬ئه‌ندامانى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫کاتى مه‌یدانى ئ���ازادى ئ �ه‌و مافه‌یان‬ ‫هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ ده‌سه‌اڵتدا گفتوگۆ بکه‌ن‪.‬‬ ‫‪.4‬ئ�����ه‌گ�����ه‌ر ئ���ێ���م���ه‌ى ئ���ه‌ن���دام���ان���ى‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌کانى شار و شارۆچکه‌کانى‬ ‫کوردستان راسته‌وخۆ به‌ ناوى خه‌ڵکه‌وه‌‬ ‫به‌ بێ مه‌به‌ستى وه‌رگرتنى پله‌ و پۆست‪،‬‬ ‫داواکاریه‌کانى خه‌ڵک نه‌خه‌ینه‌ به‌رچاوى‬ ‫ده‌س�����ه‌اڵت‪ ،‬ح��زب �ه‌ ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن�ه‌ک��ان��ى‬ ‫هه‌رێم بۆ مه‌به‌ستى سیاسى‪ ،‬س��ود له‌‬ ‫ن��اڕه‌زای��ى خ�ه‌ڵ��ک وه‌رده‌گ����رن و وه‌ک‬ ‫پ��ێ��وی��س��ت داواک���اری���ی���ه‌ک���ان���ى خ�ه‌ڵ��ک‬ ‫ناخه‌نه‌ به‌رچاوى ده‌سه‌اڵت و کێشه‌کان‬ ‫چاره‌سه‌ر ناکه‌ن‪.‬‬ ‫‪.5‬س����ت����رات����ی����ژى س���ی���اس���ى ه���ێ���زه‌‬ ‫ئۆپۆزسیۆنه‌کان و خه‌ڵکى ناڕازیش‪،‬‬ ‫به‌جێهێشتنى (ئ��ی��رح �ه‌ل��ى) ده‌س �ه‌اڵت��ى‬ ‫ه��ه‌رێ��م��ى ک���وردس���ت���ان ن����ه‌ب����ووه‌‪ ،‬ه �ه‌ر‬ ‫هه‌موویان داواى چاکسازى و گۆڕینى‬ ‫سیسته‌مى حوکمرانى هه‌رێم ده‌ک �ه‌ن‪،‬‬ ‫ک �ه‌واب��وو گفتوگۆ له‌گه‌ڵ ده‌س�ه‌اڵت��دا‬ ‫بۆ چاکسازى و گۆڕانکارى سیسته‌مى‬ ‫حوکمرانى باشترین شێوه‌ى تێکۆشانه‌‪ ،‬له‌‬ ‫رۆژى (‪)2011/5/13‬وه‌‪ ،‬هه‌رسێ حزبى‬ ‫سیاسى ئۆپۆزسیۆن له‌ کۆبونه‌وه‌یه‌کدا‬ ‫رایانگه‌یاند ئاماده‌ى گفتوگۆن له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌سه‌اڵتدا و بڕیاریشه‌ هه‌فته‌ى ئاینده‌‬ ‫ک���ات���ى ک���ۆب���ون���ه‌وه‌ى ئ���ۆپ���ۆزس���ی���ۆن و‬ ‫ده‌سه‌اڵت ده‌ستنیشان بکرێت‪.‬‬ ‫‪.6‬پاش کۆتاییهێنانى کۆبونه‌وه‌کانى‬ ‫مه‌یدانى ئ��ازادى سلێمانى و شاره‌کانى‬ ‫ترى کوردستان‪ ،‬خه‌ریک بوو تێکۆشانى‬ ‫دیموکراتى خه‌ڵک و داواکارییه‌کانى‬ ‫خه‌ڵکى ن����اڕازى ک��وردس��ت��ان ل �ه‌ بیرى‬ ‫خه‌ڵک و ده‌س���ه‌اڵت بچنه‌وه‌‪ ،‬پێویست‬

‫ب��وو ده‌س��ت بۆ شێوازێکى ت��رى خه‌بات‬ ‫ببه‌ین بۆ ئ��ه‌وه‌ى کێشه‌کانى هه‌رێم و‬ ‫داوکاریه‌کانى خه‌ڵکى ناڕازى بکه‌ونه‌وه‌‬ ‫ب��ی��رى خ�ه‌ڵ��ک و ده‌س���ه‌اڵت���داران‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫هه‌وڵێکى دیبلۆماسى بۆ زیندوکردنه‌وه‌ى‬ ‫پێویستیه‌کانى خه‌ڵکى ناڕازى کوردستان‬ ‫پێویست ب��وو‪ ،‬س�ه‌ردان�ه‌ک�ه‌م��ان ب��ۆ الى‬ ‫سه‌رۆکى هه‌رێم جارێکى تر داخ��وازى‬ ‫خه‌ڵکى ناڕازى کوردستانى زیندو کرده‌وه‌‬ ‫و نیشانیدا که‌ ئێمه‌ ئیراده‌ى تێکۆشانمان‬ ‫بۆ چاره‌سه‌رى کێشه‌کان به‌رده‌وامه‌‪.‬‬ ‫‪.7‬دواى س �ه‌ردان �ه‌ک �ه‌ى ئێمه‌ ب��ۆ الى‬ ‫س��ه‌رۆک��ى ه �ه‌رێ��م و ب �ه‌ رۆژه‌ڤ��ک��ردن��ى‬ ‫داخوازییه‌کانى خه‌ڵکى ناڕازى کوردستان‬ ‫و داواکردن بۆ دادگاییکردنى بکوژانى‬ ‫خ��ۆپ��ی��ش��ان��ده‌ران‪ ،‬ه��ێ��زه‌ ئ�ه‌م��ن��ی�ه‌ک��ان��ى‬ ‫ده‌سه‌اڵت له‌ ناو شاره‌کاندا پاشه‌کشه‌یان‬ ‫ک���رد‪ ،‬ژم���اره‌ی���ه‌ک ل �ه‌ ت��ۆم�ه‌ت��ب��اران��ى‬ ‫بکوژانى خۆپیشانده‌ر ته‌سلیمى دادگا‬ ‫ک����ران‪ ،‬ئ���ه‌و ئ �ه‌ن��دام��ان �ه‌ى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫کاتى مه‌یدانى ئ��ازادى که‌ باسیان له‌‬ ‫هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ى ئه‌نجومه‌ن ده‌کرد‪ ،‬ئێستا‬ ‫باس له‌ هه‌ڵپه‌ساردنى ئه‌نجومه‌ن ده‌که‌ن‪،‬‬ ‫ده‌نگوباسیش هه‌یه‌ که‌ کۆبونه‌وه‌ى الیه‌نه‌‬ ‫ئۆپۆزسیۆنه‌کان و ئه‌ندامانى ئه‌نجومه‌ن‬ ‫کراوه‌ بۆ چاالک کردنه‌وه‌ى ئه‌نجومه‌ن‪،‬‬ ‫ک���ه‌واب���و س���ه‌ردان���ه‌ک���ه‌ى ئ��ێ��م�ه‌ ب��ۆ الى‬ ‫سه‌رۆکى هه‌رێم جارێکى تر ناڕه‌زایى‬ ‫و داخ��وازی�ه‌ک��ان��ى خه‌ڵکى کوردستانى‬ ‫کرده‌وه‌ به‌ رۆژه‌ڤى خه‌ڵک و ئۆپۆزسیۆن‬ ‫و ده‌س����ه‌اڵت‪ ،‬ئ�ه‌م�ه‌ش سه‌رکه‌وتنێکى‬ ‫ترى ئێمه‌ بوو بۆ خه‌ڵکى کوردستانمان‬ ‫به‌ده‌ستهێنا‪.‬‬ ‫‪.7‬به‌اڵم دانوستان له‌گه‌ڵ ده‌سه‌اڵتدا‪،‬‬ ‫به‌ گوێره‌ى پێوانه‌ و به‌ گوێره‌ى به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫خه‌ڵکى ناڕازى ده‌بێت‪ ،‬کات و مه‌رجى‬ ‫ت��ای��ب �ه‌ت��ى ب���ۆ گ��ف��ت��وگ��ۆ و رێ��ک �ه‌وت��ن‬ ‫داده‌نرێت‪ ،‬هه‌ر کاتێک بینرا ده‌سه‌اڵت‬ ‫ل �ه‌ پ�ه‌ی��م��ان��ى خ���ۆى پ��اش��گ�ه‌ز ده‌ب��ێ��ت�ه‌وه‌‬ ‫و ک��ات ده‌ک��وژێ��ت‪ ،‬ده‌ب��ێ��ت ئه‌نجومه‌ن‬ ‫هه‌ڵوێست نیشانبدات و فشارى زیاتر‬ ‫بخاته‌ سه‌ر ده‌سه‌اڵت تا ناچارى بکات‬ ‫گ���وێ ل���ه‌ داخ���وازی���ی���ه‌ک���ان���ى خ�ه‌ڵ��ک‬ ‫بگرێت‪ .‬یه‌کێک له‌ بابه‌ته‌ هه‌ستیاره‌کان‬ ‫که‌ وه‌فدى ئه‌نجومه‌ن له‌گه‌ڵ به‌رپرسانى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان و سه‌رۆکى هه‌رێمدا‬ ‫باسى کردوه‌ و مساوه‌مه‌ى له‌سه‌ر ناکرێت‪،‬‬ ‫راده‌ستکردنى تۆمه‌تبارانى شه‌هیدانه‌‬ ‫به‌ دادگ��ا‪ ،‬تۆمه‌تبارى که‌یسى شه‌هید‬ ‫ئۆمێد هه‌ر له‌ سه‌رتاوه‌ ته‌سلیمى دادگا‬ ‫ک��راوه‌‪ ،‬له‌ ماوه‌ى چه‌ند رۆژى راب��ردودا‬ ‫به‌رپرسانى ده‌ڤه‌رى سلێمانى تۆمه‌تبارانى‬ ‫ک�ه‌ی��س��ى ش�ه‌ه��ی��د س��ورک��ێ��و و شه‌هید‬ ‫شێرزادیان ته‌سلیمى دادگ��ا کرد‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫لێره‌دا به‌ گرنگى ده‌بینین که‌ بکوژانى‬ ‫شه‌هید سه‌رکار و شه‌هید عه‌لى و شه‌هید‬ ‫هه‌ردى فاروق به‌ زوترین کات ته‌سلیمى‬ ‫دادگا بکرێن‪ ،‬داوا له‌ سه‌رۆکى هه‌رێم و‬ ‫به‌رپرسانى ده‌ڤه‌رى هه‌ولێریش ده‌که‌ین به‌‬ ‫زوترین کات بکوژانى شه‌هیدان رێژوان و‬ ‫گه‌رمیان و بیالل و حه‌مه‌ره‌شید ته‌سلیمى‬ ‫دادگا بکه‌ن‪ ،‬ئه‌گه‌ر نا هه‌ڵوێستى ترمان‬ ‫ده‌بێت‪.‬‬


‫پارادیگمای خوێندنه‌و ‌ه و‬ ‫واتادان ب ‌ه دیالێکتیکی «بوون»‬

‫تیۆری‬ ‫ساڵی یه‌که‌م ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/3/9 - 2011/5/30‬‬

