Issuu on Google+

‫چوارشه‌ممه‌ی سوور‬ ‫ئێزیدییه‌کان ل ‌ه نێوان‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی بوون و ئایینی‬ ‫تایبه‌تدا‬

‫رۆژی جیهانی کرێکاران‬ ‫گوزه‌رێک به‌ناو ژیانى ئه‌و‬ ‫ژنانه‌ى خه‌ریکى‬ ‫کارکردنن‬

‫ب ‌ه جیاوازییه‌کانه‌وه‌ له‌ژێر چه‌تردا کۆده‌بینه‌وه‌‬

‫ل‪10‬‬

‫ل‪12‬‬ ‫رۆژنامه‌یه‌کی گشتی هه‌فتانه‌یه‌‪ ،‬کۆمپانیای چه‌تر ده‌ریده‌کات‬

‫ژمار ‌ه ‪54‬‬

‫ساڵی دووه‌م‬

‫دووشه‌ممه‌ ‪2011/5/2‬‬

‫‪WWW.Chatrpress.com‬‬

‫(‪12‬ی گواڵنی ‪)2711‬‬

‫نرخ‪ 750 :‬دینار‬

‫قه‌ره‌یاڵن‪« :‬نابێت ب ‌ه فیشه‌ک وه‌اڵمى گه‌نجان بدرێته‌وه‌»‬

‫یه‌کێتی ل ‌ه قووتی خه‌ڵک‪ ،‬مانگانه په‌نجا هه‌زار دۆالر ده‌دات ب ‌ه گروپێکی نه‌یارمان‬ ‫«ئه‌و داواک��اری و شێوازانه‌ی ئۆپۆزیسیۆن گرتویه‌تیه‌به‌ر‬ ‫ئێم‌ه له‌گه‌ڵیدا نین»‪ .‬نیگه‌رانی خۆشی له‌و‌ه ده‌رده‌بڕێت‬ ‫ک‌ه ئه‌گه‌ر «توندوتیژی زیاتر به‌ره‌وپێشه‌و‌ه بچێت له‌وانه‌ی ‌ه‬ ‫ره‌وشه‌ک‌ه وه‌رگه‌ڕێت بۆ شه‌ڕی ناوخۆ»‪ .‬بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش‬ ‫بانگی حکومه‌تی هه‌رێم و ئۆپۆزیسیۆن ده‌کات کێشه‌کانیان‬ ‫ب‌ه دیالۆگ چاره‌سه‌ر بکه‌ن و وت��ی‪« :‬ئ �ه‌وه‌ی بکه‌وێت ‌ه‬ ‫سه‌رشانمان ئاماده‌ین جێبه‌جێی بکه‌ین بۆ ئاشتی و ئارامی»‪.‬‬ ‫قه‌ره‌یاڵن‪ ،‬ل‌ه به‌شێکیتری چاوپێکه‌وتنه‌که‌یدا له‌باره‌ی‬ ‫ئه‌وه‌ی ده‌گوترێت (په‌که‌که‌) پشتگیری ده‌سه‌اڵت ده‌کات‪،‬‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ت‪« :‬نه‌خێر‪ ،‬ئێم‌ه پشتگیری ک�ه‌س ناکه‌ین‪ ،‬ئێم ‌ه‬ ‫پشتیوانی ئاشتی و ئارامی و دیموکراسی و دادپه‌روه‌ری‬ ‫و یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌یی ده‌که‌ین‪ ،‬هیچ له‌گ‌ه ‌ڵ ئه‌و‌ه نین ک ‌ه‬ ‫ئاسایشی کورد فیشه‌ک به‌ردات‌ه گه‌نجێکی کورد»‪ .‬باس‬ ‫له‌وه‌ش ده‌کات ک‌ه حزبه‌کانی ده‌سه‌اڵت له‌باره‌ی تێڕوانینیان‬ ‫بۆ دۆخه‌ک‌ه پرسیاریان لێکردوون «به‌تایبه‌ت یه‌کێتی‬ ‫پرسیاری کردووه‌و ئێمه‌ش رای خۆمان نیشانداوه‌»‪ .‬هاوکات‬ ‫ده‌ڵێت‪« :‬په‌یامێکم ب‌ه رێگه‌ی هه‌ڤااڵنمان بۆ ئۆپۆزسیۆن‬ ‫ناردوو‌ه و پێموتوون‪ ،‬ک‌ه داواکاری له‌و ئاسته‌دا ل‌ه رۆژی‬ ‫ئه‌مڕۆدا زه‌حمه‌ت‌ه جێبه‌جێ ببێت»‪.‬‬ ‫ده‌شڵێت‪« :‬ل‌ه کاتی خۆیدا له‌ناو رێکخستنی ئێمه‌دا‬ ‫گیروگرفت دروستبوون‪ ،‬گرووپێک له‌ناو ئێم‌ه په‌یوه‌ندییان‬

‫تایبه‌ت ب ‌ه چه‌تر‬

‫(موراد قه‌ره‌یاڵن) سه‌رۆکی که‌جه‌که‌‪ ،‬له‌سه‌ر‬ ‫دۆخى ئێستاى کوردستان‪ ،‬تێڕوانینه‌کانیان‬ ‫ده‌خاته‌ڕوو‪ ،‬ره‌خنه‌ی توندیش له‌م دۆخه‌ی‬ ‫هه‌رێمی کوردستان ده‌گرێت و ئه‌وه‌ش‬ ‫ره‌تده‌کاته‌وه‌‪ ،‬ک ‌ه ئه‌وان پشتگیری ده‌سه‌اڵت‬ ‫بکه‌ن‪ ،‬راشیده‌گه‌یه‌نێت‪ :‬که‌جه‌ک ‌ه ن ‌ه پشتگیری‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن ده‌کات‪ ،‬ن ‌ه پشتگیری ده‌سه‌اڵت‪.‬‬

‫ل‌ه چاوپێکه‌وتنێکی تایبه‌ت ب‌ه رۆژن��ام�ه‌ی‬ ‫(چه‌تر)‪( ،‬موراد قه‌ره‌یالن) سه‌رۆکی کۆنسه‌ی‬ ‫ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌ری (کۆما جڤاکێن کوردستان ـ‬ ‫که‌جه‌که‌)‪ ،‬له‌باره‌ی رووداوه‌ک��ان��ی هه‌رێمى‬ ‫ب��اش��ووری کوردستانه‌و‌ه ده‌ڵ��ێ��ت‪ :‬خه‌ڵک‬ ‫داواک�����اری ئ����ازادی و دی��م��وک��رات��ی و‬ ‫دادپ���ه‌روه‌ری هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و داواکاریانه‌ی‬ ‫خه‌ڵک راس��ت و ره‌وان و خه‌ڵکی‬ ‫هه‌رێمى باشوری کوردستانیش‬ ‫مافی خۆیان‌ه و شایه‌نیانه‌‪،‬‬ ‫ل����ه‌ب����ه‌رئ����ه‌وه‌ی زۆر ره‌ن�����ج و‬ ‫شه‌هیدیان داوه‌‪ .‬هاوکات ده‌شڵێت‪:‬‬

‫فرمێسکه‌کانی درۆیینه‌ن‬ ‫ئه‌ردۆغان ل ‌ه کوشتنی‬ ‫منداڵی کورد بێده‌نگه‌‬

‫گۆڕانکارییه‌کانی رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست‬

‫سه‌رده‌می کۆتایی بنه‌ماڵه‌گه‌رێتییه‌‬ ‫ل ‌ه سیاسه‌تدا‬

‫ل ‌ه الپه‌ڕ‌ه (‪ 6‬و ‪ )7‬درێژه‌ى چاوپێکه‌وتنه‌ک ‌ه هه‌یه‌‬

‫ئه‌حالم مه‌نسور‬

‫شایی و خوێن‬

‫محه‌مه‌د حه‌کیم بۆ (چه‌تر)‪:‬‬

‫ده‌سه‌اڵت ده‌یه‌وێت‬ ‫ئێم ‌ه رووبه‌ڕوی ئاسایش‬ ‫و پێشمه‌رگ ‌ه ببینه‌وه‬

‫‪15‬‬ ‫هه‌ولێر؛ سه‌رکوتکردن به‌رده‌وامه‌‬ ‫«باڵوکردنه‌وه‌ى هێز ره‌وشه‌ک ‌ه ئاڵۆزتر ده‌کات»‬ ‫خوێندکارێکى زانکۆ‪ :‬ب ‌ه (‪ )50‬که‌س ب ‌ه جلى مه‌ده‌نییه‌و ‌ه لێیاندام د‪.‬مه‌حمود عوسمان‪ :‬سه‌رۆکى هه‌رێم سه‌رقاڵى کارى‬ ‫[ تایبه‌ت ب‌ه چه‌تر ]‬

‫رۆژى هه‌ینى (‪)2011/4/29‬‬ ‫کۆمه‌ڵێک خوێندکارى زانکۆى‬ ‫سه‌اڵحه‌دین و چاالکوانى کۆمه‌ڵگه‌ى‬ ‫مه‌ده‌نى وه‌ک ناڕه‌زایه‌تییه‌ک دژى‬ ‫له‌سێداره‌دانى (شێرکۆ معارفى)‬ ‫هه‌وڵیاندا له‌به‌رده‌م باڵیۆزخانه‌ى‬ ‫ئێران ل ‌ه هه‌ولێر کۆببنه‌و ‌ه و‬ ‫ناڕه‌زایه‌تى نیشان بده‌ن‪ ،‬به‌اڵم «زۆر‬ ‫ب ‌ه توندى هێرش ده‌کرێت ‌ه سه‌ریان و‬ ‫سوکایه‌تیان پێ ده‌کرێت»‪.‬‬

‫‪ n‬فورات عه‌لی‪ ،‬ته‌مه‌ن ‪19‬ساڵ که‌‬ ‫ه په‌نجا که‌س لێیان داو ‌ه ‪DIHA /‬‬ ‫ب‌‬

‫ب �‌ه گ��وێ��ره‌ى زان��ی��اری�ه‌ک��ان��ى (چ �ه‌ت��ر) ل ‌ه‬ ‫هێرشکردن‌ه سه‌ر خۆپیشانده‌راندا شه‌ش که‌س‬ ‫ده‌ستگیرکران و له‌ناویاندا رۆژنامه‌نوسێکیش‬ ‫ه �ه‌ب��ووه‌‪ ،‬ه �ه‌روه‌ه��ا دوو ک �ه‌س ب‌ه ناوه‌کانى‬ ‫(وه‌هاب و فورات) ب‌ه سه‌ختى بریندار بوونه‌‬ ‫و ره‌وانه‌ى نه‌خۆشخان‌ه کراون‪ ،‬زیاتر ل‌ه (‪)50‬‬ ‫که‌سیش توشى په‌المار و لێدانى هێزه‌کانى‬ ‫ئاسایش و پۆلیس هاتوون و له‌ناو ئه‌وانه‌شدا‬ ‫ژن و م��ن��داڵ ه��ه‌ب��ووه‌‪ ،‬وێنه‌کانیش ئ �ه‌و‌ه‬

‫به‌ڕێوه‌به‌رى به‌ندیخانه‌ى‬

‫سوسێى فیدراڵى‪:‬‬

‫(‪ )23‬به‌ندکراومان‬ ‫حوکمی سێداره‌یان‬ ‫هه‌یه‌‬

‫ده‌خه‌نه‌ڕوو‪ ،‬ک‌ه چه‌قۆ و بۆکسخه‌نجه‌ر بۆ‬ ‫لێدانى چاالکوانان به‌کارهاتووه‌‪.‬‬ ‫(ف����ورات ع�ه‌ل��ى) خوێندکارى قۆناغى‬ ‫دووه‌م ل‌ه زانکۆى سه‌اڵحه‌دین ک‌ه بریندار‌ه و‬ ‫سه‌رى شکێنراوه‌‪ ،‬ب‌ه (چه‌تر)ى راگه‌یاند‪ :‬ئێم ‌ه‬ ‫ویستمان به‌شدارى له‌و کۆبونه‌و‌ه جه‌ماوه‌ری ‌ه‬ ‫بکه‌ین ک �‌ه دژى ل �ه‌س��ێ��داره‌دان��ى (شێرکۆ‬ ‫معارفى) رێکخرابوو ل‌ه به‌رده‌م باڵیۆزخانه‌ى‬ ‫ئ���ێ���ران‪ ،‬ن��وێ��ن�ه‌راک��ان��ی��ش��م��ان م��ۆڵ �ه‌ت��ی��ان ل ‌ه‬ ‫ئاسایشیش وه‌رگرتبوو‪ ،‬ئێم‌ه ک‌ه چوین‌ه ئه‌وێ‬ ‫الى گازینۆ (عه‌نته‌ر) دابه‌زین و ویستمان‬ ‫به‌ره‌و ناو کۆبونه‌وه‌ک‌ه بچین‪ ،‬له‌وێ جگ‌ه ل ‌ه‬ ‫س�ه‌دان پۆلیسى چاالکی‌ه مه‌ده‌نییه‌کان ک ‌ه‬ ‫ب�ه‌رده‌م باڵیۆزخانه‌یان گرتبوو‪ ،‬ل‌ه پڕ سه‌دان‬ ‫ک �ه‌س ک‌ه جلى مه‌ده‌نیان ل‌ه ب���ه‌ردا ب��وو و‬ ‫له‌و نزیکان‌ه خۆیان شاردبۆو‌ه هێرشیان کرد‌ه‬ ‫سه‌رمان و داریشیان ب‌ه ده‌سته‌و‌ه بوو‪.‬‬ ‫ئه‌و خوێندکاره‌ى زانکۆ وتیشى‪« :‬نزیکه‌ى‬ ‫(‪ )50‬ک�ه‌س که‌وتن‌ه لێدانم و ل‌ه چه‌ندین‬ ‫جێگه‌و‌ه س �ه‌رم شکاو‌ه و ئێستا ره‌وش��م زۆر‬ ‫خراپه‌»‪.‬‬

‫‪16‬‬

‫له‌گ‌ه ‌ڵ یه‌کێتی دروستکرد ب‌ه یارمه‌تی هێزه‌کانی ده‌ره‌و‌ه‬ ‫ویستیان راپه‌ڕن و رێکخستنه‌که‌مان بخه‌ن‌ه ده‌ست خۆیان‪،‬‬ ‫یه‌کێتی ب‌ه ئاشکرا پشتیوانی له‌و گروپ‌ه کرد»‪.‬‬ ‫قه‌ره‌یاڵن ده‌ڵێت‪« :‬ب‌ه ئاشکرا ئه‌و‌ه راده‌گه‌یه‌نم ک‌ه یه‌کێتی‬ ‫پشتیوانی ئه‌وانی کرد‪ ،‬به‌اڵم ئێم‌ه ئێستا به‌تایبه‌ت وه‌کو ئه‌وان‬ ‫کردوویان‌ه پشتیوانی ناکه‌ین‪ ،‬چونک‌ه ئێم‌ه رێکخستنێکی‬ ‫دیموکراتی و نه‌ته‌وه‌ین‪ ،‬فرسه‌تچی نین‪ .‬ده‌شڵێت‪ :‬ئێستا‬ ‫یه‌کێتی ل‌ه قووتی گه‌لی کورد‪ ،‬مانگان‌ه (‪ )50,000‬دۆالر‬ ‫ده‌دات به‌و گروپه‌‪.‬‬ ‫راشیده‌گه‌یه‌نێت‪ :‬کێ بوای‌ه ل‌ه شوێنی ئێم‌ه ئه‌وا ده‌یوت‪،‬‬ ‫مادام ئه‌وان تا رۆژی ئه‌مڕۆ پشتیوانی ئه‌وانه‌ی هه‌اڵتووی‬ ‫ئێم‌ه ده‌که‌ن‪ ،‬با ئێمه‌ش پشتگیری گۆڕان بکه‌ین‪ ،‬به‌اڵم ئێم ‌ه‬ ‫ب‌ه شێویه‌کی زۆر سروشتی چۆن سه‌یرى یه‌کێتی ده‌که‌ین‬ ‫ب‌ه هه‌مان شێو‌ه سه‌یرى گۆڕانیش ده‌که‌ین‪ ،‬ئێم‌ه ب‌ه پره‌نسیب‬ ‫سه‌یرى هه‌موو الیه‌نه‌کان وه‌ک یه‌ک ده‌که‌ین‪.‬‬ ‫ق����ه‌ره‌ی��ڵ�ان‪ ،‬ج��گ �‌ه ل�����ه‌وه‌ی چ �ه‌ن��دی��ن ب���ان���گ���ه‌وازی و‬ ‫هه‌ڵسه‌نگاندنی گرنگ راده‌گه‌یه‌نێت‪ ،‬بۆ هه‌ڵبژاردنی داهاتوو‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬سه‌رباری ئاسته‌نگیه‌کان و به‌ندی (‪ )%10‬پێده‌چێت‬ ‫(‪ )35‬په‌رله‌مانتاری کورد بنێرن‌ه په‌رله‌مانی تورکیا‪.‬‬

‫‪18‬‬

‫‪5‬‬

‫هه‌رێم بێت وه‌ک ل ‌ه به‌غداد باشتره‌‬ ‫[ چه‌تر ـ کاو‌ه حسێن ]‬

‫دکتۆر مه‌حمود عوسمان‬ ‫په‌رله‌مانتارى عێراق له‌سه‌ر لیستى‬ ‫هاوپه‌یمانیى کوردستان ئاماژه‌ى‬ ‫به‌وه‌کرد سه‌رۆکى هه‌رێمى کوردستان‬ ‫کێشه‌‌و ئاڵۆزییه‌کانى ناوخۆى‬ ‫هه‌رێم چاره‌سه‌ر بکات باشتره‌‪،‬‬ ‫وه‌ک له‌چاره‌سه‌رکردنى کێشه‌کانى‬ ‫نێوان لیست ‌ه سیاسییه‌کانى عێراق‪.‬‬

‫(مه‌حمود عوسمان) ل‌ه لێدوانێکى تایبه‌ت‬ ‫ب‌ه رۆژنامه‌ى (چه‌تر) ئه‌وه‌ى خسته‌ڕوو‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫هێنانى هێز بۆ شاره‌کانى هه‌رێمى کوردستان‬ ‫به‌تایبه‌ت شارى سلێمانى کێشه‌کانى هه‌رێمى‬ ‫کوردستانی ئاڵۆزتر کردووه‌‪ ،‬بۆی‌ه (مه‌سعود‬ ‫ب���ارزان���ى) س �ه‌رۆک��ى هه‌رێمى کوردستان‬ ‫له‌ئێستادا سه‌رقاڵى چاره‌سه‌رکردنى کێشه‌کانى‬

‫(چه‌تر)دا ده‌ڵێت‪ :‬ل ‌ه عێراق (‪ )32‬به‌ندیخانه‌ هه‌ی ‌ه‬ ‫[ تایبه‌ت ب ‌ه چه‌تر ]‬ ‫ک ‌ه سه‌ر ب ‌ه فه‌رمانگه‌ی چاکسازی عێراقیه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌شی که‌ به‌نمونه‌یی هه‌ڵبژێردراون ئێمه‌ ب ‌ه‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رى به‌ندینخانه‌ی‬ ‫یه‌که‌م و دووه‌میش به‌ندیخانه‌ی (ناسریه‌)ی ‌ه و‬ ‫(سوسێ)ى فیدراڵی‪ ،‬ک ‌ه (‪)42‬‬ ‫له‌م دواییه‌ش به‌ندیخانه‌ی سێیه‌م (بادۆش)‌ه ک ‌ه‬ ‫کیلۆمه‌ترێک ل ‌ه ناوه‌ندی شاری‬ ‫به‌ڕێوبه‌ره‌که‌ی خه‌ڵکی الی خۆمانه‌»‪.‬‬ ‫سلێمانی دوور ‌ه و ده‌که‌وێت ‌ه‬ ‫راش��ی��ده‌گ�ه‌ی�ه‌ن��ێ��ت‪ )23(« :‬ب�ه‌ن��دک��راوم��ان‬ ‫ته‌نیشت شارۆچکه‌ی پیره‌مه‌گروون‬ ‫هه‌ی ‌ه ک ‌ه حوکمی سێداره‌یان هه‌یه‌ و ئه‌وانیش‬ ‫و ل ‌ه ساڵی (‪)2006‬ه‌و ‌ه کراوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫چ��اوه‌ڕوان��ی دادگ���ای ته‌میز ده‌ک���ه‌ن‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫ئاماژ ‌ه بۆ ئه‌و ‌ه ده‌کات‪،‬‬ ‫ه �ه‌ت��ا ب���ڕی���اری ئ���ه‌و دادگ���ای��� ‌ه ن��ه‌ی��ه‌ت ئێم ‌ه‬ ‫به‌ندیخانه‌که‌یان له‌ناو (‪)32‬‬ ‫ناتوانین ره‌وانه‌ی به‌غدادیان بکه‌ین‪ ،‬زۆرینه‌ی‬ ‫به‌ندیخانه‌ى عێراقدا پله‌ى یه‌که‌مى‬ ‫حوکمدراوه‌کانمان حکومیان قورسه‌»‪.‬‬ ‫وه‌رگرتوو ‌ه ل ‌ه نمونه‌ییدا‪.‬‬ ‫ئ�����ه‌وه‌ش ده‌ڵ���ێ���ت‪ :‬ل���ه‌ ئ��ێ��س��ت��ادا (‪)1645‬‬ ‫(م��وئ��م��ی��ن ئ �ه‌ب��وب �ه‌ک��ر خ����در) ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌رى‬ ‫به‌ندیخانه‌ى سوسێى فیدراڵى ل ‌ه چاوپێکه‌وتنێکى به‌ندکراومان هه‌یه‌‪ ،‬هه‌موویان مه‌حکومن و‬

‫نێوخۆى هه‌رێم بێت‪ ،‬وه‌ک له‌چاره‌سه‌رکردنى‬ ‫کێشه‌کانى نێوان (ئه‌یاد عه‌الوى) سه‌رۆکى‬ ‫لیستى عێراقییه‌‌و (نورى مالکى ) سه‌رۆکى‬ ‫لیستى ده‌وڵه‌تى یاسا باشتره‌‪.‬‬ ‫وتیشى‪« :‬ل�‌ه ئێستادا ه�ه‌رالی�ه‌ک چى‬ ‫ئێران یاخود به‌غدا ده‌ست ل‌ه ره‌وش‌و بارودۆخى‬ ‫هه‌رێم وه‌ربدات کێشه‌کانى هه‌رێمى کوردستان‬ ‫ئاڵۆزتر ده‌بێت»‪.‬‬ ‫په‌رله‌مانتاره‌که‌ى عێراق پێشیوابوو‪ ،‬باشترین‬ ‫ڕێگ‌ه چاره‌سه‌ر بۆ هێورکردنه‌وه‌ى ڕه‌وشى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان‪ ،‬کشانه‌وه‌ى ئه‌و هێزانه‌ی ‌ه‬ ‫هێنراوه‌ت‌ه ناو شار‌و شارۆچکه‌کانى هه‌رێمى‬ ‫کوردستانه‌وه‌‪ ،‬چونک‌ه هێنانى هێز بۆ شار‬ ‫و شارۆچکه‌کان ره‌وش��ى هه‌رێمى ئاڵۆزتر‬ ‫کردووه‌‪.‬‬ ‫مه‌حمود عوسمان به‌پێویستى زان��ى بۆ‬ ‫ئارامکردنه‌وه‌ى ره‌وشى هه‌رێمى کوردستان‪،‬‬

‫ب��ڕی��اری کۆتاییان ل��ێ��دراوه‌‪ ،‬ئێمه‌ لێر‌ه (‪)25‬‬ ‫وه‌رش �ه‌ی کارکردنمان هه‌ی ‌ه رۆژان � ‌ه نزیکه‌ی‬ ‫چاره‌کی ژماره‌که‌ که‌ (‪ 350‬بۆ ‪ )400‬که‌س‬ ‫ده‌کات له‌و وه‌رشانه‌دا کارده‌که‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ش ده‌خاته‌ڕوو‪ :‬ئێستا (‪ )39‬به‌ندکراوی‬ ‫سعودیمان الی���ه‌‪ ،‬ل � ‌ه ه �ه‌م��وو واڵتێکی تری‬ ‫تێدای ‌ه (جه‌زائیری‪ ،‬سوری‪ ،‬سعودی و هتد)‬ ‫زۆرینه‌شیان ب ‌ه تاوانی به‌زاندنی سنور ب ‌ه‬ ‫نایاسایی ده‌ستگیرکراون‪ ،‬هه‌شیان ‌ه له‌سه‌ر‬ ‫تیرۆره‌‪.‬‬ ‫له‌ الپه‌ڕ‌ه (‪ )5‬درێژه‌ى‬ ‫چاوپێکه‌وتنه‌که‌ هه‌یه‌‬

‫ل��ێ��ک��ۆڵ��ی��ن�ه‌و‌ه ب��ک��رێ��ت ل �‌ه رووداوه‌ک����ان����ى‬ ‫(‪ )17‬ى شوبات‪ ،‬ئه‌و که‌سانه‌ى تاوانبارن‪،‬‬ ‫ته‌قه‌یانکردووه‌‪ ،‬یاخود ته‌له‌فزیۆ‌ن و رادیۆیان‬ ‫سوتاندووه‌‪ ،‬ئه‌وانه‌شى هه‌ڵیان کوتاوه‌ت‌ه سه‌ر‬ ‫باره‌گاى حزبه‌کان بدرێن به‌دادگ‌ا و ل‌ه رێگه‌ى‬ ‫یاساو‌ه کێشه‌کان یه‌کالى بکرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫لێدوانه‌که‌ى دکتۆر مه‌حمود عوسمان‬ ‫له‌کاتێکدایه‌‪ ،‬لیسته‌کانى ده‌وڵ�ه‌ت��ى یاسا‌و‬ ‫عێراقیی‌ه به‌رده‌وامن له‌یه‌کترى تۆمه‌تبارکردن‌و‬ ‫جێبه‌جێنه‌کردنى ده‌ستپێشخه‌رییه‌کى سه‌رۆکى‬ ‫هه‌رێم که‌ساڵى ڕاب���ردوو له‌هه‌ولێر له‌نێوان‬ ‫الی �ه‌ن عێراقییه‌کاندا واژوک���ران‪ ،‬هاوکات‬ ‫به‌هۆى جوڵه‌پێکردنى هێز بۆ شاره‌کانى هه‌رێم‬ ‫کردووه‌‪.‬‬ ‫ره‌وش�����ه‌ک�����ه‌ى ئ���اڵ���ۆزت���ر‬


‫هەواڵ‬

‫«خۆیان ب ‌ه فریشت ‌ه و ئه‌وانی تر ب ‌ه ئه‌هریمه‌ن ده‌که‌ن»‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪54‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/2/12 - 2011/5/2‬‬

‫‪2‬‬

‫بۆچــوون‬ ‫داوا له‌نێوان هاواڵتى‬ ‫و ئۆپۆزسیۆندا‬ ‫‪ u‬زانکۆ سه‌ردار‬

‫‪u‬‬

‫ئه‌وه‌ى ئێستا ئێم‌ه ده‌یبینین هاوار ده‌کات و‬ ‫شارى پڕپڕ کردو‌ه ل‌ه خۆى ده‌نگى شه‌قامه‌‪،‬‬ ‫ده‌نگێک ک‌ه ب‌ه هه‌موو پێوه‌رێک پڕ‌ه ل ‌ه‬ ‫ێ متمانه‌یى‪،‬‬ ‫ناڕه‌زایه‌تى و لێوان لێو‌ه ل‌ه ب ‌‬ ‫ێ متمانه‌ییه‌ش‬ ‫بێگومان ئه‌م ناڕه‌زایه‌تى و ب ‌‬ ‫ک��ارى ئێستا نی‌ه و به‌رئه‌نجامى ته‌مه‌نى‬ ‫نه‌وه‌یه‌ک‌ه ک‌ه ل�ه‌وه‌ت�ه‌ى چ��اوى کردۆته‌و‌ه‬ ‫دروشمى بریقه‌دار ده‌خوێنێته‌و‌ه و له‌وه‌ته‌ى‬ ‫گوێیه‌کانیشى فێر‌ه بیستن بوون ئه‌و ته‌نها‬ ‫به‌ڵێنى گه‌وره‌و قه‌به‌ى بیستووه‌‪ ،‬ئه‌م‌ه جگ ‌ه‬ ‫ل‌ه فرۆشتنه‌وه‌ى ته‌مه‌نى شاخى باوکان و برا‬ ‫گه‌وره‌کانیان کاتێک خۆیان گوته‌نى جگ ‌ه‬ ‫ل‌ه پاته‌ى الستیک شتێکى دیک‌ه ل‌ه پێیاندا‬ ‫نه‌بووه‌‪ ،‬جگ‌ه ل‌ه گوێدرێژ و پشتى تراکتۆر‬ ‫ێ بکه‌ن‪.‬‬ ‫شتێکى تر نه‌بوو‌ه تا هاتوچۆى پ ‌‬ ‫ئه‌مما ئێستا ئه‌و باوک و برا گه‌وران ‌ه‬ ‫به‌ده‌یان جووت پێاڵو و ب‌ه کۆتا مۆدێلى‬ ‫سه‌یاره‌و‌ه ب‌ه به‌رده‌م ئه‌م نه‌و‌ه بچوکتره‌دا دێن‬ ‫و ده‌چن و ئه‌مانیش جگ‌ه ل‌ه زیته‌ى چاو‬ ‫شتێکى تریان بۆ نه‌ماوه‌ته‌وه‌‪ ،‬قورسى ئه‌م‬ ‫قۆناغ‌ه له‌وه‌دای‌ه ک‌ه که‌سێک نی‌ه له‌ویتر‬ ‫تێبگات‪ ،‬ده‌سه‌اڵتێک نی‌ه ل‌ه هاواڵتیانى‬ ‫حاڵى بێت و هاواڵتیه‌کیش نی‌ه متمانه‌ى‬ ‫ب‌ه ده‌سه‌اڵتدارانى به‌ڕێوه‌بردنى واڵته‌که‌ى‬ ‫مابێ‌‪ ،‬که‌وات‌ه له‌م نێوه‌نده‌دا قۆناغێکى‬ ‫ق��ورس هه‌ی‌ه ک‌ه پێویست‌ه ب‌ه هه‌موومان‬ ‫رێزى بگرین ئه‌گه‌ر نا بێگومان وه‌هامان‬ ‫ل��ێ��ده‌ک��ات س �ه‌رل �ه‌ب �ه‌رى شته‌کانمان لێ‬ ‫ئ����اوه‌ژوو ب �ێ‌‪ ،‬ل �ه‌م ق��ۆن��اغ �ه‌دا سیاسه‌تى‬ ‫س �ه‌ق �ه‌ت س���ه‌رى ل �‌ه ه �ه‌م��ووى ش��ێ��وان��دوه‌‪،‬‬ ‫سیاسه‌تى سه‌قه‌ت و بیرکردنه‌وه‌ى سه‌قه‌ت‬ ‫ل‌ه ئاست داواک���ارى هاواڵتیاندا هه‌موو‬ ‫شته‌کانى به‌سه‌ر یه‌کدا شێواندوه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ى‬ ‫ێ و مایه‌ى هه‌ڵوه‌ست ‌ه‬ ‫لێره‌و‌ه تێبینى ده‌کر ‌‬ ‫له‌سه‌رکردن‌ه ئه‌وه‌ی‌ه ک‌ه ده‌سه‌اڵتداران له‌پێناو‬ ‫ێ نه‌کردنى داواکانى هاواڵتیاندا‬ ‫جێبه‌ج ‌‬ ‫هه‌موو شته‌کانیان به‌ستۆته‌و‌ه ب‌ه گوتارى‬ ‫ئۆپۆزسیۆنه‌وه‌‪ ،‬بێگومان ئۆپۆزسیۆن وه‌ک‬ ‫حزب و وه‌ک سیاسه‌ت ئه‌جنداو کارى خۆى‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬هاواڵتیش وه‌ک هاواڵتى ئه‌جنداو‬ ‫کارى جیاوازى خۆیان هه‌ی‌ه ئه‌وه‌ى ئه‌مڕۆ‬ ‫له‌مکاته‌دا ئۆپۆزسیۆن قسه‌ى له‌سه‌ر ده‌کات‬ ‫ده‌مێک‌ه هاواڵتیان خۆیان ل‌ه رێگه‌ى روپه‌لى‬ ‫ب�ڵاوک��راوه‌ک��ان�ه‌و‌ه قسه‌ى له‌سه‌ر ده‌ک �ه‌ن‪،‬‬ ‫به‌رله‌وه‌ى (گۆڕان و یه‌کگرتو و کۆم‌هڵ‌)‬ ‫ێ الیه‌نى ئۆپۆزسیۆن په‌نج‌ه بخه‌ن ‌ه‬ ‫وه‌ک س ‌‬ ‫سه‌ر داواکاریه‌کان‪ ،‬هاواڵتیان ل‌ه رێگه‌ى‬ ‫ئه‌و که‌م‌ه رۆژنامه‌و ماڵپه‌ڕ‌ه ئه‌لکترۆنی‬ ‫و گ��ۆڤ��اران �ه‌و‌ه ب�‌ه ج��ورئ �ه‌وه‌ت �ه‌و‌ه ده‌ستیان‬ ‫خستۆت‌ه سه‌ر ت�ه‌واوى کێشه‌کان‪ ،‬که‌وای ‌ه‬ ‫ێ به‌ده‌سه‌اڵت‬ ‫ێ لێره‌و‌ه به‌ر له‌هه‌ر شت ‌‬ ‫ده‌کر ‌‬ ‫بڵێین پێویست ناکات بۆ خۆده‌ربازکردن‬ ‫ل‌ه داواو و مه‌راقى هاواڵتیان ئۆپۆزسیۆن‬ ‫بکه‌ن‌ه بیانوو و‌ه له‌هه‌مانکاتیشدا ئه‌و‌ه‬ ‫حزب‌ه ئۆپۆزسیۆنه‌کانن خۆیان به‌داواکارى‬ ‫میلله‌تدا هه‌ڵواسیو‌ه نه‌ک به‌پێچه‌وانه‌وه‌‪،‬‬ ‫پێویست‌ه حزبى حکومڕان باش له‌و‌ه حاڵى‬ ‫ێ ک‌ه میلله‌ت به‌راده‌یه‌ک هۆشیار‌ه ک ‌ه‬ ‫بب ‌‬ ‫هیچ بیانویه‌ک بۆ چاکسازى نه‌کردن‬ ‫ق��ب��و ‌ڵ ن��اک��ات و ده‌زان���ێ���ت ق��ورس��ى ئه‌م‬ ‫قۆناغ‌ه له‌کوێدای‌ه و پێویست‌ه به‌زووترین‬ ‫کات و به‌عه‌قڵێکى میلله‌ت پ�ه‌روه‌ری�ه‌و‌ه‬ ‫ێ نه‌ک‬ ‫ب�ه‌رن��ام�ه‌ى ک���ارى خ��ۆى ب��گ��ۆڕ ‌‬ ‫ده‌موو چاوه‌کان‪ ،‬قورسى ئه‌م سات‌ه له‌وه‌دای ‌ه‬ ‫ێ ک��ارێ��ک��ى وه‌ه��ا‬ ‫ک �‌ه ده‌س����ه‌اڵت ن��ای �ه‌و ‌‬ ‫بکات ک‌ه مایه‌ى چاکسازى بێت ئه‌مه‌ش‬ ‫ێ قورسایى‬ ‫ل�ه‌خ��ات��رى ئ���ه‌وه‌ى ک�‌ه ن �ه‌وت��ر ‌‬ ‫حزب‌ه ئۆپۆزسیۆنه‌کان کاریگه‌رى خۆى‬ ‫هه‌ی‌ه له‌کاتێکدا هه‌موومان باش ده‌زانین‬ ‫جواڵندنى غیره‌تى ئه‌و حزب‌ه ئۆپۆزسیۆنان ‌ه‬ ‫ده‌نگى بڵندى میلله‌ت ب��وون له‌پێشدا و‬ ‫پ��اش��ان خ���راپ به‌کارهێنانى ده‌س���ه‌اڵت‬ ‫ل �ه‌الی �ه‌ن ئ �ه‌و ده‌م��ووچ��اوان �ه‌ى ک�‌ه م��اوه‌ى‬ ‫بیست ساڵ‌ه ده‌یانبینین‪ ،‬که‌وات‌ه جه‌نابى‬ ‫ده‌سه‌اڵت پێویست‌ه چاوت له‌گوتارى شه‌قام‬ ‫ێ به‌رله‌وه‌ى چاوت ل‌ه بردنه‌وه‌ى گه‌مه‌ى‬ ‫ب‌‬ ‫ێ له‌کاتێکدا ئێو‌ه له‌ئێم‌ه باشتر‬ ‫سیاسه‌ت ب ‌‬ ‫ێو‬ ‫ده‌زان��ن ک‌ه سیاسه‌ت له‌تۆپێک ده‌چ ‌‬ ‫هه‌رجاره‌ى ل‌ه قاچ و ساحه‌ى تیپێکدایه‌‪،‬‬ ‫ئاگاشتان ل‌ه مێژوو ب�ێ‌‪ ،‬چونک‌ه ره‌حم‬ ‫به‌که‌س ناکات‪.‬‬ ‫‪Zanko_sardar@yahoo.com‬‬

‫ئاسۆس هه‌ردى‪ :‬میدیاى حزبى زه‌مینه‌سازى بۆ شه‌ڕنانه‌و ‌ه ده‌که‌ن‬ ‫(ئ��اوێ��ن�ه‌) ل�ه‌س�ه‌ر ش��ه‌ڕى راگه‌یاندنه‌کان‬ ‫سلێمانى‬ ‫ل��‌ه ه �ه‌رێ��م��ى ک��وردس��ت��ان ب��‌ه (چ��ه‌ت��ر)ى‬ ‫فه‌رهاد ئه‌حمه‌د‬ ‫راگه‌یاند‪ :‬راگه‌یاندن‌ه حزبیه‌کان ده‌یانه‌وێت‬ ‫دووژمنه‌کانیان وه‌ک ئه‌هریمه‌ن و خۆیان‬ ‫وه‌ک فریشت‌ه نیشان بده‌ن‪ ،‬ئه‌وه‌ى تۆمه‌تى‬ ‫شاره‌زایانى بوارى راگه‌یاندن‬ ‫ناڕاست باڵو ده‌کاته‌و‌ه ب‌ه پله‌ى یه‌که‌م ل ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر ره‌وشى ئه‌مڕۆى راگه‌یاندن‬ ‫راگه‌یاندنى ده‌سه‌اڵته‌و‌ه ده‌یبینین‪.‬‬ ‫ل ‌ه هه‌رێمى کوردستان ئاماژ ‌ه بۆ‬ ‫وت���ی���ش���ى‪« :‬س�����ه‌ی�����ر‌ه ئ�������ه‌وان ب��اس��ى‬ ‫ئه‌و ‌ه ده‌که‌ن‪ ،‬راگه‌یاندنه‌کانى حزب‬ ‫دوورکه‌وتنه‌و‌ه ده‌که‌ن ل‌ه زمانى زبر‪ ،‬که‌چى‬ ‫ده‌یانه‌وێت دوژمنه‌کانیان وه‌ک‬ ‫ئه‌هریمه‌ن و خۆشیان وه‌ک فریشت ‌ه خه‌ڵکانێک دێنن‌ه سه‌ر ته‌له‌فزیۆنه‌کان و‬ ‫نیشان بده‌ن‪ ،‬باس له‌وه‌ش ده‌که‌ن‪ ،‬خه‌ڵک تۆمه‌تبار ده‌که‌ن ب‌ه دز و پیاوکوژ و‬ ‫زۆر شتى ناشرین‪ ،‬ک‌ه ئه‌م‌ه هیچ په‌یوه‌ندى‬ ‫راگه‌یاندنه‌کانى ده‌سه‌اڵت تۆمه‌تى‬ ‫ب‌ه راگه‌یاندن و ئازادى راده‌ربڕینه‌و‌ه نییه‌‪،‬‬ ‫ناڕاست باڵو ده‌که‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫(ئاسۆس هه‌ردى) به‌ڕێوه‌به‌رى کۆمپانیاى پێویست‌ه ش��ه‌ڕى ب�‌ه شیتانکردنى یه‌کتر‬

‫رابگیرێت»‪.‬‬ ‫ه���ه‌ردى ئ �ه‌وه‌ش��ى وت‪« :‬ئ�ه‌م�‌ه نه‌ریتى‬ ‫ح��زب �‌ه ده‌س���ه‌اڵت���داره‌ک���ان���‌ه و ه��ى ش��ه‌ڕى‬ ‫ن��اوخ��ۆی �ه‌‪ ،‬چ�ه‌ن��د ساڵێک ل �ه‌م �ه‌وب �ه‌ر ب ‌ه‬ ‫چ��اوى خۆمان ئه‌مانبینى چ��ۆن هه‌رچى‬ ‫که‌ناڵ‌ه بۆ ناشیرینکردنى ئه‌ویتر به‌کار‬ ‫ده‌هێنن‪ ،‬ئه‌و قسه‌یه‌ى مه‌ریوان راست‌ه ک ‌ه‬ ‫ده‌ڵێت‪ ،‬ئه‌م‌ه میلشیاى حزبی‌ه نه‌ک میدیاى‬ ‫حزبى‪ ،‬ئه‌مان‌ه به‌شێکن ل‌ه شه‌ڕ به‌شێکن‬ ‫ل‌ه دروستکه‌رى شه‌ڕ‪ ،‬ئه‌مان‌ه زه‌مینه‌سازى‬ ‫ده‌ک��ه‌ن بۆ سه‌رکوتکردن و پیاکێشان و‬ ‫شه‌ڕنانه‌وه‌»‪.‬‬ ‫ل‌ه الیه‌کى تره‌و‌ه (ئه‌نوه‌ر حسێن) ئه‌ندامى‬ ‫ئه‌نجومه‌نى سه‌ندیکاى روژنامه‌نوسانى‬

‫زۆرینه‌ى راپرسییه‌کى ماڵپه‌رى (‪:)www.chatrpress.com‬‬

‫هۆکارى سازنه‌کردنى خۆپیشاندان ل ‌ه‬ ‫هه‌ولێر ده‌گه‌ڕێته‌و ‌ه بۆ «ترساندنى خه‌ڵک»‬ ‫سلێمانی‬

‫ب�ه‌ش��دارب��ووان‪ ،‬ک‌ه ده‌کات‌ه (‪ )178‬ده‌نگ ه��اوش��ێ��وه‌ى رۆژن���ام���ه‌ى (چ �ه‌ت��ر) س��ه‌ر ب ‌ه‬ ‫هۆکارى نه‌کردنى خۆپیشاندان ل‌ه هه‌ولێر کۆمپانیاى (چه‌تر)‌ه و ل‌ه ئێستادا رۆژان ‌ه‬ ‫ده‌گه‌ڕێننه‌و‌ه بۆ «زۆرى خزمه‌تگوزارى» و (‪ )8250‬خوێنه‌ر سه‌ردانى ده‌که‌ن و ل‌ه ماوه‌ى‬ ‫(‪)%20.2‬ى ده‌نگده‌رانیش ک‌ه ده‌کات‌ه (‪ )203‬ساڵێکی ته‌مه‌نیدا ژماره‌ى سه‌ردانیکه‌رانى‬ ‫ده‌نگ هۆکارى رێکنه‌خستنى خۆپیشاندان گه‌یشتۆت‌ه یه‌ک ملیۆن و (‪ )67‬هه‌زار و‬ ‫ل‌ه هه‌ولێر ده‌گه‌ڕێننه‌و‌ه بۆ «نزمى ئاستى (‪ )550‬خوێنه‌ر و ژماره‌ى خوێنه‌رانیشى ل ‌ه‬ ‫هۆشیارى»‪.‬‬ ‫به‌رزبونه‌وه‌دایه‌‪.‬‬ ‫م��اڵ��پ �ه‌رى (‪)Chatrpress.com‬‬

‫په‌ژاک‪ :‬ئێران ب ‌ه هاوکارى حکومه‌تى‬ ‫هه‌رێم ده‌یانه‌وێت گه‌مارۆمان بده‌ن‬

‫ل ‌ه راگه‌یه‌نراوێکدا ک ‌ه وێنه‌یه‌کى‬ ‫ب ‌ه ماڵپه‌رى (‪)chatrpress.cmo‬‬ ‫گه‌یشتووه‌‪ ،‬پارتى ژیانى ئازادى‬ ‫کوردستان (‪ )PJAK‬ئاماژ ‌ه بۆ‬ ‫ئه‌و ‌ه ده‌کات‪ ،‬ماوه‌یه‌ک ‌ه حکومه‌تى‬ ‫هه‌رێم هێزى پێشمه‌رگه‌ى ب ‌ه چه‌کى‬ ‫قورسه‌و ‌ه ره‌وانه‌ى هه‌ڵه‌بج ‌ه و‬ ‫پێنجوێن و پشده‌ر کردوو ‌ه «ئه‌مه‌ش‬ ‫له‌گه‌ڵ ئێراندا پیالنێک ‌ه دژى ئێمه‌»‪.‬‬

‫ئه‌گه‌رچى چه‌ند رۆژێک له‌مه‌وبه‌ر (شێخ‬ ‫جه‌عفه‌ر شێخ مسته‌فا) وه‌زی��رى پێشمه‌رگ ‌ه‬ ‫ل‌ه باره‌ى ئه‌و هێزه‌و‌ه ب‌ه ماڵپه‌رى چه‌ترپرێسى‬ ‫راگه‌یاندبوو‪ ،‬ئه‌و هێزان‌ه هیچ په‌یوه‌ندى ب ‌ه‬ ‫(په‌ژاک)ه‌و‌ه نیه‌‪ ،‬به‌ڵکو په‌یوه‌ندى به‌م دۆخه‌ى‬ ‫هه‌رێمى کوردستانه‌و‌ه هه‌ی‌ه و ئه‌وان شه‌ڕ دژى‬ ‫هیچ هێزێکى ک���وردى ن��اک�ه‌ن په‌ژاکیش‬ ‫هێزێکى کوردیه‌‪ ،‬به‌اڵم پێرێ (‪ )4/30‬ل ‌ه‬ ‫راگه‌یه‌نراوێکدا پ�ه‌ژاک رایگه‌یاندوه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫هێز‌ه نزیک کراوه‌ته‌و‌ه له‌و شوێنانه‌ى ئه‌وانى‬ ‫لێن و ب‌ه «هاوکارى ئێران پیالنێک ل‌ه دژمان‬ ‫به‌ڕێوه‌یه‌«‪.‬‬ ‫پ �ه‌ژاک رایگه‌یاندووه‌‪« :‬م��اوه‌ی چه‌ند‬ ‫رۆژێ��ک �‌ه ل �‌ه الی���ه‌ن حکومه‌تی هه‌رێمی‬ ‫کوردستانه‌و‌ه هێزی پێشمه‌رگ‌ه ب‌ه چه‌کی‬ ‫قورس ل‌ه جۆری (تانک‪ ،‬تۆپ) ره‌وانه‌ی‬ ‫هه‌رێمه‌کانی (هه‌ڵه‌بجه‌‪ ،‬پێنجوێن و پشده‌ر)‬ ‫کراوه‌‪ ،‬هاوکات ده‌مێک‌ه هێرشی راگه‌یاندنی‬ ‫و ره‌ش��ک��ردن ب�ه‌ران��ب�ه‌ر ب��زوت��ن�ه‌وه‌ک�ه‌م��ان ل ‌ه‬ ‫رۆژهه‌اڵتی کوردستان ده‌ستی پێکردوه‌«‪.‬‬

‫ل ‌ه هه‌شت هه‌زار خزمه‌تگوزار‬ ‫نیوه‌یان ده‌وام ده‌که‌ن‬ ‫ب���ه‌رپ���رس���ى راگ���ه‌ی���ان���دن���ى‬ ‫وه‌زاره‌ت����ى ئ�ه‌وق��اف��ى حکومه‌تى‬ ‫هه‌رێم رایده‌گه‌یه‌نێت «به‌هۆى‬ ‫مه‌حسوبیه‌تى حزبیه‌و ‌ه ل ‌ه کۆى‬ ‫(‪ )14‬هه‌زار فه‌رمانبه‌رى وه‌زاره‌تى‬ ‫ئه‌وقاف نۆ هه‌زاریان خزمه‌تگوزارى‬ ‫مزگه‌وته‌کانن‪ ،‬ل ‌ه کاتێکدا زیاد ل ‌ه‬ ‫(‪ )1000‬مزگه‌وت ئیمام و خه‌تیبى‬ ‫نیه‌»‪.‬‬

‫«ئێران چه‌ندین سیناریۆى ل ‌ه دژمان داڕشتووه‌»‬

‫چه‌تر‬

‫مه‌ریوان نه‌قشبه‌ندى‪:‬‬

‫ئاسۆ محه‌ممه‌د‬

‫ل ‌ه راپرسییه‌کى‬ ‫ماڵپه‌رى (‪Chatrpress.‬‬ ‫‪ )com‬ک ‌ه له‌سه‌ر‬ ‫هۆکارى ئه‌نجامنه‌دانى‬ ‫خۆپیشاندان ل ‌ه شارى‬ ‫هه‌ولێر کراوه‌‪ ،‬تێیدا‬ ‫(‪ )1006‬که‌س به‌شداریان‬ ‫کردوو ‌ه و زۆرین ‌ه بۆچونیان‬ ‫وای ‌ه «ترساندنى خه‌ڵک‬ ‫هۆکارى ئه‌وه‌ی ‌ه ل ‌ه هه‌ولێر‬ ‫خۆپیشاندان ناکرێت»‪.‬‬

‫سلێمانی‬

‫«به‌هۆى مه‌حسوبیه‌تى حزبیه‌وه‌یه‌»‬

‫چه‌تر‬

‫چه‌ترپرێس‬

‫ل‌ه راپرسیه‌که‌دا پرسیارى ئه‌و‌ه‬ ‫ک��راو‌ه «هۆکار چیی‌ه ل‌ه هه‌ولێر‬ ‫خۆپیشاندان ناکرێت؟» پاشان سێ‬ ‫هه‌ڵبژاردن خراوه‌ته‌ڕوو‪ ،‬ئه‌وانیش «ترساندنى‬ ‫خه‌ڵک‪ ،‬زۆرى خزمه‌تگوزارى‪ ،‬نزم‌ه ئاستى‬ ‫هۆشیارى»‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ش (‪ )1006‬هاواڵتى‬ ‫به‌شداریان کردوو‌ه و (‪)%62.1‬ى به‌شداربووان‬ ‫ک‌ه ده‌کات‌ه (‪ )625‬ده‌نگ‪ ،‬بۆچونیان وایه‌‪،‬‬ ‫هۆکارى سازنه‌کردنى خۆپیشاندان ل‌ه شارى‬ ‫هه‌ولێر ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ «ترساندنى خه‌ڵک»‪.‬‬ ‫ه���ه‌ر ل �‌ه راپ��رس��ی��ی �ه‌ک �ه‌دا (‪)%17.7‬ى‬

‫کوردستان له‌و باره‌یه‌و‌ه وتى‪ :‬به‌شێکى زۆرى‬ ‫میدیاکانى ئێم‌ه به‌هۆى فاکته‌رى سیاسیه‌و‌ه‬ ‫ده‌ستیان داوه‌ت �‌ه توندوتیژى و ره‌خنه‌کردن‬ ‫ل‌ه یه‌کتر‪ ،‬بۆی‌ه چ��اره‌س�ه‌رى بنه‌ڕه‌تى ک ‌ه‬ ‫راگه‌یاندن رۆڵێکى چاالکتر ببینێت‪ ،‬ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫الیه‌ن‌ه سیاسه‌کان چ��اره‌س �ه‌رى ب��ارودۆخ� ‌ه‬ ‫سیاسیه‌ک‌ه بکه‌ن‪.‬‬ ‫راش��ی��گ �ه‌ی��ان��د‪ :‬زۆرج�����ار راگ �ه‌ی��ان��دن � ‌ه‬ ‫ئه‌هلییه‌کان به‌هۆى داکۆکى ل‌ه خه‌ڵکه‌و‌ه‬ ‫پشتگیرى ل‌ه الیه‌نێکى سیاسى ده‌ک �ه‌ن‪،‬‬ ‫ئه‌ویش ئۆپۆزیسیۆنه‌‪ ،‬ئۆپۆزیسیۆن په‌یامى‬ ‫سیاسى هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم میدیاى ئه‌هلى په‌یامى‬ ‫مرۆیى هه‌یه‌‪ ،‬نابێت میدیاى ئه‌هلى تێکه‌ڵ‬ ‫بێت له‌گه‌ڵ ئۆپۆزیسیۆنى سیاسى‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬

‫ئه‌وه‌ش ده‌ڵێت‪« :‬له‌م پیالنه‌دا ک‌ه ل‌ه الی‌ه‌ن‬ ‫رژێمی ئێرانه‌و‌ه ده‌ستی پێکردو‌ه‌‪ ،‬حکومه‌تی‬ ‫هه‌رێمی کوردستان و هه‌ندێک پ��ارت و‬ ‫الیه‌نی رۆژهه‌اڵتی کوردستان ب‌ه تایبه‌ت‬ ‫(عه‌بدواڵ موهته‌دی) به‌شداریان تێیدایه‌‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫دوات��ر بۆ رای گشتی هه‌موو ئه‌و پیالنان ‌ه‬ ‫ئاشکرا ده‌که‌ین»‪.‬‬ ‫په‌ژاک ئه‌وه‌ش ده‌خاته‌ڕوو‪« :‬ماوه‌یه‌ک ‌ه‬ ‫چه‌ندین سیناریۆ ل‌ه الیه‌ن ئێران‌ه دروست کراو‌ه‬ ‫بۆ ره‌وای��دان ب‌ه له‌ناوبردنى شۆڕشه‌که‌مان‪،‬‬ ‫ئه‌و سیناریۆیانه‌ش‪ ،‬ته‌قینه‌وه‌که‌ى مه‌هاباد‬ ‫و کوشتنی کارمه‌ندانی ئیداره‌ی ژینگه‌ى‬ ‫شاری سنه‌‪ ،‬ب‌ه گوێره‌ى زانیارییه‌کانیش ئێستا‬ ‫ده‌یانه‌وێت (مه‌ال قادر ق��اردى) مامۆستاى‬ ‫ئایینى و وتاربێژى شارى پاو‌ه تیرۆر بکه‌ن و‬ ‫هێرش بۆ سه‌ر بانکێک و کوشتنی کارمه‌ند‬ ‫و پاسه‌وانه‌کانی و ته‌قاندنه‌وه‌ی مزگه‌وتێکی‬ ‫ک���ورد‌ه شیعه‌کان ه�ه‌م��وو ئه‌مان‌ه به‌ناوى‬ ‫په‌ژاکه‌و‌ه ئه‌نجام بده‌ن»‪.‬‬ ‫ئه‌و پارت‌ه سیاسیه‌ى رۆژهه‌اڵتى کوردستان‬ ‫ئه‌وه‌شى وتووه‌‪« :‬ئه‌و هه‌نگاوانه‌ی ک‌ه له‌م‬ ‫ماوه‌یه‌دا ل‌ه باشووری کوردستان ل‌ه الیه‌ن‬ ‫حکومه‌تی ه �ه‌رێ��م �ه‌و‌ه ده‌س��ت��ی پێکردوه‌‪،‬‬ ‫ن‌ه ته‌نیا خزمه‌تی به‌رژه‌وه‌ندی نه‌ته‌وه‌یی و‬ ‫ده‌سکه‌وته‌کانی باشووری کوردستان ناکات‪،‬‬ ‫به‌ڵکو ب‌ه پێچه‌وانه‌و‌ه ب‌ه ت�ه‌واوی ده‌که‌وێت ‌ه‬ ‫خزمه‌ت دوژمنانی گه‌لی کورده‌و‌ه و هێزی‬ ‫رژێ��م��ی ئ��ێ��ران ل�‌ه ب��اش��ووری کوردستاندا‬ ‫به‌هێزتر ده‌کات‪ ،‬بۆی‌ه پێویست‌ه له‌م قۆناغه‌دا‬ ‫حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان و پارت و‬ ‫رێکخستنه‌کان به‌رپرسیاران‌ه هه‌ڵسوکه‌وت‬ ‫بکه‌ن»‪.‬‬

‫ره‌خن‌ه ل‌ه یه‌کێتى و پارتى بگرن‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫ل �‌ه ئۆپۆزیسۆنیش ڕه‌خ��ن �‌ه ب��گ��رن‪ ،‬ب �ه‌اڵم‬ ‫به‌شێکیان ناڕاسته‌وخۆ بوونه‌ت‌ه به‌شێک ل ‌ه‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن‪ ،‬نابێت ب‌ه ئاوازى ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫بخوێنن‪ ،‬میدیاى ئه‌هلى و ئۆپۆزیسۆن نابێت‬ ‫یه‌ک په‌یام و یه‌ک وتار و ئاوازیان هه‌بێت‪.‬‬ ‫ئ�ه‌و ئه‌ندامه‌ى ئه‌نجومه‌نى سه‌ندیکاى‬ ‫رۆژن��ام �ه‌ن��وس��ان ئ �ه‌وش��ى وت‪« :‬ئێم‌ه ل ‌ه‬ ‫ک��ۆب��وون �ه‌وه‌ى سه‌ندیکا داواى راگرتنى‬ ‫ئه‌و ناوزڕاندن و سوکایه‌تى پێکردنانه‌مان‬ ‫ک�����ردووه‌‪ ،‬ن �ه‌ک �ه‌ون �‌ه ب���ه‌ر ئ����ه‌وه‌ى م��ێ��ژووى‬ ‫یه‌کتر هه‌ڵده‌نه‌وه‌‪ ،‬راگه‌یاندى کوردستان‬ ‫راگه‌یاندنێکى سیاسیه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌م بارودۆخ ‌ه‬ ‫هێمن بێته‌و‌ه راگه‌یاندنیش هێمن ده‌بێته‌وه‌»‪.‬‬

‫(م��ه‌ری��وان نه‌قشبه‌ندى) ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌رى‬ ‫راگه‌یاندنى وه‌زاره‌تى ئه‌وقاف ل‌ه لێدوانێکیدا‬ ‫بۆ (چه‌تر) رایگه‌یاند‪ :‬وه‌زاره‌ت��ى ئه‌وقاف‬ ‫(‪ )14‬ه���ه‌زار ف�ه‌رم��ان��ب�ه‌رى ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬له‌و‬ ‫ژم��اره‌ی �‌ه ن��ۆ ه �ه‌زاری��ان خ��زم�ه‌ت��گ��وزارن‪،‬‬ ‫بۆی‌ه ژم���اره‌ى خزمه‌تگوزاره‌کانمان زۆر‬ ‫زیاتر ل‌ه پێویسته‌‪ ،‬ئێستا ئێم‌ه چوار هه‌زار‬ ‫خزمه‌تگوزارى زیاده‌مان هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێم ‌ه‬ ‫مامۆستاى ئاینیمان پێویست‌ه نزیکه‌ى‬ ‫(‪ )1000‬مزگه‌وتمان ئیمام و خه‌تیبى نیه‌‪،‬‬ ‫ژم��اره‌ى خزمه‌تگوزاره‌کان ل‌ه وه‌زارت له‌‬ ‫(‪)%60‬ى فه‌رمانبه‌رانى وه‌زاره‌تمان پێک‬

‫ده‌هێینن‪.‬‬ ‫ناوبرا سه‌باره‌ت ب‌ه رێژه‌ى دامه‌زراندن له‌‬ ‫وه‌زاره‌ت��ى ئه‌وقاف‪ ،‬وتى‪ :‬له‌و (‪ )25‬هه‌زار‬ ‫دام�ه‌زران��دن�ه‌ى ئه‌مساڵ وه‌زاره‌ت���ى ئه‌وقاف‬ ‫ته‌نها (‪ )800‬که‌سى بۆ دان��راو‌ه ئه‌مه‌ش‬ ‫ڕیژه‌یه‌ک‌ه زۆر که‌م‌ه ب‌ه ب �ه‌روارد له‌گه‌ڵ‬ ‫فراوانى وه‌زاره‌تمان‪ ،‬به‌هۆى که‌مى رێژه‌که‌وه‌‬ ‫زۆرب�����ه‌ى ئ���ه‌و ک �ه‌س��ان �‌ه ده‌گ���رێ���ت���ه‌و‌ه ک ‌ه‬ ‫بڕوانامه‌یان هه‌یه‌‪ ،‬هه‌وڵ ده‌ده‌ی��ن زۆرترین‬ ‫م��ام��ۆس��ت��اى ئاینى داب��م �ه‌زرێ��ن��ی��ن‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ناتوانین هیچ کارگوزاریک دابمه‌زرێنین‪.‬‬ ‫نه‌قشبه‌ندى وتیشى‪ :‬ئه‌و ژم��ار‌ه زۆره‌ى‬ ‫فه‌رمانبه‌ر ک‌ه ل‌ه وه‌زارته‌که‌مان دامه‌زراو‌ه‬ ‫ل‌ه کابینه‌کانى پێشوو به‌هۆى مه‌حسوبیه‌تى‬ ‫ح��زب��ی �ه‌و‌ه ب����ووه‌‪ ،‬به‌شێکى زۆری����ان ده‌وام‬ ‫ناکه‌ن‪ ،‬ل‌ه کابینه‌ى پێشوو سه‌رژمێریه‌کمان‬ ‫کرد ل‌ه کۆى هه‌شت ه�ه‌زار خزمه‌تگوزار‬ ‫ته‌نها چوار هه‌زارى ده‌وامى ده‌کرد‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫توانیمان به‌شێکى زۆری��ان بخه‌ینه‌و‌ه سه‌ر‬ ‫کار هه‌ندێکیان نه‌بێت ئه‌ویش ب‌ه جۆرێک‬ ‫ل‌ه جۆره‌کان له‌الیه‌ن به‌رپرسانى ئه‌وقافه‌و‌ه‬ ‫یاخود مامۆستایانى ئاینیه‌و‌ه چاوپۆشیان‬ ‫ل��ێ ک����راوه‌‪ ،‬ئێستا ل��ی��ژن�‌ه ب��ۆ ئ �ه‌وان �ه‌ش‬ ‫پێکهێنراو‌ه بۆ ئه‌وه‌ى بدۆزرێنه‌و‌ه و بخرێنه‌و‌ه‬ ‫سه‌ر ده‌وام‪.‬‬

‫ئۆپۆزیسیۆن‪ :‬ده‌سه‌اڵت دوا کارتى به‌کارهێنا‬

‫مامۆستایه‌کى زانکۆ‪ :‬ئۆپۆزیسیۆن پاساوى دایه‌‬ ‫ده‌سه‌اڵت بۆ هێنانى هێز‬

‫چه‌تر‬

‫ئاراس عوسمان‬ ‫الیه‌نه‌کانى ئۆپۆزیسیۆن ل ‌ه‬ ‫هه‌رێمى کوردستان ئاماژه‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ ده‌که‌ن‪ ،‬ده‌سه‌اڵت هه‌موو‬ ‫کارته‌کانى به‌کارهێناوه‌ ل ‌ه‬ ‫«کارى سه‌ربازى و عه‌سکه‌ر و‬ ‫توندوتیژى‪ ،‬ئه‌وه‌ش دواهه‌مین‬ ‫کارته‌ هه‌ر ده‌سه‌اڵتێک به‌ کارى‬ ‫د ه‌هێنێت»‪.‬‬

‫(د‪.‬م����وس����ه‌ن����ا ئ���ه‌م���ی���ن) ئ���ه‌ن���دام���ى‬ ‫س �ه‌رک��ردای �ه‌ت��ى ی�ه‌ک��گ��رت��ووى ئیسالمى‬ ‫کوردستان له‌باره‌ى بێده‌نگى ئۆپۆزسیۆن‬ ‫ل �ه‌ ئ��ێ��س��ت��ادا‪ ،‬ب �ه‌ (چ �ه‌ت��ر)ى راگ�ه‌ی��ان��د‪:‬‬ ‫بۆچونم وای �ه‌ کارته‌کانى ئۆپۆزسیۆن‬ ‫ده‌ستى پێنه‌کردوه‌‪ ،‬نه‌ک ته‌واو بووه‌ ئه‌و‌ه‬ ‫ک��ارت�ه‌ک��ان��ی ده‌س �ه‌اڵت �ه‌ ت���ه‌واو ب��ووه‌‪،‬ک� ‌ه‬ ‫بریتیه‌ ل�ه‌ ک��ارى س �ه‌رب��ازى و عه‌سکه‌ر‬ ‫و ت��ون��دوت��ی��ژى‪ ،‬ئ��ه‌وه‌ دواه�ه‌م��ی��ن کارت ‌ه‬ ‫ه �ه‌ر ده‌س �ه‌اڵت��ێ��ک ب �ه‌ ک��ارى ده‌هێنێت‪،‬‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت��ى هه‌رێمیش ئ �ه‌وه‌ى به‌کارهێنا‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌نگه‌ ناڕازى و جه‌ماوه‌ره‌که‌یدا‪.‬‬ ‫ل������ه‌ب������اره‌ى ب�����ه‌رن�����ام�����ه‌ى ئ��ێ��س��ت��اى‬ ‫ئۆپۆزیسیۆنیشه‌وه‌‪ ،‬وتى‪ :‬ئێستا فشاره‌ک ‌ه‬ ‫ل �ه‌س �ه‌ر ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن�ه‌ ب�ه‌ش��ێ��وه‌ی�ه‌ک��ى نا‬

‫ئ �ه‌خ�لاق��ى‪ ،‬وه‌ک ئ����ه‌وه‌ى ن���ان و شیرى‬ ‫م����ن����دااڵن و پ������اره‌ى پ���اس���ه‌وان���ه‌ک���ان���ى‬ ‫ب��اره‌گ��اک��ان��ى ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن ده‌ب���ڕدرێ���ت‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ه �ه‌م��وو ئ�ه‌م��ان�ه‌ و ت �ه‌ق �ه‌ک��ردن و‬ ‫توندوتیژییه‌کانى ده‌س���ه‌اڵت ناتوانێت‬ ‫پ��اش �ه‌ک��ش �ه‌ ب���ک���ات ب���ه‌ ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن‪،‬‬ ‫پێویستیشه‌ خه‌باتێکى دیموکراتیان ‌ه‬ ‫بکرێت ب��ۆئ�ه‌وه‌ى ئ�ه‌م واڵت �ه‌ ده‌رب��از بێت‬ ‫له‌و حاڵه‌تى دابه‌شبوونى حکومه‌ته‌ى ل ‌ه‬ ‫شه‌ڕى ناوخۆوه‌ هه‌یه‌ له‌نێوان یه‌کێتى و‬ ‫پارتیدا‪ ،‬که‌ تا ئه‌مڕۆ به‌رده‌وامى هه‌یه‌ و‬ ‫کۆتایى پێ بهێنرێت‪.‬‬ ‫ل�ه‌الی�ه‌ک��ى ت���ره‌وه‌ (م��ح�ه‌م�ه‌د تۆفیق)‬ ‫وت �ه‌ب��ێ��ژى ب��زوت��ن��ه‌وه‌ى گ����ۆڕان ل �ه‌ب��اره‌ى‬ ‫ب��ێ��ده‌ن��گ��ی��ان�ه‌وه‌‪ ،‬وت��ى‪ :‬ئێمه‌ ه �ه‌ر له‌سه‌ر‬ ‫ه���ه‌ڵ���وێ���س���ت و س���ی���اس���ه‌ت���ى خ���ۆم���ان‬ ‫ب����ه‌رده‌وام ب��ووی��ن‪ ،‬ب �ه‌و ش��ێ��وه‌ی�ه‌ى زمانى‬ ‫راگه‌یاندنه‌کانى ده‌سه‌اڵت به‌کارى دێنن‬ ‫ئێمه‌ کارناکه‌ین‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬ناتوانم ئێستا باسى به‌رنامه‌ى‬ ‫خ��ۆم��ان ب��ک�ه‌م ل����ه‌دواى ک��ش��ان �ه‌وه‌ى ئ�ه‌م‬ ‫هێزانه‌ى هێنراونه‌ته‌ سلێمانى و ده‌وروبه‌رى‪.‬‬ ‫ل����ه‌ب����اره‌ى ه����ه‌ر ه��ێ��رش��ێ��ک ب���ۆ س �ه‌ر‬ ‫باره‌گاکانى دووالیه‌نه‌ ئیسالمیه‌که‌شه‌و‌ه‬ ‫وت���ى‪ :‬ئێمه‌ وه‌ک ب��زوت��ن �ه‌وه‌ى گ���ۆڕان‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و دووالیه‌نه‌ ئیسالمیه‌دا خاوه‌نى‬ ‫یه‌ک به‌رنامه‌ و پڕۆژه‌ین به‌وانه‌ى ک ‌ه‬ ‫له‌ماوه‌ى پێشودا پێشکه‌شمان کردون‪.‬‬

‫ه�ه‌ر له‌سه‌ر هه‌ڵوێستى ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫(عه‌بدولستار مه‌جید) ئه‌ندامى مه‌کته‌بى‬ ‫سیاسى کۆمه‌ڵى ئیسالمى ده‌ڵێت‪ :‬ئێم ‌ه‬ ‫به‌رده‌وام پاڵپشتى خۆپیشانده‌رانین و پڕۆژ‌ه‬ ‫و داواک���ارى چاکسازیشمان پێشکه‌شى‬ ‫الیه‌نى ده‌س�ه‌اڵت ک��ردوه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ ده‌سه‌اڵت ‌ه‬ ‫هه‌موو رێگه‌یه‌کى گرتۆته‌به‌ر که‌ دوا‬ ‫ک��ارت��ى خ��ۆى ب�ه‌ک��اره��ێ��ن��اوه‌ ب �ه‌ چ�ه‌ک‬ ‫و ئ��اگ��رو ئ��اس��ن ه���ه‌وڵ ده‌دات خه‌ڵک‬ ‫بێده‌نگ ب��ک��ات‪ ،‬به‌دڵنیاییه‌وه‌ خه‌ڵک‬ ‫ب��ێ��ده‌ن��گ ن��اب��ێ��ت و ئ �ه‌م��ڕۆ ب��ێ��ت ی��اخ��ود‬ ‫به‌یانى خه‌ڵک له‌سه‌ر داواکارییه‌کانى‬ ‫خۆى سووره‌‪.‬‬ ‫ل �ه‌الی �ه‌ک��ى ت��ر (د‪.‬رێ���ب���وار ک �ه‌ری��م)‬ ‫م��ام��ۆس��ت��اى زان��س��ت �ه‌ س��ی��اس��ی �ه‌ک��ان ل ‌ه‬ ‫زانکۆى سلێمانى بۆچونى وایه‌‪ :‬نه‌ده‌بوو‬ ‫له‌سه‌ره‌تاوه‌ ئۆپۆزسیۆن ئه‌و پاساوه‌ بدات ‌ه‬ ‫ده‌سه‌اڵت که‌ هێز بێنێت‪ ،‬به‌و دروشمانه‌ى‬ ‫که‌ ده‌وتران «سه‌برمان نه‌ماوه‌ له‌به‌رده‌رکى‬ ‫س �ه‌راو رێگه‌ى تر ده‌گرینه‌به‌ر» ئه‌مان ‌ه‬ ‫هۆکارێکى گه‌وره‌ بوون‪ ،‬بۆیه‌ بڕوام وایه‌‬ ‫به‌پاشه‌کشه‌کردنى ئه‌و هێزانه‌ جارێکى‬ ‫تر خۆپیشاندان له‌ سلێمانی هاوشێوه‌ى‬ ‫پێشو دروست نابێته‌وه‌‪ ،‬ره‌نگه‌ هه‌ندێک‬ ‫جموجوڵ لێره‌ و له‌وێ هه‌بێت به‌ تایبه‌تى‬ ‫له‌ زانکۆکاندا‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ى ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫مه‌رجى گفتوگۆکردنى داناوه‌ و پابه‌ندى‬ ‫کردوه‌ به‌ کشانه‌وه‌ى ئه‌و هێزانه‌وه‌‪.‬‬


‫راپۆرت‬

‫عه‌لى باپیر ده‌کرێت ‌ه وه‌زیرى به‌رگرى عێراق‬

‫«بوونی باپیر له‌و پۆسته‌دا به‌رژه‌وه‌ندی گه‌وره‌ی ئێرانی تێدایه»‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫به‌پێى چه‌ند زانیاریه‌کى تایبه‌تى‬ ‫(چه‌تر) عه‌لى باپیر‪ ،‬ئه‌میرى‬ ‫کۆمه‌ڵى ئیسالمى و ئه‌ندامى‬ ‫په‌رله‌مانى عێراق ده‌کرێت ‌ه‬ ‫وه‌زیرى به‌رگرى عێراق‬ ‫و وته‌بێژی کۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمیش ره‌تیده‌کاته‌وه‌‪.‬‬

‫هاوژین غه‌ریب‬

‫ب����ه‌گ����وێ����ره‌ی ه��ه‌ن��دێ��ک‬ ‫زانیاری ک‌ه ل‌ه سه‌رچاوه‌یه‌کی‬ ‫ت��ای��ب �ه‌ت �ه‌و‌ه ده‌س���ت (چ �ه‌ت��ر)‬ ‫که‌وتوو‌ه و سه‌رچاوه‌یه‌ک ل ‌ه‬ ‫کۆمه‌ڵی ئیسالمیش ک ‌ه‬ ‫نه‌یویست ناوی ئاشکرا‬ ‫ب��ک��رێ��ت پشتڕاستی‬ ‫ک����ردووه‌ت����ه‌و‌ه رۆژى‬ ‫ی���ه‌ک���ش���ه‌م���م���ه‌ى‬

‫راب������ردوو (‪ )4/25‬ئ �ه‌م��ی��رى ک��ۆم�ه‌ڵ��ى‬ ‫ئیسالمى‪ ،‬عه‌لى باپیر‪ ،‬ل‌ه گوندی (ئه‌حمه‌د‬ ‫ئ�����اوا)ی ن���اوچ���ه‌ی ه����ه‌ورام����ان ل �ه‌گ �ه‌ڵ‬ ‫چه‌ند به‌رپرسێکى ئێرانیدا کۆبوه‌ته‌و‌ه ک ‌ه‬ ‫ن �ه‌زان��راو‌ه ئ�ه‌و وه‌ف��د‌ه ئێرانی‌ه کێبوون‪ .‬له‌و‬ ‫کۆبوونه‌وه‌یه‌دا باس له‌و‌ه کراو‌ه ک‌ه ناوبراو‬ ‫تا چه‌ند‌ه ده‌توانێت سه‌رپه‌رشتی وه‌زاره‌تێکی‬ ‫ئه‌منی بکات‪ ،‬ناوبراویش رایگه‌یاندوو‌ه ک ‌ه‬ ‫ئه‌زمونێکی هه‌ی‌ه ل‌ه کاروباری سه‌ربازیدا‬ ‫بۆی‌ه ب�ه‌ڕێ��وه‌ب��ردن��ی وه‌زاره‌ت��ێ��ک��ی ئه‌منی‬ ‫ده‌توانێت ئه‌نجامبدات‪.‬‬ ‫ه�ه‌ر ل�ه‌و کۆبونه‌وه‌یه‌دا ئێرانیه‌کان ب ‌ه‬ ‫عه‌لی باپیریان وت��وو‌ه ئێم‌ه پێشنیاری تۆ‬ ‫ده‌که‌ین بۆ حکومه‌ته‌که‌ی مالیکی ک ‌ه‬ ‫پۆستی وه‌زاره‌ت���ی ناوخۆ و به‌رگری ک ‌ه‬ ‫ت��ا ئێستا به‌تاڵن ت��ۆ وه‌زاره‌ت����ی به‌رگری‬ ‫وه‌ربگریت‪ .‬له‌و باره‌یه‌و‌ه عه‌بدولستار مه‌جید‪،‬‬

‫له‌باره‌ی ئه‌میری کۆمه‌ڵی ئیسالمی کوردستانه‌و‌ه‬ ‫ناوی (عه‌لی باپیر وه‌تمان)‌ه‬ ‫ل ‌ه عه‌شیره‌تی (میراوده‌لی)یه‌‬ ‫ل ‌ه ساڵی (‪ )1961‬ل ‌ه گوندی (که‌نجاڕه‌)ی سه‌ر‬ ‫ب ‌ه قه‌زای (پشده‌ر) له‌دایک بووه‌‬ ‫ل ‌ه ساڵی (‪ )1981-1980‬چۆت ‌ه کۆلێژی‬ ‫(فقه‌) ل ‌ه شاری (نه‌جه‌ف)‬ ‫ل ‌ه (‪)1984‬دا ژیانی هاوسه‌ری پێکدێنێ‬ ‫(‪ )١٩٨٧‬هێزی (حه‌مزه‌) ل ‌ه (قه‌اڵتووکان)‬ ‫داده‌مه‌زرێنن‬

‫وته‌بیژى کۆمه‌ڵى ئیسالمى‪ ،‬ره‌تیکرده‌و‌ه‬ ‫شتى له‌م جۆر‌ه هه‌بێت و رایگه‌یاند‪ ،‬عه‌لى‬ ‫باپیر ته‌نها پۆستى په‌رله‌مانتارى عێراقى‬ ‫ه �ه‌ی �‌ه و ب�����ه‌دوورى زان���ى پۆستێکى ل�ه‌م‬ ‫شێوه‌یه‌ى پێبدرێت‪ .‬هه‌ر له‌مه‌ڕ ئه‌م مژار‌ه‬ ‫ش��اره‌زای کاروباری ئیسالمیه‌کان عه‌لی‬ ‫حاجی‪ ،‬وت��ی زانیاریم نی‌ه له‌سه‌ر ئ�ه‌وه‌ی‬ ‫ک‌ه ل‌ه گوندی (ئه‌حمه‌د ئاوا) کۆبونه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ده‌زانم ک‌ه په‌یوه‌ندی مامۆستا عه‌لی‬ ‫باپیر له‌گه‌ڵ ئێراندا زۆر پته‌وه‌‪.‬‬ ‫ه����اوک����ات ش�����وان راب�������ه‌ر‪ ،‬ئ �ه‌ن��دام��ى‬ ‫سه‌رکردایه‌تى کۆمه‌ڵى ئیسالمى‪ ،‬جه‌ختى‬ ‫ل�ه‌وه‌ک��ردو‌ه نازانرێت گفتى ئ �ه‌وه‌ى پێدراو‌ه‬ ‫ک‌ه ئه‌و پۆسته‌ى پێبدرێت یان نا چونک ‌ه‬ ‫س�ه‌رک��ردای�ه‌ت��ى ک��ۆم�ه‌ڵ ئ��اگ��ادارى شتى‬ ‫وان��ی�ه‌‪ .‬راب���ه‌ر س �ه‌ب��اره‌ت ب�‌ه زانیاریه‌کانى‬ ‫(چ �ه‌ت��ر) هێماى ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ک���رد‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ن��ه‌زان��راو‌ه ک�‌ه ک��ۆب��وون �ه‌و‌ه ک���راو‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫ئێران یان نا‪ .‬شاره‌زاک‌ه راشیگه‌یاند «له‌به‌ر‬

‫ئ �ه‌وه‌ی مامۆستا عه‌لی باپیر ئ�ه‌وه‌ن��ده‌ی‬ ‫وه‌ک��و که‌سێکی سیاسی و راگه‌یاندنی‬ ‫ده‌رده‌که‌وێت ئه‌وه‌ند‌ه وه‌ک که‌سێکی ئه‌منی‬ ‫ده‌رن��اک�ه‌وێ��ت» به‌گوێره‌ی زانیاریه‌کانی‬ ‫(چه‌تر) ئێرانیه‌کان ب‌ه عه‌لی باپیریان وتوو‌ه‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی تۆ دۆستی ئێمه‌یت و هاوکات‬ ‫کوردیت و ل‌ه رووی مه‌زهه‌بیشه‌و‌ه سونه‌یت‬ ‫بۆی‌ه دانانی تۆ له‌و پۆسته‌دا زۆر شیاو‌ه و‬ ‫ته‌نها الیه‌ن ک‌ه دژایه‌تی بکات ئه‌مریکای ‌ه‬ ‫ئه‌گه‌رنا الیه‌نه‌کانی تر هه‌موویان په‌سه‌ندی‬ ‫ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫ع �ه‌ل��ی ح���اج���ی‪ ،‬ل���‌ه ق��س �ه‌ک��ان��ی��دا بۆ‬ ‫(چه‌تر) باسی ل‌ه هه‌یمه‌نه‌ی ئێران کرد ل ‌ه‬ ‫رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاستدا وتیشی «بۆ ئێران‬ ‫هیچ شتێک نامومکین نی‌ه ئێستا عێراق‬ ‫بووه‌ت‌ه به‌شێک ل‌ه ئێران ئه‌وه‌ند‌ه ده‌سه‌اڵتی‬ ‫هه‌ی‌ه له‌م واڵت��ه‌دا»‪ .‬ناوبراو پێیوابوو ک ‌ه‬ ‫عه‌لی باپیر ل‌ه پۆستێکی ب�ه‌و شێوه‌یه‌دا‬ ‫سه‌رکه‌وتو نابێت و پێشیوای‌ه «بونی باپیر‬

‫(‪ )12‬منداڵی هه‌ی ‌ه ل ‌ه دوو هاوسه‌ر‬ ‫ل ‌ه سااڵنی (‪ 1989‬هه‌تا ‪( )1991‬کۆڕی ڕاوێژی یه‌کگرتوو)‬ ‫ل ‌ه ئه‌ندام و کادیرانی چه‌ند هێزێکی بزووتنه‌وه‌ی ئیسالمیی‬ ‫ئه‌وسات ‌ه پێکدێنێ‪ ،‬ب ‌ه مه‌به‌ستی چاکسازیی کردنی بزووتنه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ساڵی (‪)1991‬دا له‌ڕێگای پاکستانه‌و‌ه سه‌فه‌ری حه‌ج ده‌کات‬ ‫ل ‌ه ساڵی (‪)1997‬دا بۆ جاری دووه‌م سه‌فه‌ری حه‌ج ده‌کات‬ ‫ل ‌ه رۆژی (‪ )2001/5/31‬بوونی خۆیان و هاوڕێیانیان ب ‌ه ناوی‬ ‫(کۆمه‌ڵی ئیسالمیی ل ‌ه کور��ستانی عێراق) ڕاده‌گه‌یه‌نن‬ ‫ل ‌ه رۆژی (‪)2003/7/10‬دا له‌کاتێکدا ک ‌ه به‌ڕێوه‌ده‌بن بۆ دیدار‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪54‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/2/12 - 2011/5/2‬‬

‫‪3‬‬

‫له‌و پۆسته‌دا به‌رژه‌وه‌ندی گه‌وره‌ی ئێرانی‬ ‫تیادایه‌» و پێشیوای‌ه ک‌ه ئه‌مریکا ئه‌و بابه‌ت ‌ه‬ ‫قبوڵ ناکات‪.‬‬ ‫لەوبارەیەوە س��ەردار عەبدواڵ‪ ،‬ئەندامی‬ ‫پەرلەمانی عێراق‪ ،‬بە(چەتر)ی وت‪ :‬زۆر‬ ‫كەس پێشنیار ك��راون بۆ وەزی��ری بەرگری‬ ‫بەاڵم لەوانەدا كوردی تێدا نیە‪ ،‬چونكە ئەوە‬ ‫بەشی كورد نیە لەوەزارەتە سیادیەكان كورد‬ ‫یەك دانەی بەركەوتووە و ئەویش وەزارەتی‬ ‫دەرەوەبوو هاوپەیمانی كوردستان بردی‪.‬‬ ‫ناوبراو وتیشی‪ :‬مامۆستا عەلی باپیر‬ ‫پیاوێكی لێهاتووە و ش��ارەزای��ە و ئازایە‬ ‫شایستەیە‪ ،‬ب���ەاڵم نەمبیستووە ك��ە ئەو‬ ‫پاڵێوراوبێت‪.‬‬

‫له‌گه‌ڵ چه‌ند به‌رپرسێکی ئه‌مریکایدا ل ‌ه نزیک گوندی‬ ‫قه‌مچووغ ‌ه له‌الیه‌ن ئه‌مریکاییه‌کانه‌و‌ه و خۆی و سێ‬ ‫ئه‌ندامی سه‌رکردایه‌تی و (‪ )10‬که‌سی دیک ‌ه ل ‌ه حیمای ‌ه و‬ ‫شۆفێر ده‌ستگیر ده‌کرێن‪.‬‬ ‫پاش (‪ )659‬رۆژ‪ ،‬سه‌ره‌نجام ڕۆژی (‪ )2005/4/28‬ئازاد‬ ‫ده‌کرێت‬ ‫ل ‌ه ساڵی (‪)2006‬دا بۆ جاری سێیه‌م سه‌فه‌ری حه‌ج‬ ‫ده‌کات‬ ‫ئێستا ئه‌ندامی په‌ڕله‌مانی عێراقه‌‬