‫‪18‬‬

‫به‌شی دووه‌م و کۆتایی‬

‫گۆشه‌یه‌کی تایبه‌ته‌‪ ،‬هه‌فتانه‌ ئه‌حالم مه‌نسور ده‌ینوسێت‬

‫کوردستانه‌که‌م!‬ ‫به‌ قوربانت بم‬ ‫چ���اک ده‌زان����م‪ ،‬دڵ��ن��ی��اش��م ک �ه‌ میلله‌ته‌که‌ت‬ ‫برسییه‌تى‪ ،‬ش �ه‌وان به‌ برسێتی س�ه‌ر ده‌نێته‌وه‌‪،‬‬ ‫چ��ارم ناچاره‌ بگریم‪ ،‬ده‌ب��ێ هه‌ر به‌رهه‌ڵستکار‬ ‫بم و رۆژێ به‌ قه‌د خرۆکه‌سوور و سپییه‌کانی‬ ‫خوێنم شۆڕش به‌رپا بکه‌مه‌وه‌‪ ،‬له‌ هیچه‌وه‌ نه‌بوو‬ ‫سه‌رتاسه‌ری ته‌مه‌نم شیوعی بووم‪ ،‬خه‌می نانی‬ ‫تۆم بوو‪ ،‬خه‌می ئازادی تۆم بوو‪.‬‬ ‫راس��ت �ه‌ ن��ام�ه‌ک�ه‌م نامه‌یه‌کی س��اک��اره‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم‬ ‫تکا ده‌ک �ه‌م بۆنی خوێنم بکه‌یت‪ ،‬چونکه‌ تۆ‬ ‫هه‌ناسه‌میت‪ ،‬گلێنه‌ی چاوه‌کانمیت‪ ،‬رۆح��ی‬ ‫ئ����ازادی م��ن��ی��ت‪ ،‬هه‌میشه‌ ل �ه‌ وی��ژدان��م��دای��ت‪،‬‬ ‫وه‌کو دره‌ختی سنۆبه‌ر هه‌میشه‌ ویژدانم سه‌وز‬ ‫ده‌که‌یت‪ ،‬به‌رهه‌مه‌کانت س��وورن وه‌کو هه‌ناری‬ ‫بچوک‪ ،‬ئای که‌ جوانیت‪ ،‬به‌ قوربانی هه‌ور‬ ‫و شاخه‌کانت ب��م‪ ،‬به‌ قوربانی بست به‌ بستی‬ ‫خاکه‌که‌ت بم‪ ...‬سه‌رت بۆ داده‌نوێنم‪ ،‬کڕنۆشت‬ ‫بۆ ده‌به‌م‪.‬‬ ‫نامه‌که‌م له‌ نامه‌ی خوێندکاری خوێندنگایه‌کی‬ ‫سه‌ره‌تایی ده‌چێت‪ ،‬وایه‌ من به‌رامبه‌ر به‌ گه‌وره‌یی‬

‫نیشتمانم‪ ،‬وه‌کو‬ ‫دره‌ختی سنۆبه‌ر‬ ‫هه‌میشه‌ ویژدانم سه‌وز‬ ‫ده‌که‌یت‪ ،‬به‌ قوربانی‬ ‫هه‌ور و شاخه‌کانت بم‬ ‫تۆ زۆر بچوکم‪ ،‬من به‌چاو ناتخوێنمه‌وه‌ به‌ڵکو‬ ‫به‌ دڵه‌ئاوێنه‌که‌م‪ ...‬تا دێ��ت م�ه‌زن ده‌بیت‪ ،‬تا‬ ‫دێت شۆڕشگێڕانت زۆرتر ده‌بن‪ ،‬من ده‌وڵه‌مه‌ندم‪،‬‬ ‫چونکه‌ تۆ سامانی منیت‪ ،‬ئای که‌ جوانم که‌‬ ‫تۆم هه‌یه‌ و کوردم‪.‬‬ ‫ب�ه‌ بیرم دێ ل�ه‌ پ��اری��س��دا ک�ه‌ ه��اوڕێ��م (فالح‬ ‫مهدی المحامی) منی ناساند ب�ه‌ نوسه‌ری‬ ‫مه‌غربی (العفیف االخضر) خۆمم نه‌گرت‪ ،‬پێم‬ ‫وت‪« :‬من کوردم»‪.‬‬ ‫له‌وانه‌یه‌ ئه‌و بڕوای به‌ نه‌ته‌وه‌ نه‌بێت‪ ،‬که‌یفی‬ ‫خۆیه‌تی‪ ،‬ب �ه‌اڵم من له‌ ساته‌کانی مه‌رگیشم‬ ‫دا ته‌مه‌نی خۆمت پێ ده‌به‌خشم‪ ،‬حه‌زم ده‌کرد‬ ‫ش �ه‌ه��ی��دی «ح����ه‌ق» ب��ووم��ای �ه‌‪ ،‬ح���ه‌زم ده‌ک���رد‬ ‫شه‌هیدی (وشه‌) بوومایه‌‪ ،‬حه‌زم ده‌کرد شه‌هیدی‬ ‫پێنووس و هه‌ڵوێستی خۆم بوومایه‌‪ ،‬به‌اڵم جوانتر‬ ‫ده‌بم که‌ شه‌هیدی تۆ بم‪...‬‬ ‫هه‌ر رسته‌یه‌ک ده‌نووسم خوێنی شه‌هیده‌کانت‬ ‫لێ ده‌تکێ‪ ،‬که‌ باران ببارێت هه‌ست ده‌که‌م خودا‬ ‫بۆ تۆ فرمێسک ده‌ڕژێنێت کوردستانه‌که‌م‪...‬‬ ‫ئ �ه‌م��ڕۆ ل �ه‌ «س �ه‌رگ �ه‌ڵ��و» ب���ووم‪ ،‬ب �ه‌ دزی��ی �ه‌وه‌‬ ‫نووشتامه‌وه‌ و خاکه‌که‌تم ماچ کرد و سوجده‌م‬ ‫ب��ۆ ب���ردی‪ ،‬چ��ون��ک�ه‌ ب �ێ‌ ک�ه‌س��ی��ت‪ ،‬وه‌ک من‬ ‫ته‌نیایت‪ ،‬وه‌ک من دڵت فراوانه‌‪ ،‬ئێمه‌ یه‌کین‬ ‫ئ���ه‌ی ل �ه‌ ده‌وری م��ان��گ�ه‌ک�ه‌ت گ �ه‌ڕێ��م‪ ،‬ئ�ه‌ی‬ ‫به‌ قوربانی خ��اک و خۆڵه‌که‌ت ب��م‪ ،‬هه‌تاکو‬ ‫ماسییه‌ ورده‌کانت‪ ،‬هه‌تاکو مێرووله‌کانت‪.‬‬ ‫هه‌میشه‌ له‌ ده‌زگا و رۆژنامه‌ و گۆڤاره‌کانت‪ ،‬به‌‬ ‫ده‌ستی به‌تاڵ و به‌ دوو قاچی رووت ده‌رده‌چووم‪،‬‬ ‫دێوانه‌ی وشه‌ شیرینه‌کانت بووم نه‌ به‌ ته‌مای‬ ‫کورسی بووم‪ ،‬نه‌ سامان‪ .‬هه‌ر دڵم هه‌یه‌ و تۆ‬ ‫تیایت‪ ،‬ئیدی نازانم دڵم نیشتمانی تۆیه‌ یا تۆ‬ ‫نیشتمانی دڵی منیت یان هه‌ردووکیانه‌‪.‬‬ ‫له‌وانه‌یه‌ زۆر که‌س به‌جێت بهێڵن یان سه‌رکرده‌کان‬ ‫بتفرۆشن‪ ،‬ب�ه‌اڵم من ق�ه‌ت ناتفرۆشم‪ ،‬ق�ه‌ت به‌‬ ‫جێت ناهێڵم‪ ،‬له‌ پاریس بۆ به‌ر دره‌کی سه‌را شێت‬ ‫بووم‪ ،‬سلێمانی شێتی کردم‪ .‬ئێستا تیایدا ده‌ژیم‪،‬‬ ‫دووباره‌ شێتی کردوم‪ ،‬به‌اڵم قسه‌ی خۆمان بێت‪،‬‬ ‫له‌ سه‌ر مێزه‌که‌م رۆمانی ئه‌ڵوه‌ن دوو دان��راوه‌‪،‬‬ ‫ده‌ینوسمه‌وه‌‪ ،‬به‌ که‌لهوڕی‪ ،‬زمانی تۆ به‌هه‌شته‌‪،‬‬ ‫هه‌زار جۆر میوه‌ی زمانی تێدایه‌‪ ،‬لێی تێر نابم‪،‬‬ ‫ج��اران مێشکم عه‌ره‌بی ـ ئه‌وروپی ب��وو‪ ،‬ئێستا‬ ‫کوردێکی شارستانییه‌‪ ،‬ئێستا هه‌ر خۆتم‪ ،‬ده‌‬ ‫وه‌ره‌ باوه‌شم با ماچت بکه‌م‪ ...‬ده‌زانم «فاڵنی»‬ ‫و «فاڵنی» تۆیان فرۆشت‪ ،‬پاره‌ له‌ گیرفانی‬ ‫ئه‌واندایه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم تۆ له‌ناو چاوه‌کانمایت ئه‌ی‬