‫››‬

‫کرێکاران ته‌نها رۆژێکیان هه‌بوو ئه‌ویشیان نه‌ویست‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫کارزان تاریق‬ ‫کرێکارانى کوردستان جه‌ژنی‬ ‫ئه‌مساڵیان جیاواز ل ‌ه سااڵنی تر‬ ‫به‌ڕێکرد ل ‌ه زۆربه‌ی شوێنه‌کانی‬ ‫هه‌رێمی کوردستان ئه‌و یاد ‌ه‬ ‫نه‌کرایه‌و ‌ه و کرێکاران پێیان وای ‌ه‬ ‫ئه‌مساڵ جه‌ژنه‌که‌یان جیاواز‬ ‫بوو ‌ه ل ‌ه سااڵنیتر‪ ،‬توێژه‌رێکی‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تیش پێیوای ‌ه ئه‌م جه‌ژن ‌ه‬ ‫بووه‌ت ‌ه ته‌قلیدی‪.‬‬

‫خ��در سلێمان‪ ،‬ف�ه‌رم��ان��ب�ه‌رى ک��ارگ�ه‌ى‬ ‫چیمه‌نتۆى له‌یالن‪ ،‬ئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه‌کرد‪:‬‬ ‫کرێکاران تا ئێستا مافه‌کانیان به‌ته‌واوى‬ ‫پ��ێ��ن �ه‌دراوه‌‪ .‬وت���ى‪ :‬ئێم‌ه وه‌ک���و کرێکاران‬ ‫سااڵن‌ه ئه‌م یاد‌ه ده‌که‌ینه‌و‌ه و کۆمه‌ڵێک‬ ‫داواک��ارى تایبه‌ت ب‌ه کرێکارانمان هه‌ی‌ه و‬ ‫به‌رپرسانیش کۆمه‌ڵێک به‌ڵێنى زۆرم��ان‬ ‫پێده‌ده‌ن و هیچکام له‌و به‌ڵێنان‌ه نابه‌نه‌سه‌ر‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها خ��در‪ ،‬وت��ى‪ :‬له‌و کارگه‌یه‌ی من‬ ‫ئیشى تێدا ده‌که‌م نزیکه‌ى (‪ )150‬کرێکار‬ ‫به‌شداریان ل‌ه یادى یه‌کى ئایار نه‌کرد ک ‌ه‬ ‫رۆژى جیهانى خۆیانه‌‪ ،‬هۆکاره‌که‌شیان بۆ‬ ‫ئه‌و‌ه گه‌ڕانده‌و‌ه هه‌مان شت‌ه ته‌قلیدیه‌کانى‬ ‫سااڵنى پێشوو دوبار‌ه ده‌بێته‌و‌ه و هیچ شتى‬ ‫نوێى تێدا نیه‌‪ .‬کرێکارانی که‌رکوکیش‬ ‫دوێنێ ک‌ه ژم��اره‌ی��ان نزیکه‌ی (‪)2000‬‬ ‫که‌س ده‌ب��وو خۆپیشاندانێکیان بۆ ب�ه‌رده‌م‬ ‫پارێزگاری شاره‌که‌یان رێکخست و داوایان‬ ‫کرد به‌ڵێنی دووب��اره‌ی��ان پێنه‌درێت‪ .‬ئه‌م ‌ه‬ ‫له‌کاتێکدای‌ه ل‌ه شاری سلێمانی رێگا ل ‌ه‬ ‫خۆپیشاندانی کرێکاران گیرا و به‌و بۆنه‌یه‌و‌ه‬ ‫کرێکاران بایکۆتی ئه‌و جه‌ژنه‌یان کرد‪.‬‬ ‫وه‌ستا حسێن ساڵح‪ ،‬ئه‌ندامى کۆمیته‌ى‬ ‫به‌رپاکردنى یه‌کى ئایار‪ ،‬تیشکى خست ‌ه‬ ‫سه‌ر ئه‌وه‌ى یادکردنه‌وه‌ى ئه‌م رۆژ‌ه له‌مساڵدا‬ ‫الی �ه‌ن��ی ب��اش و خ��راپ��ی ه �ه‌ب��ووه‌‪ .‬ن��اوب��راو‬ ‫وت��ى‪ :‬خراپیه‌کی ئ �ه‌وه‌ب��وو ده‌س��ه‌اڵت��داران‬ ‫ل�ه‌ش��ارى سلێمانى ل �ه‌م رۆژه‌دا ک‌ه رۆژى‬ ‫جیهانى خۆیان‌ه رێگه‌یان ل‌ه خۆپیشاندانى‬ ‫کرێکاران گرت ک‌ه ب‌ه شێوازێکى هێمنان ‌ه‬ ‫ویستیان ئه‌جامی بده‌ن‪ .‬چونک‌ه ئه‌و‌ه نه‌ریتى‬ ‫کرێکاران‌ه ل‌ه هه‌موو جیهانیشدا له‌م رۆژه‌دا‬ ‫ک��رێ��ک��اران ده‌ڕژێ��ن �‌ه س�ه‌رش�ه‌ق��ام�ه‌ک��ان و‬ ‫خۆپیشاندان ده‌ک�ه‌ن‪ .‬وتى‪ :‬ل‌ه سلێمانى ب ‌ه‬ ‫بیانوى تێکچونى بارودۆخى شار ده‌سه‌اڵت‬ ‫رێ��گ�ه‌ى ب�‌ه ک��رێ��ک��اران ن��ه‌دا خۆپیشاندان‬ ‫ئه‌نجام ب��ده‌ن‪ .‬ئ�ه‌و وه‌ستای‌ه راشیگه‌یاند‪:‬‬ ‫الی �ه‌ن �‌ه ب��اش�ه‌ک��ان��ى ئ���ه‌وه‌ب���وو ئێم‌ه وه‌ک��و‬ ‫کرێکاران ل‌ه یه‌کى ئایاردا بێده‌نگ نه‌بووین‬ ‫و توانیمان ل‌ه میدیاکانه‌و‌ه قس‌ه بکه‌ین و‬ ‫سوربوونی خۆمان له‌سه‌ر خه‌بات و تێکۆشان‬

‫رۆژی جیهانی کرێکاران چۆن دروست بوو؟‬

‫ده‌ن��گ��ى ک��رێ��ک��اران و داخ��وازی �ه‌ک��ان��ی��ان‬ ‫• جه‌ژنی پشووی پرۆلیتاری‪ ،‬به‌ ناونیشان و هۆکاری جێبه‌جێ کردنی هه‌شت کاتژمێر کار له‌ رۆژێکدا یه‌که‌مین جار ل ‌ه ئوسترالیا ب�ه‌رز بکه‌ینه‌و‌ه بۆ ده‌س �ه‌اڵت��داران‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫له‌ دایک بوو‪.‬‬ ‫س�ه‌ن��دی��ک��اى ک��رێ��ک��اران ه �ه‌م��وو ساڵێک‬ ‫• کرێکاران له‌ ساڵی (‪ )1856‬ب ‌ه کۆمه‌ڵ‌‌‌ بڕیاریاندا یه‌ک رۆژ کار رابگرن و کۆبوونه‌وه‌ و مه‌راسیم به‌ڕێبخه‌ن له‌ پێناوی چه‌سپاندنی کۆمه‌ڵێک به‌ڵێن ده‌دات و نایباته‌سه‌ر‪.‬‬ ‫هه‌شت کاتژمێر کار له‌ ڕۆژێکدا‪ .‬ئه‌م ڕۆژه‌ی ئه‌و مه‌راسیمه‌یان تیایدا به‌رپاکرد (‪21‬ی نیسان) بوو‪.‬‬ ‫ه��ه‌ر ب��ه‌و ب��ۆن �ه‌ی �ه‌و‌ه ب��ڕی��ارب��وو ستافی‬ ‫• ل ‌ه سه‌ره‌تادا کرێکارانی ئوسترالیا به‌ ته‌نها ساڵی (‪ )1856‬یان ل ‌ه به‌ر چاو گرتبوو‪ ،‬به‌اڵم مه‌راسیمی یه‌که‌مین ساڵ کاریگه‌ری گۆڤاری هاوده‌م‪ ،‬ل‌ه شاری هه‌ولێر ئه‌و رۆژه‌‬ ‫گرنگی دانا له‌ سه‌ر جه‌ماوه‌ری پرۆلیتاریای ئوسترالیا‪ ،‬که‌ به‌ شوێنێک گه‌یشت بوو به‌ وروژانێکی دیار و نوێ‪ ،‬بۆیه‌ بڕیاریاندا هه‌موو پیرۆز بکه‌ن به‌اڵم به‌هۆی ئه‌وه‌ی ده‌وڵه‌تی‬ ‫ساڵێک دووبار‌ه مه‌راسیم بگێڕن‪.‬‬ ‫ئێران بڕیاریدابوو ک‌ه گه‌نجێکی کورد له‌و‬ ‫• یه‌که‌مین نموون ‌ه ک ‌ه به‌ دوای کرێکارانی ئوسترالیادا هات‪ ،‬کرێکارانی ئه‌مریکایی بوون‪ .‬له‌ ساڵی (‪ )1886‬دا ئه‌وان باوه‌ڕیان رۆژه‌دا ل‌ه سێدار‌ه ب��دات ئ�ه‌و ئاهه‌نگه‌یان‬ ‫وابوو (‪)1‬ی ئایار ببێت به‌ راگرتنی کار له‌ جیهاندا‪ .‬له‌م ڕۆژه‌دا (‪ )200‬هه‌زار کرێکار ده‌ستیان له‌ کار کێشایه‌وه‌ و داخوازی هه‌شت راگرت و جه‌ژنی کرێکارانیان پیرۆز نه‌کرد‬ ‫کاتژمێر کاریان له‌ ڕۆژێکدا به‌رزکرده‌وه‌‪ .‬دواتر ده‌سه‌اڵتداران ڕێگری یاسایی و پۆلیسی یان دانا بۆ قه‌ده‌غه‌کردنی کرێکاران بۆ چه‌ندین ل �ه‌و ب��اره‌ی��ه‌و‌ه پ�ه‌ی��وه‌ن��د ک���وردی یه‌کێک‬ ‫ل�‌ه رێکخه‌رانی ئاهه‌نگه‌ک‌ه وت��ی‪ :‬ئێم ‌ه‬ ‫ساڵ بۆ ڕێگه‌گرتن له‌ دووبار‌ه بوونه‌وه‌ی (ئه‌م قه‌باره‌یه‌) له‌ خۆپیشاندان‪.‬‬ ‫• هه‌روه‌ها له‌ ساڵی (‪)1888‬دا ئه‌وان سه‌رله‌نوێ بڕیاریاندا و سووربوون ک ‌ه مه‌راسیمی داهاتوو ئه‌بێت ل ‌ه (‪1‬ی ئایاری ‪)1890‬دا بڕیارماندابوو ک‌ه ئه‌مساڵ ب‌ه ئاهه‌نگێکی‬ ‫گ�ه‌ور‌ه ئه‌و جه‌ژن‌ه پیرۆز بکه‌ین به‌اڵم ب ‌ه‬ ‫بێت‪.‬‬ ‫• کۆنگره‌ی کرێکارانی ئه‌نته‌رناسیۆنال له‌ ئه‌وروپا له‌ ساڵی (‪)1889‬دا‪ .‬که‌ (‪ )400‬نوێنه‌ر ئاماده‌بوون‪ ،‬بڕیاریاندا هه‌شت کاتژمێر دوو هۆکار نه‌مانکرد یه‌که‌میان ئه‌وه‌ی‬ ‫رژێمی ئێران بڕیاری داب��وو ک‌ه (شێرکۆ‬ ‫کار له‌ ڕۆژێکدا داخوازی یه‌که‌میان بێت‪ .‬کۆنگره‌ بڕیاریدا ئه‌م رۆژ‌ه ببێته‌ رۆژی مه‌راسیمی پرۆلیتاریای جیهان‪.‬‬ ‫معارفی) چاالکی کورد له‌سێدار‌ه بدات و‬ ‫دووه‌میشیان ده‌سه‌اڵتی هه‌ولێر بۆ وه‌رگرتنی‬ ‫مۆڵه‌تی چاالکیه‌ک‌ه زۆر ده‌ستی‌ده‌ستیان‬ ‫پێکردین‪.‬‬ ‫زوبێر عوسمان‪ ،‬توێژه‌رى کۆمه‌اڵیه‌تى‪،‬‬ ‫ئ��ام��اژه‌ى بۆ ئ�ه‌وه‌ک��رد‪ :‬جه‌ژنى کرێکاران‬ ‫شتێکى ته‌قلیدی‌ه و هیچ خزمه‌تێک ب ‌ه‬ ‫چینى کرێکاران ناکات‪ ،‬ب�ه‌اڵم هه‌بوونى‬ ‫ئه‌و جه‌ژن‌ه باشتر‌ه وه‌ک ل‌ه نه‌بوونى‪ .‬وتى‪:‬‬ ‫ئه‌مساڵ ئه‌م جه‌ژن‌ه هه‌نگاوێکى باشترى‬ ‫ناو‌ه بۆ پێشه‌وه‌‪ ،‬کرێکاران ده‌توانن باشتر‬ ‫خۆیان رێک بخه‌نه‌و‌ه له‌ناو داموده‌زگاکانى‬ ‫خۆیاندا‪ ،‬چونک‌ه ل �ه‌دواى دروستبونى ئه‌م‬ ‫بارودۆخه‌و‌ه شانبه‌شانى سه‌رجه‌م چینه‌کانی‬ ‫تر ده‌نگى ناره‌زاییان هه‌بوو‌ه و کۆمه‌ڵێک‬ ‫خاڵیان گه‌اڵڵه‌کردووه‌‪ .‬وتى‪ :‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ى‬ ‫له‌کوردستاندا حکومه‌ت وه‌ک��و پێویست‬ ‫ئ��اوڕى ل‌ه کرێکاران ن �ه‌داوه‌ت �ه‌و‌ه ئه‌وانیش‬ ‫به‌مافى خۆیان ده‌زانن ده‌نگى ناڕه‌زاى به‌رز‬ ‫بکه‌نه‌و‌ه زیاتریش داواى ئه‌و شتان‌ه بکه‌ن‬ ‫ک‌ه پێویست‌ه بۆیان بکرێت وه‌ک بیم‌ه ک ‌ه‬ ‫ل‌ه واڵت �‌ه دراوسێکانى وه‌ک ئێران هه‌ی ‌ه‬ ‫و لێر‌ه نیانه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌واڵتى ئێم‌ه هیچ‬ ‫زه‌مانێک نی‌ه بۆ چینى کرێکار ک‌ه ئه‌م ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر حکومه‌ت پێویست‌ه زیاتر ئاوڕ له‌م‬ ‫جۆر‌ه کێشان‌ه بداته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و توێژه‌ر‌ه وتیشى «پێمباش‌ه له‌م رۆژه‌دا‬ ‫کرێکاران جه‌ژنه‌که‌یان بکه‌ن‪ ،‬به‌اڵم بیکه‌ن‬ ‫ب‌ه جه‌ژنى ناڕه‌زایی‪ ،‬چونک‌ه هیچیان بۆ‬ ‫نه‌کراو‌ه و مافه‌کانیان په‌راوێز خراو‌ه و وه‌ک‬ ‫مرۆڤ سه‌یرى نه‌کراون»‪.‬‬ ‫ه نیویۆرک ساڵی ‪ / 1882‬فۆتۆ‪Wikipedia :‬‬ ‫‪ n‬پیرۆزکردنی رۆژی جیهانی کرێکاران ل ‌‬ ‫س���ه‌ب���اره‌ت ب��‌ه پ��ێ��ن �ه‌دان��ی م��ۆڵ��ه‌ت ب ‌ه‬ ‫خۆپیشاندانی کرێکاران (چه‌تر) په‌یوه‌ندی‬ ‫بۆ کرێکاران راگه‌یاند‪ .‬حسێن ساڵح باسی هه‌زاران کرێکار ل‌ه شاره‌کانى کوردستاندا ئ���ه‌م���ڕۆژ‌ه ڕۆژى ده‌رب��ڕی��ن��ى ن��اره‌زای �ه‌ت��ى یه‌کى ئایار وه‌کو رۆژى ده‌ربڕینى ناڕه‌زایى کرد ب‌ه زانا حه‌م‌ه ساڵح قایمقامی سلێمانی‪،‬‬ ‫له‌وه‌شکرد‪ :‬ڕێگ‌ه گرتن ل‌ه یادکردنه‌وه‌ى ب �ه‌ه��ۆى خ��راپ��ى گ��وزه‌ران��ی��ان �ه‌و‌ه و خراپى کرێکاران‌ه ک‌ه ل‌ه رۆژى خوێنه‌و‌ه هاتوو‌ه دژى سته‌م و چه‌وسانه‌و‌ه ده‌که‌نه‌وه‌‪ .‬سه‌باره‌ت ه��اوک��ات ک�‌ه ئه‌ندامی لیژنه‌ی ئه‌منی‬ ‫یه‌کى ئایار جه‌ژنی کرێکاران سه‌رکوتکردن هه‌لومه‌رجى ژیانیان ناچارن بڕۆن کاربکه‌ن و به‌هۆى کوشتنى ئه‌و رێژ‌ه زۆره‌ى کرێکار ل ‌ه به‌و کۆمیت‌ه کرێکاریه‌ی ئه‌م کرێکاران ‌ه سلێمانیش‌ه له‌باره‌یه‌و‌ه نابراو رایگه‌یاند ک ‌ه‬ ‫و بێمافکردنى کرێکارانه‌‪ ،‬به‌ده‌ر له‌وه‌ش ب ‌ه نه‌توانن له‌م رۆژه‌دا به‌شداربن‪ .‬جه‌ختیکرده‌وه‌‪ :‬ئه‌مریکا ل‌ه دواى ئه‌وه‌و‌ه کرێکارانى جیهان دایانمه‌زراندو‌ه ناوبراو وتى‪ :‬ئێم‌ه ده‌مانه‌وێت په‌یوه‌ندی ب‌ه منه‌و‌ه نییه‌‪.‬‬


‫راپۆرته‌ هه‌واڵ‬

‫حاکم قادر‪ :‬هه‌ر هه‌ڵوێستێک پێچه‌وانه‌ى یاسایه‌‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪54‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/2/12‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/2‬‬ ‫دووشه‬

‫‪4‬‬

‫پارتى چاره‌سه‌رى له‌پێناو ئازادکردنى‬ ‫کادرێکیان هه‌ڕه‌شه‌ى مانگرتن ده‌که‌ن‬

‫شێخ س��ادق) ئه‌ندامی رێکخستنه‌کانی‬ ‫پارته‌که‌مان ل‌ه پێنجوێن و ده‌سه‌اڵتیش ل ‌ه‬ ‫چه‌تر‬ ‫هه‌ر کاردانه‌وه‌یه‌ک به‌رپرسیاره‌‪.‬‬ ‫هه‌ڵمه‌ت و زانکۆ‬ ‫ئه‌و پارت‌ه دوینێش له‌به‌رده‌م به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى‬ ‫گرتن و گواستنه‌و‌ه ناڕه‌زایه‌تیان نیشاندان‬ ‫و داواى ئازادکردنى ناوبراویان ک��رد‪ ،‬به‌‬ ‫پارتى چاره‌سه‌رى‬ ‫گوێره‌ى زانیاریه‌کانیش که‌مال پێنج رۆژ‌ه‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت‪ ،‬ل ‌ه (‪)4/20‬ه‌وه‌‬ ‫مانگرتنى وشکى ل‌ه خواردنى نان و ئاو‬ ‫ئه‌ندامێکمان ب ‌ه ناوى (که‌مال‬ ‫راگه‌یاندوو‌ه و وتویه‌تى تا ئ��ازاد نه‌کرێم‬ ‫شێخ سادق) ب ‌ه هۆکارى ئه‌وه‌ى‬ ‫مانگرتن ناشکێنم‪.‬‬ ‫«کادرێکى چاالکى پارته‌که‌مانه‬ ‫(ک �ه‌م��ال ش��ێ��خ س����ادق) ک �‌ه ئ�ه‌ن��دام��ى‬ ‫‌«ده‌ستگیر کراوه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫رێکخستنى پێنجوێنى پارتى چاره‌سه‌رى‬ ‫ده‌خه‌نه‌ڕوو‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئازاد نه‌کرێت‬ ‫خۆپیشاندان ومانگرتن سازده‌که‌ن‪ ،‬و هاوکات ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى مه‌یدانى‬ ‫ئازادى پێنجوێنه‌‪ ،‬رۆژی (‪)2011/4/20‬‬ ‫ل ‌ه به‌رامبه‌ریشدا (حاکم قادر)‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬ب ‌ه تۆمه‌تى قاچاخچێتى ب ‌ه له‌گه‌ڵ خزانه‌که‌یدا ده‌چن‌ه به‌رده‌م ئاسایشى‬ ‫پێنجوێن و داواى ئ��ازادک��ردن��ى (س��ی��روان‬ ‫چه‌که‌و ‌ه ده‌ستگیر کراوه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت�ه‌ى کارگێڕى پ��ارت��ى چ��اره‌س�ه‌رى ع���وم���ه‌ر) ده‌ک�����ه‌ن‪ ،‬ک��‌ه چ��االک��وان��ێ��ک��ى‬ ‫دیموکراتى کوردستان رایده‌گه‌یه‌نێت‪ :‬له‌و‌ه کۆمه‌ڵگه‌ى م�ه‌ده‌ن��ی��ی�ه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ه �ه‌ر ئه‌و‬ ‫زی��ات��ر دان به‌خۆماندا ناگرین س�ه‌ب��اره‌ت رۆژ‌ه دواى ئ�ه‌وه‌ى سیروان ئ��ازاد ده‌کرێت‪،‬‬ ‫ب��‌ه ده‌س��ت��گ��ی��رک��ردن��ی ه��ه‌ڤ��اڵ (ک �ه‌م��ال که‌مال و خێزانه‌که‌ى ده‌ستگیر ده‌کرێن و‬ ‫ده‌گوێزرێنه‌و‌ه بۆ ئاسایشى سلێمانى‪.‬‬

‫ده‌سته‌ی کارگێڕی پارتی چاره‌سه‌ری‪،‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ش ده‌ڵ��ێ��ن‪(« :‬ک �ه‌م��ال شێخ س��ادق)‬ ‫تێکۆشه‌ر و پێشمه‌رگه‌یه‌کی دێ��ری��ن و‬ ‫دانه‌بڕاوی کوردستان بوو‌ه و ل‌ه سه‌رده‌می‬ ‫پێشمه‌رگایه‌تیدا ب‌ه گه‌واهی هاوڕێیانی‬ ‫که‌سێکی دڵ��س��ۆز و خ��ۆن�ه‌وی��س��ت ب��وو‌ه‬ ‫و ل������ه‌دوای راپ��ه‌ڕی��ن��ی��ش ل���‌ه خ��زم�ه‌ت��ی‬ ‫کوردایه‌تیدا هه‌میش‌ه ل‌ه رێ��زی پێشه‌و‌ه‬ ‫ب����ووه‌‪ ،‬م���اوه‌ی���ه‌ک ف �ه‌رم��ان��ده‌ى پۆلیسى‬ ‫دارستان و سنور بووه‌‪ ،‬ماوه‌ی چوار ساڵیشه‌‬ ‫ئه‌ندامی رێکخستنه‌کانی پارته‌که‌مان‌ه ل ‌ه‬ ‫پێنجوێن و خاوه‌نی هه‌ڵوێستی نه‌ته‌وه‌یی و‬ ‫دیموکراتیان‌ه بووه‌»‪.‬‬ ‫ئ�ه‌وه‌ش��ی��ان وت���ووه‌‪« :‬ه �ه‌ڤ��ال (ک�ه‌م��ال)‬ ‫له‌الیه‌ن وه‌زیری ناوخۆو‌ه ل‌ه به‌رپرسیارێتی‬ ‫ک�����رداری ع �ه‌ف��وو ک�����راوه‌‪ ،‬ئیتر ل�ه‌س�ه‌ر‬ ‫چیبنه‌مایه‌ک تۆمه‌تی ئه‌وه‌ی بۆ دروست‬ ‫ده‌کرێت‪ ،‬ک‌ه ئه‌رک و به‌رپرسیارێتی ب ‌ه‬ ‫نایاسایی ب�ه‌ک��ار هێناوه‌‪ ،‬بێگومان ئه‌و‬ ‫تۆمه‌ت‌ه ته‌نیا فێڵێکی یاسایی‌ه ده‌کرێت و‬ ‫هۆکاری ده‌ستگیرکردنی ئه‌و هه‌ڤاڵه‌مان‬

‫ته‌نیا ئ��ه‌وه‌ی��ه‌‪ ،‬ک �‌ه که‌سێکی چ��االک‬ ‫و دڵ��س��ۆز‌ه و ئ �ه‌وان �ه‌ش��ی ک �‌ه گرتویان ‌ه‬ ‫چ��اره‌ی مرۆڤی ئازادیخواز و دڵسۆزیان‬ ‫ن��اوێ��ت و ده‌خ���وازن ل �ه‌م رێ��گ�ه‌ی�ه‌و‌ه سنوور‬ ‫ب��ۆ چاالکییه‌کانی ه�ه‌ڤ��ال (ک �ه‌م��ال) و‬ ‫پارته‌که‌مان دابنێن‪ ،‬بێگومان ئه‌م کرده‌وه‌ی ‌ه‬ ‫ب‌ه زیانی خۆیان ده‌شکێته‌وه‌‪ ،‬هیچ کاتێک‬ ‫ئێم‌ه خۆمان ل‌ه یاسا نه‌شاردۆته‌و‌ه و ئاماد‌ه‬ ‫بوین بچین‌ه ب���ه‌رده‌م دادگ���ا‪ ،‬ب �ه‌اڵم هیچ‬ ‫کاتێک ئ �ه‌و‌ه په‌سند ناکه‌ین ک‌ه له‌ژێر‬ ‫ناوی یاسادا ئازادی سیاسی و چاالکیمان‬ ‫لێ بسه‌ندرێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ریشدا (حاکم قادر) به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫گشتى ئاسایشى سلێمانى له‌و باره‌یه‌و‌ه ب ‌ه‬ ‫(چ��ه‌ت��ر)ى راگ �ه‌ی��ان��د‪« :‬ئ���ه‌و ک�ه‌س�‌ه ل ‌ه‬ ‫ئاسایش ن �ه‌گ��ی��راوه‌‪ ،‬به‌ڵکو ل �‌ه پۆلیسى‬ ‫دارستان گیراوه‌‪ ،‬به‌هۆى ئه‌وه‌ى زابت‌ه و سه‌ر‬ ‫ب‌ه وه‌زاره‌ت��ى ناوخۆیه‌‪ ،‬ب‌ه بڕیارى دادوه‌ر و‬ ‫به‌پێى یاسا ده‌درێت‌ه دادگاى سه‌ربازى‪ ،‬به‌‬ ‫تۆمه‌تى قاچاخچێتى ب‌ه چه‌کى قورس‬ ‫و سه‌رپێچى ئ��ی��دارى و الدان ل‌ه یاسا و‬

‫که‌رکوک‪ ،‬کورد و تورکمان دامه‌زراندنى (‪)400‬‬ ‫مامۆستا بۆ حه‌ویج ‌ه هه‌ڵده‌وه‌شێننه‌و ‌ه‬

‫چه‌تر‬ ‫زانیار داقوقى‬

‫به‌هۆى ئه‌وه‌ى (محه‌مه‌د ته‌میم)‬ ‫وه‌زیرى په‌روه‌رده‌ى عێراقى خه‌ڵکى‬ ‫حه‌ویجه‌یه‌‪ ،‬پێش چه‌ند رۆژێک‬ ‫بڕیاریدا ب ‌ه دامه‌زاندنى (‪)600‬‬ ‫مامۆستا بۆ پارێزگاى که‌رکوک ک ‌ه‬ ‫(‪)400‬یان بۆ حه‌ویج ‌ه بێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‬

‫بڕیار ‌ه کورد و تورکمانه‌کانى نیگه‌ران‬ ‫کرد‪.‬‬

‫(ت�ه‌ح��س��ی��ن ک�ه‌ه��ی�ه‌) ئ �ه‌ن��دام��ى لیژنه‌ى‬ ‫دامه‌زراندن ل‌ه ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى که‌رکوک‬ ‫ب‌ه (چه‌تر)ى وت‪ :‬وه‌زی��رى پ �ه‌روه‌رد‌ه (‪)625‬‬ ‫مامۆستاى بۆ که‌رکوک دامه‌زراند‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌و رێژه‌ی‌ه (‪ )400‬میالک به‌شى حه‌ویج ‌ه‬ ‫دان��راب��وو‪ ،‬ئێمه‌ش وه‌ک ئه‌ندامانى ک��ورد و‬ ‫تورکمان رازى نه‌بوین ب‌ه دامه‌زراندنى (‪)400‬‬ ‫مامۆستا بۆ عه‌ره‌بى حه‌ویج‌ه و (‪)225‬ى بۆ‬

‫نه‌ته‌وه‌کانى ترى که‌رکوک‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬ئێم‌ه داوامان ل‌ه وه‌زاره‌تى په‌روه‌رد‌ه‬ ‫کرد ئه‌و دامه‌زراندن‌ه هه‌ڵبوه‌شێنێته‌و‌ه و رێگر‬ ‫بوین ل‌ه دامه‌زراندنى (‪ )400‬مامۆستا ته‌نها‬ ‫بۆ عه‌ره‌بى حه‌ویجه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو‪ :‬وه‌زیرى په‌روه‌رد‌ه (‪)400‬‬ ‫مامۆستاى ترى بۆ نه‌ته‌وه‌کانى که‌رکوک‬ ‫دام���ه‌زران���د و داواى ک��رد رێ���ژه‌ى حه‌ویجه‌‬ ‫ده‌ستکارى نه‌کریت‪ ،‬به‌اڵم ئێم‌ه ئه‌و داوایه‌مان‬ ‫ره‌تکردو‌ه و دامه‌زراندنى (‪)400‬مامۆستامان‬

‫بۆ عه‌ره‌بى حه‌ویج‌ه هه‌ڵوه‌شانده‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌الیه‌کى تره‌و‌ه (ئه‌میرخواکه‌ره‌م) سه‌رۆکى‬ ‫ئه‌نجومه‌نى قه‌زاى داقوق ب‌ه (چه‌تر)ى وت‪:‬‬ ‫وه‌زیرى په‌روه‌رده‌ى عێراق په‌یمانگاى مامۆستاى‬ ‫بۆ حه‌ویج‌ه کردۆته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم په‌یمانگا بۆ داقوق‬ ‫ناکاته‌وه‌‪ ،‬ئه‌میر خواکه‌ره‌م وتیشى‪( :‬حه‌سه‌ن‬ ‫تۆرهان) وه‌کو سه‌رۆکى ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى‬ ‫که‌رکوک به‌ڵێنى پێداوین په‌یمانگایه‌کى‬ ‫مامۆستایان ل‌ه داقوق بکه‌نه‌وه‌‪.‬‬

‫«حکومه‌تى هه‌رێم به‌رپرسه‌»‬

‫حکومه‌تی سوید زیاتر ل ‌ه (‪ )30‬په‌نابه‌ری عێراقی ده‌نێرێته‌وه‌‬ ‫سلێمانی‬ ‫چه‌تر‬

‫بڕیار ‌ه رۆژی چوار شه‌ممه‌ی‬ ‫داهاتو حکومه‌تی سوید زیاتر ل ‌ه‬ ‫(‪ )30‬په‌نابه‌ری عێراقی ره‌وانه‌ی‬ ‫به‌غدا بکاته‌و ‌ه و سکرتێری‬ ‫فیدراسیۆنی سه‌راسه‌ری په‌نابه‌رانی‬ ‫عێراقیش حکومه‌تی هه‌رێم ب ‌ه‬ ‫به‌رپرس ده‌زانێت ل ‌ه‌قبوڵکردنی ئه‌و‬ ‫مامه‌ڵه‌یه‌ی حکومه‌ته‌کانی ئه‌وروپا‬ ‫و عێراق ب ‌ه ژیان و چاره‌نوسی‬

‫په‌نابه‌رانه‌وه‌‪.‬‬

‫به‌گوێره‌ی راگه‌یه‌ندراوێکی فیدراسیۆنی‬ ‫سه‌راسه‌ری په‌نابه‌رانی عێراق‪ ،‬ل‌ه ئێستادا‬ ‫زی��ات��ر ل �‌ه (‪ )30‬پ �ه‌ن��اب �ه‌ری ع��ێ��راق��ی ک ‌ه‬ ‫له‌نێوانیاندا ژن و منداڵ هه‌یه‌‪ ،‬ل‌ه گرتوخانه‌ی‬ ‫(ماشتا)دان ل‌ه واڵتی سوید و بڕیار‌ه رۆژی‬ ‫چوارشه‌ممه‌ی داهاتو ل‌ه سویده‌و‌ه ره‌وان�‌ه ‌ى‬ ‫به‌غدا بکرێنه‌وه‌‪.‬‬ ‫(ئ��ام��ان��ج ع��ه‌ب��دوڵ�ڵا) ب �ه‌رپ��رس��ی لقی‬ ‫ک��وردس��ت��ان��ی ف��ی��دارس��ی��ۆن��ی س��ه‌راس��ه‌ری‬ ‫پ �ه‌ن��اب �ه‌ران��ی ع��ێ��راق رای��گ �ه‌ی��ان��دوه‌‪ :‬دوای‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی ل‌ه ن��اردن �ه‌وه‌ی ئ�ه‌و ژم��ار‌ه په‌نابه‌ر‌ه‬

‫ئاگادار کراینه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مڕۆ په‌یوه‌ندیمان کرد‬ ‫ب‌ه هه‌ریه‌ک ل‌ه (کوێستان هه‌مه‌وه‌ندی‌)‬ ‫ئ��ه‌ن��دام��ی ل��ی��ژن �ه‌ی م��اف��ی م����رۆڤ ل ‌ه‬ ‫ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی ع��ێ��راق و (حاکم‬ ‫فه‌رهاد) په‌رله‌مانتاری عێراق‪ ،‬ئه‌وانیش الی‬ ‫خۆیانه‌و‌ه به‌ڵێنیاندا ک‌ه هاورکاریمان بکه‌ن و‬ ‫یاداشتی ناڕه‌زایی ئێم‌ه بگه‌یه‌نن‪.‬‬ ‫ه��اوک��ات (ده‌ش��ت��ی ج �ه‌م��ال) سکرتێری‬ ‫فیدراسیۆنه‌ک‌ه رای��گ �ه‌ی��ان��دوه‌‪ :‬سیاسه‌تی‬ ‫ناردنه‌وه‌ی په‌نابه‌ران له‌الیه‌ن حکومه‌ته‌کانی‬ ‫ئه‌وروپاو‌ه بێڕێزیکردن‌ه ب‌ه بنه‌ماکانی مافی‬ ‫م��رۆڤ‪ ،‬ل‌ه کاتێکدا رۆژان �‌ه ده‌سه‌اڵتداران‬

‫ب‌ه فیشه‌ک وه‌اڵم��ی داخ��وازی�‌ه ره‌واکانی‬ ‫خه‌ڵکی عێراق و کوردستان ده‌ده‌نه‌و‌ه که‌چی‬ ‫واڵتانی ئه‌وروپا ب�ه‌رده‌وام��ن ل‌ه ناردنه‌وه‌ی‬ ‫په‌نابه‌ران‪.‬‬ ‫وتیشی‪ :‬ل‌ه ماوه‌ی رابردودا چه‌ندین رێگا‬ ‫‌کارهێناوه بۆ‬ ‫‌‌‬ ‫و شێوازی ناڕه‌زایه‌تیمان به‬ ‫پاشه‌کشه‌پێکردنی ئه‌م سیاسه‌ت‌ه به‌رامبه‌ر‬ ‫ب‌ه په‌نابه‌ران‪ ،‬ئێم‌ه راسته‌وخۆ حکومه‌تی‬ ‫هه‌رێمی کوردستان ب‌ه به‌رپرس ده‌زانین ل ‌ه‬ ‫‌قبوڵکردنی ئه‌و مامه‌ڵه‌یه‌ی حکومه‌ته‌کانی‬ ‫ئ �ه‌وروپ��ا و حکومه‌تی عێراقی ب �ه‌ژی��ان و‬ ‫چاره‌نوسی په‌نابه‌رانه‌وه‌‪.‬‬

‫‪ n‬که‌مالی زیندانیکراو له‌چاالکیه‌کدا قه‌ندیلی کوڕی‬ ‫خستووه‌ته‌ سه‌ر شانی ‪ /‬فۆتۆ‪ :‬چه‌تر‬

‫رێنماییه‌کانى وه‌زاره‌ت���ى ناوخۆ و کێش ‌ه‬ ‫دروستکردن له‌سه‌ر سنور گیراوه‌»‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬دادگ��ا له‌سه‌ر کێشه‌ى سیاسى‬ ‫تا ئێستا که‌سى نه‌گرتووه‌‪ ،‬تا ئه‌و بگرێت‪.‬‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌گه‌رى خۆپیشاندانیش له‌الیه‌ن‬ ‫پارتى چاره‌سه‌ریه‌وه‌‪ ،‬حاکم قادر وتى‪ :‬به‌‬

‫بڕیارى دادوه‌ر گیراوه‌‪ ،‬له‌��ه‌رئه‌و‌ه ک‌ه ب ‌ه‬ ‫بڕیارى دادوه‌ر گیرابێت‪ ،‬هه‌ر هه‌ڵوێستێک‬ ‫به‌رامبه‌ر ب‌ه یاسا پێشێلکردنى یاسایه‌‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫ته‌نها بۆیان هه‌ی‌ه رێگه‌ى یاسایى بگرنه‌به‌ر‪،‬‬ ‫هه‌موو رێگه‌یه‌کى تر رێگه‌ى نایاساییه‌‪.‬‬

‫شۆفێرى هێڵه‌کانى ناو هه‌ڵه‌بج ‌ه‬ ‫ێ ترمیناڵ ده‌ده‌ن‬ ‫خۆیان کر ‌‬ ‫چه‌تر‬ ‫ساالر بیاره‌یى‬

‫ئه‌و زه‌وییه‌ى که‌ ترمیناڵى‬ ‫ئۆتۆمبێله‌کانى شاره‌زوور و‬ ‫هه‌ورامانى تێدا ده‌وه‌ستێ ل ‌ه‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌ى شه‌هید‪( ،‬حاجى‬ ‫محه‌مه‌د بامۆکى) خاوه‌نێتى‬ ‫و شۆفێره‌کان خۆیان مانگان ‌ه‬ ‫ملیۆنێک دینار کرێى ده‌ده‌نێ‪.‬‬ ‫(به‌کر عه‌لى) سه‌رۆکى سه‌ندیکاى‬ ‫شۆفێرانى هه‌ڵه‌بجه‌ى شه‌هید‪ ،‬ئه‌وه‌ى بۆ‬ ‫(چه‌تر) روونکرده‌وه‌ که‌‪ ،‬سه‌ره‌تا ئه‌وان‬ ‫نزیکه‌ى چوار ساڵ ئۆتۆمبێله‌کانیان‬ ‫له‌ ته‌نیشت قوتابخانه‌ى (مه‌رزه‌بۆتۆ)‬ ‫ل�ه‌ن��او ش��ار ده‌وه‌س��ت��ان��د و ب �ه‌و هۆیه‌و‌ه‬ ‫زۆرب���ه‌ى ماڵه‌کانى ئ �ه‌و گ�ه‌ره‌ک�ه‌ی��ان‬ ‫بێزار کردبوو‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ى «ئ��ێ��س��ت��ا چ����وار س��اڵ �ه‌ ب ‌ه‬ ‫بڕیارى قایمقام و شاره‌وانى هه‌ڵه‌بج ‌ه‬ ‫پ��ارچ �ه‌ زه‌وی��ی �ه‌ک��ى ح��اج��ى م��ح�ه‌م�ه‌د‬ ‫بامۆکیمان مانگانه‌ ب�ه‌ ملیۆنێک‬ ‫دینار به‌ کرێ گرتووه‌»‪ ،‬راشیگه‌یاند‬ ‫که‌‪ ،‬ئێستا ئه‌م ترمیناڵه‌ ئۆتۆمبێلى‬ ‫شه‌ش هێڵى (ته‌ویڵه‌‪ ،‬بیاره‌‪ ،‬خورماڵ‪،‬‬ ‫سه‌ید سادق‪ ،‬هه‌ڵه‌بجه‌ى تازه‌‪ ،‬سیروان)‬ ‫ى ل�ه‌س�ه‌ره‌‪ ،‬وتیشى «چه‌ند جارێک‬

‫داوام����ان ل �ه‌ ش���اره‌وان���ى و قایمقامى‬ ‫ه�ه‌ڵ�ه‌ب��ج�ه‌ ک����ردووه‌ ب��ۆ دروس��ت��ک��ردن��ى‬ ‫ترمیناڵێکى یه‌کگرتوو(مووه‌حه‌د) بۆ‬ ‫سه‌رجه‌م هێڵه‌کان‪ ،‬جگه‌ له‌وه‌ش چوار‬ ‫ساڵه‌ به‌ڵێنیانداوه‌ که‌ ناو ترمیناڵه‌ک ‌ه‬ ‫قیر بکه‌ن‪ ،‬به‌اڵم تا ئێستا نه‌یانکردووه‌‪،‬‬ ‫چ��ون��ک�ه‌ ق��وڕ و ل��ی��ت�ه‌ى ترمیناڵه‌ک ‌ه‬ ‫ده‌بێته‌ هۆى پیسبوونى رێگه‌وبانه‌کانى‬ ‫ناو شاریش»‪.‬‬ ‫(ک���وێ���س���ت���ان ئ�����ه‌ک�����ره‌م) ج��ێ��گ��رى‬ ‫س�ه‌رۆک��ى ش��اره‌وان��ى هه‌ڵه‌بجه‌‪ ،‬وت��ى‪:‬‬ ‫ئ����ه‌و زه‌وی���ی���ه‌ ه���ى ح���اج���ى م��ح �ه‌م �ه‌د‬ ‫بامۆکییه‌ و ئه‌هلییه‌‪ ،‬ئێمه‌ به‌پێى یاسا‬ ‫ناتوانین کرێکه‌ى بده‌ین‪ ،‬چونکه‌ ماڵى‬ ‫شاره‌وانى نییه‌ و خۆیان مانگى یه‌ک‬ ‫ملیۆن دینار کرێ ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬ئێمه‌ ی�ه‌ک شت ده‌توانین‬ ‫ئ���ه‌وی���ش داب���ی���ن���ک���ردن���ى زه‌وی���ی���ه‌ک���ى‬ ‫مووه‌حه‌ده‌ له‌ ده‌روازه‌ى شار که‌ ئێستا‬ ‫له‌ مامه‌ڵه‌کردندایه‌ و پێم وابێ هه‌ندێ‬ ‫رۆتینات و مامه‌ڵه‌ى م��اوه‌‪ ،‬وتیشى‪:‬‬ ‫«زه‌وییه‌که‌ شاره‌وانى دابینى ده‌کات و‬ ‫ده‌زگ��اى وه‌به‌رهێنان ده‌یکاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ن��ازان��م ک �ه‌ى ده‌س���ت پ��ێ��ده‌ک��ات‪ ،‬جگ ‌ه‬ ‫له‌وه‌ش زه‌وییه‌کى فراوانه‌ و سه‌رجه‌مى‬ ‫ئه‌و ئۆتۆمبێالنه‌ى هێڵى ده‌ره‌وه‌ى شار‬ ‫له‌وێ ده‌وه‌ستن»‪.‬‬

‫رۆژنامه‌نوسانى بێ‌سنور‪ :‬راستیه‌کانیان ئاوه‌ژوو کردۆته‌وه‌‬

‫حزبى کۆمۆنیست‪ :‬راپۆرتى لیژنه‌ى (‪)17‬ى شوبات ده‌سه‌اڵت وه‌ک غه‌درلێکراو نیشان ده‌دات‬ ‫چه‌تر‬ ‫سازگار ئیبراهیم‬

‫حزبى کۆمۆنیستى کرێکارى‬ ‫کوردستان ل ‌ه به‌یاننامه‌یه‌کدا له‌سه‌ر‬ ‫راپۆرتى لیژنه‌ى لێکۆڵینه‌و ‌ه ل ‌ه‬ ‫روداوه‌کانى (‪)17‬ى شوبات‪ ،‬ئاماژ ‌ه بۆ‬ ‫ئه‌و ‌ه ده‌که‌ن «لیژنه‌ی ناوبراو ده‌سه‌اڵت‬ ‫وه‌کو الیه‌نی په‌المارده‌ر بۆ سه‌ر‬ ‫خه‌ڵک‌و بۆ سه‌ر ئازادی‌و مافه‌کانیان‬ ‫ناسه‌لمێنێ»‪.‬‬

‫حزبى کۆمۆنیست ده‌ڵێن‪« :‬راپۆرتى‬ ‫لیژنه‌ی لێکۆڵینه‌و‌ه ل‌ه روداوه‌کانى (‪)17‬ى‬ ‫شوبات‪ ،‬ده‌سه‌اڵت وه‌کو الیه‌نی په‌المارده‌ر‬ ‫ب��ۆ س���ه‌ر خ �ه‌ڵ��ک‌و ب��ۆ س���ه‌ر ئ����ازادی‌و‬ ‫مافه‌کانیان ناسه‌لمێنێ‪ ،‬نه‌ک ئه‌و‌ه به‌ڵکو‬ ‫ب‌ه ئاشکرا به‌رگری ل‌ه یاسای ن��اوزڕاوی‬ ‫ت و‬ ‫«رێکخستنی خۆپیشاندان» ده‌ک���ا ‌‬ ‫خۆپیشانده‌ران ب‌ه پێشێلکه‌ری ئه‌و یاسای ‌ه‬ ‫ناوزه‌د ده‌کات‪ ،‬ک‌ه ئه‌م‌ه ڕاسته‌وخۆ هه‌مان‬ ‫ت و مه‌سعود بارزانی‌ه بۆ‬ ‫په‌یامی ده‌س �ه‌اڵ ‌‬

‫ڕاپێچکردنی که‌سایه‌تی‌ه به‌رجه‌ست‌ه و‬ ‫ناسراوه‌کانی خۆپیشاندانه‌کان بۆ ب �ه‌رده‌م‬ ‫دادگا و سزادانیان ب‌ه بیانوی سه‌رپێچیکردنی‬ ‫یاسای خۆپیشاندانه‌وه‌»‪.‬‬ ‫ت‬ ‫ئه‌و حزب‌ه ده‌شڵێن‪ :‬راپۆرته‌ک‌ه ده‌سه‌اڵ ‌‬ ‫و حکومه‌ت وه‌کو غه‌درلێکراوێک نیشان‬ ‫ده‌دات‪ ،‬ک‌ه ده‌بێ خۆپیشانده‌ران له‌گه‌ڵیدا‬ ‫ئاشت ببنه‌و‌ه و چ��اوه‌ڕێ��ی مه‌رحه‌مه‌تی‬ ‫ت و سه‌رۆکی هه‌رێم بن ک‌ه دوای‬ ‫حکوم‌ه ‌‬ ‫‌کان و ناڕه‌زایه‌تیه‌کانیانی‬ ‫ئه‌وه‌ی خۆپیشاندانه ‌‌‬ ‫به‌هێزی میلیشیا و داگیرکردنی سه‌ربازی‬ ‫شاره‌کان کۆتایی پێهێنا و دوای ئه‌وه‌ی‬ ‫سه‌رجه‌م هه‌ڵسوڕاوانی خۆپیشاندانه‌کانی ل ‌ه‬ ‫زیندانه‌کاندا یه‌خسیر کرد‪ ،‬ئه‌وسا هه‌ندێ ل ‌ه‬ ‫خواسته‌کانیان جێبه‌جێ بکات‪.‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ش ده‌ڵ��ێ��ن‪« :‬ل �ه‌س �ه‌ر بنه‌مای ئه‌و‬ ‫راستیان‌ه ئه‌م لیژنه‌ی‌ه ن‌ه ده‌توانێ لیژنه‌یه‌کی‬ ‫شه‌رعی بێ و ن‌ه ‌ئه‌نجامه‌کانیشی به‌الی‬ ‫خه‌ڵکه‌و‌ه ئیعتباریان هه‌یه‌»‪.‬‬ ‫له‌الیه‌کى تره‌و‌ه (گروپی رۆژنامه‌نوسانی‬ ‫بێسنوری کوردستان)یش هه‌ر له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫راپۆرت‌ه رایده‌گه‌یه‌نێت‪ :‬ل���ه‌(‪)2/17‬وه‌و‌ه تا‬

‫ئێستا س�ه‌دان رۆژنامه‌نووس و نوسه‌ر‬ ‫و وێ��ن �ه‌گ��ر و ده‌زگ����ای راگ �ه‌ی��ان��دن‬ ‫رووب������ه‌ڕووی س��وت��ان و گ���ه‌م���ارۆدان‬ ‫ب���وون���ه‌ت���ه‌و‌ه و ه���ه‌ڕه‌ش���ه‌ش ل��‌ه ده‌ی���ان‬ ‫رۆژنامه‌نووس و په‌یامێنر کراوه‌‪.‬‬ ‫رۆژن��ام �ه‌ن��وس��ان��ى بێسنور ئ���ه‌وه‌ش‬ ‫ده‌خه‌نه‌ڕوو‪ :‬باس نه‌کردنی ئه‌م بابه‌تان ‌ه‬ ‫له‌و راپۆرته‌دا ک‌ه گوای‌ه لیژنه‌ی گه‌ڕان‬ ‫به‌دوای ڕاستیه‌کان ئاماده‌ی کردووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌م‌ه ئ�ه‌و‌ه ده‌خ��ات�ه‌ڕوو ک‌ه نه‌ک ئه‌و‬ ‫لیژنه‌ی‌ه به‌دوای ڕاستیه‌کاندا نه‌گه‌ڕاوه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵکو راستیه‌کانی ئاوه‌ژوو کردۆته‌وه‌‪،‬‬ ‫ه���ه‌ر ل��ێ��ره‌ش��ه‌و‌ه رای��ده‌گ �ه‌ی �ه‌ن��ی��ن ک ‌ه‬ ‫یادی رۆژی ئ��ازادی رۆژنامه‌گه‌ری‬ ‫ن��اک �ه‌ی��ن �ه‌وه‌‪ ،‬وه‌ک���و ڕێزلێنانێک ل ‌ه‬ ‫ێ ش �ه‌ه��ی��دی ق�ه‌ڵ�ه‌م‬ ‫خ��وێ��ن��ی ه���ه‌ر س � ‌‬ ‫(عبدالستار تاهیر ش �ه‌ری��ف‪ ،‬س��ۆران‬ ‫مام‌ه حه‌م‌ه و سه‌رده‌شت عوسمان) و‬ ‫ئه‌و ڕۆژنامه‌نووسانه‌ی ل‌ه (‪)2/17‬وه‌وه‌‬ ‫تا ئێستا رووبه‌ڕووی زیندان و هێرش و‬ ‫په‌الماردان بونه‌ته‌وه‌‪.‬‬

‫‪n‬‬

‫ه خۆپیشانده‌ران ده‌کات (‪ / )2011/4/2‬فۆتۆ‪ :‬کاروان ساالر‬ ‫ه ل‌‬ ‫چه‌کدارێک به‌به‌رچاوی به‌رپرسه‌که‌یه‌وه‌ ته‌ق ‌‬


‫دیدار‬

‫کۆمه‌ڵی ئیسالمی‪‌:‬‬

‫ده‌سه‌اڵت ده‌یه‌وێت ئێم ‌ه رووبه‌ڕوی ئاسایش و پێشمه‌رگ ‌ه ببینه‌وه‬ ‫دیداری‬

‫هاوژین غه‌ریب‬ ‫محه‌مه‌د حه‌کیم‪ ،‬ئه‌ندامی‬ ‫مه‌کته‌بی سیاسی کۆمه‌ڵی ئیسالمی‬ ‫کوردستان‪ ،‬له‌م دیدار ‌ه تایبه‌ته‌ی‬ ‫(چه‌تر)دا باس ل ‌ه مه‌ترسیه‌کانی سه‌ر‬ ‫حزبه‌که‌ی ده‌کات و رایده‌گه‌یه‌نێت‬ ‫«ده‌سه‌اڵت ده‌یه‌وێت ئێم ‌ه رووبه‌ڕوی‬ ‫برایانی ئاسایش و پێشمه‌رگ ‌ه‬ ‫ببینه‌وه» هاوکات ئه‌و به‌رپرسه‌ی‬ ‫کۆمه‌ڵ باس له‌وه‌ش ده‌کات ک ‌ه‬ ‫یه‌کێتی و پارتی پێوه‌ریان به‌سااڵنی‬ ‫نه‌وه‌ده‌کان ده‌که‌ن و پێیوای ‌ه ئه‌مه‌ش‬ ‫هه‌ڵه‌یه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ره‌وشی په‌یام ل ‌ه ئێستادا‬ ‫مه‌ترسی له‌سه‌ر ماوه‌؟‬

‫ تا ئێستاش ل‌ه نزیکی که‌ناڵی په‌یام‬‫هێز ه�ه‌رم��اوه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ه��ێ��زه‌ک��ه‌ش البچێت‬ ‫ئێم‌ه هه‌ر مه‌ترسیمان‬ ‫له‌سه‌ر ماو‌ه و ده‌ترسین‬ ‫له‌و سیناریۆی‌ه و تا ئه‌و‬ ‫کاته‌ی ئه‌و عه‌قڵیه‌ت ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر ده‌س��ه‌اڵت بێت‬ ‫مه‌ترسی هه‌رده‌بێت‪.‬‬

‫››‬

‫ده‌توانن بێن هه‌موو باره‌گاکانمان بگه‌ڕێن‬ ‫ئێم‌ه ب‌ه ئه‌مریکیه‌کانمان وتوو‌ه ک‌ه بێن هه‌موو‬ ‫باره‌گاکانمانبگه‌ڕێن‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬وه‌ک ئۆپۆزسیۆن پالنی‬ ‫داهاتووتان چیه‌؟‬

‫قسه‌مان له‌گه‌ڵ بکات‪ ،‬ئه‌مریکیه‌کان ک ‌ه‬ ‫هاتن وتیان هه‌رسێ الت��ان ک‌ه قس‌ه ده‌که‌ن‬ ‫یه‌ک قس‌ه ده‌ک�ه‌ن ئه‌م‌ه ده‌ریده‌خات یه‌ک‬ ‫به‌رنامه‌تان هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی ک‌ه ده‌سه‌اڵت ده‌یه‌وێت‬ ‫ئێم‌ه رووبه‌ڕوی برایانی ئاسایش و پێشمه‌رگ ‌ه‬ ‫ببینه‌و‌ه ئێم‌ه نایکه‌ین‪ ،‬هه‌رگیز یارمه‌تیده‌ری‬ ‫ئه‌م مه‌سه‌له‌ی‌ه نابین‪.‬‬

‫ ئه‌وه‌ی له‌سه‌ره‌تاو‌ه به‌رزمان کردووه‌ته‌و‌ه و‬‫تائێستا یه‌ک به‌رنامه‌ی‌ه ئه‌وه‌ی‌ه ک‌ه دانیشین‬ ‫پێکه‌و‌ه و گفتوگۆ بکه‌ین حکومه‌تێکی‬ ‫ئینتیقالی دروس���ت بکه‌ین ب‌ه رێکه‌وتنی‬ ‫هه‌ر پێنج الیه‌نه‌ک‌ه و ئه‌و حکومه‌ته‌ش رێ‬ ‫خۆشبکات بۆ هه‌ڵبژاردنی پێشوه‌خته‌‪ .‬ئه‌م ‌ه‬ ‫وه‌ک م�ه‌رج ناڵێین‪ ،‬ب�ه‌اڵم تۆ لێم ده‌پرسی‬ ‫به‌رنامه‌تان چی‌ه ئه‌م‌ه به‌رنامه‌ی ئێمه‌ی ‌ه‬ ‫ئه‌مان‌ه مه‌رجی دانیشتن نین ئه‌مان‌ه ته‌وه‌ری‬ ‫گفتوگۆن‪.‬‬

‫ نا ئ �ه‌و‌ه خاڵێک‌ه بۆ ئ �ه‌وه‌ی ک‌ه ده‌ڵێن‬‫ئۆپۆزسیۆن گفتوگۆ ناکات‪ ،‬ئه‌وان ده‌یانه‌وێت‬ ‫خه‌ڵک چه‌واش‌ه بکه‌ن و بڵێن ئۆپۆزسیۆن‬ ‫نایه‌وێت گفتوگۆ بکات‪ ،‬ئێمه‌ش وتومان ‌ه‬ ‫بارودۆخ ئاسایی بکه‌ره‌و‌ه با گفتوگۆ بکه‌ین‪.‬‬

‫ به‌رنامه‌ی رۆژانه‌مان بۆ په‌رله‌مانتارانی‬‫به‌غداد و کوردستان دارشتوو‌ه و بۆ په‌یوه‌ندیه‌‬

‫‪ -‬مامۆستایانی هه‌رسێ الیه‌نه‌ک‌ه کاتیان‬

‫چه‌تر‪ :‬به‌رنامه‌ی ده‌مدرێژتان ئه‌و ‌ه‬ ‫بوو ئه‌ی به‌رنامه‌ی رۆژانه‌تان؟‬

‫چه‌تر‪ :‬بۆچی داواکاری ئێوه‌‬ ‫بووه‌ت ‌ه ته‌نها یه‌ک خاڵ ئه‌ویش‬ ‫چونه‌ده‌ره‌وه‌ی سه‌رباز ل ‌ه شاره‌کان؟‬

‫چه‌تر‪ :‬له‌الی ئێو ‌ه سنوری کات‬ ‫نی ‌ه بۆ ئه‌وه‌ی هێزه‌کان بچن ‌ه ده‌ره‌و ‌ه‬ ‫که‌وات ‌ه ئێو ‌ه تا ئێر ‌ه هاتن و به‌س؟‬

‫چون الی ئه‌مریکیه‌کان وتویان‌ه ئه‌مان‌ه توندن‬ ‫و سه‌ر ب‌ه ئێرانن‬ ‫په‌یوه‌ندیمان له‌گه‌ڵ ئێران پته‌و بوای ‌ه‬ ‫یه‌کێتی نیشتمانی ده‌یوێرا ده‌ورمان بگرێت؟‬

‫چه‌تر‪ :‬هێز ‌ه‬ ‫بااڵده‌سته‌کان‬ ‫ده‌ڵێن ئه‌و‬ ‫هێزه‌ی ل ‌ه ده‌وری په‌یام ‌ه له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫کۆکردنه‌وه‌ی ئه‌و خه‌ڵک ‌ه دێت ک ‌ه‬ ‫وه‌ک پشتێنه‌ی مرۆیی له‌وێیه‌؟‬

‫ ل‌ه هه‌موو واڵتاندا هه‌موو ده‌سه‌اڵتێک‬‫بۆ ئ �ه‌وه‌ی بارێک ک‌ه ل‌ه ب �ه‌رژه‌وه‌ن��دی نی ‌ه‬ ‫بیپۆشێت په‌نا بۆ دروستکردنی سیناریۆ ده‌بات‬ ‫وا وێناده‌کات ک‌ه مه‌ترسیه‌ک هه‌ی‌ه ل‌ه ئارادا‪،‬‬ ‫بۆ ئه‌و براده‌رانه‌ش پێیان وای‌ه له‌بارترین سیناریۆ‬ ‫ک‌ه دروس��ت بکرێت ئه‌وه‌ی‌ه ک‌ه کۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمی مه‌ترسی‌ه ئ�ه‌گ�ه‌رن��ا خۆیان‬ ‫زانیاری ته‌واویان هه‌ی‌ه له‌سه‌ر کۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمی ل �‌ه رووی چ��ه‌ک و‬ ‫ته‌قه‌منیه‌و‌ه ده‌زانن ک‌ه کۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمی ب �ه‌ق �ه‌د پۆلیسه‌کان‬ ‫ک �‌ه ح��ک��وم�ه‌ت دای���م���ه‌زران���دوون‬ ‫بۆمان چه‌ک و ته‌قه‌مه‌نیمان نیه‌‪.‬‬ ‫حکومه‌ت و په‌رله‌مانی کوردستان‬ ‫دیداری‬

‫چه‌تر‬ ‫به‌ندینخانه‌ی‬ ‫(سوسێ)ی فیدراڵی (‪)42‬کیلۆمه‌تر‬ ‫له‌ناوه‌ندی شاری سلێمانی دووره‌‬ ‫و ده‌که‌وێت ‌ه ته‌نیشتی شارۆچکه‌ی‬ ‫پیره‌مه‌گروون و له‌ساڵی (‪)2006‬ه‌وه‌‬ ‫ئه‌م به‌ندینخانه‌ی ‌ه کراوه‌ته‌و ‌ه و باس‬ ‫له‌و ‌ه ده‌کرێت ک ‌ه زۆربه‌ی گیراوه‌کانی‬ ‫ئه‌م به‌ندینخانه‌ی ‌ه به‌تاوانی تیرۆر‬ ‫ده‌ستگیرکرابن‪( ،‬موئمین ئه‌بوبه‌کر‬ ‫خدر) به‌ڕێوه‌به‌ری به‌ندینخانه‌ک ‌ه‬ ‫چه‌ند پرسیارێکی (چه‌تر) وه‌اڵم‬ ‫ده‌داته‌و ‌ه و هاوکات چه‌ند داتایه‌کی‬ ‫گرنگیش له‌سه‌ر ئه‌م به‌ندینخانه‌ی ‌ه‬ ‫ده‌خات ‌ه روو‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬به‌ندکراوه‌کانتان هه‌موویان‬ ‫عێراقین؟‬

‫‪ -‬خه‌ڵکی بیانیشی تێدایه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬باس له‌و ‌ه ده‌کرێت (‪)39‬‬ ‫به‌ندکراوی سعودیتان الیه‌؟ ئه‌و‬ ‫بیانیانه‌ی التان ‌ه جگ ‌ه ل ‌ه سعودیه‌کان‬ ‫خه‌ڵکی کوێن؟‬

‫چه‌تر‪ :‬مامۆستایان نوێنه‌رایه‌تی‬ ‫الیه‌ن ‌ه سیاسیه‌کان ده‌که‌ن؟‬

‫ ت��ا راده‌ی�����ه‌ک ده‌ی��ک �ه‌ن واقیعه‌که‌ی ‌ه‬‫ئ �ه‌و مامۆستایانه‌ی بایکۆته‌که‌یان کرد‬ ‫مامۆستایانی ئۆپۆزسیۆن بوون‪ ،‬ئه‌وانه‌شی‬ ‫مانه‌و‌ه مامۆستایانی هه‌ردوو الیه‌ن بوو‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ئه‌و به‌ره‌یه‌ی دروستان‬ ‫کردوو ‌ه بۆ هه‌ڵبژاردن چی ده‌کات؟‬

‫‪ -‬کاتی خۆی قسه‌ی لێده‌که‌ین‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬وه‌ک کۆمه‌ڵی ئیسالمی‬ ‫ئاماده‌ییتان هه‌یه‌؟‬

‫ هه‌موو ئه‌گه‌ره‌کان له‌به‌رده‌ماندا کراوه‌ی ‌ه‬‫کاتی خۆی قسه‌مان ده‌بێت‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬به‌اڵم کاتی خۆی نزیک‬ ‫بووه‌ته‌وه‌؟‬

‫ قسه‌شمان له‌سه‌ر هه‌ڵبژاردنی مانگی‬‫ن��ۆش هه‌ی‌ه وه‌ک کۆمه‌ڵی ئیسالمی و‬ ‫وه‌ک ئۆپۆزسیۆنیش‪ ،‬هه‌ڵبژاردن به‌وه‌ده‌کرێت‬ ‫هه‌رکات یه‌کێتی و پارتی ویستیان هێز‬ ‫بجوڵێنن بیجوڵێنن‪ ،‬ئه‌ی بۆ ئێم‌ه بۆمان‬ ‫نه‌بێت هێز بجوڵێنین؟ ده‌ترسم بڵێن ب ‌ه‬ ‫ده‌ستور و یاسا ده‌یجوڵێنین‪ ،‬چ ئومێدێک‬ ‫ب‌ه هه‌ڵبژاردن ده‌مێنێته‌و‌ه له‌سێبه‌ری ئه‌م‬ ‫باره‌دا‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ده‌سه‌اڵت ده‌ڵێت ئێو ‌ه‬ ‫بوونه‌ت ‌ه پاشکۆی گۆڕان؟‬

‫ الی ئ��ێ��م�‌ه وا ده‌ڵ���ێ���ن و بۆ‬‫جه‌ماوه‌ریش شتێکیتر ده‌ڵێن‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫سه‌یری راگه‌یاندنه‌که‌یان بکه‌یت‬ ‫ده‌ڵێن گ��ۆڕان بوونه‌ت‌ه دوو به‌شه‌و‌ه‬ ‫چونک‌ه به‌و‌ه رازی نین گۆڕان بووه‌ت ‌ه‬ ‫پاشکۆی ئیسالمیه‌کان‪ ،‬بۆی‌ه ئه‌م ‌ه‬ ‫به‌رنامه‌یه‌کی هه‌مه‌الیه‌نه‌یان هه‌ی ‌ه‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی ئۆپۆزسیۆن په‌رت بکه‌ن‬ ‫بۆی‌ه هه‌ر رۆژ‌ه ب‌ه ئاوازێک قس ‌ه‬ ‫ده‌که‌ن‪.‬‬

‫مه‌به‌ستمان ئ �ه‌وه‌ی �‌ه ک�‌ه دوای (‪)20‬س���اڵ‬ ‫ئه‌م هه‌رێم‌ه به‌پێوه‌ری سه‌ره‌تا نه‌ڕوات به‌ڕێو‌ه‬ ‫چیتر دوو ئیدار‌ه دوو دارایی دوو پۆلیس دوو‬ ‫پێشمه‌رگ‌ه دوو دوو هه‌زاره‌ها دوویتر ‪ ...‬ئه‌م‬ ‫قسانه‌ی ئێم‌ه له‌به‌رژه‌وه‌ندی یه‌کێتی و پارتی ‌ه‬ ‫ل ‌ه هه‌ورامان چاوی ب ‌ه ئێرانیه‌کان‬ ‫پێش هه‌موو که‌س‪.‬‬

‫‪5‬‬

‫چه‌تر‪ :‬کۆمه‌ڵی ئیسالمی هه‌رچه‌ند ‌ه‬ ‫له‌دوو هێزه‌که‌ی تری هاوپه‌یمانی‬ ‫بچوکتر ‌ه به‌اڵم هێرشه‌کان بۆسه‌ری‬ ‫گه‌وره‌تره‌‪ ،‬هۆکار چیه‌؟‬

‫ قه‌ت هێز ناجوڵێنن تا زه‌مین‌ه سازیه‌کی‬‫بۆ نه‌که‌ن‪ ،‬ل‌ه رووی نێوده‌وڵه‌تیشه‌و‌ه زه‌مین ‌ه‬ ‫س���ازی���ان ب��ۆ ک������ردووه‌‪ ،‬ب �ه‌ت��ای��ب �ه‌ت ل��ه‌الی‬ ‫ئه‌مریکیه‌کان له‌نێو هێزه‌کانی خۆیان ره‌نگ ‌ه‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئێم‌ه پێشتر هێزێکی چه‌کدارمان‬ ‫هه‌بوو‌ه ره‌نگ‌ه هێزه‌کانیان زوت��ر ب��اوه‌ڕ بکه‌ن‬ ‫ب�‌ه هه‌ندێک سیناریۆ وه‌ک ئ���ه‌وه‌ی ک ‌ه‬ ‫ده‌ڵێن په‌نجا چه‌کداری ئه‌نسار دابه‌زیو‌ه هه‌ر‬ ‫خۆیان ئیتیهامی ئێران ده‌که‌ن ک‌ه چه‌کداری‬ ‫ئه‌نسار له‌و دیو‌ه دابه‌زیو‌ه ب‌ه سورێندا چووه‌ت ‌ه‬ ‫باره‌گاکانی کۆمه‌ڵ و یه‌کگرتووه‌و‌ه بۆی ‌ه‬ ‫ره‌نگ‌ه بتوانن تحدیه‌ی هێزیان دژ ب‌ه کۆمه‌ڵ‬ ‫ئاسانتر بکه‌ن ئه‌میش پێوه‌ره‌که‌یان هه‌ڵه‌ی ‌ه‬ ‫چونک‌ه پێوه‌ره‌که‌یان ب‌ه سااڵنی نه‌وه‌ده‌کان‬ ‫ده‌که‌ن و نازانن خه‌ڵک هه‌ڵوێست ده‌بینێت‪.‬‬ ‫بۆ پرسیاره‌که‌ی تۆ یه‌کێک‌ه له‌پرسیاره‌کانی‬ ‫ئێمه‌ش بۆ کۆمه‌ڵیان هه‌ڵبژاردووه‌؟به‌اڵم ئه‌وان‬ ‫پێیان وای‌ه بۆ چه‌واشه‌کردن کۆمه‌ڵی ئیسالمی‬ ‫له‌بارتر‌ه پێشتریش باسمکرد ک‌ه ئێم‌ه ئاماده‌ین‬ ‫و ب‌ه ئه‌مریکیه‌کانمان وتو‌ه وه‌رن باره‌گاکانمان‬ ‫بپشکنن‪.‬‬

‫حزبیه‌کانمان و جموجوڵی‬ ‫س��ێ الی�ه‌ن�ه‌م��ان هه‌ی ‌ه‬ ‫ب‌ه ته‌نسیق له‌گه‌ڵ‬ ‫کونسوڵیه‌کان و‬ ‫ه��ه‌رالی��ه‌ن��ێ��ک‬ ‫ک����ه‌ب����ی����ه‌وێ����ت‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری به‌ندینخانه‌ی سوسێ‪ )1645( :‬به‌ندکراومان هه‌ی ‌ه‬ ‫زۆرینه‌یان حوکمیان قورس ‌ه و (‪)23‬یان ل ‌ه سێداره‌دانه‌‬ ‫هونه‌ریمان هه‌ی‌ه ک‌ه ل‌ه چه‌ند به‌شێک پێکهاتوو‌ه‬ ‫له‌ناوخۆیدا‪ .‬به‌شی وه‌رزشی و ئه‌لیکترۆنی و‬ ‫بۆیاخ کردن و چنین و کێڵگ‌ه و به‌خێوکردنی‬ ‫باڵند‌ه و ماسیمان هه‌یه‌‪.‬‬

‫وه‌رشه‌تان هه‌ی ‌ه ئه‌وان ‌ه چین؟‬

‫ ئه‌و پڕۆژانه‌ی هه‌مان‌ه ته‌نها بۆ ناوخۆی ‌ه‬‫چونک‌ه ت��ا ئێستا ی��اس��ای (تشغیل) ل ‌ه‬ ‫حکومه‌تی عێراقی کاری پێنه‌کراو‌ه بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫بۆ کۆمپانیا و شتی وا کاربکه‌ین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌موو شته‌کانی ناوخۆ بۆ نمون‌ه هه‌رچی‬ ‫ته‌ختی خ��ه‌و‌ه ک��ارگ �ه‌ی ئاسنگه‌ریه‌که‌ی‬ ‫خۆمان دروستی کردوو‌ه وه‌رشه‌ی فیته‌ریمان‬ ‫هه‌ی‌ه هه‌موو ئۆتۆمبێله‌کانی خۆمان ئه‌وان‬ ‫چاکی ده‌ک �ه‌ن �ه‌وه‌‪ ،‬وه‌رش���ه‌ی چاکردنه‌وه‌ی‬ ‫سپلێت و ساردکه‌ره‌وه‌مان هه‌ی‌ه رۆژان‌ه (یه‌ک‬ ‫تا‪ )20‬دان‌ه چاک ده‌کرێته‌وه‌‪ ،‬وه‌رشه‌ی کاره‌با‬ ‫و هۆڵی سه‌رتاشی دوو دانه‌مان هه‌ی‌ه یه‌کیان‬ ‫بۆ زیندانه‌کان و ئه‌وه‌یتریشیان بۆ کارمه‌نده‌کانه‌‪،‬‬ ‫کارگه‌ی درومان و چاپخانه‌مان هه‌ی‌ه به‌شی‬

‫که‌وتوو ‌ه داوایان لێکردوو ‌ه ببێت ‌ه‬ ‫وه‌زیری به‌رگری عێراقی؟‬

‫ درۆی����‌ه و ئ�ه‌س��ڵ و ئ�ه‌س��اس��ی نی‌ه و‬‫هه‌ورامانینه‌بینیوه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ئه‌ی نابێت ‌ه وه‌زیری به‌رگری‬ ‫عێراقی؟‬

‫ وه‌اڵهی له‌تۆی ده‌بیستم تۆبڵێیت وابێت؟‬‫دڵنیاب‌ه وانیه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬کۆمه‌ڵی ئیسالمی‬ ‫به‌هاوکاری ئێران ل ‌ه هه‌رێمه‌ک ‌ه‬ ‫ناسراو ‌ه بۆچی خۆی هه‌موو‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌کان و هاوکاریه‌کانی‬ ‫ره‌تده‌کاته‌وه‌؟‬

‫ ئێم‌ه په‌یوه‌ندیه‌کانمان ره‌تنه‌کردووه‌ته‌و‌ه‬‫پێش ئێم‌ه یه‌کێتی و پارتی په‌یوه‌ندیان هه‌ی ‌ه‬ ‫و حزبه‌کانیتریش هه‌یانه‌‪ ،‬هه‌رگیز پێموای‌ه هیچ‬ ‫تاکێکی کوردی کۆمه‌که‌کانی ئێرانی له‌یاد‬ ‫نه‌کردووه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێمه‌ش ده‌پرسین بۆ به‌وشێو‌ه‬ ‫ب��اس له‌په‌یوه‌ندیه‌کانی ئ��ێ��ران و کۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمی ده‌کرێ؟ ئه‌گه‌ر په‌یوه‌ندیمان له‌گه‌ڵ‬ ‫ئێران ئه‌وه‌ند‌ه پته‌و بوای‌ه ئاوا یه‌کێتی نیشتمانی‬ ‫ده‌یوێرا ده‌ورمان بگرێت‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ئه‌ی قسه‌تان له‌سه‌ر‬ ‫سێداره‌کانی ئێران چی ‌ه دژی کورد؟‬

‫ ب��ارێ��ک��ی نێوخۆیی ئ��ێ��ران�‌ه ب���ه‌اڵم ل ‌ه‬‫کۆبونه‌وه‌کاندا ک‌ه مامۆستا عه‌لی باپیر‬ ‫چه‌تر‪ :‬بۆ ئه‌مریکیه‌کان ل ‌ه هه‌موو‬ ‫له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی ئه‌و واڵت‌ه کردویه‌تی له‌و‬ ‫شتێکدا هه‌ن؟‬ ‫ ئ �ه‌و‌ه ل �ه‌ب��راده‌ران��ی یه‌کێتی و پارتی باره‌یه‌و‌ه قسه‌ی خۆی‌ بۆ مامه‌ڵه‌کردنی ئێران‬‫بپرسه‌‪ ،‬ئێم‌ه ناچارین مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ بکه‌ین له‌وبه‌شه‌ی کوردستان کردووه‌‪ .‬مه‌رج نی‌ه ئێم ‌ه‬ ‫چونک‌ه ل‌ه عێراقدا هه‌ن و رێکه‌وتنی ئه‌منیان ک‌ه په‌یوه‌ندیمان له‌گه‌ڵ ئێران هه‌ی‌ه هه‌موو‬ ‫هه‌ی‌ه و ئه‌وانن چون الی ئه‌مریکیه‌کان وتویان ‌ه یاسایه‌کی به‌دڵمان بێت‪ ،‬من هاواڵتیه‌کی‬ ‫ئه‌مان‌ه توندن و سه‌ر ب‌ه ئێرانن و ئه‌مانن ب ‌ه ع��ێ��راق��ی��م ه��ه‌م��وو ی��اس��اک��ان��م ب����ه‌دڵ نیه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬که‌ی کارته‌کانی‬ ‫چه‌تر‪ :‬یانی ده‌توانین بڵێین ئه‌و‬ ‫ئێرانیه‌کان ده‌ڵێن ئه‌مان‌ه پڕۆژه‌ی ئه‌مریکیه‌کان‬ ‫ترتان به‌کار ده‌هێنن؟ دوا‬ ‫جێبه‌جێده‌که‌ن‪ ،‬ئه‌مان‌ه الی ئه‌مریکیه‌کان ب ‌ه سێداره‌یه‌ی هه‌ی ‌ه کارێکی راست نیه‌؟‬ ‫کاتی ده‌سه‌اڵت که‌یه‌؟‬ ‫ ده‌بێت ب‌ه گشتی نه‌ڵێین ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر‬‫ ئ��ێ��م �‌ه ن �ه‌ف �ه‌س��م��ان درێ����ژ‌ه جۆرێک قس‌ه ده‌که‌ن و الی ئێران به‌جۆرێکیتر‪،‬‬‫هیچ ته‌ماحێکی شه‌خسیمان ئه‌و‌ه ئێمه‌نین کێشه‌ی نێوخۆیی خۆمان به‌رین ‌ه رای جیاواز‌ه خراپ‌ه ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر نوسینێک ‌ه‬ ‫نی‌ه تا کارته‌کانمان بە په‌ل‌ه په‌ل شوێنه‌کانیتر‪ ،‬به‌اڵم کاتێک ئه‌مریکا و ئێران خراپه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر هه‌ندێک یاسایی‌ه من‬ ‫به‌کاربێنین ئێم‌ه ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دی تێده‌گه‌یه‌نن ل‌ه هه‌ڵوێستی من‪ ،‬ئه‌وکات‌ه ناچارم نازانم چیه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێم‌ه له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ین ئێران‬ ‫له‌گه‌ڵ کورد کراوه‌بێت‪.‬‬ ‫خه‌ڵک له‌به‌رچاو ده‌گ��ری��ن‪ ،‬ئه���و‌ه هه‌ڵوێستی خۆمیان بۆ روونبکه‌مه‌وه‌‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬هه‌ندێک زانیاری الی‬ ‫به‌رنام‌ه (‪ )20‬خاڵیه‌که‌مان ‌ه‬ ‫ب��ا ج��ه‌م��اوه‌ر بیخوێنێته‌و‌ه ئێم ‌ه باس له‌و ‌ه ده‌که‌ن م‪ .‬عه‌لی‬

‫ پێشتر زیاترمان هه‌بوو‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئێستا‬‫(‪ )39‬ب��ه‌ن��دک��راوی س��ع��ودی��م��ان الی���ه‌‪ .‬ل ‌ه‬ ‫هه‌موو واڵتێکی تیادای‌ه جه‌زائیری‪ ،‬سوری‪،‬‬ ‫سعودی‪ ...‬زۆرینه‌شیان ب‌ه تاوانی به‌زاندنی‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئه‌وبه‌ندیانه‌ی کارده‌که‌ن‬ ‫سنور ب‌ه نایاسایی ده‌ستگیرکراون هه‌شیان ‌ه‬ ‫هاوکاری ده‌کرێن؟‬ ‫له‌سه‌ر تیرۆرە‪.‬‬ ‫ وه‌ک��و باسم کرد یاسای (تشغیل)مان‬‫چه‌تر‪ :‬به‌گوێره‌ی هه‌ندێک‬ ‫زانیاری به‌نیازبوون ئه‌وان ‌ه بده‌نه‌و ‌ه هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ل‌ه دوای ساڵی (‪)1981‬ئه‌و یاسای ‌ه‬ ‫راگیراو‌ه چه‌ندینجار ل‌ه کۆبونه‌وه‌کانمان له‌گه‌ڵ‬ ‫واڵته‌کانی خۆیان؟‬ ‫ منیش وه‌کو ئێو‌ه هه‌ر ل‌ه راگه‌یاندن و ئه‌و وه‌زاره‌ت و به‌ڕێوبه‌رایه‌تی چاکسازی ئه‌و‬‫شتانه‌و‌ه بیستوومه‌‪.‬‬ ‫بابه‌ته‌مان وروژاندوه‌‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین کرێی‬ ‫چه‌تر‪ :‬به‌گشتی ره‌وشی‬ ‫چه‌تر‪ :‬هه‌ندێک راگه‌یاندن باس‬ ‫رۆژان‌ه بۆ به‌ندیه‌کان دابین بکه‌ین‪ ،‬به‌اڵم ئێستا‬ ‫به‌ندیخانه‌که‌تان ل ‌ه ئێستادا چۆنه‌؟‬ ‫له‌وه‌ده‌که‌ن هه‌ندێک ل ‌ه بیانیه‌کان‬ ‫کاری پێناکرێت‪.‬‬ ‫ له‌ئێستادا (‪ )1645‬به‌ندکراومان هه‌یه‌‪،‬‬‫چه‌تر‪ :‬به‌کارهێنانی مۆبایل‬ ‫مامه‌ڵه‌ی خراپیان له‌گه‌ڵ ده‌کرێت؟‬ ‫هه‌موویان مه‌حکومن و بڕیاری کۆتاییان‬ ‫ ئه‌م به‌ندیخانه‌ی‌ه ماوه‌ی چوار ساڵ و نیو‌ه له‌الیه‌ن به‌ندییه‌کانه‌و ‌ه ئاسایی ‌ه یان‬‫لێدراوه‌‪ ،‬ئێم‌ه لێر‌ه (‪ )25‬وه‌رشه‌ی کارکردنمان‬ ‫کراوه‌ته‌و‌ه زۆرینه‌ی بیانیه‌کان الی ئێمه‌ی‌ه ل ‌ه نا؟‬ ‫هه‌ی‌ه رۆژان‌ه نزیکه‌ی چاره‌کی رێژەک‌ە ک ‌ه‬ ‫ به‌پێی ی��اس��ا ب �‌ه ه �ه‌م��وو شێوه‌یه‌ک‬‫(‪350‬بۆ ‪ )400‬که‌س ده‌کات له‌و وه‌رشانه‌دا به‌ندیخانه‌ی سوسێ‪ ،‬تا ئێستا هیچ راپۆرتێکی‬ ‫نێوده‌وڵه‌تی و ناوخۆیی تۆمار نه‌کراو‌ه باس قه‌ده‌غه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم بووه‌ت‌ه دیارده‌یه‌ک مۆبایل‬ ‫کارده‌که‌ن‪.‬‬ ‫له‌خراپی بکات‪ ،‬ده‌توانن خۆتان بچن ببینن به‌نایاسایی بۆ هه‌ندێک به‌ندینخان‌ه ده‌برێت ‌ه‬ ‫چه‌تر‪ :‬به‌ندی هه‌تا هه‌تایی و‬ ‫و پرسیار بکه‌ن‪ ،‬به‌پێچه‌وانه‌شه‌و‌ه ک‌ه ده‌بیستن ژووره‌وه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم ئێم‌ه له‌نێو به‌ندیخانه‌کانیتر‬ ‫سێداره‌تان هه‌یه‌؟‬ ‫ (‪ )23‬به‌ندکراومان هه‌ی‌ه ک‌ه حوکمی ده‌گوازرێنه‌و‌ه داوا پێشکه‌ش ده‌که‌ن بۆ مانه‌وه‌‪ .‬شانازی ب�ه‌و‌ه ده‌که‌ین ک‌ه تا ئێستا یه‌ک‬‫چه‌تر‪ :‬باست له‌وه‌کرد ک ‌ه هه‌ندێک مۆبایلی نایاسایی نیه‌‪.‬‬ ‫سێداره‌یان هه‌ی‌ه و ئه‌وانیش چاوه‌ڕوانی دادگای‬ ‫پێداچونه‌و‌ه ده‌که‌ن‪ ،‬چونک‌ه هه‌تا بڕیاری ئه‌و‬ ‫دادگای‌ه نه‌یه‌ت ئێم‌ه ناتوانین ره‌وانه‌ی به‌غدادیان‬ ‫بکه‌ین‪ ،‬زۆرینه‌ی حوکمدراوه‌کانمان حکومیان‬ ‫قورس‌ه رێژه‌یه‌کی زۆرکه‌م‌ه حوکمیان سوک ‌ه‬ ‫ئه‌ویش له‌به‌ر هاتوچۆ و کاروباری دادگا‪،‬‬ ‫ل‌ه دائیره‌ی چاکسازی عێراقیه‌و‌ه ئه‌وانه‌ی‬ ‫حکومیان قورس‌ه بۆ ئێره‌ی ده‌نێرن‪.‬‬

‫دیاری کرد‪.‬‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪54‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/2/12 - 2011/5/2‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ده‌نگۆی ئه‌و ‌ه هه‌بوو ک ‌ه‬ ‫به‌ندیخانه‌ی سوسێ و چه‌مچه‌ماڵ‬ ‫دابخرێت ئه‌و ‌ه چۆن بوو؟‬