‫دڵسۆزه‌که‌م‪ ،‬برسیمه‌ و به‌م نووسینه‌ تێر ده‌بم‪،‬‬ ‫تینوومه‌ و به‌م نووسینه‌ تینوویه‌تیم ده‌شکێ‪،‬‬ ‫ئ���اواره‌م ل �ه‌م گ��ه‌ردون��ه‌دا‪ ،‬ب �ه‌اڵم له‌پی ده‌ستی‬ ‫چه‌پم تۆیت‪ ،‬بۆیه‌ سه‌ره‌قورسه‌که‌م له‌ناو له‌پی‬ ‫چه‌پمدایه‌ و ب�ه‌ ده‌س��ت�ه‌ راس��ت�ه‌ پ�ه‌ن�ه‌م��اوه‌ک�ه‌م‪،‬‬ ‫نامه‌ت بۆ ده‌ن��ووس��م‪ ،‬کاتژمێر دوان��زه‌ی شه‌وه‌‪،‬‬ ‫چرکه‌یه‌کی تر له‌ سبه‌ینێ‌‌دام‪ ،‬رۆژێ له‌ ته‌مه‌نه‌‬ ‫کورته‌که‌م تێپه‌ڕی‪ ،‬خه‌ون ده‌بینم که‌پرێکم هه‌یه‌‬ ‫له‌ سه‌رگه‌ڵو‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی ته‌ماشای هه‌نگاوه‌کانی‬ ‫ش �ه‌ه��ی��ده‌ک��ان��ت ب��ک �ه‌م‪ ،‬ب��ۆن��ی ه�ه‌ن��اس�ه‌ک��ان��ی��ان‬ ‫بکه‌م‪ ،‬تێر تێر بگریم و پێبکه‌نم و یه‌که‌ یه‌که‌‬ ‫نێوچه‌وانیان ماچ بکه‌م‪ ،‬هه‌ناسه‌یان ده‌هاته‌ به‌ر‬ ‫گوێم‪ ،‬ترپه‌ی هه‌نگاوه‌کانیان بوون به‌ ترپه‌ترپی‬ ‫دڵ��م‪ ،‬هه‌ڵپه‌ڕینی پیرۆزی هیوای ک��وڕم بینی‬ ‫وه‌ک شێتێک به‌رامبه‌ری هه‌ڵپه‌ڕیم‪ ،‬زانیم که‌‬ ‫ک���ورده‌‪ ،‬دووب���اره‌ گه‌نجی تێکۆشه‌ر و جوانی‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گریم ناتوانم کۆنترۆڵ بکه‌مه‌ سه‌ر‬ ‫فرمێسکه‌کانم‪ ،‬چ��اوه‌ک��ان��م دوو کانین‪ ،‬قه‌ت‬ ‫وشک نابنه‌وه‌‪ ،‬وێنه‌ی ناسکی (دڵ��دار) دێته‌‬ ‫به‌رچاوم‪ ،‬گوێم له‌ شۆڕشگێڕانه‌‪ ،‬ئه‌ڵێن «کورد‬ ‫زیندوه‌»‪ ،‬ئای له‌ برینه‌کانم‪ ،‬چۆن دڵیان هات‬ ‫بتفرۆشن؟ بۆ کورسی؟‪ ،‬خودایه‌!‬ ‫به‌ قه‌د قورسایی قه‌ندیل و گارێ و پیره‌مه‌گرون‬ ‫و حه‌مرین سه‌برم بده‌رێ‪ ،‬نازانم بۆچ بێوه‌ژنێکی‬ ‫فه‌یلیم‪ ،‬هه‌میشه‌ یه‌خه‌م ده‌دڕم؟ ق��وڕ ده‌پێوم‪،‬‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی هه‌ندێ که‌س نایزانن من ده‌یزانم‪ ،‬ئاخ‬ ‫و داخ‪ ،‬ک �ه‌س ن��ازان��ێ چ��ی ل�ه‌ دڵ��ی مندایه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵگه‌نامه‌کانی کڕین و فرۆشتن له‌ کوێدان؟!‬ ‫هه‌‪ ،‬هاهاها‬ ‫هه‌یوه‌ شێره‌‪ ...‬نا! نا! با خه‌وه‌که‌م به‌ بیر بێته‌وه‌‪،‬‬ ‫شه‌وێک له‌ خه‌وما بینیم به‌ریتانیا سووتاوه‌‪،‬‬ ‫قژی سپی (ئه‌لیزابێت) سووتاوه‌‪ ،‬رووی هه‌موو‬ ‫س����ه‌رۆک وه‌زی���ران���ی س���ه‌رت���اس���ه‌ری م��ێ��ژووی‬ ‫به‌ریتانیا سووتاون و ره‌ش هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌‪ ،‬تاج ئه‌و‬ ‫تاجه‌ که‌ له‌ سێبه‌ریدا ملیارها پیالن و کۆده‌تا و‬ ‫به‌ڵگه‌نامه‌ی کڕین و فرۆشتن هه‌ن‪ ،‬ئا تاجه‌که‌‬ ‫شکا‪ ،‬ورد و خاش بوو‪ ،‬بینیم که‌س سه‌ری بۆ‬ ‫دانانوێنێ‪ ،‬به‌ڵێ رووباری تایمز بووه‌ روبارێکی‬ ‫خوێناوی‪ ،‬کرێکاران سه‌ری باوکی (چارلس)‬ ‫ی���ان ب���ڕی‪ ،‬چ��ون��ک�ه‌ س �ه‌رۆک��ی��ان �ه‌‪ ،‬ئ��ی��دی له‌‬ ‫ئاسمانی له‌نده‌ندا شه‌مشه‌مه‌کوێره‌ و جاڵجاڵۆکه‌م‬ ‫نه‌بینی‪ ،‬هه‌تاوم بینی وتم «ئۆخه‌ی»‪ ،‬نه‌مردم‬ ‫و رووخ��ان��ی ع �ه‌رش��ی پ��ادش��ای�ه‌ت��ی به‌ریتانیام‬ ‫بینی‪ ،‬هه‌ر ئۆخه‌ی ئۆخه‌یم بوو‪ ،‬که‌ داچڵه‌کیم‪،‬‬ ‫ه �ه‌ڵ��س��ام و گ��ڵ��ۆپ �ه‌ک �ه‌م داگ��ی��رس��ان��د‪ ،‬بینیم‬ ‫ژووره‌که‌م گه‌وره‌ بووه‌‪ ،‬بووه‌ته‌ پێشانگا‪ ،‬وێنه‌ی‬ ‫گیڤارا و ترۆتسکی و ملیۆنه‌ها شۆڕشگێڕی‬ ‫شه‌هید‪ ،‬شه‌هیده‌کانی گ�ه‌الن و حه‌ق په‌رستان‬ ‫ه���ه‌ڵ���واس���راون‪ ،‬ئ��ا ت��وم��ه‌ز ژووره‌ک������ه‌م ب��ووه‌ت �ه‌‬ ‫پێشانگا‪ ،‬نه‌مزانی چی بکه‌م‪ ،‬له‌ نێوان خه‌ون و‬ ‫پێشانگاکه‌دا دۆش دامام‪ ،‬ئایا وه‌کو «سادقی‬ ‫هیدایه‌ت» خ��ۆم بکوژم ی��ان بمێنمه‌وه‌؟‪ ،‬خۆم‬ ‫ب�ه‌رز بکه‌مه‌وه‌ و خ��ۆم به‌ پانکه‌که‌ هه‌ڵواسم؟‬ ‫ئاخر ده‌بمه‌ شه‌هیدی شێتی؟!‬ ‫به‌ وردی��ی�ه‌وه‌ سه‌یری چ��اوه‌ قوڵه‌کانی (له‌یال‬ ‫قاسم)م کرد‪ ،‬وتی‪:‬‬ ‫ـ ئه‌حالم مه‌نسوور من ده‌زانم تۆ هه‌موو ساتێک‬ ‫ده‌مریت و له‌ دای��ک ده‌بیت‪ ،‬ئه‌ڵوه‌نی دووه‌م��م‬ ‫بنوسه‌ره‌وه‌ و ئینجا ئه‌گه‌ر مایت ئازاد به‌‪ ،‬چی‬ ‫ئه‌که‌یت بکه‌‪.‬‬ ‫نه‌متوانی ژووره‌ پێشانگاکه‌م به‌جێ بهێڵم‪،‬‬ ‫ش��ۆڕش��گ��ێ��ڕان ه �ه‌ر یه‌کێک و ب �ه‌ شێوه‌یه‌ک‬ ‫ته‌مێیان ده‌کردم‪.‬‬ ‫به‌ په‌له‌په‌ل مێز و کورسی و رۆمانی ئه‌ڵوه‌نی‬ ‫دووه‌م���م ب��رده‌ ژووره‌ پێشانگاکه‌م‪ ،‬گ �ه‌رم ب��وو‪،‬‬ ‫پانکه‌که‌ ده‌س��وڕای �ه‌وه‌‪ ،‬له‌ ژێ��ر قاچمدا گۆی‬ ‫زه‌وی ده‌سوڕایه‌وه‌‪ ،‬من و قه‌ڵه‌می ده‌ستم و مێز‬ ‫و کورسی و ئه‌ڵوه‌نم ده‌سوڕاینه‌وه‌‪ ،‬رادیۆکه‌شم‬ ‫به‌ چه‌ندین زمان باسی وێرانبوونی ئه‌فغانستان‪،‬‬ ‫پاکستان‪ ،‬سودان و‪ ...‬ده‌کرد‪ ،‬ته‌نها من بێده‌نگ‬ ‫بووم‪ ،‬ماینه‌وه‌ من و ئه‌ڵوه‌ن‪ ،‬سه‌ره‌قورسه‌که‌م به‌رز‬ ‫ک���رده‌وه‌ و سه‌یری ئ �ه‌و پ�ه‌ره‌گ��راف�ه‌م ک��رد‪ ،‬که‌‬ ‫سه‌به‌ی نانه‌وا ئه‌قیژێنێ و ژنان له‌ چوار ده‌وری‬ ‫چاویان بڕیوه‌ته‌ په‌نجه‌کانى ئامه‌ڕه‌ش بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫ب��ۆی��ان بسه‌لمێنی ک�ه‌ سه‌به‌ کچه‌ و منێکی‬ ‫منداڵ هه‌ر دوو که‌زییه‌که‌ی سه‌به‌م به‌ قایمی‬ ‫گرتبوو بۆ ئه‌وه‌ی قژی نه‌ڕنێت‪.‬‬

‫ئاماده‌کار‬ ‫ئازاد سۆران‬

‫هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای مێژووه‌ مرۆڤ له‌گه‌ڵ چه‌ندین‬ ‫ره‌وتی دیالێکتیکدا رووبه‌ڕوو بۆته‌وه‌ که‌ هه‌ر‬ ‫کامیان خوێندنه‌وه‌یه‌کی جیاوازن‪ .‬ده‌شتوانین‬ ‫ناویان بنێین پارادیگما یا ده‌قه‌ ستراتیژییه‌کان‪.‬‬ ‫ئه‌م ده‌قانه‌ ته‌نیا تایبه‌ت به‌ سه‌رده‌می فه‌لسه‌فه‌‬ ‫نین و یۆنانیش ته‌نیا وارگ���ه‌ی ده‌رکه‌وتنی‬ ‫جوگرافیایی نیه‌‪ .‬ه�ه‌ر خوێندنه‌وه‌یه‌ک‪ ،‬به‌‬ ‫پارادیگمایه‌ک ده‌ژم��ێ��ردرێ��ت و له‌ سه‌ره‌تای‬ ‫سه‌رهه‌ڵهێنانی بوونی مرۆڤه‌وه‌ چه‌ندین جۆری‬ ‫له‌خۆیدا گرتووه‌‪.‬‬ ‫ه����ه‌ر خ���وێ���ن���دن���ه‌وه‌ی���ه‌ک‪ ،‬ف �ه‌ل��س �ه‌ف �ه‌ی �ه‌ک��ی‬ ‫ب��وون‌‌ن��اس��ان�ه‌ی�ه‌‪ .‬پێشکه‌وتنی عه‌قڵ (ه��ۆش)‬ ‫و زمان (هێما) له‌ کامڵ‌‌بوون و ده‌رکه‌وتنی‬ ‫ه�ه‌ر چه‌شنه‌ خوێندنه‌وه‌یه‌ک کاریگه‌ر بووه‌‬

‫ل ‌ه سه‌رده‌می‬ ‫شارستانیه‌تدا‬ ‫رێژه‌ی عه‌قڵ‌گه‌رایی‬ ‫زۆرتر بوو له‌‬ ‫عه‌قڵی سۆزداری‬ ‫سه‌رده‌می‬ ‫نیولۆتیک‪،‬‬ ‫وات ‌ه ئیدراکه‌‬ ‫دیالێکتیکییه‌کان‬ ‫به‌ره‌و تێگه‌یشتنی‬ ‫تونه‌کردن و‬ ‫ده‌سه‌اڵت و‬ ‫له‌ناوچوونی یه‌کێک‬ ‫و بااڵده‌ستی ئه‌وی‬ ‫تر هان دران‬ ‫و ده‌ش��ب��ێ��ت‪ .‬مێشک و زم���ان دوو ئ��ام��رازی‬ ‫زی��ن��دوو و عاقڵمه‌ندن که‌ هه‌میشه‌ له‌ جۆش‬ ‫و خ��رۆش��دان‪ .‬م��ادده‌ و وزه‌ له‌ هه‌یکه‌لی دوو‬ ‫نمونه‌ی ده‌رهه‌ست ـ به‌رهه‌ست (انتزاع ـ عین)دا‬ ‫دووانه‌یه‌کی ته‌واوکه‌ری یه‌کترن‪.‬‬ ‫دواب�ه‌دوای بیرکردنه‌وه‌ی مرۆڤ‪ ،‬جۆره‌کانی‬ ‫دیالێکتیکیش ده‌ئافرێنن‪ ،‬ب�ه‌اڵم ئه‌م رووداوه‌‬ ‫ش���ک���ۆداره‌ ت �ه‌ن��ی��ا ت��ای��ب �ه‌ت �ه‌ ب���ه‌ گ��ۆڕه‌پ��ان��ی‬ ‫سۆسیۆلۆژیای م��رۆڤ��ی‪ .‬ه �ه‌ر ل�ه‌ س�ه‌ره‌ت��ای‬ ‫چه‌که‌ره‌دانی خانه‌کانی ‪ DNA‬ئه‌م لێهاتوویی‬ ‫هزرمه‌ندی و وتاربێژییه‌ له‌ فیزیکی مرۆڤدا‬ ‫خ��ۆی حه‌شار داوه‌‪« .‬لێهاتوویی فیزیکی»‬ ‫یه‌که‌مین و سه‌ره‌تایی‌‌ترین قۆناغی پێشکه‌وتنی‬ ‫چ�ه‌م��ک��ی س���اوای دیالێکتیکی م��ان��ای��ی و‬ ‫زاناییه‌‪ .‬ب �ه‌اڵم گ�ه‌ش��ان�ه‌وه‌ی کۆمه‌ڵناسانه‌ی‬ ‫دیالێکتیک له‌ قۆناغی «زمانی جه‌سته‌ییدا‬ ‫گه‌شه‌ ده‌ک��ات‪ .‬ه�ه‌ر ل�ه‌م قۆناغه‌وه‌ تا ئێستا‬ ‫کۆتایی س �ه‌رده‌م��ی نیولۆتیک (به‌ردینه‌ی‬ ‫ن���وێ) و گ�ه‌ش�ه‌س�ه‌ن��دن��ی زم��ان��ی هێمایی و‬ ‫عه‌قڵی ئه‌نالتیک‪ ،‬قۆناغێکی بنه‌ڕه‌تی هه‌یه‌‬ ‫که‌ درێژخایه‌ن‌‌ترین لقی ستراتیژیکه‌ له‌ بواری‬ ‫زمانه‌وه‌‪ .‬هه‌ر دوو زمانی جه‌سته‌یی و هێمایی‪،‬‬ ‫چه‌مکه‌ س��اواک��ان��ی مانایی‪ ،‬پ �ه‌ره‌ی��ان دا به‌‬ ‫دیالێکتیک له‌ ناخی زانایی میتۆلۆژیکی‬ ‫و گه‌ردونیان شرۆڤه‌ کرد‪ .‬که‌چی پاراوترین‬ ‫ده‌قێکه‌ که‌ دووره‌ له‌ شڵه‌ژاوی کائیۆتیکی‬ ‫چ��اخ��ی ش��ارس��ت��ان��ی�ه‌ت‪ .‬ب���ه‌ردی بناغه‌ی ئه‌م‬ ‫چاخه‌‪ ،‬زم��ان و عه‌قڵی ئه‌نالتیکن‪ ،‬ب�ه‌اڵم به‌‬ ‫کاراکته‌رێکی تایبه‌ته‌وه‌ که‌ پشت‌‌به‌ستووه‌ به‌‬ ‫سروشته‌وه‌‪ ،‬زمان و عه‌قڵی ئه‌نالتیکی مرۆڤ‪،‬‬ ‫به‌ چ��اوی (ب���وون)ه‌وه‌ سه‌یری سروشت ده‌که‌ن‬ ‫و م��ان��اک��ان وه‌رده‌گ����رن‪ .‬س �ه‌رده‌م��ی خ��وداوه‌ن��د‬ ‫ـ دای��ک و ه�ه‌روه‌ه��ا تا راده‌ی���ه‌ک سه‌رده‌می‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ی سروشتی یۆنان خاوه‌ن دوو هۆکار‬ ‫و ناوه‌ڕۆکێکی تایبه‌ت و ته‌نانه‌ت جیاوازن‬