‫ ئ �ه‌و ده‌نگۆی‌ه ل�ه‌الی�ه‌ن وه‌زی���ری دادی‬‫عێراقیه‌و‌ه به‌ڕێز (حه‌سه‌ن شه‌مه‌ری)یه‌و‌ه ل ‌ه‬ ‫دیدارێکی له‌گه‌ڵ که‌ناڵی سۆمه‌ری‌ه باسی‬ ‫کرد دیار بوو ل‌ه به‌ندیخانه‌ی چه‌مچه‌ماڵ‬ ‫کێشه‌یان هه‌بوو‌ه ئیتر من ورده‌کاریه‌که‌ی‬ ‫نازانم‪ ،‬به‌اڵم وه‌کو به‌ندیخانه‌ی سوسێ هیچ‬ ‫په‌یوه‌ندی به‌ئێمه‌و‌ه نه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی جه‌نابی‬ ‫وه‌زیر روونیکرده‌و‌ه ئه‌مریدابوو ک‌ه به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫ئه‌و به‌ندیخانه‌ی‌ه بڕوات ئه‌ویش ره‌تیکردبوویه‌و‌ه‬ ‫ک‌ه ب��ڕوات‪ ،‬بۆی‌ه ئه‌ویش واتێگه‌یشتبوو ک ‌ه‬ ‫ئێم‌ه له‌الیه‌ن هه‌رێمی کوردستانه‌و‌ه دانراوین‬ ‫بۆی‌ه وتی ئه‌گه‌ر حکومه‌تی هه‌رێم خۆی‬

‫ب���ه‌دواداچ���وون ن�ه‌ک��ات ئ��ه‌وا ئێم‌ه ناچارین‬ ‫دایبخه‌ین‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ئه‌منیه‌تی ئه‌و به‌ندیخان ‌ه ل ‌ه‬ ‫ئه‌مریکیه‌کانسه‌ندراوه‌ته‌وه‌؟‬

‫ ل �‌ه رۆژی (‪)2006/9/1‬ه‌و‌ه ک ‌ه‬‫به‌ندیخانه‌ی سوسێی فیدڕاڵی کراوه‌ته‌و‌ه ک ‌ه‬ ‫سه‌ر ب‌ه وه‌زاره‌ت��ی دادی عێراقیه‌‪ ،‬بۆ ماوه‌ی‬ ‫چ��وار س��اڵ و نیو‌ه ته‌نها ئه‌مه‌ریکیه‌کان‬ ‫وه‌ک راوێژکار له‌گه‌ڵمان ماونه‌ته‌و‌ه و هیچ‬ ‫به‌شداربوونێکی کرداریان نه‌بووه‌‪ ،‬ئه‌مانیش‬ ‫باوه‌ڕ ده‌که‌م به‌م زوان‌ه لێر‌ه ده‌کشێنه‌و‌ه وه‌کو‬ ‫هه‌موو هێزه‌کانی ئه‌مریکا‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬چه‌ندجار هه‌ڵهاتنی زیندانی‬ ‫له‌زیندانه‌که‌تانداروویداوه‌؟‬

‫ ئ���ه‌وک���ات���ه‌ی ئ���ه‌م زی��ن��دان��‌ه ل �ه‌الی �ه‌ن‬‫ئه‌مریکیه‌کانه‌و‌ه به‌ڕێو‌ه ده‌برا وتیان چوار پێنج‬ ‫که‌س هه‌ڵهاتوون‪ ،‬به‌اڵم له‌و کاته‌و‌ه الی ئێمه‌ی ‌ه‬ ‫که‌س هه‌ڵنه‌هاتووه‌‪ .‬من هیچ زانیاریه‌که‌م نی ‌ه‬ ‫له‌و باره‌یه‌وه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬سێ جار خه‌اڵتکراون له‌سه‌ر‬ ‫چ بنه‌مایه‌ک و کێ خه‌اڵتی کردون؟‬

‫ ئه‌مڕۆ ک‌ه ئێوه‌ش لێره‌ن وه‌فدێکی ته‌قیمی‬‫ئه‌مریکیش لێره‌ی‌ه هه‌موو سێ چوار مانگ‬ ‫جارێک سه‌ردانی هه‌موو به‌ندیخانه‌کانی‬ ‫عێراق ده‌ک�ه‌ن‪ ،‬ل‌ه کۆتایی ساڵی (‪)2010‬‬ ‫هه‌ڵبژێردراین ب‌ه رێژه‌ی (‪ )99.4%‬ئه‌مڕۆش‬ ‫که‌لێره‌ن نزیکه‌ی (‪ )50‬ک �ه‌س ده‌ب��ن هه‌ر‬ ‫گ��روپ �‌ه و تایبه‌تمه‌ندن ب �‌ه شتێکه‌و‌ه ک ‌ه‬ ‫پێکهاتوون ل‌ه ته‌ندروستی و سیان‌ه و یاسایی‬ ‫و ئه‌ندازیاری و گوزه‌رانی به‌ندکراوه‌کان‪ ،‬بۆ‬

‫زیادکردنی ئ�ه‌وه‌ش ساڵی راب��ردوو وه‌فدێک‬ ‫له‌الیه‌ن وه‌زاره‌ت��ی دادی عێراقیه‌و‌ه پێکهێنرا‬ ‫ئه‌وانیش ه��ه‌روا ئێمه‌یان به‌یه‌که‌م زیندانی‬ ‫هه‌ڵبژارد ک‌ه رێژه‌ی (‪)%96‬مان هێنا‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬چه‌ند به‌ندیخانه‌ی‬ ‫هاوشێوه‌ی به‌ندیخانه‌که‌ی ئێو ‌ه ل ‌ه‬ ‫عێراق هه‌یه‌؟‬

‫ ل‌ه عێراق (‪ )32‬به‌ندیخان‌ه هه‌ی‌ه ک‌ه سه‌ر‬‫ب‌ه فه‌رمانگه‌ی چاکسازی عێراقی‌ه ئه‌وه‌شی‬ ‫ک‌ه به‌نمونه‌یی هه‌ڵبژێردراوین ئێم‌ه ب‌ه یه‌که‌م و‬ ‫دووه‌میش به‌ندیخانه‌ی ناسریه‌ی‌ه و له‌م دواییه‌ش‬ ‫به‌ندیخانه‌ی (ب���ادۆش) ک‌ه به‌ڕێوبه‌ره‌که‌ی‬ ‫خه‌ڵکی الی خۆمانه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬باس له‌و ‌ه ده‌کرێت ئه‌و‬ ‫کۆمپانیایه‌ی خواردن دابین ده‌کات‬ ‫پشتیوانی حزبی هه‌یه‌؟‬

‫ نه‌خێر ئه‌سڵی نیه‌‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ی عه‌قدی‬‫خواردن ل‌ه وه‌زاره‌تی داد له‌به‌شی یاسایی سااڵن ‌ه‬ ‫ل‌ه ده‌زگاکانی راگه‌یاندن راده‌گه‌یه‌ندرێت بۆ‬ ‫کۆمپانیاکانی خ��واردن‪ ،‬هه‌تا بڕیاره‌که‌مان‬ ‫بۆنه‌یه‌ت ئێم‌ه ئاگادار نین‪ ،‬به‌هیچ شێوه‌یه‌ک‬ ‫هیچ که‌سێک ل‌ه هه‌رێم ن‌ه له‌دوور ن‌ه له‌نزیک‬ ‫په‌یوه‌ندی پێوه‌نیه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬زیندانی هه‌رێمی‬ ‫کوردستانتان له‌ال هه‌یه‌؟‬

‫ ب��ه‌ن��دک��راوه‌ک��ان��م��ان‬‫هه‌موویان ل‌ه حکومه‌تی‬ ‫ن��اوه‌ن��دی �ه‌و‌ه دێ���ن‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬ ‫وه‌ک����و زیندانێکی‬ ‫ف��ی��دراڵ��ی به‌پێی‬

‫ه�ه‌ن��دێ��ک ی��اس��ا و رێ��ک�ه‌وت��ن��ی وه‌زاره‌ت����ی‬ ‫دادی عێراقی و وه‌زاره‌ت��ی کار و کاروباری‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تی هه‌رێم م��او‌ه م��او‌ه داواده‌ک���ه‌ن‬ ‫چه‌ند که‌سێک وه‌ربگرین‪ ،‬تا ئێستاش (‪)106‬‬ ‫به‌ندیمان وه‌رگرتبوو ل‌ه هه‌رێم هه‌ندێکیان‬ ‫موافه‌قه‌تیان وه‌رگ���رت و گ �ه‌ڕاون �ه‌ت �ه‌و‌ه بۆ‬ ‫زیندانی هه‌رێم و ئه‌وانه‌یتر لێر‌ه ماونه‌ته‌وه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬به‌گوێره‌ی هه‌ندێک زانیاری‬ ‫وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگ ‌ه بۆ ماوه‌یه‌کی‬ ‫زۆر به‌شدار بوو ‌ه ل ‌ه ئه‌رکی‬ ‫پاسه‌وانیکردنیئێره‌؟‬

‫ سه‌ره‌تا ک‌ه به‌ندیخانه‌ک‌ه کرایه‌و‌ه نزیکه‌ی‬‫(‪ )600‬پاسه‌وانمان که‌مبوو له‌و ستافه‌ی ک ‌ه‬ ‫ده‌مانویست‪ ،‬چونک‌ه خۆیان دیاریان کردبوو‬ ‫به‌ندیخانه‌یه‌کی به‌م شێوه‌ی‌ه ده‌بێت (‪)1500‬‬ ‫پ��اس�ه‌وان��ی هه‌بێت ئه‌وکات‌ه خ��ۆم داوام ل ‌ه‬ ‫وه‌زاره‌ت��ی پێشمه‌رگ‌ه کرد دوو خاڵی پێشه‌و‌ه‬ ‫ل‌ه سه‌ر ئه‌رکی خۆیان بۆ ماوه‌ی دوو ساڵ‬ ‫به‌سوپاسه‌و‌ه بۆیان به‌ڕێوه‌بردین ب�ه‌اڵم دواتر‬ ‫وه‌زاره‌تی داد خه‌ڵکیان بۆ دامه‌زراندین ئه‌وانیش‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬هیچ مانگرتنێک له‌کاتی ئه‌م‬ ‫خۆپیشاندانانه‌دارووینه‌دا؟‬

‫‪-‬‬

‫نه‌خێر هیچ مانگرتنێک یان‬ ‫ناڕه‌زایی ده‌ربڕینێک‬ ‫رووینه‌دا لێره‌‪.‬‬


‫کوردستانی‬

‫ـــه‌ڕێوه‌به‌ری کۆمــا جــڤاکێن کوردســــتان ‪:‬‬

‫مه‌یان کرد‌‪ ،‬ئێـم ‌ه وه‌ک ئـه‌وان فرســه‌تچی نیـــــن‬ ‫پره‌نسیپی نه‌ته‌وه‌یی و دیموکراتین کێ بوای ‌ه‬ ‫له‌شوێنی ئێم‌ه ئه‌وا ده‌یگوت‪ ،‬مادام ئه‌وان تا‬ ‫رۆژی ئه‌مڕۆ پشتیوانی ئه‌وانه‌ی هه‌اڵتووی‬ ‫ئێم‌ه ده‌ک �ه‌ن‪ ،‬با ئێمه‌ش پشتگیری گۆڕان‬ ‫بکه‌ین‪ .‬ئێم‌ه به‌شێویه‌کی زۆر سروشتی چۆن‬ ‫نزیک یه‌کێتی ده‌بین ب‌ه هه‌مان شێو‌ه نزیکی‬ ‫گۆڕانیش ده‌بینه‌وه‌‪ .‬ئێم‌ه به‌پره‌نسیب نزیکی‬ ‫هه‌موو الیه‌نه‌کان ده‌بین‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬تا ئێستا زۆرکه‌س و الیه‌ن‬ ‫ئه‌وانه‌ی له‌سه‌ر رێبازی ئاپۆچین‬ ‫له‌الیه‌ن یه‌کێتی زۆری و زه‌حمتیان‬ ‫بۆ دروستده‌کرێت‪ ،‬تا ئێستاش‬ ‫به‌رده‌وامه‌‪ ،‬بۆ هه‌ڵوێستی جدی نیی ‌ه‬ ‫له‌و باره‌یه‌وه‌؟‬

‫ راست‌ه تائێستاش به‌تایبه‌ت له‌و بازه‌گ ‌ه‬‫نزیکان‌ه زۆر ج���ار ک��ۆس��پ ب��ۆ خه‌ڵکی‬ ‫ئێم‌ه دروس��ت ده‌ک �ه‌ن به‌بۆنه‌ی کۆنتڕۆڵی‬ ‫ناسنام‌ه و هه‌ندێک شتی به‌وجۆره‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫یه‌کێتی ئه‌م‌ه بۆ خاتری ئێران و تورکیا‬

‫››‬

‫ئه‌وان‪ ،‬ئه‌و هه‌ڤااڵنه‌ی ئێمه‌ش په‌رچه‌کردار ل ‌ه‬ ‫دادگا وتیان ئێم‌ه کوشتوومانه‌‪ ،‬دادگاش سزای‬ ‫هه‌تاهه‌تایه‌ی پێداون‪ ،‬ئه‌و هه‌ڤااڵن‌ه ئه‌وا ماوه‌ی‬ ‫حه‌وت ساڵ ل���ه زیندانی یه‌کێتین‪ .‬یه‌کێتی‬ ‫ئه‌و هه‌ڵسوکه‌وتانه‌ی چه‌وتن و راست نین‪،‬‬ ‫باش‌ه ئه‌گه‌ر تۆ بۆ کوشتنی که‌سێک حه‌وت‬ ‫که‌سان ده‌گ��ری ئه‌ی بۆچی بۆ کوشتنی‬ ‫پێنج که‌سان هیچ پرسیارت لێ نه‌کرد‪ ،‬من‬ ‫ب‌ه یه‌کێتی ده‌ڵێم «ئ�ه‌وه‌ش بنوسن» بۆچی‬ ‫یه‌کێتی پرسیاری کوشتنی شه‌هید شیالنی‬ ‫نه‌کرد؟ ئایا که‌مال‌ه سوور کوشتویه‌تی یان‬ ‫که‌سێکی تر‪ ،‬بۆچی نه‌ی پرسی‪ ،‬ئه‌وه‌ی‬ ‫یه‌کێتی له‌گ‌ه ‌ڵ ئێمه‌ی ک��ردوو‌ه ناحه‌قیه‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم ئێم‌ه به‌پره‌نسیب نزیک ده‌بینه‌و‌ه و بۆ‬ ‫خاتری که‌س نزیک نابینه‌وه‌‪ ،‬سیاسه‌ته‌کانی‬ ‫یه‌کێتی راستیشی تیا هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم چه‌وتی تیا‬ ‫زۆره‌‪ ،‬پێویست‌ه خه‌ڵکی سلێمانی و هه‌رێمی‬ ‫سۆران ئه‌و راستی‌ه بینێت ک‌ه په‌که‌ک‌ه چۆن‬ ‫نزیک ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئێم‌ه نیازمان پاک‬

‫بۆ ئه‌وه‌ی حکومه‌تی هه‌رێم و‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن کێشه‌کانیان به‌ دیالۆگ‬ ‫چاره‌سه‌ر بکه‌ن‪ ،‬پێویسته‌ هه‌وڵه‌کانیان‬ ‫چڕتر بکه‌نه‌وه‪ .‬له‌و باره‌یه‌وه‌ وه‌ک‬ ‫رێکخستنێکی کوردی ئه‌وه‌ی بکه‌وێت ‌ه‬ ‫سه‌ر شانمان ئاماده‌ین جێبه‌جێی بکه‌ین‬ ‫بۆ ئاشتی و ئارامی‬

‫ده‌ک��ات‪ ،‬ئه‌و سیاسه‌ته‌ی یه‌کێتی به‌ڕێوه‌ی‬ ‫ده‌بات سیاسه‌تێکی نه‌ته‌وه‌یی کوردان‌ه نییه‌‪،‬‬ ‫ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ی یه‌کێتی راست نییه‌‪ ،‬ئێم ‌ه‬ ‫پره‌نسیپ به‌بنه‌ما ده‌گرین‪ ،‬شتێکی تریش‬ ‫زی��اد بکه‌م‪ ،‬له‌و گرووپانه‌ی ک‌ه گووتم ل ‌ه‬ ‫ئێم‌ه جیابوونه‌ته‌و‌ه و یه‌کێتی پشتگیری کردن‪،‬‬ ‫هه‌ندێکیش له‌وانه‌ی باشووری رۆژئاوا له‌دژی‬ ‫ئێم‌ه ئه‌وانی گرت‌ه الی خۆی و تا ئێستاشی‬ ‫له‌گ‌ه ‌ڵ دابێت به‌خێویان ده‌کاو پاره‌یان پێده‌داو‬ ‫په‌روه‌رده‌یان ده‌کات‪ ،‬ئێستاش یه‌کێتی ئه‌وکار‌ه‬ ‫به‌رده‌وام ده‌کات‪ .‬ئه‌و که‌سانه‌ی باسیان ده‌که‌م‬ ‫ڵ پێنج هه‌ڤاڵی ئێمه‌یان شه‌هید کرد‪،‬‬ ‫له‌موس ‌‬ ‫یه‌کێک له‌وان‌ه (شیالن کوبانی) ئه‌ندامی‬ ‫کۆنسه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی کۆماجڤاکێن‬ ‫کوردستان بوو‪ ،‬له‌گ‌ه ‌ڵ چوار هه‌ڤاڵی تری‬ ‫دلێر‪ ،‬به‌ده‌ستی رێکخستنێکی ع �ه‌ره‌ب ک ‌ه‬ ‫له‌گ‌ه ‌ڵ ده‌وڵ �ه‌ت��ی سوریا په‌یوه‌ندیان هه‌بوو‬ ‫هه‌ڤااڵنی ئێمه‌یان شه‌هیدکرد‪ ،‬که‌سێک‬ ‫که‌ده‌ستی هه‌بوو له‌شه‌هیدبوونی ئه‌و هه‌ڤااڵنه‌دا‬ ‫گرووپێکیش له‌و که‌سه‌یان دا و کوشتیان‪،‬‬ ‫گرووپ کێ بوو دیار نییه‌‪ ،‬به‌اڵم یه‌کێتی‬ ‫شه‌ش هه‌ڤاڵی ئێمه‌ی ده‌ستگیر کرد له‌جیاتی‬

‫نه‌بوای‌ه ده‌مان گووت با ره‌وشه‌ک‌ه بوروژێنین‬ ‫و با یه‌کێتی له‌ناو بچێت‪ ،‬به‌اڵم ئێم‌ه ده‌ڵێین‬ ‫ئه‌و هاوسه‌نگیه‌ی هه‌ی‌ه با بپارێزرێ و ل‌ه نێوان‬ ‫هێزه‌کان با ئاشتی و ئارامی دروست ببێت‪،‬‬ ‫یه‌کێتی یارمه‌تیده‌ری پارچه‌کردنی حیزب‬ ‫والیه‌ن‌ه سیاسیه‌کانه‌‪ ،‬ویستی ئێمه‌ش پارچ ‌ه‬ ‫بکات‪ ،‬به‌اڵم نه‌یتوانی‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬رۆژی (‪ )5/16‬ساڵوه‌گه‌ڕی‬ ‫کۆمه‌ڵکوژی ساڵی (‪‌ )1996‬ه ک ‌ه‬ ‫کۆمه‌ڵێک هه‌ڤاڵی ئێو ‌ه ل ‌ه هه‌ولێری‬ ‫تێدا بێسه‌ر و شوێن کرا‪ ،‬سه‌باره‌ت‬ ‫به‌و دۆسیه‌ی ‌ه ئایا پارتی تا ئێستا‬ ‫داوای لێبوردنی کردو ‌ه ل ‌ه ئێوه‌‪،‬‬ ‫په‌یامتان بۆ پارتی چیه‌؟‬

‫ ئه‌و مه‌سه‌الن‌ه ئێستا هه‌ستیارن‪ ،‬چونک‌ه ل ‌ه‬‫رابردوو زۆر رووداووی ناخۆش روویان داوه‌‪ ،‬له‌به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ش ئێم‌ه هه‌روا له‌سه‌ر پێ و به‌شێوازێکی‬ ‫بێ نرخ نامانه‌وێت گفتوگۆی ئه‌و بابه‌ت ‌ه‬ ‫بکه‌ین‪ ،‬ئێم‌ه تا ئێستا ئه‌و بابه‌ته‌مان له‌گ‌ه ‌ڵ‬ ‫هیچ که‌س گفتوگۆ نه‌کردوه‌‪ ،‬گفتوگۆیه‌کی‬ ‫روونی ده‌ربار‌ه نه‌کراوه‌‪ ،‬ئێم‌ه ده‌ڵێین ل‌ه رابردوو‬ ‫له‌نێوان ئێم‌ه و یه‌کێتی و پارتیدا شه‌ڕی ناوخۆ‬

‫دروست بوو‪ ،‬ل‌ه هه‌ردوو المان خه‌ڵک شه‌هید‬ ‫بوون‪ ،‬بۆ خاتری شه‌هیدی هه‌ردوو ال‪ ،‬چونکه‌‬ ‫تاوانی ئه‌و گه‌ریال و پێشمه‌رگان‌ه نه‌بوو‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ره‌خنه‌دانێک یان ره‌خنه‌گرتنێک پێویست‌ه ئێم ‌ه‬ ‫وه‌ک سه‌رکردایه‌تی ره‌خن‌ه بکرێین یان ره‌خن ‌ه‬ ‫بده‌ین‪ ،‬چونک‌ه ئه‌و شه‌هیدان‌ه تاوانیان نه‌بوو‌ه‬ ‫ئه‌وان‌ه بۆ دۆزی ره‌وای کوردستان چه‌کیان‬ ‫خستبوو‌ه شان‪ ،‬بۆ خاتری خوێنی ئه‌و شه‌هیدان ‌ه‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی راست نزیک‌بوونه‌و‌ه بکه‌ین پێویست ‌ه‬ ‫ل‌ه سه‌ر گۆڕه‌که‌یان یه‌کێتی گه‌لی کورد‬ ‫دروست بکه‌ین‪ ،‬ن‌ه شه‌ڕ و توندوتیژی‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫یه‌کێتی و یه‌کگرتنی گه‌لی کورد دروست‬ ‫بکه‌ین‪ ،‬ئه‌وکات دڵی ئه‌و شه‌هیدانه‌ش شاد‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬ئه‌و‌ه داواکاری ئێمه‌یه‌‪ ،‬له‌کاتی خۆشیدا‬ ‫من دیسان نزیکایه‌تی خۆمانم وا نیشانداوه‌‪،‬‬ ‫پێویست‌ه هه‌ندێک رووداووی��ش روونبکرێنه‌و‌ه‬ ‫وه‌کو رووداووی هه‌ولێر هیوادار‌م ل‌ه داهاتوو‬ ‫هه‌ندێک له‌و رووداوان���‌ه روون بکرێنه‌و‌ه ب ‌ه‬ ‫تایبه‌تیش رووداوی کۆمه‌ڵکوژیه‌که‌ی هه‌ولێر‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ل ‌ه داهاتوویه‌کی نزیکدا‬ ‫هه‌ڵبژاردن له‌تورکیا ئه‌نجامده‌درێت‪،‬‬ ‫ئاماده‌کاری کوردان چۆنه‌؟‬

‫ راست‌ه ل‌ه تورکیا و ل‌ه باکوری کوردستان‬‫هه‌ڵبژاردنێک هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و هه‌ڵبژاردن‌ه بۆ کوردان‬ ‫تۆزێک گرنگه‌‪ ،‬به‌اڵم بۆ تێکۆشانی ئازادی‬ ‫کوردستان ئامانجی له‌م‌ه گرنگتریش هه‌یه‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌و داواکاریانه‌ی ک‌ه له‌ده‌وروبه‌ری‬ ‫جیاجیا هاتوون‪ ،‬بزووتنه‌وه‌که‌مان تاکو (‪)15‬‬ ‫ی حوزیران ل‌ه بڕیاری خۆپارستندایه‌‪ .‬واتا‬ ‫هێزه‌کانمان هێرش ناکه‌ن‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر هێرشیان‬ ‫کرای‌ه سه‌ر خۆیان ده‌پارێزن و تۆڵه‌ی خۆشیان‬ ‫ده‌که‌نه‌وه‌‪ .‬ده‌مانه‌وێت ئه‌و بڕیار‌ه زه‌مینه‌سازی‬ ‫بکات بۆ به‌رده‌وام بوونی دیالۆگ و چوون به‌ره‌و‬ ‫چاره‌سه‌ری‪ ،‬هه‌مانکات هه‌ڵبژاردنه‌کانیش ل ‌ه‬ ‫که‌شێکی ئارامدا ئه‌نجام بدرێن‪ .‬ماوه‌ماو‌ه‬ ‫هه‌ندێک ش �ه‌ڕو پێکدادان دروس��ت ده‌بێت‪،‬‬ ‫ده‌وڵ �ه‌ت��ی ت���ورک ل �ه‌ک��وێ تیمێکی ئێم ‌ه‬ ‫ببینێت هێرشیان ده‌ک��ات �‌ه س���ه‌ر‪ ،‬وه‌ک��وت��ر‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی ئازادی کوردستان ل‌ه هه‌ڵمه‌تێکی‬ ‫سیاسیشدایه‌‪ ،‬هه‌ڵمه‌ت‌ه سیاسیه‌که‌ی بۆ ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫به‌شێوازی چاالکی مه‌ده‌نی و دیموکراتی‬ ‫پرسی کورد بخات‌ه رۆژه‌ڤ �ه‌وه‌‪ .‬له‌م هه‌ڵمه‌تدا‬ ‫هه‌ڵبژاردن وه‌کو هه‌نگاوێکی گرنگه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا کورد بتوانێت سه‌رکه‌وێت‪،‬‬ ‫ئه‌وا ده‌توانێت زیاتر پرسی کورد بخات‌ه رۆژه‌ڤی‬ ‫چاره‌سه‌ری و ببێت‌ه فشارێکی هه‌مه‌الیه‌ن ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر ده‌وڵه‌تی داگیرکه‌ری تورک‪ .‬ده‌وڵه‌تی‬ ‫ت��ورک بۆ ئ �ه‌وه‌ی ک��وردی خ��اوه‌ن ناسنام ‌ه‬ ‫نه‌که‌ون‌ه هه‌ڵبژاردن کۆسپ و ته‌گه‌ره‌ی بۆ‬ ‫دروستکردون‪ ،‬بۆ نمون‌ه هێشتنه‌وه‌ی رێژه‌ی‬ ‫(‪ )%10‬ل‌ه یاسای هه‌ڵبژاردنه‌کان بۆ ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫به‌ده‌پ‌ه نه‌توانێت به‌شداری بکات‪ .‬چونک ‌ه‬ ‫ده‌وڵه‌ت ناهێڵێت ئه‌و رێژه‌ی‌ه تێپه‌ڕێنێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫توانرا ئه‌ورێژه‌ی‌ه تێپه‌ڕێندرێت ئ �ه‌وا پێکه‌و‌ه‬ ‫نزیکه‌ی (‪80‬ـ‪ )90‬که‌س بچێت‌ه په‌رله‌مان‪.‬‬ ‫رێ���ژه‌ی (‪ )%10‬له‌هیچ شوێنێکی جیهان‬ ‫نه‌ماو‌ه ته‌نها ل‌ه تورکیا نه‌بێت‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی کورد‬ ‫به‌کاندیدی سه‌ربه‌خۆش نه‌چن‌ه په‌رله‌مان‬

‫به‌سه‌دان فرتوفێڵیان کرد‪ .‬س�ه‌ره‌ڕای هه‌موو‬ ‫ته‌نگ و چه‌ڵه‌مه‌کانیش ک��ورد ل‌ه ساڵی‬ ‫(‪ )2007‬بیست و دوو که‌سیان برد‌ه په‌رله‌مان‪،‬‬ ‫هه‌ڵبه‌ت ئه‌گه‌ر ژمار‌ه بیست که‌سبێت ده‌توانن‬ ‫له‌په‌رله‌مان فراکسیۆن دروستبکه‌ن‪ .‬ئه‌وکات‬ ‫ده‌بن‌ه خاوه‌نی کۆمه‌ڵێک ماف بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫ئه‌و مافانه‌یان لێ بسه‌نه‌و‌ه ئه‌حمه‌د تورک و‬ ‫ئه‌یسه‌ل تۆغلوک له‌په‌رله‌مانتاریان کرده‌ده‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫ب��ه‌اڵم جارێکیتر ب�ه‌ه��ۆی دۆس��ت��ی ک��ورد‪،‬‬ ‫ئوفوق ئوراس دیسان فراکسیۆن به‌رده‌وام بوو‪،‬‬ ‫ئێستاش پیالنی ده‌وڵه‌ت ئه‌وه‌ی‌ه کورد نه‌بنه‌و‌ه‬ ‫فراکسیۆن‪ ،‬بۆ ئه‌مه‌ش له‌ماوه‌ی چه‌ند رۆژی‬ ‫رابردوو قه‌ده‌غه‌یان خست‌ه سه‌ر حه‌وت که‌سی‬ ‫سه‌ره‌کی ل‌ه کاندیده‌کانی به‌ده‌په‌‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫دوو ک �ه‌س ل �ه‌وان �‌ه (گوڵتان کشه‌ناک و‬ ‫سه‌باحه‌ت تونجه‌ل) ئێستاش په‌رله‌مانتارن‪.‬‬ ‫ئه‌و قه‌ده‌غ‌ه کاریه‌یان بێ مافی بوو‪ ،‬بۆیه‌ش‬ ‫گه‌لی کورد ل‌ه هه‌موو شاره‌کانی کوردستان‬ ‫م��ت��رۆپ��ۆڵ�ه‌ک��ان��ی ت��ورک��ی��ا ل �ه‌گ �‌ه ‌ڵ چه‌پ ‌ه‬ ‫تورکه‌کان و ئاشتیخوازانی تورک بۆ ماوه‌ی‬ ‫چوار رۆژ کاردانه‌وه‌یه‌کی فراوانی به‌شێوه‌ی‬ ‫سه‌رهه‌ڵدان ئاسا نیشاندا‪ .‬ئه‌و‌ه بڕیاری ئه‌که‌پ ‌ه‬ ‫و ده‌وڵ �ه‌ت بوو بۆی‌ه هه‌نگاویان ب �ه‌ره‌و دواو‌ه‬ ‫هاویشت‪ .‬له‌مێژووی کۆماری تورکیادا هیچ‬ ‫کات ده‌وڵه‌تی تورک له‌به‌رامبه‌ر راپه‌ڕینی‬ ‫خه‌ڵک هه‌نگاوی به‌ره‌و دواو‌ه نه‌هاویشتووه‌‪،‬‬ ‫جاری یه‌که‌م‌ه گه‌لی کورد پێکه‌و‌ه خۆپشاندان‬ ‫ده‌کات و ده‌وڵه‌تیش واز له‌بڕیاره‌که‌ی ده‌هێنیت‪.‬‬ ‫ه �ه‌رچ �ه‌ن��د‌ه ک����وردان شه‌هیدێک ب�ه‌ن��اوی‬ ‫(ئیبراهیم ئ��وروج) و چه‌ندین برینداریشیدا‪،‬‬ ‫به‌اڵم سه‌رکه‌وتنی به‌ده‌ستهێنا‪.‬‬

‫ئیدی ده‌توانرێت له‌و دوو به‌ش‌ه پرسی کورد‬ ‫چاره‌سه‌ر بکرێت‪.‬‬ ‫ده‌وڵ �ه‌ت��ی ت���ورک ب �ه‌و دی��ال��ۆگ��ان�ه‌ی ل ‌ه‬ ‫ئیمرالی له‌گ‌ه ‌ڵ رێبه‌رایه‌تیمان ئه‌نجامیده‌ده‌ن‬ ‫و هاتیشن ل‌ه هه‌رێمی کوردستان و به‌غداش‬ ‫چاوپێکه‌وتنیان کرد و داوا ده‌که‌ن ئێم‌ه تاکو‬ ‫دوای هه‌ڵبژاردنه‌کان بوه‌ستین و ئێمه‌ش تا‬ ‫ئه‌وکات‌ه ده‌وه‌ستین‪ ،‬ب�ه‌اڵم دوای هه‌ڵبژاردن‬ ‫ده‌مانه‌وێت ده‌وڵه‌تی تورک هه‌نگاوی جدی‬ ‫بنێت‪ .‬ئه‌گه‌ر هه‌نگاوی چاره‌سه‌ری نه‌نێت ئه‌وا‬ ‫گه‌له‌که‌مان به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ک به‌رخودان‬ ‫ده‌ک���ات‪ ،‬بۆچی؟ تاکو ب�ه‌ئ��ی��راده‌ی خۆی‬ ‫چاره‌سه‌ری دروست بکات‪.‬‬

‫کوژرانى گوماناوى سه‌ربازانى کورد ل ‌ه رۆژئاوا‬

‫ئیتالعات بانگهێشتى چاالکوانانى کرێکارى ده‌کات‬

‫ل‌ه کاتێکدا ده‌وڵ�ه‌ت��ی سوریا شێواو‌ه و س�ه‌دان‬ ‫کوژراو بریندارى لێکه‌وتۆته‌وه‌‪ ،‬کوژرانى گوماناوى‬ ‫سه‌ربازانى کورد ل‌ه نێو سوپاى سوریا دا به‌رده‌وامه‌‪.‬‬ ‫مه‌ڵپه‌رى فه‌رمى (‪ )KCK-Rojava‬رایگه‌یاند له‌م‬ ‫دواییه‌دا (‪ )15‬سه‌رباز ل‌ه ناو سوپاى سورى گیانیان‬ ‫له‌ده‌ستداو‌ه ک‌ه پێنج له‌و سه‌ربازان‌ه کوردن‪.‬‬ ‫س���ه‌رب���ازى ک����ورد (ره‌م�������ه‌زان م��ه‌ح��م��ود) ل ‌ه‬ ‫دای��ک��ب��ووى س��اڵ��ى (‪)1991‬ى ش����ارى کۆبانى‬ ‫رۆژئ��اواى کوردستانه‌‪ ،‬ک‌ه ل‌ه لیواى (‪4‬ى سوپا)‬ ‫ى س��ووری��ادا ل�‌ه ش��ارى ده‌رع���ا س �ه‌رب��ازى ده‌ک��رد‪.‬‬ ‫رۆژى (‪ )2011/4/23‬بنه‌ماڵه‌ى ره‌مه‌زان مه‌حمود‬ ‫جه‌نازه‌ى رۆڵه‌که‌یان وه‌رگرته‌وه‌‪ .‬ره‌مه‌زان مه‌حمود ل ‌ه‬ ‫رۆژى (‪24‬ى‪/‬ئاوریل)دا په‌یوه‌یدنى ب‌ه بنه‌ماڵه‌که‌یه‌و‌ه‬ ‫ک��ردوو‌ه و قسه‌ى له‌گه‌ڵیان ک��ردووه‌‪ .‬ب�ه‌اڵم دواتر‬ ‫په‌یامى کوژرانى رۆڵه‌که‌یان ل‌ه کاتێکدا بۆ دێت‌هه‌وه‌‪،‬‬ ‫ک‌ه هێچ پێکدادانێک ل‌ه ده‌رعا رووینه‌داو‌ه و ل ‌ه‬ ‫کوشتنى رۆڵه‌که‌یان ب‌ه گومانن‪.‬‬

‫ب‌ه پێى ئاژانسى هه‌واڵگرى موکریان ئیتالعاتى‬ ‫ئ��ێ��ران رۆژى (‪ )4/29‬بانگهێشتى چاالکوانانى‬ ‫کرێکارى ل‌ه شاره‌کانى سن‌ه و سه‌قز ده‌کات و پاش‬ ‫چه‌ندین کاتژمێر لێکۆڵینه‌و‌ه و پرسیار به‌ڵێننامه‌یان‬ ‫پێ پڕده‌کرێته‌و‌ه و ئ��ازاد ده‌کرێن‪ .‬ل‌ه ش��ارى سن ‌ه‬ ‫چاالکوانانى کرێکارى ب‌ه ناوه‌کانى‪ :‬ساعد په‌نا‪،‬‬ ‫سدیق که‌ریمى‪ ،‬خالب حوسێنى‪ ،‬خالد حسیتى و‬ ‫یه‌دوڵاڵ قوتبى و چه‌ند که‌سیتر بانگهێشتى ئیداره‌ى‬ ‫ئیتالعات کراون و هه‌روه‌ها ل‌ه شارى سه‌قز‪ ،‬حوسێن‬ ‫م���ورادى‪ ،‬سدیق محه‌ممه‌دى‪ ،‬به‌ختیار حوسێنى و‬ ‫عه‌لى مه‌عروفى ب‌ه مه‌به‌ستى لێکۆڵینه‌و‌ه بانهێشتى‬ ‫ئیتالعات ک��راون‪ .‬شایه‌نى باس‌ه ئه‌م بانگهێشتانه‌ى‬ ‫ئیتالعات ب‌ه مه‌به‌ستى رێگرتنى هه‌ر راپه‌ڕین و‬ ‫خۆپیشاندانێک‌ه ل‌ه ناو ئێران و ئه‌م گوشاران‌ه ن‌ه ته‌نها‬ ‫کرێکاران‪ ،‬به‌ڵکو مامۆستایان و سه‌رجه‌م چین و‬ ‫توێژه‌کانى کۆمه‌ڵگاى ئێران ده‌گڕێته‌و‌ه تا بتوانن‬ ‫رێگرى ل‌ه ئه‌گه‌رى شه‌پۆلى سه‌رهه‌ڵدانه‌کان بکه‌ن‪.‬‬

‫ب‌ه پێێ هه‌واڵێک ک‌ه ل‌ه ئاژانسى ده‌نگوباسى‬ ‫فورات دا باڵو بۆته‌وه‌‪ ،‬ل‌ه ئاکامى شه‌ڕو پێکدادان‬ ‫ل‌ه دوو رۆژدا ل‌ه نێوان گه‌ریالکانى هێزه‌کانى‬ ‫پاراستنى گه‌ل و ئه‌رته‌شى تورک ل‌ه دێرسیم حه‌وت‬ ‫گه‌ریالى (‪ )HPG‬گیان ل‌ه ده‌ست ده‌ده‌ن‪.‬ل‌ه دواى‬ ‫ب�ڵاو ب��وون�ه‌وه‌ى ئ�ه‌و هه‌واڵ‌ه (‪ )4/28‬رێکخستنى‬ ‫(‪)BDP‬ى شارى دێرسیم سێ رۆژ وه‌کوو (رۆژى‬ ‫شین) راده‌گه‌یه‌نن و ب‌ه س�ه‌دان که‌س ل‌ه ناویاندا‬ ‫نوێنه‌رانى رێکخراوه‌کانى مافى مرۆڤ‪ ،‬پاڵێوراوى‬ ‫لیستى ره‌نج‪ ،‬ئازادى و دیموکراسى فه‌رهاد توونج و‬ ‫سه‌رۆکى شاره‌وانى دێرسیم ئه‌دیب‌ه شاهین‪ ،‬ل‌ه به‌رده‌م‬ ‫خێمه‌ى چاره‌سه‌رى دیموکراتیک ئۆپه‌راسیۆنه‌کانى‬ ‫ئ�ه‌رت�ه‌ش��ى ت���ورک ی��ان ش��ه‌رم��ه‌زار کرد‪.‬تورکیا‬ ‫ل‌ه ئۆپه‌راسیۆنه‌کانى ب���ه‌رده‌وام و هێز بۆ ناوچ ‌ه‬ ‫سنوورییه‌کان ده‌گ��وازرێ��ت �‌هه‌و‌ه و سنورى باشورى‬ ‫کوردستان بۆمباران ده‌که‌ن و ئێرانیش هێزى ره‌وانه‌ى‬ ‫سنور کردووه‌‪.‬‬

‫چاره‌سه‌ری به‌ره‌و پێشه‌و‌ه ده‌به‌ین‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬له‌باکور چادری چاره‌سه‌ری‬ ‫هه‌ڵدرابوون‪ ،‬به‌اڵم له‌الیه‌ن‬ ‫ده‌وڵه‌ته‌و ‌ه هێرشیان کرای ‌ه سه‌ر‪،‬‬ ‫ئایا بڕیاری گه‌ل ئه‌وه‌ی ‌ه تاکو‬ ‫چاره‌سه‌ری دروست نه‌بێت شه‌قام‬ ‫چۆ ‌ڵ نه‌کات؟‬

‫ئه‌گه‌ر ئێم‌ه نیازمان پاک نه‌بوای‌ه ده‌مانوت‬ ‫با ره‌وشه‌ک‌ه بوروژێنین و یه‌کێتی له‌ناو‬ ‫بچێت‬

‫››‬

‫چۆن نزیک یه‌کێتی ده‌بین به‌هه‌مانشێو‌ه‬ ‫نزیکی گۆڕانیش ده‌بینه‌وه‌‌‬ ‫نمونه‌ی له‌جیهان نه‌بووه‌‪ ،‬تورکیاش ناتوانێت‬ ‫شاخه‌کانیان پێ چۆڵ بکات‪ .‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‬ ‫گه‌ریال خۆی ل‌ه سنوره‌کانی ده‌ریای سپی و‬ ‫ده‌ریای ره‌شیش به‌جێکردوه‌‪ ،‬زۆرترین هێزه‌کانی‬ ‫سوپای تورکیا له‌و ده‌ڤه‌ران‌ه ده‌یانه‌وێت گه‌ریال‬ ‫ده‌ربکه‌ن‪ ،‬به‌اڵم بێچاره‌بوون‪ .‬خۆ به‌جێکردن‬ ‫له‌ناو خاکی نه‌ته‌وه‌ی سه‌رده‌ست باوه‌ڕده‌که‌م تا‬ ‫ئێستا ل‌ه جیهان رووی نه‌داوه‌‪ ،‬به‌اڵم گه‌ریالی‬ ‫کورد ئه‌م‌ه به‌ئیراده‌ی خۆی ده‌کات‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫بۆ چۆنیه‌تی ش�ه‌ڕی گه‌لێکی شۆڕشگێڕ‬ ‫باس ده‌که‌م‪ .‬نامانه‌وێت که‌س ئه‌م‌ه به‌هه‌ڕه‌ش ‌ه‬ ‫تێبگات‪ ،‬ئه‌م‌ه راستیک‌ه پێویست‌ه بزانرێت‪ .‬ئه‌و‬ ‫به‌رخودان‌ه زیاتر جه‌ماوه‌ریی‌ه نه‌وه‌ک گه‌ریالی‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌ناو یه‌کدا به‌ڕێو‌ه ده‌چن‪ .‬ئیتر گه‌لی‬ ‫کورد ل‌ه باکوور ژێرده‌ستی په‌سه‌ند ناکات‪،‬‬ ‫په‌سه‌ند ناکات رێبه‌ر و پێنج ه �ه‌زار کوڕو‬ ‫کچی ل‌ه زینداندابێت‪ .‬هه‌مانکات په‌سه‌ند‬ ‫ناکات منداڵه‌کان و دایک و خوشکه‌کانیان‬ ‫له‌کۆاڵنه‌کانان بکه‌ون‌ه ژێر پۆستاڵی پۆلیس‬ ‫و س �ه‌رب��ازی دوژم���ن‪ .‬ئیتر ک��ورد ناحه‌قی‬ ‫په‌سه‌ند ناکات‪ ،‬بۆی‌ه ئێم‌ه ده‌ڵین ده‌بێ ئه‌مسا ‌ڵ‬ ‫چاره‌سه‌ر بێت‪ .‬ئه‌گه‌ر نا‪ ،‬ئێم‌ه به‌هێزی خۆمان‬

‫توندوتیژی و ئالۆزیانه‌ن‪ .‬ده‌یانه‌وێت ئیراده‌ی‬ ‫کورد بشکێنن و که‌س نه‌بێت کارو خه‌بات‬ ‫بکات‪ ،‬له‌م ماوه‌یه‌دا (‪ )32‬که‌سیان ل‌ه هه‌کاری‬ ‫ده‌ستگیر کردوه‌‪ ،‬له‌ماوه‌ی ساڵێکیشدا (‪)500‬‬ ‫که‌س ده‌ستگیر کراو‌ه و هه‌کاریش بۆخۆی‬ ‫شارێکی بچووک‌ه و ژم��اره‌ی دانیشتوانی‬ ‫(‪ )40‬ه �ه‌زارک �ه‌س �ه‌‪ ،‬ئ�ه‌گ�ه‌ر ک �ه‌س نه‌بوو‬ ‫کاربکات بێگومان ده‌نگه‌کان ئه‌و ده‌یبات‪.‬‬ ‫تا ئێستا سیاسه‌تمان وای‌ه ک‌ه هه‌رکه‌سێک‬ ‫خاوه‌نداریه‌تی ل‌ه چ��ادره‌ک��ان بکات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌وانه‌ی‌ه تاکتیکیش بگۆڕدرێت‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬به‌سووربوونی ئه‌که‌پ ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و هه‌ڵسوکه‌وت ‌ه‬ ‫توندوتیژانه‌ی هه‌ڵوێستی ئێو ‌ه‬ ‫چۆنده‌بێت؟‬

‫ به‌رامبه‌ر هێرشه‌کانی ئه‌که‌پ‌ه به‌رخودانی‬‫زیاتر به‌ره‌و پێشه‌و‌ه ده‌نێین‪ ،‬هه‌نگاو بۆ دواو‌ه‬ ‫مه‌حاڵه‌‪ ،‬چونک‌ه ئه‌که‌پ‌ه چ��اوه‌ڕێ ده‌کات‬ ‫هه‌نگاو بۆ دواو‌ه باوێژین تاکو ئه‌و هه‌موو‬ ‫ده‌نگی ک��وردان ببات‪ .‬له‌وانه‌ی‌ه تاکتیک‬ ‫بگۆڕدین‪ ،‬به‌اڵم هه‌نگاو بۆ دواو‌ه ناوێژین‪.‬‬

‫مانشێتی رۆژنامه‌کانی کوردستان‬

‫هـــه‌واڵــی کوردستانی‬ ‫سێ رۆژ شین ل ‌ه دێرسیم‬

‫‪7‬‬

‫ هێشتا هیچ ب��ڕی��ارێ��ک نییه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬‫ئێوه‌ش بینیتان ل‌ه (‪ )22‬باژێڕان پۆلیسه‌کانی‬ ‫ئه‌که‌پ‌ه هێرشیان ک��رد‌ه س �ه‌ر چادره‌کانی‬ ‫چه‌تر‪ :‬ئه‌و شه‌ڕه‌ی باسی ده‌که‌ن‬ ‫له‌ناو شاره‌کانی تورکیا ده‌بێت‪ ،‬یان ئاشتی و سووتاندنیان و به‌ده‌یان که‌سیان لێ‬ ‫له‌شاخه‌کانه‌و ‌ه وه‌ک جاران ئه‌نجامی ده‌ستگیرکردن‪ .‬ئێم‌ه له‌و باره‌یه‌و‌ه لێدوانمانداو‬ ‫گوتمان ئ�ه‌گ�ه‌ر ده‌ی��ان�ه‌وێ��ت ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن ل ‌ه‬ ‫ده‌ده‌ن؟‬ ‫ مه‌به‌ستم گشتی سنوری تورکیایه‌‪ ،‬که‌شێکی ئارامدا دروست بێت پێویست‌ه ئه‌و‬‫چونک‌ه ئه‌وه‌ی گه‌ریالی ئازادی کورد ده‌یکات هێرشان‌ه رابگرن ئه‌گه‌رنا ئه‌وان هۆکاری ئه‌و‬

‫چه‌تر‪ :‬پێشبینی ده‌که‌ن ئه‌و‬ ‫ژماره‌یه‌ی په‌رله‌مانتاران بۆ چه‌ند‬ ‫زیاد بکات؟‬

‫ له‌به‌ر ئ�ه‌وه‌ی کۆسپ و ته‌گه‌ر‌ه زۆرن‬‫ناتوانێت زۆری زیادبکات‪ ،‬له‌ڕاستیدا ئه‌و‬ ‫ده‌نگه‌ی ئێستای ک��ورد به‌شی (‪70‬ـ‪)80‬‬ ‫په‌رله‌مانتار ده‌کات‪ ،‬به‌اڵم ئێستا به‌کاندیدی‬ ‫سه‌ربه‌خۆ له‌وان‌ه نیی‌ه ئه‌وڕێژه‌ی‌ه به‌ده‌ستبهێنێت‬ ‫چونک‌ه فشاره‌کان زۆرن‪ ،‬به‌اڵم پێده‌چێت (‪)35‬‬ ‫په‌رله‌مانتار بێنێت‪ .‬ئه‌گه‌ر ئه‌و ژماره‌یه‌ش‬ ‫بهێنرێت دیسان کێشه‌ی ک��ورد چاره‌سه‌ر‬ ‫ناکات‪ ،‬به‌اڵم هه‌نگاوێک کورد به‌ره‌وپێشه‌و‌ه‬ ‫ده‌چێت‪.‬‬ ‫ئه‌و رووداوان �ه‌ی ئه‌مڕۆکه‌ی رۆژهه‌اڵتی‬ ‫ن��اوی��ن‪ ،‬س �ه‌ره �ه‌ڵ��دان��ی گ���ه‌الن ل�ه‌ب�ه‌رام��ب�ه‌ر‬ ‫زوڵ��م و زۆرداری و چ �ه‌وس��ان �ه‌وه‌ی رژێمه‌‬ ‫دیکتاتۆره‌کان‪ ،‬له‌هه‌رێمه‌که‌دا که‌شێکی نوێی‬ ‫دروستکردو‌ه هه‌رکه‌س ئازادی و دیموکراتیه‌ت‬ ‫دادپ �ه‌روه‌ری ده‌خوازێت‪ ،‬له‌هه‌رێمه‌که‌شدا ئه‌و‬ ‫گه‌له‌ی له‌هه‌موو گه‌النیتر زیاتر چه‌وساوه‌ته‌و‌ه و‬ ‫تێکۆشانی ئازادی به‌ڕێوه‌ده‌بات گه‌لی کورده‌‪،‬‬ ‫تێکۆشانی ئازادیخوازی گه‌لی کورد ئه‌مڕۆ‬ ‫ل‌ه قۆناغێکی گرنگدای‌ه له‌هه‌موو کوردستان‪،‬‬ ‫بۆی‌ه ئێم‌ه ده‌ڵێین پێویست‌ه ساڵی (‪)2011‬‬ ‫ببێت‌ه ساڵی چاره‌سه‌ری و سه‌رکه‌وتن‪ .‬پێویست ‌ه‬ ‫هه‌نگاوه‌کانمان رووه‌و چ���اره‌س���ه‌ری بێت‪.‬‬ ‫به‌تایبه‌ت ل‌ه باکور و رۆژئ��اوای کوردستان‪،‬‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪54‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/2/12‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/2‬‬ ‫دووشه‬

‫ئازادیا واڵت‬

‫‪EY MIROVAHI VE QERINE BIBIHIZE‬‬

‫ئۆزگور گونده‌م ل ‌ه پێناو ئازادى به‌ره‌و ئاماره‬

‫سیروان‬

‫یه‌که‌مین گه‌شتى ئاسمانى ل ‌ه نێوان تاران ـ سن ‌ه ـ سلێمانى‬

‫هاواڵتی‬

‫تاڵه‌بانى مه‌رجى هه‌ی ‌ه بۆ کشانه‌وه‌ى هێزه‌کان‬

‫یه‌نى ئۆزگور پۆلۆتیک ئۆجه‌الن‪« :‬موخاتب نابینین»‬

‫ئاسۆ‬

‫د‪.‬به‌رهه‌م سالح‪ :‬ته‌حالوفى موفسیدین ل ‌ه نێوان هه‌ندێک ل ‌ه ده‌سه‌اڵت‬ ‫و ئۆپۆزسیۆندا هه‌یه‬

‫ئاوێنه‬

‫گۆران ب ‌ه هیچ شێوه‌یه‌ک گفتگۆ ل ‌ه ژێر لوله‌ى تفه‌نگدا ناکه‌ین‬

‫چاودێر‬ ‫کۆمه‌ڵ‬

‫ئه‌گه‌ر دانووستان نه‌کرێت‪ ،‬هه‌رێم ل ‌ه پێکدادانى خوێناوى نزیک‬ ‫ده‌بێته‌وه‬

‫ئۆپۆزسیۆن دوو رێگ ‌ه ل ‌ه به‌رده‌م ده‌سه‌اڵت داده‌نێت‬

‫رووداو‬

‫سه‌رکرده‌یه‌کى یه‌کێتتى ویستیان سلێمانى بکه‌ن ‌ه تۆرابۆراو‬

‫رۆژنامه‌‬

‫ئۆپۆزسیۆن‪ :‬کارتى به‌هێزمان ب ‌ه ده‌سته‌وه‌یه‬

‫رووبه‌ر‬

‫یه‌کێتى رێگ ‌ه نادات خۆپیشاندان ل ‌ه پارکى ئازادیش بکرێت‬


‫کوردستانی‬

‫ســه‌رۆکی کۆنـسه‌ی بـــ‬

‫یه‌کێتی پشتیوانی نه‌یارانی ئێـــــم‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪54‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/2/12‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/2‬‬ ‫دووشه‬

‫‪6‬‬

‫له‌وانه‌ی‌ه له‌کاتی رووداوه‌کاندا هه‌رجار‌ه هه‌ندێک‬ ‫شتمان بۆ الیه‌ک گووتبێ‪ ،‬له‌راستیدا پێویست ‌ه‬ ‫مرۆڤ حه‌قیقه‌تی کوردستان ببینێت‪ ،‬ن‌ه ئه‌و‬ ‫شته‌ی ناکرێت ده‌ریخه‌یت‌ه پێش‪ ،‬ن‌ه ئه‌وه‌ی‬ ‫راستیش‌ه به‌رچاوی نه‌گریت‪ ،‬ریفۆرم پێویسته‌‪،‬‬

‫دیدار ـ به‌شی یه‌که‌م‬

‫››‬

‫کاروان ساالر‬

‫ل ‌ه چاوپێکه‌وتنێکی تایبه‌ت‬ ‫ب ‌ه رۆژنامه‌ی (چه‌تر)‪،‬‬ ‫(موراد قه‌ره‌یالن) سه‌رۆکی‬ ‫کۆنسه‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫کۆما جڤاکێن کوردستان‪،‬‬ ‫باسله‌سه‌رهه‌ڵدانه‌کانی‬ ‫کوردستان به‌گشتی و‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌جێندای ئه‌وان‬ ‫بۆ چاره‌سه‌ری کێشه‌ی‬ ‫کورد و هاوکات کێشه‌کانی‬ ‫ئێستای باشووری کوردستان‬ ‫و هه‌ڵوێستی ئه‌وان له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫ئۆپۆزسیۆن و ده‌سه‌اڵت ده‌خاته‌‬ ‫روو راشیده‌گه‌یه‌نێت ک ‌ه «له‌وانه‌ی ‌ه‬ ‫تاکتیک بگۆڕین‪ ،‬به‌اڵم هه‌نگاو بۆ‬ ‫دواو ‌ه ناوێژین»‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ده‌مانه‌وێت پرسیاره‌کانمان‬ ‫سه‌باره‌ت ب ‌ه هه‌رچوار پارچه‌ی‬ ‫کوردستان بێت‪ ،‬سه‌ره‌تا له‌باشوری‬ ‫کورداستانه‌و ‌ه ده‌ست پێده‌که‌ین‪،‬‬ ‫ئێستا خه‌ڵک له‌الیه‌ک و ئۆپۆزسیۆن‬ ‫و ده‌سه‌اڵتیش له‌الیه‌کیتر‪،‬‬ ‫رووبه‌ڕووی یه‌کن ئێو ‌ه چۆن سه‌یری‬ ‫ئه‌و نائارامیه‌ی هه‌ی ‌ه ده‌که‌ن؟‬

‫ له‌ناوه‌ڕاستی مانگی شوباته‌و‌ه ئێمه‌ش‬‫چاودێری ئه‌و ره‌وشه‌ی باشووری کوردستان‬ ‫ده‌ک �ه‌ی��ن‪ ،‬ب��ه‌اڵم ب�‌ه رێنمایه‌کی ب �ه‌رف��را‌وان‬ ‫نزیک ده‌بینه‌وه‌‪ ،‬ئه‌و رووداوانه‌ی له‌ناوچه‌ک ‌ه‬ ‫روو ده‌ده‌ن و ئ �ه‌و قۆناغ‌ه گرنگه‌‪ ،‬راست ‌ه‬ ‫خه‌ڵک داواک��اری ئ��ازادی و دیموکراتی و‬ ‫دادپه‌روه‌ری هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و داواکاریانه‌ی خه‌ڵک‬ ‫راس��ت و ره‌وان و خه‌ڵکی باشوریش مافی‬ ‫خۆیان‌ه و شایه‌نیانه‌‪ .‬له‌به‌رئه‌وه‌ی زۆر ره‌نج‬ ‫و شه‌هیدیان داو‌ه بۆی‌ه ئ�ه‌و خه‌ڵک‌ه مافی‬ ‫خۆیه‌تی ئازادی و دیموکراتی پیاده‌بکات‪.‬‬ ‫بۆی‌ه داواکاریه‌کانیان له‌شوێنی خۆیه‌تی و‬ ‫ئێمه‌ش له‌گ‌ه ‌ڵ داواکاریه‌کانی ئه‌وانین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌گه‌ر هه‌لومه‌رجی کوردستان ره‌چاو نه‌کرێت‬ ‫ته‌نها ئه‌و داواکاریان‌ه یه‌کالیه‌نان‌ه بگیردرێن‬ ‫ره‌نگ‌ه نائارامی دروست ببێت‪ ،‬ئێم‌ه له‌گه‌ڵی‬ ‫نیین‪ ،‬چۆن؟ پێویست‌ه داواکاریه‌کانی خه‌ڵک‬ ‫به‌شێوه‌ی خۆپیشاندانی ئاشتی و دیموکراتی‬ ‫گوزاره‌یان لێبکرێت‪ ،‬بێ توندوتیژی‪ ،‬پێویست ‌ه‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن یان خه‌ڵک له‌و چوارچێوه‌یه‌دا‬ ‫گوزار‌ه له‌داواکاریه‌کانی بکات‪ .‬هه‌مانکات‬ ‫پێویست‌هحکومه‌تیهه‌رێمیشئه‌وداواکاریانه‌ی‬ ‫خه‌ڵک گومانی له‌سه‌ر دروس��ت نه‌کات و‬ ‫ب‌ه توندوتیژی نه‌چێت‌ه سه‌ر خه‌ڵک‪ ،‬ئێم ‌ه‬

‫له‌سه‌ره‌تاشدا وامانوتووه‌‪ .‬باوه‌ڕده‌که‌م له‌هه‌ردوو‬ ‫الیه‌نه‌و‌ه هه‌ندێک که‌موکوڕی دروستبوون‪،‬‬ ‫الیه‌نی خه‌ڵک و ئۆپۆزیسیۆن داواکاریه‌کانیان‬ ‫زۆر گه‌وره‌کرد‪ ،‬به‌رای ئێم‌ه پێویست‌ه داواکاری‬ ‫ماقوو ‌ڵ بن‪ ،‬ئه‌و داواکاریان‌ه له‌و هه‌لومه‌رجانه‌دا‬ ‫زۆر سه‌خت‌ه جێبه‌جێببن‪ ،‬ئه‌گه‌ر زۆر پێداگریان‬ ‫له‌سه‌ر بکرێت هه‌ڵبه‌ت شه‌ڕیان له‌سه‌ر دروست‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬ئێم‌ه له‌و چوارچێوه‌یه‌دا ئه‌و داواکاری و‬ ‫شێوازانه‌ی ئۆپۆزیسیۆن گرتویت‌ه به‌ر له‌گه‌ڵی‬ ‫نین‪ .‬هه‌مانکات الیه‌نی ده‌سه‌اڵتیش به‌توندی‬ ‫به‌سه‌رداچوو و کوژراو برینداری لێکه‌وته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئێم‌ه هیچ له‌گ‌ه ‌ڵ ئه‌و‌ه نیین‪ ،‬ئه‌وه‌ش هه‌ڵه‌یه‌‪،‬‬ ‫پێویست‌ه به‌وشێوه‌ی‌ه نه‌بێت خه‌ڵک بکوژرێت‪،‬‬ ‫له‌کوردستان هه‌موو که‌س پێویست‌ه ده‌رفه‌تی‬ ‫خۆپیشاندانی دی��م��وک��رات��ی��ان�ه‌ی هه‌بێت‪،‬‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت��ی��ش مافی دیموکراتی بناسێت‪.‬‬ ‫ئێم‌ه له‌م قۆناغه‌دا پێشخستنی دیموکراتی‬ ‫و جێگربوونی ئ��ارام��ی پێویست ده‌بینین‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر هه‌ردوو الیه‌ن له‌سه‌ر هه‌ڵوێسته‌کانیان‬ ‫به‌دره‌وامبن ئه‌وا به‌رژه‌وه‌ندی خه‌ڵک زیانی‬ ‫به‌رده‌که‌وێت‪ ،‬چونک‌ه ئه‌گه‌ر نائارامی دروست‬ ‫بێت ب���ه‌دوور مه‌گر‌ه هێز‌ه بیانییه‌کان لێی‬ ‫سوودمه‌ند نه‌بن‪ ،‬بۆی‌ه ئێم‌ه ده‌ڵێین پێویست‌ه ئه‌و‬ ‫کێشه‌ی‌ه به‌دیالۆگ چاره‌سه‌ر ببێت و له‌سه‌ر‬ ‫مێزی گفتوگۆ پێکه‌و‌ه دابنیشن‪ ،‬له‌وباره‌یه‌و‌ه‬ ‫هه‌ندێک نزیکایه‌تی ئۆپۆزیسیۆن گونجاو‬ ‫نابینم‪ ،‬نمون‌ه سه‌رۆکی هه‌رێم به‌ڕێز مسعود‬ ‫بارزانی بانگ ده‌کات له‌گ‌ه ‌ڵ ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫دابنیشێت ئه‌وان په‌سه‌ندی ناکه‌ن‪ ،‬ئه‌و‌ه راست‬ ‫نابینم‪ .‬ئۆپۆزیسیۆن ده‌توانن له‌گ‌ه ‌ڵ سه‌رۆکی‬ ‫هه‌رێم دابنیشن و سه‌رۆکی هه‌رێمیش وه‌کو‬ ‫ن��اوب��ژی��وان و پردێک له‌نێوان حکومه‌ت و‬ ‫ئۆپۆزیسیۆندا رۆ ‌ڵ ببینێت‪ .‬پێویست‌ه مرۆڤ‬ ‫رێگای چاره‌سه‌ری کێشه‌کان بگرێت‪ ،‬ته‌نها‬ ‫شێوازی توندوتیژی به‌کارهێنان ئێم‌ه به‌راست‬ ‫نازانین‪ .‬ئه‌گه‌ر ئه‌و ره‌وش‌ه زیاتر بڕوات ئه‌وا‬ ‫ب���ه‌ره‌و خ��راپ�‌ه ده‌چ��ێ��ت‪ ،‬ل �ه‌م �ه‌ب �ه‌دوا ئێم‌ه ن ‌ه‬ ‫ب �ه‌رژه‌وه‌ن��دی ئۆپۆزیسیۆن و نه‌به‌رژه‌وه‌ندی‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت له‌م ره‌وش �ه‌دا نابینین‪ .‬بۆ ئه‌مه‌ش‬ ‫بانگه‌وازیمان هه‌یه‌؛ بانگ ده‌که‌ین بۆ ئه‌وه‌ی‬

‫حکومه‌تی هه‌رێم و ئۆپۆزیسیۆن کێشه‌کانیان‬ ‫به‌دیالۆگچاره‌سه‌ربکه‌نپێویست‌ههه‌وڵه‌کانیان‬ ‫چڕتربکه‌نه‌وه‌‪ .‬له‌وباره‌یه‌و‌ه وه‌کو رێکخستنێکی‬ ‫کوردی ئه‌وه‌ی بکه‌وێت‌ه سه‌رشانمان ئاماده‌ین‬ ‫جێبه‌جێی بکه‌ین ب��ۆ ئاشتی و ئ��ارام��ی‪.‬‬ ‫له‌کاتی ئێستادا پێویست‌ه کلتوری دیموکراتی‬ ‫هه‌بێت‪ .‬هێزه‌کان ته‌حمولی یه‌کتری بکه‌ن‪،‬‬ ‫ره‌تکردنه‌وه‌ی یه‌کتری نه‌بێت‪ ،‬پێویست‌ه مرۆڤ‬ ‫واقعی بێت‪ ،‬کوردستان هێشتا وه‌ک میسری‬ ‫لێنه‌هاتووه‌‪ ،‬رووخانی حکومه‌ت چه‌ند گونجاو‬ ‫جێی پرسیار‌ه بۆی‌ه پێویست‌ه که‌مێکی تریش‬ ‫واقعیبن‪ .‬له‌و باره‌یه‌و‌ه ره‌خنه‌م ل‌ه راگه‌یاندنه‌کان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئێستا راگه‌یاندنه‌کانی باشوور دوو الیه‌نن‬ ‫یه‌کیان الیه‌نی ئۆپۆزیسیۆن یه‌کیشیان الیه‌نی‬ ‫ده‌سه‌اڵت‪ ،‬هه‌ردوو الیه‌نیش به‌شێوه‌یه‌کی توند‬ ‫له‌دژی یه‌کتری پڕوپاگه‌ند‌ه ده‌که‌ن‪ ،‬له‌باشوور‬ ‫عه‌قڵیه‌تی حزب‌گه‌رایه‌تی وشک هه‌یه‌‪ ،‬لێره‌دا‬ ‫پێویست‌ه راگه‌یاندن‌ه سه‌ربه‌خۆکان رۆڵی خۆیان‬ ‫نیشانبده‌ن‪ ،‬زمانی راگه‌یاندن ده‌ب��ێ زمانی‬ ‫ئاشتی بێت‪ ،‬چونک‌ه خوێنه‌ر نازانێت کام ‌ه‬ ‫زانیاری راسته‌‪ ،‬بۆی‌ه پێویست‌ه راگه‌یاندنی‬ ‫باشوور ره‌خن‌ه بکرێت‪ .‬پێویست‌ه بێ الیه‌ن بن‬ ‫و به‌چاوێکی بابه‌تیانه‌و‌ه رووداوه‌ک��ان به‌ده‌ست‬ ‫بگیردرێت و شیبکاته‌وه‌‪ ،‬بۆ ب �ه‌رژه‌وه‌ن��دی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی پێویست‌ه راگه‌یاندنیش هه‌وڵ بدات بۆ‬ ‫ئاشتی‪ .‬ده‌ترسم له‌وه‌ی ئه‌گه‌ر توندوتیژی زیاتر‬ ‫به‌ره‌وپێشه‌و‌ه بچێت له‌وانه‌ی‌ه ره‌وشه‌ک‌ه وه‌رگه‌ڕێت‬ ‫بۆ شه‌ڕی ناوخۆ‪ ،‬بۆی‌ه پێویست‌ه هه‌ردوو الیه‌ن‬ ‫بیر له‌دیالۆگ و چاره‌سه‌ری بکه‌نه‌وه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬له‌باشوور هه‌ستێکی وا‬ ‫دروست بوو ‌ه ک ‌ه په‌که‌ک ‌ه پشتیوانی‬ ‫ده‌سه‌اڵت ده‌کات‪ ،‬ئایا ئه‌م ‌ه تا چه‌ند‬ ‫راسته‌؟‬

‫ نه‌خێر‪ ،‬س �ه‌ره‌ت��ا ده‌ی��ان��گ��ووت په‌که‌ک ‌ه‬‫پشتگیری ئۆپۆزیسیۆن ده‌ک���ات‪ ،‬ئێستاش‬ ‫ت��ۆ ده‌ڵێیت پشتگیری ده‌س����ه‌اڵت ده‌ک���ه‌ن‪،‬‬ ‫ئێم‌ه پشتگیری ک���ه‌س ن��اک �ه‌ی��ن‪ .‬ئێم ‌ه‬ ‫پشتیوانی ئاشتی و ئارامی و دیموکراسی و‬ ‫دادپه‌روه‌ری و یه‌کێتی نه‌ته‌وه‌یی ده‌که‌ین‪ .‬ئێم ‌ه‬ ‫ب‌ه (مه‌سافه‌ت) نزیکی هه‌ردوو الیه‌ن ده‌بینه‌وه‌‪،‬‬

‫که‌سایه‌تی هه‌فته‌‬

‫ئۆجه‌الن‪ :‬با بارزانى و تاڵه‌بانى باش بزانن‬

‫ته‌نها به‌ڕێگای سیاسی ده‌بێت‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬په‌یوه‌ندیتان له‌گ ‌ه ‌ڵ الیه‌ن ‌ه‬ ‫ئۆپۆزیسیۆنه‌کانی باشوور چۆنه‌‪،‬‬ ‫ئایا تا ئێستا هیچ دانیشتنێکتان‬ ‫کردو ‌ه سه‌باره‌ت به‌ودۆخه‌؟‬

‫له‌مێژووی تورکیادا هیچ کات ده‌وڵه‌تی تورک‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر راپه‌ڕینی خه‌ڵک هه‌نگاوی به‌ره‌و دواو‌ه‬ ‫نه‌هاویشتووه‌‪ ،‬جاری یه‌که‌م‌ه گه‌لی کورد پێکه‌و‌ه‬ ‫خۆپشاندان ده‌کات و ده‌وڵه‌تیش واز ل‌ه بڕیاره‌که‌ی‬ ‫ده‌هێنیت‬ ‫به‌اڵم زۆرێک له‌وان‌ه هه‌نگاو هه‌نگاو ده‌کرێ‬ ‫جێبه‌جێ بکرێن‪ .‬نموون‌ه هێشتا مه‌سه‌له‌ی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی له‌باشور کۆتایی نه‌هاتووه‌‪ ،‬هێشتا‬ ‫(‪)%40‬ی خاکی باشوور له‌ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌اڵتی‬ ‫هه‌رێمه‌‪ ،‬ئه‌و پرسان‌ه هه‌مووی نه‌بینرێن و یه‌ک‬ ‫الیه‌ن‌ه کێشه‌کان بگیردرێن‌ه ده‌ست راستنیه‌‪.‬‬ ‫بۆی‌ه ئێم‌ه ده‌ڵێین الیه‌نگری هیچ الیه‌ک نین‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬به‌کارهێنانی هێزی‬ ‫چه‌کدار ل ‌ه به‌رامبه‌ر ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫و خه‌ڵکی مه‌ده‌نی له‌الیه‌ن پارتی و‬ ‫یه‌کێتی‪ ،‬ئێو ‌ه چۆنی ده‌یبینن‪ ،‬بۆ‬ ‫وه‌کو په‌که‌ک ‌ه موداخل ‌ه ناکه‌ن‪ ،‬تاکو‬ ‫هه‌ڵوێستێک هه‌بێت رێگری بکات ل ‌ه‬ ‫پارتی و یه‌کێتی بۆ ئه‌وه‌ی به‌چه‌ک‬ ‫رووبه‌ڕووی میلله‌ت نه‌بێته‌وه‌؟‬

‫ ئ��ێ��س��ت��ا ل���‌ه ه���ه‌رێ���م���ی ک���وردس���ت���ان‬‫حکومه‌تێکی فه‌رمی هه‌ی‌ه ناکرێ ئێم ‌ه‬ ‫موداخل‌ه بکه‌ین‪ ،‬راستیش نییه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێم ‌ه‬ ‫ده‌توانین به‌فکرو سیاسه‌ت پشتگیری لێ‬ ‫بکه‌ین‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی توندوتیژی و کوشتن نه‌بێت‪،‬‬ ‫ئێم‌ه له‌وباره‌یه‌و‌ه رای خۆمان گه‌یاندۆت‌ه هه‌موو‬ ‫که‌س و الیه‌نێک‪ ،‬ئێم‌ه الیه‌نگری ئارامین و‬ ‫ده‌مانه‌وێت ئه‌و کێشان‌ه به‌ئاشتی چاره‌سه‌رببن‪،‬‬ ‫هه‌وڵه‌کانی ئێم‌ه ده‌ک��رێ��ت وه‌ک پێشنیار‬ ‫سیاسی بن‪ ،‬وه‌کوتر ئه‌گه‌ر ئێم‌ه به‌شێوه‌یه‌کیتر‬ ‫بکه‌وین‌ه ن��او ب��اش��ووری ک��وردس��ت��ان راس��ت‬ ‫نییه‌‪ ،‬ئێم‌ه به‌هیچ شێوه‌یه‌ک له‌گ‌ه ‌ڵ شه‌ڕی‬ ‫کورد له‌گ‌ه ‌ڵ کورد نین‪ ،‬ئێم‌ه ئه‌و ده‌فته‌ر‌ه‬ ‫داده‌خه‌ین‪ ،‬ئێم‌ه ده‌ڵێین ته‌نها گرتنیش به‌ش‬ ‫ناکات‪ ،‬ده‌بێ ره‌گ و ریشه‌ی کورد‪ ،‬کورد‬ ‫بکوژێت له‌ناو ببات‪ .‬هیچ له‌گ‌ه ‌ڵ ئه‌وه‌نیم ک ‌ه‬ ‫ئاسایشی کورد فیشه‌ک به‌ردات‌ه گه‌نجێکی‬ ‫کورد‪ ،‬به‌اڵم پێویست‌ه خۆپیشانده‌ریش الیه‌نێک‬ ‫نه‌ورووژێنن‪ ،‬نمون‌ه ئه‌گه‌ر هێرشی باره‌گای‬ ‫الیه‌نێک بکرێت ��ێگومان ئه‌و‌ه شه‌ڕ دروست‬ ‫ده‌بێت‪ .‬رووداوه‌کانی تر ئاگادارنیم‪ ،‬به‌اڵم نابێت‬ ‫به‌هیچ شێوه‌یه‌ک شه‌ڕ و کوشتن رووبدات‪ .‬بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی ئاشتی و ئارامی دروست بێت ئێمه‌ش‬ ‫ده‌مانه‌وێت ه�ه‌وڵ بده‌ین‪ ،‬ب�ه‌اڵم ئ �ه‌وه‌ی ئێم ‌ه‬

‫ نه‌خێر‪ ،‬ت��ا ئێستا ده‌رفه‌تێکی ئه‌وتۆ‬‫دروست نه‌بووه‌‪ ،‬په‌یوه‌ندیه‌کی به‌هێزیشمان نییه‌‪.‬‬ ‫له‌گ‌ه ‌ڵ الیه‌نه‌کانی ئۆپۆزیسیۆن (گ��ۆڕان‪،‬‬ ‫کۆم‌هڵ‌‪ ،‬یه‌کگرتوو) له‌گ‌ه ‌ڵ هه‌ندێکیاندا‬ ‫په‌یوه‌ندیمان هه‌ی‌ه ل�ه‌گ�‌ه ‌ڵ هه‌ندێکیشیان‬ ‫هیچ نییه‌‪ .‬دوێنی (مه‌به‌ست رۆژێ��ک به‌ر‬ ‫له‌ئه‌نجامدانی چاوپێکه‌وتنه‌که‌یه‌) په‌یامێکم‬ ‫به‌رێگای هه‌ڤااڵنمان بۆ ئۆپۆزیسیۆن ناردوو‬ ‫و پێمگووتوون‪ ،‬ک‌ه داواک��اری له‌و ئاسته‌دا‬ ‫له‌رۆژی ئه‌مڕۆدا زه‌حمه‌ت‌ه جێبه‌جێببن‪ ،‬پێویست ‌ه‬ ‫پێداچونه‌وه‌ی بۆ بکه‌ن‪ ،‬پێویست‌ه ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫هه‌ندێک ل‌ه ئاستی داواکاریه‌کانی دابه‌زێنێت‪،‬‬ ‫حکومه‌تیش هه‌ندێک هه‌ڵوێستی نه‌رم بکاو‬ ‫دابه‌زێت و رێککه‌ون‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ئه‌ی له‌گ ‌ه ‌ڵ یه‌کێتی و پارتی‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ودۆخ ‌ه دانیشتنتان‬ ‫کردوه‌‪ ،‬یان ئه‌وان داوای دانیشتنیان‬ ‫کردبێت؟‬

‫ ل���ه‌الی ئ�ه‌وان��ی��ش�ه‌و‌ه ده‌رفه‌تێکی ئه‌و‬‫تۆیان بۆ دانیشتن و گفتوگۆ نیشان نه‌داوه‌‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌کی ف �ه‌رم��ی نییه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئێم ‌ه‬ ‫تێڕوانینه‌کانی خۆمان گه‌یاندۆت‌ه ئه‌وانیش‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬یه‌کێتی و پارتی داوای‬ ‫ل ‌ه ئێو ‌ه نه‌کردو ‌ه ک ‌ه پشتگیری‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن نه‌که‌ن؟‬

‫ نه‌خێر‪ ،‬داواکاریه‌کی وا نه‌بووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬‫تێڕوانینی ئێمه‌یان پرسیووه‌‪ .‬به‌تایبه‌ت یه‌کێتی‬ ‫پ��رس��ی��اری ک����ردووه‌و ئێمه‌ش رای خۆمان‬ ‫نیشانداوه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ئێو ‌ه ده‌توانن چی‬ ‫بکه‌ن له‌ودۆخه‌دا واتا چ ئه‌رکێک‬ ‫جێبه‌جێبکه‌ن؟‬

‫ ئێم‌ه ده‌مانه‌وێت ئه‌و کێشه‌ی‌ه چاره‌سه‌ربێت‪،‬‬‫هه‌ردوو الیه‌نیش نزیک بووکانیان بۆ یه‌کتری‬ ‫ماقوو ‌ڵ بکه‌ن‪ ،‬ئه‌گه‌ر ه���ه‌ردووال داوابکه‌ن‬ ‫ئێم‌ه ده‌توانین ببین‌ه ناوبژیکه‌ریش‪ ،‬به‌اڵم من‬ ‫پیشنیاری شتێکی وان��اک �ه‌م‪ ،‬ئێم‌ه له‌الی‬ ‫خۆمانه‌و‌ه ده‌توانین پشتگیری ئه‌و که‌سایه‌تی‬ ‫و رۆشنبیران‌ه بکه‌ین ک‌ه ناوبژیوانی ده‌که‌ن‪.‬‬

‫ده‌رفه‌تی سیاسیمان هه‌ی‌ه ئه‌گه‌ر بخوازرێت‬ ‫ئێم‌ه ده‌توانین بیخه‌ین‌ه خزمه‌ت چاره‌سه‌رییه‌وه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ره‌وشێکی تاز ‌ه هاتۆت ‌ه‬ ‫ئاراو ‌ه و یه‌کێتی هێزی هێناو ‌ه بۆ‬ ‫سه‌ر سنوره‌کان‪ ،‬گومان ده‌کرێت ک ‌ه‬ ‫شه‌ڕو پێکدادان له‌نێوان هێزه‌کانی‬ ‫یه‌کێتی و په‌ژاک دروست ببێت‪ ،‬ئه‌و‬ ‫هێز ‌ه ئێو ‌ه چۆن ده‌بینن‪ ،‬ئاسایی ‌ه‬ ‫هاتوون؟‬

‫ واب��زان��م شتێکی ئ�ه‌و تۆ نییه‌‪ ،‬ئ�ه‌وه‌ی‬‫ئێم‌ه ده‌زانین شتێکی وانییه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێک‬ ‫الیه‌ن زانیاری چه‌وت باڵوده‌که‌نه‌وه‌‪ .‬ئه‌وه‌نده‌ی‬ ‫زانیاریه‌کانی الی م��ن و په‌یوه‌ندیشم ب ‌ه‬ ‫هه‌ڤااڵنه‌و‌ه ک��ردوه‌‪ ،‬هیچ شتێکی نائاسایی‬ ‫نییه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬الیه‌نێک ل ‌ه ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫(کۆمه‌ڵی ئیسالمی) ده‌ڵێت ئه‌گه‌ر‬ ‫یه‌کێتی فشار بخات ‌ه سه‌رمان په‌نا‬ ‫بۆ شه‌ڕی چه‌کداری ده‌بین‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫داوابکه‌ن بێن ‌ه بناری قه‌ندیل ئێو ‌ه‬ ‫رێگایان ده‌ده‌ن یان نا؟‬

‫ هیچ داواک��اری �ه‌ک��ی وان��ه‌ب��وو‌ه که‌ی‬‫داواک���اری ب��وو ئه‌وکات هه‌ڵیده‌سه‌نگێنین‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئێم‌ه له‌باشووری کوردستان الیه‌نگری‬ ‫ئه‌و‌ه نیین هێزه‌کان شه‌ڕی یه‌کتری بکه‌ن و‬ ‫چه‌ک له‌دژی یه‌کتری به‌کاربێنن‪ ،‬ئه‌وه‌شی‬ ‫بۆ زیادبکه‌م؛ له‌کاتی خۆیدا له‌ناو رێکخستنی‬ ‫ئێمه‌دا گیروگرفت دروستبوون‪ ،‬گرووپێک له‌ناو‬ ‫ئێم‌ه په‌یوه‌ندییان له‌گ‌ه ‌ڵ یه‌کێتی دروستکرد‬ ‫به‌یارمه‌تی هێزه‌کانی ده‌ره‌و‌ه ویستیان راپه‌ڕن‬ ‫و رێکخستنه‌که‌مان بخه‌ن‌ه ده‌س��ت خۆیان‪،‬‬ ‫یه‌کێتی به‌ئاشکرا پشتیوانی له‌و گروپ‌ه کرد‪،‬‬ ‫به‌ئاشکرا ئه‌و‌ه راده‌گه‌ێنم ک‌ه یه‌کێتی پشتیوانی‬ ‫ئه‌وانی کرد‪ ،‬به‌اڵم ئێم‌ه ئێستا به‌تایبه‌ت وه‌کو‬ ‫ئه‌وان کردوویان‌ه پشتیوانی ناکه‌ین‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫ئێم‌ه رێکخستنێکی دیموکراتی و نه‌ته‌وه‌ین‪،‬‬ ‫فرسه‌تچی نین‪ ،‬کاری واش ناکه‌ین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌کاتی خۆیدا یه‌کێتی ئه‌مه‌ی کرد‪ ،‬هه‌تا‬ ‫ئێستا یه‌کێتی ل‌ه قووتی گه‌لی کورد‪ ،‬ده‌زانی‬ ‫قووتی گه‌لی کورد چییه‌؟ واتا له‌و قووته‌ی‬ ‫بۆ خه‌ڵک دێت ئێستا مانگان‌ه (‪)50000‬‬ ‫دۆالر ده‌دات به‌و گروپه‌‪ ،‬ئێم‌ه له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندی گه‌ل و ئارامی و ئاشتیمان ده‌وێت‬ ‫کارێکی له‌و جۆره‌ناکه‌ین‪ .‬ئه‌مه‌ش بنووسن با‬ ‫یه‌کێتیش ئه‌م‌ه بزانێت‪ ،‬چونک‌ه ئێم‌ه له‌که‌س‬ ‫ناترسین به‌ڵکو نوێنه‌رایه‌تی هێڵێکی راست‬ ‫ده‌که‌ین ک‌ه به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی گه‌ل به‌بنه‌ما‬ ‫ده‌گ��رێ��ت‪ ،‬نموون‌ه ئێستا ئێم‌ه ده‌م��ان�ه‌وێ��ت‬ ‫کێشه‌ی نێوان گۆڕان و یه‌کێتی ب‌ه ئاشتی‬ ‫چاره‌سه‌ر ببێت‪ ،‬ئێم‌ه له‌دژی گۆڕان نین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌به‌ر ئ�ه‌وه‌ی گ��ۆڕان ل�ه‌دژی یه‌کێتی‌ه ئێم ‌ه‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌کی تایبه‌تمان له‌گ‌ه ‌ڵ به‌ڕێوه‌نه‌بردوون‪،‬‬ ‫چونک‌ه ئێم‌ه نامانه‌وێت له‌ناو هێزو الیه‌ن ‌ه‬ ‫کوردییه‌کان ناکۆکی و دووبه‌ره‌کی هه‌بێت‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر بووش به‌ئاشتی و دیالۆگ چاره‌سه‌ری‬ ‫بکه‌ن‪ ،‬نزیکایه‌تی ئێم‌ه نزیکبوونێکی زۆر‬ ‫روون و ئاشکرای‌ه و ج��وام��ێ��ری تیابه‌دی‬ ‫ده‌کرێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئێم‌ه نه‌بووینای‌ه ک‌ه خاوه‌ن‬

‫هـــه‌واڵــی کوردستانی‬

‫ل ‌ه (‪ )10‬رۆژدا (‪ )1005‬حاڵه‌تى گرتن‬

‫بانگهێشتى مامۆستایانى کورد ل ‌ه الیه‌ن ئیتالعات په‌ژاک‪ :‬پرۆژه‌ى (دژه‌په‌ژاک) ئاشکرا ده‌که‌ین‬

‫ئه‌گه‌ر (‪ )PKK‬نه‌بێ ته‌مه‌نیان (‪ )24‬کاتژمێر زیاتر نابێ‬ ‫ئۆجه‌الن ل ‌ه دوایین دیدارى هه‌فتانه‌ى‬ ‫خۆیدا باس ل ‌ه په‌یوه‌ندى ئه‌مریکا‬ ‫و تورکیا و پیالنگێرى دژ ب ‌ه کورد‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها دیداره‌کانى ده‌وڵه‌ت ده‌کات و‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬ئه‌گه‌ر کورد خۆى خاوه‌ن هێز ‌ه با‬ ‫خۆبه‌ڕێوه‌بردنى دیموکراتیک ئاوا بکه‌ن‪.‬‬

‫عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن سه‌باره‌ت به‌ په‌یوه‌ندییه‌کانى‬ ‫ئه‌مریکا و تورکیا وت��ى‪ :‬س �ه‌ردان��ى سه‌رۆکى‬ ‫(‪ )CIA‬بۆ تورکیا رووداوێکى ئاسایى نییه‌ و‬ ‫ئه‌و سه‌ردانه‌ زۆر گرنگ ‌ه و ره‌وتى رووداوه‌کان ئه‌و‌ه‬ ‫نیشان ده‌ده‌ن که‌ ل ‌ه نێوان تورکیا و ئه‌مریکادا‬ ‫ش����������اراو‌ه پ���ێ���ک���دێ‪.‬‬ ‫په‌یما نێکى‬ ‫ل�����ه‌گ�����ه‌ڵ ئ���ه‌و‬ ‫پ����ه‌ی����م����ان����ه‌دا‬ ‫س���ی���اس���ه‌ت���ى‬ ‫ت���ورک���ی���ا ل ‌ه‬ ‫ب����ه‌رام����ب����ه‌ر‬ ‫س������وری������ا و‬ ‫ئێران گ��ۆڕاو‬ ‫خ�����راب ب����وون‪،‬‬ ‫ب���������ه‌اڵم‬

‫کۆتایی تورکیاش به‌ وێنه‌ى (س��ه‌دام) ده‌بێت‪.‬‬ ‫هه‌وڵ ده‌ده‌ن بارزانى و تاڵه‌بانیش به‌شدارى ئه‌و‬ ‫پیالن ‌ه بکه‌ن‪ ،‬ب�ه‌اڵم ئ�ه‌وان ده‌ب��ێ به‌ باشى بزانن‬ ‫ک ‌ه ئه‌گه‌ر (‪ )PKK‬نه‌مێنێ‪ ،‬ته‌مه‌نیان ل ‌ه (‪)24‬‬ ‫کاتژمێر زیاتر نابێ‪ .‬ده‌بێ ل ‌ه به‌رامبه‌ر مه‌ترسى‬ ‫ئ�ه‌و پیالنه‌ و بۆ ب �ه‌رژه‌وه‌دن��ى هاوبه‌شى ک��وردان‬ ‫تاڵه‌بانى و ب��ارزان��ى ل ‌ه کۆنگره‌یه‌کى نه‌ته‌وه‌یى‬ ‫دیموکراتیکدا کۆ ببنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ل� ‌ه به‌شێکى ت��رى دی���داره‌ک���ه‌دا ده‌ڵ��ێ��ت‪ :‬ده‌ب��ێ‬ ‫گه‌ل‪ )BDP)، (KCD)، (KCK( ،‬و قه‌ندیل‪،‬‬ ‫دۆخ �ه‌ک � ‌ه هه‌ڵسه‌نگێنن‪ .‬وادی�����اره‌ چ��اره‌س �ه‌رى‬ ‫پێکنایه‌ت‪ .‬هه‌وڵه‌کانى ل�ه‌ن��اوب��ردن به‌رفراوانتر‬ ‫کراونه‌ته‌وه‌‪ .‬ئه‌وان با خۆیان بڕیار بده‌ن و خۆیان‬ ‫ئاماده‌ بکه‌ن‪ .‬من هیچ کاتیک ب ‌ه ئه‌وان ناڵێم‬ ‫ده‌ستبه‌ردارى دۆزه‌که‌یان ببن‪ .‬ئه‌گه‌ر منیش داوا‬ ‫بکه‌م‪ ،‬گه‌لى کورد هیچ کاتێک ده‌ستبه‌ردارى‬ ‫ئ��ازادى نابێت‪ .‬ئه‌گه‌ر ده‌ڵێن درێ��ژ‌ه به‌ تێکۆشان‬ ‫ده‌ده‌ی��ن‪ ،‬با ئه‌و کات ئه‌رکه‌کانى خۆیان به‌جێ‬ ‫بێنن‪ .‬ئه‌گه‌ر باوه‌ڕتان به‌خۆتانه‌‪ ،‬ئه‌وه‌تا نمونه‌ى‬ ‫یه‌مه‌ن و تونس له‌به‌رچاوه‌‪ .‬ئه‌و که‌سانه‌ش هه‌ن ک ‌ه‬ ‫له‌ (‪15‬ى شوبات)دا ئاگریان ل ‌ه جه‌سته‌ى خۆیان‬ ‫به‌ردا‪ .‬ئێو‌ه ده‌بێ شایشته‌ى ئه‌و که‌سانه‌ بمێنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌ر خ���اوه‌ن ه��ێ��زن‪ ،‬ده‌ت��وان��ن خ��ۆب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌رى‬ ‫دیموکراتیک ئاوا بکه‌ن‪.‬‬

‫به‌ پێى ئاژانسى هه‌واڵگرى فوڕات له‌ رۆژى‬ ‫(‪18‬ـ‪28‬ى ن��ی��س��ان)‪ ،‬ل �ه‌ م���اوه‌ى (‪ )10‬رۆژدا‬ ‫(‪ )1005‬حاڵه‌تى گ��رت��ن ل�ه‌ تورکیا ه�ه‌ب��ووه‌‪،‬‬ ‫که‌ (‪ )831‬که‌س له‌ الی�ه‌ن پۆلیسى تورکیاو‌ه‬ ‫ده‌ستبه‌سه‌ر کراون و (‪ )174‬که‌سیش به‌ره‌وڕوى‬ ‫دادگا کراونه‌وه‌‪ .‬له‌ ناو گیراوه‌کاندا ژن و منداڵ‬ ‫و به‌ڕێوه‌به‌رانى پارتى ئاشتى و دیموکراسى و‬ ‫ئه‌ندامانى مافى مرۆڤ بوونیان هه‌یه‌‪ .‬له‌ رۆژى‬ ‫(‪20‬ى نیسان) له‌ ناوچه‌ى (بیسمیل)ى ئامه‌د‬ ‫پۆلیسى ت���ورک ت�ه‌ق�ه‌ی��ان ل �ه‌ خ�ه‌ڵ��ک ک��رد و‬ ‫گه‌نجێکى ته‌مه‌ن (‪ )17‬ساڵ به‌ ناوى (ئیبراهیم‬ ‫ئۆروچ) گیانى له‌ده‌ست دا‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌ (‪27‬ى‬ ‫نیسان)دا له‌ (بیسمیل) هاواڵتییه‌ک به‌ ناوى‬ ‫(ک��ازم شه‌که‌ر) ته‌مه‌ن (‪ )60‬ساڵ به‌ بۆمبى‬ ‫گازى پۆلیس گیانى له‌ده‌ستدا و تا ئێستا سه‌دان‬ ‫که‌س به‌ هۆى هێرشى پۆلیسى تورک بریندار‬ ‫بوون و ئاماره‌کان له‌ زیادبوون دایه‌‪.‬‬

‫‌دواى ئ �ه‌وه‌ى ئه‌نجومه‌نى پیشه‌یى مامۆستایانى‬ ‫کوردستان داواى کرد‌‪ ،‬رۆژى له‌سێداره‌دانى مامۆستا‬ ‫(ف �ه‌رزاد که‌مانگه‌ر) و هاوڕێیانى وه‌ک «رۆژى‬ ‫دژ ب‌ه توندوتیژى و پاراستنى مافى ژی��ان» به‌ناو‬ ‫بکرێ‪ ،‬ژم��اره‌ی �ه‌ک ل‌ه مامۆستایانى پارێزگاى‬ ‫سن‌ه بانگهێشتى ئ��ی��داره‌ى ئیتالعات ده‌ک��رێ��ن‪ .‬ب ‌ه‬ ‫پێى ماڵپه‌ڕی (موکریان نیوز) به‌ها مه‌له‌کی‪،‬‬ ‫رامین زه‌ندنیا‪ ،‬عه‌لى قۆڕه‌یشی‪ ،‬موختار ئه‌سه‌دی‪،‬‬ ‫حه‌یده‌ر زمان و په‌یمان نه‌ودینیان‪ ،‬بانگهێشتى ئیداره‌ى‬ ‫ئیتالعات کراون‪ .‬سه‌رجه‌م ئه‌و که‌سان‌ه مامۆستان‬ ‫ل‌ه قۆتابخانه‌کانى رۆژهه‌اڵتى کوردستان‪ .‬جێی بیر‬ ‫هێنانه‌وه‌ی‌ه کومیته‌ى ماف‪ ،‬ئ��ازادى و دیموکراسى‬ ‫(م��اد) ل‌ه لێدوانێکدا سه‌رنجى بۆ سه‌ر ساڵرۆژى‬ ‫له‌سێداره‌دانى مامۆستا فه‌رزاد که‌مانگه‌ر و هاوڕێیانى‬ ‫ل‌ه رۆژى (‪19‬ى گوالن)دا راکێشا و ل‌ه هه‌مانکاتدا‬ ‫رایگه‌یاندبوو‪ ،‬ک‌ه ده‌ستیان به‌که‌مپینێک بۆ ناساندنى‬ ‫ئه‌و رۆژ‌ه وه‌ک (رۆژى مامۆستا) کردووه‌‪.‬‬

‫رێوار ئابدانان‪ ،‬ئه‌ندامى کوردیناسیۆنى پارتى‬ ‫ژی��ان��ى ئ����ازادى ک��وردس��ت��ان ل � ‌ه چاوپێکه‌وتنى‬ ‫رۆژن����ام����ه‌ى (چ����ه‌ت����ر)دا ک���ه‌ ل����ه‌م م���اوه‌ی���ه‌دا‬ ‫ب�ڵاوده‌ک��رێ��ت�ه‌و‌ه ب��اس ل�ه‌ پ���رۆژه‌ى (دژ‌ه پ��ژاک)‬ ‫ده‌کات و ده‌ڵێت‪ :‬به‌ڵگه‌مان ل ‌ه ده‌ستدای ‌ه ک ‌ه چ‬ ‫که‌سانێک و چۆن ده‌که‌ون ‌ه خزمه‌تی ئه‌م پرۆژه‌ی ‌ه‬ ‫و چۆن خۆیان به‌رفراوان ده‌که‌ن و ئه‌ندام وه‌رده‌گرن‪،‬‬ ‫ل ‌ه داهاتووداشدا هۆییه‌ت و ناسنامه‌ى ئه‌و که‌سان ‌ه‬ ‫ئاشکرا ده‌که‌ین و باس له‌وه‌ ده‌کات ئه‌م پرۆژه‌ی ‌ه ل ‌ه‬ ‫ره‌هه‌نده‌ جیاوازه‌کاندا به‌ڕێو‌ه ده‌چێت‪ .‬له‌م پرۆژه‌دا‬ ‫چه‌ند ره‌هه‌ند به‌شدارن که‌ ته‌نها یه‌کێکیان سوپای‬ ‫پاسدارانه‌‪ ،‬که‌ خۆی بریتی ‌ه ل ‌ه حفازه‌تی ئیتالعاتی‬ ‫سوپا‪ ،‬به‌سیج‪ ،‬سوپای قودس‪ ،‬وه‌زاه‌ره‌تی ئیتالعات‬ ‫و تیمی تایبه‌تی ئه‌رته‌شی تورکیا ک ‌ه ئه‌م تیم ‌ه‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌ری ش���ه‌ڕی تایبه‌تیشه‌ ل �ه‌ ب��اک��ووری‬ ‫کوردستاندا‪ ،‬تیمی تایبه‌تیان پێک هێناوه‌ بۆ‬ ‫کرداری کردنی ئه‌م پرۆژه‌‪.‬‬


‫ژنان‬

‫ل ‌ه یادى (یه‌کى ئایار)دا گوزه‌رێک به‌ناو ژیانى ئه‌و ژنانه‌ى خه‌ریکى کارکردنن‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫ساڵی دووەم ژماره‌ ‪54‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/2/12‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/2‬‬ ‫دووشه‬

‫‪8‬‬

‫زیندوو‬ ‫بوونى ژن و پێکهاته‌ى‬ ‫ماڵى کوردى‬ ‫‪u‬‬

‫ڕێبین ئه‌حمه‌د‬

‫‪u‬‬

‫ئه‌وه‌ى له‌باره‌ى پرسى ژن ده‌یخوێنینه‌و‌ه و‬ ‫ده‌یبیستین‪ ،‬له‌ناو ڕه‌وتى جیاجیاى فێمینیزمى‬ ‫و ب��زووت��ن��ه‌وه‌ى ژن��ان��دا زۆرج����ار ب �ه‌وه‌م��ان‬ ‫ده‌گه‌یه‌نێت بڵێین ژن له‌بوونى خۆى دابڕاوه‌‪،‬‬ ‫به‌و واتایه‌ى بوونى خۆى لێ سه‌ننراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫گومانى تێدا نیی‌ه ئه‌م ده‌ڕبڕین و ئه‌نجام ‌ه‬ ‫ڕاس��ت �ه‌‪ .‬ب���ه‌اڵم ئ���ه‌وه‌ى م��ن ده‌م����ه‌وێ لێر‌ه‬ ‫له‌سه‌رى بوه‌ستم‪ ،‬له‌باره‌ى ونکردنى بوونى‬ ‫ژن‪ ،‬ونکردنییه‌تى له‌ناو پێکهاته‌ى خێزان و‬ ‫ژینگه‌ى کۆمه‌اڵیه‌تى کۆمه‌ڵگاى کوردى‪.‬‬ ‫چۆن ئه‌م بوون‌ه ل‌ه ژن سه‌ننراوه‌ته‌وه‌؟ بۆ‬ ‫ئه‌م پرسیار‌ه ناتوانین نه‌گه‌ڕێینه‌و‌ه سه‌ر شێوه‌ى‬ ‫ماڵى کوردى و بونیادى خێزانى کورد‪ .‬هاتنه‌‬ ‫دنیاى مرۆڤ له‌ناو ماڵى ک��وردى به‌هه‌ر‬ ‫دوو ڕه‌گ �ه‌زه‌ک �ه‌وه‌‪ ،‬هاتنێکى پڕ گرێی‌ه و‬ ‫پرسیارى فکرى زۆر هه‌ڵده‌گرێت‪ ،‬له‌مانه‌‪:‬‬ ‫له‌دایکبوونى مرۆڤێکى تر بۆ؟ ئامانجى‬ ‫هێنانى مرۆڤێکى نوێ چییه‌؟ ماڵى کوردى‬ ‫ب‌ه ئاڵۆزییه‌کانى خۆیه‌وه‌‪ ،‬به‌دواى وه‌اڵمى ئه‌م‬ ‫پرسیارانه‌دا ناگه‌ڕێت به‌ڵکو ئه‌و درێ��ژ‌ه ب ‌ه‬ ‫وه‌اڵم‌ه ئاماده‌کراوه‌کانى خۆى ده‌دات‪.‬‬ ‫ونکردنى پرسیارى‪ :‬بوونى مرۆڤ بۆ؟ ده‌بێته‌‬ ‫هۆکارى ئه‌وه‌ى ئه‌و ماڵه‌ى شێوه‌ى قه‌فه‌سێکى‬ ‫وه‌رگرتوو‌ه به‌رده‌وامبێت و خۆى درێژ بکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫کاتێک ده‌ڵێین شێوه‌ى قه‌فه‌سێکى وه‌رگرتوو‌ه‬ ‫لێره‌دا ل‌ه وێنه‌ى ژن ورد ده‌بینه‌و‌ه له‌ناو ئه‌و ماڵ‬ ‫و ژینگ‌ه کۆمه‌اڵیه‌تییه‌‪ .‬پێموای‌ه بۆ ئه‌وه‌ى ل ‌ه‬ ‫پرسى ژن بکۆڵینه‌و‌ه ناتوانین خێزان و ماڵى‬ ‫کوردى فه‌رامۆش بکه‌ین‪ ،‬هه‌مان شێوه‌ش‬ ‫گه‌ر ل‌ه ماڵ بڕوانین ئه‌و پرسه‌ى به‌فراوانى‬ ‫خۆیمان نیشان ده‌دا‪ ،‬پرسى ژنه‌‪.‬‬ ‫ڕۆژان‌ه دیارده‌ى خۆسووتاندن و نائومێدى‬ ‫ژنان و زیندانیکردنى ژنان ب‌ه چاوى خۆمان‬ ‫ده‌بینین‪ ،‬ده‌ست درێژیکردن و ئه‌شکه‌نجه‌دانى‬ ‫ژن��ان ده‌بینین‪ ،‬ئه‌م‌ه س���ه‌ره‌ڕاى ئ��ه‌وه‌ى ژن‬ ‫له‌ناو بازن‌ه کۆمه‌اڵیه‌تییه‌ک‌ه له‌ژێر فشارى‬ ‫ئازارى گه‌وره‌دایه‌‪.‬هه‌موو ئه‌مان‌ه په‌یوه‌ستن ب ‌ه‬ ‫ژینگه‌ى کۆمه‌اڵیه‌تى و شوێنى له‌دایکبوونى‬ ‫ژن (م��اڵ)‪.‬دی��ار‌ه هۆکاره‌کانیش زاڵبوونى‬ ‫ده‌سه‌اڵتى نێرساالران‌ه و کاریگه‌رییه‌کانى‬ ‫هێڵى ئایینى و سیستمى سه‌رمایه‌داریین‪،‬‬ ‫ئه‌مان‌ه ب �ه‌رده‌وام یه‌کترى به‌جۆرى جیا جیا‬ ‫ت�ه‌واو ده‌ک�ه‌ن‪ .‬ره‌گ�ه‌زى مێین‌ه هه‌ر له‌گه‌ڵ‬ ‫له‌دایکبوونییه‌و‌ه له‌م ژینگ‌ه کۆمه‌اڵیه‌تیی ‌ه‬ ‫ده‌که‌وێت‌ه ژێر فشارى ئه‌م قه‌فه‌سه‌‪ ،‬دواتر‬ ‫له‌گه‌نجییدا رووب�����ه‌رووى چ���اوى گ���ه‌وره‌ى‬ ‫نێران‌ه ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌م چاوه‌ش به‌رده‌وام هه‌وڵده‌دا‬ ‫سنوربه‌ندى بۆ هه‌نگاوى مێیان‌ه بکات‪ ،‬هه‌ر‬ ‫ئه‌م ژینگه‌ی‌ه ک‌ه کار بۆ سڕینه‌وه‌ى وێنه‌ى‬ ‫ژن ده‌کا و بوونى خۆى لێ ده‌سێنێته‌وه‌‪ ،‬دواتر‬ ‫ژن له‌ته‌مه‌نى پیریه‌تیدا ده‌سپێرێت‌ه جیهانێکى‬ ‫تاریکه‌وه‌‪ ،‬جیهانى ئه‌و یاده‌وه‌رییانه‌ى ک‌ه ژن‬ ‫هه‌رگیز له‌ناوییاندا وه‌ک خۆى نه‌بووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌م به‌ربه‌ستان‌ه هه‌موو به‌یه‌که‌و‌ه کارده‌که‌ن‬ ‫و ڕاس��ت ده‌ب��ن�ه‌و‌ه ل�ه‌ب�ه‌رده‌م فڕینى ژن دا‪،‬‬ ‫هه‌ڵفڕینێکى ئازاد‪ ،‬لێره‌دا قه‌فه‌سى جۆراو جۆر‬ ‫ساز ده‌که‌ن‪.‬ئه‌م هه‌ڵفڕین و ئازادیی‌ه له‌الیه‌کى‬ ‫تر ب �ه‌و‌ه ک��ۆت ده‌ک��رێ��ن‪ ،‬ک‌ه ژن ده‌کرێت‬ ‫به‌موڵکى پیاو و وه‌ک ته‌واوکه‌رێک یان‬ ‫پاشکۆیه‌ک سه‌یرده‌کرێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌ناو‬ ‫خێزان و ماڵى کوردییدا ده‌بینین‪ .‬کردنى ژن‬ ‫ب‌ه پاشکۆى وێنه‌ى نێر‪ ،‬سڕینه‌و‌ه و دابڕانى‬ ‫وێنه‌ى ژن‌ه له‌بوونى خۆى‪ ،‬ئه‌م‌ه واده‌ک��ات‬ ‫ژن ئیراد‌ه و خه‌ونى لێ بسێنرێته‌و‌ه و ببێت‬ ‫ب‌ه هه‌ڵگرى سه‌تڵى ڕه‌نگه‌کانى نێر‪ ،‬نێریش‬ ‫دونیاى پڕبکات ل‌ه ره‌نگى خۆى و ئه‌وه‌ى‬ ‫فه‌رامۆشیشى ده‌کات ره‌نگى ژنه‌‪.‬چاره‌سه‌ر‬ ‫و ده‌رواز‌ه بۆ گه‌یشتن به‌ماڵ و ژینگه‌یه‌ک‬ ‫ک‌ه تیایدا ف��ر‌ه ره‌نگى و کۆمه‌ڵگایه‌کى‬ ‫ته‌ندروست هه‌بێت‪ -‬دروسکردنه‌وه‌ى ره‌نگى‬ ‫ژنه‌‪.‬ئه‌مه‌ش ئه‌و کات‌ه ده‌سته‌به‌ر ده‌بێت ک ‌ه‬ ‫ژنان ب‌ه ئیراد‌ه و وشیارى کۆمه‌اڵیه‌تى –‬ ‫هه‌روه‌ها گۆڕانى گه‌ور‌ه ل‌ه پێکهاته‌ى ماڵ‬ ‫و خێزانى کوردیدا ڕووبدات‪ ،‬ئه‌م‌ه واده‌کات‬ ‫وێن‌ه و بوونى ژن جۆرێکى تر ده‌رکه‌ونه‌وه‌‬ ‫جیا له‌م ده‌رکه‌وتنه‌ى له‌ناو ماڵ و پێکهاته‌ى‬ ‫خێزانى نێرساالرى ئێستا هه‌یه‌‪.‬‬

‫ئاراس عوسمان‬ ‫ل ‌ه کوردستاندا له‌پاڵ پێشکه‌وتنى‬ ‫زانست و زانیارى و بوارى ته‌کنه‌لۆژیا‬ ‫به‌گشتى‪ ،‬الیه‌نى ئابوریش به‌هه‌مان‬ ‫شێو ‌ه له‌بره‌ودایه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر‬ ‫ئامارێکى دروست هه‌بێت ده‌بینین‬ ‫چه‌ندین خێزان بوارى مادییان زۆر‬ ‫الوازه‌‪ ،‬له‌و چوارچێوه‌یه‌شدا ژنان شان‬ ‫به‌شانى پیاوه‌کان رۆژان ‌ه له‌ماڵ ‌ه سارد‬ ‫و پڕ ل ‌ه گرفت و که‌سه‌رى ژیانه‌و ‌ه‬ ‫دێن ‌ه ده‌ره‌و ‌ه بۆ په‌یداکردنى بژێوى‬ ‫و پاروى خۆیان و منداڵه‌کانیان‪،‬‬ ‫به‌هه‌ندێک کار و کاسبییه‌و ‌ه سه‌رقاڵن‪،‬‬ ‫ئه‌مڕۆ ک ‌ه رۆژێک تێپه‌ڕبوو ‌ه به‌سه‌ر‬ ‫بۆنه‌یه‌کدا له‌ژێر ناوى (جه‌ژن)ى‬ ‫کرێکاران‪ ،‬له‌م ڕاپۆرته‌دا هه‌وڵمانداوه‌‬ ‫چۆنێتى کارکردنى هه‌ندێک له‌و ژنان ‌ه‬ ‫بخه‌ین ‌ه به‌رباس بۆ ئاگاداربوون‬ ‫ل ‌ه ژیان و گوزه‌رانى ئه‌م توێژه‌ى‬ ‫خواره‌وه‌ى کۆمه‌ڵگه‌ى کوردى له‌سایه‌ى‬ ‫بودجه‌یه‌کى (‪ )%17‬و بوونى چه‌ندین‬ ‫رێکخراوى هاوکارى و له‌سه‌ر و‬ ‫هه‌مووشیانه‌و ‌ه رێکخراوه‌کانى ژنان‬ ‫و وه‌رگرتنى وه‌اڵمى به‌رپرسى ئه‌و‬ ‫رێکخراوان ‌ه و نوێنه‌رانى په‌رله‌مانى‬ ‫کوردستان ل ‌ه لیژنه‌کانى ژنان‪.‬‬

‫له‌و کاته‌ى به‌ نێو بازاڕى ئه‌سحابه‌سپیدا‬ ‫ت��ێ��پ �ه‌ڕب��ووی��ن و ب������ه‌ووردى ده‌م���اڕوان���ی��� ‌ه‬ ‫ش��ه‌ق��ام��ه‌ک��ان ب���ۆ دی��ت��ن��ى ئ����ه‌و ژن��ان��ى‬ ‫کاسبکارى سه‌ر شه‌قامه‌کانن‪ ،‬کاتژمێر‬ ‫(‪ )10:20‬خ��ول�ه‌ک��ى س�ه‌رل�ه‌ب�ه‌ی��ان��ى بوو‬ ‫خ��ات��وو شیرین م�ه‌ح��م��ود‪ ،‬ت�ه‌م�ه‌ن (‪)52‬‬ ‫س��اڵ یه‌کێک ب��وو ل �ه‌و ژنانه‌ سه‌رقاڵى‬ ‫کێشانى گه‌اڵمێو ب��وو ب��ۆ ک��ڕی��اره‌ک��ان‬ ‫و داوام������ان ک���رد ل��ێ��دوان��م��ان ب��ۆ ب��دات‬ ‫ل �ه‌ب��اره‌ى ه��ۆک��ارى کارکردنیان‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫به‌زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌که‌وه‌ پێى وتین هه‌رچیه‌ک‬ ‫بڵێم گره‌نتى هه‌یه‌ بگاته‌ شوێنى مه‌به‌ست؟‬ ‫له‌پاش خۆناساندنى ئاماژه‌ى به‌وه‌کرد ک ‌ه‬ ‫رۆژان�ه‌ له‌ پیره‌مه‌گرونه‌وه‌ دێمه‌ سلێمانى‬ ‫ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ى ب��ژێ��وى منداڵه‌کانم ب�ه‌ده‌س��ت‬ ‫بهێنم و پیاوه‌که‌شم کرێکارى ده‌ک��ات‪،‬‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ ناتوانێت ئه‌وه‌ى په‌یداى ده‌کات‬ ‫خه‌رجیمان دابین بکات‪ ،‬خاتوو شیرین‬ ‫که‌ به‌ده‌ستکێشه‌ ره‌نگ ره‌ساسیه‌کانیه‌و‌ه‬ ‫و کێشانه‌ سه‌فه‌ریه‌که‌وه‌ بۆمان ده‌دوا‪،‬‬ ‫ئاماژه‌ى به‌وه‌شکرد که‌ کوڕێکى شه‌هید‌ه‬ ‫و خ��ێ��زان و م��ن��داڵ �ه‌ک��ان��ى ل��ه‌س��ه‌ر ئ �ه‌م‬ ‫کاسبیه‌ى ده‌ژین‪ ،‬چه‌ندین جار هاوکارى‬ ‫ئ �ه‌و که‌سانه‌ ک��راوه‌ که‌ دراوس��م��ان بوو‌ه‬ ‫و خ��اوه‌ن��ى ش�ه‌ه��ی��ده‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم تائێستا له‌و‬ ‫هاوکاریانه‌ بێبه‌شکراوم‪ ،‬له‌باره‌ى جه‌ژنى‬ ‫کرێکارانه‌وه‌ رایگه‌یاند «وه‌اڵ من نازانم‬ ‫و ئاگادارى جه‌ژنى کرێکار و هه‌ندێک‬ ‫ل���ه‌و ش��ت��ان �ه‌ ن��ی��م‪ ،‬ب��ه‌اڵم‬ ‫ت��ۆ ک��ات��ێ��ک ڕۆژێ���ک‬ ‫ک��ارن �ه‌ک �ه‌ی��ت پ��ێ��ت�ه‌و‌ه‬ ‫دی����ار ب��ێ��ت‪ ،‬ب��ژێ��وى‬ ‫ژیانت نه‌ڕوات ئیتر‬ ‫جه‌ژن به‌ئێمه‌ چى‪،‬‬ ‫ب��ۆی �ه‌ ئ����ه‌وه‌ ده‌ڵ��ێ��م‬ ‫هه‌رکات حکومه‌ت‬ ‫و حزبه‌کان توانیان��� ‫ژیانى خه‌ڵکى و‬

‫کرێکار و لێقه‌وماوه‌کان دابین بکه‌ن و‬ ‫دڵیان خۆش بکه‌ن له‌ سایه‌ى ئه‌و هه‌موو‬ ‫نه‌وته‌ى ده‌یفرۆشن و ئه‌و پاره‌ زۆره‌ى هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ هه‌موو رۆژێک بۆ خه‌ڵکى به‌گشتى‬ ‫جه‌ژنه‌‪ ،‬ن�ه‌ک که‌سێکى وه‌ک من ک ‌ه‬ ‫داڵ بۆ داڵ له‌ کارکردنداین نازانین پشوو‬ ‫سه‌یران و سه‌فره‌ چیه‌‪.‬‬ ‫خاتوو ئامینه‌ ره‌ح��م��ان ته‌مه‌ن (‪)42‬‬ ‫ساڵ که‌ به‌وته‌ى خۆى تائێستا نه‌چۆت ‌ه‬ ‫ژیانى هاوسه‌رگیرییه‌وه‌ و به‌ده‌م خواردنی‬ ‫بنێشته‌وه‌ و پاککردنه‌وه‌ى کنگره‌کانى‬ ‫ن��او گوێنیه‌که‌ى ب�ه‌رده‌س��ت��ی پێى وتین‬ ‫«دان��ی��ش��ت��وى سلێمانیم چ�ه‌ن��د ساڵێک ‌ه‬ ‫واخ�ه‌ری��ک��ى فرۆشتنى ئ �ه‌و خ��واردن��ان�ه‌م‬ ‫که‌ له‌ وه‌رزه‌ جیاوازه‌کاندا په‌یداده‌بێت ‪،‬‬ ‫له‌ماڵه‌وه‌ که‌سمان نیه‌ کارمان بۆ بکات‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ى له‌ خانه‌واده‌که‌م ته‌نها برایه‌کم‬ ‫م��اوه‌ت�ه‌وه‌ و براکه‌شم ب��ارى ده‌رون��ى زۆر‬ ‫ته‌واو نیه‌ هه‌رچۆن بێت توانیم ژنێکى بۆ‬ ‫بهێنم تاکو هاوکارى بکات‪ ،‬ئێستا رۆژان ‌ه‬ ‫بژێوى ئه‌و خێزانه‌ که‌ خاوه‌نى دوو منداڵ ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ خه‌رجى خۆم له‌سه‌ر ئه‌م سه‌وز‌ه‬ ‫و خواردنه‌ به‌هارانه‌یه‌ دابین ده‌که‌ین»‪.‬‬ ‫ئامینه‌ ئاماژه‌ى به‌وه‌شکرد چه‌ند جارێک‬ ‫س���ه‌ردان���ى رێ��ک��خ��راوه‌ک��ان��م ک����ردوه‌ بۆ‬ ‫هاوکارى ئه‌و برایه‌م‪ ،‬به‌اڵم بێ سودبووه‌‬ ‫و له‌به‌ر ئه‌وه‌ هه‌رچۆن بێت خۆم تابتوانم‬ ‫ک��ارده‌ک�ه‌م بۆ خۆم و ئه‌و ب��راو خێزانه‌ى‬ ‫له‌م رێگه‌یه‌وه‌ ژیان بگوزه‌رێنین و زه‌لیلى‬ ‫ده‌ستى که‌س نه‌بین و منیش ته‌ندروستیم‬ ‫ب��اش ب��ێ��ت‪ ،‬چونکه‌ زۆر ک��ات ده‌ت��رس��م‬ ‫نه‌خۆش بکه‌وم‪ ،‬بۆیه‌ ئ�ه‌و ک��ات توشى‬ ‫چه‌ندین کێشه‌ ده‌بین و به‌ناچارى ده‌بێت‬ ‫به‌قه‌رز و قۆڵه‌ بژین و ئ �ه‌وه‌ش ناکرێت‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ دواتر ناتوانین به‌ ڕێگه‌ى ئه‌م‬ ‫ک��ار و کاسبیه‌ ق�ه‌رزه‌ک�ه‌ بگێڕینه‌وه‌ بۆ‬ ‫خاوه‌نه‌کانیان‪ ،‬ئ�ه‌و کچه‌ ته‌مه‌ن (‪)42‬‬ ‫ساڵه‌ له‌باره‌ى رۆژى جیهانى کرێکارانه‌و‌ه‬ ‫هێماى به‌وه‌کرد «ب��ڕوات هه‌بێت مه‌گه‌ر‬ ‫ح���ک���وم���ه‌ت پ����ش����وى ب��ێ��ت‬ ‫ئ���اگ���ادارب���م ئ �ه‌گ �ه‌ر‬ ‫ن���ا‪ ،‬چ سودێکى‬ ‫تێدایه‌ بۆ ئێم ‌ه‬ ‫ئ���ه‌م���ڕۆی���ان‬ ‫ب���ه‌ی���ان���ى و‬ ‫م��ان��گ��ێ��ک‬ ‫ل��������ه‌س��������ه‌ر‬ ‫ی����������ه‌ک ب���ا‬ ‫ب��ڵ��ێ��ن ج �ه‌ژن��ى‬ ‫ک�����رێ�����ک�����اره‌‪،‬‬ ‫ب��������������ه‌اڵم‬

‫ده‌ت����وان����ێ����ت ک���ه‌م���ێ���ک ل�����ه‌و خ���ه‌م���ه‌ و‬ ‫قوڕبه‌سه‌رییه‌ى ئێمه‌ تێیدا ده‌ژی���ن که‌م‬ ‫بکاته‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ هه‌رچى ده‌ڵێن هه‌مووى درۆ‬ ‫و ده‌له‌سه‌یه‌ و چ��او له‌ واڵت��ان��ى ئه‌وروپا‬ ‫ده‌که‌ن و ناتوانن دوو دینار بۆ ئێمه‌ دابین‬ ‫بکه‌ن له‌و پاره‌یه‌ى هه‌ر ده‌یبه‌ن و ده‌یکه‌ن‬ ‫به‌ بانکى واڵته‌کانى ده‌ره‌وه‌دا‪.‬‬ ‫ن��ازدار عه‌زیز‪ ،‬ته‌مه‌ن (‪ )48‬ساڵ ک ‌ه‬ ‫چه‌ند پارچه‌ کلێنس و بنێشتى کوردى‬ ‫و هه‌ندێک تۆپه‌ شقارته‌ى له‌به‌رده‌م خۆیا‬ ‫دان��اب��وو‪ ،‬له‌ نزیک مزگه‌وتى گ��ه‌وره‌دا‪،‬‬

‫››‬

‫هه‌رچى ده‌ڵێن هه‌مووى‬ ‫درۆ و ده‌له‌سه‌ی ‌ه و‬ ‫چاو ل ‌ه واڵتانى ئه‌وروپا‬ ‫ده‌که‌ن و ناتوانن دوو‬ ‫دینار بۆ ئێم ‌ه دابین‬ ‫بکه‌ن له‌و پاره‌یه‌ى‬ ‫هه‌ر ده‌یبه‌ن و ده‌یکه‌ن‬ ‫ب ‌ه بانکى واڵته‌کانى‬ ‫ده‌ره‌وه‌دا‬ ‫کاتێک وه‌ستاین و ساڵومان لێکرد وا‬ ‫هه‌ستى کرد که‌ کڕیاربین‪ ،‬دواى ئه‌وه‌ى‬ ‫خۆمان ناساند پێى وتین باشه‌ حکومه‌ت‬ ‫گ��وێ ده‌گ��رێ��ت و خانویه‌کمان ب��دات��ێ‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ سه‌ره‌تاى وته‌کانى بوو‪ ،‬دواتر زیاتر‬ ‫قسه‌ى کرد و وتى‪« :‬هه‌ر رۆژێک باران‬ ‫و س �ه‌رم��ا ب��ێ��ت ی��اخ��ود ه���ه‌ر چ���ۆن بێت‬ ‫ناچارین‪ ،‬رۆژان �ه‌ بێینه‌ ب��ازاڕ بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫بتوانین مه‌عیشه‌تى ئه‌و رۆژه‌ بۆ خۆم و‬ ‫پیره‌ پیاوه‌که‌م به‌ده‌ست بێنم‪ ،‬له‌ماڵه‌وه‌ چه‌ند‬ ‫منداڵێکمان هه‌یه‌ و ئه‌وانیش ژنیان هه‌ی ‌ه‬ ‫و کارده‌که‌ن و منیش هاوکاریان ده‌که‌م و‬ ‫رۆژ هه‌یه‌ چوار بۆ پێنج هه‌زار دینارێک‬ ‫په‌یدا ده‌که‌م‪ ،‬ئه‌وانیش هه‌ر چۆن بێت پاره‌ى‬ ‫کرێى مانگانه‌ى خانه‌که‌ په‌یدا ده‌که‌ن و‬ ‫کرێچین مانگى به‌سێ سه‌د و په‌نجا هه‌زار‬ ‫دینار»‪ .‬خاتوو ن��ازدار جارجاره‌ ده‌یڕوانى‬ ‫به‌مه‌به‌ستى هاتنى کڕیارێک و قسه‌ى‬ ‫بۆ ده‌کردین له‌باره‌ى جه‌ژنى کرێکارانه‌و‌ه‬ ‫باسى ل �ه‌وه‌ک��رد «ئ �ه‌گ �ه‌ر رۆژێ���ک دوو‬ ‫ه �ه‌زار دینارم زیاتر ده‌س��ت بکه‌وێت ئه‌و‬ ‫رۆژه‌ بۆمن جه‌ژنه‌ و سودى هه‌یه‌‪ ،‬نه‌ک‬

‫رۆژێک له‌ ته‌له‌فزیۆنه‌کانه‌وه‌ هه‌ر باسمان‬ ‫بکه‌ن و دواتر بیریان بچێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ت��ان��ی��ا ت��اه��ی��ر ب��ه‌رپ��رس��ى رێ��ک��خ��راوى‬ ‫گه‌شه‌پێدانى ئافره‌تان پێیوایه‌ گه‌وره‌ترین‬ ‫گرفتى ئ��اف��ره‌ت��ان ن�ه‌ب��وون��ى ئابورییه‌کى‬ ‫سه‌ربه‌خۆیه‌‪ ،‬هه‌رکات ژنێک خاوه‌نى ئه‌و‬ ‫ئابوریه‌ بوو خاوه‌نى جه‌سته‌ و عه‌قڵ و‪...‬‬ ‫هتد خۆیه‌تى‪ ،‬بۆیه‌ ئ �ه‌و کارکردنانه‌ى‬ ‫ده‌یان بینین له‌الیه‌ن هه‌ندێک له‌و ژنانه‌و‌ه‬ ‫هۆکارێکه‌ بۆ رزگاربوون له‌و چه‌وسانه‌و‌ه‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تى و خێزانیه‌ رووبه‌ڕویان بۆته‌وه‌‪،‬‬ ‫تانیا پێیوایه‌ ئه‌وان وه‌ک رێکخراوه‌کانى‬ ‫ژنان نه‌یاتوانیوه‌ هه‌ستن به‌وه‌ها کارێک‪،‬‬ ‫«له‌به‌ر ئ �ه‌وه‌ى زۆرینه‌مان پاشکۆیه‌کى‬ ‫حزبه‌کانین و له‌م کاته‌شدا ئه‌م رێکخراوان ‌ه‬ ‫خاوه‌نى ئابوریه‌کى سه‌ربه‌خۆ نین‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫کارکردن بۆ ئه‌و ژنانه‌ى به‌ڕه‌نج و شانى‬ ‫خ��ۆی��ان ژی��ان ده‌ک���ه‌ن‪ ،‬ئێمه‌ نه‌ماتوانیو‌ه‬ ‫کارێکى وای���ان ب��ۆ بکه‌ین ک �ه‌ ئه‌مڕۆ‬ ‫شایه‌نى وتن بێت»‪ .‬وتیشى «له‌سااڵنى‬ ‫رابردو هه‌وڵى کردنه‌وه‌ى خولى به‌رگدورى‬ ‫و کارى ده‌ستى هه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم گه‌یشتوینه‌ت ‌ه‬ ‫ئه‌و بڕوایه‌ ئه‌م کارانه‌ ناتوانێت له‌و ره‌نج‬ ‫و ماندوبوونه‌ى ژنان که‌م بکاته‌وه‌‪ ،‬له‌باره‌ى‬ ‫ئه‌و یاسا عێراقیه‌ى هه‌یه‌ تایبه‌ت به‌ ژنان‬ ‫پێشنیار ده‌که‌م کار بۆ هه‌موارکردنه‌وه‌ى‬ ‫بکه‌ین‪ ،‬که‌ له‌سااڵنى پێشودا ده‌رچووه‌ و‬ ‫له‌به‌رژه‌وه‌ندى ژنانى به‌تایبه‌ت کارکه‌ردا‬ ‫ن��ی�ه‌‪ ،‬ل�ه‌الی�ه‌ک��ى ت���ره‌وه‌ ب��ه‌داخ��ه‌وه‌ یاساى‬ ‫بیمه‌ى کۆمه‌اڵیه‌تى که‌ له‌ په‌رله‌مانى‬ ‫کوردستاندا باسى لێوه‌کرابوو‪ ،‬به‌شێوه‌کى‬ ‫ب���اش ب��ه‌ڕێ��وه‌ ن��اچ��ێ��ت و دی��اری��ش نی ‌ه‬ ‫گه‌یشتونه‌ته‌ کوێ»‪.‬‬ ‫گه‌شه‌ دارا حه‌فید ئه‌ندامى په‌رله‌مانى‬ ‫کوردستان و سه‌رۆکى لیژنه‌ى ژنان له‌سه‌ر‬ ‫ئ�ه‌م حاڵه‌تانه‌ راى وای �ه‌ «ئ �ه‌و که‌سانه‌ى‬ ‫له‌سه‌ر شه‌قامه‌کانن ده‌بێت کارێکیان بۆ‬ ‫بکه‌ین که‌ به‌رامبه‌ر به‌ماندوبونى خۆیان‬ ‫بژێوى دابین بکه‌ن‪ ،‬له‌ئێستادا جۆرێک ل ‌ه‬ ‫بیمه‌ى کۆمه‌اڵیه‌تى هه‌یه‌ له‌ وه‌زاره‌تى کار‬ ‫و کاروبارى کۆمه‌اڵیه‌تى‪ ،‬به‌اڵم که‌مه‌ و‬ ‫شیاوى ئه‌و خه‌ڵکه‌ نیه‌ و پێویسته‌ زیاد‬ ‫بکرێت‪ ،‬به‌ڵێنیان داوه‌ له‌برى (‪ )37‬هه‌زاره‌وه‌‬ ‫بۆ (‪ )75‬ه�ه‌زار‪ ،‬بۆیه‌ پێشنیارمانکردو‌ه‬ ‫له‌ راپۆرتى لیژنه‌کاندا له‌م ساڵدا بکرێت ‌ه‬ ‫(‪)100‬ه��ه‌زاری��ش‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌ هه‌ندێک‬ ‫شوێنى تر ئه‌و بڕه‌ پارانه‌ ببڕێت بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌م زیاده‌یه‌ دیارى بکرێت»‪ ،‬ئه‌و ئه‌ندامه‌ى‬ ‫په‌رله‌مان باسى له‌وه‌شکرد ئه‌مه‌ چاره‌سه‌رى‬ ‫ریشه‌ى ناکات بۆ ئ�ه‌و خه‌ڵکه‌ و ده‌بێت‬ ‫ئامارێکى دروستمان له‌به‌ر ده‌س��ت بێت‬ ‫بۆچاره‌سه‌رکردنى ئه‌و گرفتانه‌ و پێویست ‌ه‬ ‫حکومه‌ت به‌دواداچونى له‌سه‌ر بکات‪.‬‬

‫پرۆژ ‌ه یاساى (مه‌ئزونى شه‌رعى) ئاماد ‌ه کراوه‌‬

‫به‌اڵم تا ئێستا خوێندنه‌وه‌ى یه‌که‌مى ل ‌ه په‌رله‌مان بۆ نه‌کراوه‌‬ ‫هه‌ولێر‬ ‫ئااڵ به‌رزنجى‬ ‫ژماره‌یه‌کى زۆر ل ‌ه پرۆژه‌ى‬ ‫جۆاروجۆر پێشکه‌ش ب ‌ه لیژنه‌کانى‬ ‫په‌رله‌مانى کراوه‌‪ ،‬به‌اڵم جگ ‌ه ل ‌ه‬ ‫په‌سه‌ندکردنى چه‌ند پرۆژه‌یه‌ک‪،‬‬ ‫ژماره‌یه‌کى زۆر ل ‌ه پرۆژه‌کانى‬ ‫تر ل ‌ه په‌رله‌مان ماوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌ندێک له‌وان ‌ه نزیکه‌ى ساڵێک ‌ه‬ ‫خوێندنه‌وه‌ى یه‌که‌میشیان بۆ‬ ‫نه‌کراوه‌‪ ،‬له‌وانه‌ش پرۆژه‌یاساى‬ ‫(مه‌ئزونى شه‌رعى) ک ‌ه له‌ساڵى‬ ‫رابردوو ل ‌ه الیه‌ن یه‌کێتى زانایانى‬ ‫ئایینى ئیسالمى ب ‌ه مه‌به‌ستى‬ ‫رێگاگرتن ل ‌ه ماره‌کردنى ئافره‌تان‬ ‫ل ‌ه ده‌ره‌وه‌ى دادگاکان ئاماده‌کرابوو‪.‬‬

‫س �ه‌ب��اره‌ت ب‌ه ه��ۆک��ارى دواک�ه‌وت��ن��ى ئه‌و‬ ‫پرۆژه‌ی‌ه و گرنگى په‌سه‌ندکردنى له‌کاتى‬ ‫ئێستا‪ ،‬الیه‌ن‌ه په‌یوه‌نداره‌کان بۆچونى خۆیان بۆ‬ ‫(چه‌تر) ده‌خه‌نه‌ڕوو‪ ،‬سه‌ره‌تا جه‌عفه‌ر گوانى‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رى راگه‌یاندنى یه‌کێتى زانایانى‬ ‫ئایینى ئیسالمى کوردستان راگه‌یاند‪ :‬ئێم ‌ه‬ ‫وه‌ک یه‌کێتى زانایان پرۆژ‌ه یاساى مه‌ئزونى‬ ‫شه‌رعیمان ئاماد‌ه کرد و دواى راوێژ له‌گه‌ڵ‬ ‫یاساناسان ئاراسته‌ى په‌رله‌مانى کوردستانمان‬ ‫کرد‪ ،‬به‌اڵم تاکو ئێستا خوێنده‌وه‌ى یه‌که‌مى‬ ‫بۆ نه‌کراو‌ه و نه‌خراوه‌ت‌ه به‌رنامه‌ى کار‪.‬‬ ‫وتیشى‪ :‬پێماوانوای‌ه ئه‌و پرۆژ‌ه یاسای‌ه بۆ‬ ‫ئه‌مڕۆى کۆمه‌ڵگا زۆر گرنگ‌ه و پێویست ‌ه‬ ‫کارى بۆ بکرێ‪ ،‬بۆی‌ه ئه‌گه‌ر پرۆژه‌ک‌ه زیاتر‬

‫دوا بکه‌وێت به‌دواداچوونى بۆ ده‌که‌ین‪ ،‬تاکو‬ ‫په‌رله‌مان بیخات‌ه ناو به‌رنامه‌ى کاره‌کانى‪.‬‬ ‫ل �ه‌ب �ه‌رام��ب �ه‌ردا ع��وم �ه‌ر ع�ه‌ب��دول��ڕح��م��ان‬ ‫ئه‌ندامى لیژنه‌کانى ئ �ه‌وق��اف و یاسایی‬ ‫په‌رله‌مانى کوردستان وتى‪ :‬هه‌ر پرۆژه‌یه‌ک‬ ‫کاتێک ده‌گ��ات�‌ه په‌رله‌مانى کوردستان‪،‬‬ ‫س �ه‌ره‌ت��ا ده‌ب���ێ خ��وێ��ن��دن�ه‌وه‌ى ی�ه‌ک�ه‌م��ى بۆ‬ ‫ب��ک��رێ��ت‪ ،‬دوات���ر ل �‌�� لێژن‌ه پ �ه‌ی��وه‌ن��داره‌ک��ان‬ ‫گفتوگۆى له‌سه‌ر ده‌کرێت‪ ،‬تاکو راپۆرتێک‬ ‫ئاماد‌ه بکه‌ن‪ ،‬به‌اڵم تاکو ئێستا ئه‌و پرۆژه‌ی ‌ه‬ ‫له‌ناو په‌رله‌مان خوێندنه‌وه‌ى یه‌که‌مى بۆ‬ ‫نه‌کراوه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش ل‌ه ده‌سه‌اڵتى سه‌رۆکایه‌تى‬ ‫په‌رله‌مان‌ه ئاخۆ چ پرۆژه‌یه‌ک ده‌خان‌ه ناو‬ ‫به‌رنامه‌ى و به‌الیه‌و‌ه گرنگه‌‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت ب‌ه گرنگى ئه‌و پرۆژه‌ی‌ه عومه‌ر‬ ‫عه‌بدلڕحمان پێیوابوو‪ :‬له‌کاتى ئێستا ل ‌ه‬ ‫دادگاکان یاساى بارى که‌سێتى هه‌ی‌ه ک ‌ه‬ ‫شوێنى هه‌موو ئه‌و مه‌سه‌الن‌ه ده‌گرێته‌و‌ه و‬ ‫هیچ رێگریه‌ک نی‌ه بۆ ئ��ه‌وه‌ى هاواڵتى‬ ‫بچێت‌ه دادگاکان بۆ ئه‌نجامدانى پرۆسه‌ى‬ ‫هاوسه‌رگیرى‪ ،‬هه‌ر به‌هه‌مان یاسا سزاى ئه‌و‬ ‫که‌سانه‌ش ده‌درێ��ت ک‌ه ل‌ه ده‌ره‌وه‌ى دادگا‬ ‫ژن م��ار‌ه ده‌ک �ه‌ن»‪ .‬هه‌ر وه‌ک ئه‌و ئه‌ندام‬ ‫په‌رله‌مان‌ه ئ��ام��اژه‌ى ب��ۆ ده‌ک���ات له‌کاتى‬ ‫گفتوگۆى ناو په‌رله‌مان ده‌رده‌که‌وێت ک‌ه ئه‌و‬ ‫پرۆژه‌ی‌ه په‌سند ده‌کرێت یان ره‌تده‌کرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وکات‌ه قسه‌ى خۆمان ده‌بێت‪.‬‬ ‫دواى ئه‌وه‌ى ل‌ه ساڵى رابردوو یاساى بارى‬ ‫که‌سێتى ل‌ه هه‌رێمى کوردستان له‌الیه‌ن‬ ‫په‌رله‌مانى ک��وردس��ت��ان�ه‌و‌ه ه�ه‌م��وار ک��را و‬ ‫یه‌کێک ل‌ه ماده‌کانى باس ل‌ه قه‌ده‌غه‌کردنى‬ ‫ماره‌بڕینى ژنان ده‌ک��ات ل��ه‌ده‌ره‌وه‌ى دادگا‪،‬‬

‫››‬

‫پرۆژه‌که‌ى ئێم ‌ه بۆ‬ ‫دانانى (مه‌ئزونێکى‬ ‫شه‌رعیه‌) ک ‌ه‬ ‫به‌شێوه‌یه‌کى یاسایی‬ ‫و مه‌رجدار کاره‌کان‬ ‫بکات‪ ،‬به‌ئامانجى ئه‌وه‌ى‬ ‫چیتر ل ‌ه په‌ناى ناوى‬ ‫مه‌الیه‌تییه‌وه‌‪ ،‬که‌سانێکی‬ ‫ناشاره‌زا گرفت بۆ‬ ‫کۆمه‌ڵگا دروست نه‌که‌ن‬ ‫‌و مافه‌کانى ژنانیش‬ ‫به‌اڵم به‌هۆى جێبه‌جێ نه‌کردنى ئه‌و یاسای ‌ه‬ ‫یه‌کێتى زانایانى ئایینى کوردستان ل‌ه رێگاى‬ ‫پرۆژه‌یه‌که‌و‌ه رێگا ب‌ه مه‌الکان ده‌دات ل ‌ه‬ ‫ده‌ره‌وه‌ى دادگا ژن ماره‌بکه‌ن‪.‬‬ ‫ع��ه‌ب��دواڵ س�ه‌ع��ی��د س��ه‌رۆک��ى یه‌کێتی‬ ‫زانایانى ئایینى کوردستان وتى‪ :‬پرۆژه‌که‌ى‬ ‫ئێم‌ه بۆ دانانى (مه‌ئزونێکى شه‌رعیه‌) ک ‌ه‬ ‫به‌شێوه‌یه‌کى یاسایی و مه‌رجدار کاره‌کان‬

‫بکات‪ ،‬به‌ئامانجى ئ �ه‌وه‌ى چیتر ل‌ه په‌ناى‬ ‫ن��اوى مه‌الیه‌تییه‌وه‌‪ ،‬که‌سانێکی ناشاره‌زا‬ ‫گ��رف��ت ب��ۆ کۆمه‌ڵگا دروس���ت ن �ه‌ک �ه‌ن ‌و‬ ‫مافه‌کانى ژنانیش پێشێل نه‌که‌ن‪ ،‬به‌ڵکو ل ‌ه‬ ‫رێگاى (مه‌ئزونى شه‌رعى) هه‌ر ناوچه‌یه‌ک‬ ‫تایبه‌ت بکرێت به‌چه‌ند که‌سێک‌و ئه‌وانیش‬ ‫مه‌رجی تایبه‌تیان بۆ دابندرێت‪ ،‬بۆ ئه‌مه‌ش‬ ‫ل‌ه هه‌فته‌ى رابردوو له‌گه‌ڵ لیژنه‌ى ئه‌وقافى‬ ‫په‌رله‌مان گفتوگۆمان له‌سه‌ر ئه‌و پرۆژه‌ی ‌ه‬ ‫کرد‪.‬‬ ‫ه����ه‌روه‌ک س �ه‌رۆک��ى یه‌کێتى زان��ای��ان‬ ‫روونیکرده‌وه‌‪ :‬له‌کاتى ئێستا زۆر که‌س ئه‌و‬ ‫ماف‌ه به‌خۆى ده‌دات ک‌ه به‌بێ گوێرایه‌ڵی‬ ‫الی �ه‌ن��ی ک��ۆم �ه‌اڵی �ه‌ت��ی و ب �‌ه شێوه‌یه‌کى‬ ‫ناشه‌رعى ماره‌کردنى ژن��ان ئه‌نجامده‌ده‌ن‪،‬‬ ‫وه‌ک م���اره‌ک���ردن���ی ک��چ��ی ب��چ��وک ‌و‬ ‫ماره‌بڕینی ژنانى ع �ه‌ره‌ب ‌و بێگان‌ه به‌بێ‬ ‫ئ �ه‌وه‌ى هیچ الیه‌نێکی ئه‌منی ئاگادارى‬ ‫بێت‪.‬‬ ‫س �ه‌ب��اره‌ت ب �ه‌و پ��رۆژه‌ی �‌ه و ی��اس��اى ب��ارى‬ ‫که‌سێتى ک‌ه باس ل‌ه قه‌ده‌غه‌کردنى ژن ل ‌ه‬ ‫ده‌ره‌وه‌ى دادگا ده‌کات‪ ،‬گوڵزار قادر ئه‌ندامى‬ ‫لێژنه‌ى ئه‌وقاف ل‌ه په‌رله‌مانى کوردستان‬ ‫پێیراگه‌یاندین‪ :‬به‌هۆى ئه‌وه‌ى له‌ماوه‌ى رابردوو‬ ‫نه‌تواندرا یاساى ب��ارى که‌سێتى جێبه‌جێ‬ ‫بکرێ و رێگا ل‌ه ماره‌کردنى ژن ل�ه‌ده‌ره‌و‌ه‬ ‫دادگ��ا بگرن‪ ،‬بوونى (مه‌ئزونى شه‌رعى)‬ ‫بۆ ماره‌کردنى ژن��ان ل‌ه ده‌ره‌وه‌ى دادگ��ا به‌‬ ‫چاره‌سه‌رێکى مامناوه‌ندى داده‌نیم‪.‬‬ ‫پێشیوابوو‪ :‬هێشتا کۆمه‌ڵگاى کوردستان‬ ‫نه‌گه‌یشتۆت‌ه ئه‌و ئاسته‌ى یاساکان به‌باشى‬ ‫جێبه‌جێ ب��ک��ات‪ ،‬چونک‌ه له‌کاتى ئێستا‬

‫رۆژان����‌ه ب���ه‌س���ه‌دان ژن ل������ه‌ده‌ره‌وه‌ى دادگ���ا‬ ‫مار‌ه ده‌کرێن‪ ،‬بۆی‌ه ئه‌و پرۆژه‌ی‌ه واده‌ک��ات‬ ‫چاره‌سه‌رێک بۆ ئه‌و ناڕێکیی‌ه بدۆزیته‌و‌ه ک ‌ه‬ ‫له‌کاتى ئێستا زۆر که‌س ئه‌و ماف‌ه به‌خۆى‬ ‫ده‌دات ب‌ه شێوه‌یه‌کى ناشه‌رعى ماره‌کردنى‬ ‫ژنان ئه‌نجامده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫سه‌میر‌ه ره‌س���وڵ‪ ،‬وه‌ک چاالکوانێک‬ ‫ل �ه‌ب��وارى مافه‌کانى ژن���ان ل �ه‌ب��اره‌ى بونى‬ ‫یاسایه‌ک ب��ۆ ق�ه‌ده‌ک��ردن��ى م��اره‌ک��ردن ل ‌ه‬ ‫ده‌ره‌وه‌ى دادگ��اک��ان وت��ى‪ :‬جگ‌ه ل��ه‌وه‌ى ب ‌ه‬ ‫پێویستى ده‌زانم یاسایه‌کى له‌و جۆر‌ه هه‌بێت‪،‬‬ ‫به‌باشى ده‌زان���م مامۆستایانى ئایینى ل ‌ه‬ ‫وتاره‌کانیان باسى ئه‌و مه‌سه‌له‌ی‌ه بکه‌ن و‬ ‫هانى کۆمه‌ڵگا بده‌ن ژن ل‌ه ناو دادگاکان‬ ‫مار‌ه بکرێ‪ ،‬چونک‌ه زۆرجار بینومان‌ه ژنان‬ ‫به‌بێ خواست و ئاره‌زوى خۆیان مار‌ه ده‌کرێن‬ ‫و هیچ مافێکیان بۆ ده‌سته‌به‌ر ناکرێت‪،‬‬ ‫ئ�ه‌م��ان�‌ه ه �ه‌م��ووى واده‌ک����ات داوا بکه‌ین‬ ‫مافه‌کانى ئافره‌تان به‌یاسا بکرێ‪ ،‬چیتر‬ ‫دایکان و باوکان به‌زۆر کچه‌کانیان به‌شوو‬ ‫نه‌ده‌ن‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ک ئه‌و چاالکوان‌ه وت��ى‪ :‬ئه‌مڕۆ‬ ‫ئێم‌ه ل‌ه قۆناغێک ده‌ژین زۆر ب‌ه خێرایی‬ ‫گۆڕانکارى به‌سه‌ردا دێت‪ ،‬بۆی‌ه پێویستمان‬ ‫ب‌ه یاساى تاز‌ه و هه‌نگاى تاز‌ه هه‌یه‌‪ ،‬له‌بوارى‬ ‫مافه‌کانى ژنان ک‌ه تاکو ئێستا پێشێلکارى‬ ‫و توندوتیژى به‌رامبه‌ر ده‌ک��رێ‪ ،‬بۆی‌ه من‬ ‫له‌گه‌ڵ ئ �ه‌وه‌م په‌رله‌مان ب‌ه زووترین کات‬ ‫پ��رۆژه‌ى مه‌ئزونى شه‌رعى په‌سه‌ند بکات‪،‬‬ ‫چ��ون��ک�‌ه ئ �ه‌وی��ش هیچى ک�ه‌م��ت��ر ن��ی�‌ه ل ‌ه‬ ‫یاساکان ‌و په‌یوه‌ندیه‌کى زۆرى ب‌ه چین و‬ ‫توێژه‌کانى کۆمه‌ڵگاو‌ه هه‌یه‌‪.‬‬


‫گه‌نجانى شاره‌زوور توڕه‌ن و بڕوایان ب ‌ه به‌ڵێنه‌کانى ده‌سه‌اڵت نه‌ماوه‌‬

‫«بێ‌نازترین و په‌راوێزترین گه‌نج ئێمه‌ین»‬

‫ئاماده‌کار‬ ‫ئارام شه‌مێرانى‬ ‫گه‌نجانى شاره‌زور ئاماژ ‌ه بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ده‌که‌ن له‌الیه‌ن ده‌سه‌اڵته‌و ‌ه‬ ‫پشتگوێ خراون و تا ئێستا وه‌ک‬ ‫پێویست ئاوڕیان لێنه‌دراوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫چونک ‌ه هیچ شوێنکى گشتى نی ‌ه‬ ‫روى تێبکه‌ن تا کاته‌کانى خۆیانى‬ ‫تێدا به‌سه‌ر ببه‌ن‪ ،‬هه‌روه‌ها ب ‌ه‬ ‫نیگه‌رانیه‌و ‌ه ده‌ڵێن تا ئیستا‬ ‫حکومه‌ت پرۆژه‌یه‌کى تایبه‌ت ب ‌ه‬ ‫گه‌نجانى نیه‌‪.‬‬

‫س��ام��ان ئ���ه‌ن���وه‌ر‪ ،‬خ��وێ��ن��دک��ارى پۆلى‬ ‫نۆیه‌مى بنه‌ڕه‌تی له‌ سه‌یدسادق‪ ،‬ئاماژه‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ ده‌کات‪ :‬روو ده‌که‌یت ‌ه هه‌ر شوێنێکى‬ ‫حزبى به‌ میوانت ده‌زانن ‌و پۆزت به‌سه‌ردا‬ ‫لێده‌ده‌ن یان ده‌رت ده‌ک�ه‌ن‪ ،‬به‌اڵم له‌ کاتى‬ ‫خۆپیشاندانه‌کاندا ل ‌ه میدیاکانیانه‌و‌ه به‌ڵێن‬ ‫ده‌ده‌ن‌و دواتریش وه‌ک هه‌موو کاتێکى تر‬ ‫ه هه‌موو شوێنه‌کان گه‌نجان‬ ‫نایبه‌ن ‌ه سه‌ر‪ .‬هه‌روه‌ها سامان‪ ،‬هێماى بۆ ‪ n‬ل ‌‬ ‫ئه‌وه‌شکرد‪ :‬ن ‌ه پارکێک هه‌ی ‌ه هه‌ناسه‌یه‌کى‬ ‫ت��ێ��دا ه �ه‌ڵ��ب��م��ژی��ت‪ ،‬ن���ه‌ ه��ۆڵ��ێ��ک ه�ه‌ی� ‌ه دانیشین ئه‌ویش له‌به‌ر ده‌نگه‌ ده‌نگ و‬ ‫چاالکیه‌کى تێدا ئه‌نجام ب��ده‌ى‪ .‬ئه‌وه‌شى قه‌ره‌باڵغى به‌که‌ڵک نایات و ناتوانن‬ ‫وت‪« :‬بێنازترین گه‌نج ئێمه‌ین‪ ،‬په‌راوێزترین سودى لێببینین و پشویه‌کى تیا بده‌ن‪.‬‬ ‫گه‌نج ئێمه‌ین‪ ،‬نه‌ مناڵیمان مناڵى بوو‪ ،‬ئه‌و خوێندکار‌ه درێژه‌ى ب ‌ه قسه‌کانى داو‬ ‫ن ‌ه گه‌نجیشمان گه‌نجیه‌‪ ،‬ئاخر ئه‌م ‌ه چ ئه‌وه‌ى وت‪« :‬من خۆم زۆر زۆر توڕه‌م له‌م‬ ‫حکومه‌تێک ‌ه نه‌زانێت گه‌نجه‌کانى له‌ چ ده‌سه‌اڵته‌ و بڕوام ب ‌ه هیچ به‌لێنێکیشیان‬ ‫ن �ه‌م��او‌ه و ک��ات�ه‌ک��ان��م ب � ‌ه ب�ه‌ت��اڵ�ه‌ی��ى‌و‬ ‫داماوییه‌کدا ته‌مه‌نیان ده‌دۆڕێنن‪.‬‬ ‫ش��ک��ار ج���ه‌ب���ار‪ ،‬ت �ه‌م �ه‌ن (‪ )27‬س��اڵ‪ ،‬خ��وێ��ن��دن �ه‌و‌ه ب��ه‌س��ه‌ر ده‌ب����ه‌م ه �ه‌رچ �ه‌ن��د‬ ‫دانیشتووى هه‌ڵه‌بجه‌‪ ،‬خوێندکارى سێیه‌مى ناشکرێ‌ هه‌موو کاتێک بخوێنیته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئاماده‌یى‪ ،‬قس ‌ه له‌وه‌ ده‌کات‪ :‬وه‌کو ئه‌وه‌ى چونک ‌ه پشوویشت پێویسته‌ تا ئاماده‌بیت‬ ‫بزانم شوێنێک نی ‌ه حکومه‌ت کردبێتیه‌و‌ه هێمنان ‌ه و سه‌رکه‌وتووان ‌ه بژیت‌و بیرێک‬ ‫ب���ۆ ئ��ێ��م �ه‌ى گ���ه‌ن���ج‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ت���ا ح��ک��وم�ه‌ت ب��ک �ه‌ی��ت �ه‌وه‌‪ .‬ج�ه‌خ��ت��ی��ش��ی��ک��رده‌وه‌‪ :‬هیچ‬ ‫پارکێکى ن��ات �ه‌واوى ک��ردوه‌ت �ه‌وه‌ له‌وپه‌ڕى ئومێدێکم ب �ه‌و‌ه نی ‌ه ده‌س �ه‌اڵت گه‌نجى‬ ‫ش��اره‌وه‌ی �ه‌ و بێزت نایه‌ س�ه‌ی��رى بکه‌یت‪ ،‬هه‌ڵه‌بجه‌ خۆشبه‌خت ب��ک��ات ‌و زۆرب���ه‌ى‬ ‫چونک ‌ه پارکى شاره‌کان ‌و واڵتان ده‌بینین کاته‌کانیشم له‌ ده‌ره‌وه‌ى هه‌ڵه‌بجه‌ به‌سه‌ر‬ ‫‌و ئه‌مه‌ى هه‌ڵه‌بجه‌ش ده‌بینیت هه‌ر رومان ده‌به‌م‪ ،‬چونکه‌ نازانم له‌و شار‌ه مه‌زڵومه‌دا‬ ‫نی ‌ه بڵێین ئه‌م ‌ه پارکه‌‪ .‬ئه‌م گه‌نج ‌ه هێماى چى بکه‌م ‌و چۆن رۆژ بکه‌مه‌و‌ه و چۆن‬ ‫بۆ ئه‌وه‌کرد‪ :‬ک ‌ه ته‌نها گازینۆ هه‌یه‌ تیایدا شه‌و ببه‌مه‌سه‌ر‪ ،‬کاتێکیش میوانێکم دێت‬

‫له‌ ده‌سه‌اڵت تووڕه‌ن ‪ /‬فۆتۆ‪ :‬ئارام شه‌مێرانی‬

‫››‬

‫به‌هۆی نه‌بوونی شوێن ‌ه‬ ‫گشتیه‌کان له‌زۆربه‌ی‬ ‫ناوچه‌کانی شاره‌زوور گه‌نجان‬ ‫نازانن رووبکه‌نه‌ کوێ‬ ‫نازانم بیبه‌م ‌ه کوێ‪.‬‬ ‫فازیل ئه‌حمه‌د‪ ،‬رۆژنامه‌نوس‪ ،‬له‌ باره‌ى‬ ‫نه‌بوون ‌و که‌مى شوێنێک بۆ گه‌نجان ‌و‬ ‫به‌ڵێنه‌کانى حکومه‌ته‌وه‌‪ ،‬وتى‪ :‬به‌ بڕواى من‬ ‫ئه‌و شوێنه‌ى باره‌گاى حزبی ‌ه داگیرکراوه‌‪،‬‬

‫ئه‌و فه‌رامۆشیه‌ش له‌ سه‌ره‌و‌ه دابه‌زیو‌ه‬ ‫بۆ خواره‌وه‌ و ئه‌وه‌ى ئه‌مه‌یشى دروست‬ ‫ک��ردووه‌ ئه‌و به‌رپرسانه‌ن که‌ تێناگه‌ن‬ ‫خ���واس���ت���ى ئ��ی��ن��س��ان چ���ی���ه‌‪ .‬ف��ازی��ل‬ ‫جه‌ختیکرده‌وه‌‪ :‬له‌به‌رئه‌وه‌�� شوێنێک‬ ‫نیه‌ ب��ۆ گه‌نجان ت��ا رووى تێبکه‌ن‪،‬‬ ‫ده‌بێ بزانین ئه‌و که‌س ‌ه کێی ‌ه ئیداره‌ى‬ ‫ده‌سه‌اڵت ده‌کات‌و چۆن ده‌یکات‪.‬‬ ‫بێستون سدیق‪ ،‬ته‌مه‌ن (‪ )29‬ساڵ‪،‬‬ ‫مامۆستاى قوتابخانه‌ى ش����اره‌زوور‪،‬‬ ‫دان��ی��ش��ت��وى ن��اح��ی �ه‌ى زه‌ڕای������ه‌ن‪ ،‬ئ�ه‌م‬ ‫گه‌نجه‌ش وه‌ک ت�ه‌واوى گه‌نجه‌کانى‬ ‫تر نیگه‌رانه‌‪ .‬وتى‪ :‬هه‌موو ته‌مه‌نمان‬ ‫دوب��اره‌ی �ه‌‪ ،‬باخچه‌یه‌کى بچوک هه‌یه‌ ل ‌ه‬ ‫زه‌ڕایه‌ندا ڕووب�ه‌ره‌ک�ه‌ى (‪ )60-40‬مه‌تره‌‪،‬‬ ‫ته‌نها یاریه‌کى مندااڵنه‌ى تێدایه‌‪ ،‬به‌مه‌ش‬ ‫گ �ه‌ن��ج چ��ى ب��ک��ات ک �ه‌ ش��وێ��ن��ى منداڵ ‌ه‬ ‫بێنازه‌کانیشى تێدا نابێته‌وه‌‪ .‬ئه‌و مامۆستای ‌ه‬

‫هێماى ب��ۆ ئ �ه‌وه‌ک��رد‪ :‬سه‌نته‌رێکیشیان‬ ‫ک���ردوه‌ت���ه‌وه‌ هیچى تیانیه‌‪ ،‬ی��ان ئه‌بێت‬ ‫ب��خ �ه‌وى ی��ان هیچ نی ‌ه بیکه‌یت‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫گه‌نجه‌کانمان زۆریان سه‌فه‌ریان کردوو‌ه‬ ‫و واڵت���ی���ان ج��ێ��ه��ێ��ش��ت��وه‌‪ ،‬ئ���ه‌وان���ى ت��ری��ش‬ ‫زۆربه‌یان ده‌بینم ل ‌ه سه‌رسوچى کۆاڵنێک‬ ‫دا وه‌ستاون یان ده‌چن له‌ تاودا کرێکارى‬ ‫ده‌که‌ن‪ ،‬یان ده‌چن بۆ خۆپیشاندان‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫خراپ ‌ه و گه‌نجان فێرى الدان ده‌بن‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫له‌وکاته‌وه‌ى ده‌س �ه‌اڵت هه‌ی ‌ه به‌ڵێن ده‌دات‬ ‫‌و دوات��ری��ش خ��ۆى لێ گێل ده‌ک��ات ‌و ل ‌ه‬ ‫به‌ڵێنه‌کانى پاشگه‌ز ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫گ���ۆران ئ �ه‌ده �ه‌م‪ ،‬قایمقامى هه‌ڵه‌بجه‌‪،‬‬ ‫سه‌باره‌ت ب ‌ه که‌مى شوێن بۆ ئه‌وه‌ى گه‌نجانى‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌ رووى تێبکه‌ن‪ ،‬به‌ (چه‌تر)ى وت‪:‬‬ ‫نامه‌وێت سه‌باره‌ت ب ‌ه سااڵنى پێشوو هیچ‬ ‫شتێک بڵێم‪ ،‬چونکه‌ من قایمقامى ئه‌م شار‌ه‬ ‫نه‌بووم‪ ،‬به‌اڵم سه‌باره‌ت ب ‌ه ئێستا بنکه‌یه‌کى‬ ‫رۆشنبیرى ده‌کرێته‌وه‌ ل ‌ه هه‌ڵه‌بجه‌دا ک ‌ه‬ ‫تایبه‌ت ‌ه ب ‌ه وه‌رزش‌و الوان‌و هه‌وڵیش ده‌ده‌ین‬ ‫زیاتر پرۆژه‌کان ل ‌ه به‌رژه‌وه‌ندى گه‌نجان بێت‬ ‫هه‌رچه‌ند هیچ به‌رنامه‌یه‌کى هه‌نووکه‌یى‬ ‫داڕێژراویش ل ‌ه ئێستادا له‌و رووه‌وه‌ بوونى‬ ‫نیه‌‪.‬‬ ‫ئ��ارا ح�ه‌س�ه‌ن‪ ،‬ت��وێ��ژه‌رى کۆمه‌اڵیه‌تى‪،‬‬ ‫تیشکى خسته‌سه‌ر ئ�ه‌وه‌ى‪ :‬نه‌بوونى شوێن‬ ‫بۆ گه‌نج الدانى ره‌وشت ‌و ئاکارگه‌لێکى‬ ‫لێ ده‌که‌وێته‌وه‌‪ ،‬ک ‌ه به‌ هه‌موو پێوه‌رێکى‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌ى ئێم ‌ه نه‌شیاوه‌‪ .‬وه‌ک گه‌ڕان‬ ‫به‌ کۆاڵنه‌کاندا و ده‌س��ت��ێ��وه‌ردان��ى ژیانى‬ ‫تاک ‌و خێزانه‌کان ‌و توانجدان ل ‌ه خه‌ڵکى‬ ‫‌و ئازاردانى که‌سه‌کان ‌و چاودێرى ئه‌مالو‬ ‫ئه‌وال که‌ مافى که‌س نیه‌ و له‌وباره‌شه‌و‌ه‬ ‫ئێمه‌ نمونه‌مان الی ‌ه ئه‌وه‌نده‌ بێزراو‌ه بۆ وتن‬ ‫ناشێت‪ .‬ئه‌و توێژه‌ره‌ ئه‌وه‌شى وت‪ :‬به‌ به‌راورد‬ ‫له‌گه‌ڵ شوێنه‌کانى تر گه‌نجى ش��اره‌زوور‬ ‫شوێن نیه‌ رووى تێبکه‌ن تا کاته‌کانى دواى‬ ‫ئیشوکارى تێدا به‌سه‌ر ببه‌ن ‌و پشوویه‌ک‬ ‫بدات‌و خاڵى ببێته‌و‌ه له‌و هیالکیانه‌ى الش ‌ه‬ ‫و ده‌رونى گرتووه‌‪.‬‬

‫خوێندکاران بۆ به‌ده‌ست‌هێنانى نمره‌ى به‌رز مامۆستاى تایبه‌ت ده‌گرن‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫دیمه‌ن عوسمان‬

‫خوێندکارانى پۆلى دوازد ‌ه ئاماژه‌‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ده‌که‌ن گرتنى مامۆستایى‬ ‫تایبه‌ت هۆکارێک ‌ه بۆ سه‌رکه‌وتن‪،‬‬ ‫جه‌ختده‌که‌نه‌و ‌ه ئه‌و قه‌ره‌باڵغییه‌ى‬ ‫ناو پۆله‌کانى خوێندن وایکردووه‌‬ ‫ناتوانن به‌ته‌واى له‌وانه‌کان‬ ‫تێبگه‌ن‪ ،‬به‌شێکیشیان پێیانوای ‌ه‬ ‫ئه‌و ‌ه هۆکارێک ‌ه بۆ ئه‌وه‌ى خوێندکار‬ ‫توشى دواکه‌وتن ببێت و هه‌ندێک‬ ‫وان ‌ه پشتگوێ بخات‪.‬‬

‫گ �ه‌ش �‌ه ح��س��ێ��ن‪ ،‬ت �ه‌م �ه‌ن (‪ )18‬س��اڵ‪،‬‬ ‫خوێندکارى (‪)12‬ى وێژه‌یی‌ه ل‌ه خوێندنگه‌ى‬ ‫ه �ه‌وارى ش��ار‪ .‬ئاماژ‌ه بۆ ئ�ه‌و‌ه ده‌ک��ات ئه‌و‬ ‫سیستم‌ه ن��وێ��ی�‌ه ک �‌ه ئێستا ل �‌ه هه‌رێمى‬ ‫کوردستان پ�ه‌ی��ڕه‌و ده‌ک��رێ��ت زۆر قورسه‌‪،‬‬ ‫بۆی‌ه خوێندکار ناچار‌ه ل‌ه کۆتایى وه‌رزى‬ ‫خوێندن په‌نا بباته‌به‌ر گرتنى مامۆستاى‬ ‫تایبه‌ت‪ .‬گه‌شه‌‪ ،‬ئه‌وه‌شى وت‪ :‬ئه‌مساڵ‬ ‫یه‌که‌م ساڵم‌ه ل‌ه پۆلى (‪ ،)12‬تا ئێستا ک ‌ه‬ ‫کۆتایى ساڵ‌ه ل‌ه زۆربه‌ى وانه‌کاندا زۆرباشم‪،‬‬ ‫تواناى ئه‌وه‌م هه‌ی‌ه نمره‌ى به‌رزبهێنم‪ ،‬بێجگ‌ه ل ‌ه‬ ‫وانه‌ى ئینگلیزى ک‌ه دڵنیانیم وه‌کو وانه‌کانى‬ ‫تر نمر‌ه بهێنم‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ى نمره‌که‌م نزم نه‌بێت‬ ‫مامۆستاى تایبه‌تم گرتو‌ه بۆ ئه‌م وانه‌یه‌‪.‬‬ ‫جه‌ختیشیکرده‌وه‌‪ :‬زۆر دڵنیانه‌بووم له‌کاتى‬ ‫گرتنى مامۆستایى تایبه‌ت‪ ،‬چونک‌ه گومانم‬ ‫هه‌بوو سودى ته‌واوم پێبگات‪ .‬ئه‌و مامۆستای ‌ه‬ ‫زه‌مانه‌تى ئه‌وه‌ى کردم ک‌ه نمره‌ى به‌رز بهێنم‪.‬‬ ‫به‌اڵم بڕى پاره‌که‌ى زۆربوو بۆی‌ه نه‌متوانی‬ ‫ئه‌و مامۆستای‌ه بگرم‪ ،‬باوه‌ڕیش ناکه‌م هیچ‬ ‫خوێندکارێک بتوانێت ئ�ه‌و ب��ڕه‌پ��ار‌ه بدات‬ ‫به‌ده‌گمه‌ن نه‌بێت‪.‬‬ ‫روخ����ۆش ع �ه‌ل��ى‪ ،‬خوێندکارێکى ترى‬ ‫ئ��ام��اده‌ی��ی �ه‌‪ ،‬پێى وای���‌ه ئ���ه‌و ڕێ���ژ‌ه زۆره‌ى‬ ‫خوێندکار ل‌ه پۆلێکدا وایکردوو‌ه زانیاریه‌کان‬ ‫به‌باشى نه‌گه‌ن و خوێندکارانیش تێنه‌گه‌ن‪.‬‬ ‫ئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه‌کرد‪ :‬زۆربه‌ى خوێندکاران‬ ‫هه‌ندێک وان �‌ه پشتگوێ ده‌خ��ه‌ن له‌کاتى‬ ‫ده‌وام���دا ناچن‌ه ژوره‌وه‌‪ ،‬له‌به‌ر ئ �ه‌و‌ه پشتى‬

‫‪n‬‬

‫به‌هۆی زۆری ئه‌و بڕه‌ پاره‌یه‌ی مامۆستایان داوای ده‌که‌ن‪ ،‬زۆربه‌ی خوێندکاران ناتوانن سوودمه‌ند بن لێی‪ /‬فۆتۆ‪ :‬کارزان‬

‫به‌ستو‌ه ب �ه‌وه‌ى له‌کۆتایى ساڵدا مامۆستا به‌تایبه‌ت خوێندکارانى (‪)12‬ى ئاماده‌یى‬ ‫بگرێت‪ ،‬به‌تایبه‌ت ل‌ه وان �ه‌ى ئینگلیزى و ب���‌ه ب���ارودۆخ���ێ���ک���ى ق���ورس���دا ت���ێ���ده‌پ���ه‌ڕن‪،‬‬ ‫عه‌ره‌بى دا‪ .‬روخۆش‪ ،‬درێژه‌ى ب‌ه قسه‌کانیدا هه‌رخوێندکارێک هه‌وڵ ده‌دات له‌کۆتایى‬ ‫و وتى‪ :‬پێویست‌ه ئه‌و مامۆستایانه‌ى وان‌ه ب ‌ه ساڵدا ده‌ره‌جه‌یه‌کى به‌رز بهێنێت و ل‌ه زانکۆ‬ ‫خوێندکارانى پۆلى (‪)12‬ى ئاماده‌یى ده‌ڵێنه‌و‌ه ن��اوى بێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش وایکردو‌ه خوێندکار‬ ‫مامۆستاى ب‌ه ئه‌زمون بن‪ ،‬جیاوازیش نه‌کرێ زی��ات��ر ب��ۆ ده‌ره‌ج���‌ه ه���ه‌وڵ ب���دات ن �ه‌ک بۆ‬ ‫له‌نێوان خوێندکارانى گوند و شاره‌کان له‌ زانست و زانیارى‪ ،‬هۆکاره‌که‌ى ده‌گه‌ڕیته‌وه‌‬ ‫دابینکردنى مامۆستا بۆیان‪ .‬ناوبراو ئه‌وه‌شى بۆئه‌وه‌ى که‌ده‌ره‌جه‌که‌ت نزم بێت له‌زانکۆ و‬ ‫وت‪ :‬زۆر خوێندکار هه‌ی‌ه تواناى ماددى په‌یمانگاکان ناوت نایه‌ته‌وه‌‪ ،‬بۆی‌ه خوێندکار‬ ‫الواز‌ه و ناتوانێت مامۆستا بگرێت‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه په‌ناده‌بات‌ه به‌رگرتنى مامۆستاى تایبه‌ت‪.‬‬ ‫ئاسۆ محه‌مه‌د‪ ،‬ته‌مه‌ن (‪ )21‬ساڵ ئاماژه‌‬ ‫پێویست‌ه ره‌چاوى ئه‌و خوێندکاران‌ه بکرێت و‬ ‫ئه‌و مامۆستایه‌ى ل‌ه پۆلدا وانه‌ک‌ه ده‌ڵێته‌و‌ه بۆ ئه‌و‌ه ده‌کات ک‌ه له‌گه‌ڵ هاوپۆله‌کانیدا‬ ‫زانیارییه‌کان به‌ته‌واوى بگه‌یه‌نێت‌ه خوێندکار‪ .‬مامۆستایان گرتووه‌‪ ،‬ل‌ه یه‌ککاتدا پێکه‌و‌ه‬ ‫ب��ێ��ری��ڤ��ان ک���ام���ی���ل‪ ،‬ت���ه‌م���ه‌ن���ى (‪ )22‬مامۆستاک‌ه وانه‌یان پێده‌ڵیته‌و‌ه جه‌ختیکرد‌ه و‬ ‫س���اڵ‪ ،‬س���ه‌ب���اره‌ت ب���ه‌م ب��اب �ه‌ت �‌ه ه��ێ��م��اى بۆ وتى‪ :‬مامۆستامان گرتوو‌ه بۆ وانه‌ى فیزیا‬ ‫ئ�ه‌وه‌ک��رد‪ :‬ئێستا خوێندکاران سه‌رجه‌میان ئه‌ویش ب‌ه (‪ )100‬ه�ه‌زار‪ ،‬گرنگ پاره‌که‌‬