‫ل�ه‌ نیولۆتیک‪ ،‬ب �ه‌اڵم ت��ا راده‌ی �ه‌ک��ی زۆری��ش‬ ‫ب �ه‌ ب����ه‌راورد ل �ه‌گ �ه‌ڵ ق��ۆن��اغ��ی پ��ێ��ش خ��ۆی��ان‪،‬‬ ‫نزیکبووه‌نه‌وه‌یان ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬چونکه‌ کاریگه‌ری‬ ‫زۆری�����ان ل���ه‌ س����ه‌ره‌ و ه��ێ��ش��ت��ا ب���ه‌ ت���ه‌واوه‌ت���ی‬ ‫نه‌خلیسکاونه‌ته‌ ناو چاڵه‌ڕه‌شه‌ قه‌یراناوییه‌که‌ی‬ ‫شارستانیه‌ته‌وه‌‪ .‬له‌ قۆناغی نیولۆتیکدا چ‬ ‫چه‌مک‪ ،‬ده‌سته‌واژه‌ و واتایه‌ک دژبه‌ سروشت‬ ‫سه‌ری هه‌ڵنه‌داوه‌ و ئه‌مه‌ بۆته‌ هۆی یه‌کبوونی‬ ‫مرۆڤ له‌گه‌ڵ سروشتدا‪ .‬ئه‌مه‌ قۆناغێکه‌ که‌‬ ‫هێشتا ماناکان نه‌براونه‌ته‌ ئاسمانه‌کان‪ ،‬هێشتا‬ ‫چاوی نیاز رووه‌و زه‌وینه‌‪ .‬مرۆڤ دژبه‌ره‌کان‬ ‫و کۆسپه‌کان ه�ه‌م له‌ م���ادده‌دا یاخود وات��ادا‬ ‫ده‌بینیه‌وه‌ و هه‌موو شتێکت لێ ده‌بێته‌ پرسیار‪،‬‬ ‫به‌اڵم هه‌موو هه‌وڵدانی بۆ ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌وانه‌‬ ‫وه‌ک دیارده‌گه‌لێک له‌ قه‌ڵه‌م نه‌دات که‌ ئه‌و‬ ‫له‌ سروشت دوور ده‌خ �ه‌ن �ه‌وه‌ و سروشت دڕن��ده‌‬ ‫ده‌ک �ه‌ن‪ .‬تێگه‌یشتنی ئ �ه‌وان به‌و شێوازه‌یه‌ که‌‬ ‫دژب �ه‌ره‌ک��ان ئامرازێکی بایه‌خدارن له‌ ب �ه‌رده‌م‬ ‫بوون و وه‌گه‌ڕکه‌وتنی بووندا‪ .‬به‌ پێچه‌وانه‌ی‬ ‫سه‌رده‌می دوگماتیکی یۆنان‪ ،‬بوون به‌ شێوازی‬ ‫یونیته‌ر و یه‌کانه‌ تێناگه‌ن‪ .‬زانایی دیالێکتیکی‬ ‫م��رۆڤ �ه‌ک��ان‪ ،‬ب���ه‌ره‌و ت��اری��ک��ای��ی تێگه‌یشتن و‬ ‫ئیدراکی ده‌سه‌اڵتخوازانه‌ و پاوانخوازی بوونی‬ ‫مرۆیی و کۆمه‌اڵیه‌تی پاڵیان نانێت‪ .‬زۆرترین‬ ‫یه‌کانه‌په‌رستی و ده‌سه‌اڵت‌‌گه‌رایی که‌ ده‌رکی‬ ‫پێ کرا و له‌ سه‌رده‌می یۆناندا هاته‌ ئ��اراوه‌‬ ‫و ئه‌مه‌ش‪ ،‬له‌ دژایه‌تی ره‌گ �ه‌زی نێوان ژن و‬ ‫پیاودا به‌ ئاشکرایی ده‌بینرێت‪.‬‬ ‫ل����ه‌ س�����ه‌رده‌م�����ی ش���ارس���ت���ان���ی���ه‌ت���دا رێ�����ژه‌ی‬ ‫ع���ه‌ق���ڵ‌گ���ه‌رای���ی زۆرت������ر ب����وو ل���ه‌ ع �ه‌ق��ڵ��ی‬ ‫س������ۆزداری س���ه‌رده‌م���ی ن��ی��ول��ۆت��ی��ک‪ ،‬وات���ه‌‬ ‫ئیدراکه‌ دیالێکتیکییه‌کان به‌ره‌و تێگه‌یشتنی‬ ‫تونه‌کردن و ده‌سه‌اڵت و له‌ناوچوونی یه‌کێک‬ ‫و بااڵده‌ستی ئه‌وی تر هان دران‪ .‬چونکه‌ له‌‬ ‫سه‌رده‌می دین و فه‌لسفه‌دا هه‌موو ئیدراکه‌کان‬ ‫ناچاری هه‌ڵبژاردنی یه‌ک و یه‌کتاپه‌رستی‬ ‫ت����ه‌واوی ب���وون و ه �ه‌ب��وون ک���ران‪ .‬س �ه‌ره‌ت��ا له‌‬ ‫ن��ێ��وان ژن و پ��ی��اودا‪ ،‬پ��ی��او ت��اق�ه‌ ده‌س �ه‌اڵت��دار‬ ‫ل��ه‌ ق��ه‌ڵ��ه‌م درا‪ ،‬ه��ێ��ز و ش��ک��ۆی ش��اه��ان �ه‌ی‬ ‫پاشاکان له‌ سه‌ر دیموکراسی بااڵده‌ست کرا‬ ‫و له‌ جیهان‌‌بینی کۆمه‌ڵگادا‪ ،‬یه‌کگرتوویی‬ ‫ب��ووه‌ ته‌نیا دڵ�ه‌ڕاوه‌ک��ێ و ئاواتی کۆمه‌ڵگا‪.‬‬ ‫یه‌کگرتوویی به‌ وێنه‌ی شڵه‌ژاوترین ده‌سته‌واژه‌‬ ‫به‌ سه‌ر زهنیه‌کاندا سه‌پێندرا‪ .‬له‌ یه‌کگرتوویی‬ ‫ئایدیالیستیدا هه‌موو نمونه‌کان ده‌برێنه‌ ئاسمان‬ ‫و تایبه‌تمه‌ندی رۆحانی نادیار له‌خۆ ده‌گرێت‪.‬‬ ‫یه‌کگرتوویی و یه‌کبوونی پیاو‪ ،‬شا‪ ،‬راهیب‪،‬‬ ‫قه‌شه‌‪ ،‬نه‌ته‌وه‌ و‪ ...‬له‌ جۆری چه‌مکی تایبه‌تی‬ ‫دیالێکتیکی ملکه‌چن که‌ له‌ دژایه‌تی له‌گه‌ڵ‬ ‫سروشتی هه‌موو دی��ارده‌ک��ان و بوونه‌کاندان‪.‬‬ ‫له‌ سومه‌ریه‌کانه‌وه‌ تا ده‌گاته‌ یۆنان‪ ،‬مێژووی‬ ‫دیالێکتیک زۆرتر ده‌مییه‌ و نه‌نووسراوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌ سه‌رده‌می فه‌لسه‌فه‌ی تایبه‌ت و نووسراوی‬ ‫یوناندا ئیتر دیالێکتیک تیپه‌ڕی و قۆناغێکی‬ ‫به‌ ته‌واوه‌تی جیاواز ده‌بێت‪ .‬پیرۆزی عه‌قڵ‪،‬‬ ‫پیاو‪ ،‬ش��ا‪ ،‬فه‌یله‌سوف و قه‌شه‌ هێشتا وه‌ک‬ ‫رۆژگاری ئه‌مڕۆ درێژه‌ی هه‌یه‌‪ .‬فه‌لسه‌فه‌ی‬ ‫«یه‌کگرتوویی» ده‌س �ه‌اڵت��خ��واز‪ ،‬ن��اوه‌رۆک��ی‬ ‫هه‌موویان پێک دێنێت‪ .‬ده‌توانین بڵێین که‌ له‌‬ ‫یۆنانه‌وه‌ تا ئه‌مڕۆ‪ ،‬یه‌ک ده‌قی ستراتیژیک‬ ‫سه‌رقاڵی شرۆڤه‌ی چه‌مکی دیالێکتیک و‬ ‫هه‌موو شێوازه‌مانی ئایدیالیستی و ماتریالیستی‬ ‫له‌ سه‌ر شڤه‌ڕێی ره‌ت و نکۆڵی‌‌کردن وه‌گه‌ڕ‬ ‫که‌وتوون‪.‬‬