‫نی‌ه الى ئێم‌ه ته‌نها س��ودى لێوه‌رگرین و‬ ‫سه‌رکه‌وتوبین‪ .‬ناوبراو ئه‌وه‌شى وت‪ :‬خوێندن‬ ‫ل‌ه واڵتى ئێم‌ه نرخى نه‌ماوه‌‪ ،‬ته‌نها ئه‌وه‌نه‌بێت‬ ‫بڕوانام‌ه به‌ده‌ست بهێنیت‪ ،‬هه‌وڵ ناداده‌ن فێرى‬ ‫زانیارى ببن‪ ،‬هۆکاره‌که‌شى ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ‬ ‫ئه‌و بارودۆخه‌ى ئێستا ئێمه‌ى خوێندکار تێى‬ ‫که‌وتوین‪ ،‬ئه‌م‌ه قسه‌ى‪ ،‬خوێندکارى دوانزه‌ى‬ ‫وێژییه‌‪ .‬ئاماژ‌ه بۆ ئه‌و‌ه ده‌کات‪ :‬ماوه‌ى سێ‬ ‫ساڵ‌ه له‌م پۆله‌دام‪ ،‬هه‌رسێ ساڵه‌ک‌ه له‌وانه‌ى‬ ‫عه‌ره‌بى ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌‪ ،‬هۆکاره‌که‌شى ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫ته‌نها خ��ۆم بژێوى ماڵه‌و‌ه په‌یدا ده‌ک �ه‌م و‬ ‫ل �ه‌ڕووى مادییه‌و‌ه زۆر الوازم تواناى ئه‌وه‌م‬ ‫نیی‌ه مامۆستاى تایبه‌ت بگرم‪ ،‬چونک‌ه ئه‌و‬ ‫بڕ‌ه پاره‌یه‌م نی‌ه زۆریش هه‌وڵم داو‌ه تاده‌رچم‬ ‫تیایدا‪ ،‬گرنگ نی‌ه ک‌ه ناویشم نه‌یێته‌و‌ه‬ ‫له‌زانکۆ و په‌یمانگاکان ته‌نها ده‌مه‌وێت‬

‫بڕوانامه‌م هه‌بێت‪ ،‬چونک‌ه ئه‌و‌ه بوو‌ه ب‌ه باو‪،‬‬ ‫ئاسۆ درێ��ژه‌ى به‌قسه‌کانى دا و وتى‪ :‬زۆر‬ ‫بێزاربووم ته‌نانه‌ت تواناى گوێگرتنم نه‌ماو‌ه‬ ‫ل‌ه پۆلدا زۆرج��ار بیرده‌که‌مه‌و‌ه ک‌ه واز ل ‌ه‬ ‫خوێندن بهێنم‪ ،‬ب�ه‌اڵم له‌به‌ر زه‌ختى ماڵه‌و‌ه‬ ‫ده‌بێت بخوێنم و به‌رده‌وامبم‪ .‬هه‌روه‌ها ئاسۆ‪،‬‬ ‫ئ��ام��اژه‌ى بۆ ئه‌وه‌شکرد‪ :‬ه�ه‌ر هاوڕێیه‌کم‬ ‫مامۆستایى تایبه‌تى گرتبێت هه‌وڵمداو‌ه‬ ‫سودى لێوه‌ربگرم و زانیاریه‌کانم الى خۆم‬ ‫وه‌رگرتووه‌‪.‬‬ ‫سه‌رکه‌وت ژاژڵه‌یى‪ ،‬مامۆستاى ئاماده‌یى‬ ‫رۆشنبیر ل‌ه سلێمانى‪ ،‬قس‌ه له‌وه‌ده‌کات ئه‌م‬ ‫دی��ارده‌ی �‌ه ک�‌ه پ�ه‌ی��دا ب��وو‌ه الى خوێندکار‬ ‫چه‌ند هۆکارێکى هه‌یه‌‪ ،‬یه‌کێک له‌وان ‌ه‬ ‫خ��وێ��ن��دک��ار خ��ۆی �ه‌ت��ى ل��‌ه پ��ۆل��دا تاقه‌تى‬ ‫ده‌رسى نامێنێت یاخود خوێندکاره‌ک‌ه خۆى‬ ‫ئیهماله‌‪ ،‬ی��ان به‌شێک ل�‌ه مامۆستاکان‬ ‫تاقه‌تى ده‌رس وت��ن�ه‌وه‌ى نامێنێت‪ ،‬به‌هۆى‬ ‫زۆرى خوێندکار ل‌ه پۆلێکدا‪ .‬ئاماژه‌شى‬ ‫بۆ ئ�ه‌وه‌ک��رد‪ :‬ل�ه‌و خوێندنگه‌یه‌ى ک‌ه وان ‌ه‬ ‫ده‌ڵێته‌و‌ه ل‌ه پۆلێکدا (‪ )50-45‬خوێندکارى‬ ‫تێدای‌ه ئه‌و خوێندکارانه‌ى ل‌ه دواو‌ه داده‌نیشن‬ ‫ل‌ه پۆلدا زوربه‌یان ئاگایان له‌وانه‌ک‌ه نیه‌‪.‬‬ ‫س���ه‌رک���ه‌وت‪ ،‬ج�ه‌خ��ت��ی��ش��ک��رده‌وه‌‪« :‬ئاستى‬ ‫زانیارى له‌نێوان ئه‌و مامۆستایه‌ى به‌تایبه‌ت‬ ‫ده‌رس ��ه‌ڵێته‌وه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ مامۆستاى ناوپۆل‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ه مامۆستا کاتێک ل‌ه پۆلدا ده‌رس‬ ‫ده‌ڵێته‌و‌ه به‌پێى بیرو بۆچونى مامۆستاک ‌ه‬ ‫ده‌گ���ۆڕێ���ت»‪ ،‬مامۆستا ه�ه‌ی�‌ه به‌ڕاستى‬ ‫خیانه‌ت ل‌ه خوێندکاره‌کانى پۆلى ناکات‪،‬‬ ‫مامۆستاش هه‌ی‌ه زانیارییه‌کان ده‌شارێته‌و‌ه‬ ‫زۆر زانیارى نادات‌ه خوێندکاره‌کانى له‌وانه‌یه‌‬ ‫حه‌ز بکات به‌تایبه‌ت ده‌رس بڵێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫ل���ه‌ڕووى م��اددی �ه‌و‌ه ن��اچ��ارب��وو‌ه رێژه‌یه‌کى‬ ‫که‌من‪ .‬هه‌روه‌ها وتى‪ :‬ئه‌ساسى ئه‌م ده‌رسى‬ ‫تایبه‌تی‌ه که‌مێک گه‌ور‌ه کراوه‌‪ ،‬به‌اڵم الى‬ ‫من شتێکى ئه‌وه‌ن‌ه گه‌ور‌ه نیه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌و‬ ‫مامۆستای‌ه ج��ی��اوازى خوێندکار نه‌کات‬ ‫ئاسایی‌ه ک‌ه به‌تایبه‌ت ده‌رس بڵێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ى‬ ‫دیاریش‌ه «سااڵن‌ه خوێندکارێکى زۆر ل ‌ه‬ ‫وانه‌ى ئینگلیزى و عه‌ره‌بى مامۆستا ئه‌گرن‪،‬‬ ‫چونک‌ه ئه‌م دووزمان‌ه بێگانه‌ن» و سستمى‬ ‫فێرکردنى خوێندکار قورس‌ه الى ئێمه‌‪.‬‬

‫گه‌نجان‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪54‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/2/12 - 2011/5/2‬‬

‫‪9‬‬

‫کــارا‬ ‫ئه‌وه‌ى ل ‌ه سه‌را‬ ‫فێرى بووین ل ‌ه زانکۆ‪...‬‬ ‫‪u‬‬

‫دیار شارباژێڕى‬

‫‪u‬‬

‫ئێم‌ه گه‌نجانى ئه‌م هه‌رێم‌ه ب‌ه سااڵن ‌ه‬ ‫ل‌ه ناو قه‌فه‌سێکى بچوکدا باڵه‌فڕێ‬ ‫ده‌که‌ین و نافڕین‪ ،‬جارجار باڵه‌کانیشمان‬ ‫ده‌شکێن و باڵ ده‌شکێنین و تێناگه‌ین‪.‬‬ ‫دایک و باوک ل‌ه قه‌فه‌سى خۆیاندا‬ ‫ده‌سته‌مۆمان ده‌که‌ن‪ .‬کۆاڵن ب‌ه کۆاڵنى‬ ‫ئه‌م شار‌ه ب‌ه میله‌کانى قه‌فه‌س ته‌نراو‌ه‬ ‫و جارجاریش خۆمان پارچه‌یه‌ک له‌م‬ ‫قه‌فه‌سانه‌ین و ن��ازان��ی��ن‪ .‬ژی��ان��ى ئێم ‌ه‬ ‫گ�ه‌ن��ج��ان‪ ،‬خ��ۆش��اردن �ه‌وه‌ی �ه‌ک �‌ه ل �‌ه ناو‬ ‫قه‌فه‌سه‌کاندا ل‌ه کۆتاییشدا هه‌ر قه‌فه‌س‬ ‫ده‌ته‌نینه‌وه‌‪ .‬قه‌فه‌سى بنه‌ماڵه‌‪ ،‬مه‌کته‌ب‪،‬‬ ‫زانکۆ‪ ...‬ژنانى گه‌نجى واڵت��ى ئێمه‌‪،‬‬ ‫قه‌فه‌سه‌کانیان پته‌وه‌‪ ...‬با قه‌فه‌سه‌کان‬ ‫بشکێنین تا چیتر باڵه‌کانمان نه‌شکێن‬ ‫و مه‌لى خه‌یاڵمان بفرێ‪ .‬ل‌ه پۆل‌ه سارد و‬ ‫سواوه‌کان و مامۆستا و خوێندکار‌ه بێ‬ ‫تاقه‌ت و سه‌رگه‌ردانه‌کانى ناو زانکۆ‬ ‫تێگه‌ییشتین ئێم‌ه ل‌ه قه‌فه‌س دای��ن با‬ ‫قه‌فه‌سه‌کانمانبشکێنین‪...‬‬ ‫دواج��ار پاش هاوارێکى زۆر هاوڕا و‬ ‫هاوده‌نگ بڕیارماندا ه�ه‌واى گه‌نیو و‬ ‫رزیوى ناو پۆله‌کانى مه‌کته‌ب و زانکۆ‬ ‫و ئیداره‌کان به‌جێ بێڵین‪ ،‬به‌اڵم ده‌ترساین‪،‬‬ ‫چونک‌ه له‌و قه‌فه‌سانه‌و‌ه هاتبووین و بێ‬ ‫باڵ‪ ،‬به‌اڵم هاتین باڵ بگرین و هاتین‬ ‫بۆ س�ه‌راى ئ��ازادى‪ ...‬ئێم‌ه ئێستاش ب ‌ه‬ ‫دواى ئه‌و هاوڕێیانه‌مان داین ک‌ه ببوونه‌‬ ‫پێشه‌نگى ئازادیمان‪« ،‬ئه‌ى هاورێیان‪...‬‬ ‫ئێم‌ه له‌گه‌ڵتانین بۆنتان ده‌که‌ین» میل ‌ه‬ ‫ئاسنه‌کانیش ده‌شکێنین و ل‌ه قه‌فه‌سدا‬ ‫نامێنین‪ .‬وان‌ه کۆیالیه‌تییه‌کانى زانکۆ‬ ‫ناخوێنین ده‌چین‌ه سه‌راى ئازادى‪.‬‬ ‫ئێمه‌ى گه‌نجان ل‌ه سه‌راى ئازادى فێرى‬ ‫ئ �ه‌و‌ه بووین ک‌ه ده‌سته‌کانى ده‌س �ه‌اڵت‬ ‫زۆرتر‌ه له‌وه‌ى ک‌ه خه‌یاڵمان ده‌رکرد‪ ،‬سێ‬ ‫ده‌ستى ده‌س��ه‌اڵت ده‌یانویست ته‌نانه‌ت‬ ‫ب‌ه خوێنى هاوڕێیانمان قه‌فه‌س دروست‬ ‫بکه‌نه‌و‌ه و ب‌ه یه‌که‌و‌ه رۆژان���‌ه له‌ودیو‬ ‫دیواره‌کان سرکه‌یان ده‌ک��رد‪ .‬ل‌ه سه‌راى‬ ‫ئ����ازادى هه‌ڵه‌بج‌ه و ئ�ه‌ن��ف��ال و ئ��ااڵى‬ ‫کوردستان و که‌رکوک‪ ،‬راپه‌ڕین‪...‬‬ ‫مان ستانده‌و‌ه تا له‌مڕۆو‌ه ئه‌مان‌ه ب‌ه واتا‬ ‫و مه‌فهومى خۆیان هه‌بن‪ .‬هه‌ر کاتێک‬ ‫باسى ئه‌م نرخانه‌مان بۆ ده‌کرا ده‌سه‌اڵتمان‬ ‫بیر ده‌هاته‌و‌ه و وێڵنجمان ده‌هاتێ‪ ،‬ئێستا‬ ‫هه‌موو ئ �ه‌م نرخانه‌مان خ��ۆش ده‌وێ��ن‪،‬‬ ‫چونک‌ه هى کۆمه‌ڵگان‪ .‬ئێم‌ه نرخه‌کانمان‬ ‫ل‌ه ده‌ستى بازرگانه‌کان ستانده‌وه‌‪ .‬بێزمان‬ ‫ل‌ه سیاسه‌ت ده‌بۆوه‌‪ ،‬چونک‌ه سیاسه‌تیان‬ ‫ب���‌ه ه���ون���ه‌رى گ��ی��رف��ان پ���ڕک���ردن پێ‬ ‫ناساندین‪ ،‬ئێستا زانیمان سیاسه‌ت هونه‌رى‬ ‫خۆبه‌ڕێوه‌بردن‌ه تا به‌ڕێوه‌مان نه‌به‌ن تا‬ ‫نه‌بین‌ه مه‌ڕ و شوانیش په‌سه‌ند نه‌که‌ین‪.‬‬ ‫هێشتا ده‌زانین شاخه‌کانى کوردستان‬ ‫هى گه‌له‌‪ ،‬هێشتا ده‌زانین کوردستان‬ ‫شوێنى به‌یه‌که‌و‌ه ژیانى گه‌الن‌ه و ده‌زانین‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت���داران چ��ۆن ش �ه‌ڕى گ �ه‌الن ب ‌ه‬ ‫گه‌الن ده‌که‌ن‪ .‬ئه‌وه‌ى ل‌ه سه‌راى ئازادى‬ ‫فێرى بووین ل‌ه زانکۆ فێرى نه‌بووین‪.‬‬ ‫ل‌ه س��ه‌راى ئ���ازادى وان��ه‌ى کۆمه‌ڵگاى‬ ‫دیموکراتمان گوێ لێبوو‪ ،‬پێشتر ته‌نها‬ ‫ده‌وڵه‌تمان بیستبوو‪ .‬هه‌ستمان کرد دنیا‬ ‫زۆر گ��ه‌وره‌ی��ه‌‪ ،‬ج��ارج��ار باسى دنیاى‬ ‫گه‌وره‌تر کرا‪ ،‬باسى رۆژهه‌اڵت و رۆژئاوا‬ ‫و باکور کرا و ته‌نانه‌ت په‌یامیان بۆ‬ ‫ناردین ک‌ه ئازادى مافى ئێوه‌یه‌‪ .‬گوێمان‬ ‫لێ بوو وتیان‪« :‬ئێو‌ه ئۆجه‌النه‌کانى سه‌ر‬ ‫شه‌قامن» ئێستا دنیا الى ئێم‌ه گه‌وره‌تر‬ ‫بووه‌‪ .‬ئێم‌ه ل‌ه سه‌راى ئازادى فێر بووین ل ‌ه‬ ‫ناو قه‌فه‌سێکى زۆر بچوکداین بڕیارماندا‬ ‫قه‌فه‌سى ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌اڵت بشکێنین‬ ‫و بۆ کۆمه‌ڵگاى دیموکرات بفڕین‪.‬‬ ‫«ئه‌وه‌ى ل‌ه سه‌راى ئازادى فێرى بووین له‌‬ ‫زانکۆ فێرى نه‌بووین»‪.‬‬


‫ـکرێت و مـن وه‌زیـر بـم؟!‬ ‫هه‌ندێک جاریش ره‌نگ‌ه ئازا بوبێتین‪ ،‬به‌اڵم ل ‌ه‬ ‫وه‌ختێکدا ده‌بینم حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستان‬ ‫به‌چى دروست بوو‌ه که‌چى به‌م شێوه‌یه‌ى ئێستا‬ ‫هه‌مووشته‌کان پاوانخوازى تێدا ده‌کرێت و‬ ‫مه‌سه‌له‌ى ئه‌م‌ه حزب و حکومه‌ت‌ه حزب و‬ ‫پێشمه‌رگ‌ه هه‌مووى تێک‌ه ‌ڵ به‌یه‌کترى بوون‪،‬‬ ‫ێ تێڕوانینێکى‬ ‫تێڕوانینى ئێم‌ه بۆ شته‌کان ده‌ب ‌‬ ‫ره‌خنه‌گرانه‌بێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر شاعیر و نوسه‌ر خاوه‌نى‬ ‫فکره‌یه‌کى ره‌خنه‌گران‌ه نه‌بن پێم وای‌ه نوسه‌رێتى‬ ‫خۆیان و ئینسانیه‌تى خۆشیان له‌ده‌ست ده‌ده‌ن‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫وه‌ختێکدا ته‌ماشاى ژیانى ئێستاى میلله‌ته‌که‌م‬ ‫ده‌که‌م ئه‌و فه‌سادیه‌ى ک‌ه هه‌ی‌ه له‌کۆمه‌ڵدا تا‬ ‫ده‌گات‌ه هه‌موو ئه‌و ناهه‌قى و غه‌درانه‌ى ک ‌ه‬ ‫ده‌کرێت ناتوانم چاوى خۆم ل‌ه ئاستیاندا بنوقێنم‬ ‫و قس‌ه نه‌که‌م‪ ،‬ئه‌م‌ه ئه‌رکێکى بچوک‌ه کارى‬ ‫بۆبکه‌م‪ ،‬که‌موکوڕیه‌کى ئێجگار زۆر هه‌ی ‌ه‬ ‫چ ل‌ه حکومه‌تدا چ له‌قیاده‌ى سیاسى کوردا‬ ‫ده‌مێکیش‌ه قس‌ه ده‌کرێت‪ ،‬جگ‌ه ل‌ه ئێمه‌ومانان‬ ‫کۆمه‌ڵێک روناکبیر و رۆشنبیر د‌ه پانزساڵ ‌ه‬ ‫قس‌ه ده‌که‌ن و ده‌نوسن‪ ،‬شته‌کانیان نه‌خوێنراوه‌ته‌و‌ه‬ ‫و گوێیان لێنه‌گیراوه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ى ئێستا ده‌بینرێت‬ ‫که‌ڵه‌که‌بووى ناڕه‌زایى و بێزارى چه‌ندین ساڵ ‌ه‬ ‫کۆبۆته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ل‌ه سه‌ره‌تادا کاربه‌ده‌ستانى‬ ‫سیاسى و ده‌س�ه‌اڵت��داران��ى حکومه‌تى هه‌رێم‬ ‫گوێى بگرتای‌ه و ل‌ه کاتى خۆیدا چاره‌سه‌رى‬ ‫بکردای‌ه پێم وانه‌بوو کاربگات‌ه ئه‌وه‌ى ک‌ه ئێستا‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬به‌وپێیه‌ى وه‌زیرى‬ ‫رۆشنبیرى بویت و له‌سه‌ر‬ ‫پێشێلکردنى مافى رۆژنامه‌نوسى‬ ‫ده‌ستت له‌کار کێشایه‌وه‌‪ ،‬ل ‌ه ئێستادا‬ ‫وه‌زعى رۆژنامه‌نوسان و نوسه‌ران و‬ ‫مامۆستایانى ئاینی باش نیه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئێستادا وه‌زیرى رۆشنبیرى بویتای ‌ه‬ ‫هه‌مان ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ى رابردووت‬ ‫ده‌بوو؟‬

‫ب��ێ��گ��وم��ان‪ ،‬م��ن ک �‌ه ل �ه‌س �ه‌ر داخستنى‬‫رۆژن����ام����ه‌ی����ه‌ک وه‌خ���ت���ى خ����ۆى ده‌س��ت��م‬ ‫له‌کارکێشاوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئێستا چ��ۆن هه‌ڵوێستى‬ ‫ترم نه‌ده‌بوو‪ ،‬به‌اڵم له‌م ناڕه‌زایه‌تى ده‌ربڕینانه‌دا‬ ‫ک‌ه هه‌موومان ل‌ه گه‌ڵیداین ل‌ه هه‌مانکاتدا‬

‫ێ هه‌مویم‬ ‫هه‌ندێک شت هه‌ی‌ه ده‌یبینین ئه‌وه‌نه‌ب ‌‬ ‫به‌د ‌ڵ بێت‪ ،‬بۆ نمون‌ه هه‌ستم ده‌کرد ل‌ه الیه‌ن‬ ‫م�ه‌ال ئاینیه‌کانه‌و‌ه جۆرێک ل‌ه ئیستیغالل‬ ‫کردن هه‌ی‌ه بۆ مه‌سه‌له‌که‌‪ ،‬بابڵێین مه‌رامێکى‬ ‫سیاسى ل‌ه پشت مه‌سه‌ل‌ه ئاینیه‌کانه‌و‌ه گه‌م ‌ه‬ ‫ده‌ک���ه‌ن‪ ،‬من له‌گ‌ه ‌ڵ ئه‌مه‌دانیم و ئه‌م‌ه ل ‌ه‬ ‫ناوجه‌رگه‌ى خۆپیشانده‌رانه‌و‌ه هه‌ڵنه‌قواڵوه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫نمون‌ه نوێژکردن به‌ئاسایى له‌ناو خه‌ڵکه‌که‌و‌ه‬ ‫دروست نه‌بوو پێموای‌ه دروست کرا‪ ،‬ده‌بوو ئه‌وان‬ ‫ئه‌م‌ه نه‌که‌ن‪ ،‬چونک‌ه ئاسایى بوو ئه‌گه‌ر له‌ناو‬ ‫خه‌ڵکه‌که‌و‌ه دروست بوایه‌‪ ،‬له‌هه‌مانکاتیشدا من‬ ‫ناتوانم ئه‌وان‌ه به‌شتى خراپ تاوانبار بکه‌م‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬که‌وات ‌ه ئه‌رکى وه‌زیرى‬ ‫رۆشنبیرى چی بوو ل ‌ه ئێستادا؟‬

‫ ئه‌وه‌یان بۆخۆیان به‌جێده‌هێڵم‪ ،‬پێموای‌ه ده‌بوو‬‫چه‌ندین وه‌زیر و چه‌ندین په‌رله‌مانتار له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌و پێشێلکاریانه‌ى ک‌ه رویداو‌ه ده‌ستیان له‌کار‬ ‫بکێشایه‌ته‌وه‌‪ ،‬ده‌کرێت کوڕى شاره‌که‌م شه‌هید‬ ‫ێ و بێده‌نگ بم؟ یان ئه‌و هه‌موو تاوانبار‬ ‫بکر ‌‬ ‫و چه‌کدارانه‌ى ک‌ه بون‌ه هۆى کوشتنى کوڕى‬ ‫خه‌ڵک به‌ئازادى بسوڕێنه‌و‌ه و نه‌درێن به‌دادگا‪،‬‬ ‫به‌اڵم من وه‌زیربم و له‌سه‌ر کورسى وه‌زاره‌ته‌که‌ى‬ ‫خۆم بمێنمه‌وه‌‪،‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬ده‌نگى خه‌ڵک کاریگه‌رى‬ ‫خۆى جێده‌هێڵێت؟‬

‫ ده‌نگى میلله‌ت هه‌مووکاتێک گه‌وره‌ترین‬‫ده‌نگ‌ه و زاڵترین ده‌نگیش‌ه و له‌مێژووشدا وه‌ها‬ ‫بوه‌‪.‬‬

‫هونه‌ر و وێژه‌‬

‫واڵته‌که‌یان‪ ،‬هێنانى ئه‌و چه‌کداران‌ه خه‌ڵکى‬ ‫نائومێد ده‌ک����ات‪ ،‬ب �‌ه ب����ڕواى م��ن ده‌ت��وان��را‬ ‫به‌شێوه‌یه‌کى تر مه‌سه‌له‌ک‌ه چاره‌سه‌ر بکرای ‌ه‬ ‫ن�ه‌ک ب�ه‌و شێوه‌یه‌ى ئێستا‪ ،‬ئومێد ده‌که‌ین‬ ‫ل‌ه پاشه‌ڕۆژێکى نزیکدا بتوانن هه‌مووان‬ ‫له‌سه‌ر مێزى گفتوگۆ دابنیشن‪ ،‬هه‌رشتێک‬ ‫رووبدات من ل‌ه ئه‌ستۆى حکومه‌تى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان و ده‌سه‌اڵتى سیاسى کورد ده‌یبینم‪،‬‬ ‫چونک‌ه ئه‌وان خاوه‌ن هێز‌ه گه‌وره‌کانن و ئه‌وان‬ ‫شتیان به‌ده‌سته‌‪ ،‬به‌اڵم چاکتروای‌ه په‌نابه‌رین ‌ه‬ ‫به‌رێکه‌وتنى سیاسى و بتوانین الپ�ه‌ڕه‌ى تاز‌ه‬ ‫هه‌ڵبده‌ینه‌وه‌‪.‬‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪54‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/2/12‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/2‬‬ ‫دووشه‬

‫‪11‬‬

‫چه‌تر‪ :‬هۆکار چیبوو لیژنه‌ى‬ ‫ئه‌منى رێگه‌ى نه‌دا ئێواره‌ى (‪)23‬ى‬ ‫نیسان کۆڕ ‌ه شیعریه‌که‌تان بکه‌ن؟‬

‫ـ له‌راستیدا منیش نازانم هۆکار چیبوو‪،‬‬ ‫چونک‌ه به‌نوسراویش هۆڵه‌که‌مان گرتبوو‬ ‫ل‌ه هه‌مان کاتیشدا ئه‌و ئێوار‌ه هیچ شتێک‬ ‫ل‌ه ئارادا نه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌بوو لیژنه‌ى ئه‌منى‬ ‫پارێزگاى سلێمانى رێگه‌ى نه‌دا‪ ،‬به‌اڵم به‌و پێیه‌ى‬ ‫هه‌ر حه‌ز ده‌ک�ه‌م کۆڕه‌که‌م بکه‌م‪ ،‬پێده‌چێت‬ ‫له‌گ‌ه ‌ڵ ته‌له‌فزیۆنى نالیادا رێک بکه‌وین‬ ‫له‌وێ قه‌سیده‌ک‌ه تۆمار بکه‌م‬ ‫و ب‌ه چه‌ند به‌شێک‬ ‫ل‌ه و ته‌له‌فزیۆن ‌ه‬ ‫دابه‌زێت‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬به‌و پێیه‌ى نه‌وه‌ى ئه‌م‬ ‫شاره‌یت‪ ،‬کاتێک سلێمانى به‌م‬ ‫بارودۆخ ‌ه ناره‌حه‌ته‌و ‌ه ده‌بینى‬ ‫هه‌ستت چۆنه‌؟‬

‫ێ به‌دڵیدا وایه‌‪،‬‬ ‫ ئینسان وه‌ک ده‌رزى بکر ‌‬‫وه‌کو سوژن رێژت بکه‌ن وایه‌‪ ،‬به‌راستیش ئه‌وه‌ى‬ ‫ک‌ه ده‌بینرێت هه‌ستێکى گه‌لێک ناخۆشه‌‪،‬‬ ‫چونک‌ه به‌ڕاستى خه‌ڵکانێک هه‌ن‬ ‫ک‌ه ته‌مه‌نیان هه‌ی‌ه و بینینى‬ ‫ئ���ه‌و س �ه‌رب��ازان �‌ه س �ه‌رده‌م��ى‬ ‫داگیرکردن و به‌عسیان‬ ‫بیردێنێته‌و‌ه نه‌ک‬ ‫پ���ێ���ش���م���ه‌رگ���ه‌ى‬

‫‪n‬‬

‫فۆتۆ‪ :‬زانکۆ سه‌ردار‬

‫‪ :‬گۆرانی هه‌ورامی و راپیان نه‌وتووه‌‬ ‫ه �ه‌ورام��ى‪ ،‬ب ‌ه سیمای ئ �ه‌و هونه‌رمه‌ند‌ه‬ ‫ئه‌وه‌ ده‌خوێنرایه‌و‌ه بازرگانى ب ‌ه کلتوره‌و‌ه‬ ‫ده‌کرێت و گۆرانى هه‌ورامیش به‌ده‌رنی ‌ه‬ ‫له‌و خه‌سار ناسی ‌ه ئه‌وه‌شى بۆ حکومه‌ت و‬ ‫الیه‌ن ‌ه په‌یوه‌ندیداره‌کان گه‌ڕانده‌وه‌ و وتى‪:‬‬ ‫ج��ی��اوازى گ��ۆران��ى سوننه‌تى و گۆرانى‬ ‫ب�ه‌م��ی��ل��ۆدى ک���راو ئ��اس��م��ان و رێسمانه‌‪.‬‬ ‫تێنه‌گه‌شتن و ه��ۆش��ی��ارى گ�ه‌ن��ج��ان ل ‌ه‬ ‫باره‌ى فۆلکلۆره‌وه‌ بۆ نمونه‌ سیاچه‌مانه‌ى‬ ‫ه �ه‌ورام��ان ک�ه‌ ئێست ‌ه یه‌کێکى ت��ره‌ ل ‌ه‬ ‫ک��ێ��ش�ه‌ک��ان ه��ۆک��ارێ��ک��ى دی��ک �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫تازه‌کراوه‌ى گۆرانى (سه‌نگى هه‌وارامان)‬ ‫ک ‌ه ل ‌ه الیه‌ن گۆارنیبێژ (هانى)یه‌وه‌ کراو‌ه‬

‫ره‌سه‌نایه‌تى پێوه‌ نابینم‪ ،‬ن��ه‌وه‌ى ئه‌مڕۆ‬ ‫ئ�ه‌وه‌ن��دى سه‌یرى کلیپ ده‌ک��ات ئه‌وه‌ند‌ه‬ ‫رۆحیه‌تى گوێ گرتنى نیه‌‪.‬‬ ‫له‌باره‌ى ل ‌ه ناوچونى گۆرانى و ئاوازى‬ ‫فۆلکلۆرى ناوچه‌ى هه‌ورامان (نه‌وشیروان‬ ‫ه����ه‌ورام����ى) ئ���ه‌وه‌ش���ى خ���س���ت���ه‌ڕوو ک ‌ه‬ ‫یه‌کیک ل ‌ه (رۆژهه‌اڵت ناسه‌کان هێماى‬ ‫ب �ه‌و‌ه ک���ردوه‌ ئ�ه‌گ�ه‌رى ئ �ه‌وه‌ هه‌یه‌ زمان ‌ه‬ ‫بچوکه‌کان به‌هۆى الدان��ى کلتوریانه‌و‌ه‬ ‫ل � ‌ه ن��او بچن یه‌کێک ل��ه‌و زم��ان��ان�ه‌ش‬ ‫ه�ه‌ورام��ی�ه‌)‪ .‬ه �ه‌روه‌ه��ا وت��ى‪ :‬ئێسته‌ من‬ ‫گ��ۆران��ی�ه‌ک��ى سیاچه‌مانه‌ بڵێم مه‌گه‌ر‬ ‫ک�ه‌س�ه‌ ب�ه‌ت�ه‌م�ه‌ن�ه‌ک��ان گ��وێ��م ل��ێ بگرن‬

‫گۆرانیش نابیت بۆ تاقمێک بوترێت‪.‬‬ ‫‪« n‬له‌برى ئه‌وه‌ى هاوکارى بکرێین‬ ‫په‌راوێز ده‌خرێین»‬

‫سیروان لهۆنى یه‌کێکى تره‌ له‌گۆرانى‬ ‫بێژ‌ه ناسراوه‌کانى ه�ه‌ورام��ان ک ‌ه ه�ه‌ژد‌ه‬ ‫ساڵ ئه‌زمونى گۆرانى وتنى هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫به‌بێزاریه‌وه‌ باسى ل ‌ه ره‌وش��ى گ��ۆران��ى و‬ ‫ئ���اوازى فۆلکلۆرى ن��اوچ �ه‌ى ه �ه‌ورام��ان‬ ‫کرد و وتى‪ :‬ئه‌گه‌ر ره‌سه‌نیه‌ت بمای ‌ه من‬ ‫گرنگیم به‌ پیشه‌که‌ى خ��ۆم ده‌دا نه‌ک‬ ‫وه‌ک ئیسته‌ که‌ کارێکى تر ده‌که‌م‪ ،‬ئه‌و‬ ‫هونه‌رمه‌ند‌ه ک ‌ه خاوه‌نى (‪ )38‬کاسێتى‬ ‫تۆمارکراوه‌‪ ،‬وتى‪ :‬له‌برى ئه‌وه‌ى هاوکارى‬

‫هونه‌ری‬ ‫به‌رهه‌می نازێ ب ‌ه سێ زمان‬

‫کچه‌ گۆرانیبێژى ده‌نگخۆشى رۆه�ه‌اڵت��ى‬ ‫کوردستان له‌ نوێترین کاره‌کانى به‌رهه‌مێکی‬ ‫نوێی بۆ کوردستان به‌ سێ زمان تۆمارکردوه‌‬ ‫ن������ازێ ع����ه‌زی����زی ک���چ���ه‌ گ��ۆران��ی��ب��ێ��ژی‬ ‫ده‌نگخۆشى خه‌ڵکى شارى مه‌هابادى رۆهه‌اڵتى‬ ‫ک��وردس��ت��ان ل �ه‌ پ�ه‌ی��وه‌ن��دی��ی�ه‌ک��دا رای��گ�ه‌ی��ان��دو‌ه‬ ‫که‌ ئێستا به‌رهه‌مێکی نوێی بۆ کوردستان‬ ‫تۆمارکردووه‌ که‌ به‌ سێ زمان گۆرانییه‌کی‬ ‫نوێى بۆ کوردستان تۆمارکردووه‌‪ ،‬تیایدا به‌ هه‌ر‬ ‫سێ زمانی (ک���وردی‪ ،‬ف��ارس��ی‪ ،‬ئینگلیزی)‬ ‫گۆرانی ده‌ڵێت‪ .،‬ئێستا سه‌رجه‌م کاره‌کانی ب ‌ه‬ ‫کۆتا هاتووه‌‪ ،‬ته‌نیا م��اوه‌ کلیپی بۆ بکرێت‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و گۆرانییه‌ ل �ه‌ رووی م��وزی��ک �ه‌وه‌ زۆر ب ‌ه‬ ‫پرۆفیشناڵی کاری بۆ کراوه‌‪ ،‬له‌ ئاینده‌یه‌کی‬ ‫نزیکدا کلیپی بۆ ده‌کرێت‪.‬‬

‫شه‌ش کورت ‌ه فیلمى سه‌نه‌ماکارێکى‬ ‫کورد ئاماده‌ی نمایشکردنن‬

‫شه‌ش کورته‌ فیلم له‌ ده‌رهێنانی سینه‌ماکارانی‬ ‫کورد و له‌ به‌رهه‌مهێنانی (شه‌هرام عه‌لیدی)‬ ‫و ب�ه‌ پشتیوانی به‌شی (ج��ۆرێ��ک ڕوان��ی��ن)ی‬ ‫فیستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی فیلمی کیش له‌ واڵتی‬ ‫ئێران ئاماده‌ی نمایشکردنن‪.‬‬ ‫ب�ه‌ گ��وێ��ره‌ی ڕاپ��ۆرت��ی راگ�ه‌ی��ان��دن��ی گشتی‬ ‫کۆمپانیای (ت��او فیلم)‪ ،‬فیلمه‌کانى (خه‌یام‪،‬‬ ‫ڕه‌نگدانه‌وه‌‪ ،‬ده‌ست‪ ،‬ده‌هۆڵ‪ ،‬تا پیاوه‌کان سه‌ما‬ ‫ب��ک�ه‌ن و هێما) ک �ه‌ ڕوانینێکی م��ۆدێ��رن�ه‌ ل ‌ه‬ ‫سه‌رتاسه‌ری واڵتی ئێران به‌ گێڕانه‌وه‌ی دیمه‌ن‬ ‫له‌ الیه‌ن سینه‌ماکارانی الوی کورد و ئێرانی‬ ‫و ل �ه‌ به‌رهه‌مهێنانی س��ی��ن�ه‌م��اک��اران��ی ک��ورد‬ ‫(شه‌هرام عه‌لیدی) ئاماده‌ی نمایشکردنن‪ .‬ئه‌م‬ ‫فیلمانه‌ به‌ پشتیوانی به‌شی (جۆرێک ڕوانین)‬ ‫و (فیلمه‌ ‪ 262‬چ��رک�ه‌ی��ی�ه‌ک��ان)ی یه‌که‌مین‬ ‫خولی فیستیڤاڵی نێونه‌ته‌وه‌یی فیلمی کیش‬ ‫به‌رهه‌مهاتوون‪.‬‬

‫بکرێین په‌راوێز ده‌خرێین له‌الیه‌ن حکومه‌ت‬ ‫و الیه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌کانه‌وه‌ له‌سه‌ر ئه‌رکى‬ ‫خۆشمان کلیپ ده‌که‌ین‪.‬‬ ‫ئه‌و هونه‌رمه‌ند‌ه له‌ درێژه‌ى قسه‌کانیدا‬ ‫وتى‪ :‬هۆکارى نه‌مانى کلتورى نه‌ته‌وه‌ى‬ ‫ه �ه‌ورام��ان و ئ���اوازى ف��ۆل��ک��ۆرى ره‌س �ه‌ن‬ ‫ب �ه‌م��ۆدی��رن �ه‌ک��ردن��ى ف��ۆل��ک��ل��ۆره‌‪ ،‬گ�ه‌رن��ا‬ ‫گ��ۆران��ى ه �ه‌ورام��ى و راپ ی��ان نه‌وتوه‌‪،‬‬ ‫سیروان لهۆنى گله‌یى له‌الیه‌ن و سه‌نته‌ر‌ه‬ ‫رۆشنبیره‌کانى هه‌ورامانکرد به‌وه‌ى هه‌وڵى‬ ‫پ��ێ��ک ه��ی��ن��ان��ى گ��روپ��ێ��ک��ى گ���ۆران���ى و‬ ‫موزیکى داوه‌‪ ،‬به‌اڵم هاوکارى نه‌کراو‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن مه‌ڵبه‌ندى رۆشنبیرى هه‌ورامانه‌وه‌‪.‬‬

‫‪« n‬هونه‌رمه‌ندیان لێو‌ه وه‌رگرتین» حکومه‌تى هه‌رێمه‌وه‌‪ ،‬به‌بیانوى ئه‌وه‌ى دوو‬ ‫هونه‌رمه‌ندێکى تر که‌ خاوه‌نى (‪ )81‬موچه‌ وه‌رده‌گرین‪ .‬وتیشى‪ :‬ئێمه‌ موچه‌ى‬ ‫گۆرانى و (‪ )12‬کلیپ ‌ه باسى له‌وه‌کرد ف�ه‌رم��ان��ب�ه‌ر وه‌ک ئ���ه‌وه‌ى ب��ڕوان��ام�ه‌م��ان‬ ‫ئاستى گۆرانى فۆلکۆرى هه‌ورامى ل ‌ه هه‌ی ‌ه و موچه‌ى هونه‌رمه‌ندیش رێزلینان ‌ه‬ ‫الوازی���دای���ه‌‪ ،‬ه��ون�ه‌رم�ه‌ن��د ح�ه‌س�ه‌ن حسێن به‌رامبه‌ر به‌ ئه‌زمونى هونه‌ریمان‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫خ��اگ��ێ�ڵان�ه‌ى (‪ )46‬س��اڵ� ‌ه و ب �ه‌ش��دارى ب �ه‌داخ �ه‌و‌ه حکومه‌ت ل�ه‌الی�ه‌ک ب��اس ل ‌ه‬ ‫ش �ه‌ش فێستیڤاڵى کلتورى ه �ه‌ورام��ان گرنگى هونه‌ر و فه‌رهه‌نگ ده‌ک��ات و‬ ‫ک�����ردو‌ه و خ���اوه‌ن���ى چ �ه‌ن��دی��ن خ �ه‌اڵت��ى له‌الیه‌کیتره‌و‌ه بێ رێزیمان به‌رامبه‌ر ده‌کات‬ ‫رێزلێنانه‌‪ ،‬باسى له‌وه‌کرد ئاستى گۆرانى و پێناسى هونه‌رمه‌ندیان لێوه‌ وه‌رگرتین‬ ‫ف��ۆل��ک��ۆرى ه���ه‌ورام���ى ل��ه‌ الوازی���دای���ه‌‪ ،‬به‌بیانوى نوێ کردنه‌وه‌‪ ،‬جارێکى تریش‬ ‫ئ �ه‌وه‌ش��ى خ��س��ت �ه‌ڕوو ئ����ه‌وان ل �ه‌ سنورى به‌هۆى گۆڕینى یه‌کێتى هونه‌رمه‌ندان‪،‬‬ ‫شارى سلێمانى نزیکه‌ى هه‌زار هونه‌رمه‌ندن سه‌ندیکاى هونه‌رمه‌ندان پیناسه‌کانیان‬ ‫م��وچ�ه‌ک�ه‌م��ان ب���ڕاوه‌ دوو س��اڵ� ‌ه ل�ه‌الی�ه‌ن لێوه‌رگرتینه‌وه‌‪.‬‬

‫فۆتۆی هه‌ڵبژارده‌‬ ‫رۆژی جیهانی کرێکار پیرۆز بێت!‬


‫شێرکۆ بێکه‌س‪:‬‬ ‫دیدار‬ ‫زانکۆ سه‌ردار‬

‫پرسى شیعر و شۆڕش و گرێدانى‬ ‫هه‌ست و نه‌ستى شاعیرێک و‬ ‫کاریگه‌ریه‌کانى شۆڕش له‌سه‌ر‬ ‫پرۆسه‌ى نوسین و سه‌رنجه‌کانى‬ ‫له‌سه‌ر ڕه‌وشى ئێستاى باشورى‬ ‫کوردستان‪ ،‬ل ‌ه دیمانه‌یه‌کى رۆژنامه‌ى‬ ‫(چه‌تر)دا شاعیرى گه‌وره‌ى کورد‬ ‫(شێرکۆ بێکه‌س) باسى لێو ‌ه ده‌کات‬ ‫و ده‌ڵێت‪ :‬ئه‌و گه‌نده‌ڵی ک ‌ه هه‌ی ‌ه ل ‌ه‬ ‫کۆمه‌ڵدا تا ده‌گات ‌ه هه‌موو ئه‌و ناهه‌قى‬ ‫و غه‌درانه‌ى ده‌کرێت‪ ،‬ناتوانم چاوى‬ ‫خۆم ل ‌ه ئاستیاندا بنوقێنم و قس ‌ه‬ ‫نه‌که‌م‪.‬‬ ‫چه‌تر‪ :‬کاریگه‌رى شیعر و شۆڕش‬ ‫چی ‌ه به‌سه‌ر یه‌کتریه‌و ‌ه و کامیان‬ ‫ده‌بن ‌ه به‌رهه‌مى ئه‌وه‌ى تریان؟‬

‫شتێک نی‌ه بکه‌وێت‌ه ده‌ره‌وه‌ى شیعر‪ ،‬شۆڕش‬‫و هه‌موو شتێک بۆى هه‌ی‌ه ل‌ه ناو شیعردابێت‪،‬‬ ‫ناتوانین بچین‌ه ده‌ره‌وه‌ى مێژوو‪ ،‬هه‌موویان ل‌ه ناو‬ ‫مێژوودان ب‌ه شیعر و ئه‌ده‌ب و هه‌موو الیه‌ن ‌ه‬ ‫هونه‌ریه‌کانى تره‌وه‌‪ ،‬ئه‌وکاته‌ى باس ل‌ه شیعر‬ ‫ده‌که‌ین باس ل‌ه زمانێکى تایبه‌ت ده‌که‌ین‬ ‫ک‌ه زیاتر زمانى وێنه‌کان‌ه و زمانى ده‌ربڕینى‬ ‫هه‌ست و نه‌سته‌‪ ،‬بێگومان ئ�ه‌م زمان‌ه زۆر‬ ‫جیاواز‌ه ل‌ه زمانى شۆڕشگێڕێک یان گوتارى‬ ‫سیاسییه‌ک‪ ،‬ئ �ه‌و ک��ات�ه‌ى ئ �ه‌و راسته‌وخۆ‬ ‫ته‌ماشاى هه‌مووشته‌کان ده‌ک��ات‪ ،‬زمانێکى‬ ‫هێمایى یان ئیحایى نیه‌‪ ،‬بۆی‌ه ب�ه‌الى منه‌و‌ه‬ ‫ێ دنیا بگۆڕێت‪ ،‬به‌اڵم ده‌توانێت‬ ‫شاعیر ناتوان ‌‬ ‫جۆرێک ل‌ه گۆڕانى ساته‌وه‌ختى له‌سه‌ر هه‌ست‬ ‫و نه‌ستى گوێگر دروست بکات‪ ،‬ئه‌و کاته‌ى‬ ‫گوزارشت ل‌ه مه‌سه‌له‌یه‌ک ل‌ه مه‌سه‌له‌کانى‬ ‫ترى ژیان و کۆم‌ه ‌ڵ ده‌کات‪ ،‬ئه‌گینا وه‌نه‌بێت‬ ‫شاعیر ی��ان هونه‌رمه‌ند بتوانن بونیاده‌کانى‬ ‫کۆم‌ه ‌ڵ بگۆڕن‪ ،‬کۆم‌ه ‌ڵ گۆڕین پرۆسه‌یه‌کى‬

‫گه‌ور‌ه �� دوور و درێژه‌‪ ،‬شاعیر و هونه‌رمه‌ند و‬ ‫ئه‌دیب ده‌توانن ب‌ه زمانى ته‌عبیرى خۆیان قس ‌ه‬ ‫بکه‌ن‪ ،‬مه‌رج نی‌ه ئه‌و‌ه زمانى هه‌موو خه‌ڵکه‌ک ‌ه‬ ‫بێت‪ ،‬وه‌ک چۆن گوتارێکى سیاسى ئه‌نجامى‬ ‫ده‌دات‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬ده‌کرێت ئه‌م ناڕه‌زایه‌تیانه‌ى‬ ‫ئێستا ناوبنرێت شۆڕش‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ناومانا شۆڕش نوسین له‌م شۆڕشه‌دا‬ ‫چ جیاوازییه‌کى هه‌ی ‌ه ل ‌ه چاو‬ ‫له‌شۆڕشه‌کانى ڕابردوو؟‬

‫ ناتوانم ناوى بنێم شۆڕش‪،‬‬‫به‌اڵم پێشم وانی‌ه ئه‌و ده‌ربڕین‬ ‫و ئ���ه‌و ج���ی���اوازی���ه‌ى ئێستا‬ ‫هه‌ی‌ه ئاسایى بێت‪ ،‬زمانێک هاتۆت ‌ه‬ ‫ن��اوه‌و‌ه ته‌وه‌جوهێکى مێژووى هه‌ی‌ه ک‌ه ل ‌ه‬ ‫فه‌تره‌کانى ترى پێش ئێستا جیا ده‌بێته‌وه‌‪،‬‬ ‫دیار‌ه ئه‌وه‌ش گرێدراوى کۆمه‌ڵێک هۆکارى‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تى و سیاسى و فه‌رهه‌نگیه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫شت‌ه تازه‌یه‌ى ئێستا ئێم‌ه ده‌یبینین‪ ،‬راست ‌ه‬ ‫ئه‌مه‌ش هه‌ڵقواڵوى ئێره‌ی‌ه و جیاوازنی‌ه له‌و‬ ‫گۆڕانکاری‌ه گه‌ورانه‌ى ل‌ه دنیا و ناوچه‌که‌دا‬ ‫ده‌یبین و ل‌ه هه‌موو ئ�ه‌م سه‌رده‌مانه‌شدا‬ ‫ێ وه‌رچه‌رخان دێن‌ه ناو ئه‌ده‌بیشه‌و‌ه ک ‌ه‬ ‫هه‌ند ‌‬ ‫گۆڕانکاریه‌کان له‌ناو کۆمه‌ڵدا و مێژوودا‬ ‫جیاوازبوون ل‌ه هه‌مانکاتدا جیاوازیه‌کى‬ ‫ئه‌ده‌بی و فه‌رهه‌نگیش به‌دواى خۆیدا ده‌هێنێت‪،‬‬ ‫بۆنمون‌ه ئه‌وکاته‌ى ئێم‌ه ل‌ه سه‌ره‌تاى حه‌فتاکاندا‬ ‫ب��زوت��ن�ه‌وه‌ى روان��گ�ه‌م��ان ه�ه‌ب��وو قه‌یناک‌ه ل ‌ه‬ ‫هه‌ناوى کۆمه‌ڵى کورد و فه‌رهه‌نگى کورده‌و‌ه‬ ‫هاتبوو‪ ،‬ب �ه‌اڵم کاریگه‌رى سه‌رده‌مه‌که‌شى‬ ‫ل‌ه سه‌ربوو‪ ،‬ک‌ه سه‌رده‌مى شۆڕشگێڕى بوو‪،‬‬ ‫سه‌رده‌مى دروستبونى که‌سانى وه‌ک گیڤارا‬ ‫بوو‪ ،‬بزوتنه‌وه‌کانى رزگارى ل‌ه ئه‌مریکاى التین‬ ‫ل‌ه بره‌ودابوو و ل‌ه دنیادا ده‌نگى خۆیان هه‌بوو‪،‬‬ ‫بته‌وێت و نه‌ته‌وێت ئه‌مان‌ه کاریگه‌ریان هه‌بو‌ه‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و گۆڕانکاری و ئه‌و زمانى ئه‌ده‌بیه‌ى‬ ‫ئه‌و سه‌رده‌مه‌‪ ،‬نه‌ک هه‌ر ل‌ه سه‌ر ئه‌ده‌بى ئێم ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌ده‌بى ت��ازه‌ى عه‌ره‌بیش ک‌ه ئێمه‌ش‬ ‫دیسانه‌و‌ه ل‌ه ژێر کاریگه‌رى زمانى عه‌ره‌بیدا‬ ‫بووین‪ ،‬بۆی‌ه ئه‌م کاریگه‌ریان‌ه کاریگه‌ریه‌ک‬ ‫نی‌ه ل‌ه شوێنێکه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵکو ل‌ه کۆمه‌ڵێک‬

‫ده‌کرێت کوڕی شاره‌که‌م شه‌هید بـــ‬ ‫شوێنه‌و‌ه ئه‌م تیشکان‌ه دێن ئه‌م شه‌پۆالن‌ه دێن‪،‬‬ ‫به‌هێزه‌و‌ه کاریگه‌رى خۆیان جێده‌هێڵن له‌ناو‬ ‫ئه‌ده‌ب و زمانى ئه‌ده‌بدا‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬له‌دواى روداوه‌کانى (‪)17‬ى‬ ‫شوباته‌و ‌ه راسته‌وخۆ شیعرت ده‌دا‬ ‫به‌گوێى بیسه‌ر ‌ه جیاوازه‌کاندا‪ ،‬ئایا‬ ‫ئیشکردن له‌م حاڵه‌تانه‌دا قورستر ‌ه ل ‌ه‬ ‫ئیشکردن له‌نێو هۆڵه‌کاندا؟‬

‫‪ -‬هه‌ندێک به‌شداریکردن هه‌ی‌ه شاعیر‬

‫خوێنده‌و‌ه باسى ئه‌وه‌م کرد (ل‌ه ناوتاندام و ل ‌ه‬ ‫ته‌کداندام) ئه‌مان‌ه شعورى ساتى ئه‌و کاتانه‌ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم وه‌ک شیعر هێشتا ئه‌و‌ه دروست نه‌بوو‌ه‬ ‫وه‌ک ئه‌و قه‌سیده‌یه‌ى له‌خه‌یاڵى خۆمدا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ێ ئه‌و‌ه نازانم‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ده‌زانم‬ ‫که‌ى دروست ده‌ب ‌‬ ‫بۆ نمون‌ه ل‌ه سه‌ره‌تاى سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ى مقاوه‌مه‌دا‬ ‫و دواى هه‌ره‌سێکى گه‌وره‌ى شۆڕشى ئه‌یلول ئه‌و‬ ‫شتان‌ه الى ئێم‌ه مانه‌و‌ه له‌دواییدا مه‌سه‌ل‌ه ده‌بێت‬ ‫ب‌ه داستانى (هه‌ڵۆى سور‪ ،‬کۆچ) دوایى که‌‬ ‫ێ هه‌ڵه‌بج‌ه دێت (ده‌ربه‌ندى‬ ‫وه‌خت ‌‬ ‫پ���ه‌پ���ول���ه‌) ل���ه‌دای���ک ده‌ب����ێ‌‪،‬‬ ‫مه‌سه‌له‌ى ک��ۆڕه‌وه‌ک �‌ه دواى‬

‫ته‌عبیر ل‌ه هه‌ندێک شت ده‌کات و ده‌ڕوات‪،‬‬ ‫شیعر ئه‌بێت موقه‌یوماتى هونه‌رى خۆى تیابێت‬ ‫بۆ ئ��ه‌وه‌ى بمێنێته‌وه‌‪ .‬گ��وزارش��ت ل‌ه هه‌موو‬ ‫مه‌سه‌له‌کان بکات‪.‬‬

‫چه‌تر‪ :‬سه‌رده‌مانێک هاواڵتیان‬ ‫نوسینه‌کانى ئێوه‌یان به‌جۆرێک‬ ‫له‌الدان له‌دین و تاراده‌ى کوفر‬ ‫ده‌بینى‪ ،‬کاتێک شیعرت ل ‌ه سه‌راى‬ ‫ئازادى خوێنده‌و ‌ه هه‌ستت کرد هه‌مان‬ ‫تێڕوانین الى هاواڵتیان مابێ‌؟‬

‫ئ���ه‌و‌ه پ��ڕوپ��اک �ه‌ن��ده‌ى ئیسالمى سیاسى‬‫بوو له‌کاتى خۆیدا‪ ،‬هه‌تا فتوایان له‌سه‌ر من‬

‫ئه‌گه‌ر شاعیر و نوسه‌ر خاوه‌نى‬ ‫ه نه‌بن‬ ‫فکره‌یه‌کى ره‌خنه‌گران ‌‬ ‫نوسه‌رێتى و ئینسانێتى خۆیان‬ ‫له‌ده‌ست ده‌ده‌ن‬

‫ده‌ی�����ک�����ات ده‌ب��ێ��ت�� ‌ه‬ ‫جۆرێک ل‌ه ئه‌رک نه‌ک ته‌نها ب‌ه شیعر ئێم ‌ه‬ ‫ک‌ه هاتوینه‌ت‌ه نێو ئه‌و خه‌ڵکه‌و‌ه هه‌مووشتێکمان‬ ‫هه‌ر شیعر نه‌بووه‌‪ ،‬قسه‌شمان هه‌بوو‌ه و وتاریشمان‬ ‫هه‌بووه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم نوسینى ئه‌ده‌بى شتێکى تره‌‪،‬‬ ‫ل�ه‌وان�ه‌ی�‌ه ئ �ه‌م شتانه‌ى ئێستا ت��ۆ ده‌یبینى‬ ‫کاریگه‌ریه‌کانى له‌دوایدا ده‌ربکه‌وێت‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫به‌رده‌وام ئه‌ده‌ب وه‌ختێکى ده‌وێت بۆ پێگه‌یاندن‬ ‫وه‌ختێکى ده‌وێ��ت تا ئ�ه‌و کاریگه‌ریانه‌ى ل ‌ه‬ ‫ن��اوه‌وه‌ى نوسه‌ردا توشى جۆرێک ل‌ه هه‌ژانى‬ ‫ده‌ک���ات‪ ،‬ل‌ه دوای���دا ده‌بێت‌ه زمانى ده‌ربڕین‪،‬‬ ‫ئ�ه‌وان�ه‌ى ل‌ه ساته‌وه‌خته‌کاندا ده‌کرێن زیاتر‬ ‫بۆ هاوبه‌شى کردنه‌‪ ،‬م�ه‌رج نی‌ه ئ�ه‌و‌ه بوبێت ‌ه‬ ‫قه‌سیده‌یه‌کى هونه‌رى چاک‪ ،‬بۆ نمون‌ه شتێکم‬

‫ئه‌و‌ه (خاچ و مار و رۆژمێرى‬ ‫ش��اع��ی��رێ‌) ئ�ه‌وان� ‌ه‬ ‫وه‌ختێکى ده‌وێت‪،‬‬ ‫ئه‌و وه‌ختان‌ه بابڵێین‬ ‫ب��ۆ کواڵنه‌کانى‬ ‫ت�����������������ه‌واوى ن�����او‬ ‫د ‌ڵ و ده‌روون�������������ى‬ ‫شاعیره‌‪ .‬‬

‫چه‌تر‪ :‬که‌وات ‌ه ئه‌م بارودۆخه‌ى‬ ‫ئێستاش ده‌بێت ‌ه قه‌سیده‌یه‌ک؟‬

‫ده‌رک���رد‪ ،‬بێگومان من پیاوێکى عه‌لمانیم‪،‬‬ ‫به‌راستى دوژمنایه‌تى ئاین ناکه‌م له‌به‌ر ئاین‬ ‫ێ شته‌ئاینیه‌کان‬ ‫شتى وانی‌ه الى من‪ ،‬من ده‌مه‌و ‌‬ ‫به‌قه‌د شت‌ه نائاینیه‌کان ئازادى خۆیان هه‌بێ‌‪،‬‬ ‫ێ‬ ‫ب��ڕوام به‌وه‌هه‌ی‌ه مزگه‌وت له‌پا ‌ڵ کڵێساداب ‌‬ ‫و کڵێسا ل�ه‌پ��ا ‌ڵ ج��ول�ه‌ک�ه‌داب�ێ‌‪..‬ه��ت��د‪ ،‬من‬ ‫دوژمنایه‌تى ئیسالم ناکه‌م وه‌ک ئیسالم و‬ ‫به‌کارى خۆمى نازانم‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وکاته‌ى ئیسالم‬ ‫یاغه‌یرى ئیسالم تێک‌ه ‌ڵ به‌کارى سیاسه‌ت‬ ‫ێ گرفته‌کان لێره‌و‌ه دێته‌پێشه‌وه‌‪ ،‬من پێم‬ ‫ده‌کر ‌‬ ‫ێ‬ ‫ێ ل‌ه رێوره‌سمى شت ‌‬ ‫ێ ئازاد ب ‌‬ ‫وای‌ه ئینسان ده‌ب ‌‬ ‫ک‌ه موقه‌ده‌س‌ه الى خۆى‪ ..‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر سه‌یرى‬ ‫مێژووى دووردرێژبکه‌ین ده‌بینین چۆن به‌ناوى‬ ‫دینه‌و‌ه مرۆڤ سه‌رده‌بڕرێ‌‪ ،‬له‌کاتێکدا ئه‌م ‌ه‬ ‫ئه‌رکى دین نیه‌‪ ،‬من پیاوێکم ئه‌گه‌ر دینیش‬ ‫نه‌بم ئه‌وا ئینسانیم‪..‬‬

‫ پێموای‌ه ده‌بێت شت به‌دواى خۆیدا بهێنێت‪،‬‬‫ئه‌ده‌ب جیاواز‌ه پێگه‌یاندنى ژانر‌ه ئه‌ده‌بیه‌کان‬ ‫ج��ی��اوازن له‌گ‌ه ‌ڵ وت��ار‌ه سیاسیه‌کاندا‪ ،‬شت ‌ه‬ ‫سیاسیه‌کان زوو مه‌به‌ستى خ��ۆی��ان ده‌ده‌ن‬ ‫ب���ه‌ده‌س���ت���ه‌وه‌‪ ،‬ب����ه‌اڵم ده‌رئ �ه‌ن��ج��ام��ى ئ �ه‌ده‌ب��ى‬ ‫هه‌ژاندنێکى ئه‌وێت ده‌بێت وه‌ختى بده‌یتێ‌‪ ،‬ئه‌م‬ ‫مه‌سه‌الن‌ه که‌م نیه‌‪ ،‬مه‌سه‌ل‌ه چه‌ند نیه‌‪ ،‬شتێک‬ ‫نی‌ه هه‌ربیڵێیت بۆ دروشمه‌کان یان بیڵێیت بۆ‬ ‫چه‌تر‪ :‬به‌و پێیه‌ى تۆ نزیکایه‌تى‬ ‫ئه‌و ساته‌وه‌خته‌‪ ،‬شیعر دنیاى خۆى هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و و دۆستایه‌تیه‌کت له‌گ ‌ه ‌ڵ خاوه‌ن‬ ‫دنیایه‌ى خۆى هه‌تا زۆر جار جیاواز‌ه له‌وه‌ى من ده‌سه‌اڵتانى حکومى و حزبیدا‬ ‫وتار ده‌خوێنمه‌وه‌‪ ،‬وتارى ساته‌وه‌خت‌ه شیعر نی ‌ه هه‌یه‌‪ ،‬کاتێک وجودێکى باشت‬

‫ێ له‌ناو ده‌نگ ‌ه ناڕازیه‌کانى‬ ‫ده‌ب ‌‬ ‫شه‌قامدا رووبه‌ڕووى هیچ گله‌ییه‌ک‬ ‫نه‌بویته‌ته‌وه‌؟‬

‫ بێگومان‪ ،‬به‌اڵم نه‌مشاردۆته‌و‌ه و قه‌تیش‬‫نایشارمه‌وه‌‪ ،‬ل‌ه سه‌ره‌تاى هه‌شتاکانه‌و‌ه ئێم‌ه ل ‌ه‬ ‫شاربوین لێره‌و‌ه شیعرى خۆمان له‌به‌ر مقاوه‌مه‌ت‬ ‫گه‌یاندۆت‌ه شاخه‌کان‪ ،‬له‌و کاته‌و‌ه دۆستایه‌تیم‬ ‫ێ‬ ‫له‌گ‌ه ‌ڵ یه‌کێتى نیشتمانی دا هه‌بو‌ه به‌ب ‌‬ ‫ئه‌وه‌ى هه‌رگیز ئه‌ندام بم‪ ،‬به‌اڵم زۆریش نزیک‬ ‫بووم تاراده‌ى وه‌ک هاوڕێى شه‌خسى ته‌ماشام‬ ‫کردون ل‌ه ناخۆشیه‌کانه‌و‌ه بۆ خۆشیه‌کان نه‌ک‬ ‫ل��ه‌دواى راپه‌ڕینه‌وه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم یه‌ک شت هه‌ی ‌ه‬ ‫الى من ئه‌ویش ئه‌وه‌ی‌ه به‌رژه‌وه‌ندى میلله‌ته‌که‌م‬ ‫له‌چیدابێت‪ ،‬له‌گ‌ه ‌ڵ ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌دابووم‪ ،‬ئه‌م‬ ‫هاوڕێیه‌تی‌ه و نزیکێتی‌ه ناکه‌م ب‌ه بیانویه‌ک‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر شتێکى گه‌وره‌تر هات‌ه پێشه‌و‌ه بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫داکۆکى لێبکه‌م ئ�ه‌و ئ��ازادی �ه‌م ه�ه‌ب��ووه‌‪ ،‬چ‬ ‫له‌دانیشته‌نه‌کاندا رووبه‌روو چ ب‌ه نوسینى یاداشت‬ ‫ل‌ه ده‌مێکه‌و‌ه بارى سه‌رنج و ره‌خنه‌م هه‌بوه‌‪ ،‬پێم‬ ‫وای‌ه شاعیر و روناکبیر پێش هه‌مووشت ده‌بێت‬ ‫ناقیدبن و خاوه‌نى فکره‌یه‌کى نه‌قدى بن‪ ،‬من‬ ‫یه‌که‌م وه‌زیرى رۆشنبیرى حکومه‌تى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان بووم سه‌ره‌تاى نه‌وه‌ده‌کان‪ ،‬به‌اڵم که‌‬ ‫هات‌ه سه‌ر قبوڵى پێشێلکردنى رۆژنامه‌گه‌ریى‬ ‫و ئه‌وان‌ه ده‌ستم له‌کارکێشایه‌و‌ه خۆ ده‌متوانى‬ ‫بمێنمه‌وه‌‪ ،‬یه‌که‌مین ده‌ست له‌کارکێشانه‌وه‌ش‬ ‫ێ‬ ‫بوو‌ه ک‌ه کراوه‌‪ ،‬هیچ منه‌تێکى تێدانی‌ه هه‌رشت ‌‬ ‫بکه‌م بۆ میلله‌ته‌که‌ى خۆمه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم وه‌ک‬ ‫شاعیرێکیش هه‌میش‌ه ویستوم‌ه خۆم خاوه‌نى‬ ‫سه‌رى خۆم بم‪ ،‬له‌رووبه‌رووبونه‌وه‌شدا قسه‌ى خۆم‬ ‫ێ کۆنانه‌م‬ ‫هه‌بو‌ه و له‌هه‌مانکاتیشدا ئه‌و هاوڕ ‌‬ ‫وه‌فام هه‌بو‌ه بۆیان و ئه‌وانیش وابون‪ ،‬هه‌ندێک‬ ‫مه‌سه‌له‌ش به‌ته‌واوى مه‌سه‌له‌کانى ترى تێدا کا ‌ڵ‬ ‫ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬وه‌کو ئه‌م بارودۆخانه‌ى ئێستا ده‌بینیت بۆ‬ ‫نمون‌ه ده‌بینیت که‌سانێک هه‌بو‌ه شۆڕشگێڕبوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئێستا قه‌تره‌یه‌ک شۆڕشگێڕى له‌هه‌موو‬ ‫ژیان و گیانیدا نه‌ماوه‌‪ ،‬بێگومان له‌و کاتانه‌دا‬ ‫ناتوانم ئه‌م ئینسان‌ه وه‌کو ئه‌و ئینسانه‌ى ک ‌ه‬ ‫له‌شاخ ناسیوم‌ه ته‌ماشاى بکه‌م‪ ،‬که‌سیش ل ‌ه‬ ‫هه‌ڵ‌ه به‌ده‌رنی‌ه من ئه‌و هه‌موومان هه‌ڵه‌مان‬ ‫ک��ردو‌ه و راستیشمان ک���ردوه‌‪ ،‬ترسنۆکبوین‬

‫سیروان لهۆنی‪:‬‬ ‫ئاماده‌کار‬

‫‪« n‬س��ت��ۆدی��ۆ‪ ،‬ده‌ن��گ��ى ره‌س�ه‌ن��ێ��ت��ى‬ ‫دواخستوه‌»‬

‫یادگار ره‌ئوف‬

‫ب ‌ه وته‌ى هونه‌رمه‌ند و موزیک ناسانى ناوچه‌ى‬ ‫هه‌ورامان‪ ،‬که‌له‌پورى ناوچه‌ى هه‌ورامان روبه‌ڕوى‬ ‫مه‌ترسى له‌ناوچون و خه‌سارناسى بۆته‌و ‌ه چه‌ند‬ ‫هۆکاریک بوه‌ت ‌ه هۆى مه‌ترسى شێواندنى که‌له‌پور‬ ‫و ئاواز و موزیکى گۆرانى له‌وان ‌ه خه‌مساردى‬ ‫دام ده‌زگاکانى حکومه‌ت و هاوکارى نه‌کردنى‬ ‫هونه‌رماندان‪.‬‬

‫هونه‌رمه‌ندی هه‌فته‌‬

‫ناسرحه‌سه‌ن‪ :‬به‌قه‌د یانه‌یه‌کى تۆپی پێ و گۆڵى‬ ‫یاریزانێک پێشوازى و پار ‌ه بۆ هونه‌ر خه‌رج ناکرێت‬

‫جه‌هانگیر جه‌الل هه‌ورامى مامۆستاى‬ ‫ب����وارى س �ه‌ن��ت��ور‪ ،‬س���ه‌ب���اره‌ت به‌گۆڕینى‬ ‫ستایلى گ��ۆران��ى ه���ه‌ورام���ى راى وای � ‌ه‬ ‫ل �ه‌ روى ف���ۆرم و ن���اوه‌رۆک���ه‌وه‌ ج��ی��اوازى‬ ‫ل � ‌ه داب�ه‌ش��ک��ردن��ى مۆسیقا واری����ده‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫هونه‌رمه‌ند‌ه سه‌باره‌ت به‌و کێشه‌ و که‌م‬ ‫و کورتیانه‌ى ک ‌ه له‌و بواره‌دا هه‌ی ‌ه وتى‪:‬‬ ‫گۆڕینى ریتم و نوێگه‌رایی بووه‌ت ‌ه دیارد‌ه‬ ‫و ستۆدیۆ ده‌نگى ره‌سه‌نێتى دواخستو‌ه‬ ‫گه‌رنا بۆ ره‌سه‌نایه‌تى گۆرانى بێگومان‬

‫ریتمى جاران ره‌سه‌نایه‌تى زیاتره‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫کێشه‌ى کوالیتیش هۆکارێکى دیکه‌یه‌‪،‬‬ ‫کێشه‌ى السایکردنه‌و‌ه و کێشه‌ی ستایلى‬ ‫رۆژئاوایى کێشه‌یه‌کى ترى دنیاى ئاواز‌ه‬ ‫به‌گشتى وه‌ک تێکه‌ڵکردنى ئ���اوازى‬ ‫چه‌پڵ ‌ه ل �ه‌گ �ه‌ل م��وزی��ک ئ�ه‌م�ه‌ ده‌نگى‬ ‫نه‌شاز دروست ده‌کات‪.‬‬ ‫‪« n‬ره‌س���ه‌ن���ای���ه‌ت���ى ب��� ‌ه (س �ه‌ن��گ��ى‬ ‫هه‌ورامان)ى هانیه‌و‌ه نابینم»‬

‫ن �ه‌وش��ی��روان ه���ه‌ورام���ى ه��ون�ه‌رم�ه‌ن��دى‬ ‫گۆرانیبێژى ناوچه‌ى ه�ه‌ورام��ان خاوه‌نى‬ ‫(‪ )20‬کاسێتى کلیپ و بیست ساڵێک‬ ‫ئ �ه‌زم��ون��ى ه �ه‌م��وو ش��ێ��وه‌ک��ان��ى گ��ۆران��ى‬

‫هه‌واڵی‬ ‫کۆڕی شانۆیی (با) چاالکییه‌کانیان راده‌گرن‬

‫که‌لوپه‌لی کۆنی کوردی ل ‌ه پێشه‌نگایه‌کدا‬

‫ئا‪ /‬ئاراس عوسمان‬

‫به‌ڕێوه‌به‌رى سینه‌ماى هه‌ولێر (ناسرحه‌سه‌ن) ب‌ه (چه‌تر)ی راگه‌یاند توانیمان ب‌ه فیلمى (گه‌ڕه‌کى ده‌هۆڵه‌کان) ئه‌مساڵیش‬ ‫خه‌اڵتى دووه‌مى فێستیڤاڵى که‌نداوى چوار به‌ده‌ست بهێنین‪ ،‬به‌اڵم به‌داخه‌و‌ه له‌پاش ئه‌و پێنج خه‌اڵته‌ى عێراق و خه‌اڵتى‬ ‫دووه‌مى که‌نداو هیچ جۆر‌ه پێشوازیه‌کمان لێنه‌کرا‪.‬‬ ‫ناسر حه‌سه‌ن ده‌رهێنه‌ر و به‌ڕێوه‌به‌رى سینه‌ماى هه‌ولێر له‌باره‌ى به‌شداریکردنى ئه‌مساڵى فێستیڤاڵى که‌نداوى (‪)4‬‬ ‫به‌هه‌ندێک فیلمى کوردى‪ ،‬رایگه‌یاند «ئه‌مساڵ ل‌ه واڵتى ئیمارات ل‌ه دوبه‌ى فێستیڤاڵى چواره‌م به‌ڕێوه‌چوو له‌الیه‌ن‬ ‫وه‌زاره‌تى ئه‌و واڵته‌و‌ه ک‌ه دووساڵ جارێک له‌وێ ئه‌نجام ده‌درێت‪ ،‬له‌و فێستیڤاڵه‌دا ک‌ه (‪ )128‬واڵت به‌شدارى تێدا‬ ‫کردبوو زیاتر ل‌ه (‪ )130‬فیلم به‌شدارى پێکرا بوو‪ ،‬چه‌ندین فیلمى درێژو کورت دیکۆمێنتارى ل‌ه خۆ گرتبوو‪،‬‬ ‫له‌و ژماره‌یه‌ى فیله‌مه‌کان ئێم‌ه ته‌نها به‌شه‌ش فیلم به‌شداریمانکرد‪ ،‬خۆشبه‌ختان‌ه توانیمان وه‌ک سینه‌ماى‬ ‫کوردى خه‌اڵتى دووه‌م بهێنێت ک‌ه ئه‌ویش فیلمى (گه‌ڕه‌کى ده‌هۆڵه‌کان) له‌ده‌رهێنانى حه‌سه‌ن عه‌لى‬ ‫بوو‪ ،‬ناسر حه‌سه‌ن ئاماژه‌ى به‌وه‌شکرد له‌ساڵى پاردا وات‌ه ل‌ه که‌نداوى (‪)3‬دا توانیمان خه‌اڵتى یه‌که‌م‬ ‫به‌ده‌ست بهێنین به‌فیلمى (شوێنێک بۆ یارى کیک ئۆپ) له‌ده‌رهێنانى شه‌وکه‌ت ئه‌مین بوو‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها به‌فیلمى دیکۆمێنێت له‌سه‌رئه‌نفال و گوڵه‌کانى که‌رکوک‪ ،‬به‌اڵم خه‌اڵتمان نه‌هێنا‪،‬هه‌روه‌ها‬ ‫له‌فێستیڤاڵى عێراق ک‌ه ئێران و ئیسپانیا و ئازربایجان به‌شداربوون توانیمان له‌کۆى هه‌شت خه‌اڵت‬ ‫ببین‌ه خاوه‌نى پێنج خه‌اڵت‪.‬‬ ‫له‌باره‌ى هاوکارى و پێشوازى حکومه‌ته‌و‌ه له‌م خه‌اڵتان‌ه ئه‌و ده‌رهێنه‌ر‌ه به‌نیگه‌رانیه‌و‌ه هێماى به‌وه‌کرد‬ ‫«جیاواز له‌پێشوازى گه‌رمى هونه‌رمه‌ندان‪ ،‬ئه‌م‌ه ئه‌رکێک‌ه ل‌ه سه‌ر وه‌زاره‌ت��ى ڕۆشنبیرى ک‌ه ده‌بوو‬ ‫ئه‌کته‌ر و وێنه‌گر بنێردرێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ى ڕه‌وانه‌ى ئه‌و فێستیڤاڵ‌ه کرابوو ته‌نها ده‌رهێنه‌ر و به‌ڕێوه‌به‌رى به‌رهه‌م‬ ‫به‌شداربوون ڕه‌وانه‌کرابوون‪ ،‬به‌اڵم به‌داخه‌و‌ه له‌پاش ئه‌و پێنج خه‌اڵته‌ى عێراق و خه‌اڵتى دووه‌مى که‌نداو هیچ جۆره‌‬ ‫پێشوازى و چاودێرییه‌ک نه‌بوو به‌وه‌ى ک‌ه ئاهه‌نگێکیان بۆ ئه‌نجام بدات‪ ،‬جیاوازى له‌و خه‌اڵتانه‌ى ده‌بینین له‌ڕووى‬ ‫وه‌رزشیه‌و‌ه یانه‌یه‌ک پله‌یه‌ک ده‌هێنێت یاخود یاریزانێک گۆڵه‌که‌ى ئه‌نجام داوه‌‪ ،‬ته‌ماشا ده‌که‌یت ئاهه‌نگ و‬ ‫پێشوازییه‌کى گه‌وره‌ى بۆ ده‌کرێت و پاره‌یه‌کى باشیان بۆ خه‌رج ده‌کرێت‪ ،‬به‌اڵم ده‌بینى هونه‌رو ڕۆشنبیرى‬ ‫به‌گشتى پێشوازییان زۆر الوازبوو گرنگیان پێنادرێت‪ .‬ئه‌و هونه‌رمه‌ند‌ه هیواى خواست وه‌زاره‌تى‬ ‫رۆشنبیرى بۆ ئه‌مساڵى فێستیڤاڵ پشتگیرییه‌کى ته‌واوى سه‌فه‌ر و تێچونه‌کان بکات بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ى بتوانین به‌شێوه‌یه‌کى فراوان به‌شدارى بکه‌ن‪.‬‬

‫ل‌ه راگه‌یه‌نراوێکدا کۆڕى شانۆیى (با) رایانگه‌یاند‪:‬‬ ‫تا ئه‌وکاته‌ی سێبه‌ری تۆقاندنی سه‌ربازی هه‌ڵده‌گیرێت‪،‬‬ ‫کۆڕی شانۆیی (با) چاالکییه‌کانی ل‌ه سلێمانی‬ ‫راده‌گرێن‪.‬‬ ‫وه‌ک هه‌ڵوێستێک‪ ،‬سه‌باره‌ت ب‌ه به‌سه‌ربازگه‌کردنی‬ ‫ش��اری سلێمانی ک��ۆڕی شانۆیی (ب��ا) بڕیاریدا به‌‬ ‫هه‌ڵپه‌ساردنی ت �ه‌واوی چاالکی‌ه هونه‌رییه‌کانیان تا‬ ‫ئه‌وکاته‌ی‪ ،‬سێبه‌ری تۆقاندنی سه‌ربازی هه‌ڵده‌گیرێت‪،‬‬ ‫سیمای مه‌ده‌نیان‌ه ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ ئه‌م شاره‌‪ ،‬ل‌ه به‌شکى‬ ‫راگه‌یاندراوه‌که‌دا ئه‌و‌ه ده‌خه‌نه‌ڕوو ک‌ه بێڕێزی ده‌رهه‌ق‬ ‫ب‌ه ته‌واوی چین و توێژه‌کانی ئه‌م شار‌ه و ده‌وروبه‌ری‬ ‫و هاواڵتیانی کوردستان ده‌کرێت‪ ،‬وه‌ک هاوپشتی‬ ‫و به‌شداری ل‌ه ناڕازیبونی هاواڵتیانی کوردستان‪،‬‬ ‫له‌شاری سلێمانی و ده‌وروبه‌ری‪ ،‬خوازیاریشن ک‌ه گروپه‌‬ ‫هونه‌ریه‌کانی تری ئه‌م شار‌ه و کوردستان‪ ،‬هه‌ڵوێستی‬ ‫خۆیان سه‌باره‌ت ب‌ه سه‌رکوتکاریه‌کانی ده‌سه‌اڵتی‬ ‫کوردی ده‌رببڕن‪.‬‬

‫ل‌ه پێشه‌نگایه‌ک ک‌ه بۆ که‌لوپه‌لی فۆلکلۆری‬ ‫کوردی کرابویه‌و‌ه ل‌ه هۆڵی ته‌واری شاری سلێمانی‬ ‫چه‌ندین که‌لوپه‌لی کۆنی کوردی نمایشکرا‪.‬‬ ‫ل‌ه هۆڵی ته‌واری شاری سلێمانی پێشانگایه‌کی‬ ‫فۆلکلۆری له‌الیه‌ن ژن‌ه هونه‌رمه‌ندی رۆژهه‌اڵتی‬ ‫کوردستان (په‌خشان ره‌حیمی) کرایه‌و‌ه ب‌ه ناوی‬ ‫پێشانگای (سورکێو)‪ ،‬ل‌ه پێشه‌نگاکه‌دا چه‌ندین‬ ‫که‌لوپه‌لی کۆنی ک���ورده‌واری وه‌ک (سه‌ماوه‌ری‬ ‫خه‌ڵوز م��وروی شیالن‌ه و گ��ۆز‌ه و جل و به‌رگی‬ ‫ک���وردی) خ��رای �ه‌ڕوو‪ ،‬ل‌ه لێدوانێکی تایبه‌تیدا بۆ‬ ‫(چ �ه‌ت��ر) ئ �ه‌و ژن �‌ه ه��ون�ه‌رم�ه‌ن��د‌ه ک �‌ه دانیشتووی‬ ‫شارۆچکه‌ی کۆیه‌ی‌ه وت��ی‪« :‬م��اوه‌ی سی ساڵ ‌ه‬ ‫خزمه‌تی ئه‌م شتان‌ه ده‌که‌م و کۆیان ده‌که‌مه‌و‌ه بۆ‬ ‫ئ��ه‌وه‌ى بیخه‌مه‌ڕوو»‪ .‬وتیشى‪ :‬لێر‌ه خه‌ڵک زۆر‬ ‫حه‌ز به‌و شتان‌ه ده‌که‌ن و رایگه‌یاند ئه‌م‌ه سێیه‌مین‬ ‫پیشانگای تایبه‌تم‌ه و پێشتریش ل‌ه شاره‌کانی کۆی ‌ه‬ ‫و هه‌ولێر هه‌مان پیشه‌نگه‌ی کردوه‌ته‌وه‌‪.‬‬


‫دۆسیه‌‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪54‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/2/12‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/2‬‬ ‫دووشه‬

‫‪12‬‬

‫ن‬ ‫ئێزیدییه‌کان ل ‌ه نێوان نه‌ته‌وه‌یی‌بوو ‌‬ ‫و ئاینێکی تایب ‌هت‌دا‪...‬‬ ‫ئاماده‌کار‬ ‫ستار‌ه عارف‬

‫ئێزیدییه‌کان تیره‌یه‌کی کوردن‬ ‫‌و پتر ل ‌ه تیره‌کانی دی پابه‌ندی‬ ‫بیروباوه‌ڕی ئاینی کۆنی خۆیانن‪،‬‬ ‫ن����اوه‌ن����دی ن��ی��ش��ت�ه‌ج��ێ��ب��ون��ی��ان‬ ‫«س��ن��ج��ار» ‌ه ب � ‌ه زم��ان��ی ک��وردی‬ ‫ش �ه‌ن��گ��اره‌‪ ،‬سنجار یه‌کێک ‌ه ل ‌ه‬ ‫قه‌زاکانی شاری موسڵ ‌و ده‌که‌وێت ‌ه‬ ‫باکوری رۆژئاوای ئه‌م شاره‌وه‌‪ ،‬به‌‬ ‫پێی سه‌رچاوه‌کان بابل ل ‌ه مێژودا‬ ‫ناوی شنغار بوه‌‌و شوێنی نه‌مرود‬ ‫بوو ‌ه بۆی ‌ه پێیانوای ‌ه پێده‌چێت ناوی‬ ‫شه‌نگار بۆ ئه‌م مێژوو ‌ه بگه‌ڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئێزدییه‌کان له‌ زه‌رده‌شتیه‌وه‌ تا ئێستا‬

‫ئاینی زه‌رده‌شتی که‌ په‌رتوکی پیرۆزی‬ ‫ئاڤێستایه‌ ‌و له‌سه‌ر (‪ )12‬ه �ه‌زار پارچ ‌ه‬ ‫پێستی ئ���اژه‌ڵ ن���وس���راوه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬بناغه‌ی‬ ‫ئاینه‌که‌ی له‌ سه‌ر هه‌ر چوار پڕه‌نسیپی‬ ‫«ئاو‪ ،‬هه‌وا‪ ،‬خاک و ئاگر» پێکهێناوه‌‬ ‫‌و ب �ه‌ ملیۆنان ک��ه‌س پ��ه‌ی��ڕه‌وی ئاینی‬ ‫زه‌رده‌شتیان ک��ردوه‌‪ ،‬وته‌ به‌ناوبانگه‌که‌ی‬ ‫زه‌رده‌ش�����ت پێغه‌مبه‌ر «وت����ه‌ی چ��اک‪،‬‬ ‫کرده‌ی چاک‪ ،‬بیری چاک» به‌ کرداری‬ ‫په‌یڕه‌ویان کردوه‌‌و بنه‌مای ژیانیان له‌سه‌ر‬ ‫دام �ه‌زران��دوه‌‪ ،‬فه‌لسه‌فه‌ی زه‌رده‌ش��ت��ی بۆ‬ ‫م��اوه‌ی (‪ )11‬سه‌ده‌ له‌ کوردستاندا ره‌وا‬ ‫ب��وه‌ ‌و پ �ه‌ی��ڕه‌و ک���راوه‌‪ ،‬ل �ه‌ س��اڵ��ی (‪520‬‬ ‫تا ‪)624‬ی زاینی درێ��ژه‌ی هه‌بوه‌ ‌و ل ‌ه‬ ‫کوردستانه‌وه‌ هه‌تا هیندستانی گرتۆته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌ ره‌نگی کلتورێک گوێزراوه‌ته‌وه‌ له‌به‌ر‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی�ه‌ زۆر کلتوری ه��اوب�ه‌ش له‌ نێوان‬ ‫کوردستان ‌و واڵتانی وه‌ک هیندستان ‌و‬ ‫ئه‌وانیتردا هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مین زه‌کی به‌گ وتویه‌تی له‌ مێژودا‬ ‫کورد هه‌موویان زه‌رده‌شتی بون‪ ،‬به‌اڵم به‌‬ ‫هاتنی ئیسالم هه‌ندێکیان بونه‌ مه‌سیحی‬ ‫‌و ئ��ی��س�لام‪ ،‬ت�ه‌ن��ی��ا ئ��ێ��زدی �ه‌ک��ان ل �ه‌ س�ه‌ر‬ ‫ئاینی خۆیان مانه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش نیشانه‌ی‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئێزدیه‌کان میراتگری ئاینی‬ ‫زه‌رده‌شتیو په‌رتوکی ئاڤێستان‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫له‌ ئه‌مڕۆدا زۆرێک له‌و پره‌نسیپانه‌ الی‬ ‫ئێزیدی گۆڕانی به‌ سه‌ردا هاتوه‌‌و وه‌ک‬ ‫خۆیان ن�ه‌م��اون�ه‌ت�ه‌وه‌‪ ،‬به‌ ه��ۆی هێرش ‌و‬ ‫ناکۆکی له‌سه‌ریان ‌و خۆپاراستنیان له‌و‬ ‫هێرشانه‌ی ده‌وروبه‌ر بۆ سه‌ریان‪.‬‬ ‫ئێزیدییه‌کان له‌ به‌رامبه‌ر هێرشی ده‌ره‌کی‬ ‫‌و ناوخۆییدا‬