‫و په‌رستنیه‌تی‪ .‬ته‌واوی ده‌قه‌ ستراتیژیه‌که‌ی‬ ‫هیگڵ جگه‌ له‌ پێناسه‌که‌ی بۆ دیالێکتیک‪،‬‬ ‫ه����ه‌ر ه����ه‌م����ووی ل���ه‌ ره‌ت�����ی دی��ال��ێ��ک��ت��ی��ک��ی‬ ‫هه‌بوونه‌کاندایه‌‪ .‬نیشاندانی ده‌وڵه‌ت و ناپلیۆن‬ ‫وه‌ک خ��ودای س���ه‌رزه‌وی له‌ الی �ه‌ن هیگڵه‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆ خۆی راڤ�ه‌ی دیالێکتیکی ره‌تکردنه‌وه‌یه‌‪.‬‬ ‫کاتێک چه‌مکی دیالێکتیک پێناسه‌ ده‌کات‪،‬‬ ‫پێناسه‌که‌ کوانتۆمییه‌‪ ،‬به‌اڵم کاتێک ده‌چێته‌‬ ‫ناخی په‌ره‌پێدانی فه‌لسه‌فه‌ی کۆمه‌ڵناسانه‌ و‬ ‫سیاسیه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وا کرداره‌که‌ی له‌ خودی خۆیدا‬ ‫ره‌تکردنی دیالێکتیکه‌‪.‬‬ ‫دیالێکتیک ل �ه‌ کاتێکدا ل���واو ده‌ب��ێ��ت که‌‬ ‫جۆرێک ناسین و ئاشکرایی هاتبێته‌ ئاراوه‌‪.‬‬ ‫ناسین و مه‌عریفه‌‪ ،‬به‌ واتای دۆزینه‌وه‌ی رێگا‬ ‫و الب��ردن��ی ش��ک و گومانه‌‪ .‬هه‌ڵبه‌ت ته‌نیا‬ ‫به‌ خه‌ریکبوون به‌ هۆکارگه‌رایی به‌رهۆوه‌کان‪،‬‬ ‫ناتوانرێ ش��رۆڤ�ه‌ی دی��ارده‌ک��ان بکرێت‪ .‬هه‌ر‬ ‫چه‌ند ناسینی ره‌ها ناتوانێ بوونی هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫دیسان هه‌مان ناسینی رێژه‌ییه‌ که‌ ده‌بێته‌ هۆی‬ ‫جواڵن و گۆڕان و ره‌وتی دیالێکتیک دێنێته‌‬ ‫ئاراوه‌‪ .‬هه‌ر گۆڕانێکی چه‌ندایه‌تی و چۆنایه‌تی‬ ‫یان دینامیکی و ئۆتۆدینامیکی پێویستی به‌‬ ‫جوڵێنه‌ر هه‌یه‌‪ .‬له‌ گۆڕان دینامیکیدا‪ ،‬هۆکار‬ ‫ده‌ره‌کییه‌ ب �ه‌اڵم له‌ ئۆتۆدینامیکدا هۆکار‪،‬‬ ‫ناوخۆییه‌‪ .‬ل�ه‌ الی�ه‌ک��ی ت���ره‌وه‌ ن��ات��وان��رێ هه‌ر‬ ‫دوو هۆکاره‌که‌ به‌ شێوه‌یه‌کی مسۆگه‌ر وه‌ک‬ ‫هۆکار ناو لێ بنرێت‪ ،‬ته‌نانه‌ت پێویستی به‌‬ ‫هه‌وڵێکی وه‌ها نیه‌‪ .‬ناسین هه‌م بۆ هۆکار و‬ ‫هه‌م دیارده‌ی به‌رهۆ نیشانده‌ری ناسینه‌ سه‌باره‌ت‬ ‫به‌ پرۆسه‌ی گ��ۆڕان و له‌ نێوه‌نده‌دا هۆکاری‬ ‫مه‌سه‌له‌‪ ،‬ته‌نیا به‌شێکی بچوکه‌ له‌وه‌‪ .‬پۆست‬ ‫مۆدێرنیزم‪ ،‬ئ �ه‌م پ��رۆس�ه‌ ناسینه‌‪ ،‬ب�ه‌ بیانوی‬ ‫ناروونبوونی دی��ارده‌ک��ان‪ ،‬ره‌ه��ای ک��ردۆت�ه‌وه‌‪.‬‬ ‫ره‌نگه‌ هه‌ندێک جه‌خت له‌وه‌ بکه‌نه‌وه‌ که‌ ئه‌م‬ ‫میتۆده‌ میتافیزیکییه‌ هی (نیچه‌)یه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ریشه‌ی ئه‌م شێوه‌ی بیرکردنه‌وه‌ هی (کانت)‬ ‫ه‌ و (ه��ی��وم)ه‌ و نیچه‌ خ��ۆی ک��اری��گ�ه‌ری له‌‬ ‫میتافیزیکی کانته‌وه‌ وه‌رگرتووه‌‪.‬‬ ‫دیالێکتیک ل �ه‌گ �ه‌ڵ ن��اس��ی��ن��دا ل���واو ده‌ب��ێ‬ ‫ب �ه‌اڵم پۆست مۆدێرنیزم مه‌سه‌له‌ی ناسین و‬ ‫مه‌عریفه‌ ره‌ت ده‌ک��ات�ه‌وه‌ و ته‌نانه‌ت بکه‌ر به‌‬ ‫نه‌مێن ده‌ژم��ێ��ردرێ��ت‪ .‬ری��ش�ه‌ی ئ �ه‌م عه‌قڵیه‌ته‌‬ ‫پۆست مۆدێرنیزمییه‌ له‌ فه‌لسه‌فه‌ی «نازانم‬ ‫چ��ی��ی �ه‌«ی ک��ان��ت خ���ۆی ره‌ن����گ داوه‌ت�����ه‌وه‌‪.‬‬ ‫دژوارک��ردن��ی پۆست مۆدێرنیزم له‌م فه‌لسه‌فه‌‬ ‫و رێژه‌گه‌رایی مایه‌ ده‌گرێت و خ��ودی بوون‬ ‫وه‌ک دیالێکتیکی شێواو‪ ،‬نارێک و پێکی‬ ‫ئه‌وه‌ و زێده‌یی و فره‌یی نه‌ناسراو و رکابه‌ری‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت��خ��وازان�ه‌ ل�ه‌ س �ه‌ر ه�ه‌ب��وون و نه‌بوونی‬ ‫ب��وون�ه‌وه‌ره‌ک��ان و بیروڕاکان پێناسه‌ ده‌ک��ات و‬ ‫بناغه‌ی زانسته‌ کۆمه‌اڵیه‌تییه‌کان داده‌ڕێژێت‪.‬‬ ‫هه‌ڵبه‌ت الیه‌نه‌ عه‌یبداره‌کانی زیاتره‌ له‌ الیه‌نه‌‬ ‫باشه‌کانی‪ .‬ئیتر باسکردن له‌ سه‌ر تاقانه‌یی‪،‬‬ ‫س���ه‌ره‌ت���ا و ک��ۆت��ای��ی و ن��اس��ی��ن و رێ���ک و‬ ‫پێکی‪ ،‬دیموکراسی و رێکخستن‌‌کردنه‌کان به‌‬ ‫بێ‌که‌ڵک ده‌زانن و نکۆڵیکردن له‌ ده‌رکردنی‬ ‫حوکمی «کۆتایی ئایدیۆلۆژیاکان» خاڵی‬ ‫کۆتایی بانگه‌شه‌ی «ناسین و دیالێکتیک»ی‬ ‫بوونه‌کانه‌‪ .‬ل�ه‌ حاڵێکدا ه��ۆک��اری سه‌ره‌کی‬ ‫ئ���ه‌م م �ه‌س �ه‌ل �ه‌‪ ،‬ه �ه‌ڵ��ق��واڵوی دی���ارده‌گ���ه‌رای���ی‬ ‫توندڕه‌وانه‌یه‌ که‌ له‌گه‌ڵ دابه‌شبوونی بوون به‌‬ ‫به‌ش به‌ش ئه‌زمونگه‌رایی‪ ،‬گورزێکی کوژه‌ری‬ ‫ل��ێ��داوه‌‪ .‬ئ �ه‌م شێوه‌ ب��ی��رک��ردن�ه‌وه‌ په‌سه‌ندبوونی‬ ‫رێ��ژه‌گ �ه‌رای��ی زی��ات��ر ک��رد و وه‌ه��ا ده‌بیندرێت‬

‫فه‌لسه‌فه‌ی هیگڵ به‌رده‌وام‌‌بوونی چه‌مکی‬ ‫یونیته‌رخوازی و یه‌کتاپه‌رستانه‌ی‬ ‫تاکه‌ڕه‌هه‌ندی بااڵده‌ست‌‌بوونی پیاو‪ ،‬شا‪،‬‬ ‫قه‌ش ‌ه و ب ‌ه شێوازێکی ره‌هاتر ده‌وڵه‌ت و‬ ‫په‌رستنیه‌تی‬ ‫ک���ه‌چ���ی ت���ه‌ن���ی���ا ب��اب��ه‌ت��ێ��ک��ی ج����ی����اواز ل� ‌ه‬ ‫س �ه‌رڕاس��ت‌‌ک��ردن �ه‌ک��ان��ی ت��ی��ۆری (ه��ی��گ��ڵ)دا‬ ‫ده‌بینین و دیالێکتیک به‌ شێوازێکی باشتر‬ ‫پێناسه‌ ده‌کات‪ ،‬به‌اڵم له‌ بنه‌ڕه‌تدا فه‌لسه‌فه‌ی‬ ‫هیگڵ وه‌ک هه‌بوونێکی گشتی‪ ،‬په‌یڕه‌وی‬ ‫هه‌مان لۆژیکی تونه‌کردنه‌ له‌ ناخی خۆیدا و‬ ‫دیالێکتیک توشی نه‌خۆشی ده‌کات‪ .‬ئه‌ویش‬ ‫ب���ه‌رده‌وام‌‌ب���وون���ی چه‌مکی ی��ون��ی��ت �ه‌رخ��وازی و‬ ‫یه‌کتاپه‌رستانه‌ی تاکه‌ڕه‌هه‌ندی بااڵده‌ست‌‌بوونی‬ ‫پیاو‪ ،‬شا‪ ،‬قه‌شه‌ و به‌ شێوازێکی ره‌هاتر ده‌وڵه‌ت‬

‫که‌ ره‌نگه‌ رێگایه‌کی باشه‌ بۆ ده‌رچ��وون له‌‬ ‫نیگه‌رانییه‌کان‪.‬‬ ‫روان���گ���ه‌ی پ��ۆس��ت‌‌م��ۆدێ��ڕن‪ ،‬ه���ه‌ر چ �ه‌ن��ده‌ به‌‬ ‫ت����ه‌واوه‌ت����ی ره‌ت���ک���ردن���ی دی��ال��ێ��ک��ت��ی��ک ن��ی�ه‌‪،‬‬ ‫ب����ه‌اڵم ل���ه‌ ن���اواخ���ن���ی ف �ه‌ل��س �ه‌ف �ه‌ی س��ی��اس��ی‬ ‫و ک��ۆم��ه‌ڵ��ن��اس��ان��ه‌ک��ه‌ی��دا «پ����ه‌رت����ه‌وازه‌ی����ی‬ ‫دیالێکتیکه‌»‪ .‬پ��ه‌رت��ه‌وازه‌ و شڵه‌ژاوکردنی‬ ‫دیالێکتیک‪ ،‬ته‌نیا خ��اڵ��ی ج��ی��اوازی نێوان‬ ‫ئه‌و ده‌قه‌یه‌ له‌گه‌ڵ ده‌قه‌ پێشووه‌کاندا‪ .‬ده‌بێ‬ ‫ده‌قێکی نوێ له‌دایک بێت‪.‬‬


‫پرسی چه‌تر‬ ‫پرسی چه‌تر‪ ،‬پانتاییه‌ک ‌ه (چه‌تر)‬ ‫بۆ گوزارشتکردنی رای ئێوه‌ی‬ ‫هاواڵتی ره‌خساندوو‌ه تا ئازادانه‌‬ ‫لێره‌و‌ه هه‌ر هه‌فت ‌ه و ل ‌ه سه‌ر‬ ‫پرسێکی گه‌رم بۆچوونی خۆتان‬ ‫بخه‌نه‌ڕوو‪.‬‬

‫››‬ ‫پرسى ئه‌مجاره‌ى (چه‌تر)‬ ‫بۆ وه‌رگرتنى راى ئێوه‌ى‬ ‫هاواڵتیانه‌ ده‌رباره‌ى (تاچه‌ند‬ ‫مافى منداڵ له‌الیه‌ن حکومه‌تى‬ ‫هه‌رێمى کوردستانه‌وه‌‬ ‫پارێزراوه‌؟)‪.‬‬