‫په‌رتوکی ئاڤێستا که‌ هه‌میشه‌ مرۆڤی‬ ‫ب����ه‌ره‌و چ��اک �ه‌ک��ردن رێ��ن��وێ��ن��ی ک����ردوه‌‌و‬ ‫هانیداون ک��ار بکه‌ن ‌و خ��اک بکێڵن ‌و‬ ‫زه‌وی ‌و خ��اک ‌و س�ه‌وزای��ی بپارێزن‪ ،‬به‌‬ ‫پله‌ی یه‌که‌میش رێز له‌ ژن بگرن‌و ژیانی‬ ‫هاوسه‌رێتی نێوان ژن‌و پیاو له‌سه‌ر بنه‌مای‬ ‫هاوڕێیه‌تی بێت نه‌ک موڵکایه‌تی‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫ش��ه‌ڕی ئ�ه‌س��ک�ه‌ن��ده‌ری م�ه‌ک�ه‌دۆن��ی��دا بۆ‬ ‫س��ه‌ر ک��وردس��ت��ان به‌شێکی زۆری ئه‌و‬ ‫په‌رتوکه‌ سوتێنرا‪ ،‬له‌گه‌ڵ هاتنی ئاینی‬ ‫ئیسالمیشدا سنوری به‌رده‌می ئاینه‌ک ‌ه‬ ‫ت�ه‌س��ک��ک��رای�ه‌وه‌‪ ،‬ل �ه‌ هه‌ندێک ن��اوچ�ه‌ی‬ ‫کوردستان ‌و هیندستان ‌و ئێران مایه‌وه‌‪،‬‬ ‫چونکه‌ موسڵمانه‌کان هه‌وڵی به‌ زۆر ب ‌ه‬ ‫ئیسالمکردنیان داون‪.‬‬ ‫نه‌ته‌وه‌ی ک��ورد مێژوویه‌کی هێجگار‬ ‫ک��ۆن��ی ه�ه‌ی�ه‌ ‌و هه‌میشه‌ش رووب���ه‌ڕوی‬ ‫سته‌می جۆرا‌و جۆری داگیرکه‌ران بۆته‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌ناو کورددا به‌ گشتی کوردی ئێزیدی‬ ‫به‌ هۆی جیاوازی ئاینه‌که‌یانه‌وه‌ له‌ دوای‬ ‫هاتنی ئاینی ئیسالمه‌وه‌ ب�ه‌ تایبه‌تی‪،‬‬ ‫هه‌میشه‌ نکۆڵی له‌ بونیان کراوه‌‪ ،‬به‌ پێی‬ ‫س�ه‌رچ��اوه‌ک��ان له‌ هێرشه‌که‌ی ته‌یموری‬ ‫له‌نگ بۆ سه‌ر کوردستان‌و ناوچه‌ی‬ ‫شێخان به‌ تایبه‌تی (‪ )400‬خێزانی‬

‫ک���وردی ئێزیدی ل �ه‌و ن��اوچ�ه‌ی�ه‌ ده‌چن ‌ه‬ ‫چ��ی��ای ش �ه‌ن��گ��ار ‌و ل����ه‌دوای ئ�ه‌وان��ی��ش‬ ‫خه‌ڵکێکی زۆری ئێزیدی له‌ ناوچه‌کانی‬ ‫جزیره‌‌و ئامه‌د‌و دیجله‌‌و بتلیسی باکوری‬ ‫کوردستانه‌وه‌ له‌ به‌ر هه‌مان هۆ رووده‌که‌ن ‌ه‬ ‫شه‌نگار‪.‬‬ ‫بۆیه‌ ئێستا بێجگه‌ له‌ باشوری کوردستان‬ ‫ئێزیدی له‌ باکوری کوردستان ‌و له‌نێو‬ ‫کورده‌کانی جۆرجیا ‌و ئه‌ڕمه‌نستانیش‬ ‫ه���ه‌ن‪ ،‬ه���ه‌ر ل���ه‌و م��ێ��ژوه‌ش��ه‌وه‌ ب �ه‌ ه��ۆی‬ ‫جیاوازی ئاینی ئێزیدییه‌وه‌ رووب �ه‌ڕووی‬ ‫گه‌لێک کرده‌ی توندوتیژی بونه‌ته‌وه‌‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫به‌ر ئه‌مه‌شه‌ هه‌میشه‌ له‌ خۆپاراستندا بون‬ ‫‌و هه‌وڵیانداوه‌ ئاین‌و بیروباوه‌ڕیان له‌ ده‌ست‬ ‫نه‌ده‌ن‪ ،‬ئه‌م هێرشانه‌ که‌ کراونه‌ته‌ سه‌ریان‪،‬‬ ‫ترسی له‌ ناخ‌و ده‌روونیاندا چاند‌وه‌‪.‬‬ ‫نه‌یانتوانیوه‌ به‌ ئاشکرا هیچ شتێک‬ ‫ل�ه‌ ب���اره‌ی ئاینه‌که‌یانه‌وه‌ ب�ڵاو بکه‌نه‌و‌ه‬ ‫‌و ب��ن��وس��ن ‌و ه �ه‌ت��ا هیچیش بدرکێنن‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ هۆکارێک ب��وه‌‪ ،‬که‌ ئێزیدییه‌کان‬ ‫په‌یوه‌ندیان له‌گه‌ڵ ده‌ره‌وه‌ی خۆیان زۆر که‌م‬ ‫بێت‌و زۆریش له‌ سه‌ر ئاینه‌که‌یان نه‌زانرێت‬ ‫یان له‌ ناوبچێت‪ ،‬له‌ سه‌ره‌تاکانی ئیسالمدا‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت به‌ ده‌ستی عه‌ره‌به‌کانه‌وه‌ بوه‌ ‌و‬ ‫کورد تاکه‌ میلله‌ت بووه‌‪ ،‬که‌ به‌ توندی‬ ‫به‌ گژیاندا چووه‌ته‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ سوپای عه‌ره‌ب‬ ‫هه‌میشه‌ له‌ هه‌لێک گ�ه‌ڕاون کۆکوژی‬ ‫به‌سه‌ر کوردا بهێنن‌و ئه‌م هه‌النه‌ بقۆزنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ج��ی��اواز ل �ه‌ هێرشی ده‌ره‌ک���ی تووشی‬ ‫ه��ێ��رش ‌و ل �ه‌ ن��اوب��ردن��ی ه��ێ��زه‌ ئیسالمی‬ ‫‌و ناوچه‌ییه‌کانیش ب��ون�ه‌ت�ه‌وه‌‪ ،‬ل�ه‌ پێناو‬ ‫ده‌ستبه‌ردار بون له‌ ئاینه‌که‌یان هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫هه‌ندێکجار کار گه‌یشتۆته‌ ئه‌و راده‌یه‌ی‪،‬‬ ‫ن��اچ��ار ب��وون ببنه‌ ئیسالم ‌و ل�ه‌ دوای��ی��دا‬ ‫بگه‌ڕێنه‌وه‌ س �ه‌ر ئاینی راس��ت��ی خۆیان‬ ‫ک�ه‌ ئێزیدییه‌‪ ،‬ئ�ه‌م�ه‌ش ه��ۆک��ار ب��ووه‌ بۆ‬ ‫ک�ه‌م��ب��ون�ه‌وه‌ی زان��ی��اری ‌و ده‌وڵ�ه‌م�ه‌ن��دی‬ ‫ئاینه‌که‌یان‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌دا ناوچه‌کانی‬ ‫شه‌نگار ‌و شێخان که‌ زۆری��ن �ه‌ی ئ �ه‌وان‬ ‫پێکیدێنن‪ ،‬دووچاری تۆپزی‌و پێکدادانی‬ ‫میرنشیینه‌ کوردیه‌کانیش بوونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و هێزانه‌ی ویستویانه‌ ئاینه‌که‌یان ل ‌ه‬ ‫ناو به‌رن به‌ره‌و رووی کۆکوژی قورسیان‬ ‫کردونه‌ته‌وه‌‪ ،‬له‌ ده‌ڤه‌ری موسڵدا له‌ الیه‌ن‬ ‫میرنیشینه‌ کوردییه‌کانه‌وه‌ ئ��ازار دراون‪،‬‬ ‫زۆرب���ه‌ی ئ �ه‌و هێرشانه‌ی میرنشینه‌کان‬ ‫کردویانه‌ته‌ سه‌ریان‪ ،‬به‌ بیانوی سه‌ندنی‬ ‫باج ‌و سه‌رانه‌وه‌ بووه‌‪ ،‬چونکه‌ ئێزیدییه‌کان‬ ‫رازی ن �ه‌ب��وون ب���اج ب���ده‌ن ‌و خ��ۆی��ان لێ‬ ‫پ���اراس���ت���ون‪ ،‬ل���ه‌ ن��م��ون �ه‌ی ئ����ه‌و ه��ێ��رش� ‌ه‬ ‫سه‌ختانه‌ی زیانی پێگه‌یاندون‪ ،‬هێرشی‬ ‫«بدرالدین لولو»ی فه‌رمانڕه‌وای موسڵ‬ ‫بووه‌‪ ،‬که‌ ژماره‌یه‌کی زۆری لێ کوشتون‬ ‫‌و هه‌وڵی به‌ زۆر تواندنه‌وه‌ی ئاینه‌که‌یان‬ ‫داون‪.‬‬ ‫له‌ ساڵی (‪)1890‬دا له‌ الیه‌ن سوڵتان‬ ‫عه‌بدولحه‌میدی عوسمانیه‌وه‌‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫ببن به‌ ئیسالم کۆکوژییه‌ک له‌ شه‌نگار‬ ‫رو‌وده‌دات ‌و به‌ زۆر سه‌ربازیان پێده‌کرێت‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم ئ�ه‌وان هه‌ر کۆڵیان له‌ ئاینه‌که‌یان‬ ‫ن����ه‌داوه‌ ‌و خ��ۆڕاگ��ری زۆری����ان ن��وان��دوه‌‪،‬‬ ‫ئێزیدییه‌کان باوه‌ڕیان وایه‌ هه‌ر هه‌زار ساڵ‬ ‫جارێک خودا «یه‌زدان» دێته‌ خواره‌وه‌ بۆ‬ ‫الی ئه‌وان ‌و به‌ زمانی کوردی قسه‌یان‬ ‫له‌ گه‌ڵدا ده‌کات‌و له‌ رۆژی قیامه‌تیشدا‬ ‫حه‌شر ب�ه‌ زم��ان��ی ک���وردی ده‌ک��رێ��ت‪،‬‬ ‫چ���ون���ک���ه‌ زم����ان����ی ک�����وردی‬ ‫زمانی گشت ئاینێکه‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫هه‌ستی کوردبونیان تێکه‌ڵ ب ‌ه‬ ‫ئ��ای��ن �ه‌ک �ه‌ی��ان‬ ‫کردوه‌‌و زۆر‬

‫››‬ ‫ئێزیدییه‌کان ته‌نها تیره‌ی کوردن له‌سه‌ر‬ ‫ئاین و بیروباوه‌ڕی ره‌سه‌نی خۆیان‬ ‫ماونه‌ته‌و‌ه و فشار و ده‌ستدرێژیه‌ ده‌ره‌کی‬ ‫و ناوخۆییه‌کان ناچاری نه‌کردوون‬ ‫ده‌ستبه‌رداری بیروباوه‌ڕه‌که‌یان بن‬ ‫نرخی ده‌زانن‪.‬‬ ‫مامۆستا عه‌باس خدر فه‌ره‌ج به‌رپرسی‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌کانی یه‌کێتی زانایانی ئاینی‬ ‫ئیسالمی ک��وردس��ت��ان‪ ،‬لقی سلێمانی‪،‬‬ ‫ل���ه‌ ب�����اره‌ی پ��ێ��ک �ه‌وه‌ ژی���ان���ی ه���ه‌ر دوو‬ ‫ئاینه‌که‌‪ ،‬پێیوابوو ئاینی ئیسالم هه‌ر‬ ‫خۆی سه‌ماحه‌تی به‌رامبه‌ر ئاینه‌کانی‬ ‫تر هه‌بوه‌‪ ،‬ئێمه‌ش وه‌ک یه‌کێتی زانایان‬ ‫هه‌ڵگری ئه‌و په‌یامه‌ی ئاینی ئیسالمین‬ ‫که‌ به‌رامبه‌ر به‌ هه‌موو ئاینه‌کانی تر‬ ‫به‌خشنده‌یی ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ئ�ه‌گ�ه‌ر سه‌ماحه‌تی‬ ‫ئیسالم نه‌بوایه‌‪ ،‬تا ئێستا له‌و واڵتانه‌ی‬ ‫ک�ه‌ن��ی��س�ه‌ی مه‌سیحیه‌کانی ت��ێ��دای �ه‌ ‌و‬ ‫په‌رستگای جوله‌که‌ ‌و ئاینی ئێزیدیشی‬ ‫تێدایه‌ ‌و پێکه‌وه‌ ده‌ژین‪ ،‬بێجگه‌ له‌وه‌ ئێم ‌ه‬ ‫‌و ئێزیدییه‌کان ه �ه‌ردووک��م��ان ک��وردی��ن‪،‬‬ ‫به‌ حوکمی ئاینه‌که‌شمان ئێزیدییه‌کان‬ ‫بۆیان هه‌یه‌ له‌گه‌ڵماندا بژین ‌و رێزیان لێ‬ ‫بگرین‌و ئه‌وان به‌ دینی خۆیان‌و ئێمه‌ ب ‌ه‬ ‫دینی خۆمان‪ ،‬له‌ ژێر چه‌تری هه‌رێمی‬ ‫کوردستاندا پێکه‌وه‌ ده‌ژین‪.‬‬ ‫پێکهاته‌‌و بنه‌مای ئاینی‌و ژیانی‬ ‫ئێزیدییه‌کان‬

‫ئێزیدی له‌ چینه‌کانی «میر‪ ،‬شێخ‪،‬‬ ‫ک���ۆچ���ه‌ک‪ ،‬ف �ه‌ق��ی��ر‪ ،‬ق����ه‌وال و م��ری��د»‬ ‫پێکهاتون‪ ،‬هه‌ریه‌ک له‌م چینانه‌ له‌ رووی‬ ‫پله‌ ‌و پایه‌ی ئاینی ‌و دنیاییه‌وه‌ فه‌رمان‬ ‫‌و ئ �ه‌رک��ی��ان ج���ی���اوازه‌‪ ،‬م��ی��ر گ �ه‌وره‌ت��ری��ن‬ ‫بنه‌ماڵه‌ی ئێزیدییه‌ ‌و پۆسته‌که‌شیان بۆ‬ ‫ماوه‌ییه‌‪ ،‬خه‌ڵک ده‌بێت گوێڕایه‌ڵی بن‬ ‫و زۆرت��ری��ن ده‌س �ه‌اڵت��ی لێپرسینه‌وه‌ی ل ‌ه‬ ‫خه‌ڵکی دراوه‌ت���ێ ‌و که‌سیش ب��ۆی نی ‌ه‬ ‫له‌و بپرسێته‌وه‌‪ ،‬هه‌تا میراتگری ره‌وا ‌و‬ ‫فه‌رمی ه �ه‌ر که‌سێکه‌ که‌ ره‌گ �ه‌زی‬ ‫نێرینه‌ له‌خێزانه‌که‌یدا نه‌بێت‪ ،‬ژن ‌و‬ ‫ژنخوازییش له‌ ناویاندا قه‌ده‌غه‌یه‌‪،‬‬ ‫ژن ‌و ژنخوازی له‌ناو شێخه‌کاندا‬ ‫ی���ه‌ک���ج���ار ق���ه‌ده‌غ���ه‌ی���ه‌‪،‬‬ ‫م��ی��ری��ی��ش ل����ه‌ س���ه‌ر‬ ‫ح��وک��م ال ن��اب��رێ��ت‬ ‫هه‌تا یه‌کێک ل ‌ه‬ ‫بنه‌ما ڵه‌که‌ی‬ ‫خ����������������ۆی‬

‫ده‌یکوژێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش مه‌رجه‌ ‌و هۆیه‌کیش ‌ه‬ ‫ب��ۆ ب�ڵاوک��ردن��ه‌وه‌‌و ره‌وا ک��ردن��ی یه‌کتر‬ ‫کوشتن له‌ پێناو پۆستدا‪.‬‬ ‫بێگومان زۆرێک له‌ حوکم‌و فه‌رمانی‬ ‫ناو خۆیان توند و عاسین‪ ،‬به‌اڵم ده‌کرێت‬ ‫بڵێین هاتنی ئه‌م حوکمه‌ توندانه‌ بۆ توندی‬ ‫‌و تۆپزی ئه‌و سزا‌و کۆکوژیانه‌ ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه‬ ‫که‌ به‌رامبه‌ریان نوێنراوه‌ له‌ الیه‌ن هێزی‬ ‫ده‌ره‌کی یان ناوخۆییه‌وه‌‪ ،‬به‌ تایبه‌تی ک ‌ه‬ ‫هه‌وڵی له‌ ناوبردنی ئاینه‌که‌یان دراوه‌ ‌و‬ ‫ئه‌وانیش ب�ه‌ ه�ه‌م��وو شێوه‌یه‌ک هه‌وڵی‬ ‫خ��ۆپ��اراس��ت��ن ‌و دوورک���ه‌وت���ن���ه‌وه‌ ل �ه‌ ه�ه‌ر‬ ‫گه‌لێک یانداوه‌‪.‬‬ ‫سه‌ره‌ڕای تێکه‌ڵبونی ئاینی ئێزیدی ب ‌ه‬ ‫ئاینی ئیسالم‪ ،‬هه‌ردوو ئاینه‌که‌ باوه‌ڕیان ب ‌ه‬ ‫خودای چاکه‌ ‌و خراپه‌ هه‌یه‌ هه‌ر ئاینه‌ ‌و‬ ‫به‌ رێبازی خۆی هه‌رچه‌نده‌ زه‌رده‌شتیه‌کان‬ ‫به‌ کرده‌وه‌ بنه‌مای چاکه‌کردنیان په‌یڕه‌و‬ ‫کردوه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌ پێی سه‌رچاوه‌کان ئاینی‬ ‫ئێزیدی دوای خ��ودای خراپه‌ ده‌که‌وێت‪،‬‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌و باوه‌ڕه‌دایه‌ خودای چاک ‌ه‬ ‫خۆی میهره‌بان‌و به‌خشنده‌یه‌‪ ،‬ده‌بێت خۆمان‬ ‫له‌گه‌ڵ خ��ودای خراپه‌دا بگونجێنین‪ ،‬بۆ‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی له‌ ک��رده‌ی به‌دمان خۆش بێت ‌و‬ ‫نه‌ڕه‌نجێت‪.‬‬ ‫وه‌ک سه‌رچاوه‌کان ئاماژه‌ی پێده‌که‌ن‪،‬‬ ‫مه‌له‌ک ت��اوس شه‌یتانه‌ ‌و له‌ ئاسمانه‌و‌ه‬ ‫ده‌رک��راوه‌ یان فریشته‌یه‌کی له‌ به‌هه‌شت‬ ‫ده‌رکراوه‌ به‌هۆی خراپه‌کردنه‌وه‌‪ ،‬پێیانوای ‌ه‬ ‫م��ه‌ل��ه‌ک ت����اوس ک��ه‌ ش �ه‌ی��ت��ان �ه‌‪ ،‬ئ���ه‌وان‬ ‫ناویانکردوه‌ به‌ مه‌له‌ک تاوس‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫ناوی شه‌یتان نه‌هێنن‪ ،‬چونکه‌ هێنانی‬ ‫ن��اوی شه‌یتان س��زای ق��ورس��ی هه‌ی ‌ه‬ ‫الی ئ���ه‌وان‪ ،‬گۆڕینی ناوه‌که‌شی‬ ‫وه‌ک پ��اڕان �ه‌وه‌ ‌و ترسه‌ لێی ک ‌ه‬ ‫ده‌یپه‌رستن‪ ،‬به‌ هه‌مان شێوه‌ی‬ ‫ته‌ورات ‌و قورئان باس له‌ ئاده‌م‬ ‫‌و حه‌وا ‌و سێو خواردنه‌که‌یان‬ ‫‌و ده‌رکردنیان له‌ به‌هه‌شتدا‬ ‫ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫له‌ ساڵێکدا سێ جار‬ ‫س�����ه‌ردان�����ی م���ه‌ل���ه‌ک‬ ‫ت��اوس ده‌ک���ه‌ن‪ ،‬نابێت‬ ‫گ��وێ��ی��ان ل���ه‌ ک �ه‌س‬ ‫ب���ێ���ت ک����ه‌ ن����اوی‬ ‫ش�ه‌ی��ت��ان دێنێت‪،‬‬ ‫ب���ۆی���ه‌ ک �ه‌م��ت��ر‬ ‫ت�����ێ�����ک�����ه‌ڵ‌و‬ ‫په‌یوه‌ندیان ب ‌ه‬ ‫د ه‌ر ه‌و ه‌ی‬ ‫خۆیانه‌و‌ه‬

‫هه‌یه‌‪ ،‬بیستنی ن��اوی شه‌یتان له‌ کاتی‬ ‫تێکه‌ڵبوندا‪ ،‬که‌ زۆر به‌کاردێت کوفرێکی‬ ‫گه‌وره‌یه‌‌و نابێت گوێیان لێ بێت‪.‬‬ ‫ئێزیدیه‌کان چ��وار نوێژ ده‌ک �ه‌ن ‌و هه‌ر‬ ‫چواریشیان به‌ زمانی کوردین له‌وانه‌‪:‬‬ ‫نوێژی سپێدێ‪ ،‬زۆر پیرۆزه‌ ‌و نابێت‬ ‫ک �ه‌س ل �ه‌ ده‌ره‌وه‌ی خ��ۆی��ان ب��ی��ان بینێت‬ ‫که‌ ئه‌م نوێژه‌ ده‌ک �ه‌ن ‌و ئاگای لێ یان‬ ‫بێت‪ ،‬وه‌ک ده‌وت��رێ��ت ل�ه‌ب�ه‌رئ�ه‌م هۆیه‌ش‬ ‫بووه‌ نه‌یانتوانیوه‌ ببنه‌ سه‌رباز ‌و بچنه‌ ناو‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌ی ده‌ره‌وه‌ی خۆیانه‌وه‌‌و هه‌میش ‌ه‬ ‫سه‌ربازیان ره‌تکردۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫نوێژی رۆژهه‌اڵت‬ ‫نوێژی مردوان‬ ‫نزای پاش نوێژه‌کان‬ ‫له‌ ئاینی ئێزیدییدا دوو ج��ۆره‌ رۆژوو‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬رۆژووی عه‌وامه‌کان‌و خاسه‌ عه‌وام‬ ‫له‌ ساڵێکدا (‪ )3‬رۆژه‌ سێ شه‌ممه‌‪،‬‬ ‫چوار شه‌ممه‌‪ ،‬پێنج شه‌ممه‌یه‌ له‌ کانونی‬ ‫یه‌که‌می هه‌موو ساڵێکدا‪ ،‬به‌اڵم رۆژوی‬ ‫خاسه‌ (‪ )80‬رۆژه‌‪ ،‬ده‌وت��رێ��ت پێده‌چێت‬ ‫له‌ ئیسالمه‌وه‌ وه‌ریانگرتبێت‪ ،‬چونکه‌ ل ‌ه‬ ‫ئاینی زه‌رده‌شتییدا رۆژو نیه‌‪.‬‬ ‫له‌ سه‌رده‌می زه‌رده‌شتیه‌کاندا ئاگر ‌و‬ ‫روون��اک��ی پیرۆز ب��ون ‌و له‌ ه�ه‌ر تاقێکدا‬ ‫رووناکیه‌ک به‌دی کراوه‌‪ ،‬پێویستیش بو‌ه‬ ‫شه‌و هه‌تا رۆژ ده‌بێته‌وه‌ روناکی هه‌بێت‬ ‫‌و نه‌کوژێته‌وه‌‪ ،‬هه‌مان دابی نرخی ئاگر‬ ‫‌و روناکی له‌ ناو ئێزیدییه‌کانیشدا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌ناو زه‌رده‌شیتدا شوێنی تایبه‌تیان‬ ‫بۆ روناکیه‌که‌ دیاریکردوه‌‪ ،‬له‌ ئێزیدیدا‬ ‫شوێنی تایبه‌تی نیه‌‪ ،‬لێ له‌ ماڵه‌کانیاندا‬ ‫‌و له‌سه‌ر گۆڕستان ‌و له‌ یاده‌کانی جه‌ژن‬ ‫به‌ شێوه‌ی مۆم‌و هتد‪ ..‬روناکی ‌و ئاگر‬ ‫داده‌گیرسێنن‪.‬‬ ‫ئێزیدییه‌کان دوو په‌رتوکی پیرۆزیان‬ ‫ه��ه‌ی��ه‌ ی �ه‌ک��ێ��ک��ی��ان «ج���ل���ی���وه‌»ی���ه‌‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫په‌رتوکێکی ئاسمانیه‌ ‌و وت �ه‌ی خ��ودای‬ ‫ت��ێ��دای�ه‌‪ ،‬ئ�ه‌وی��ت��ری��ان «مسحه‌فا ره‌ش»‌ه‬ ‫ک �ه‌ ب��اس��ی ل �ه‌ چۆنێتی دروس��ت��ک��ردن��ی‬ ‫ئاسمان ‌و زه‌وی ‌و ئ��اده‌م ‌و ح �ه‌وا‌و هاتن ‌ه‬ ‫خ����واره‌وه‌ی م�ه‌ل�ه‌ک ت��اوس��ی ک���ردوه‌‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫په‌رتوکی دووهه‌مدا باس له‌ گرنگیدانی‬ ‫ئێزیدییه‌کان به‌ ئاگر‪ ،‬پێش هاتنی مه‌سیح‬ ‫کراوه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش به‌ڵگه‌یه‌ بۆ کۆنی ئاین‌و‬ ‫بوونی‌و ره‌سه‌نی کوردی ئێزیدی‪.‬‬ ‫ئێزیدییه‌کان باوه‌ڕیان به‌ گیان گواستنه‌و‌ه‬ ‫«تناسخ االرواح»‪ ،‬له‌ که‌سێکی چاکه‌و‌ه‬ ‫بۆ یه‌کێکی تر هه‌یه‌‪ ،‬هه‌مان ئه‌م باوه‌ڕیی ‌ه‬ ‫له‌ ن��او کاکه‌ییه‌کانیشدا بوونی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئاینی ئێزیدی وه‌ک ئاینی زه‌رده‌شتی ک ‌ه‬ ‫(‪ )500‬ساڵ به‌ر له‌ زاینیو له‌ کوردستاندا‬ ‫په‌یدا بوه‌‪ ،‬نوێژ بۆ روناکی رۆژ ‌و ئاگر‬ ‫ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫چوارشه‌ممه‌ی سور‬

‫رۆژی چوارشه‌ممه‌ الی ئێزیدیه‌کان‬ ‫پ��ی��رۆزه‌ ‌و رۆژی ج�ه‌ژن��ی��ان�ه‌ ن���او نانی‬ ‫چوارشه‌ممه‌ی سور ‌و پیرۆزی ئه‌م رۆژه‌‬ ‫ده‌گ �ه‌ڕێ��ت �ه‌وه‌ ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ی‪ ،‬ک�ه‌ پێیانوای ‌ه‬ ‫پێغه‌مبه‌ر زه‌رده‌ش��ت رۆژی چوارشه‌مم ‌ه‬ ‫له‌دایک بووه‌‪ ،‬چوار شه‌ممه‌ تا راده‌یه‌ک‬ ‫الی کوردی موسڵمانیش پیرۆزه‌‪ ،‬هه‌موو‬ ‫ساڵێک جه‌ژنی چوارشه‌ممه‌ی‬ ‫سور پیرۆز ده‌که‌ن‪ ،‬ئه‌مساڵیش‬ ‫له‌ په‌رله‌مانی کوردستان ب ‌ه‬ ‫بڕیارێک ئه‌م جه‌ژنه‌یان ب ‌ه‬ ‫فه‌رمی کرا‪.‬‬ ‫ش��ێ��خ ه����ادی رێ��ب �ه‌ری‬ ‫رۆح��ی ئێزیدییه‌کان ل ‌ه‬ ‫ساڵی (‪)57‬ی کۆچی‬ ‫ل���ه‌ ش���ام���ه‌وه‌ ب����ه‌ره‌ و‬ ‫م��وس��ڵ ه��ات��وه‌ ‌و ب ‌ه‬ ‫هۆی خوداناسی‬ ‫‌و کرداری‬

‫چ��اک�ه‌ی�ه‌وه‌‪ ،‬خه‌ڵکی ئ �ه‌م ده‌ڤ �ه‌ران �ه‌ لێی‬ ‫کۆبونه‌ته‌وه‌ و به‌ رێبه‌ری رۆحی خۆیان‬ ‫په‌سندیان کردوه‌ ‌و تا ئێستاش به‌رده‌وامن‬ ‫له‌ رێزگرتن له‌م که‌سایه‌تیه‌‪.‬‬ ‫ئێزیدییه‌کان وه‌ک کورد‬

‫ئ���ه‌وان زۆر ب�ه‌ ن��رخ �ه‌وه‌ ل�ه‌ کوردبونی‬ ‫خۆیان ده‌ڕوان��ن ‌و سااڵنه‌ بێجگه‌ له‌ یاد‌ه‬ ‫ئاینیه‌کانی خ��ۆی��ان ب �ه‌ش��داری جه‌ژنی‬ ‫ن����ه‌ورۆز ‌و ب��ۆن �ه‌ ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی�ه‌ک��ان��ی ت��ری‬ ‫کوردستان ده‌که‌ن‪ ،‬زۆرتریش باوه‌ڕیان به‌‬ ‫ک��وردب��وون پته‌وه‌‪ ،‬چونکه‌ ئ �ه‌وان زمانی‬ ‫نوێژ‌و نزایان کوردییه‌‌و باوه‌ڕیشیان وایه‌ ل ‌ه‬ ‫قیامه‌تدا رۆژی حه‌شر به‌ زمانی کوردی‬ ‫ده‌ک��رێ��ت ‌و پێشیانوایه‌ زم��ان��ی هه‌موو‬ ‫ئاینه‌کان کوردی بوون‪ ،‬ئه‌و باوه‌ڕیه‌شیان‬ ‫که‌ ده‌ڵێن هه‌ر هه‌زار ساڵ جارێک خودا‬ ‫دێته‌ خ��واره‌وه‌ بۆ الی ئێزیدییه‌کان ‌و ب ‌ه‬ ‫کوردی ده‌یاندوێنێت باشترین به‌ڵگه‌یه‌ بۆ‬ ‫باوه‌ڕی پته‌ویان به‌ کوردبون ‌و نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫بونیانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئینگلیزه‌کان ل �ه‌ س��ااڵن��ی (‪-1924‬‬ ‫‪)1925‬دا‪ ،‬که‌ چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌ی‬ ‫نێوان موسڵ ‌و تورکیایان به‌ کۆمه‌ڵه‌ی‬ ‫نه‌ته‌وه‌کان سپارد بوو‪ ،‬وه‌فدێکیان دوای‬ ‫گه‌ڕان به‌ ناو خه‌ڵکدا‪ ،‬که‌ ئاماده‌ کراون‬ ‫بۆ گه‌ڕان به‌ ناو خه‌ڵکدا‌و کۆکردنه‌وه‌ی‬ ‫زانیاری‪ ،‬له‌ (‪)1925/7/16‬دا راپۆرتێک‬ ‫به‌ الیه‌نی په‌یوه‌ندیدار ده‌ده‌ن ‌و ب��اس ل ‌ه‬ ‫ئێزیدییه‌کانی شه‌نگاریش ده‌که‌ن‌و ده‌نوسن‬ ‫ئه‌وانه‌ باوه‌ڕیان وایه‌‪ ،‬که‌ له‌ به‌هه‌شتدا ب ‌ه‬ ‫کوردی قسه‌ ده‌کرێت‌و خودا قورئانی به‌‬ ‫کوردی ناردۆته‌ خواره‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم محه‌مه‌د‬ ‫پێغه‌مبه‌ر به‌ عه‌ره‌بی باڵوی کردۆته‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌ندێک له‌ سه‌رچاوه‌کانیش پێیانوای ‌ه‬ ‫به‌ هه‌ڵه‌ پێیانوتراوه‌ یه‌زیدی ‌و وشه‌که‌یان‬ ‫شێواندوه‌‪ ،‬که‌ له‌ راستیدا ئێزیدییه‌‪.‬‬ ‫مامۆستا عه‌باس خدر فه‌ره‌ج به‌رپرسی‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌کانی یه‌کێتی زانایانی ئاینی‬ ‫ئیسالمی ک��وردس��ت��ان‪ ،‬لقی سلێمانی‪،‬‬ ‫ل���ه‌ب���اره‌ی پ��ێ��ک �ه‌وه‌ ژی��ان��ی ئ��ای��ن �ه‌ک��ان‌و‬ ‫چۆنێتی مامه‌ڵه‌کردنیان له‌گه‌ڵ ئاینی‬ ‫ئێزیدیدا رایگه‌یاند‪ ،‬ئه‌وان پێیانخۆش بێت‬ ‫یان نا ئێزیدی هه‌ر هه‌یه‌‪ ،‬واڵتێکی وه‌ک‬ ‫هیندستان زیاتر له‌ (‪ )70‬ئاینی تێدای ‌ه‬ ‫ئه‌مه‌ وایشی لێنه‌کردون‪ ،‬وه‌ک نه‌ته‌و‌ه‬ ‫بچوک‌و بێ هێز ببن‪ ،‬که‌ له‌وانه‌یه‌ ئه‌وان‬ ‫ره‌گ �ه‌ز ‌و ن��ه‌ژادی جیاوازیشیان هه‌بێت‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ل�ه‌ هه‌رێمی ک��وردس��ت��ان��دا ئێمه‌ ‌و‬ ‫ئێزیدیه‌کان له‌ پێشه‌وه‌ ک��وردی��ن‪ ،‬کاتی‬ ‫خۆی چونه‌ته‌ سه‌ر دینی ئیسالم ‌و ئه‌وان‬ ‫له‌سه‌ر ئاینی ئێزیدی ماونه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئه‌م ‌ه‬ ‫نابێته‌ هۆی جیاوازی ‌و بچوککردنه‌وه‌ی‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌که‌مان‪.‬‬ ‫وای��ش��ی ده‌بینێت‪ ،‬ک�ه‌ ف��ره‌ ئاینی ل ‌ه‬ ‫واڵت��ی ئێمه‌دا ب�ه‌ جوانترین شێوه‌ پیاد‌ه‬ ‫کراوه‌ ‌و رێزی لێگیراوه‌ ‌و نه‌بۆته‌ مایه‌ی‬ ‫جیاوازی‪ ،‬وتیشی نه‌مبیستوه‌ له‌ مێژووشدا‬ ‫ش �ه‌ڕی خوێناوی ل�ه‌ ن��ێ��وان موسڵمان ‌و‬ ‫ئێزیدا که‌ مایه‌ی نیگه‌رانی بێت روویدا‬ ‫ب��ێ��ت‪ ،‬پ��ێ��غ�ه‌م��ب�ه‌ر «د‪.‬خ» ه �ه‌رچ �ه‌ن��د‌ه‬ ‫ج��ول�ه‌ک�ه‌ک��ان ئ��ازاری��ان داوه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئه‌و‬ ‫کاته‌ی جوله‌که‌کان دراوسێی بون داوای‬ ‫له‌ موسڵمانان کردوه‌ هاوکاریان بکه‌ن ‌و‬ ‫رێزیان لێ بگرن‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌کان‪:‬‬ ‫*مێژووی ره‌گ‌و ره‌چه‌ڵه‌کی‬ ‫کورد نوسینی ئیحسان نوری‬ ‫پاشا‪ ،‬وه‌رگێڕانی حه‌مه‌ که‌ریم‬ ‫عارف چاپی سێیه‌م‪.2008 ،‬‬ ‫*ئێزدییه‌کان له‌ مێژووی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یه‌که‌یاندا‪ ،‬چاپی دووه‌م‬ ‫‪ 2003‬سه‌ربه‌ست حسێن‪.‬‬ ‫*الیزیدیه‌ احوالهم و معتقداتهم‪،‬‬ ‫د‪.‬سامی سعید احمد‪ ،‬جز‌و االول‪.‬‬


‫کۆماری ئیسالمی ته‌نیا هاوپه‌یمانی ستراتیژیکی ب ‌ه ته‌نیا ناهێڵێت‬ ‫ده‌وڵه‌تی به‌شار ئه‌سه‌د ل ‌ه راگه‌یاندنه‌کانی‬ ‫ئێراندا ره‌نگدانه‌وه‌یه‌کی به‌رفراوانی هه‌بوو‪.‬‬

‫مه‌جید مه‌جیدی‬ ‫و‪ :‬هێدی ئه‌حمه‌د‬

‫بێ‌ده‌نگی روحانییه‌کانی (قوم)‬

‫ئۆباما‪ ،‬سه‌رۆک کۆمار و سۆزان‬ ‫رایس‪ ،‬نوێنه‌ری ئه‌مریکا ل ‌ه‬ ‫نه‌ته‌و ‌ه یه‌کگرتووه‌کاندا‪ ،‬باس ل ‌ه‬ ‫ئاماژه‌گه‌لێک ده‌که‌ن سه‌باره‌ت ب ‌ه‬ ‫ده‌ستێوه‌ردانی کۆماری ئیسالمی‬ ‫ئێران ل ‌ه سه‌رکوتی ناڕازایانی‬ ‫سوری‪.‬‬

‫ئایا ئه‌م قسانه‌ به‌ پێی ستاتۆی هه‌رێمی‬ ‫و کێشه‌کانی ن��ێ��وان واڵت��ان��ی ئ��ێ��ران و‬ ‫ئه‌مریکا جێگه‌ی باوه‌ڕه‌؟ ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر‬ ‫ل � ‌ه قسه‌کانی پایه‌بڵندانی ئه‌مریکادا‬ ‫گ��وم��ان��ێ��ک ه �ه‌ب��ێ��ت ـ ک��� ‌ه وه‌ه����ا ن��ی�ه‌‪،‬‬ ‫چۆن هێڵی ئۆباما وێ��ڕای الوازب���وون ل ‌ه‬ ‫جێبه‌جێ‌کردنی هه‌ندێک له‌ به‌ڵێنه‌کانی‬ ‫ێ س��اڵ��ی پ��ێ��ش��وودا‪ ،‬درۆوت�����ن ب ‌ه‬ ‫ل��ه‌ س�� ‌‬ ‫خه‌ڵکی ئه‌مریکا ن �ه‌ب��وو‌ه ـ ب�ه‌رپ��رس��ان‪،‬‬ ‫ده‌زگا پڕوپاگه‌نده‌یی و راگه‌یاندنیه‌کانی‬ ‫ده‌وڵه‌تی کۆماری ئیسالمی به‌ شێوه‌یه‌کی‬ ‫ستراتیژیکی ده‌ستێوه‌ردان ل ‌ه سه‌رکوتی‬ ‫ناڕازیانی سوری ئه‌رێ ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫ده‌وڵه‌تی به‌شار ئه‌سه‌د ل ‌ه هێڵی‬ ‫خۆڕاگریدایه‌‬

‫ه��ێ��ڵ��ی پ���ڕوپ���اگ���ه‌ن���ده‌ی���ی ده‌وڵ���ه‌ت���ی‬ ‫کۆماری ئیسالمی دوای ده‌ستپێکردنی‬ ‫ناڕه‌زایه‌تییه‌کان له‌ س��وری��ادا پاراستنی‬ ‫هه‌مه‌الیه‌ن ‌ه ل� ‌ه ده‌وڵ �ه‌ت��ی ���ه‌ش��ار ئه‌سه‌د‬ ‫ب���ووه‌‪ .‬ه��ۆک��اری پاساوهێنانه‌و‌ه ب��ۆ ئه‌م‬ ‫ه�ه‌ڵ��س��وک�ه‌وت�ه‌‪ ،‬یه‌کێتی ن��ێ��وان س��وری��ا‪،‬‬ ‫ئیران و حزبواڵی ‌ه ـ که‌ راگه‌یاندنه‌کاندا‬ ‫وه‌ک هێڵی به‌رخۆدان ناوی لێ ده‌بردرێت‬ ‫ـ ل�ه‌دژی ئیسرائیل‪« :‬هیچ ئێرانییه‌کی‬ ‫نیشتمان‌په‌روه‌ر ل� ‌ه ن��ائ��ارام��ی ل�ه‌ سوریا‬ ‫خ��ۆش��ح��اڵ ن��اب��ێ��ت‪ ،‬چ��ون��ک� ‌ه ئ���ه‌م واڵت�� ‌ه‬ ‫هاوپه‌یمانی ستراتیژیکی ئێران ‌ه و نانه‌وه‌ی‬ ‫کێش ‌ه له‌وێ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی ئێراندا نیه‌‪»...‬‬ ‫ئه‌م واڵته‌ ده‌روازه‌ی سه‌ره‌کی هاوکارییه‌ بۆ‬ ‫تێکۆشه‌رانی لوبنانی و فه‌له‌ستینی»‪...‬‬ ‫به‌اڵم ل ‌ه (‪ )40‬ساڵی دواییدا‪ ،‬ئیسرائیل‬ ‫ئ��ارام‌ت��ری��ن س���ن���ووری ل �ه‌گ �ه‌ڵ س��وری��ادا‬ ‫ه �ه‌ب��ووه‌‪ .‬ده‌وڵ �ه‌ت��ی سوریا هیچ کاتێک‬ ‫به‌دوای نانه‌وه‌ی شه‌ڕ له‌دژی ئیسرائیل بۆ‬ ‫وه‌رگرتنه‌وه‌ی (به‌رزاییه‌کانی جه‌والن)‪ .‬له‌م‬ ‫رووه‌و‌ه به‌رپرسانی ئه‌مریکی و ئیسرائیلی‬ ‫ل ‌ه ناڕه‌زایه‌تییه‌کانی سوریا زۆر پێشوازیان‬

‫‪n‬‬

‫ه هیچ هاوکارییه‌ک بۆ یه‌کتر درێغی ناکه‌ن‪ /‬فۆتۆ‪ :‬ئینته‌رنێت‬ ‫به‌شار و ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد ل ‌‬

‫نه‌کردووه‌‪ .‬ئه‌وان هه‌لومه‌رجی نه‌ شه‌ڕ و ن ‌ه‬ ‫ئاشتی ئه‌مڕۆ له‌گه‌ڵ سوریادا ب ‌ه ال‌یانه‌و‌ه‬ ‫په‌سه‌نده‌‪.‬‬ ‫به‌مشێوه‌یه‌‪ ،‬کێشه‌ی سوریا ناوخۆیی ‌ه‬ ‫ن���ه‌ک ده‌ره‌ک�����ی ی���ان ه �ه‌رێ��م��ی‪ .‬ب���ه‌اڵم‬ ‫ل��� ‌ه دون���ی���ای ئ���ه‌م���ڕۆدا ه��اوپ�ه‌ی��م��ان��ان��ی‬ ‫ستراتیژیکی ل ‌ه هه‌لومه‌رجی قه‌یراناویدا‪،‬‬ ‫چ ن��اوخ��ۆی��ی‪ ،‬ل �ه‌ هیچ‬ ‫چ ده‌ره‌ک����ی و ‌‬ ‫هاوکارییه‌ک بۆ یه‌کتر درێغی ناکه‌ن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ب ‌ه تایبه‌ت ل ‌ه هاوکاریکردنی ده‌وڵه‌ت ‌‬ ‫هاوپه‌یمانی ستراتیژیکی له‌ سه‌رکوتی‬ ‫ن��اڕازی��ی �ه‌ک��ان��ی��دا‪ .‬ب��ۆی � ‌ه ئ��ێ��ران پ��ێ��وای� ‌ه‬ ‫ک �ه‌ گ��رن��گ��ی ستراتیژیکی س��وری��ا بۆ‬ ‫دوورهێشتنه‌وه‌ی ناوه‌ندی پێکدادانه‌کان‬ ‫له‌ سنووره‌کانی ئێرانه‌و‌ه ده‌بێ له‌به‌رچاو‬ ‫بگیردرێت و ب�ه‌ پێی ئ �ه‌و واڵت���ه‌‪ ،‬ده‌ب��ێ‬ ‫ه����اوک����اری س���وری���ا ب��ک��رێ��ت ل��� ‌ه ه��ه‌ر‬ ‫هه‌لومه‌رجێکدا به‌تایبه‌ت ل ‌ه هه‌لومه‌رجی‬ ‫قه‌یراناویدا‪.‬‬ ‫راگه‌یاندنه‌کانی ده‌وڵ �ه‌ت��ی کۆماری‬ ‫ئیسالمی ناڕه‌زایه‌تییه‌کانی خه‌ڵکی سوریا‬ ‫ده‌گه‌ڕێننه‌وه‌ بۆ زایۆنیزم‪« :‬به‌شێک له‌م‬ ‫ناڕه‌زایه‌تیان ‌ه ده‌ره‌نجامی هه‌وڵه‌ به‌هه‌ند‬ ‫و پڕوپاگه‌نده‌ییه‌کانی راگه‌یاندنه‌کانی‬ ‫زایۆنیزم و ئه‌مریکایه‌ له‌ یه‌ک مانگی‬ ‫دواییدا‪ .‬به له‌‌ناوچوونی رژێمی ئێستای‬

‫س��وری��ا‪ ،‬ئ��اوات��ی زای��ۆن��ی��زم و ئه‌مریکای ‌ه‬ ‫و ئ����ه‌وان ب��ۆ ئ���ه‌م ک����اره‌ ئ���ام���اده‌ن ه �ه‌ر‬ ‫هه‌وڵدانێک بکه‌ن‪ ...‬حکومه‌تی به‌شار‬ ‫ئه‌سه‌د پ��ارێ��زوان��ی س�ه‌ره‌ک��ی به‌رخۆدانی‬ ‫ئیسالمییه‌ ل ‌ه فه‌له‌ستین و لوبنان و بۆی ‌ه‬ ‫و ب ‌ه پێچه‌وانه‌ی ده‌وڵه‌ته‌ عه‌ره‌بییه‌کانی‬ ‫ت��ر‪ ،‬ئه‌مریکا و رژێ��م��ی زایۆنیستی ل ‌ه‬ ‫ه�ه‌ڵ��وه‌ش��ان��دن�ه‌وه‌ی پشتیوانیان ک���ردوو‌ه و‬ ‫ده‌که‌ن‪».‬‬ ‫ل �ه‌م دۆخ���ه‌دا ب��ۆ خ��ۆڕاگ��ری ئ��ێ��ران ب ‌ه‬ ‫ت �ه‌واوه‌ت��ی مه‌نتقیی ‌ه ک�ه‌ وه‌ک حزبواڵ‪،‬‬ ‫ل���ه‌ ب�����واری ئ����اب����ووری‪ ،‬ل��ۆج��س��ت��ی��ک��ی‪،‬‬ ‫سه‌ربازی و ئاسایشییه‌و‌ه هاوکاری سوریا‬ ‫بکات بۆ سه‌رکوتکردنی ناڕازییه‌کان‪.‬‬ ‫مۆدێلی بزوتنه‌وه‌کانی جیهانی عه‌ره‌ب‬ ‫زۆر ه��اوش��ێ��وه‌ی ب��زوت��ن��ه‌وه‌ی س����ه‌وز‌ه و‬ ‫فاکته‌ره‌کانی سه‌رکوتی ناڕازیان له‌ ئێران‪،‬‬ ‫وان�ه‌ی�ه‌ک��ی زۆری ه�ه‌ی�ه‌ ب��ۆ فێرکردنی‬ ‫به‌رپرسانی ئاسایشی سوریا‪.‬‬ ‫بێ‌ده‌نگی یا پشتیوانی راگه‌یاندنی‬

‫راگه‌یاندنه‌کانی کۆماری ئیسالمی‬ ‫ل ‌ه به‌رامبه‌ر ب��زوت��ن�ه‌وه‌ی ن��اڕه‌زای�ه‌ت��ی ل ‌ه‬ ‫سوریادا بێ‌ده‌نگن یاخود وه‌ک رادی��ۆ و‬ ‫ته‌له‌فزیۆنی ده‌وڵ �ه‌ت��ی ته‌نیا خاڵه‌کانی‬ ‫راگه‌یاندنی ده‌وڵه‌تی سوریا ده‌گوازنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و پ��اس��اوان��ه‌ی ب��ۆ ب�ڵاون �ه‌ک��ردن �ه‌وه‌ی‬

‫ده‌یهێننه‌وه‌؛ «گوماناوی‌بوونی سه‌رچاو‌ه‬ ‫ه���ه‌واڵ���ن���ێ���ری���ی���ه‌ک���ان»‪« ،‬ن��ام��ت��م��ان �ه‌ی��ی‬ ‫راگ���ه‌ی���ان���دن���ه‌ رۆژئ����اوای����ی����ه‌ک����ان» و‬ ‫«گ�ه‌وره‌ن��ی��ش��ان��دان ل�ه‌ الی��ه‌ن راگه‌یاندن ‌ه‬ ‫رۆژئ��اوای��ی و وه‌هابییه‌کان»ه‌‪ .‬ئه‌مه‌ ل ‌ه‬ ‫حاڵێکدایه‌ ن��اڕازی��ان��ی س��وری��ا ه �ه‌ر رۆژ‬ ‫ک��ۆم�ه‌ڵ��ێ��ک ج��ن��ای�ه‌ت��ی رژێ��م��ی ب�ه‌ش��ار‬ ‫ئه‌سه‌د ل ‌ه سایتی یوتوپدا بۆ رای گشتی‬ ‫دایده‌به‌زێنن‪ .‬راپۆرته‌کانی راگه‌یاندنه‌کانی‬ ‫رۆژئاوا سه‌باره‌ت به‌ قه‌یراناوی نیشاندانی‬ ‫سوریایه‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم له‌و شوێنه‌دا ک ‌ه ئه‌م رووداوان ‌ه باڵو‬ ‫بۆته‌وه‌‪ ،‬وه‌ک ناڕه‌زایه‌تی به‌ «پیالنگێڕی‬ ‫ه��اوب�ه‌ش��ی سعودیه‌ و ئه‌مریکا ل �ه‌دژی‬ ‫سوریا» ره‌نگدانه‌وه‌ی هه‌بووه‌‪ .‬له‌م جۆر‌ه‬ ‫بابه‌تانه‌دا ب ‌ه شێوه‌ی سیناریۆسازییه‌کانی‬ ‫ده‌زگ���اک���ان���ی زان����ی����اری س���وری���ا وه‌ک‬ ‫«ئ��اش��ک��راب��وون��ی پ����رۆژه‌ی دوو میلیار‬ ‫دۆالری فیلتمه‌ن ـ که‌ناره‌ی بن سوڵتان بۆ‬ ‫خستنی ده‌وڵه‌تی سوریا» له‌ راگه‌یاندن ‌ه‬ ‫ده‌وڵ �ه‌ت��ی��ی �ه‌ک��ان��ی ک���ۆم���اری ئیسالمی‬ ‫ره‌ن��گ��ی داوه‌ت����ه‌وه‌‪ .‬دژب���ه‌ر‌ه لوبنانییه‌کان‬ ‫سیاسه‌ته‌کانی ک��ۆم��اری ئیسالمی ل ‌ه‬ ‫هه‌رێمدا وه‌ک هۆکارێکی پیالنگێڕی ل ‌ه‬ ‫سوریادا به‌ناو ده‌ک�ه‌ن‪ .‬له‌ الیه‌کی تره‌وه‌‪،‬‬ ‫خۆپیشاندانی ده‌وڵه‌تی بۆ پشتیوانی ل ‌ه‬

‫ل����ه‌ دوو م���ان���گ���ی پ����ێ����ش����وودا ک� ‌ه‬ ‫ناڕازه‌یه‌تییه‌کانی سوریا په‌ره‌ی سه‌ندوو‌ه‬ ‫و ب�� ‌ه پ��ێ��ی راپ���ۆرت���ی رێ��ک��خ��راوه‌ک��ان��ی‬ ‫م��اف��ی م����رۆڤ‪ ،‬ن��زی��ک �ه‌ی (‪ )500‬تا‬ ‫(‪ )600‬ک����ه‌س ل��� ‌ه الی����ه‌ن ه��ێ��زه‌ک��ان��ی‬ ‫ئاسایشی و جل‌مه‌ده‌نییه‌کانه‌وه‌ کوژراون‪،‬‬ ‫روح��ان��ی �ه‌ شیعه‌کانیش وه‌ک تریبون ‌ه‬ ‫پڕوپاگه‌نده‌ییه‌کانی حکومه‌تی ئایینی‬ ‫ب �ه‌ ت���ه‌واوه‌ت���ی ل �ه‌م��ب��اره‌ی �ه‌وه‌ بێ‌ده‌نگیان‬ ‫هه‌ڵبژاردووه‌‪ .‬ل ‌ه هه‌مووی کاردانه‌وه‌کان‬ ‫بۆ بزوتنه‌و‌ه سیاسییه‌کانی جیهانی عه‌ره‌ب‬ ‫ته‌نیا باس ل ‌ه میسر‪ ،‬تونس‪ ،‬لیبی‪ ،‬به‌حره‌ین‪،‬‬ ‫سعودیه‌ و یه‌مه‌ن و ته‌نانه‌ت له‌ مه‌غرب‬ ‫و موریتانی ده‌کرێت‪ .‬ته‌نیا ناوێک له‌م‬ ‫لێداوانانه‌دا شاراو‌ه ماوه‌ته‌وه‌ سوریایه‌‪ .‬ئه‌م ‌ه‬ ‫ل ‌ه دۆخێکدایه‌ که‌ کوشتنی ناڕازیانی‬ ‫به‌حره‌ینی ل ‌ه ئاستێکی زۆر نزمتردا بۆت ‌ه‬ ‫هۆکاری ده‌رک��ردن��ی چه‌ند به‌یاننامه‌ی‬ ‫توند له‌ الی�ه‌ن ئه‌وانه‌و‌ه تا راده‌ی �ه‌ک ک ‌ه‬ ‫ئایه‌تۆاڵ (ج��ه‌وادی ئامۆلی) و (سافی‬ ‫گولپایه‌گانی) رژێمه‌کانی (ئال خلیفه) و‬ ‫(ئال سعود) وه‌ک «کافر» و «وه‌حشی»‬ ‫راگه‌یاند‪.‬‬ ‫ل��� ‌ه روان����گ����ه‌ی رۆح���ان���ی���ان���ی ش��ێ��ع�ه‌‪،‬‬ ‫ح���ک���وم���ه‌ت���ی ک���ه‌م���ی���ن���ه‌ی (‪)%14‬‬ ‫ع �ه‌ل �ه‌وی��ی �ه‌ک��ان��ی س��وری��ا ک��ه‌ ل��ه‌ الی��ه‌ن‬ ‫رۆحانییه‌ت شێع ‌ه قبوڵ ک���راون‪ ،‬مافی‬ ‫هه‌یه‌ له‌ رۆژێکدا زیاتر له‌ سه‌د که‌س ل ‌ه‬ ‫خه‌ڵکی بێ‌پاراستن و بێ چه‌ک بکات ‌ه‬ ‫قوربانی به‌اڵم که‌مینه‌ی سوننه‌ی حاکم‬ ‫له‌ به‌حره‌ین وه‌ها مافێکی نیه‌‪ .‬هه‌ڵبه‌ت‬ ‫هێشتا به‌رپرسانی دیوان‌ساالری ئایینی ل ‌ه‬ ‫تاران‪ ،‬فه‌رمانی پیشتیوانی راسته‌وخۆی‬ ‫له‌ رژێمی به‌شار ئه‌سه‌دی له‌ الی�ه‌ن ئه‌م‬ ‫رۆحانیانه‌و‌ه ده‌رنه‌کردووه‌‪.‬‬ ‫حزبواڵی لوبنان و سوریا بۆ ئێران هه‌مان‬ ‫رۆڵ و کارکردیان هه‌یه‌ ک ‌ه (ئا‌ل خلیفه)‬ ‫ب��ۆ رێ��ب �ه‌ران��ی س��ع��ودی ه�ه‌ی�ه‌ت��ی‪ .‬ب �ه‌اڵم‬ ‫رێبه‌رانی سعودی ‌ه شه‌فاف‌تر جواڵنه‌و‌ه و‬ ‫ناردنی هێز بۆ (به‌حره‌ین)یان راگه‌یاند‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫حاڵێکدا هه‌موو هه‌وڵدانه‌کانی کۆماری‬ ‫ئیسالمی ل ‌ه هه‌رێمدا ل ‌ه سی ساڵی دواییدا‬ ‫نهێنی بووه‌‪.‬‬

‫فرمێسکه‌کانیشی وه‌کو خۆی درۆینه‌ن‬ ‫ن‪ :‬وه‌دات کورشون‬ ‫ته‌قه‌مه‌نی و هه‌ندێکیش ل‌ه س�ه‌ر له‌شی‬ ‫و‪ :‬ئازاد گه‌رمیانی‬ ‫(‪ )12‬و (‪ )13‬سااڵنیان شوێنی فیشه‌ک‬ ‫هه‌یه‌؛ وه‌ک (ئۆغور کایماز)‪ .‬هێشتاش‬ ‫رووداوی (جه‌یالن ئۆنکۆل) وه‌ک دوێنێ‬ ‫هه‌ر چۆنێک بێت راستی کۆمه‌ڵگا ل �‌ه ب���ه‌رچ���اوی ئ��ێ��م�ه‌ی�ه‌‪ .‬ئ���ه‌ردۆغ���ان و‬ ‫حه‌قیقه‌ته‌کان ده‌خات ‌ه ڕوو‪ .‬یه‌کێک هاوسه‌ره‌که‌ی ک‌ه بۆ منداڵی فه‌له‌ستینی‬ ‫له‌و که‌سان ‌ه ک ‌ه فرمێسکی درۆیی فرمێسکیان ده‌ڕژان��د‪ ،‬بۆ منداڵی کورد ئه‌ردۆغان و هاوسه‌ره‌که‌ی‬ ‫بێ‌ده‌نگ بوون‪ .‬ئه‌وان بۆ ئه‌و مندااڵنه‌ی‬ ‫ده‌ڕژێنێت‪( ،‬بوله‌ند ئارنچ)ه‌‪.‬‬ ‫ئارنچ چه‌ند رۆژ پێش ب ‌ه فرمێسکی ک‌ه ک��وژران فرمێسکیان ن�ه‌ڕژان��د‪ .‬له‌و ک ‌ه بۆ منداڵی فه‌له‌ستینی‬ ‫درۆیی ته‌نانه‌ت بۆ چه‌ند جار باسی که‌سانه‌ش وا ل‌ه پێش چاوی کامێراکان‬ ‫برینداره‌کانی لیبیا ده‌کرد‪ .‬به‌اڵم ده‌ستی مندااڵنیان ده‌شکاند و ده‌یانه‌ویست فرمێسکیان ده‌ڕژاند‪ ،‬بۆ‬ ‫کاتێک ئه‌و فرمێسکی درۆیی ده‌ڕژاند ب���‌ه ق���ون���داغ���ی چ����ه‌ک ب��ی��ان��ک��وژن‪،‬‬ ‫منداڵی کورد بێ‌ده‌نگ بوون‬ ‫لێپرسینه‌وه‌ش نه‌کرا‪.‬‬ ‫منداڵی کورد گیانیان له‌ده‌ستدا و‬ ‫ه �ه‌ف��ت �ه‌ی پ��ێ��ش��وو ل���‌ه (پ���ان���ۆس) و‬ ‫منداڵێکیش ب ‌ه سه‌ختی بریندار بوو‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ل‌ه دڵ��ی ئ �ه‌ودا به‌زه‌یی هه‌ی‌ه با (ئاگری) منداڵێک به‌ناوی (ئۆزیۆلجو)‪ ،‬ف��رم��ێ��س��ک��ی درۆی�����ی خ����ۆی ه��ات��‌ه ب �ه‌ر‬ ‫بۆ ئه‌و مندااڵنه‌ش چه‌ند دڵۆپ فرمێسک (س�ه‌رح�ه‌د دورو) و (مه‌حسون دورو) له‌ کامێراکان و ب��ۆ ب��ری��ن��داره‌ک��ان ل�‌ه لیبیا‬ ‫ب��ڕژێ��ن��ێ��ت‪ .‬ب �‌ه س��ااڵن �‌ه م��ن��داڵ��ی ک���وردان ئه‌نجامی گولله‌باراندا بریندار بوون‪ .‬له‌به‌ر فرمێسکی ده‌باراند‪.‬‬ ‫ل �‌ه الی���ه‌ن ه��ێ��زی ده‌وڵ���ه‌ت���ه‌و‌ه ده‌ک���وژرێ���ن‪ .‬ته‌قه‌مه‌نی ده‌وڵ���ه‌ت ئ �ه‌و س��ێ منداڵ‌ه ل ‌ه‬ ‫(ب����اران)ی بچکوڵ‌ه ژیانی له‌ده‌ستدا‪.‬‬ ‫ه‬ ‫هێشتاش هه‌ندێک له‌وان‌ه ده‌بن‌ه قوربانی نه‌خۆشخان‌ه بۆ ژیان تێده‌کۆشن‪ .‬ئارنچ ب ‌ ئێستاش سه‌رحه‌د و مه‌حسون بۆ ئ�ه‌وه‌ی‬

‫››‬

‫بژین‪ ،‬خۆڕاگری ده‌ک �ه‌ن‪ .‬ئاخۆ ئارنچ و‬ ‫سه‌رۆک‌وه‌زیران بۆ ئه‌و مندااڵن‌ه فرمێسک‬ ‫ده‌بارێنن!‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ل‌ه دڵی ئه‌واندا به‌زه‌یی نی ‌ه‬ ‫بڕوا ناکه‌م دڵۆپێکیش فرمێسک بڕژێنن‪.‬‬ ‫ئه‌و‌ه ب‌ه الیه‌ک‪ ،‬ته‌نانه‌ت قه‌ت ل‌ه خه‌می‬ ‫بوون و نه‌بوونی ئه‌و مندااڵن‌ه نین‪ .‬کاتێک‬ ‫ل‌ه ژێر فرمێسکی درۆی��ی ئارنچ‪ ،‬باران‬ ‫ژیانی له‌ده‌ستدا‪ ،‬ل‌ه (سلۆپی)دا (ئه‌لیف‬ ‫گونکه‌ن) ل‌ه ئه‌نجامی هێرشی پۆلیساندا‬ ‫ب‌ه سه‌ختی بریندار بوو‪ .‬ئه‌لیف هێشتا دوو‬ ‫ساڵی بوو و لواو نی‌ه بتوانێ به‌شدار چاالکی‬ ‫بێت‪ .‬به‌اڵم بۆ ئارنچ و کارمه‌نده‌کانی‪،‬‬ ‫منداڵ یان ژن جیاوازی نیه‌‪ ،‬چ پێویست‬ ‫بکات ده‌کرێت‪ .‬ل‌ه ئه‌نجامی ئه‌م چه‌مک ‌ه‬ ‫سێ منداڵی کورد ل‌ه نه‌خۆشخانه‌دا له‌گه‌ڵ‬ ‫مه‌رگدا شه‌ڕ ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫گه‌لی ک��ورد ب‌ه فرمێسکی ساخته‌ی‬ ‫ئ �ه‌وان هه‌ڵناخه‌ڵه‌تێ و ل�ه‌م واڵت��ه‌دا ته‌نیا‬

‫منداڵ ناکوژرێت‪ .‬په‌رله‌مانتارانی کورد‬ ‫ه���ه‌رک���ات ب �‌ه رووب������ه‌ڕووی زۆرداری و‬ ‫سوکایه‌تی ئه‌وان ده‌بنه‌وه‌‪ .‬ئارنچ ک‌ه پێشتر‬ ‫سوکایه‌تی ب‌ه (ئه‌مین‌ه ئاینا) کردبوو و بۆ‬ ‫ئه‌م کاره‌ی ب‌ه قه‌د سه‌ره‌ده‌رزییه‌ک شه‌رمی‬ ‫ن�ه‌ک��ردب��وو‪ ،‬ئه‌مجار‌ه ل�‌ه ژێ��ر فرمێسکی‬ ‫ساخته‌دا سوکایه‌تی ب‌ه (سه‌باحه‌ت تونجه‌ل)‬ ‫ک��رد‪ .‬وات�‌ه ن‌ه ته‌نیا ل‌ه خه‌می مندااڵنی‬ ‫ک��ورددا نین‪ ،‬درێ��ژ‌ه ب‌ه سوکایه‌تی‌کردنی‬ ‫خۆیان ده‌ده‌ن ب‌ه نوێنه‌رانی گه‌لی کورد‪.‬‬ ‫ه�ه‌ر کارێک بکه‌ن‪ ،‬گه‌لی ک��ورد ب ‌ه‬ ‫فرمێسکی ساخته‌ی ئ�ه‌وان هه‌ڵناخه‌ڵه‌تێ‬ ‫و ئیتر باوه‌ڕیان پێ ناهێنێت‪ .‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‬ ‫گ �ه‌ل��ی ک���ورد رووی راستینی ئ �ه‌وان��ی‬ ‫ده‌رخستۆت‌ه ڕوو‪ ،‬ده‌یانگرێت و ده‌یانخات ‌ه‬ ‫گرتووخانه‌‪ .‬تا کاتێک ئ �ه‌وان ده‌س��ت ل ‌ه‬ ‫دووڕووی��ی و رژاندنی فرمێسکی ساخته‌‬ ‫هه‌ڵنه‌گرن‪ ،‬گه‌لی ک��وردی��ش وازی���ان لێی‬ ‫ناهێنێت‪.‬‬

‫‪ n‬گه‌لی کورد له‌ باکوور‪ ،‬به‌نیازن تا هه‌ڵبژاردنه‌کان چادری چاره‌سه‌ری هه‌ڵده‌ن‪ /‬فۆتۆ‪DIHA :‬‬

‫وه‌رگێڕان‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪54‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/2/11 - 2011/5/2‬‬

‫‪15‬‬

‫کورد له‌ میدیا‬ ‫جیهـا‌نـیـیه‌کاندا‬ ‫«هیچ چاره‌یه‌ک جگ ‌ه ل ‌ه‬ ‫چه‌ک‌‌هه‌ڵگرتن بۆ کوردان نه‌ماوه‌!»‬ ‫(ئۆزال ئوچه‌ر) کاندیدی سه‌ربه‌خۆی‬ ‫پ���ه‌رل���ه‌م���ان���ت���اری ک���‌ه ل���‌ه چ��االک��ی‬ ‫ش�ه‌رم�ه‌زارک��ردن��ی هه‌ڵگرتنی چ��ادری‬ ‫چاره‌سه‌ری دیموکراتیک پارتی ئاشتی‬ ‫و دیموکراسی (‪ )BDP‬ل‌ه شاری (وان)‬ ‫دا ب�ه‌ش��داری کردبوو وت��ی‪« :‬ئه‌مڕۆ‪،‬‬ ‫رۆژی به‌رخۆدانه‌‪ ،‬ئیتر بۆ گه‌لی کورد‬ ‫رێگایه‌ک جگ‌ه ل‌ه چه‌ک نه‌ماوه‌‪».‬‬ ‫گروپێک ک‌ه ئه‌کیپی به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫ئاسایشی چادره‌ک‌ه بوون داوای رێپێوانیان‬ ‫کرد‪ .‬پۆلیس ک‌ه ل‌ه جاده‌ی کۆماریدا‬ ‫مۆڵه‌تی ب‌ه رێپێوه‌ران نه‌دا‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئۆزال‬ ‫ئوچه‌ردا دیالۆگێکی سه‌یریان کرد‪ .‬له‌و‬ ‫دیالۆگ‌ه ک‌ه ل‌ه کامێرای پۆلیسدا باڵو‬ ‫بووه‌وه‌‪ ،‬ئوچه‌ر ک‌ه ناڕه‌زایه‌تی خۆی بۆ‬ ‫هه‌ڵگرتنی چادره‌کان نیشان ده‌دا وتی‪:‬‬ ‫«ئه‌م هێز‌ه ئه‌منیی‌ه با لێره‌دا نه‌مێنێت‪،‬‬ ‫من ئاشکرا پێتان ده‌ڵێم‪ ،‬ئێم‌ه چه‌کدار‬ ‫ده‌بین‪ ،‬په‌نا دێنین بۆ چه‌ک‪ ،‬چاره‌یه‌کی‬ ‫دیکه‌مان نیه‌‪ ،‬ئێو‌ه ناچارمان ده‌ک �ه‌ن‬ ‫ک‌ه په‌نا بهێنین بۆ چه‌ک‪ .‬بچن‌ه هه‌ر‬ ‫شوێنێک توشی ته‌نگاوی ده‌بنه‌وه‌‪».‬‬ ‫به‌رده‌وامى ئۆپه‌راسیۆن‬ ‫م��اڵ��پ �ه‌رى (‪)Nile‬ى ه���ه‌واڵ���ى‪ ،‬ک‌ه‬ ‫ماڵپه‌رێکى هه‌واڵى میسریه‌‪ ،‬هه‌واڵێکى‬ ‫ب�ڵ�او ک���ردۆت���ه‌و‌ه ل��ه‌س��ه‌ر ب���ه‌رده‌وام���ى‬ ‫بوردومانه‌کانى تورکیا بۆ سه‌ر پێگ‌ه و‬ ‫شوێنى سه‌رهه‌ڵدراوانى کورد‪ ،‬ک‌ه دژى‬ ‫رژێمى تورکیا ده‌جه‌نگن‪.‬‬ ‫ماڵپه‌ره‌ک‌ه باسى ل‌ه ئۆپه‌راسیۆنه‌کانى‬ ‫ناوچه‌ى شه‌مزینانى سه‌ر ب‌ه پارێزگاى‬ ‫هه‌کارى کردووه‌‪ ،‬ک‌ه ناوچه‌یه‌کى سنوری‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ واڵتى عێراق و شه‌ڕوانانى پارتى‬ ‫کرێکارانى کوردستانى لێیه‌‪.‬‬ ‫‪Ntv‬‬ ‫(‬ ‫‌واڵى‬ ‫ماڵپه‌ره‌ک‌ه ل‌ه زارى تۆڕى هه‬ ‫)‬ ‫ى تورکیه‌و‌ه ب�ڵاوى ک��ردۆت �ه‌وه‌‪ ،‬ک‌ه ل‌ه‬ ‫ئۆپه‌راسیۆن‌ه هه‌واییه‌کاندا فڕۆکه‌ى‬ ‫(‪ )F16‬به‌شداریان کردوو‌ه و ناوچه‌که‌یان‬ ‫بۆردومان کردووه‌‪.‬‬ ‫ل‌ه ئێستادا تورکیا به‌ره‌و هه‌ڵبژاردنێکى‬ ‫گ��ش��ت��ى ده‌چ���ێ���ت ب���ۆ دی���اری���ک���ردن���ى‬ ‫په‌رله‌مانێکى ن��وێ ب��ۆ ئ��ه‌و واڵت���‌ه و‬ ‫کورده‌کانیش ب‌ه به‌رفراوانى ده‌یانه‌وێت‬ ‫به‌شدارى بکه‌ن‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئاماژ‌ه بۆ ئه‌و‌ه‬ ‫ده‌که‌ن فشاره‌کانى حکومه‌ت ل‌ه سه‌ریان‬ ‫زیاتر بوو‌ه و داواى «راگرتنى ئۆپه‌راسیۆنه‌‬ ‫سه‌ربازى و سیاسییه‌کان» ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫«ن ‌ه باکم پێی بوو‌ه و ن ‌ه باکیشم‬ ‫به‌و فه‌توایه‌ی مه‌ال کرێکار هه‌یه»‬ ‫ل‌ه دیمانه‌یه‌کی ته‌له‌فزیۆنیدا‪ ،‬مه‌ال‬ ‫کرێکار ‌جاریکی تریش ئه‌و فه‌توایه‌ی‬ ‫دژی شاعیر شێرکۆ بێکه‌س داب��ووی‪،‬‬ ‫ن��وێ��ی ک���ردۆت���ه‌و‌ه و ده‌ڵ��ێ��ت ئێستاش‬ ‫کوژرانی شێرکۆ بێکه‌س شه‌رعه‌‪.‬‬ ‫شێرکۆ بێکه‌س ده‌ڵێت مێژووی ئه‌و‬ ‫ف�ه‌ت��وای�‌ه ده‌گ �ه‌ڕێ��ت �ه‌و‌ه ب��ۆ سه‌روه‌ختی‬ ‫نوسینی شیعری (ح �ه‌م �‌ه بچکۆلی‬ ‫بۆیاخچی) و ئه‌و کاته‌ی مه‌ال کرێکار‬ ‫له‌گه‌ڵ بزوتنه‌وه‌ی ئیسالمیدا بووه‌‪.‬‬ ‫شێرکۆ بێکه‌س باسیش له‌و‌ه ده‌کات‬ ‫هه‌رگیز ب‌ه بیریدا نایه‌ت سوکایه‌تی ب‌ه‬ ‫به‌ها ئاینیه‌کان کردبێت و ڕیز بۆ هه‌موو‬ ‫ئاینه‌کان وه‌ک یه‌ک داده‌نێت‪.‬‬ ‫ل‌ه میانه‌ی گفتوگۆکه‌یدا ده‌شڵێت‬ ‫هه‌ر ل‌ه به‌رده‌رکی سه‌را داوای کردووه‌‪،‬‬ ‫کریستیانه‌کان و ئێزدیه‌کان و ته‌نانه‌ت‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌ر ج��ول �ه‌ک �ه‌ش ه�ه‌ب��ن ه �ه‌م��وو ل‌ه‬ ‫به‌رده‌رکی سه‌را سرووتی ئاینیان هه‌بوایه‌‪،‬‬ ‫تا دیمه‌نه‌ک‌ه ته‌واو بوایه‌‪.‬‬


‫گه‌ل کۆڕه‌وى کرد و پارتیش (‪)31‬ى ئاب‬ ‫ستان مێژوو‬

‫ئه‌گه‌ر مێژوو چیرۆک و گێڕانه‌و‌ه بێت‬ ‫ئه‌وا ده‌بێت شه‌وى یه‌ڵدا و ده‌یجورى پێبه‌ڕێ‬ ‫بکرێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر مێژوو رۆژ و مانگ و ساڵ‬ ‫بێت ئه‌و‌ه ده‌بێت وه‌ک بابه‌ت‌ه حیسابییه‌کان‬ ‫مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ڵدا بکرێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر مێژوو‬ ‫ژیان نامه‌ى پیاو‌ه گه‌ور‌ه باشه‌کان بێت ئه‌وا‬ ‫ده‌بێت پێش مردنیان خه‌اڵت بکرێن و به‌و‬ ‫ج��ۆره‌ى شایه‌نیان‌ه و پێیان خۆش‌ه و دواى‬ ‫مردنیشیان ره‌مزى سه‌رفرازى و دادپه‌روه‌رى‬ ‫بن و ئه‌گه‌ر میژوو ژیان نامه‌ى پیاو‌ه گه‌ور‌ه‬ ‫خراپه‌کان بێت ئه‌وا ده‌بێت مێژووه‌که‌شیان‬ ‫له‌گه‌ڵ بنرێت‌ه چاڵ ته‌نها ل‌ه باسى خراپ ‌ه‬ ‫کارییه‌کاندا ب‌ه نموون‌ه بهێنرێنه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫مێژوو زانستێک‌ه بۆ لێکدانه‌وه‌ى ره‌گ�ه‌ز و‬ ‫بابه‌ت و روداو‌ه میژوویی و شارستانییه‌کان‬ ‫تاکو ب‌ه نه‌خشه‌ى ئێستا داهاتوو گه‌شاو‌ه‬ ‫بێت (بنیاد بنرێت)‪ ،‬لێره‌و‌ه ده‌مانه‌وێت راڤه‌ى‬ ‫دوو رووداو بکه‌ین ل‌ه مێژووى هاوچه‌رخى‬ ‫ک���ورد دا‪ :‬ی �ه‌ک �ه‌م‪ :‬ک���ۆڕه‌وه‌ک���‌ه ب��وو ک ‌ه‬

‫ده‌ستکه‌وتێکى مه‌زنى گه‌ل بوو‪ ،‬دووه‌میان‪:‬‬ ‫(‪ 31‬ئاب ‪ )1996‬خیانه‌تێک بوو پارتى‬ ‫به‌رامبه‌ر ب‌ه خاک و گه‌ل کردى‪ ،‬کۆڕه‌وه‌ک ‌ه‬ ‫ئه‌و رو‌ه ملیۆنیی‌ه بوو ک‌ه ل‌ه سه‌ره‌تاکانى‬ ‫مانگى چوارى (‪)1991‬دا رویدا به‌مه‌به‌ستى‬ ‫ملنه‌دان بوو به‌رامبه‌ر ب‌ه رژێمى به‌عسى‬ ‫دیکتاتۆر ک‌ه دواى راپه‌ڕینه‌ک‌ه و ده‌رکردنى‬ ‫به‌عس ل‌ه کوێت گه‌ڕایه‌و‌ه سه‌ر کوردستان‬ ‫له‌م کۆڕه‌وه‌دا گه‌ل ل‌ه باشوور هه‌موو ڕویان‬ ‫کرد بۆ پارچه‌کانى دیکه‌ى نیشتمان و ڕازى‬ ‫نه‌بوو ب‌ه فه‌رمانره‌وایى ئه‌و رژێم‌ه بۆ جارێکى‬ ‫دیک‌ه ک‌ه پایه‌کانى خۆى له‌سه‌ر ئێسک و‬ ‫پروسک بنیاد ناو‌ه له‌م ک��ۆڕه‌وه‌دا یه‌کێتى‬ ‫ریزه‌کانى میلله‌ت ده‌رکه‌وت ل‌ه ڕه‌تکردنه‌وه‌ى‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت��ى بێگان‌ه تێکڕا کۆچیان کرد‬ ‫هه‌ر وه‌ک شاعیرى گه‌ور‌ه مامۆستا هێمن‬ ‫ئه‌ڵێت‪:‬‬ ‫نیشتمانى خۆم‌ه ئ�ه‌ى پێوم پێم مه‌ڵێن‬ ‫ئاواره‌یه‌‬ ‫گ �ه‌رچ��ى ب��ێ ره‌ش��م��اڵ و پێخواسم ل ‌ه‬ ‫کۆسارانه‌وه‌‬ ‫هه‌روه‌ها یه‌کێکى دیک‌ه ل‌ه ده‌ر ئه‌نجامه‌کان‬ ‫ئه‌و‌ه بوو ک‌ه ئیدى نه‌ته‌و‌ه یه‌کگرتووه‌کان‬ ‫نه‌یانتوانى ل‌ه ئاست تاوانه‌کانى رژێمه‌که‌ى‬ ‫س��ه‌دام بێده‌نگ بن ئ �ه‌و‌ه ب��وو هاتن‌ه سه‌ر‬ ‫خه‌ت و ل‌ه (‪ )1991/4/5‬بڕیارى (‪)688‬‬ ‫ل‌ه الیه‌ن ئه‌نجومه‌نى ئاسایشه‌و‌ه ده‌رچوو بۆ‬

‫دامه‌زراندنى ناوچه‌یه‌کى ئ��ارام ل‌ه سه‌روو‬ ‫هێڵى (‪ )36‬وات‌ه دروستکردنى ناوچه‌ى دژ‌ه‬ ‫فڕین ل‌ه ب �ه‌رده‌م رژێمه‌که‌ى به‌غداد دا و‬ ‫دانانى هێزى هاوپه‌یمانان (هێزى چه‌کوشى‬ ‫ئاماده‌) ل‌ه بنکه‌ى ئه‌نچه‌رلیک ل‌ه تورکیا‬ ‫بۆ پاراستنى خه‌ڵکى کوردستان ل‌ه دواى‬ ‫گه‌ڕانه‌و‌ه ل‌ه کۆڕه‌وه‌ک‌ه هه‌روه‌ها یه‌ک ل ‌ه‬ ‫ده‌رئه‌نجام‌ه هه‌ر‌ه گرنگه‌کانى دیک‌ه ک‌ه ب ‌ه‬ ‫هیچ شۆڕشێک نه‌کرا تا ئه‌و کات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫کۆڕه‌وه‌ک‌ه به‌دى هێنا ئه‌ویش دامه‌زراندنى‬ ‫په‌رله‌مان و حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستان‬ ‫بوو ک‌ه ده‌کرا به‌م ده‌ستکه‌وت و ده‌رئه‌نجامان ‌ه‬ ‫داه��ات��ووی�ه‌ک��ى ڕۆش��ن مسۆگه‌ر بکرێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم بنه‌ماڵه‌ى بارزانى و پارتى پاش پێنج‬ ‫ساڵ ل‌ه (‪)31‬ی ئاب ئه‌م ده‌ستکه‌وته‌یان‬ ‫ئیفلیج کرد له‌پێناو به‌رژه‌وه‌ندى بنه‌ماڵ‌ه و‬ ‫حزبدا له‌کاتێکدا ئه‌م‌ه ده‌ستکه‌وتى گه‌ل بوو‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئێم‌ه هه‌میش‌ه الیه‌نى بێگان ‌ه‬ ‫و ده‌ره‌کى ب‌ه له‌مپه‌ر له‌به‌رده‌م ماف‌ه ره‌واکانى‬ ‫خۆمان ده‌زانین له‌کاتێکدا هه‌ڵوێستى نه‌ته‌و‌ه‬ ‫یه‌کگرتووه‌کانکمان بینى‪ ،‬ب��ه‌اڵم دوات��ر‬ ‫پارتى ئه‌م کارانه‌ى نه‌ته‌و‌ه یه‌کگرتووه‌کانى‬ ‫پوچه‌ڵکرده‌و‌ه ب‌ه هێنانه‌وه‌ى به‌عس بۆ سه‌ر‬ ‫کوردستان پرسیاره‌ک‌ه ئه‌وه‌ی‌ه بۆچى نه‌ته‌و‌ه‬ ‫یه‌کگرتووه‌کان ل‌ه ئاست ئه‌م کاره‌ى پارتیدا‬ ‫بێده‌نگ بوون؟ وه‌اڵمه‌که‌ى بۆ مێژوو به‌جێ‬ ‫ده‌هێڵین‪.‬‬