‫میدیا ف �ه‌ری��ق‪ ،‬مامۆستا‪/‬‬ ‫مافى م��ن��داڵ ل�ه‌چ��او سااڵنى‬ ‫رابردو جیاوازى کردو‌ه تاراده‌یه‌ک‬ ‫مافه‌کانیان پارێزراوه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ئه‌و‌ه ناگه‌ێنێت ک‌ه مافه‌کانیان‬ ‫ب���ه‌ت���ه‌واوى پ����ارێ����زراوه‌‪ .‬دای��ک‬ ‫و باوکیش مافى منداڵیان پاراستو‌ه و به‌پێچه‌وانه‌وه‌‬ ‫له‌هه‌مانکاتدا ئه‌و دایک و باوک‌ه ئه‌توانێت مافه‌کانى‬ ‫منداڵ پێشێل بکات‪ .‬جێگاى نیگه‌رانی‌ه له‌کوردستان‬ ‫له‌منداڵیه‌و‌ه کاریان پێده‌که‌ن و نایه‌ڵن ل‌ه ژیانى منداڵیى‬ ‫خۆیان به‌ژداربن‪.‬‬ ‫ف���ه‌رزى‪ ،‬فۆتۆ گ��راف �ه‌ر‪ /‬له‌‬ ‫ه �ه‌رێ��م��ى ک��وردس��ت��ان��دا ئ���ه‌وه‌ى‬ ‫پ��ێ��وی��س��ت��ى و م���اف���ى م��ن��داڵ �ه‌‬ ‫نه‌پارێزراوه‌‪ ،‬فه‌رهه‌نگ و په‌روه‌رده‌‬ ‫رۆڵ ده‌ب��ی��ن��ێ ل��‌ه ت �ه‌ن��دروس��ت‬ ‫پ �ه‌روه‌رده‌ک��ردن��ى منداڵ‪ .‬الیه‌نه‌‬ ‫ئابورییش رۆڵێکى گرنگ ده‌بینێت ل‌ه خه‌ونه‌کانى‬ ‫منداڵ‪ .‬حکومه‌ت ته‌نها ده‌توانێ مافى خوێندنى پێبدات‬ ‫ئ�ه‌وه‌ى ده‌مێنێته‌و‌ه دایک و باوک‌ه ک‌ه ده‌بێت مافى‬ ‫منداڵه‌که‌ى بپارێزێت‪.‬‬ ‫شادى عومه‌ر‪ ،‬خوێندکارى‬ ‫زان���ک���ۆ‪ /‬ت����اڕاده‌ی����ه‌ک مافى‬ ‫م��ن��داڵ پ���ارێ���زراوه‌‪ ،‬پاراستنى‬ ‫مافه‌کانى منداڵ ده‌بێت له‌الیه‌ن‬ ‫خێزانه‌و‌ه بپارێزرێت‪ .‬نزمى ئاستى‬ ‫ئ��اب��ورى خ��ێ��زان وای���ک���ردو‌ه که‌‬ ‫منداڵ کاربکات‪ ،‬ک‌ه په‌یوه‌ندى به‌خێزان و حکومه‌تیشه‌وه‌‬

‫هه‌یه‌‪ .‬پێداویستیه‌کانى بۆ دابین بکات‪.‬‬ ‫هۆگر که‌مال‪ ،‬رۆژنامه‌نوس‪/‬‬ ‫ل������ه‌گ������ه‌ڵ ئ������������ه‌وه‌ى چ���ه‌ن���د‬ ‫رێ��ک��خ��راوێ��ک��م��ان ه��ه‌ی��‌ه ک��ار‬ ‫ده‌ک�����ه‌ن ب���و پ��اراس��ت��ن��ى مافى‬ ‫م��ن��داڵ و م��اف�ه‌ک��ان��ى م��رۆڤ‬ ‫ل‌ه کوردستاندا‪ ،‬ب �ه‌اڵم تائێستا‬ ‫گرنگى ب‌ه منداڵ ن���ه‌دراوه‌‪ .‬چه‌ند بڕیار ده‌رچ��و‌ه که‌‬ ‫نابێت منداڵ کار بکات‪ .‬ناتوانرێت یه‌ک الیه‌ن خه‌تابار‬ ‫بکه‌ین‪ ،‬ب�ه‌اڵم ئه‌و به‌رپرسیارێتی‌ه به‌نمره‌ى یه‌که‌م له‌‬ ‫ئه‌ستۆى حکومه‌ته‌‪ ،‬چونک‌ه تائێستا منداڵ کارده‌کات‪.‬‬ ‫ته‌الر عه‌لى‪ ،‬ژنى ماڵه‌وه‌‪ /‬خاوه‌نى سێ مندااڵم و‬ ‫کرێچیم ناتوانم پێداوستیان بۆ دابین بکه‌م ته‌نها پیاوه‌که‌م‬ ‫کارده‌کات‪ ،‬ئه‌ویش به‌شى کرێى خانو ده‌کات‪ .‬منداڵێکم‬ ‫ل�‌ه شه‌شى س�ه‌ره‌ت��ای��ى هێناوه‌ت‌ه ده‌ره‌و‌ه ئیش بکات‪.‬‬ ‫حکومه‌تیش هیچ ئاوڕ ل‌ه منداڵ ناداته‌و‌ه هیچى بۆ‬ ‫نه‌کردوین‪.‬‬ ‫ی������وس������ف ع�������ه‌ب�������دواڵ‪،‬‬ ‫خ���وێ���ن���دک���اری پ �ه‌ی��م��ان��گ��ا‪/‬‬ ‫مافى منداڵ ل ‌ه کوردستان‬ ‫وه‌ک شتێکى س��اده‌ ب�ه‌وردى‬ ‫لێیبڕوانین ل���ه‌دور ش��اره‌ک��ان‬ ‫ده‌بینین ب�ه‌ رێ��ژه‌ی�ه‌ک��ى زۆر‬ ‫مافه‌کانى منداڵ پێشێل ده‌ک��رێ��ت‪ .‬به‌ ه �ه‌ردوو‬ ‫ره‌گه‌زه‌و‌ه له‌ سه‌ره‌تاى پێگرتنیه‌و‌ه په‌روه‌رده‌کردنى‬ ‫شێوازى ته‌ندروست نیه‌‪ .‬پڕه‌ له‌ توندوتیژى ک ‌ه‬ ‫له‌ خێزانه‌و‌ه ده‌گوازرێته‌وه‌ بۆ کۆاڵنه‌کان و پاشان‬ ‫خوێندنگه‌ش‪.‬‬

‫باڵوبوونه‌وه‌ى ڤایرۆسى (‪ )EHEC‬ل ‌ه ئه‌وروپا‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫شه‌رمین‬ ‫له‌ ئه‌ڵمانیا به‌ هۆى باڵوبوونه‌وه‌ى ڤایرۆسى‬ ‫(‪ )EHEC‬که‌ له‌ ن��او م��ی��وه‌دا باڵوبۆته‌و‌ه‬ ‫ده‌بێته‌ هۆی گیان له‌ده‌ستانى (‪ )10‬که‌س و تا‬ ‫ئێستا (‪ )274‬که‌س به‌ سه‌ختى نه‌خۆش بوون‪.‬‬ ‫به‌ پێى زانیارییه‌کان ڤایرۆسى (‪ )EHEC‬ل ‌ه الوازه‌‪ ،‬ئه‌گه‌رى ت��ووش ب��وون به‌م ڤایرۆسه‌یان‬ ‫سه‌رى ئه‌و که‌سانه‌ى‌ ته‌مه‌نیان زۆره‌ و ئه‌و که‌س زی���ات���ره‌‪ ،‬ت��ا ئێستا ئ���ه‌م ڤ��ای��رۆس �ه‌ ل �ه‌ س��وی��د‪،‬‬ ‫و ژنانه‌ى که‌ سیستمى به‌رگرى و جه‌سته‌یان هۆڵه‌ندا و به‌ریتانیا ب�ه‌دى ک��راوه‌‪ .‬پسپۆرانی‬

‫پزیشکى ده‌ڵ��ێ��ن ئ �ه‌م نه‌خۆشیه‌ ده‌ب��ێ��ت�ه‌ هۆى‬ ‫به‌ربوونى خوێنى ده‌مار و که‌سانی توشبوو به‌و‬ ‫نه‌خۆشیه‌ به‌ ه��ۆى ئ �ه‌وه‌ى که‌ خوین ناتوانێ‬ ‫به‌ ئاسانى به‌ ده‌م��اره‌ک��ان��دا بجولێت ده‌م��رن و‬ ‫له‌به‌ر ئه‌مه‌ش ترس له‌ ناو هاواڵتیانى ئه‌وروپادا‬ ‫باڵو ده‌‌بێته‌وه‌ و پزیشکانى ئه‌ڵمانیا له‌ هه‌وڵى‬ ‫ئ�ه‌وه‌دان‌ ده‌رمانێک بۆ ئه‌م ڤایرۆسه‌ بدۆزنه‌و‌ه‬ ‫و چاوه‌ڕوان ده‌کرێت ئه‌نجامى گرنگى هه‌بێت‪،‬‬ ‫پزیشکانى نه‌خۆشخانه‌ى زانکۆى (ئاپیندۆرف)‬ ‫و (ه��ام��ب��ۆرگ) ش �ه‌ش ک�ه‌س��ى توشبوو به‌م‬ ‫نه‌خۆشیه‌یان چاره‌سه‌ر کردووه‌‪.‬‬

‫پێاڵوێک دروستکرا ژینگ ‌ه ده‌پارێزێت‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫شه‌رمین هه‌ورامی‬ ‫سێ گه‌نجی هۆڵه‌ندی توانیان جۆر‌ه پێاڵوێک له‬ ‫‌گژو گیا دروست بکه‌ن ک‌ه ده‌توانێت چرۆ بکات و‬ ‫ببێت‌ه دره‌خت‪.‬‬ ‫ب‌ه پێی راپۆرتی ماڵپه‌ری ژینگه‌‪ ،‬ئه‌و پێاڵو‌ه له‌‬ ‫گیای (جۆی دوو سه‌ر) دروستکراوه‌و بۆ پاراستنی‬ ‫ژینگ‌ه دروس��ت��ک��راوه ‌و ئێستا ل‌ه چه‌ندین جۆری‬ ‫جیاوازدا ده‌فرۆشرێت‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و پ��ێ�ڵاو‌ه پ���اش دوو م��ان��گ ل �‌ه ف���ڕێ���دان و‬ ‫به‌کارنه‌هێنانی له‌نێو خ��اک��دا‪ ،‬وه‌ک رووه‌ک��ێ��ک‬ ‫ده‌ڕوێت‪.‬‬ ‫بنه‌تۆویی ژماره‌یه‌ک گژوگیا ل‌ه ‌نێو پێاڵوه‌که‌‬ ‫حه‌شار دراو‌ه و ب‌ه بوونی که‌ش و هه‌وایه‌کی شیاو‬ ‫ده‌توانێت گه‌ش‌ه بکات و ببێت‌ه دره‌خت‪.‬‬ ‫کۆمپانیای به‌رهه‌مهێنه‌ری ئه‌و پێاڵوان‌ه گه‌ره‌نتی‬ ‫‌داته کڕیاران ک‌ه پاش کڕینی ئه‌و پێاڵو‌ه و سوود‬ ‫ده ‌‌‬ ‫وه‌رگرتن لێی‪ ،‬ده‌توانن ل‌ه شوێنێکی شیاو دایبنێن تا‬ ‫چرۆ بکات و ببێت‌ه‌دره‌خت و گه‌ش‌ه بکات‪.‬‬

‫پرسه‌‬ ‫به‌ناوى ستافى رۆژنامه‌ى (چه‌تر)‬ ‫و کۆمپانیای چه‌تره‌وه‌‪ ،‬پرس ‌ه و‬ ‫سه‌رخۆشى خۆمان ئاراسته‌ى هاوکارمان‬ ‫( بێریڤان محه‌مه‌د) ده‌که‌ین‪ ،‬ب ‌ه بۆنه‌ى‬ ‫کۆچى دوایى (سامان عوسمان) پورزاى‬ ‫به‌ڕێزیانه‌وه‌‪ ،‬هیوادارین دوایین ناخۆشى‬ ‫بنه‌ماڵه‌که‌یان بێت‪.‬‬

‫ونبوون‬ ‫فۆڕمێکی خۆراک به‌ ناوی (حسێن‬ ‫غه‌فور حسێن) ونبووه‌ هه‌ر که‌س‬ ‫دۆزییه‌وه‌ بیگه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ ئۆفیسى‬ ‫چه‌تر یان په‌یوه‌ندى بکات به‌م ژماره‌‬ ‫ته‌له‌فۆنانه‌وه‌‪)07710299753( .‬‬ ‫(‪.)07480179510‬‬

‫م���ه‌ل���ی���ح���‌ه ع����وس����م����ان‪،‬‬ ‫ف���ه‌رم���ان���ب���ه‌ر‪ /‬م��اف �ه‌ک��ان��ى‬ ‫م��ن��داڵ ت���اڕاده‌ی���ه‌ک���ى زۆر‬ ‫که‌م ده‌بینرێت پارێزراوبێت‪ .‬به‌‬ ‫ئه‌رکى هه‌موانى ده‌بینم کار‬ ‫بکرێت بۆ خزمه‌تکردنى زیاترى‬ ‫منداڵ‪ ،‬چونک‌ه تا منداڵ ب‌ه باشى و ب‌ه رێکوپێکى‬ ‫پ����ه‌روه‌رد‌ه بکه‌ین ئ �ه‌ون��د‌ه که‌سێکى ب��اش ده‌که‌وێته‌‬ ‫کۆمه‌ڵگاوه‌‪.‬‬ ‫دارا عه‌لى‪ ،‬خوێندکار‪ /‬مافى‬ ‫گ���ه‌ور‌ه زۆر پ��ارێ��زاو‌ه ت��ا مافى‬ ‫منداڵ بپارێزرێت‪ .‬وه‌ک خۆم‬ ‫سێ ساڵى خوێندم رۆشت به‌هۆى‬ ‫ئیشکردن و بژێوى په‌یداکردن‪.‬‬ ‫حکومه‌ت ئه‌وه‌ى بیرى لێناکاته‌وه‌‬ ‫منداڵه‌‪ .‬تائێستا توندوتیژى به‌رامبه‌ر منداڵ ده‌کرێت‬ ‫له‌خوێندندا و له‌ناو خێزانیش‪.‬‬ ‫ف��ه‌وزى منیى‪ ،‬چیرۆکنوس‬ ‫و وه‌رگێڕ‪ /‬مافى مندااڵن دراوه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم زۆر ب�ه‌ک�ه‌م��ى‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ت��ا ئێستا خ��اوه‌ن��ى دام����ه‌زراوه‌ى‬ ‫پ��ه‌روه‌ده‌ی��ى نین ل�‌ه دام��وده‌زگ��ا‬ ‫حکومیه‌کاندا خێزانه‌کانیش ئاستێکى رۆشنبیرى باشیان‬ ‫نیه‌‪.‬‬ ‫که‌ژان ئه‌رسه‌الن‪ ،‬فه‌رمانبه‌ر‪/‬‬ ‫ت��اڕاده‌ی�ه‌ک��ى پێویست هیچ بۆ‬ ‫مندااڵن ن�ه‌ک��راوه‌‪ ،‬بۆ نمون‌ه له‌‬ ‫دایه‌نگه‌کانه‌و‌ه ده‌س��ت پێبکه‌ین‬

‫هه‌مه‌ڕ ‌ه‌نگ‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪58‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/3/9 - 2011/5/30‬‬

‫‪19‬‬

‫ک‌ه ئه‌هلیی‌ه خه‌ڵک ناتوانێت ئه‌و پاره‌ی‌ه دابین بکات‪،‬‬ ‫ئه‌وان‌ه نه‌بێت ک‌ه سه‌رمایه‌دارن دواتر هه‌موو شوێنه‌کان و‬ ‫شته‌کانى تریش ک‌ه په‌یوه‌ندى ب‌ه مندااڵنه‌و‌ه هه‌یه‌‪.‬‬ ‫رازاو ره‌ئ����وف‪ ،‬ک��ارم�ه‌ن��دى‬ ‫کتێبخانه‌‪ /‬منداڵ جیهانێکى‬ ‫تایبه‌ت‌ه پێویست‌ه فراوان بکرێت‪،‬‬ ‫له‌م رۆژه‌دا کارکردن بۆ مندااڵن‬ ‫له‌سه‌ره‌تایه‌‪ ،‬پێویست‌ه کارئاسانى‬ ‫بۆ مندااڵن بکرێت بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫زیاتر ب‌ه جیهانى ده‌ره‌و‌ه ئاشناببن‪.‬‬ ‫ژی����ن ک����ه‌م����ال‪ /‬ت���ا ئیستا‬ ‫ش��ت��ێ��ک��ى ئ���ه‌وت���ۆ ب���ۆ م��ن��داڵ‬ ‫نه‌کراو‌ه ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر به‌راوردى‬ ‫بکه‌ین له‌گه‌ڵ واڵتانى تر زۆر‬ ‫کارى قورسیان پێده‌کرێت‪ ،‬ئه‌و‬ ‫خوالنه‌ش ده‌کرێته‌و‌ه ته‌نها منداڵه‌‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌نده‌کان ده‌گرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئا‪ /‬شارا ‌ـ چێنه‌ر‬

‫خێراترین هه‌لیکۆپته‌ری جیهان‬ ‫دروست کرا‬ ‫کۆمپانیای یۆرۆکۆپته‌ر خێراترین هه‌لیکۆپته‌ری‬ ‫جیهانی دروس���ت ک��رد و پ���رۆژه‌ی دروستکردنی‬ ‫ج��ۆری نوێی هه‌لیکۆپته‌ری ئه‌و کۆمپانیای‌ه ل ‌ه‬ ‫سیپته‌مبه‌ری ساڵی (‪ )2010‬ده‌ستیپێکردوو‌ه و پاش‬ ‫کۆتایی هاتنی کاره‌کانی نمایش ک��را‪ .‬خێرایی‬ ‫ئ �ه‌و ج��ۆر‌ه هه‌لیکۆپته‌ر‌ه (‪ )470‬کیلۆمه‌تر‌ه ل ‌ه‬ ‫کاتژمێرێکدا و له‌م رووه‌و‌ه کۆمپانیای یۆرۆکۆپته‌ر‬ ‫ئۆمێد ده‌کات ئه‌م جۆر‌ه هه‌لیکۆپته‌ران‌ه ل‌ه کاره‌کانی‬ ‫وه‌ک فریاکه‌وتن و پۆلیسی ن��او ش��ار س��وودی‬ ‫لێوه‌ربگیرێت‪.‬‬

‫تاشه‌به‌ردێک ل ‌ه نێوان دنیا و مانگ‌دا‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫کارزان تاریق‬ ‫پسپۆڕانی ده‌زگ��ای ئاسمانیی ئه‌مریکا ناسا‬ ‫رایگه‌یاند که‌ تاشه‌به‌ردێک به‌ناوی «‪»YU55‬‬ ‫رووبه‌ڕووی دنیا دێت و له‌مانگی تشرینی دووه‌مدا‬ ‫به‌نزیکماندا تێده‌په‌ڕێت‪ .‬ئه‌م تاشه‌ به‌رده‌که‌ نزیکه‌ی‬ ‫(‪ )400‬م�ه‌ت��ره‌ و (‪ )55‬ملیۆن ت �ه‌ن قورسایی‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ده‌بێته‌ یه‌که‌مین رووداوی نزیکبوونه‌وه‌ی‬ ‫گه‌وره‌ترین تاشه‌به‌رد له‌ هه‌ساره‌که‌مانه‌وه‌‪.‬‬ ‫مانگ که‌ نزیکه‌ (‪ )385‬هه‌زار کیلۆمه‌تره‌ له‌‬ ‫دنیاوه‌ دووره‌‪ ،‬ئه‌م تاشه‌ به‌رده‌ له‌ دووری (‪)324‬‬ ‫ه �ه‌زار کیلۆمه‌تره‌ دووری دنیادا ده‌رب��از ده‌بێت‪.‬‬ ‫له‌ ئه‌گه‌رێک دا که‌ ئه‌م تاشه‌ ب�ه‌رده‌ به‌ر دونیا‬ ‫بکه‌وێ ئ�ه‌وا به‌ وت�ه‌ی پسپۆڕان به‌هێزی (‪)65‬‬ ‫هه‌زار بۆمبی ئه‌تۆمی ده‌بێت‪ ،‬به‌ فراوانی (‪)10‬‬ ‫کیلۆمه‌تره‌ و به‌ قواڵیی (‪ )600‬مه‌تره‌ کاریگه‌ری‬

‫له‌ڕووی زه‌وی ده‌کات‪.‬‬ ‫«‪ »YU55‬ه���ه‌ر (‪ )14‬م��ان��گ ج��ارێ��ک‬ ‫س��ووڕان�ه‌وه‌ی ب �ه‌ده‌وری خ��ۆردا ت�ه‌واو ده‌ک��ات‪ ،‬و‬ ‫به‌گوێره‌ی پسپۆڕانی ناسا له‌ م��اوه‌ی (‪)100‬‬ ‫س��اڵ��ی داه���ات���وودا ئ��ه‌گ��ه‌ری پ��ێ��ک��دادان��ی ئ�ه‌م‬ ‫تاشه‌به‌رده‌ له‌ ئارادا نییه‌‪.‬‬ ‫ده‌ش��وت��رێ ک �ه‌وا له‌ (‪)8‬ى تشرینی دووه‌م��دا‬ ‫ده‌توانرێ به‌ ته‌له‌سکۆب ته‌ماشا بکرێ‪.‬‬

‫ئاگادارى‬ ‫*سه‌نه‌وییه‌کى ئۆتۆمبێل که‌ خاوه‌نی‬ ‫(ییوڵدرم عه‌دنان مسته‌فا)یه‌ جۆری‬ ‫تۆیۆتا پیکاب ده‌بڵ‪ ،‬ره‌نگی سپی‪ ،‬مۆدیل‬ ‫(‪ )2010‬به‌ ژماره‌ (‪ )78247‬عێراق‌‬ ‫هه‌ولێر) دۆزراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬داوا له‌ خاوه‌نه‌که‌ى‬ ‫ده‌که‌ین‪ ،‬سه‌ردانى ئۆفیسى چه‌تر بکات یان‬ ‫په‌یوه‌ندى به‌م ژماره‌ ته‌له‌فۆنانه‌وه‌ بکات‪ .‬‬ ‫(‪.)07480179510( )07710299753‬‬ ‫‪..........‬‬ ‫*رۆژنامه‌ى چه‌تر پێویستى به‌ دوو‬ ‫کارمه‌نده‌ بۆ ریکالم له‌ هه‌ردوو شارى‬ ‫هه‌ولێر و که‌رکوک هه‌رکه‌س ئاره‌زومه‌نده‌‪.‬‬ ‫(‪)cv‬ى خۆى بنیرێت بۆ‬ ‫)‪(cetir2010@gmail.com‬‬ ‫‪...........‬‬ ‫*گۆڤارى هاوده‌م‪ ،‬گۆڤارێکى کۆمه‌اڵیه‌تى و‬ ‫کلتوورى گه‌نجانه‌‪ ،‬ئاگادارى هه‌موو الیه‌ک‬ ‫ده‌کاته‌وه‌‪ ،‬سه‌رنوسه‌ره‌که‌ى ده‌گۆڕدرێت‬ ‫له‌ (رێکان سه‌باح ره‌شید) بۆ (په‌یوه‌ند‬ ‫ئه‌نوه‌ر عوسمان)‪ .‬هه‌رکه‌س سه‌رنج‬ ‫و تێبینى هه‌یه‌ با له‌ماوه‌ى مانگێکدا‬ ‫په‌یوه‌ندى به‌ الیه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌کانه‌وه‌‬ ‫بکات‪.‬‬