‫‪ ،KNN‬ل ‌ه سه‌ر په‌که‌ک ‌ه سیاسه‌ت ده‌کات‬ ‫سیروان محه‌مه‌د‬

‫سه‌ره‌تای شرۆڤه‌کردنم سه‌باره‌ت به‌م ته‌وه‌ر‌ه‬ ‫نامه‌وێت دژایه‌تی الی�ه‌ن یا راگه‌یاندنێک‬ ‫بکه‌م‪ .‬ب�ه‌اڵم وه‌ک هاواڵتییه‌کی ئ��ازاد و‬ ‫یه‌کسان ده‌مه‌وێت ئه‌و‌ه بڵێم باوه‌ڕی من ب ‌ه‬ ‫راگه‌یاندنی ئازاد‪ ،‬راستگۆ و الیه‌نی دڵسۆز‬ ‫و نیشتمانپه‌روه‌ری واڵته‌که‌م هه‌یه‌‪ .‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌و راگه‌یاندن یا هه‌ر الیه‌نێک بێت ئه‌گه‌ر‬ ‫بیه‌وێت ل‌ه سه‌ر تێکۆشانی الیه‌نێکی دیک ‌ه‬ ‫ژی��ان به‌سه‌ر به‌رێت‪ ،‬ئ �ه‌وا وه‌ک تاکێکی‬ ‫نیشتمانپه‌روه‌ر ئ �ه‌و ک���ردار‌ه به‌کردارێکی‬ ‫ناشایست و ن��اڕه‌وا ده‌بینم و به‌رامبه‌ر ئه‌و‬ ‫کاره‌سات‌ه بێ ده‌نگی هه‌ڵنابژێرم‪ .‬به‌داخه‌و‌ه‬ ‫‪ KNN‬یه‌کێک له‌و که‌ناڵ‌ه ته‌له‌فزیۆنانه‌ی ‌ه‬ ‫ک‌ه چاوه‌ڕوانی گه‌لی کورد له‌سه‌ر ئه‌م که‌ناڵ‬ ‫زۆر جیاوازه‌‪ .‬به‌اڵم سیاسه‌تی راگه‌یاندنی ئه‌م‬ ‫که‌ناڵ‌ه کاتێک سه‌یر ده‌که‌ین به‌نیسبه‌ت‬ ‫تێکۆشان و خۆڕاگری ره‌وای گه‌له‌که‌مان‬ ‫ل �‌ه پ��ارچ�ه‌ک��ان��ی دی��ک �ه‌ی ک��وردس��ت��ان ل ‌ه‬ ‫ه�ه‌واڵ�ه‌ک��ان��دا ه�ه‌وڵ��ی چ �ه‌واش �ه‌ک��اری زۆر‬ ‫روون و ئاشکرایه‌‪ .‬تایبه‌ت له‌به‌شی سۆرانی‬ ‫هه‌واڵه‌کانی ‪ KNN‬ک‌ه رۆژان‌ه باڵو ده‌بێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ت�ه‌ن��ان�ه‌ت ب �ه‌ده‌گ��م �ه‌ن ده‌بینین هه‌واڵێکی‬ ‫سه‌باره‌ت ب‌ه بارودۆخی ئێستاکه‌ی رۆژهه‌اڵت‬ ‫و باکوور و باشووری رۆژئاوای کوردستان‬ ‫ب�ڵاو ب��ک��ات �ه‌وه‌‪ .‬ب���ه‌اڵم ل �‌ه ب�ه‌ش��ی ه�ه‌واڵ��ی‬ ‫کرمانجی دا سه‌رجه‌م هه‌واڵه‌کانی سه‌باره‌ت‬ ‫ب‌ه ب��اک��ووری کوردستانه‌‪ .‬ئ�ه‌م سیاسه‌تی‬ ‫راگه‌یاندنی ک‌ه ‪ KNN‬په‌یڕه‌وی ده‌کات من‬ ‫ب‌ه سیاسه‌تێکی ناشایست و ن��اڕه‌وا ده‌بینم‪،‬‬ ‫چونک‌ه ئامانجی ئه‌م که‌ناڵ‌ه ل‌ه به‌ڕێوه‌بردنی‬ ‫ئه‌و جۆر‌ه سیاسه‌ت‌ه ئه‌وه‌ی‌ه ک‌ه یه‌که‌م؛ ده‌یه‌وێت‬ ‫ل‌ه پارێزگای سلێمانی ده‌ره‌وه‌ی گ��ۆڕان و‬ ‫ئێستاک‌ه ب‌ه مه‌جبووری له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمی و ی �ه‌ک��گ��رت��وو‪ ،‬ب���ه‌و سیاسه‌ت ‌ه‬ ‫جه‌ماوه‌ر به‌رامبه‌ر بارودۆخی پارچه‌کانی‬

‫دی��ک�ه‌ی ک��وردس��ت��ان به‌تایبه‌ت ب��اک��ووری‬ ‫کوردستان بێ ئاگا بهێڵێت‪ .‬هه‌روه‌ها جه‌ماوه‌ر‬ ‫ئاستی رێکخسته‌کردنی پارتی کرێکارانی‬ ‫کوردستان و میتۆدی چاالکی و تێکۆشانی‬ ‫ئ �ه‌و پارت‌ه نه‌بینن‪ ،‬چونک‌ه به‌ڕێوه‌به‌رانی‬ ‫ئه‌م که‌ناڵ‌ه له‌و‌ه ده‌ترسن ک‌ه به‌بینینی ئه‌و‬ ‫راستیان‌ه جه‌ماوه‌ر به‌ره‌و الی په‌که‌ک‌ه بڕوات‬ ‫و ب���ه‌دوای ئ �ه‌م سیاسه‌ت‌ه ن���اڕه‌وای ‪KNN‬‬ ‫نه‌ڕوات‪ .‬الیه‌نی دووه‌م ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫ئ �ه‌م که‌ناڵ‌ه دڵ��ی ده‌وڵ �ه‌ت��ی داگ��ی��رک�ه‌ری‬ ‫کۆماری ئیسالمی ئێران رازی بکات که‌‬ ‫ل‌ه چوارچێوه‌ی ئه‌و هه‌رێمه‌ی ک‌ه کۆماری‬ ‫ئیسالمی ئێران تا ئه‌مڕۆ به‌سه‌ریدا زاڵ بوو‌ه‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی ئه‌و واڵت وه‌شان‬ ‫نه‌کات‪ .‬سێهه‌م گۆڕان به‌ڕێگای ‪ KNN‬وه‌‬ ‫ده‌یه‌وێت‪ ،‬به‌زۆری کاریگه‌ری بزاڤی ئاپۆچی‬ ‫به‌تایبه‌ت ل‌ه پارێزگای سلێمانی کاڵ بکاته‌و‌ه‬ ‫و به‌و راگه‌یاندنه‌ی نیشان بدات ک‌ه ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫گ���ۆڕان هێزێکی دیکه‌ی به‌کاریگه‌ر ل ‌ه‬ ‫هه‌رێمه‌که‌دا نییه‌‪.‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ب�ه‌داخ�ه‌و‌ه دووڕووی���ی و سیاسه‌تی‬ ‫ن��اڕه‌وای به‌م شێواز‌ه نابێت گه‌لی تێکۆشه‌ر‬ ‫و ئازادیخواز په‌سه‌ندی بکات و پێویست‌ه ئه‌و‬ ‫که‌ناڵ‌ه پێداچوونه‌و‌ه به‌و سیاسه‌ته‌یدا بکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫الیه‌نێکی دیک‌ه سه‌یر ده‌که‌ین ک‌ه ل‌ه به‌شی‬ ‫هه‌واڵی کرمانجیدا سه‌رجه‌م هه‌واڵه‌کانی‬ ‫سه‌باره‌ت ب‌ه باکووری کوردستانه‌‪ .‬ئه‌مه‌ش‬ ‫الی بینه‌ر پرسیار دروست ده‌ک��ات‪ ،‬بۆچی‬ ‫کرمانجی به‌و شێواز‌ه و سۆرانی به‌و شێوازه‌‬ ‫بێت؟ ئایا ‪ KNN‬به‌م سیاسه‌ته‌ی هه‌وڵی ئه‌و‌ه‬ ‫نادات ک‌ه ده‌ستکه‌وتی تێکۆشانی په‌که‌ک ‌ه‬ ‫بۆ ب�ه‌رژه‌وه‌ن��دی خۆی به‌کار بهێنێت؟ ئایا‬ ‫ئه‌و که‌ناڵ به‌و ره‌نگ‌ه ده‌یه‌وێت به‌رێگای‬ ‫ئه‌و هه‌وااڵنه‌و‌ه زه‌رب‌ه ل‌ه پارتی دیموکراتی‬ ‫کوردستان بدات؟ ئایا ده‌یه‌وێت وره‌ی خه‌ڵک‬ ‫به‌رز بکاته‌و‌ه و جه‌ماوه‌ر ته‌حریک بکرێن و‬ ‫ل‌ه ناوچه‌ی ژێر دسه‌اڵتی پارتیدا سه‌رهه‌ڵدان‬ ‫ده‌ست پێ بکه‌ن؟ ئایا مه‌به‌ستی دیک‌ه هه‌وڵی‬ ‫به‌هێز کردنی پارتی کرێکارانی کوردستان‬ ‫له‌و ناوچ‌ه نادرێت؟‬ ‫به‌داخه‌و‌ه ده‌بوو ‪ KNN‬به‌تایبه‌ت به‌رامبه‌ر‬ ‫پارتی کرێکارانی کوردستان و به‌رامبه‌ر به‌و‬ ‫گه‌له‌ی ک‌ه شه‌و و رۆژ ل‌ه سه‌ر شه‌قامدا‬

‫و بۆ به‌ده‌ست هێنانی ئازادی و چاره‌سه‌ری‬ ‫کێشه‌ی نه‌ته‌وه‌ی کورد بێ وچان خه‌بات‬ ‫ده‌که‌ن‪ ،‬بۆچی ئه‌م که‌ناڵ‌ه ده‌بێت به‌و ره‌نگ ‌ه‬ ‫ه�ه‌ڵ��س��وک�ه‌وت ب��ک��ات‪ .‬ئ �ه‌م �ه‌ش بێگۆمان‬ ‫سه‌ربه‌خۆیی راگه‌یاندنی ئه‌و که‌ناڵ‌ه ده‌بات ‌ه‬ ‫ژێ���ر پ��رس��ی��اره‌و‌ه ک �‌ه ت��ا چ ئ �ه‌ن��دازه‌ی �ه‌ک‬ ‫سه‌ربه‌خۆیه‌‪.‬‬ ‫الی �ه‌ن��ێ��ک��ی دی���ک���‌ه ب������ه‌ڕای م���ن ئ �ه‌و‬ ‫سیاسه‌تی راگه‌یاندنی ئه‌م که‌ناڵ‌ه عه‌قلیه‌تی‬ ‫هه‌رێمچێتی و ناوچه‌گه‌رایی و خێڵ گه‌رایی‬ ‫ب‌ه مودێلێکی مودێرنتر زیندوو ده‌کاته‌وه‌‪.‬‬ ‫چونک‌ه ئه‌م که‌ناڵ‌ه له‌م دوو مانگه‌دا ئه‌وه‌ی‬ ‫نواند ک‌ه کوردستان ته‌نیا س��ن��ووردار‌ه ب ‌ه‬ ‫سلێمانیه‌وه‌‪ ،‬له‌به‌ر ئ �ه‌وه‌ی بۆ گه‌یشتن ب ‌ه‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت��ی حزبی به‌رنام‌ه و هه‌واڵه‌کانی‬ ‫زۆربه‌ی سه‌باره‌ت به‌م هه‌رێم‌ه بووه‌‪.‬‬ ‫خاڵێکی دیکه‌ی ئ �ه‌م سیاسه‌ته‌‪ ،‬نامۆ‬ ‫و بیانی کردنی کوردستان ل‌ه گه‌وهه‌ری‬ ‫خۆیه‌تی‪ ،‬چونک‌ه ئ �ه‌م که‌ناڵ‌ه ئ �ه‌وه‌ن��ده‌ی‬ ‫ب��اس ل‌ه واڵت��ی میسر و تونس و واڵتانی‬ ‫ئه‌وروپایی ده‌کات‪ ،‬ئه‌گه‌ر نیو ئه‌وه‌ند‌ه باسی‬ ‫ل‌ه خۆڕاگری گه‌لی باکووری کوردستان‬ ‫ب��ک��ردای�ه‌‪ ،‬بێگومان ئ��ه‌وا ئ �ه‌م راگه‌یاندن ‌ه‬ ‫ده‌یتوانی ل‌ه سه‌رکه‌وتنی شۆڕشی باکووری‬ ‫کوردستان رۆڵێکی کارای بگێڕایه‌‪.‬‬ ‫خ��اڵ��ی ه����ه‌ر‌ه دوای�����ی‪ ،‬ب���اس ن�ه‌ک��ردن��ی‬ ‫تێکۆشانی گ�ه‌ل��ی ک���ورد ل �‌ه ب��اک��ووری‬ ‫کوردستان به‌واتای باس نه‌کردن و چاوپۆشی‬ ‫ل‌ه سیاسه‌تی نه‌ته‌وه‌یی گه‌لی کورده‌‪ .‬بۆی ‌ه‬ ‫ئه‌م که‌ناڵ‌ه بۆ ئ�ه‌وه‌ی بینه‌ری ل‌ه سه‌رجه‌م‬ ‫پارچه‌کانی کوردستان دروست بێت‪ ،‬پێویست ‌ه‬ ‫ل �‌ه سیاسه‌تی راگ �ه‌ی��ان��دن��ی دا عادیالن ‌ه‬ ‫هه‌ڵسوکه‌وت بکات‪.‬‬ ‫هیوادارم سه‌رجه‌م کارمه‌ند و به‌ڕێوه‌به‌رانی‬ ‫ئ �ه‌م که‌ناڵ‌ه ل �ه‌م تێڕوانین و ره‌خنان‌ه زوێر‬ ‫نه‌بووبن‪ ،‬چونک‌ه ئه‌م‌ه واقیعیه‌تێک‌ه ک ‌ه‬ ‫باسم کردووه‌‪ ،‬هیوادارم ئه‌م که‌ناڵ چاوێک‬ ‫ب‌ه سیاسه‌تی ناوه‌کی و ده‌ره‌ک��ی و الیه‌نی‬ ‫ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی و پره‌نسیب‌ه دیموکراتیه‌کانی‬ ‫کۆمه‌ڵگای ک��وردی بخشێنێت و هه‌وڵی‬ ‫ئاڵ و گۆڕ له‌و سیاسه‌ته‌دا بدات تا کوو به‌‬ ‫ره‌نگێکی درێژخایه‌ن ل‌ه دڵی بینه‌ردا جێگای‬ ‫خۆی بگرێت‪.‬‬

‫ه����ه‌روه‌ک س �ه‌رچ��اوه‌ک��ان ئ��ام��اژه‌ى بۆ‬ ‫ده‌که‌ن ب‌ه بڕیارى خێڵ و بنه‌ماڵه‌ى بارزانى‬ ‫به‌عس هێنراوه‌ته‌و‌ه سه‌ر خاکى کوردستان‬ ‫پ��ێ��ش ک��اره‌س��ات �ه‌ک �‌ه خ���ان���ه‌واده‌ى ب��ارزان��ى‬ ‫ک��ۆب��وون �ه‌وه‌ی �ه‌ک ده‌ک���ه‌ن ل�ه‌ن��ێ��وان خۆیان‬ ‫دا ل�ه‌م کۆبوونه‌وه‌یه‌دا زۆرب���ه‌ى س�ه‌رۆک‬ ‫خێڵه‌کانى ناوچه‌ى بارزان تێدا به‌شدار ده‌بن‬ ‫ل‌ه ک��ۆب��وون�ه‌وه‌ک�ه‌دا زۆرب���ه‌ى بۆچونه‌کان‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و‌ه کۆکن ک‌ه حزب ل‌ه مه‌ترسیدای ‌ه‬ ‫وات‌ه بنه‌ماڵ ل‌ه مه‌ترسیدای‌ه چونک‌ه خانه‌واد‌ه‬ ‫ح��زب ب �ه‌ڕێ��و‌ه ده‌ب���ات ب��ۆی�‌ه (‪)31‬ى ئاب‬ ‫س�ه‌راپ��اى شۆڕشى پارتى (ئ �ه‌و شۆڕشه‌ى‬ ‫پارتى خۆى ب‌ه خاوه‌نى ئه‌زانێت) ئ��اوه‌ژوو‬ ‫ده‌ک��ات�ه‌و‌ه ده‌خات‌ه ژێ��ر پرسیاره‌وه‌‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫شۆڕشکردن ل‌ه دژى ده‌سه‌اڵتێک و دواتر‬ ‫ل‌ه پێناو به‌رژه‌وه‌ندى بنه‌ماڵه‌دا ده‌ستى ئه‌و‬ ‫ده‌سه‌اڵت‌ه بگرێت و بیهێنێته‌و‌ه بۆ سه‌ر ئه‌و‬ ‫خاکه‌ى ک‌ه گه‌ل ئازادى کرد و به‌عسیشى‬ ‫ک��رده‌و‌ه ب‌ه خاوه‌ن بڕیار ده‌بێت ئه‌م شۆڕش ‌ه‬ ‫چ مانایه‌کى هه‌بێت؟ ئه‌م‌ه ل‌ه شه‌ڕى نێوان‬ ‫دوو که‌س ئه‌چێت یه‌کێکیان میلى چه‌ک‬ ‫له‌وه‌ى دیک‌ه بهێنێته‌وه‌‪ ،‬چونک‌ه له‌سه‌ر حه‌قه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم دواتر چه‌که‌ک‌ه بدات‌ه که‌سى به‌رامبه‌ر‬ ‫و بڵێت ه��ا ت��ۆ م��ن ب��ک��وژه‌‪ ،‬چونک‌ه من‬ ‫شایه‌نى ژی��ان نیم گه‌رچى حه‌ق ب‌ه تۆش‬ ‫نییه‌‪ .‬له‌گه‌ڵئه‌وه‌شدا کاره‌ساته‌ک‌ه له‌وه‌دای ‌ه‬ ‫ک‌ه پارتى ئه‌م‌ه ب‌ه ده‌ستکه‌وت ئه‌زانێت ل ‌ه‬

‫کاتێکدا ئه‌وه‌ى ک‌ه به‌عس نه‌یتوانى ب‌ه ته‌نها‬ ‫بیکات ئه‌وا ب‌ه هاوکارى پارتى ئه‌نجامیدا‬ ‫و هه‌ولێریش ب��وو ب‌ه گۆڕپانى جه‌نگ و‬ ‫په‌رله‌مانیش بوو ب‌ه بنکه‌یه‌کى سه‌ربازى‬ ‫ئه‌م‌ه نه‌ک هه‌ر ده‌ستکه‌وت نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫روو رشه‌شییه‌‪ ،‬چونک‌ه (‪)31‬ى ئاب هێنده‌ى‬ ‫کیمیاباران و ئه‌نفال و بگر‌ه زیاتریش زیانى‬ ‫ل‌ه به‌رژه‌وه‌ندى گه‌ل دا بۆی‌ه سه‌به‌بکارانى‬ ‫ئه‌م کاره‌سات‌ه نه‌ک شایه‌نى حوکم کردنیش‬ ‫نین له‌م هه‌رێمه‌دا‪ ،‬به‌ڵکو شایه‌نى ژیانیش‬ ‫نین له‌م ده‌ڤه‌ره‌دا‪ .‬هه‌روه‌ک چۆن بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫مرۆڤێک بێت‌ه دنیاو‌ه ئازار و ناڕه‌حه‌تییه‌کى‬ ‫زۆرى ئه‌وێت کوردیش بۆ ب �ه‌دی هێنانى‬ ‫ماف‌ه نه‌ته‌وایه‌تییه‌کانى ئ �ه‌وه‌ن��ده‌ى ئ��ازار‬ ‫چه‌شت‪ ،‬باڵم پارتى ب‌ه (‪)31‬ى ئاب هه‌ر زوو‬ ‫به‌رهه‌مى ئه‌و ئازار و ناڕه‌حه‌تییه‌ى میلله‌تى‬ ‫سه‌ر بڕى‪ ،‬واتا پارتى پرۆسه‌ى سه‌ربه‌خۆ‬ ‫ب��وون و درووستکردنى نیشتمان نه‌ته‌و‌ه و‬ ‫به‌مه‌ده‌نى کردن و ب‌ه ده‌زگایى کردن و ئاوه‌دان‬ ‫کردنه‌وه‌ى وه‌ستاند وه‌ک مه‌سعود بارزانى‬ ‫ل‌ه وتارێکیدا ده‌ڵێت (ئێستا وه‌لاڵ گه‌ر بڵێن‬ ‫چۆن پردێک دروست ده‌بێت نازانین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌گه‌ر بڵێن چۆن نه‌سف ده‌کرێت ئه‌زانین‪،‬‬ ‫چونک‌ه پیشه‌ى ئێم‌ه وا بووه‌)‪ .‬به‌ڵێ ئه‌مه‌ی ‌ه‬ ‫دیدو پالنى سه‌رۆک بۆ ئاوه‌دان کردنه‌و‌ه که‌‬ ‫ده‌زانێت ژێرخانى ئابوورى واڵت تێک بدات‬ ‫هاونیشتمانیانیش بکات ب‌ه قوربانى‪.‬‬

‫کوردستانی‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪54‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/2/12‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/2‬‬ ‫دووشه‬

‫‪17‬‬

‫ئه‌م‌ه ئ �ه‌و س�ه‌رک��رده‌ی�ه‌ی�‌ه ک�‌ه ب���ه‌رده‌وام‬ ‫الف و گ�ه‌زاف��ى نه‌ته‌وایه‌تى و نیشتمانى‬ ‫لێده‌دات و بنه‌ماڵ‌ه و ده‌رباریش ده‌یانه‌وێت‬ ‫که‌سایه‌تییه‌کى کاریزمایی بۆ دروس��ت‬ ‫بکه‌ن ک‌ه خوێنى هاونیشتمانیانى ب‌ه هێڵى‬ ‫سور نازانێت‪ ،‬به‌اڵم سوتاندنى جامانه‌ى سور‬ ‫ب‌ه بێکه‌رامه‌تى ده‌زانێت‪ ،‬له‌کاتێکدا ده‌بێت‬ ‫سه‌رکرد‌ه ل‌ه رۆژگارى خۆیدا خزمه‌تکار و‬ ‫خۆشه‌ویستى گه‌ل بێت ل‌ه دواى خۆشى بۆ‬ ‫چاکسازى و دادپه‌روه‌رى و سه‌رکه‌وتنه‌کانى‬ ‫بگه‌ڕێنه‌و‌ه ل‌ه مێژوشدا ڕه‌مز و زیندوو بێت‪.‬‬ ‫ل�‌ه ڕۆژى (‪)31‬ی ئ��اب��دا ژماره‌یه‌کى‬ ‫زۆرى ئۆپۆزسیۆنى به‌عسیش ل‌ه هه‌ولێر‬ ‫بوو هه‌موو راده‌ستى به‌عس کرانه‌و‌ه به‌پێى‬ ‫ڕێککه‌وتنێک ل‌ه نێوان ه�ه‌ردوو الدا‪ ،‬له‌م‬ ‫خیانه‌ته‌دا پارتى و یه‌کێتى الى من وه‌ک‬ ‫یه‌کن‪ ،‬چونک‌ه ه�ه‌ردووک��ی��ان ت�ه‌واوک�ه‌رى‬ ‫یه‌کترین ل‌ه چه‌سپاندنى نه‌خش‌ه و پیالنى‬ ‫داگیرکه‌ران یه‌کێتیش ئێرانى هێنای‌ه سه‌ر‬ ‫کوردستان‪.‬‬

‫ئێو ‌ه و ئێران و تورکیاى ئاغاتان‬ ‫ئازاد مه‌حمود‬

‫بابه‌تى سه‌رکوتکردنى میلله‌تان ل‌ه الیه‌نى‬ ‫ده‌سه‌اڵتداران ل‌ه هه‌ر واڵتێکدا ره‌فتارى ئه‌و‬ ‫سیستم‌ه دیکتاتۆرانه‌ن ک‌ه له‌به‌ر پارێزگارى‬ ‫ک��ردن��ى کورسیه‌کانیان هه‌میش‌ه خوێنى‬ ‫میلله‌تى خۆیان حه‌اڵڵ ئه‌که‌ن پێوان‌ه ئه‌خالقى‬ ‫و یاسایییه‌کان ژێ��رپ��ێ ئ �ه‌خ �ه‌ن‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫ئ��ێ��وه‌ش ه�ه‌م��ان گ��ۆش��ک��راوى ئ �ه‌و ده‌س�ه‌اڵت� ‌ه‬ ‫شمولیانه‌ن و هه‌میش‌ه گوێرایه‌ڵى زلهێزه‌کانن‬ ‫و به‌خواست و داواى ئ �ه‌وان جێبه‌جێ کارن‬ ‫هه‌ر ل‌ه سه‌ردانه‌که‌ى ئه‌م ج��اره‌ى تاڵه‌بانى و‬ ‫نێچیرڤان بارزانى ک‌ه چون‌ه ئێران هه‌ر له‌وێ‬ ‫وانه‌ى باشیان وه‌رگرت و هه‌رله‌وێ میکانیزمى‬ ‫سه‌رکوتکردنى خه‌ڵکانى هه‌رێمتان له‌وانه‌و‌ه‬ ‫وه‌رگ��رت ه �ه‌روه‌ک ئێران ئه‌مرى فه‌رموو ب ‌ه‬ ‫مالیکى ک‌ه موجاهیدین سه‌رکوت بکات و‬ ‫وه‌ده‌ریان بنێ به‌هه‌مان شێو‌ه ئه‌مرى به‌ئیوه‌ش‬ ‫دا ک‌ه به‌رهه‌ڵستکارانى خ��ۆى ب‌ه تایبه‌ت‬ ‫ئه‌وانه‌ى له‌باشوردان ک‌ه مه‌به‌ست دیموکرات و‬ ‫کۆمه‌ڵه‌ن وه‌ک هه‌موو جارێک ک‌ه بێجگ ‌ه‬ ‫ل‌ه خۆتان که‌ستان قبوڵ نی‌ه ل‌ه گۆڕه‌پانى‬ ‫خه‌باتى کوردایه‌تیدا‪ ،‬کاتێک فشارتان بۆیان‬ ‫هێناو‌ه که‌چى بانگه‌ش‌ه ده‌که‌ن ک‌ه گوای‌ه ئه‌و‌ه‬ ‫خه‌ڵکانى زڕگوێزه‌ڵه‌ن گه‌مارۆى که‌مپه‌کانى‬ ‫کۆمه‌ڵ‌ه و دیموکراتیان داو‌ه له‌ژێر ناوى‬ ‫خه‌ڵکى سڤیلدا فشار ده‌خه‌ن‌ه سه‌ریان هه‌ر‬ ‫وه‌ک چۆن مالیکى له‌ژێرناوى خه‌ڵکى سڤیلى‬ ‫ناوچه‌ى دیالێ چونه‌ت‌ه سه‌ر موجاهیدین و ئه‌و‬ ‫کاره‌ساته‌ى هه‌موو ل‌ه میدیاکاندا بینیمان‬ ‫چه‌ند قوربانى لێکه‌وته‌و‌ه به‌ده‌ستى هێزه‌کانى‬ ‫سوپاى عێراقى سه‌ر ب‌ه مالیکى ک‌ه ب‌ه جلى‬ ‫مه‌ده‌نیه‌و‌ه ئه‌و په‌الماردانه‌یان کرد‪ ،‬بۆ پاداشتى‬ ‫ئه‌و کاره‌ش ک‌ه ئێو‌ه فشار بخه‌ن‌ه سه‌ر پارت ‌ه‬ ‫به‌رهه‌ڵستکاره‌کانى ئێران‪ ،‬ئێران نه‌خشه‌یه‌ک‬ ‫و میکانیزمێکى نوێى به‌ئێو‌ه پێشکه‌ش کرد‬ ‫ک‌ه به‌و شێوازه‌ى ک‌ه کردتان ب‌ه له‌شکرکێشى‬

‫ب��ۆ س �ه‌ر سلێمانى ک�‌ه گ��وای�‌ه ئه‌توانن له‌و‬ ‫رێیه‌و‌ه سه‌رکوتى خۆپێشانده‌ران بکه‌ن‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫هه‌مان میکانیزم له‌ئێراندا پێشتر تاقى کرایه‌و‌ه‬ ‫بۆسه‌رکوت کردنى خۆپێشاندانه‌کانى ناڕه‌زایى‬ ‫ئێران‪.‬‬ ‫له‌هه‌مانکاتدا داوایه‌کى ترى ئێران لێتان ک ‌ه‬ ‫ل‌ه هه‌مووى گرنگتر‌ه ئه‌ویش داخوازى ئه‌وه‌ى‬ ‫ک‌ه ئێو‌ه ل‌ه (پژاک) بده‌ن ب‌ه گه‌واهى ئه‌وه‌ى‬ ‫ل‌ه هه‌مان کاتى له‌شکرکێشى بۆسه‌ر سلێمانى‬ ‫بۆ هه‌ڵه‌بجه‌تان نارد ک‌ه ده‌رکه‌وت بۆ هه‌ڵه‌بج ‌ه‬ ‫نیه‌‪ ،‬به‌ڵکو بۆ سه‌ر سنوره‌کان‌ه ک‌ه (پژاک)ى‬ ‫لێ هه‌ن‪ ،‬بێگومان ل‌ه به‌فر بێ یان ل‌ه باران هه‌ر‬ ‫ل‌ه کورد که‌م بونه‌وه‌ی‌ه و ل‌ه ناوبردنى بزاوتى‬ ‫رزگاریی‌ه بۆ رۆژهه‌اڵت‪ .‬ئه‌و هه‌موو هێزانه‌ى‬ ‫ک‌ه سلێمانیتان پێکرد ب‌ه سه‌ربازگ‌ه ئه‌ى ل ‌ه‬ ‫ک��وێ ب��وون کاتێک هه‌میش‌ه سنوره‌کانى‬ ‫باشور تۆپباران ئه‌کرێت ل‌ه الی �ه‌ن ه �ه‌ردوو‬ ‫ئاغاتان (ئێران و تورکیا)‪ .‬ئێوه‌ش هه‌مووکات‬ ‫نقه‌تان له‌خۆتان بڕیوه‌‪ ،‬ئه‌و هێزه‌ى به‌ناو چه‌کدار‬ ‫و سوپاى هه‌رێمن بۆ پارێزگارى واڵت پێویسته‌‬ ‫ئ �ه‌رک داربکرێت له‌کاتى مه‌ترسیه‌کاندا‬ ‫له‌سه‌ر واڵت و هه‌رێم نه‌ک بۆ سه‌رکوتکردنى‬ ‫خه‌ڵکى واڵت‪ .‬کاک‌ه ئێو‌ه ه�ه‌ن��دێ ش�ه‌رم‬ ‫بتانگرێ چیتان نه‌کرد ل�ه‌م چه‌ند رۆژه‌ى‬ ‫دواییدا‪ ،‬خۆ ئاغاکانتان ل‌ه تورکیا هیچ کات‬ ‫به‌وشێواز‌ه دڕندانه‌ی‌ه ره‌فتار له‌گه‌ڵ کوردى‬ ‫باکور ناکه‌ن ل‌ه خۆپێشاندانه‌کاندا‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫به‌ئاوى گه‌رم رشتن و گازى ته‌نها فرمێسک‬ ‫رژێ��ن ن�ه‌ک وه‌ک ئێو‌ه غ��ازه‌ک�ه‌ى رژانتان‬ ‫خنکێنه‌ر بوو‪ ،‬بۆمبێکى تایبه‌ت بوو به‌کارتان‬ ‫هێنا‪ ،‬هه‌ر هیچ نه‌بێ چاو له‌و ئاغایه‌تان بکه‌ن‬ ‫خۆ ئه‌وان دوژمنى راسته‌قینه‌ى گه‌لى کوردن‬ ‫نه‌ک ته‌نها ل‌ه باکور‪ ،‬به‌ڵکو پارچه‌کانى ترى‬ ‫به‌ش به‌ش کراو‪.‬‬ ‫وتتان خۆپێشانده‌ران رێگه‌ى کار و کاسبى‬ ‫و قورگى خه‌ڵکیان گرتو‌ه ئ�ه‌و‌ه ئ �ه‌وان بوون‬ ‫یان ئێوه‌ن له‌هه‌موو کوچ‌ه و کۆاڵن و به‌رده‌م‬ ‫هه‌موو دوکانێکدا مۆڵتان داو‌ه و ئه‌وانێش‬ ‫له‌ترسى ئێو‌ه ناتوانن دوک��ان بکه‌نه‌وه‌‪ ،‬هه‌ر‬ ‫سه‌یرى به‌ر س �ه‌راى ئ��ازادى بکه‌ن ک‌ه مێزى‬ ‫کتێبفرۆشه‌کان ل�ه‌و رۆژه‌وه‌ى ئێو‌ه هاتوون‬ ‫کردوتانه‌ت‌ه مێزى دانیشتنى خۆتان و سفره‌ى‬ ‫نان خواردنتان ک‌ه ب‌ه له‌ف‌ه یان چه‌ندژه‌م ‌ه‬

‫نانێکى بێ نرخ ک‌ه الیه‌ق ب‌ه خۆتان نابینن‬ ‫و ئه‌وه‌ند‌ه بێ نرخ سه‌یرتان ئه‌که‌ن‪ ،‬مه‌به‌ستم‬ ‫ده‌سه‌اڵت‌ه ببینن چۆن خزمه‌تى هێز‌ه غه‌یر‌ه‬ ‫ک��ورده‌ک��ان ئه‌کرێن تایبه‌ت عه‌ره‌به‌کانى‬ ‫خواروى عێراق وه‌ک ئه‌ڵێن پاسه‌وانى کۆمارى‬ ‫ک‌ه تاڵه‌بانى ناردونى ک‌ه وه‌زیره‌که‌شیان (شێخ‬ ‫جه‌عفه‌ر) ئه‌ڵێ هیچ هێزێکى ده‌ره‌کى غه‌یرى‬ ‫هه‌رێم نه‌هێنراو‌ه که‌چى ئه‌شڵێ ئه‌گه‌ر پێویست‬ ‫بکات هێزى زیاتر ده‌هێنین‪ .‬ئافه‌رین وه‌زیرێک‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه ئاگاى ل‌ه له‌شکره‌که‌ى نه‌بێ تاخۆى‬ ‫نه‌زانێ ئایا هێزه‌کان چین و چ پێکهاته‌یه‌کن‪،‬‬ ‫ئه‌ڵێ ره‌نگ‌ه هه‌ندێ ل‌ه ع�ه‌ره‌ب و تورکمان‬ ‫له‌گه‌ڵ هێزى پێشمه‌رگه‌دابن‪ ،‬نازانم به‌ڕه‌نگ ‌ه‬ ‫و ب‌ه نازانم ئه‌بێ وه‌اڵمى پرسیار بداته‌و‌ه ل ‌ه‬ ‫کاتێکدا ک�‌ه پێویست‌ه وه‌زی��رێ��ک هه‌موو‬ ‫گ��ه‌ور‌ه و بچوکێک ل�ه‌ب��اره‌ى پێکهاته‌و‌ه و‬ ‫جموجۆڵ و ره‌ف��ت��ار و ی��اس��اى عه‌سکه‌رى‬ ‫هه‌موو سه‌ر به‌وه‌زاره‌ته‌که‌ى بزانێت‪ ،‬ئه‌وه‌ى وتى‬ ‫له‌ناو په‌رله‌مان و ل‌ه که‌ناڵى نالیادا نیشانه‌ى‬ ‫لێهاتوویى وه‌زیرێک نه‌بوو‪ ،‬به‌ڵکو که‌سێکى بێ‬ ‫ئاگا و شه‌ڕه‌نگێز و نه‌خوێنده‌وار بوو ل‌ه غه‌یرى‬ ‫تانه‌و ته‌شه‌ر و جنێوى ب��ازاڕى و سوکایه‌تى‬ ‫کردن ب‌ه مرۆڤایه‌تى‪ .‬هیچ توانایه‌کى ترى‬ ‫یاسایى و پ���ه‌روه‌رده‌ى عه‌سکه‌رى ئه‌کادیمى‬ ‫نه‌بوو‪ ،‬چونک‌ه هه‌رهه‌مان عه‌قڵییه‌تى شه‌ڕى‬ ‫پارتیزانى و س�ه‌رده‌م��ى ش��اخ ک‌ه بۆ شه‌ڕى‬ ‫خۆکوژى الیه‌نه‌کان ئه‌و توانایانه‌یان به‌کار‬ ‫ئه‌هێنا نه‌ک بۆ به‌رگرى له‌خاک و نیشتمان‬ ‫و نه‌ته‌وه‌‪ .‬ئێستاش هه‌مان هه‌وڵى زه‌مین‌ه خۆش‬ ‫کردن هه‌ی‌ه بۆ شه‌ڕى ناوخۆیى و پاشان هه‌ر‬ ‫ئه‌ڵێن خه‌تاى ئێم‌ه نه‌بوو‪.‬‬ ‫ب �ه‌س �‌ه سه‌لمانتان ئ��ێ��و‌ه داک��ۆک��ی��ک�ه‌رى‬ ‫خواسته‌کانى گ��ه‌ل و ن �ه‌ت �ه‌و‌ه ن��ی��ن‪ ،‬ل��ه‌دوا‬ ‫ق��ۆن��اغ �ه‌ک��ان��ى ک��ۆس��ت �ه‌ک��ان��ى خ��ۆت��ان��دا‪،‬‬ ‫ت���ه‌واو متمانه‌تان ل �ه‌الى گ �ه‌ل نه‌ما‪ ،‬ته‌نها‬ ‫الى کاسه‌لێسه‌کانتان ن�ه‌ب��ێ ئ �ه‌وان �ه‌ى بۆ‬ ‫پشکه‌چه‌وره‌کان ماونه‌ته‌و‌ه له‌گه‌ڵتاندا‪ ،‬دڵنیابن‬ ‫ئه‌و هه‌مووه‌ى به‌کارى ئه‌هێنن و به‌قسه‌تان‬ ‫ناکه‌ن ی �ه‌ک مانگ موچه‌یان و پشکى‬ ‫چه‌وریان مه‌ده‌نێ تاقى بکه‌نه‌و‌ه چۆن لێتان‬ ‫ئه‌ته‌کنه‌وه‌‪ ،‬التان وای‌ه هه‌تاسه‌ر بۆتان ته‌خت‬ ‫ئه‌بێ کاتى ئێکسپایه‌رتان ته‌واو بووه‌‪.‬‬

‫مه‌حمود سه‌نگاوى ل ‌ه میانه‌ى پینه‌کردنى قسه‌که‌ى سه‌باره‌ت ب ‌ه سلێمانى‪ ...‬که‌الر و ده‌ربه‌ندیخان و چه‌مچه‌ماڵى ب ‌ه دز وه‌سفکرد‬

‫جوتیار ده‌ربه‌نى‬

‫وه‌ک هاوواڵتیه‌کى ده‌ربه‌ندیخان ئه‌گه‌ر‬ ‫ب��م��زان��ی��ای�‌ه ی��اس��ا ل �‌ه م�ه‌ح��م��ود س�ه‌ن��گ��اوى‬ ‫س���ه‌روه‌رت���ر‌ه داوام ل �ه‌س �ه‌ر ت��ۆم��ار ئ�ه‌ک��رد‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌داخه‌و‌ه مه‌حمود سه‌نگاوى له‌یاسا‬ ‫سه‌روه‌رتره‌‪!!!...‬‬ ‫ل �‌ه م��ی��ان�ه‌ى ل��ێ��دوان��ێ��ک��ی��دا ب��ۆ که‌ناڵى‬ ‫ک��وردس��ات مه‌حمود سه‌نگاوى ئه‌ندامى‬ ‫م�ه‌ک��ت�ه‌ب��ى س��ی��اس��ى یه‌کێتى نیشتمانى‬

‫ک��وردس��ت��ان ش���ه‌وى (‪ )22-21‬س �ه‌ب��اره‌ت‬ ‫ب �ه‌و قسه‌یه‌ى گ��وای��ا ده‌ره���ه‌ق به‌سلێمانى‬ ‫ک��ردوی �ه‌ت��ى (خ�ه‌ڵ��ک��ى سلێمانى ع �ه‌ره‌ب��ى‬ ‫ن��ازان��ن) وت��ى من مه‌به‌ستم ئ �ه‌و‌ه نه‌بوو‌ه و‬ ‫چه‌ندجارێک وتى من خزمه‌تکارى شارى‬ ‫سلێمانیم و من پێشمه‌رگه‌ى سلێمانیم‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫کاتێک خۆیان و ئۆپۆزسیۆنى ب��ه‌راورد‬ ‫کرد وتى (ئ �ه‌وان وات�‌ه ئۆپۆزسیۆن دزیان‬ ‫ل‌ه که‌الر و ده‌ربه‌ندیخان و چه‌مچه‌ماڵه‌و‌ه‬ ‫بۆ به‌رده‌رکى سه‌را هێناو‌ه خۆ ئێم‌ه وامان‬ ‫نه‌کردوو‌ه ده‌ره�ه‌ق به‌سلێمانى!) من مافى‬ ‫داکۆکیکردن ل�‌ه ک �ه‌الر و چه‌مچه‌ماڵ‬ ‫ێ‬ ‫ب��ۆ ک���ه‌الرى و چه‌مچه‌ماڵیه‌کان به‌ج ‌‬ ‫ده‌هێڵم‪ ،‬به‌اڵم وه‌ک هاوواڵتیه‌کى دوور له‌‬ ‫ئۆپۆزسیۆن و ده‌سه‌اڵتیش ل‌ه ده‌ربه‌ندیخان‬

‫ب �‌ه ک��اک مه‌حمود ئه‌ڵێم ل �ه‌م��اوه‌ى دوو‬ ‫مانگى راب�����ردوودا ئ��ه‌و ه��اوش��اری��ان �ه‌م ل ‌ه‬ ‫ده‌ربه‌ندیخان ک‌ه سه‌ردانى سه‌راى ئازادیان‬ ‫کردوو‌ه زۆربه‌یان خه‌ڵکى رۆشنبیرو خاوه‌ن‬ ‫ئه‌ته‌کێتى ده‌ربه‌ندیخان ب��وون ژماره‌یه‌کى‬ ‫که‌میان سه‌رب ‌ه ئۆپۆزسیۆن ب��وون ئه‌گه‌ر‬ ‫سه‌رب‌ه ئۆپۆزسیۆنیش بن هاونیشتمانى به‌ڕێز‬ ‫بوون و دز نه‌بوون ده‌ربه‌ندیخان دزى لێ نیه‌‬ ‫به‌شاهیدى دۆست و دوژمن قه‌زایه‌کى پڕ له‌‬ ‫خه‌ڵکى رۆشنبیر و که‌مترین تاوانى تیادا‬ ‫ێ زۆرجار ئه‌وتاوان‌ه که‌مانه‌شى‬ ‫ئه‌نجام ئه‌در ‌‬ ‫ئه‌نجامده‌رانى ل����ه‌ده‌ره‌وه‌ى ده‌ربه‌ندیخانه‌و‌ه‬ ‫هاتوون بۆ رێگرتن ل‌ه ئه‌نجامدانى تاوان له‌م‬ ‫دۆخه‌ى هه‌رێمى پیا تێپه‌ڕبوو ده‌ربه‌ندیخان‬ ‫که‌مترین خۆپیشاندانى تیادا کرا و جێگاى‬

‫ره‌زام�ه‌ن��دى ده‌س �ه‌اڵت ب��وو! که‌چى کاک له‌سه‌ر هه‌موو نادادگه‌رییه‌کان هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫مه‌حمود تۆ به‌هاواڵتیانى ده‌ربه‌ندیخان ئه‌ڵێى ئه‌و‌ه ئێوه‌ن جه‌نڕاڵه‌کانى شاخ شه‌ڕى نێوانتان‬ ‫هێنایه‌و‌ه شار و تا ئێستاش به‌رده‌وامن و‬ ‫دز!‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ى ب‌ه خه‌ڵکى سلێمانى بڵێى عه‌ره‌بى خه‌ڵکى پاکیزه‌ى خۆنیشانده‌ریش ب�‌ه دز‬ ‫نازانن هێند‌ه هه‌ڵ‌ه نیی‌ه ک‌ه ب‌ه هاواڵتى (‪ )3‬تۆمه‌تبار ئه‌که‌ن!‪.‬‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت زۆر ل‌ه ده‌ربه‌ندیخان ترسابوو‬ ‫قه‌زا بڵێ‌ى دز له‌ئاستى به‌رپرسیارییه‌تیه‌کى‬ ‫گ�ه‌وره‌ى وه‌ک مه‌کته‌ب سیاسى حزبێکى هه‌ر پێش خۆپیشاندانه‌کان زۆربه‌ى به‌رپرس ‌ه‬ ‫ده‌سه‌اڵتدار! راست‌ه ده‌ربه‌ندیخانیه‌کان ناڕازین حزبى و حکومی و ئه‌منى و پۆلیسیه‌کانى‬ ‫له‌ده‌سه‌اڵتى کوردى هه‌ڵبژاردنه‌کانى پێشوو گ���ۆڕى و ل �‌ه ش�����اره‌زوور و گ�ه‌رم��ی��ان�ه‌و‌ه‬ ‫ئه‌مه‌ى سه‌لماند‪ ،‬به‌اڵم ته‌نها ل‌ه ده‌سه‌اڵت به‌رپرسى بۆ هێنان به‌وپێیه‌ى ده‌ربه‌ندیخان‬ ‫و نادادگه‌رییه‌کانى ن���اڕازى نین‪ ،‬به‌ڵکو زۆرت��ری��ن خه‌ڵکى ن���اڕازى لێی‌ه ئه‌گونجا‬ ‫رۆژێکیش دێت قس‌ه له‌سه‌ر حزب‌ه تاک ره‌و گه‌وره‌ترین خۆ پیشاندانى لێ بکرێ‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫و شێو‌ه ستالینیه‌کانى ئۆپۆزسیۆنیش بکه‌ن ده‌ربه‌ندیخانیه‌کان ئ�ه‌وه‌ی��ان سه‌لماند دژى‬ ‫ئه‌وانیش وه‌ک دوو حزبه‌که‌ى ئێو‌ه ته‌نها رژانى خۆێنن له‌و پێناوه‌شدا دانیان به‌خۆیاندا‬ ‫که‌سێک به‌ڕێوه‌یان ئه‌بات! میلله‌ت قسه‌ى گرت و که‌مترین خۆپیشاندانیان کرد له‌برى‬

‫ده‌ستخۆشى که‌چى هاونیشتمانى خۆتان‬ ‫به‌دز وه‌سف ئه‌که‌ن!‪.‬‬ ‫ده‌ربه‌ندیخانیه‌کان هه‌موو ئه‌وانه‌یان قبو ‌ڵ‬ ‫کرد جیاکرانه‌و‌ه ل‌ه قه‌زاکانى تر و ل‌ه پڕۆژ‌ه‬ ‫ستراتیژییه‌کانى وه‌ک کردنه‌وه‌ى کۆلێژ و‬ ‫ێ‬ ‫زانکۆ و په‌رتوکخان‌ه بێ‌به‌شکران پشتگو ‌‬ ‫خران ب‌ه ده‌گمه‌ن به‌رپرسى فه‌رمانگه‌یه‌ک‬ ‫ئه‌بینى ده‌رب��ه‌ن��ى ب��ێ��ت! ب���ه‌اڵم پێم وانی ‌ه‬ ‫تۆمه‌تى دزى قبو ‌ڵ بکه‌ن ل‌ه ئێستادا چار‬ ‫نیه‌‪ ،‬چونک‌ه نه‌ک ته‌نها کاک مه‌حمود‬ ‫له‌یاسا سه‌روه‌رتره‌‪ ،‬به‌ڵکو من ک‌ه نوسه‌رى‬ ‫ێ دواى نوسینه‌ک‌ه دوا‬ ‫ب��اب�ه‌ت�ه‌ک�ه‌م ئ�ه‌ب� ‌‬ ‫وه‌سیه‌تیشم بنوسم‪ ،‬چونک‌ه ئه‌م جۆر‌ه نوسین ‌ه‬ ‫ژیانم ئه‌خات‌ه مه‌ترسیه‌وه‌!‬


‫کوردستانی‬

‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪54‬‬ ‫‪2010/11/8‬‬ ‫دووشه‬ ‫‪2711/2/12‬‬ ‫‌ممه‌ممه‌‪- 2011/5/2‬‬ ‫دووشه‬

‫‪16‬‬

‫سیپان خالید‬

‫خ��ۆپ��ی��ش��ان��دان �ه‌ س �ه‌رت��اس �ه‌ری �ه‌ک��ان��ی‬ ‫رۆژه�ه‌اڵت��ی ناوین و باکوری ئه‌فریقیا‬ ‫به‌گشتی یه‌ک ناونیشانیان هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫ئ��ی��ت��ر ه��ی��چ ک���ه‌س و ک��ۆم�ه‌ڵ��گ��ای�ه‌ک‬ ‫ناتوانێت ده‌سه‌اڵتی بنه‌ماڵه‌گه‌رێتی په‌سند‬ ‫ب��ک��ات‪ .‬ئ�ه‌ن��ج��ام تائێستا زۆرێ���ک له‌و‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌ بنه‌ماڵه‌گه‌رانه‌ سه‌رنگووم بوون‪،‬‬ ‫م��ن ب���اوه‌ڕده‌ک���ه‌م ده‌س�ه‌اڵت�ه‌ک��ان��ی تریش‬ ‫ئه‌وانه‌ی پشت به‌بنه‌ماڵه‌کانیان ده‌به‌ستن‬ ‫ته‌مه‌نیان کورت بۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ هه‌رێمی کوردستانیش ماوه‌یه‌کی‬ ‫زۆره‌‪ ،‬زیاتر له‌ په‌نجا ساڵه‌‪ ،‬ده‌سه‌اڵتی‬ ‫بنه‌ماڵه‌گه‌رێتی ب�ه‌رۆک��ی کۆمه‌ڵگای‬ ‫گ��رت��ووه‌‪ ،‬ه �ه‌م��وو سیاسه‌تی ب��اش��ووری‬ ‫کوردستان به‌ بنه‌ماڵه‌گه‌رێتی به‌ڕێوه‌چووه‌‪،‬‬ ‫ئ�ه‌م�ه‌ ل �ه‌س �ه‌رده‌م��ی ش���ه‌ڕی چ �ه‌ک��داری‬ ‫«واتا له‌ شاخ» و له‌ سه‌رده‌می حوکمی‬ ‫خ��ۆج��ێ��ی �ه‌ش «وات������ا ل���ه‌ ش���ار»ی���ش���دا‪.‬‬ ‫ل���ه‌ س����ه‌رده‌م����ی ش�����ه‌ڕی چ���ه‌ک���داری���دا‬

‫سه‌رده‌می کۆتایی بنه‌ماڵه‌گه‌رێتی ‌ه ل ‌ه سیاسه‌تدا‬ ‫گروپێک رۆشنبیر ل �ه‌ دژی حوکمی الی �ه‌ک پرسیاری ئ �ه‌وه‌ ده‌ک��ات‪ ،‬بۆچی‬ ‫بنه‌ماڵه‌گه‌رێتی و عه‌شیره‌تگه‌رێتی ل ‌ه ت��اک�ه‌ نزیکه‌کانی ه����ه‌ردوو بنه‌ماڵه‌ی‬ ‫پارتی دیموکراتی کوردستان جیابوونه‌وه‌‪ ،‬ده‌سه‌اڵت‪ ،‬حکومی سه‌ره‌کیان هه‌بێت ل ‌ه‬ ‫ب��ۆ ئ�ه‌م�ه‌ش هه‌وڵێکی زۆری��ان��دا‪ ،‬تاکو کوردستان؟‪ .‬ه�ه‌ردوو پارتی ده‌سه‌اڵتیش‬ ‫ل �ه‌ ئ �ه‌ن��ج��ام��دا ل �ه‌ یه‌کێتی نیشتمانی ئ��ام��اده‌ن ب��ۆ ه �ه‌م��وو س��ازش��ێ��ک‪ ،‬ب �ه‌اڵم‬ ‫کوردستاندا گه‌یشتنه‌ فۆرمیله‌یه‌ک‪ .‬ئ��ام��اده‌ن��ی��ن م �ه‌س �ه‌ل �ه‌ی بنه‌ماڵه‌کانیان‬ ‫ی�ه‌ک��ێ��ت��ی دوای گه‌یشتنه‌ ده‌س �ه‌اڵت��ی ب��ک �ه‌وێ��ت �ه‌ ن���او گ��ف��ت��وگ��ۆی گ�����ۆڕان و‬ ‫ویستی پ���ه‌ره‌ ب�ه‌ب��ی��رۆک�ه‌ سیاسیه‌که‌ی وه‌رچه‌رخان‪ .‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ی پرسی بنه‌ماڵ ‌ه‬ ‫ب�����دات‪ ،‬ب����ه‌اڵم دوای ژێ��رک �ه‌وت��ن��ی ل ‌ه په‌یوه‌ست ده‌که‌ن به‌ مه‌سه‌له‌ی که‌ڕامه‌تی‬ ‫الیه‌نی چ�ه‌ک��داری و سیاسی له‌ ساڵی خێزانی‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئ�ه‌و داواک��اری �ه‌ی شه‌قام‬ ‫«‪»1996‬ب�����ه‌دواوه‌ له‌به‌رامبه‌ر حوکمی جیایه‌ له‌ مه‌سه‌له‌ی رێزی کۆمه‌اڵیه‌تی‪،‬‬ ‫بنه‌ماڵه‌گه‌رێتی پارتی‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌ویش ئیتر چونکه‌ هه‌موو ریفۆرم و چاکسازیه‌ک‬ ‫هێواش هێواش‪ ،‬تا له‌ ئه‌نجامدا به‌ته‌واوی یه‌کسانه‌ به‌هیچ‪ ،‬ئه‌گه‌ر بێت و حوکمی‬ ‫خ��ۆی راده‌س��ت��ی حوکمی بنه‌ماڵه‌کرد‪ .‬بنه‌ماڵه‌گه‌رێتی ب �ه‌رده‌وام بێت‪ .‬کاتێک‬ ‫سه‌ره‌تا تاکه‌ بنه‌ماڵه‌یه‌کان له‌ناو یه‌کێتیدا ئ��ه‌و ب��اب�ه‌ت�ه‌ ده‌وروژێ���ن���م مه‌به‌ستم نیی ‌ه‬ ‫له‌ئاستی ت��اک و چ��االک��ی م�ه‌ده‌ن��ی��دا به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک له‌ رێ��ز و هه‌بوونی‬ ‫ل�ه‌گ��ۆڕه‌پ��ان�ه‌ک�ه‌ دی���ارب���وون‪ ،‬ب���ه‌اڵم دوات��ر ئ �ه‌و دوو بنه‌ماڵه‌یه‌ ب���ده‌م‪ ،‬ل �ه‌گ �ه‌ڵ‌ ئه‌و‬ ‫هه‌موو جومگه‌ سه‌ره‌کییه‌کانی ده‌سه‌اڵتی بنه‌مااڵنه‌ی تر که‌ سیاسه‌ت به‌ڕێوه‌ده‌ن‪،‬‬ ‫یه‌کێتی ل �ه‌الی �ه‌ن ت��اک�ه‌ک��ان��ی بنه‌ماڵ ‌ه ی��ان له‌ ب��ڕی��اری سیاسیدا به‌کاریگه‌رن‪.‬‬ ‫ق��ۆرخ��ک��را‪ .‬ئ �ه‌م �ه‌ش ب���ووه‌ فاکته‌رێکی به‌ڵکو پێویسته‌ به‌ بوێری په‌نجه‌ دانێین ‌ه‬ ‫س�ه‌ره‌ک��ی بۆ نه‌مانی ج��ی��اوازی له‌نێوان س�ه‌ر برینه‌کانمان‪ .‬ئێمه‌ ناتوانین بڵێین‬ ‫پارتی و یه‌کێتی‪ .‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ی فۆڕمی «ب���ن ع���ه‌ل���ی‪ ،‬م����وب����اره‌ک‪ ،‬ق���ه‌زاف���ی‪،‬‬ ‫بنه‌ماڵه‌گه‌رێتی بۆته‌ شێوازێکی سه‌ره‌کی ئه‌سه‌د و هه‌مانکات ره‌خنه‌ له‌ کاسترۆ»‬ ‫له‌ فه‌رمانڕه‌وایه‌تی هه‌رێمی کوردستان‪ .‬و ئ���ه‌وان���ه‌ی وه‌ک���و ئ �ه‌وان��ی��ش ب��گ��ری��ن و‬ ‫بۆیه‌ به‌گشتی پارت و الیه‌نه‌ سیاسیه‌کان خ��ۆش��م��ان ب���ه‌ ش��ۆڕش��گ��ێ��ڕ و حکومی‬ ‫ب�ه‌ عه‌لمانی و ئیسالمی و بچوک و یاسا وه‌س��ف بکه‌ین‪ .‬وه‌ک��و رۆشنبیران‬ ‫گه‌وره‌‪ ،‬پێداگری له‌سه‌ر مۆدێلی سیاسه‌ت و رۆژنامه‌نوسانیش ناتوانین ئ�ه‌وان�ه‌ی‬ ‫ڵ ده‌ره‌وه‌ی خۆمان ره‌خنه‌بکه‌ین و له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫و به‌ڕێوه‌بردن به‌ڕێگای بنه‌ماڵه‌ و خێ ‌‬ ‫ئه‌وانه‌ی خۆشمان بێده‌نگ بین؟ پێویست ‌ه‬ ‫ده‌که‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫گه‌وره‌ترین ناڕه‌زایی شه‌قامی ئه‌مڕۆی ه����ه‌ردوو ب��ن�ه‌م��اڵ�ه‌ش ئ �ه‌گ �ه‌ر ده‌ی��ان �ه‌وێ��ت‬ ‫ک��وردی ل�ه‌ ب�ه‌رام��ب�ه‌ر حوکمی ه �ه‌ردوو که‌سێتی ب��ن�ه‌م��اڵ�ه‌ی خ��ۆی��ان ب��پ��ارێ��زن‪،‬‬ ‫بنه‌ماڵه‌ی ده‌س �ه‌اڵت �ه‌‪ ،‬ه�ه‌م��وو ک �ه‌س و هه‌رچی زووه‌ ئه‌ندامی بنه‌ماڵه‌کانیان‬

‫ل �ه‌ ده‌س����ه‌اڵت دوور ب��خ �ه‌ن �ه‌وه‌‪ .‬چونک ‌ه‬ ‫خاڵێکی س�ه‌ره‌ک��ی ل �ه‌و گ��ۆڕان��ک��اری و‬ ‫چ��اک��س��ازی��ان�ه‌ی ب��اس��ی��ان ل��ێ��وه‌ ده‌ک��رێ��ت‪،‬‬ ‫تاکه‌کانی بنه‌ماڵه‌ی ئ�ه‌وان��ن‪ .‬له‌وانه‌ی ‌ه‬ ‫بڵێن بۆ سیاسه‌ت کردن بۆ ئێمه‌ حه‌رامه‌‪،‬‬ ‫نه‌خێر حه‌رام نییه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێوه��� له‌سه‌ره‌وه‌ ل ‌ه‬ ‫رێگای بنه‌ماڵه‌کانتانه‌وه‌ هاتوون و بوونه‌ت ‌ه‬ ‫ده‌سه‌اڵت‪ ،‬خۆشترین و باشترین و جوانترین‬ ‫شته‌ مادی و مه‌عنه‌ویه‌کان‪ ،‬جا چ له‌ناو‬ ‫پارته‌که‌تان یان له‌ناو حکومه‌تدابێت بۆ‬ ‫ئێوه‌یه‌‪ ،‬بێ ئه‌وه‌ی پێوه‌ى هیالک بن‪.‬‬ ‫ل �ه‌ ه �ه‌م��وو ل��ێ��دوان�ه‌ک��ان��ی ب��ارزان��ی و‬ ‫تاڵه‌بانی نه‌یانتوانی به‌هیچ ره‌نگێک‬ ‫باسی چاکسازی بکه‌ن له‌ بنه‌ماڵه‌کانیان‪،‬‬ ‫ه�ه‌م��ان��ک��ات نه‌شیانتوانی کاتێک بۆ‬ ‫دوایی هێنان به‌ده‌سه‌اڵتی خۆیان دابنێن‪،‬‬ ‫ئ �ه‌م �ه‌ش وای ک���ردووه‌ ک �ه‌ ن��اڕه‌زای��ی و‬ ‫خۆپیشاندانه‌کان ب �ه‌رده‌وام��ب��ن‪ .‬چونک ‌ه‬ ‫ه����ه‌ردوو بنه‌ماڵه‌ ل �ه‌ ک��ۆن��گ��ره‌ی دوای‬ ‫پارته‌کانیان به‌شێوه‌یه‌کی هه‌ژموونگه‌را‬ ‫س���ه‌رک���ردای���ه‌ت���ی رێ��ک��خ��س��ت��ن �ه‌ک��ان��ی��ان‬ ‫داگ���ی���رک���رد‪ .‬ب���ۆی���ه‌ ئ���ه‌گ���ه‌ر ب���ارزان���ی‬ ‫ئاماده‌نه‌بێت ک��وڕ و ب��راو برازاکانی ل ‌ه‬ ‫جومگه‌ سه‌ره‌کیه‌کانی حزب و حکومه‌ت‬ ‫دوور ب���خ���ات���ه‌وه‌‪ ،‬ه �ه‌م��ان��ک��ات ئ �ه‌گ �ه‌ر‬ ‫به‌هه‌مانشێوه‌ش تاڵه‌بانی ئاماده‌کاری بۆ‬ ‫ئه‌م پرۆسه‌یه‌ نه‌کات‪ ،‬ئه‌وا گۆڕین و الدانی‬ ‫حکومه‌ت و دروستکردنی ده‌ حکومه‌تی‬ ‫تریش جا کاتی بێت ی��ان هه‌میشه‌یی‪،‬‬ ‫هیچ له‌ ره‌وشه‌که‌ ناگۆڕێت‪ .‬به‌مشێوه‌ی ‌ه‬ ‫ناتوانرێت له‌ کوردستان قۆناخێکی نوێ‬ ‫ده‌ستپێبکات و خه‌ڵک باوه‌ڕبکات ک ‌ه‬

‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ده‌چ��ێ��ت‪ .‬بۆیه‌ حکومه‌ت کردن ‌ه‬ ‫ئه‌وان جدین له‌ گۆڕاناکاریدا‪.‬‬ ‫ئۆپۆزسیۆنی ناو په‌رله‌مان‪ ،‬ماوه‌یه‌ک ‌ه ئامانجی س �ه‌ره‌ک��ی گ��ۆڕان��ک��اری�ه‌ک��ان‪،‬‬ ‫ب���ه‌رۆک���ی ه��ه‌ڵ��وه‌ش��ان��ه‌وه‌ی حکومه‌تی ب����ه‌الی م���ن���ه‌وه‌ ب����اش ن �ه‌خ��وێ��ن��دن �ه‌وه‌ی‬ ‫گ��رت��ووه‌‪ ،‬ب��ه‌اڵی م��ن�ه‌وه‌ ه�ه‌ڵ��وه‌ش��ان�ه‌وه‌ی ناڕه‌زایی و گۆڕانکاریه‌کانه‌‪ ،‬یان ترس‬ ‫حکومه‌ت ناتوانێت شتێکی ئ�ه‌و تۆ ل ‌ه هه‌یه‌ له‌ دیاریکردنی ئامانجی سه‌ره‌کی‬ ‫هه‌رێمدا بگۆڕێت‪ ،‬چونکه‌ حکومه‌ت ل ‌ه گۆڕانکاری‪ .‬یان له‌ترسی دوورکه‌وتنه‌وه‌‬ ‫ژێر فه‌رمانی حزبدا به‌ڕێوه‌ده‌چێت و حزبیش له‌ پرسه‌ خێزانی و بنه‌ماڵه‌یه‌کان‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌فه‌رمانی ده‌س�ه‌اڵت��دارێ��ت��ی بنه‌ماڵه‌و‌ه تا ئێستا ئ �ه‌و گوومانه‌ ره‌واب��ێ��ت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ل���ه‌م���ڕۆدا پ��رس��ک�ه‌ ل �ه‌پ��رس��ی خ��ێ��زان��ی و‬ ‫بنه‌ماڵه‌یی گه‌وره‌تره‌‪ ،‬ئێستا ئیتر کێشه‌ک ‌ه‬ ‫ب��ۆت��ه‌ ک��ێ��ش �ه‌ی ه���ه‌م���وو ک��ۆم �ه‌ڵ��گ��ای‬ ‫هه‌رێمی ک��وردس��ت��ان‪ ،‬هه‌مانکات بۆت ‌ه‬ ‫پێویست ‌ه‬ ‫پرسی م��ان�ه‌وه‌ و له‌ده‌ستدانی به‌گشتی‬ ‫ده‌ستکه‌وته‌کانمان‪ .‬ئه‌گه‌ر ئه‌زموونک ‌ه‬ ‫هه‌ردوو بنه‌ماڵه‌ش ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌ئه‌زموونێکی دۆڕاوی پارتی و یه‌کێتی‬ ‫ب �ه‌ن��او ب��ک �ه‌ی��ن‪ ،‬ب���ه‌اڵم ب���اوه‌ڕده‌ک���ه‌م ک ‌ه‬ ‫ده‌یانه‌وێت که‌سێتی‬ ‫ده‌ستکه‌وته‌کانمان موڵکی هه‌موومانن‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ئه‌گه‌ر ده‌مانه‌وێت به‌بێ دوو دڵی‬ ‫بنه‌ماڵه‌ی خۆیان بپارێزن‪،‬‬ ‫داکۆکی له‌سه‌ر گۆڕان و وه‌رچه‌رخانی‬ ‫ریشه‌یانه‌ی هه‌رێمی کوردستان بکه‌ین‪،‬‬ ‫هه‌رچی زوو‌ه ئه‌ندامی‬ ‫ئه‌وا ده‌بێ باس له‌ پرسی بنه‌ماڵه‌گه‌رێتی‬ ‫بکه‌ین و به‌ ه �ه‌ردوو پارتی ده‌س �ه‌اڵت و‬ ‫بنه‌ماڵه‌کانیان ل ‌ه ده‌سه‌اڵت‬ ‫ح��زب و الی�ه‌ن�ه‌ بنه‌ماڵه‌گه‌راکانیتریش‬ ‫دوور بخه‌نه‌وه‌‪ .‬چونک ‌ه‬ ‫ب��ڵ��ێ��ی��ن‪ ،‬گ���ۆڕان���ی ری��ش �ه‌ی ل�ه‌ه�ه‌رێ��م��ی‬ ‫کوردستان به‌نده‌ به‌گۆڕانکاری له‌ خودی‬ ‫خاڵێکی سه‌ره‌کی له‌و‬ ‫بنه‌ماڵه‌کانی ئێوه‌‪ ،‬وات��ا بنه‌ماڵه‌کانتان‬ ‫له‌ ده‌س �ه‌اڵت دوورخ�ه‌ن�ه‌وه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر ئێوه‌ی‬ ‫گۆڕانکاری و چاکسازیانه‌ی‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت��دار و ئۆپۆزسیۆنه‌ په‌رله‌مانی ‌ه‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت��خ��وازه‌ک �ه‌ت��ان ش���ه‌رم له‌یه‌کتری‬ ‫باسیان لێو‌ه ده‌کرێت‪،‬‬ ‫ده‌ک���ه‌ن‪ ،‬ئ �ه‌وا ئێمه‌ی ه��اواڵت��ی شتێکی‬ ‫شه‌رمی لێبکه‌ین نییه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی راستیشه‌ بۆ‬ ‫تاکه‌کانی بنه‌ماڵه‌ی ئه‌وانن‬ ‫ئێوه‌و بۆ خه‌ڵکیش ئه‌و خاڵه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌ییه‌‪.‬‬

‫››‬

‫ناتوندوتیژى فه‌لسه‌فه‌ی ‌ه یان به‌رنامه‌ى کاره‌؟‬ ‫››‬ ‫خالید عه‌بدولکه‌ریم‬ ‫جین شارب وه‌ک یه‌که‌مین زانا به‌شێوه‌ی‬ ‫لێکۆڵینه‌وه‌یه‌کى ک��ورت و پوخت باس ل ‌ه‬ ‫سه‌رهه‌ڵدانى کلتورى ناتوندوتیژى ده‌کات‪،‬‬ ‫ئه‌و بڕواى وای‌ه شیاوترین رێگه‌ی‌ه ک‌ه هێز و‬ ‫رۆحێک وه‌رده‌گرێت بتوانێت ل‌ه دژى حاکم ‌ه‬ ‫سته‌مکار و ده‌س���ه‌اڵت���دار‌ه سه‌ربازییه‌کان‬ ‫راوه‌س��ت��ێ��ت‪ ،‬به‌کارهێنانى ناتوندوتیژی‌ه بۆ‬ ‫داوا سیاسیه‌کانیان‪ ،‬له‌هه‌ندێ واڵتیش ئه‌م‬ ‫بۆچونه‌ى سه‌لماو‌ه به‌تایبه‌تى له‌سه‌رده‌مى‬ ‫ئێستادا ئ���ه‌وه‌ى چه‌کى ده‌س��ت��ى خه‌ڵکانى‬ ‫مافخوراو بێبه‌شبن ل‌ه ئازادییه‌کان ته‌نها په‌نا‬ ‫ده‌به‌ن‌ه به‌ر خه‌باتى ناتوندوتیژى‪ ،‬ئه‌م گۆڕان و‬ ‫وه‌رچه‌رخان‌ه واتا ل‌ه به‌کارهێنانى هێز و کوده‌تا‬ ‫و چاالکى سه‌ربازى ل‌ه دژى هێز و سیسته‌م‬ ‫و حاکمی سته‌مکار بۆ به‌کارهێنانى خه‌باتى‬ ‫ناتوندوتیژى وه‌ک خۆپیشاندانى هێمانه‌‪،‬‬ ‫مانگرتن‪ ،‬به‌شدارینه‌کردن له‌چاالکی‌ه ئابورى‬ ‫و کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کان‪ ،‬دروستکردنى رایه‌ڵه‌ى‬ ‫رۆشنبیرى ب���ه‌رده‌وام‪ ،‬گردبونه‌وه‌ى کاتى و‬ ‫دروستکردنى به‌دیلى سێبه‌ر‪ ،‬واتا کاتێک‬ ‫ناشیرینیه‌ک یان توندوتیژییه‌ک ل‌ه ده‌سه‌اڵت‬ ‫ده‌بینرێت که‌سى ناتوندوتیژ بیر ل‌ه تۆڵ‌ه و‬ ‫به‌کارهێنانى هێز و په‌الماردانى به‌رامبه‌ر‬ ‫ناکاته‌وه‌‪ ،‬به‌ڵکو وێنه‌یه‌کى ترى به‌بیردا دێت‬ ‫ک‌ه جۆرێک‌ه ل‌ه ئایدیاڵکه‌سى ناتوندتیژ ل ‌ه‬ ‫هزرى دا کارى بۆ ده‌ک��ات ئه‌گه‌ر خه‌بات ‌ه‬ ‫ناتوندوتیژییه‌که‌ى ب‌ه ئامانج بگات‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫سه‌رچاوه‌کانى توندوتیژى به‌شێکى زۆریان‬ ‫به‌هێز و زه‌بروزه‌نگ له‌ناو نه‌چون بۆ نمونه‌‪،‬‬ ‫کاتى خ��ۆى به‌هۆى س��اده‌ی��ى کۆمه‌ڵگ‌ه و‬ ‫دابه‌شنه‌بوونى کاره‌و‌ه رۆڵه‌کان دیاریکراوبوون‬ ‫و ده‌س �ه‌اڵت ب �ه‌زۆرى له‌ده‌ستى کارێزماکان‬ ‫ده‌سوڕانه‌و‌ه و کۆمه‌ڵیک ل‌ه پادشا و ده‌ربه‌گ‬ ‫و سه‌رمایه‌دار و خاوه‌ن کار‪ ،‬مافى دیاریکردنى‬ ‫مه‌رگ و ژیانیان ده‌به‌خشی‌ه ئه‌و مرۆڤانه‌ى‬ ‫ده‌وروبه‌ریان‪ ،‬هه‌رکات بیانویستای‌ه که‌سێکیان‬ ‫بێ ب �ه‌ش ده‌ک���رد ل‌ه هه‌موو مافه‌کانى و‬ ‫ب‌ه پێچه‌وانه‌شه‌وه‌‪ ،‬کاتێک ئامرازه‌کانى‬ ‫یارمه‌تیدان به‌کارهات ل‌ه چاخى کشتوکاڵ‬ ‫و تێگه‌یشتن مرۆڤى کۆیل‌ه شوێنى هه‌ندێ‬ ‫که‌ره‌ست‌ه و ئامرازى تر ده‌گرێته‌و‌ه ئه‌وکات‬ ‫گۆڕان ل‌ه بیروڕاى هه‌ندێ ل‌ه سته‌مکاران دا‬ ‫روویدا و سه‌ره‌تاى په‌راوێزى هه‌ندێک ئازادى‬ ‫ده‌ستپێکرد‪ ،‬ل�ه‌س�ه‌رده‌م��ى ئێستاش دا ئه‌و‬ ‫سته‌مکار و ده‌سه‌اڵتدارانه‌ى ک‌ه توندوتیژى‬

‫خه‌باتى ناتوندوتیژى‬ ‫زۆر کاریگه‌رتره‌ ل ‌ه‬ ‫توندوتیژى سیاسى‬ ‫یان هه‌ر رێگایه‌کى تر‪،‬‬ ‫ئه‌م خه‌سڵه‌ته‌ش ‌ه وای‬ ‫ل ‌ه بزاوت و شه‌پۆل و‬ ‫شۆڕشه‌ ناتوندوتیژییه‌کان‬ ‫کردوه‌ هه‌م ببن ب ‌ه‬ ‫فه‌لسه‌فه‌یه‌کى نوێى‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تى و سیاسى و‬ ‫ببنه‌ ستراتیژ‬

‫فه‌لسه‌فه‌یان‌ه بۆ مانه‌و‌ه زه‌حمه‌ت‌ه بیروبۆچونى‬ ‫ئه‌مان‌ه بگۆڕێت و ده‌ستوه‌ربده‌ن ل‌ه چاندنى‬ ‫توندوتیژى له‌نێو ژیانى تاک و کۆمه‌ڵگ ‌ه‬ ‫و ک��ای�ه‌ک��ان��ی��دا‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ت��ا ل �‌ه س�ه‌ره�ه‌ڵ��دان��ى‬ ‫شه‌پۆلى ش��ۆڕش�‌ه سپیه‌کاندا ده‌یانبینین‬ ‫ناتوانن ته‌نانه‌ت وه‌ک پادشاکانى سه‌ده‌کانى‬ ‫ن��اوه‌ڕاس��ت بیربکه‌نه‌وه‌‪ ،‬کاتێک مارتین‬ ‫لۆسه‌ر به‌ڵگه‌نامه‌کانى چاکسازییه‌که‌ى‬ ‫له‌به‌رده‌م ده‌رگاى که‌نیسه‌که‌دا هه‌ڵواسى‪ ،‬خێرا‬ ‫حوکمى ل‌ه سێداره‌دانیان بۆ ده‌رکرد و که‌وتن ‌ه‬ ‫راوه‌دونانى‪ ،‬به‌اڵم ل‌ه ئه‌نجامى ته‌قینه‌وه‌ى رقى‬ ‫جه‌ماوه‌ردا پاپاکان نه‌یانبپه‌رژا چى ل‌ه مارتین‬ ‫لۆسه‌ر بکه‌ن خۆ بشیانکوشتای‌ه شۆڕشى‬ ‫چاکسازى په‌کى ن�ه‌ده‌ک�ه‌وت‪ ،‬که‌چى الى‬ ‫میر و هه‌ندێ سه‌رکرده‌ى ئه‌م ناوچه‌ی‌ه دواى‬ ‫ته‌قینه‌وه‌ى ناڕه‌زایه‌تیه‌کان و گرتنه‌به‌رى‬ ‫رێگ‌ه ناتوندوتیژییه‌کان هه‌ر سوورن له‌سه‌ر‬ ‫راوه‌دونانى که‌سانى ئازادیخواز و به‌رده‌وامن‬ ‫ل‌ه سه‌ر سیاسه‌تى سه‌رکوتکارى‪.‬‬ ‫ئ�����ه‌وه‌ى تێبینیمان ک���رد ب���ۆ ش�ه‌پ��ۆل� ‌ه‬ ‫ناتوندوتیژییه‌کانى ک��وردس��ت��ان ل �‌ه زۆر‬ ‫ه�ه‌ن��گ��اوی��دا ت��وان��ى وه‌ک فه‌لسه‌فه‌یه‌ک‬ ‫ب��ب��ێ��ت�‌ه ب���ه‌رن���ام���ه‌ى ک����ار ب���ۆ گ �ه‌ی��ان��دن��ى‬

‫ده‌سه‌اڵتى سیاسى‪ ،‬له‌زۆر شوێن دا ده‌بینین‬ ‫خه‌ڵکى و نوخب‌ه ناڕازیه‌کان ل‌ه سیسته‌مى‬ ‫سیاسى کوردستاندا کاریان ب‌ه فه‌لسه‌فه‌ى‬ ‫ناتوندوتیژى ده‌کرد‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆى ده‌سه‌اڵتى‬ ‫سیاسیه‌و‌ه ک‌ه تاک‌ه چاره‌سه‌ر به‌کارهێنانى‬ ‫هێز و چاره‌سه‌رى ئه‌منی‌ه بۆ ناڕازه‌یه‌کانى‬ ‫نێو ناخى خه‌ڵکى‪ ،‬نه‌یتوانى خێرا تێبگا ئه‌م‬ ‫شه‌پۆله‌ى به‌رپێناگیرێت‪ ،‬گرنگ مرۆڤ‬ ‫نه‌توانێت ل‌ه شوێنێکدا کۆببێته‌و‌ه و پێکه‌و‌ه‬ ‫نه‌خش‌ه رێ��گ��ا ی��ان داواى خ��ۆی��ان پیشانى‬ ‫ده‌سه‌اڵتى سیاسى بده‌ن‪ ،‬تایبه‌تمه‌ندییه‌کانى‬ ‫ئه‌م شه‌پۆل و شۆڕش‌ه سپیی‌ه هه‌موو هێزێکى‬ ‫س �ه‌رب��ازى له‌سه‌ر تاقى ب��ک �ه‌ره‌و‌ه ئ �ه‌و هێزى‬ ‫م��ان�ه‌و‌ه و ب��ااڵ ب��وون و ب �ه‌رده‌وام��ب��ون زیاتر‬ ‫وه‌رده‌گرێت‪ ،‬چونک‌ه ناتوندوتیژى ل‌ه گه‌یاندنى‬ ‫داوا و خواست و به‌رنامه‌ى خه‌ڵکانى ناڕازى له‌‬ ‫سیسته‌مى به‌ڕێوه‌بردنى ژیانیان ک‌ه حکومه‌ت ‌ه‬ ‫ل‌ه ئه‌نجامى هه‌ستکردن ب‌ه ئیدراک‌ه عه‌قڵى‬ ‫و مه‌نتیقه‌کانه‌و‌ه دروس����ت ده‌بێت ته‌نانه‌ت‬ ‫الى م��رۆڤ��ى س���اد‌ه و ئ��اس��ای��ى‪ ،‬ب��ۆی�‌ه هه‌ر‬ ‫هێز و ده‌س�ه‌اڵت��ێ��ک کاتێک توندوتیژى‬ ‫به‌کارده‌هێنێت ل‌ه بیر و هزر تیادا نائاماده‌ی ‌ه‬ ‫و س��ۆزی مانه‌و‌ه زاڵ�‌ه و ئه‌مه‌ش هه‌ناسه‌ى‬

‫درێژ نابێت ل‌ه به‌رامبه‌ر ب��زاوت و چاالکی ده‌بنه‌و‌ه و ده‌بێت‌ه شه‌ڕ و بیانووى ده‌ستکراوه‌یى‬ ‫و فه‌لسه‌فه‌ى ناتوندوتیژدا‪ ،‬له‌الیه‌کى تره‌و‌ه ده‌که‌وێت‌ه ده‌ست هێزه‌کانیان‪ ،‬یان پێیوابوو ب ‌ه‬ ‫پاڵنه‌ره‌کانى ناتوندوتیژى له‌به‌رده‌وامبوونى بینینى ئه‌و دیمه‌نان‌ه ئیدى خه‌ڵکى ناتوانێت بیر‬ ‫س��ت��ه‌م��ک��اره‌ک��ان��ه‌و‌ه ل �ه‌س �ه‌رک��اره‌ک��ان��ی��ان ل‌ه ناڕه‌زاییبون و خۆپیشاندان بکاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫سه‌رچاوه‌ده‌گرێت هه‌ربۆی‌ه هه‌تا سته‌مێک ئه‌وه‌تا ل‌ه واقیعدا ده‌یبینین به‌هۆى زاڵبوونى‬ ‫زیاتر بێت‪ ،‬تایبه‌تمه‌ندیه‌ک زیاتر ده‌بێت بۆ فه‌لسه‌فه‌ى ناتوندوتیژى به‌سه‌ر شه‌پۆله‌که‌دا‬ ‫کلتورى ناتدنوتیژى‪.‬‬ ‫فۆرمی به‌رده‌وامیه‌تیه‌کى حه‌تمى وه‌رگرتووه‌‪،‬‬ ‫‌مى‬ ‫ه‬ ‫سیست‬ ‫‌‪،‬‬ ‫ه‬ ‫�‬ ‫�ان‬ ‫�‬ ‫�ڕام‬ ‫�‬ ‫�ی‬ ‫�‬ ‫ت‬ ‫ئ����ه‌وه‌ى جێگه‌ى‬ ‫ئه‌گه‌ر هه‌ندێ توندوتیژى و ک��اردان �ه‌وه‌ى‬ ‫ح��وک��م وای��ک��ردو‌ه ده‌س���ه‌اڵت���داران تێنه‌گه‌ن سایکۆلۆژى نه‌بوای‌ه به‌رامبه‌ر ب‌ه ده‌سه‌اڵت‬ ‫ک�‌ه ناتوندوتیژى وه‌ک بزاوتێک بووه‌ت ‌ه له‌الیه‌ن خۆپیشانده‌رانه‌و‌ه بیانووى شکست‬ ‫فه‌لسه‌فه‌یه‌کى کۆمه‌اڵیه‌تى و نێو ژیانى ل‌ه سه‌رکوتکردنه‌ک‌ه هه‌مووى ده‌که‌وت‌ه سه‌ر‬ ‫تاکه‌کان و شوێن‌ه گشتیه‌کان‪ ،‬ئه‌گه‌رچى ده‌سه‌اڵت‪ ،‬به‌اڵم ئێستا که‌مێکیشى ده‌که‌وێته‌و‌ه‬ ‫ده‌سه‌اڵت ب‌ه هێز وه‌اڵمى ده‌داته‌و‌ه و ده‌یه‌وێت س �ه‌ر ئه‌ستۆى خ��ۆپ��ی��ش��ان��ده‌ران‪ ،‬له‌قۆناغى‬ ‫په‌لکێشى نێو شه‌ڕو به‌کاهێنانى توندوتیژى دووه‌م��دا ک‌ه هیچ هه‌ڵبژاردنێک ل‌ه به‌رده‌م‬ ‫بکاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم سروشت و تایبه‌تمه‌ندیه‌که‌ى ده‌سه‌اڵتدا نه‌ما به‌کارى نه‌هێنێت ئه‌وکات‬ ‫ئ �ه‌م ب��زاوت�‌ه واده‌ک���ات ده‌س���ه‌اڵت له‌مه‌یاندا دووب��ار‌ه تێده‌گات ک‌ه پێویست‌ه ب‌ه مه‌نتیقى‬ ‫سه‌رکه‌وتوو نه‌بێت‪.‬‬ ‫سیاسى سه‌یرى ئه‌م روداوان‌ه بکات‪ ،‬ئه‌وکاتیش‬ ‫بۆی‌ه ده‌بینین ئ�ه‌و هێزه‌ى ک‌ه ده‌س �ه‌اڵت بۆی ده‌رده‌ک �ه‌وێ خه‌باتى ناتوندوتیژى زۆر‬ ‫له‌سنورى سلێمانیدا هێناى بۆ سه‌رکوتکردن و کاریگه‌رتر‌ه ل‌ه توندوتیژى سیاسى یان هه‌ر‬ ‫رێگ‌ه گرتن ل‌ه خۆپیشاندان و ناڕه‌زایه‌تیه‌کان رێگایه‌کى تر‪ ،‬ئه‌م خه‌سڵه‌ته‌ش‌ه وای ل‌ه بزاوت‬ ‫نازانێت چ پاساوێک بۆ هێنانى بدۆزێته‌وه‌‪ ،‬و شه‌پۆل و شۆڕش‌ه ناتوندوتیژییه‌کان کردو‌ه‬ ‫ه�ه‌رج��ار‌ه و ده‌ڵێت بۆ مه‌هامێک هاتووه‌‪ ،‬هه‌م ببن ب‌ه فه‌لسه‌فه‌یه‌کى نوێى کۆمه‌اڵیه‌تى‬ ‫چونک‌ه وای��زان��ى خه‌ڵکى ئیدى رووب���ه‌ڕوى و سیاسى و ببن‌ه ستراتیژ‪.‬‬