‫‪Be ciyawaziyekanewe le jêr Çetir da kodebînewe‬‬

‫دۆسیه‌‪ ،‬فۆتۆ‬ ‫ژماره‌ی متمان ‌ه‬ ‫خاوه‌ن ئیمتیاز‬ ‫سه‌رنوسه‌ر‬ ‫دیزاین‬ ‫باڵوکردنه‌وه‬ ‫‌راوێژکاری یاسایی‬ ‫ناونیشان‬

‫‪212‬‬ ‫که‌مال حه‌سه‌ن حه‌مه ره‌زا‬ ‫کاروان ساالر‬ ‫ته‌حسین تۆفیق‬ ‫کۆمپانیای په‌یپه‌ر‬ ‫سیروان ئه‌حمه‌د حامد‬ ‫سلێمانی گه‌ڕه‌کی عه‌لی ناجی‌‬ ‫‪07710299753 - 07480179510‬‬ ‫‪cetir2010@gmail.com‬‬ ‫‪cetir2010@yahoo.com‬‬

‫‪WWW.Chatrpress.com‬‬

‫ستۆری و چه‌ند‬

‫‪Be ciyawaziyekanewe le jêr Çetir da kodebînewe‬‬

‫بابه‌تێکیتایبه‌ت‬

‫ب ‌ه رۆژی مندااڵن‬ ‫ل ‌ه الپه‌ڕه‌کانی ناوه‌وه‌‬ ‫‪2711/3/9‬‬

‫‪No: (58) Mo.30/5/2011-‬‬

‫ریکالم‬

‫یه‌کێتی و پارتی خۆیان‬ ‫ریسوا ده‌که‌ن یان‪...‬‬

‫ریکالم‬

‫کاروان ساالر‬ ‫له‌مێژ‌ه وتویان‌ه (مریشک‬ ‫خ������ۆی خ������ۆڵ ن���ه‌ک���ات‬ ‫به‌سه‌ری خۆیدا که‌س نی ‌ه‬ ‫خۆڵ بکات به‌سه‌ریدا) ئه‌م ده‌سه‌اڵته‌ی یه‌کێتی‬ ‫و پارتی ل‌ه ئێستا ته‌واو و داقاو ده‌ق ئه‌م په‌نده‌ی‬ ‫به‌سه‌ردا جێبه‌جێ ده‌بێت‪ ،‬چونک‌ه مێژووی ئه‌م‬ ‫دوو حزب‌ه به‌تایبه‌ت له‌دوای راپه‌ڕینه‌و‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫هه‌مووی نه‌بێت ئه‌وا به‌شێکی زۆری بریتی بوو‌ه‬ ‫له‌خۆڵ کردن به‌سه‌ر خۆیاندا؟!‪.‬‬ ‫ک�����ورد‪ ،‬ده‌ش���ڵ���ێ (ئ���ه‌گ���ه‌ر خ����ۆت م��اڵ��ت‬ ‫له‌شووشه‌ی‌ه ئه‌وا به‌رد له‌ماڵی که‌س مه‌گره‌) بۆ‬ ‫ئه‌مه‌ش به‌هامانشێو‌ه زۆربه‌ی کات به‌داخه‌و‌ه ئه‌م‬ ‫دوو حزب‌ه خه‌ریکی به‌رد گرتن‌ه ماڵی خه‌ڵکی‬ ‫ب��وون له‌کاتێکدا ماڵی خ��ۆی��ان له‌شووشه‌ش‬ ‫ناسکتره‌!؟ هه‌مووان له‌شه‌ڕی ناوخۆدا ره‌فتار‬ ‫و سلوکی ئه‌م دوو حزبه‌مان بینی ک‌ه چۆن‬ ‫ب �ه‌رده‌وام ل‌ه رسواکردن و سوککردنی هه‌موو‬ ‫شت‌ه پ��ی��رۆزه‌ک��ان��دا رۆڵ��ی��ان ه �ه‌ب��وو ته‌نانه‌ت‬ ‫قۆناغه‌ک‌ه گه‌یشت‌ه ئاستێکی مه‌ترسیداری‬ ‫وه‌ه��ا ک�‌ه ک�ه‌رام�ه‌ت��ی مرۆڤایه‌تی و به‌های‬ ‫مرۆڤایه‌تیشیان سوک و رسواکرد‪ .‬به‌تایبه‌ت‬ ‫ل‌ه راگه‌یاندنه‌کانی ئه‌م دوو ده‌سه‌اڵته‌و‌ه ئه‌وه‌ی‬ ‫پێی ب��وت��رێ رس��وای��ی و رس��واک��ردن ئه‌مان ‌ه‬ ‫خوڵقاندیان و هێنایان‌ه ک��ای�ه‌وه‌‪ .‬له‌ئێستاشدا‬ ‫و پ��اش نه‌مانی ش �ه‌ڕی ناوخۆ به‌شێوه‌یه‌کی‬ ‫کرداری‪ ،‬به‌اڵم به‌رله‌وه‌ی ئاسه‌واری ئه‌و شه‌ڕه‌‬ ‫بن بڕبێت جارێکیتر پارتی و یه‌کێتی له‌دوای‬ ‫رووداوه‌ک������ه‌ی (‪)2011/2/17‬ی سلێمانی‬ ‫مه‌کینه‌ی تێکشکاندنی به‌هاکانیان خسته‌و‌ه‬ ‫گه‌ڕ و به‌شێوه‌یه‌ک که‌وتوونه‌ت‌ه ناشرین کردنی‬ ‫به‌هاکان‪ ،‬ته‌نانه‌ت زۆر جار بیریان ده‌چێته‌و‌ه‬ ‫(تف هه‌ڵده‌یت روو‌ه و ئاسمان یان ره‌شه‌با‪ ،‬رووی‬ ‫خۆت ده‌گرێته‌وه‌)‪.‬‬ ‫زۆر الیه‌نی که‌موکورتی و ده‌ستدرێژی ئه‌م‬ ‫دواییانه‌ی راگه‌یاندنه‌کانی ئه‌م حزبان‌ه هه‌ی ‌ه‬ ‫ده‌کرێ باس بکرێت و قسه‌ی له‌سه‌ر بکرێت‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم ئ �ه‌وه‌ی لێره‌دا گه‌ره‌کم‌ه قسه‌ی له‌سه‌ر‬ ‫بکه‌م ئه‌و مه‌هزه‌له‌یه‌ی‌ه ک‌ه راگه‌یاندنه‌کانی‬ ‫پ��ارت��ی و یه‌کێتی ئێستا پ��ی��اده‌ی ده‌ک���ه‌ن و‬ ‫ده‌یانه‌وێت به‌حسابی خۆیان له‌ڕێگه‌ی ئه‌وه‌ی‬ ‫وش���ه‌ی ب��زوت��ن �ه‌و‌ه ب��ۆ (ب��زوت��ن �ه‌وه‌ی گ���ۆڕان)‬ ‫به‌کاربهێنن‪ ،‬ب �ه‌اڵم ل�‌ه جێگه‌ی ئ �ه‌و وش�ه‌ی‬ ‫(حزب) به‌کار ده‌هێنن و ده‌ڵێن (حزبی گۆڕان)‬ ‫گوای‌ه بۆ ئ��ه‌وه‌ی (گ���ۆڕان)ی پێ له‌که‌دار‬ ‫بکه‌ن و ریسوای بکه‌ن و به‌حساب ده‌یانه‌وێت‬ ‫جه‌نگی ده‌روونی له‌به‌رامبه‌ریان به‌کار بهێنن‪،‬‬ ‫ئه‌م‌ه له‌کاتێکدای‌ه ک‌ه ره‌نگ‌ه بیریان چووبێته‌و‌ه‬ ‫خۆشیان حزبن‪ .‬به‌کارهێنانی وشه‌ی (حزب) ل ‌ه‬ ‫ئێستادا له‌الیه‌ن ئه‌م دوو حزبه‌و‌ه وه‌ک جنێوه‌‪،‬‬ ‫چونک‌ه ده‌ی��ان�ه‌وێ��ت ب�‌ه خه‌ڵک بڵێن گ��ۆڕان‬ ‫(ح��زب �ه‌) ن �ه‌ک (ب��زوت��ن �ه‌وه‌)‪ ،‬ئ�ه‌م�ه‌ش له‌سه‌ر‬ ‫بنه‌مای ئ �ه‌وه‌ی خۆیان دڵنیان ل �ه‌وه‌ی بیست‬ ‫ساڵ‌ه خه‌ریکی ناشرین کردنی حزبن و حزبیان‬ ‫وا ریسوا کردو‌ه هه‌رکه‌س گوێی لێی بێت دوور‬ ‫ده‌که‌وێته‌و‌ه و (حزبی) له‌ال قێزه‌ون‌ه و به‌م کاره‌ش‬ ‫ته‌نیا خۆیان ک‌ه حزبن رسواده‌بن نه‌ک که‌سیتر‪.‬‬ ‫ق��س�ه‌م ل�ه‌س�ه‌ر ئه‌وه‌نیی‌ه ئ��ای��ا (ب��زوت��ن�ه‌وه‌ی‬ ‫گۆڕان) به‌رنامه‌که‌ی راست‌ه یان راستنیه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ده‌م���ه‌وێ ئ �ه‌و‌ه بخه‌م‌ه روو که‌سێک ئه‌گه‌ر‬ ‫ناوی (أ) بێت ده‌کرێت ب‌ه (ب) بانگی بکه‌ین‬ ‫یان هه‌ر ناوێکیتر‪ ،‬ده‌شزانیین ئه‌مڕۆ (گۆڕان)‬ ‫ناوی خۆی ناو‌ه (بزوتنه‌وه‌ی گ��ۆڕان) وه‌ک‬ ‫چۆن (بزوتنه‌وه‌ی دیموکراسیخوازان)یش وه‌ک‬ ‫پارتێکی سیاسی ئه‌مڕۆ له‌هه‌رێمی کوردستاندا‬ ‫هه‌ن‪ ،‬جائیتر بزوتنه‌وه‌بن یان نا ئه‌و‌ه شتێکیتره‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم سه‌یره‌ک‌ه له‌وه‌دای‌ه ئه‌وان ئه‌م وشه‌ی‌ه وه‌ک‬ ‫وشه‌یه‌ک به‌کاردێنن ک‌ه (گۆڕان)ی پێناشرین‬ ‫بکه‌ن له‌به‌رچاوی خه‌ڵک ک‌ه به‌بڕوای من ئه‌م ‌ه‬ ‫هه‌ڵه‌یه‌کی مێژوویی‌ه تێی که‌وتوون و هیوادارم‬ ‫زوو راس��ت��ی ب��ک�ه‌ن�ه‌وه‌‪ ،‬چونک‌ه ب��وون��ی حزب‬ ‫ئامرازێکی باش‌ه بۆ ئاراسته‌کردنی کۆمه‌ڵگا‬ ‫و حزبیش ئه‌وه‌نیی‌ه ک‌ه پارتی و یه‌کێتی بۆیان‬ ‫پراکتیز‌ه کردوین‪ ،‬به‌ڵکو له‌بنه‌مادا دامه‌زراندنی‬ ‫بۆ ئامانجێکی پیرۆز‌ه و بۆ ئاراسته‌کردنی‬ ‫کۆمه‌ڵگایه‌‪ ،‬نه‌ک وه‌ک وشه‌یه‌کی ناشرین‬ ‫به‌کار بهێنرێت بۆ به‌رامبه‌ر وه‌ک ئه‌وه‌ی ئێستا‬ ‫ل‌ه راگه‌یاندنه‌کانی ده‌سه‌اڵته‌و‌ه پیاد‌ه ده‌کرێت‬ ‫و وای لێهاتووه‌ ئه‌گه‌ر بیانه‌وێ قسه‌یه‌کی‬ ‫ناشرین به‌که‌سێک بڵێن پێی ده‌ڵێن (حزبی)‪.‬‬

Chatr_58  

Rojnamey Chatr