‫هه‌ولێر‪ ...‬پایته‌ختى ترس‬ ‫ن��او پایته‌خته‌ى کوردستان وا له‌خه‌ڵک‬ ‫ده‌کات و ناخ و ده‌نگ و ئازادییه‌کانیان‬ ‫مت و کپ ده‌کات‪ ،‬چونکه‌ ئه‌و کرده‌ی ‌ه‬ ‫ه��ۆک��ارێ��ک��ی گ����ه‌وره‌ ده‌ب��ێ��ت ب��ۆ زی��ات��ر‬ ‫ت��وڕه‌ب��وون��ی خه‌ڵک و په‌نگخواردنه‌وه‌ى‬ ‫ناڕه‌زاییه‌کان له‌دڵی مرۆڤه‌کاندا‪ ،‬ئیدی‬ ‫ئیحسان مه‌ال فوئاد‬ ‫هاکه‌ چیتر ته‌حه‌مول نامێنێت و له‌بری‬ ‫خۆپیشاندانی ف��راوان هه‌ستانی جه‌ماوه‌ر‬ ‫هه‌ولێره‌که‌مان هه‌ولێره‌که‌ى پایته‌ختی بۆ رووخاندن ده‌بێته‌ ئه‌مری واقیع‪.‬‬ ‫کوردستانم ئه‌مڕۆ به‌ خێمه‌یه‌کی ره‌ش‬ ‫به‌ڵێ حه‌تمه‌ن ن��اڕه‌زای��ی دواى ب�ه‌زۆر‬ ‫حوکمی‬ ‫داپ���ۆش���راوه‌‪ ،‬فیشه‌ک و ت��رس‬ ‫ک��پ��ک��ردن زۆر ل���ه‌ن���اڕه‌زای���ی ع �ه‌ف �ه‌وی‬ ‫رۆ‪،‬‬ ‫‌مان‬ ‫ه‬ ‫‌ک‬ ‫ده‌کات‪ ،‬وه‌یلێ وه‌یلێ پایته‌خته‬ ‫مه‌ترسیدارتره‌‪ ،‬چونکه‌ ئه‌وه‌ی له‌پایته‌ختی‬ ‫هه‌ولێره‌که‌مان رۆ‪.‬‬ ‫ترس (هه‌ولێر) له‌ماوه‌ی پێشوودا هه‌بوو‌ه‬ ‫حزبی‬ ‫دوو‬ ‫‌اڵتی‬ ‫ه‬ ‫‌س‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ک‬ ‫ئه‌و هه‌ولێره‌ى‬ ‫و تاهه‌نووکه‌ش به‌رده‌وامه‌ تادێت خه‌ڵک‬ ‫و‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫�او‬ ‫�‬ ‫�ن‬ ‫�‬ ‫�ێ‬ ‫�‬ ‫ل‬ ‫�ان‬ ‫�‬ ‫�ی‬ ‫�‬ ‫‌الح‬ ‫ه‬ ‫�‬ ‫‌ب‬ ‫ه‬ ‫ز‬ ‫�ی‬ ‫�‬ ‫�ک‬ ‫ک���وردی ن��اوێ�‬ ‫زی��ات��ر پ��ڕ ده‌ک���ات و ناخیان ده‌کوڵێنێت‬ ‫‌ختی‬ ‫ه‬ ‫«پایت‬ ‫ناوی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫‌ن‪،‬‬ ‫ه‬ ‫‌ک‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫شانازی پێوه‌‬ ‫و له‌ئاینده‌دا وه‌ک شکانی به‌نداوێک‬ ‫کوردستانه‌»‪ ،‬ئه‌مڕۆ چیتر پایته‌ختی ده‌شکێت‪ ،‬ئیدی نه‌ک پارتی به‌ ته‌نها‪،‬‬ ‫کوردستان نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو پایته‌ختی ترسه‌‪ ،‬به‌ڵکو ده‌یان پارتی و حکومه‌تی هه‌رێمیش‬ ‫پایته‌ختی داپڵۆساندن و چه‌وساندنه‌و‌ه پێی ناکرێت و ناتوانێت به‌ر به‌و شکان ‌ه‬ ‫و ش �ه‌ق��ه �ه‌ڵ��دان و چ��اوس��ورک��ردن �ه‌وه‌ی �ه‌‪ ،‬بگرێت و له‌ ئه‌گه‌رى رووخ��ان��دن نزیک‬ ‫پ��ای��ت�ه‌خ��ت��ی ب �ه‌رپ��رس��ان و ن�ه‌وه‌ک��ان��ی��ان�ه‌‪ ،‬ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫پ��ای��ت �ه‌خ��ت��ی ئ��ۆت��ۆم��ب��ێ��ل��ی م��ۆن��ی��ک��ا و‬ ‫ئه‌وه‌تا ئه‌وه‌ى ئه‌مڕۆ له‌هه‌ولێردا ده‌بینرێت‬ ‫وه‌نه‌وشه‌یه‌‪ ،‬نه‌ک کوردستان‪.‬‬ ‫و ده‌بیسترێت بیزه‌بت دووب��اره‌ک��ردن �ه‌وه‌ى‬ ‫‌اڵتی‬ ‫ه‬ ‫‌س‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫لێ به‌الی به‌نده‌وه‌ پێم خۆش‬ ‫ئ��ه‌زم��وون��ی ح��زب��ی ب �ه‌ع��س��ی س����ه‌دام و‬ ‫ت��اک حزبی ک���وردی (پ��ارت��ی) ل �ه‌و ب ‌ه ع�ه‌ف��ل�ه‌ق��ی��ی�ه‌ ب��گ��ره‌ ب���ه‌ ده‌ ن��م��ره‌ زی��ات��ر‬

‫و گ���ه‌وره‌ت���ر‪ ،‬ک��ه‌وای��ه‌ ده‌ب��ێ��ت پ��ارت��ی و‬ ‫س�ه‌رک��رده‌ک��ان��ی چیتر عاقاڵنه‌ مامه‌ڵ ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌م دۆخه‌ى هه‌ولێره‌که‌ماندا بکه‌ن‬ ‫ئه‌گینا دواتر هێز و چه‌ک و داپڵۆساندن‬ ‫دادیان نادات‪.‬‬ ‫ببینن چۆن سیخوڕیکردن له‌هه‌موو ئه‌م‬ ‫شوێنانه‌ی هه‌ولێر (به‌شه‌ ناوخۆییه‌کان‪،‬‬ ‫ن��ێ��و ب�����ازاڕه‌ک�����ان‪ ،‬ش���وق���ه‌ و ه��وت��ێ��ل و‬ ‫مۆتێله‌کان‪ ،‬نێو وه‌رزشوانان‪ ،‬له‌نێو قوتابیان‬ ‫و خوێندکاران‪ ،‬رێکخراو و سه‌نته‌ره‌کان‪،‬‬ ‫له‌نێو خه‌ڵکی ن��اڕازی و خۆپیشانده‌ران‪،‬‬ ‫ت�ه‌ن��ان�ه‌ت له‌نێو ب��ۆن�ه‌ و ئاهه‌نگه‌کانی‬ ‫حزبه‌کانی خۆشیاندا) به‌ شێوه‌ی نه‌خش ‌ه‬ ‫و ت��ۆڕی جاڵجاڵۆکه‌ دروس��ت و جێگیر‬ ‫ک��راوه‌‪ ،‬ئیدی بۆ به‌ «پایته‌ختی ترس»‬ ‫ناوی نه‌به‌ین؟‬ ‫له‌بیرتانه‌؟ جارانی س�ه‌رده‌م��ی به‌عس‬ ‫ب����اوک ن���ه‌ی���ده‌وێ���را ل �ه‌م��اڵ �ه‌ک �ه‌ى خ��ۆی‬ ‫و ل�ه‌ن��ێ��و خ��ێ��زان�ه‌ک�ه‌ی��دا ن���اوی س���ه‌دام و‬ ‫ح��زب �ه‌ک �ه‌ى بهێنێت‪ ،‬ه �ه‌م��وو که‌سێک‬ ‫بوبوه‌ ئه‌من و سیخوڕ به‌سه‌ر یه‌کترییه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌بازاڕ و قوتابخانه‌ و فه‌رمانگه‌کانیشدا‬ ‫هیچ ک�ه‌س زات��ی باسکردنی به‌عس و‬ ‫سه‌رکرده‌کانی نه‌بوو‪ ،‬ئه‌وه‌تا ئه‌مێستاکه‌ش‬ ‫ب �ه‌ ه�ه‌م��ان��ش��ێ��وه‌ی ئ��ه‌و س��ه‌رده‌م��ه‌ ل�ه‌ن��او‬

‫کوچه‌ و کۆاڵن و فه‌رمانگه‌ و قوتابخان ‌ه‬ ‫و بازاڕه‌کانی هه‌ولێریشدا که‌س ناوێرێت‬ ‫ب��اس��ی پ��ارت��ی و ح��ک��وم�ه‌ت و ته‌نانه‌ت‬ ‫وش��ه‌ى خۆپیشاندانیش ب��ک��ات‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫خودی خۆیشت نازانیت له‌ چ کوچه‌ و‬ ‫الیه‌که‌وه‌ ده‌یان که‌س به‌ جلی مه‌ده‌نییه‌و‌ه‬ ‫ده‌تڕفێنن و به‌رشه‌قت ده‌ده‌ن‪ ،‬بیزه‌بت وه‌ک‬ ‫ئه‌منه‌کانی دوێنێی به‌عس‪ ،‬هه‌موو کون‬ ‫و قوژبنێکی ئ �ه‌و ش��اره‌ پ��ڕه‌ له‌ئاسایش‬ ‫و ئه‌من و پاراستنی نهێنی‪ ،‬وه‌یلێ بۆ‬ ‫ئ �ه‌م رۆژه‌ى تێیکه‌وتووین و ب�ه‌ ده‌ستی‬ ‫براکانمان شه‌ق ده‌خۆین و ده‌کوژرێین و‬ ‫فیشه‌ک و ده‌زگاى داپڵۆسێنه‌ر حوکممان‬ ‫ده‌کات وه‌یلێ‪.‬‬ ‫ه��اوک��ات ل�ه‌م��ڕۆژان�ه‌دا ئاشکرابوونی‬ ‫گ���رت���ه‌ی���ه‌ک���ی ڤ��ی��دی��ۆی��ی ت��ێ��ه �ه‌ڵ��دان��ی‬ ‫گه‌نجێک و قۆنده‌ره‌پێماچکردنی له‌هه‌ولێر‬ ‫ت �ه‌واو به‌عسی بۆ ئاشکراکردین وه‌ک‬ ‫مامۆستا رێبوار سیوه‌یلی هاوپیشه‌مان‬ ‫ده‌ڵێت عه‌لی حه‌سه‌ن مه‌جید له‌ هه‌ولێره‌‪،‬‬ ‫بۆیه‌ بێده‌نگبوون له‌و چه‌وساندنه‌وه‌یه‌ و‬ ‫سوکایه‌تیکردن‪ ،‬فرۆشتنی که‌رامه‌تی‬ ‫هه‌موومانه‌ و سوکایه‌تیکردنه‌ به‌ ته‌واوی‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی‪.‬‬ ‫ئێمه‌ ده‌زانین ده‌مێکه‌ سه‌دام نه‌ماوه‌ و‬

‫ده‌ی��ان سه‌دامی دیکه‌ دروستبووه‌‪ ،‬وه‌ک‬ ‫چۆن مامۆستایه‌کی هاوڕێم (عه‌بدواڵ‬ ‫س��اب��ی��ر) ل �ه‌ ک��ف��ری ه��ه‌ر س��اڵ��ێ��ک پ��اش‬ ‫راپه‌ڕینی (‪ )91‬له‌ بۆنه‌یه‌کی فراوانی‬ ‫ب �ه‌ره‌ی کوردستانیدا هاواریکرد و وتی‬ ‫ئ�ه‌وه‌ت��ا رزگ��ارم��ان ب��وو له‌ س���ه‌دام‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫کاک سه‌دام و مام سه‌دام و حه‌مه‌ سه‌دام‬ ‫و هاوڕێ سه‌دام و برای موسڵمان سه‌دام‪،‬‬ ‫چونکه‌ ئه‌و پیاوه‌ به‌ڕێزه‌ هه‌ر زوو ده‌رکی‬ ‫به‌ سه‌رهه‌ڵدانی ده‌ی��ان سه‌دامی کوردی‬ ‫کردبوو‪ ،‬ئه‌وه‌تا ئه‌مڕۆ پاش ( ‪ )19‬ساڵ‬ ‫ئه‌و وته‌یه‌ی مامۆستا عه‌بدواڵ راستی‬ ‫ده‌پێکێت‪.‬‬ ‫که‌واته‌ ئه‌وه‌ی زه‌روره‌ بۆ ئێمه‌ى تاک و‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی بێده‌نگ نه‌بوونمان ‌ه‬ ‫له‌و دیکتاتۆرییه‌ت و چه‌وساندنه‌وه‌یه‌ی‬ ‫ده‌سه‌اڵتی دوو حزبی کوردی (یه‌کێتی‬ ‫و پارتی)‪ ،‬چونکه‌ ده‌رکه‌وت (‪ )19‬ساڵ‬ ‫بێده‌نگی ئێمه‌ یه‌کێتی و پارتی دروست‬ ‫و گ����ه‌وره‌ ک���رد‪ ،‬وه‌ک چ���ۆن ن��وس �ه‌رى‬ ‫گه‌وره‌ى عێراقی که‌نعان مه‌کیه‌ ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫«بێده‌نگی سه‌دامی دروستکرد»‪.‬‬ ‫‪ehsan_halwest@yahoo.com‬‬


‫ئۆتۆنۆمی دیموکراتیک و‬ ‫کوردستانی ئۆتۆنۆم دیموکراتیک‬

‫تیۆری‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪54‬‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/2/12 - 2011/5/2‬‬

‫‪18‬‬

‫گۆشه‌یه‌کی تایبه‌ته‌‪ ،‬هه‌فتانه‌ ئه‌حالم مه‌نسور ده‌ینوسێت‬

‫ش��یی و خوێن‬ ‫له‌ سه‌ر ده‌سته‌راستی شاشه‌ی که‌ناڵی (العربیه‌)‬ ‫سه‌ربازه‌کانی به‌شار ئه‌سه‌د به‌ پۆستاڵ له‌ سه‌ر‬ ‫الش���ه‌ ف��ڕێ��دراوه‌ک��ان��ی ش��ۆڕش��گ��ێ��ڕان��ی ده‌رع���ا‬ ‫ده‌ڕۆیشتن‪ ،‬هه‌ندێ جار ده‌ستکاری سه‌ر و ده‌م‬ ‫و چاوی هه‌ندێ شۆڕشگێڕی شه‌هید ده‌کرا یان‬ ‫پانتریان ده‌کرده‌وه‌‪ .‬ئه‌و الشانه‌ به‌ڕیزه‌وه‌ که‌وتبوون‪،‬‬ ‫که‌س نه‌یده‌وێرا نزیکیان بێته‌وه‌‪ ،‬کفنیان بکات و‬ ‫بیاننێژێت‪.‬‬ ‫له‌ س�ه‌ر ده‌سته‌چه‌پی شاشه‌ی ته‌له‌فزیۆنه‌که‌‬ ‫رێوره‌سمی ماره‌بڕینی (میر ویلیه‌م کاثرین)‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌ستگیرانی له‌ کلێسه‌ پیشان ده‌دا‪.‬‬ ‫په‌ندێکی عه‌ره‌بی هه‌یه‌ ده‌ڵێت‪« :‬مصائب قوم‬ ‫عند قوم فوائد»؛ واته‌ مه‌ینه‌تی گه‌لێک له‌‬ ‫الی گه‌لێکی تر سوودمه‌نده‌؛ من به‌ هه‌ر دوو‬ ‫چاوم ده‌گیریام‪ ،‬ده‌مزانی شۆڕشگێڕانی سوریا‬ ‫ته‌نیا عه‌ره‌ب نین‪ ،‬به‌ڵکو زۆربه‌ی زۆریان کوردن‪.‬‬ ‫ه �ه‌ر چ �ه‌ن��ده‌ س �ه‌ی��ری ئ �ه‌و ئ��اف��ره‌ت�ه‌ رووچ��رچ �ه‌‬ ‫به‌ریتانیاییه‌کانم ده‌کرد و شه‌بقه‌کانیان که‌ زۆر‬ ‫گرانبه‌هان و له‌سه‌ریان دانابوون گڕم ده‌گرت‪.‬‬ ‫ش��اژن ئه‌لیزابێت وه‌ک ورچێکی پیر خۆی‬ ‫رازان��دب��ووه‌وه‌‪ ،‬ج�ه‌م��اوه‌ر ئ��ااڵی به‌ریتانیایان به‌‬ ‫ده‌ست گرتبوو و ده‌یانشه‌کانده‌وه‌‪.‬‬ ‫(میر فیلیپ)ی مێردی که‌ سه‌رۆکی هه‌موو‬ ‫مه‌حفه‌له‌کانی ماسۆنییه‌کانه‌ ئ��ام��اده‌ ب��وو‪.‬‬ ‫ن�ه‌ت��ده‌زان��ی سه‌یری ع��اره‌ب�ه‌ک��ان بکه‌یت یاخود‬ ‫سه‌ربازه‌کان و ئه‌سپ‌سواره‌کان‪.‬‬ ‫ک��اث��ری��ن��ى ب���ووک چ �ه‌ن��دی��ن وێ��ن �ه‌ی ل�ه‌گ�ه‌ڵ‬ ‫ش��ای ئ���ه‌رده‌ن‪ ،‬شا ع�ه‌ب��دواڵ گ��رت‪ .‬چونکه‌ به‌‬ ‫پێی یاسای شائه‌لیزابێت‪ ،‬مه‌له‌ک شا عه‌بدواڵ‬ ‫کوڕه‌زایه‌تی‪ .‬چونکه‌ شائه‌لحسێن نوبه‌ره‌ی شاژن‬ ‫ئه‌لیزابێت بوو‪ .‬میره‌ عه‌گاڵ‌ به‌سه‌ره‌کانی که‌نداو‬ ‫ده‌عوه‌ت کرابوون‪ ،‬هاتبوون و ئاماده‌ ببون‪.‬‬ ‫بێژه‌ره‌که‌ هه‌ر خه‌ریکی باسی کراسی بووکه‌ی‬

‫››‬

‫عێراق گیری خواردووه‌‪،‬‬ ‫نه‌ ده‌توانێ کۆنترۆڵ‬ ‫بکات ‌ه سه‌ر توندوتیژی‬ ‫و نه‌ک سه‌ربازه‌کانی‬ ‫ئه‌مریکا عێراق به‌جێی‬ ‫ده‌هێڵن‪ .‬بۆی ‌ه مالیکی‬ ‫گیری خواردووه‌‪ ،‬عه‌با‬ ‫به‌سه‌ره‌کانی ئه‌ندامانی‬ ‫په‌رله‌مانی عێراق ته‌قه‌ی‬ ‫سه‌ریان دێ ل ‌ه سیاسه‌تی‬ ‫جیهانیدا‬ ‫ده‌ک����رد‪ .‬ب �ه‌ ک��ورت��ی‪ ،‬دون��ی��ا ه �ه‌س��ت��اب��وو‪ ،‬دوو‬ ‫ملیار ک�ه‌س له‌ سه‌رانسه‌ری جیهاندا سه‌یری‬ ‫ئه‌م رێوڕه‌سمه‌یان ده‌ک��رد‪ .‬منیش چاوم بڕیبووه‌‬ ‫ئاسه‌واری کوردستان‪ .‬ژنانمان له‌ زستاندا جڵی‬ ‫ک��وده‌ری دڕاو له‌به‌ر ده‌ک��ه‌ن‪ .‬که‌چی مه‌گه‌ر‬ ‫ته‌نها خوا ده‌زانێ رێوڕه‌سمی ئه‌م هاوسه‌رگیرێتییه‌‬ ‫شومه‌ چه‌ند ری��اڵ ئه‌سته‌رلینی تێچوو‪ .‬واته‌؛‬ ‫خوێنی فاتمه‌ و خه‌جێ و له‌یڵێ و حه‌مه‌ و ئه‌حه‌‬ ‫و بله‌یه‌‪.‬‬ ‫هایهوو خ��ودای��ا ته‌نیا ی�ه‌ گ��رام یه‌کسانیمان‬ ‫ده‌وێت نه‌ک ئه‌وانی داگیرکه‌ر تا هه‌تاهه‌تایه‌‪،‬‬ ‫داگیرمان بکه‌ن و ئێمه‌ی داگیرکراو به‌ حه‌سره‌تی‬ ‫نانه‌وه‌ سه‌ر بنێینه‌وه‌‪ .‬گه‌لی سوریاش هه‌ر هاوار‬ ‫ده‌ک��ات‪ .‬گه‌لی یه‌مه‌ن و لیبیا هه‌ر هه‌موو به‌‬ ‫یه‌ک ده‌نگ «الشعب یرید اسقاط النظام» واته‌‬ ‫گه‌ل ده‌یه‌وێ سیسته‌م بڕوخێنێت‪.‬‬ ‫منداڵ و ژن و پیر به‌ره‌و باکووری ئه‌رده‌ن و لوبنان‬ ‫رایان ده‌کرد‪ .‬سوریا مافی نه‌ما له‌ ئه‌نجومه‌نی‬ ‫مافی مرۆڤی سه‌ربه‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان‪.‬‬ ‫باڵیۆزی سوریا له‌ به‌ریتانیا ق�ه‌ده‌غ�ه‌ ک��را له‌‬

‫به‌شداریکردنی له‌ شایی شازاده‌ی به‌ریتانیا‪.‬‬ ‫ه�ه‌ر ته‌رمه‌ و ب �ه‌ڕێ ده‌ک��رێ��ت‪ .‬ه�ه‌ر دای��ک و‬ ‫خ��وش��ک و ژن �ه‌ ش��ی��وه‌ن ده‌ک���ه‌ن‪ ،‬ه �ه‌ر چ���اوه‌ و‬ ‫سوور ده‌بێته‌وه‌‪ .‬هه‌ر گڕی شۆڕشگێڕانه‌ له‌ناو‬ ‫دڵ و ده‌روون��دا وه‌ک ئاگر به‌رپا ده‌بێت و په‌ره‌‬ ‫ده‌ستێنێت‪.‬‬ ‫هه‌ر بۆری ئاوه‌ و وشک بۆته‌وه‌‪ ،‬هه‌ر نانه‌وایه‌‬ ‫و دوکانی داخستبوو‪ ،‬هه‌ر کاره‌بایه‌ و بڕاوه‌‪ .‬به‌‬ ‫راده‌یه‌ک شیر بۆ منداڵ نیه‌‪ .‬توندوتیژی هه‌موو‬ ‫الیه‌کی گرتووه‌‪.‬‬ ‫دۆق �ه‌ی که‌مبریج خ�ه‌و ده‌بینێ‪ ،‬خه‌ونه‌کانی‬ ‫په‌لکه‌زێڕینه‌یین‪ ،‬هه‌موو گوڵه‌کانی به‌ریتانیا‬ ‫ئه‌بێ بۆنیان خۆشتر بێت‪.‬‬ ‫ئه‌ندامانی ئه‌و خێزانه‌ له‌ الی گه‌الندا سێبه‌ری‬ ‫خودان له‌ سه‌ر زه‌ویدا‪ ،‬تا له‌ الی سه‌رکرده‌کانمان‬ ‫که‌ نه‌ک ته‌نیا نۆکه‌ریانن‪ ،‬به‌ڵکو چڵکاوخۆر‬ ‫و کاسه‌لێسیانن‪ .‬خۆ هه‌ندێ که‌س له‌ هه‌ندێ‬ ‫رۆژن���ام���ه‌دا ت���وڕه‌ ده‌ب��ێ��ت ک �ه‌ دژی به‌ریتانیا‬ ‫قسه‌ بکه‌یت‪ ،‬منیش ده‌ڵێم تاجی به‌ریتانیا به‌‬ ‫پێاڵوه‌شڕه‌کانم پێشێل ده‌که‌م‪.‬‬ ‫گه‌نجانی کوردستانیش تا رۆژی پیربوونیان‬ ‫نازانن مه‌مکی کچ چۆن چۆنییه‌‪ .‬نه‌ پاره‌‪ ،‬نه‌‬ ‫ئاپارتمان‪ ،‬نه‌ سه‌یاره‌‪ ،‬نه‌ ماره‌یی‪ ،‬نه‌ ئاهه‌نگ‪،‬‬ ‫نه‌ شیربایی‪ ،‬هه‌ر هه‌موو سفرن‪.‬‬ ‫‪ ...‬واش��ن��ت��ۆن س���زای س��وری��ای دا‪ .‬یه‌کێتی‬ ‫ئه‌وروپا هه‌ڕه‌شه‌ی له‌ سوریا کرد و دواتر سزای‬ ‫دا‪ .‬له‌ الیه‌کی تردا رۆژی هه‌ینی گه‌وره‌ترین‬ ‫خ��ۆپ��ی��ش��ان��دان ب���وو ل �ه‌ دی��م �ه‌ش��ق‪ ،‬ه���ه‌ر ه�ه‌م��وو‬ ‫سورییه‌کان به‌ گه‌نج و پیریانه‌وه‌‪ ،‬به‌ ک��ورد و‬ ‫عه‌ره‌بیانه‌وه‌‪ ،‬به‌ کچ و کوڕیانه‌وه‌ داوای ئازادیان‬ ‫ده‌ک���رد‪ .‬هه‌ینی رۆژی ت��وڕه‌ی��ی (‪ )64‬که‌س‬ ‫کوژران‪.‬‬ ‫‪ ...‬له‌ هه‌موو شاره‌کانی سوریادا خۆپیشاندان‬ ‫هه‌بوو و به‌رامبه‌ریشی توندوتیژی هه‌بوو‪.‬‬ ‫‪ ...‬س��ن��ووری تونس ل�ه‌ الی��ه‌ن سه‌ربازه‌کانی‬ ‫قه‌زافی داگیر کرا‪.‬‬ ‫‪ ...‬عێراق گیری خواردووه‌‪ ،‬نه‌ ده‌توانێ کۆنترۆڵ‬ ‫بکاته‌ سه‌ر توندوتیژی و نه‌ک سه‌ربازه‌کانی‬ ‫ئه‌مریکا عێراق به‌جێی ده‌هێڵن‪ .‬بۆیه‌ مالیکی‬ ‫گیری خواردووه‌‪ ،‬عه‌با به‌سه‌ره‌کانی ئه‌ندامانی‬ ‫پ �ه‌رل �ه‌م��ان��ی ع��ێ��راق ت �ه‌ق �ه‌ی س��ه‌ری��ان دێ له‌‬ ‫سیاسه‌تی جیهانیدا‪.‬‬ ‫خودایا!‬ ‫(سافره‌ جمیل حافظ) چیرۆکنووسی پێشه‌نگ‬ ‫بێت و ئ�ه‌م عه‌با به‌سه‌رانه‌ حوکمڕانی عێراق‬ ‫بکه‌ن‪.‬‬ ‫لمعان البکرى (ام هوبی) دامه‌زرێنه‌ری تیپی‬ ‫سه‌مفۆنیای عێراق و یاساناس بێت‪ ،‬له‌ سه‌رده‌می‬ ‫پاشایه‌تیدا له‌گه‌ڵ خۆپیشانده‌راندا هاوار بکات‪.‬‬ ‫ئه‌م عه‌با به‌سه‌رانه‌ به‌ «چا چا» نوێنه‌رایه‌تی‬ ‫عێراق بکه‌ن‪.‬‬ ‫کوڕه‌ هه‌یوه‌ شێره‌!‬ ‫(لطفیه‌ الدلیمی) چیرۆکنووسی تازه‌گه‌ری‬ ‫ع��ێ��راق ده‌رب���ه‌ده‌ر بێت و ئ �ه‌م م��اک�ه‌ران�ه‌ س �ه‌ر و‬ ‫ده‌ستیان له‌ خه‌نه‌ بگرن‪.‬‬ ‫ئه‌حالم مه‌نسور هه‌موو شه‌وێک به‌ شێوه‌یه‌ک‬ ‫گیان ب��دات و به‌ ته‌نیا بێت‪ ،‬له‌ الیه‌کی تردا‬ ‫ئه‌م عه‌با به‌سه‌رانه‌ حیمایه‌ و حیسابی بانک و‬ ‫ڤێالیان هه‌بێت‪.‬‬ ‫زه‌کییه‌ خه‌لیفه‌ که‌ پورى هه‌موو حزبى شیوعى‬ ‫بوو به‌ که‌ساسى بمرێ و به‌ که‌ساسى بنێژرێ‬ ‫و ئه‌و ئافره‌ته‌ که‌ سیسته‌م به‌ گوێى مه‌مکه‌وه‌‬ ‫هه‌ڵیواسێ و داواى دانپێدادانى لێ بکرێ و‬ ‫قاره‌مان بێ له‌ ته‌نیشتیدا ئه‌ندامێکى لیژنه‌ى‬ ‫مه‌رکه‌زى هه‌مووشتێک بڵێت‪.‬‬ ‫کاثرین به‌ ژنی ویلیام‪ .‬هه‌زار باره‌ باسی کراسی‬ ‫سپی (دانتێل) و (سه‌ته‌ن) کرا‪،‬‬ ‫(‪ )700‬که‌س له‌ سوریا بکوژرێت‪.‬‬ ‫ئه‌م گرته‌ به‌یه‌کداچووانه‌ کادێرێکی سینه‌مایی‪،‬‬ ‫داهێنه‌ری ده‌وێت بۆ ئه‌وه‌ی مۆنتاژیان بکات‪.‬‬ ‫منێکی ئۆپۆزسیۆنی دڵشکاو‪ ،‬مه‌گه‌ر جه‌رگم‬ ‫تێکه‌ڵی خاکی کوردستان بێت و فرمێسکم‬ ‫بۆیه‌ی بۆیه‌چییه‌کی شه‌قامی مه‌وله‌وی بێت‪،‬‬ ‫مه‌گه‌ر رۆح��م له‌گه‌ڵ شه‌هیده‌کانی دوێنی و‬ ‫پێرێ ب��ڕوات و نه‌یه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گینا من خۆم به‌م‬ ‫هه‌موو هێزه‌وه‌ که‌ هه‌مه‌ حه‌ز ده‌که‌م وه‌ک رێژوان‬ ‫و سورکێو و‪ ...‬شه‌هید بم‪.‬‬

‫مسته‌فا محه‌مه‌د‬

‫به‌شی دووه‌م و‬ ‫کۆتایی‬ ‫له‌به‌ر بوونی زیاده‌ڕه‌وی له‌ نکۆڵی‌کردنی کورد‬ ‫له‌ تورکیادا یاخود له‌به‌ر تووشبوونی نه‌خۆشی‬ ‫زهنی‪ ،‬پارچه‌کردن له‌به‌ر هۆکاری مێژوویی‬ ‫ب��ۆ س �ه‌ران��ی ده‌وڵ���ه‌ت ت��ا ژێ��رت��ری��ن گروپه‌کانی‬ ‫کۆمه‌ڵگا‪ ،‬ده‌ستبه‌جێ ک��اردان �ه‌وه‌ی نه‌رێنیان‬ ‫بۆ وش�ه‌ی ئۆتۆنۆمی نیشان دا‪ .‬هه‌روه‌ها که‌‬ ‫ده‌زانرێت له‌ دابه‌شکارییه‌کانی عوسمانییه‌کاندا‪،‬‬ ‫خ��واس��ت��ی گ �ه‌ی��ش��ت��ن��ی ه���ه‌ر ن���ه‌ت���ه‌وه‌ی���ه‌ک به‌‬ ‫ده‌وڵ�ه‌ت��ێ��ک و ل�ه‌ ئه‌نجامی جێبه‌جێ‌کردنیدا‪،‬‬ ‫ه���ه‌ر داوای���ه‌ک���ی ک����وردان چ���ه‌ن���ده‌ش م�ه‌ع��ق��ول‬ ‫ب���ێ‪ ،‬ده‌س��ت��ب�ه‌ج��ێ ل �ه‌گ �ه‌ڵ ب��ی��ره��ێ��ن��ان�ه‌وه‌ی ئ�ه‌م‬ ‫رابردووه‌‪ ،‬وه‌ک دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت ده‌بیندرێت‬ ‫و له‌ کاتی دابه‌شکاری ب�ه‌م شێوه‌‪ ،‬گومان و‬ ‫ترسێک دروست ده‌بێت‪ .‬مسۆگه‌ره‌ که‌ ئه‌مانه‌‬ ‫پێش حوکمێکن که‌ ده‌ب��ێ ب �ه‌الوه‌ بنرێت‪ .‬ئیتر‬ ‫ل �ه‌ س �ه‌ده‌ک��ان��ی (‪ )19‬و (‪)20‬دا ن��اژی��ن‪ .‬ئه‌و‬ ‫ئ��ۆت��ۆن��ۆم��ی دی��م��وک��رات��ی��ک�ه‌ی ک��ه‌‌ ب��اس��ی لێوه‌‬ ‫ده‌که‌ین‪ ،‬ده‌ربڕینی هیچ جۆره‌ سنوورێک نیه‌‪.‬‬ ‫لێره‌دا ئۆتۆنۆمی ته‌نانه‌ت جیاوازییه‌کانی خۆی‬ ‫ده‌خ��ات �ه‌ ڕوو و هه‌مه‌ڕه‌نگیش ق��ب��وڵ ده‌ک��ات‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر له‌ شوێنێکدا جیاوازییه‌کانی په‌سه‌ند‬ ‫بکرێت‪ ،‬چه‌شنه‌یه‌ک تایبه‌تمه‌ندی و بابه‌تی‬ ‫تایبه‌ت به‌وانه‌وه‌ دێته‌ ئ��اراوه‌‪ .‬هه‌موو ئه‌وانه‌ی‬ ‫له‌م سیسته‌مه‌دا جێی ده‌گرن‪ ،‬به‌ زمان‪ ،‬ناسنامه‌‬ ‫و ک��ل��ت��ووری��ان‪ ،‬خ��ۆی��ان ده‌رده‌ب����ڕن‪ .‬ته‌کڕه‌نگی‬ ‫ق�ه‌ت په‌سه‌ند ناکرێت؛ له‌ ن��او ره‌نگێکی تردا‬ ‫ناتوێته‌وه‌‪ .‬له‌م چوارچێوه‌دا قبوڵ‌کردنی جیاوازی‬ ‫و تایبه‌تی‌بو��نی ناسنامه‌یی پێوسته‌‪ .‬واته‌ له‌ ناو‬ ‫دیموکراسیدا‪ ،‬په‌سه‌ندکردنی ناسنامه‌ی کوردان‪،‬‬ ‫په‌روه‌رده‌ به‌ زمان دایکی‪ ،‬دابین‌کردنی ئازادی‬ ‫کلتووری و ئه‌نجامدانی سیاسه‌تی ئازاد له‌گه‌ڵ‬ ‫ئۆتۆنۆمی دیموکراتیک جێبه‌جێ ده‌کرێت‪ .‬به‌‬ ‫پێچه‌وانه‌ی ئه‌م دۆخ �ه‌‪ ،‬به‌ وتنی ده‌س��ت�ه‌واژه‌ی‬ ‫ئۆتۆنۆمی و ده‌ستبه‌جێ لێکدانه‌وه‌ی به‌ شێوه‌ی‬ ‫دانانی سنوور و پارچه‌کردنی ئه‌و واڵته‌ هه‌ڵه‌یه‌؛‬ ‫چه‌واشه‌یه‌‪.‬‬ ‫زۆرترین ک��اردان�ه‌وه‌ی له‌ به‌رامبه‌ر سیسته‌می‬ ‫ئۆتۆنۆمی دی��م��وک��رات��ی��ک‪ ،‬ل�ه‌ب�ه‌ر پێشنیاری‬ ‫سیسته‌می ئیداری به‌ شێوه‌ی پارێزگایه‌‪ .‬ئه‌م‬ ‫سیسته‌مه‌ ئ��ی��داری��ی�ه‌ وه‌ک دان��ان��ی س��ن��وور و‬ ‫دابه‌شکردنی تورکیا لێک ده‌درێته‌وه‌‪ .‬راست‌تر‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی�ه‌‪ ،‬ئ�ه‌وان�ه‌ی نیازی چ��اره‌س�ه‌ری��ان نیه‌‪ ،‬به‌‬ ‫لێکدانه‌وه‌یه‌کی خراپ‪ ،‬راستی چه‌واشه‌ ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫سیسته‌می پارێزگا له‌ ئۆتۆنۆمی دیموکراتیکدا‬ ‫له‌گه‌ڵ ناسینی ده‌سه‌اڵتی ناوه‌ندی گه‌ڕه‌که‌کان‪،‬‬ ‫له‌ زۆربه‌ی واڵتانی دونیادا هه‌یه‌‪ .‬له‌م سیسته‌مه‌‬ ‫ب��اس ل���ه‌وه‌ ن��ه‌ک��راوه‌ ک �ه‌ «م��ن��ی��ش س��ن��وورێ��ک‬ ‫بکێشم»‪ .‬ئه‌م سیسته‌مه‌ ئیدارییه‌‪ ،‬شێوه‌یه‌کی‬ ‫به‌رفراوان‌تره‌ له‌ سیسته‌می شار‪ .‬له‌ ئۆتۆنۆمی‬ ‫دیموکراتیکی ش���اردا سیسته‌می پ��ارێ��زگ��ای‬ ‫کۆمه‌ڵگای دیموکراتیک زه‌رور نیه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر له‌‬ ‫ئه‌نجامی گۆڕینی یاسای بنچینه‌ییدا‪ ،‬کافیه‌‬ ‫ناسنامه‌ی کورد به‌ شێوه‌یه‌کی فه‌رمی قبوڵ‬ ‫بکرێت‪ ،‬په‌روه‌رده‌ به‌ زمانی دایکی له‌ کرده‌وه‌دا‬ ‫جێبه‌جێ بێت و کوردان بتوانن به‌ شێوه‌یه‌کی ئازاد‬ ‫په‌ره‌ به‌ کلتووریان بده‌ن‪ .‬له‌ سه‌ر بنه‌مای ئازادی‬ ‫بیر و رامان و رێکخستن‌کردن به‌م ناسنامه‌وه‌‪،‬‬ ‫ده‌ت��وان��ن ه�ه‌ر رێکسختن و سیاسه‌تێکی ئ��ازاد‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ ب��ب�ه‌ن و ئه‌نجومه‌نی هه‌رێمی دروس��ت‬ ‫بکه‌ن‪.‬‬ ‫س��ی��س��ت�ه‌م��ی پ��ارێ��زگ��ا ب��اب �ه‌ت��ێ��ک��ی ج���ی���اوازه‌‪.‬‬ ‫س��ی��س��ت �ه‌م��ی پ���ارێ���زگ���ا ل���ه‌ ن����او ئ��ۆت��ۆن��ۆم��ی‬ ‫دیموکراتیکدایه‌ و شتێک نیه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌یدا جێی‬ ‫بگرێت‪ .‬ته‌نانه‌ت پێویست ن��اک��ات پێکهاته‌ی‬ ‫ن��اوه‌ن��دی تێک ب��درێ��ت‪ .‬وه‌ک نمونه‌؛ ت �ه‌واوی‬ ‫ده‌زگاکانی تورکیا ده‌توانێ له‌ کوردستانیشدا‬ ‫هه‌بێت‪ .‬ته‌واوی دام و ده‌زگاکانی په‌یوه‌ندیداریشی‬ ‫ده‌توانن له‌ کوردستاندا خه‌ریکی رێکخستن بن‪.‬‬ ‫وه‌ها ده‌زگاسازییه‌ک که‌ به‌ واتای پێکهاته‌ی‬ ‫ناوه‌ندی دێت‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئۆتۆنۆمی دیموکراتیکدا‬ ‫ناکۆک نیه‌‪ .‬ده‌بێ جه‌خت له‌وه‌ بکرێته‌وه‌ که‌‬ ‫ئه‌م نزیکبوونه‌وانه‌ هه‌ڵه‌یه‌ که‌ ده‌ڵێن «له‌ دۆخی‬ ‫ب��وون��ی ئۆتۆنۆمی دیموکراتیکدا پێکهاته‌ی‬ ‫ناوه‌ندی له‌ناو ده‌چێت» یاخود «ئه‌گه‌ر پێکهاته‌ی‬ ‫ن��اوه‌ن��دی ه�ه‌ب��ێ��ت‪ ،‬ئ��ۆت��ۆن��ۆم��ی دیموکراتیک‬ ‫نابێت»‪ .‬له‌ ناو پێکهاته‌ی ناوه‌ندیدا ده‌توانرێت‬ ‫ئۆتۆنۆمی دیموکراتیک دابمه‌زرێت‪ .‬له‌ دۆخی‬ ‫دروس �ت‌ک��ردن��ی ئۆتۆنۆمی دیموکراتیکداش‪،‬‬ ‫پێکهاته‌ی ناوه‌ندی له‌ناو ناچێت‪ .‬ئه‌مه‌ ده‌بێ‬ ‫هه‌موو سیاسه‌تمه‌داران‪ ،‬به‌رپرسانی ده‌وڵه‌تی‪،‬‬ ‫دی��م��وک��رات�ه‌ک��ان و ئ �ه‌و ک�ه‌س��ان�ه‌ی ب�ه‌ کێشه‌ی‬ ‫کورده‌وه‌ له‌ په‌یوه‌ندیدان بزانن‪.‬‬ ‫وه‌ک ئ�ه‌ن��ج��ام؛ ل�ه‌ ه �ه‌ر واڵت��ێ��ک��دا ناسنامه‌ی‬ ‫گه‌لێک په‌سه‌ند ده‌ک��رێ��ت‪ .‬ئ�ه‌گ�ه‌ر ئ �ه‌م گه‌له‌‬

‫ده‌توانێ به‌ زمانی دایکی په‌روه‌رده‌ ببینێت‪ ،‬وه‌ک‬ ‫کلتووره‌کانی تر ئه‌م کلتووره‌ش له‌ هه‌ر جۆره‌ هه‌ل‬ ‫و ده‌رفه‌ت سوودمه‌ند بێت‪ ،‬هیچ ئاسته‌نگییه‌ک‬ ‫له‌ به‌رده‌میدا نه‌بێت‪ ،‬له‌ سه‌ر بنه‌مای ئ��ازادی‬ ‫رام��ان و رێکخستن‌کردن ل�ه‌ پێشخستنی هه‌ر‬ ‫ج��ۆره‌ رێکخستنی گ�ه‌ل کۆسپ نه‌مابێته‌وه‌ و‬ ‫به‌مجۆره‌ بتوانێت به‌ ئیراده‌ی خۆی له‌ ناوه‌وه‌‬ ‫ئیراده‌ی هه‌رێمی بۆ ناوه‌ند ره‌نگ بداته‌وه‌‪ ،‬له‌وێدا‬ ‫ئۆتۆنۆمی دیموکراتیک ه�ه‌ی�ه‌‪ .‬ب �ه‌م شێوه‌یه‌‬ ‫ده‌توانرێت باری ناوه‌ند سوکتر بێته‌وه‌‪ .‬نه‌ ته‌نیا‬ ‫کوردان‪ ،‬به‌ڵکو نه‌ته‌وه‌ و که‌مایه‌تییه‌کانی تریش‬ ‫ده‌توانن به‌ ئاسانی په‌ره‌ به‌ ناسنامه‌ و کلتووری‬ ‫خۆیان بده‌ن و ئه‌نجومه‌نه‌کانیان دروست بکه‌ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌ هه‌ر جۆره‌ دانانی هێڵی سنوورن واته‌‬ ‫«ئ �ه‌م ب�ه‌ش�ه‌ی خ��اک�ه‌ی ه��ی منه‌‪ ،‬ئ �ه‌وێ هی‬ ‫تۆیه‌‪ »...‬ناتوانرێت باس بکرێت‪ .‬له‌ ئه‌نجامدا‪،‬‬ ‫ئۆتۆنۆمی دیموکراتیک‪ ،‬قبوڵ‌کردنی کاملی‬ ‫ناسنامه‌ جیاوازه‌کانه‌ و به‌ شێوه‌یه‌کی سروشتی‪،‬‬ ‫ناسینی ئ��ازادی زم��ان‪ ،‬ناسنامه‌‪ ،‬کلتووره‌کان‬ ‫و رێ��ک��خ��س��ت �ن‌ک��ردن��ی��ان �ه‌‪ .‬ئ���ه‌گ���ه‌ر واڵت��ی��ک‬ ‫دیموکراتیزه‌ بێته‌وه‌‪ ،‬ناچاره‌ ئه‌مانه‌ش بناسێت‪.‬‬ ‫به‌ پێچه‌وانه‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر بوترێت «دیموکراتیکم‬ ‫به‌اڵم ئه‌م گه‌النه‌ ناناسم»‪ ،‬ئه‌و واڵته‌ ناتوانێت‬ ‫باسی دیموکراتیک‌بوون بکات‪.‬‬ ‫ئۆتۆنۆمی دیموکراتیک له‌ ناو سنووره‌کانی‬

‫››‬

‫ئۆتۆنۆمیدیموکراتیک‬ ‫یاخود کوردستانی ئۆتۆنۆم‬ ‫و دیموکراتیک‪ ،‬ل‌ه بنه‌مادا‬ ‫وه‌ک ده‌ربڕینی شه‌فافی‬ ‫قووڵکردنه‌وه‌ی بیری‬ ‫ئازادی و دیموکراسی و‬ ‫تێڕوانینی برایه‌تی گه‌الن‬ ‫ده‌بیندرێت‬ ‫ئ�ه‌و واڵت��ه‌دا بۆ ه�ه‌ر که‌سێکه‌ یاخود ت �ه‌واوی‬ ‫کۆمه‌ڵه‌کان له‌ناو دیموکراسیدا ده‌توانن له‌ مافی‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تی و تاکه‌که‌سی خۆیان سوودمه‌ند‬ ‫ب���ن‪ .‬ه �ه‌ڵ �ه‌ی �ه‌ ئ �ه‌گ �ه‌ر م��اف��ی ت���اک بناسرێت‬ ‫ب �ه‌اڵم مافی کۆمه‌اڵیه‌تی قبوڵ نه‌کرێت‪».‬‬ ‫ک��وردان کۆمه‌ڵگایه‌کن‪ ،‬که‌سێک نین‪ .‬بۆیه‌‬ ‫تاوتوێکردنی کێشه‌که‌ ته‌نیا له‌ سه‌ر بنه‌مای‬ ‫م��اف��ی ف���ه‌ردی ه �ه‌ڵ �ه‌ی �ه‌‪ .‬م��اف��ی تاکه‌که‌سی‬ ‫داب���ڕاو نیه‌ مافی کۆمه‌اڵیه‌تی‪ .‬ل�ه‌ ته‌نیشت‬ ‫مافی ف���ه‌ردی‪ ،‬ل�ه‌ ه�ه‌م��ان ک��ات��دا پ���ه‌روه‌رده‌ و‬ ‫ئه‌نجامدانی کار و خه‌باتی کلتووری ئه‌و تاکه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵگایه‌ک به‌ هه‌مان زمان‪ ،‬ناسنامه‌‬ ‫و کلتوور‪ ،‬بونیادنانی ده‌زگا دیموکراتیکه‌کان و‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌کانی‪ ،‬ده‌بێ وه‌ک ئه‌نجامی سروشتی‬ ‫دی��م��وک��راس��ی ل��ێ��ک ب��درێ��ت��ه‌وه‌‪ .‬ه���ه‌روه‌ه���ا که‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ به‌ زمانی تورکی و فارسی ده‌کرێت‪،‬‬ ‫پ���ه‌روه‌رده‌ به‌ زمانی کوردیش ده‌بێت‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫که‌ ده‌رف�ه‌ت��ی به‌کارهێنانی تورکی و فارسی‬ ‫ل�ه‌ کاتی س��ازدان��ی پ�ه‌ی��وه‌ن��دی ل�ه‌ شوێنه‌کان‪،‬‬ ‫ده‌زگ���ای ره‌س��م��ی و‪ ...‬ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ک��وردی��ش ده‌ب��ێ‬ ‫به‌کار بهێندرێت‪ .‬ئه‌مانه‌ نابێ وه‌ک دابه‌شکردنی‬ ‫ئ�ه‌و واڵت �ه‌ شرۆڤه‌ بکرێت‪ .‬ته‌نانه‌ت له‌ کاتی‬ ‫جێبه‌جێ‌کردنی ئه‌مانه‌‪ ،‬یه‌کێتی کوردان له‌گه‌ڵ‬ ‫تورک و فارس و گه‌النی تر پته‌وتر ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ته‌نانه‌ت دانانی سنوور بۆ کوردان سودێکی نیه‌‪.‬‬ ‫چونکه‌ نیوێک له‌ کوردان له‌ تورکیادا ده‌ژین‪.‬‬ ‫ت���ورک و ع �ه‌ره‌ب��ی��ش ل �ه‌ ک��وردس��ت��ان��دا ده‌ژی���ن‪.‬‬ ‫پێویست ن��اک��ات ئ �ه‌م کۆمه‌ڵگایانه‌ ل�ه‌ یه‌کتر‬ ‫جیا بکرێنه‌وه‌‪ .‬پێویست ناکات په‌یوه‌ندییه‌کان‬ ‫بپچڕێت و وه‌ه��ا جیاوازیگه‌لێک بێته‌ ئ��اراوه‌‪.‬‬ ‫باس‌نه‌کردنی ئ �ه‌م ج��ی��اوازی��ان�ه‌‪ ،‬نابێ ب�ه‌وات��ای‬ ‫ره‌ت‌کردنی جۆراوجۆرییه‌کان بێت‪ ،‬به‌ڵکو ده‌بی‬ ‫ئۆتۆنۆمی دیموکراتیک وه‌ک پ��ارێ��زگ��اری‬ ‫جیاوازییه‌کان و وه‌ک هێزی کاریگه‌ری ببینین‬ ‫ک�ه‌ ئ �ه‌م په‌یوه‌ندیانه‌ به‌هێز ده‌ک���ات‪ .‬ن �ه‌ت �ه‌وه‌ ـ‬ ‫ده‌وڵه‌تی کورد و زهنییه‌تی ناسیۆنالیزم پێویست‬ ‫ناکات و نابێ جیاوازی وه‌ک بااڵده‌ستی یاخود‬ ‫بیانۆی جیابوونه‌وه‌ ببندرێت‪.‬‬

‫ئۆتۆنۆمی دیموکراتیک ل �ه‌ ه �ه‌م��ان کاتدا‬ ‫کوردستانی ئۆتۆنۆم ـ دیموکراتیکه‌‬ ‫کوردستان نیشتمانێکه‌ که‌ کوردان تێدا ده‌ژین‪.‬‬ ‫پێش هاتنی تورکه‌کان بۆ ئانادۆلی‪ ،‬کوردان له‌‬ ‫رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاستدا تا ئه‌مڕۆ له‌ خاکێکدا‬ ‫ده‌ژین که‌ پێی ده‌ڵێن کوردستان‪ .‬پێش هێرشی‬ ‫سه‌لجوقیان له‌ ئێرانه‌وه‌ بۆ ئاناتۆلی له‌ سه‌رده‌می‬ ‫س��وڵ��ت��ان س��ن��ج�ه‌ر‪ ،‬ش��ای س�ه‌ل��ج��وق��ی ئ��ێ��ران‪ ،‬به‌‬ ‫به‌شێک ل �ه‌م خ��اک�ه‌ وا ک���وردان ت��ێ��دا ده‌ژی���ان‪،‬‬ ‫وتویانه‌ کوردستان‪ .‬له‌ناو ده‌وڵ�ه‌ت��ی سه‌لجوقی‬ ‫ئێراندا‪ ،‬کوردستان وه‌ک (ساتراپ)ێک واته‌‬ ‫وه‌ک پ��ارێ��زگ��ای�ه‌ک ئ��ی��داره‌ ک���راوه‌‪ .‬بۆیه‌ به‌و‬ ‫شوێنانه‌ که‌ ک��وردان تێدا ژی��اون‪ ،‬دانانی ناوی‬ ‫کوردستان شتێکی زۆر سروشتی‌یه‌‪ .‬تێڕوانینی‬ ‫به‌دیهاتنی ئازادی نه‌ته‌وه‌کان له‌ رێگه‌ی نه‌ته‌وه‌‬ ‫ـ ده‌وڵ���ه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬ت��ێ��ڕوان��ی��ن��ێ��ک��ی ب��ورژوازی��ی��ه‌ که‌‬ ‫فه‌رمانڕه‌وایانی نوێ نه‌ته‌وه‌کانن‪ .‬ده‌ره‌نجامی‬ ‫تێڕوانینی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ ـ ده‌وڵ �ه‌ت‌گ �ه‌رای‬ ‫ب��ورژواک��ان��ی کاپیتالیزم و چه‌مکی ب��ۆ هه‌ر‬ ‫نه‌ته‌وه‌ یاخود ده‌وڵه‌تێک‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌ سه‌ده‌کانی‬ ‫(‪ )19‬و (‪ )20‬زای��ی��ن �ی‌دا وه‌ک دۆگمێک‬ ‫لێک دراوه‌ت���ه‌وه‌‪ .‬وات �ه‌ ن�ه‌ت�ه‌وه‌ ـ ده‌وڵ��ه‌ت دینی‬ ‫کاپیتالیزمه‌‪ .‬ئه‌مڕۆ هه‌ڵه‌بوونی ئه‌م تێڕوانینه‌‬ ‫نه‌ته‌نیا له‌ بواری پراتیکییه‌وه‌ به‌ڵکو له‌ بواری‬ ‫ئایدیۆلۆژیک و تیۆریکه‌وه‌ش ئاشکرا ب��ووه‌‪.‬‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ دووری‌گ���رت���ن ل �ه‌ زهنییه‌تی ن �ه‌ت �ه‌وه‌ ـ‬ ‫ده‌وڵه‌ت‪ ،‬ناسیۆنالیزم و دامه‌زرێنه‌رانی‪ ،‬ده‌کرێت‬ ‫زیاتر به‌ ره‌هه‌ندی دیموکراتیک نزیک بووه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌زمونی کاملی دیموکراسی و ئازادییه‌کانی‬ ‫له‌ ئه‌مڕۆ به‌دواوه‌ ته‌نیا بۆ کوردان نیه‌‪ ،‬به‌ڵکو بۆ‬ ‫تورک‪ ،‬ئه‌ڵمانی‪ ،‬سویسی و‪ ...‬ده‌بێت‪ .‬نیشتمان‬ ‫دیارده‌یه‌که‌ که‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و کۆمه‌ڵگایانه‌ی تێدا‬ ‫ده‌ژین واتای هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مڕۆ له‌ واڵتانی ئه‌وروپادا که‌ زۆر ناسنامه‌ی‬ ‫ج���ۆراوج���ۆری���ان ق��ب��وڵ ک�����ردووه‌‪ ،‬ج��وگ��راف��ی��ای‬ ‫نیشته‌جێیه‌کان‪ ،‬له‌گه‌ڵ ن��اوی ئ�ه‌و کۆمه‌اڵنه‌‬ ‫ده‌ناسرێت‪ .‬ئه‌مڕۆ جۆگرافیای نیشته‌جێیانی‬ ‫(ب��اس��ک)ه‌ک��ان��ی ئیسپانیاش وه‌ک هه‌رێمی‬ ‫باسک ده‌ناسرێت‪ .‬له‌ ئینگلیزدا کاتێ که‌سێک‬ ‫پێناسه‌ی ئه‌و واڵته‌ ده‌کات‪ ،‬باس له‌ ئیسکاتله‌ند‬ ‫و ئیرله‌ندیش ده‌کات‪ .‬به‌و شوێنانه‌ی که‌ گه‌لی‬ ‫(گال) ده‌ژی‪( ،‬گال)ه‌کان ده‌وترێت‪ .‬ئه‌م دۆخه‌‬ ‫بۆ زۆرێک له‌ واڵتانی ئه‌وروپایی به‌م شێوه‌یه‌‪.‬‬ ‫له‌ که‌نه‌دا به‌و هه‌رێمه‌ی که‌ فه‌ڕه‌نسییه‌کان لێی‬ ‫ده‌ژین‪ ،‬هه‌رێمی (قۆبج) ده‌وترێت‪ .‬ئه‌مانه‌ هیچ‬ ‫په‌یوه‌ندیان له‌گه‌ڵ دابه‌شکردندا نیه‌‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫که‌ گۆڕینی ن��اوی ئ��اژه‌ڵ و گیا و شاره‌کان‬ ‫راس���ت ن��ی �ه‌‪ ،‬گ��ۆڕی��ن��ی ن���اوی ئ���ه‌م خ��اک��ان�ه‌ش‬ ‫هه‌ڵه‌یه‌‪ .‬ئه‌م خاکانه‌ له‌ راب��ردووه‌ تا به‌ ئه‌مڕۆ‬ ‫به‌ ناوی کوردستانه‌وه‌ ناسراون‪ .‬به‌ پێی به‌ڵگه‌‬ ‫ره‌سمییه‌کان له‌ سه‌رده‌می عوسمانیه‌کاندا ناوی‬ ‫کوردستان تۆمار کراوه‌‪ .‬له‌ ته‌واوی نه‌خشه‌کانی‬ ‫دونیادا کوردستان تۆمار ب��ووه‌‪ .‬عه‌ره‌به‌کانیش‬ ‫ب�ه‌ ک��وردس��ت��ان ن��اوی��ان ل��ێ ب���ردووه‌‪ .‬ل�ه‌ ئێراندا‬ ‫ب �ه‌و شوێنه‌ی ک�ه‌ ک���وردان لێی ده‌ژی���ن‪ ،‬ده‌ڵێن‬ ‫ک��وردس��ت��ان و هیچ ده‌م��ارگ��رژی��ی �ه‌ک دروس��ت‬ ‫ناکات‪ .‬کوردستانی ئۆتۆنۆم ـ دیموکراتیک‬ ‫ش��ێ��وه‌ی ئاشکرای ئۆتۆنۆمی دیموکراتیکه‌‪.‬‬ ‫ب��ۆی �ه‌‪ ،‬پ��ێ��گ�ه‌ی س��ی��اس��ی و ک��ۆم�ه‌اڵی�ه‌ت��ی ئ�ه‌م‬ ‫جوگرافیایه‌ ده‌ب��ێ وه‌ک ک��وردس��ت��ان ئۆتۆنۆم‬ ‫دیموکراتیک قبوڵ بکرێت‪.‬‬ ‫کوردستانی ئۆتۆنۆم و دیموکراتیک له‌ الیه‌کی‬ ‫ت��ره‌وه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ زهنییه‌تی نه‌ته‌وه‌ ـ ده‌وڵه‌ت‌گه‌را‬ ‫و زهنییه‌ته‌ ناسیۆنالیسته‌کان و تێڕوانینی‬ ‫«به‌دیهاتنی ئ��ازادی و سه‌ربه‌خۆیی واڵتێک‬ ‫له‌گه‌ڵ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت گه‌نده‌ڵ و بێ‌‌پایه‌‬ ‫ده‌بێت‪ .‬بۆ ئازادکردنی واڵتیک ده‌وڵه‌ت پێویست‬ ‫نیه‌‪ .‬ئازادی واڵتێک راسته‌وخۆ له‌گه‌ڵ ژیانی‬ ‫ئازاد و دیموکراتیکی ئه‌و گه‌له‌ له‌ په‌یوه‌ندیدایه‌‪.‬‬ ‫ل���ه‌ داه����ات����وودا س���ن���ووره‌ک���ان ل���ه‌ ئ����ه‌وروپ����ادا‬ ‫هه‌ڵده‌گیردرێت‪ ،‬به‌اڵم له‌ناوچوونی سنووره‌کان‬ ‫ب�ه‌ وات���ای ل�ه‌ن��اوچ��وون��ی ئ���ازادی گ�ه‌الن��ی ئه‌و‬ ‫واڵته‌ یاخود ژیانی دیموکراتیکی ئ�ه‌وان نیه‌‪.‬‬ ‫به‌ پێچه‌وانه‌وه‌‪ ،‬سنووره‌کانی ده‌وڵه‌ت بێ‌که‌ڵک‬ ‫ماون و قووڵکردنه‌وه‌ی ئه‌م زهنییه‌ته‌ و قبواڵندنی‬ ‫به‌ ته‌واوی کۆمه‌ڵگاکان‪ ،‬گه‌شه‌سه‌ندنی زیاتری‬ ‫رامانی ئ��ازادی و دیموکراسی له‌گه‌ڵ خۆی‬ ‫ده‌هێنێت‪ .‬ی��اخ��ود ئ�ه‌گ�ه‌ر ئ�ه‌م��ڕۆ ل�ه‌ ئ �ه‌وروپ��ادا‬ ‫سنووره‌کان هه‌ڵده‌گیردرێن‪ ،‬له‌به‌ر په‌ره‌سه‌ندنی‬ ‫رامانی ئ��ازادی و دیموکراسییه‌‪ .‬ئه‌م راستییه‌‬ ‫نیشان ده‌دات ک �ه‌ ئۆتۆنۆمی دیموکراتیک‬ ‫یاخود کوردستانی ئۆتۆنۆم و دیموکراتیک‪ ،‬له‌‬ ‫بنه‌مادا وه‌ک ده‌ربڕینی شه‌فافی قووڵکردنه‌وه‌ی‬ ‫ب��ی��ری ئ����ازادی و دی��م��وک��راس��ی و تێڕوانینی‬ ‫برایه‌تی گه‌الن ده‌بیندرێت‪.‬‬


‫پرسی چه‌تر‬ ‫پرسی چه‌تر‪ ،‬پانتاییه‌ک ‌ه (چه‌تر)‬ ‫بۆ گوزارشتکردنی رای ئێوه‌ی‬ ‫هاواڵتی ره‌خساندوو‌ه تا ئازادانه‌‬ ‫لێره‌و‌ه هه‌ر هه‌فت ‌ه و ل ‌ه سه‌ر‬ ‫پرسێکی گه‌رم بۆچوونی خۆتان‬ ‫بخه‌نه‌ڕوو‪.‬‬ ‫پرسى ئه‌مجاره‌ى (چه‌تر)‬ ‫بۆ وه‌رگرتنى راى ئێوه‌ى‬ ‫هاواڵتیانه‌ ده‌رباره‌ى‬ ‫(چ رێگایه‌ک بگیرێته‌ به‌ر بۆ‬ ‫چاره‌سه‌رکردنى بارودۆخى ئێستاى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان)‪ .‬‬

‫››‬

‫ت��اری��ق‪ ،‬مامۆستا‪ /‬هێنانى‬ ‫هێزى چه‌کدار بۆ خۆپیشاندان‬ ‫هێنده‌ى تر بارگرژى دروست‬ ‫ده‌ک�����ات‪ ،‬پ��ێ��وی��س��ت�ه‌ ت��اک��ات‬ ‫دره‌نگتر نه‌بووه‌ و بارودۆخه‌که‌‬ ‫ئاڵۆزتر و گرژتر نه‌بووه‌‪ ،‬ئه‌و هێزانه‌ بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ‬ ‫شوێنى خۆیان‪ ،‬هه‌وڵى جدى بدرێت بۆ جێبه‌جێکردنى‬ ‫سه‌رجه‌م داواکاریه‌کانى خۆپیشانده‌ران‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫زه‌مینه‌ س��ازب��ک�ه‌ن ب��ۆ گفتوگۆیه‌کى ک���راوه‌ و‬ ‫ئاشتیانه‌ به‌ مه‌به‌ستى چاره‌سه‌رکردنى دۆخه‌که‌‪.‬‬ ‫ه���ه‌ردى ئ�ه‌م��ی��ن‪ ،‬خ��وێ��ن��دک��ارى ب�ه‌ش��ى وه‌رزش‪/‬‬

‫س�����ه‌ره‌ت�����ا پ���ێ���م ب����اش����ه‌ ئ���ه‌و‬ ‫هێزانه‌ ک�ه‌ ب�ڵاوک��راون�ه‌ت�ه‌وه‌‪،‬‬ ‫ک���ۆب���ک���رێ���ن���ه‌وه‌ و ب��ب��رێ��ن �ه‌‬ ‫س��ن��وره‌ک��ان ک �ه‌ هێنراونه‌ته‌‬ ‫س���ه‌راى ئ����ازادى‪ ،‬چاکسازى‬ ‫ب �ه‌ پ�ه‌ل�ه‌ بکرێت و کۆتایى‬ ‫بهێنرێت ب�ه‌م ب��ارودۆخ �ه‌ى که‌ ئێستا شاره‌کانى‬ ‫هه‌رێمى کوردستانى تێکه‌وتووه‌‪.‬‬ ‫ئارام جه‌مال‪ ،‬خوێندکارى په‌یمانگا‪ /‬چاره‌سه‌رى‬ ‫ئ����ه‌م ب����ارودۆخ����ه‌ى ئ��ێ��س��ت��اى‬ ‫کوردستان به‌وشێوه‌یه‌ ناکرێت‬ ‫که‌ هێز هێنراوه‌ته‌ شاره‌کان و‬ ‫هێز به‌کار ده‌هێنرێت‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫ده‌بێت به‌ ش��ێ��وازى دیالۆگى‬ ‫س����ه‌رده‌م����ی����ان����ه‌‪ ،‬ه����ه‌روه‌ه����ا‬ ‫رێککه‌وتن له‌سه‌ر ئه‌نجامدانى چاکسازى ریشه‌ى‬ ‫له‌ سیسته‌مى واڵتدا بکرێت‪.‬‬

‫ج��وان کانه‌بی‪)28( ،‬س���اڵ‪ ،‬مامۆستا‪ /‬له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ به‌گفتوگۆ کێشه‌کان‬ ‫چاره‌سه‌ر بکه‌ن‪ ،‬به‌مه‌رجێک‬ ‫ک��ارى توندوتیژى زی��ان��ى بۆ‬ ‫که‌س خۆى به‌سه‌ر که‌سی تر‬ ‫هه‌مووالیه‌کمان هه‌یه‌‪ ،‬ئێمه‌‬ ‫فه‌رز نه‌کات‪ ،‬به‌ڵکو هه‌موو‬ ‫ن���ام���ان���ه‌وێ خ��ه‌ڵ��ک ت��وش��ى‬ ‫ساڵی دووه‌م ژماره‌ ‪54‬‬ ‫چ��اره‌س �ه‌رک��ردن �ه‌ک��ان‪ ،‬ته‌نیا‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫پێویست‬ ‫‌اڵم‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫بێت‪،‬‬ ‫‌تى‬ ‫ه‬ ‫‌حم‬ ‫ه‬ ‫ز‬ ‫دووشه‌ممه ‪2711/2/12 - 2011/5/2‬‬ ‫ل��ه‌ خ��زم �ه‌ت��ى خ �ه‌ڵ��ک بێت‪،‬‬ ‫ح���ک���وم���ه‌ت ب��ه‌ش��ێ��وازێ��ک��ى‬ ‫چونکه‌ هه‌ر خه‌ڵکه‌ ئه‌وان ده‌گه‌یه‌نێته‌ ده‌سه‌اڵت و‬ ‫مه‌ده‌نیانه‌ وه‌اڵم��ى داواک��ارى‬ ‫به‌دونیایان ده‌ناسێنێت‪.‬‬ ‫خۆپشانده‌ران بداته‌وه‌‪ ،‬چونکه‌ ئه‌وه‌ى ئێستا خه‌ڵک‬ ‫خ���ه‌زان حه‌مه‌ س��اڵ��ح‪ ،‬ژم��ێ��ری��ار‪ /‬پێم باشه‌ به‌ داواى ده‌کات‪ ،‬که‌ڵه‌که‌بووى کێشه‌کانى سااڵنى‬ ‫شێوه‌یه‌کى گفتوگۆ کێشه‌کان راب����ردووه‌‪ ،‬ب��ۆی�ه‌ ب �ه‌ر ه�ه‌رش��ێ��وازێ��ک بێت ده‌ب��ێ خوێندکار‪ /‬ئه‌م بارودۆخه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندى که‌سدا‬ ‫چاره‌سه‌ر بکرێن‪ ،‬خۆپیشاندان داخوازى هاواڵتیان جێبه‌جێ بکرێ‪.‬‬ ‫نیه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش هۆکاره‌که‌ى تێکه‌اڵوبوونى حزب و‬ ‫دوور ل �ه‌ ت��ون��دوت��ی��ژى و ب �ه‌رد‬ ‫ک��رێ��ک��ار ت�ه‌ح��س��ی��ن‪ )25( ،‬حکومه‌ته‌‪ ،‬چونکه‌ ده‌بینین ئه‌وه‌نده‌ حزب بااڵ‬ ‫ه��اوی��ش��ت��ن ئ �ه‌ن��ج��ام ب��درێ��ت‪،‬‬ ‫س����اڵ‪ ،‬رۆژن���ام���ه‌ن���وس‪ /‬دی���اره‌ ده‌سته‌‪ ،‬حکومه‌ت رۆلى نیه‌‪ ،‬باشترین به‌ڵگه‌ش‬ ‫چ���ون���ک���ه‌ ئ������ه‌وه‌ ب���ه‌ڕاس���ت���ى‬ ‫خۆپیشاندان مافێکى ره‌وا و تاکو ئێستا به‌ دوو ئ��ی��داره‌ سه‌یرى حکومه‌تى‬ ‫ش��ێ��وازێ��ک��ى ن��اش��ارس��ت��ان��ی �ه‌‪.‬‬ ‫سروشتى هاواڵتیانه‌‪ ،‬کاتێک ه�ه‌رێ��م ده‌ک��رێ��ت‪ ،‬ئ�ه‌م�ه‌ش وای��ک��ردووه‌‪ ،‬ئ��ی��داره‌ى‬ ‫شه‌قام گرتن و ئاگر کردنه‌وه‌ له‌ شه‌قام دڵه‌ڕاوکێ‬ ‫حکومه‌ت و دام و ده‌زگاکان هه‌ولێر ده‌سه‌اڵتى له‌ ئیداره‌ى سلێمانى نه‌بێت و‬ ‫الى هاواڵتیان دروست ده‌کات‪ .‬بۆیه‌ پێویسته‌ ئه‌و‬ ‫که‌موکورتیان ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬ب�ه‌اڵم به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ راسته‌‪.‬‬ ‫دیاردانه‌ نه‌مێنێت‪.‬‬ ‫ناز کامه‌ران‪ ،‬فه‌رمانبه‌ر‪ /‬پێم باشه‌ ئاسایشى‬ ‫ئه‌و‌ه ماناى ئه‌وه‌نیه‌‪ ،‬ل‌ه پاڵ خۆپشاندان خه‌ڵکێک‬ ‫سه‌بریه‌ ع �ه‌ب��دواڵ‪)65( ،‬س����اڵ‪ ،‬ژن��ى م��اڵ�ه‌وه‌‪ /‬ه�ه‌ب��ێ��ت ت��ون��دوت��ی��ژى ب�ه‌ک��ارب��ه��ێ��ن��ى و ئ��اراس��ت �ه‌ى سلێمانى ئه‌رکى پاراستنى هاواڵتیان بگرێته‌‬ ‫ب��ارودۆخ �ه‌ک �ه‌ زۆر ناخۆشه‌ خۆپشاندانه‌ک‌ه به‌الیه‌کى ت��ردا ببات‪ ،‬من پێموایه‌ ئه‌ستۆى خ��ۆى‪ ،‬کاتێکیش خۆپیشانده‌ر داواى‬ ‫و رۆژان����ه‌ ده‌ب��ی��ن��ی��ن خه‌ڵک پێویست‌ه ه �ه‌ردوو حزبی ده‌س �ه‌اڵت له‌گه‌ڵ هه‌رسێ مافى خۆى ده‌کات‪ ،‬پێویسته‌ ده‌سه‌اڵت به‌کردار‬ ‫بریندار و شه‌هید ده‌بێ‪ ،‬ئێمه‌ الیه‌نى ئۆپۆزسیۆن کۆبێته‌وه‌‪ ،‬به‌مه‌رجێک نوێنه‌رانى س��ه‌رج��ه‌م داواک��اری��ی��ه‌ک��ان ج��ێ��ب�ه‌ج��ێ ب��ک��ات و‬ ‫خۆپشانده‌رانى تێدابێت‪ ،‬چونکه‌ سه‌روه‌رى بۆ یاسا بگه‌ڕێته‌وه‌ و بکوژانى شه‌هیدان‬ ‫خواخوامانبوو ش �ه‌ڕى ناوخۆ‬ ‫مه‌رج نی‌ه ئۆپۆزسیۆن ته‌واوى ببرێنه‌ دادگا به‌بێ ده‌ستێوه‌ردانى حزب‪.‬‬ ‫نه‌مێنێت‪ ،‬به‌اڵم ئێستا وه‌ک‬ ‫داخوازیه‌کانى خۆپشانده‌رانیان‬ ‫ش �ه‌ڕى ن��اوخ��ۆی�ه‌‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌‬ ‫هه‌بێت‪.‬‬ ‫حکومه‌ت که‌موکورتى زۆرى ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم با‬ ‫به‌خۆشى و ئاشتى کێشه‌کان چاره‌سه‌ر بکرێت و‬ ‫ئا‪ /‬شارا و ئااڵ‬ ‫چ��ی��ا ک��ه‌م��ال‪)29( ،‬س����اڵ‪،‬‬

‫بااڵی ئه‌م کچ ‌ه دوو مه‌تر و نیوه‌‬

‫خوێنى ئه‌م میلله‌ته‌ نه‌ڕژێت‪.‬‬

‫هه‌مه‌ڕ ‌ه‌نگ‬

‫م��ح�ه‌م�ه‌د ع �ه‌ب��دواڵ‪ )31( ،‬س���اڵ‪ ،‬فه‌رمانبه‌ر‪/‬‬

‫‪19‬‬

‫خۆشه‌ویسته‌که‌ی خۆی سووتاند‬ ‫و له‌فارسیه‌وه‌‪ :‬کارزان تاریق‬

‫له‌ باخچه‌یه‌کی شارۆچکه‌ی یڵدرمی سه‌ربه‌ بورسای‬ ‫تورکیا به‌ر له‌ چه‌ند رۆژێ��ک ته‌رمی الوێکی سووتێنراو‬ ‫دۆزرایه‌وه‌‪ .‬ده‌ست به‌ لێکۆڵینه‌وه‌ کرا و دواتر بینرا کوڕه‌ به‌‬ ‫چه‌قۆ کوژراوه‌ و سووتێنراوه‌ و به‌ر له‌ سووتاندنی خوێیه‌کی‬ ‫زۆر به‌الشه‌یه‌وه‌ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫دوای ئه‌نجامی گشتی لێکۆڵینه‌وه‌که‌ چیرۆکی ئه‌م کوڕه‌‬ ‫راگه‌یاندرا و ده‌گوترێ‪:‬‬ ‫ئه‌م ک��وڕه‌ که ‌ن��اوی (قڵیج)ه‌‪ ،‬بۆ م��اوه‌ی زیاتر له‌ سێ‬ ‫مانگه‌ ل�ه‌گ�ه‌ڵ‌ ڤیلدان ک�ه‌ دای��ک��ی س��ێ منداڵه‌ به‌نهێنی‬ ‫پ�ه‌ی��وه‌ن��دی��ی��ان ه �ه‌ی �ه‌‪ .‬دوای ئ���ه‌وه‌ی ه��اوس��ه‌ری ڤ��ی��ل��دان به‌‬ ‫سه‌فه‌رێکی یه‌ک رۆژی ده‌چێته‌ ده‌ره‌وه‌ی شارۆچکه‌‪ ،‬کوڕه‌‬

‫ئاگای له‌م سه‌فه‌ره‌یه‌ به‌ ڤیلدان ده‌ڵێت که‌وا کاتژمێر دووی‬ ‫هه‌ر هه‌مان شه‌و ده‌چێت بۆ الی‪.‬‬ ‫ڤیلدان له‌ قسه‌کانیدا ده‌ڵێت؛ زۆرم له‌گه‌ڵ‌ وت بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫نه‌یه‌ت بۆالم‪ ،‬چونکه‌ ماڵه‌که‌مان گه‌وره‌یه‌ و خزم و که‌سی‬ ‫تریشی تێدایه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم ک��وڕه‌ به‌گوێی نه‌کردم و ه��ات‪ .‬که‌‬ ‫گه‌یشته‌ الم له‌سه‌ر ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ بوو به‌ قسه‌مان و ده‌ستی‬ ‫لێوه‌شاندم‪ .‬منیش هه‌رچۆنێک بوو خۆم به‌ چه‌قۆکه‌ گه‌یاند‬ ‫و چه‌ند جارێک له‌ پشتیم دا و به‌دوای خۆمدا رامکێشایه‌‬ ‫ناو گه‌رماوه‌که‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی که‌س پێی نه‌زانێت خوێم به‌سه‌ر‬ ‫گۆشته‌که‌یدا کرد تا بۆن نه‌کات‪ .‬دوات��ر کوڕه‌ گه‌وره‌که‌م‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ پ��ورزاک�ه‌ی و هاوڕێکانی فڕێیاندایه‌ باخه‌که‌وه‌ و‬ ‫سووتاندیان‪.‬‬

‫ئ���ه‌م���ه‌ی ک���ه‌ ده‌ی��ب��ی��ن��ن ت���ا ئ �ه‌م��ڕۆ‬ ‫درێژترین کچه‌ له‌ جیهان دا‪ ،‬شایانی‬ ‫ب��اس �ه‌ ئ���ه‌م ک��ی��ژه‌ ل��ه‌ واڵت����ی ت��ای�لان��د‬ ‫ده‌ژی و خاوه‌نی بااڵیه‌که‌ درێژیه‌که‌ی‬ ‫ده‌گاته‌ دوو مه‌تر و (‪ )20‬سانتیمه‌تر‪،‬‬ ‫جیگه‌ی باسه‌ ه��ۆک��اری درێ���ژی ئه‌م‬ ‫ئافره‌ته‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ زۆری چاالکی‬ ‫یه‌کیک له‌ هۆرمۆنه‌کانی ناو مێشک‬ ‫که‌ به‌رپرسه‌ له‌ درێژی بااڵ‪.‬‬

‫تۆمارێکى ده‌نگى (سه‌دام حسێن)‬

‫«من زیندوم و ئه‌وه‌ى ک ‌ه ل ‌ه سێدار ‌ه‬ ‫درا لێچووه‌که‌ى من میخائیل بوو»‬ ‫ئا‪ /‬ئاڤان ره‌سوڵ‬

‫تۆمارێکى ده‌نگى سه‌رۆکى عێراقى (س �ه‌دام حسێن) له‌‬ ‫سایت‌ه هه‌واڵیه‌کان باڵوده‌کرێته‌و‌ه ک‌ه ب‌ه ته‌له‌فۆن قس‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫حه‌سه‌ن ئه‌عه‌له‌وى ده‌کات ک‌ه یه‌کێک‌ه ل‌ه نزیکه‌کانى‪ ،‬له‌کاتى‬ ‫قسه‌کردنیدا سه‌دام ئه‌و دڵنیا ده‌کاته‌و‌ه ک‌ه ئه‌و هێشتا زیندووه‌‬ ‫و ئه‌وه‌ى ک‌ه ل‌ه پشت کاسێتى له‌سێدار‌ه دانه‌که‌و‌ه بوو‪ ،‬ئه‌وه‌‬ ‫لێچووه‌که‌ى میخائیل بوو‪.‬‬ ‫سه‌دام حسێن ل‌ه تۆمار‌ه ده‌نگیه‌که‌دا ده‌ڵێت‪« :‬سه‌دام حسێن‪،‬‬ ‫خائین یان لێکۆڵه‌ره‌و‌ه و مه‌یمونێک ل‌ه مه‌یمونه‌کانى داگیرکه‌ر‬ ‫ناوێرێ ده‌ست بۆ موویه‌کى‬ ‫درێژ بکات»‪.‬‬ ‫ل���ه‌م لینکه‌د‌ا ت��ۆم��ارى‬ ‫ده‌نگى ته‌له‌فۆنه‌که‌ى هه‌یه‌‪.‬‬ ‫‪http://www.‬‬ ‫‪wesaltv.net/vb/‬‬ ‫‪showthread.‬‬ ‫‪47425=php?p‬‬

‫کاریکاتێری هه‌فته‌ ‬

‫پیرۆزبایی‬ ‫به‌بۆنه‌ی گۆڕینه‌وه‌ی ئه‌ڵقه‌ی هاوسه‌رگیرییان‬ ‫پیرۆزبایی خۆمان ئاڕاسته‌ی هاوکارمان‬ ‫(ئیحسانی مه‌الفواد و شاگوڵ نه‌وزاد) ده‌که‌ین‪.‬‬ ‫هیوادارین پێکه‌و‌ه ژیانێکی به‌ختیار و کامه‌ران‬ ‫به‌سه‌ر به‌رن‪ .‬ستافی رۆژنامه‌ی چه‌تر‬

‫ونبوون‬ ‫پێناسێکى پۆلیسى فریاکه‌وتن به‌ناوى‬ ‫(خه‌سره‌و سه‌عدى مه‌حمود)‪ ،‬ل ‌ه ناحیه‌ى‬ ‫خورماڵ ونبوه‌ هه‌ر که‌سێک دۆزییه‌و‌ه با‬ ‫بیگه‌ڕێنێته‌و‌ه بۆ ئۆفیسى (چه‌تر)‪ ،‬یان‬ ‫په‌یوه‌ندى بکات به‌م ژمار‌ه ته‌له‌فۆنانه‌وه‌‪.‬‬ ‫(‪ )07710299753‬یان (‪.)07480179510‬‬


‫‪Be ciyawaziyekanewe le jêr Çetir da kodebînewe‬‬ ‫ژماره‌ی متمان ‌ه‬ ‫خاوه‌ن ئیمتیاز‬ ‫سه‌رنوسه‌ر‬ ‫دیزاین‬ ‫باڵوکردنه‌وه‬ ‫‌راوێژکاری یاسایی‬ ‫ناونیشان‬

‫‪212‬‬ ‫که‌مال حه‌سه‌ن حه‌مه ره‌زا‬ ‫کاروان ساالر‬ ‫یاسر گوڵی (رۆژیار گرافیک)‬ ‫کۆمپانیای په‌یپه‌ر‬ ‫سیروان ئه‌حمه‌د حامد‬ ‫سلێمانی گه‌ڕه‌کی عه‌لی ناجی‌‬ ‫‪07710299753 - 07480179510‬‬ ‫‪cetir2010@gmail.com‬‬ ‫‪cetir2010@yahoo.com‬‬

‫‪WWW.Chatrpress.com‬‬

‫‪Be ciyawaziyekanewe le jêr Çetir da kodebînewe‬‬

‫شه‌مام ‌ه‬ ‫باڵوکراوه‌یه‌کی‬ ‫تازه‌ی مندااڵن ‌ه به‌م‬ ‫زووان ‌ه ده‌که‌وێت ‌ه بازاڕه‌وه‌‬ ‫‪2711/2/12‬‬

‫‪No: (54) Mo.2/5/2011-‬‬

‫ریکالم‬

‫ئیتر دارى حزب ئاو مه‌ده‌ن!‬ ‫ئاراس‬

‫ریکالم‬

‫ل‌ه م��اوه‌ى چه‌ند ساڵى‬ ‫عوسمان‬ ‫رابردوودا هێڵ‌ه گشتیه‌کانى‬ ‫س��ی��اس �ه‌ت��ى ح���زب���ه‌ک���ان و‬ ‫له‌نێویشیاندا دووحزب‌ه ده‌سه‌اڵتداره‌که‌‪ ،‬ل‌ه چۆنێتى‬ ‫مامه‌ڵه‌کردنیان ب �ه‌رام��ب �ه‌ر خه‌ڵکى الدێ و‬ ‫شاره‌کان دواى هاتن‌ه سه‌ر حکومڕانى کوردستان‪،‬‬ ‫له‌رابردووى شاخ و گونده‌کان تێگه‌یشتوین ئه‌گه‌ر‬ ‫ته‌مه‌نیشمان ئه‌وکات‌ه ئ��ام��اده‌ى نه‌بووبێت ل ‌ه‬ ‫سه‌رکوتکردنى داموده‌زگاکانى رژێمى به‌عس‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم دارى حزبه‌کان و باشتر بڵێین شۆڕشى‬ ‫ئه‌وکات ب�ه‌رده‌وام له‌سه‌وزبووندا بووه‌‪ ،‬به‌خوێن و‬ ‫زیندان و له‌سێدار‌ه و‪...‬هتد؟‪ ،‬ئه‌وکات گه‌نجێک‬ ‫به‌نامه‌یه‌کى نێوان مه‌فره‌زه‌کانى نێوان شار و‬ ‫الدێکانه‌و‌ه ده‌ستگیرکراو‌ه و دوات��ر به‌عامودى‬ ‫کاره‌باى شاره‌کان هه‌ڵواسراو‌ه و گولله‌بارانکراوه‌‪،‬‬ ‫یان ژن��ان ل‌ه زیندانه‌کانه‌و‌ه نه‌یانهێشتوو‌ه دارى‬ ‫شۆڕش وشک ببێت له‌و شوێنان‌ه منداڵه‌کانیان‬ ‫دان��اوه‌‪ ،‬یاخود گیانى له‌ده‌ستداو‌ه له‌ژێر قامچى‬ ‫و سوکایه‌تیه‌کانى جه‌الده‌کانى ئه‌من‌ه سوره‌ک ‌ه‬ ‫به‌تایبه‌ت‪.‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌وه‌ى کراو‌ه بۆ پێشمه‌رگه‌ى دوێنێ و‬ ‫بازرگانه‌کانى ئێستابووه‌‪ ،‬له‌و چوارچێوه‌یه‌شدا‬ ‫هه‌ندێک له‌و کارو قوربانیان‌ه کراوه‌ت‌ه فیلم و‬ ‫درام��ا‪ ،‬که‌چى ده‌بینی ده‌سه‌اڵتى حزب چه‌ند‬ ‫مه‌رجێکى هه‌ی‌ه بۆ ئ�ه‌وه‌ى وه‌ک په‌نابه‌رێک‬ ‫وه‌ربگیرێیت له‌ناو داواکارییه‌کانتدا‪ ،‬ده‌بێت له‌بارى‬ ‫ناجێگیرى هه‌ڵبژاردن ده‌نگى بۆ ته‌زویرى بکه‌یت‬ ‫و مردوه‌کانى بۆ زیندوبکه‌یته‌وه‌‪ ،‬ب�ه‌م کاران ‌ه‬ ‫داره‌ک���ه‌ى ئ��اوب��ده‌ی��ت�ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وکات‌ه هاواڵتیه‌کى‬ ‫ب�ه‌رده‌وام ئه‌مان وپاراستوى ئه‌زمونه‌که‌ى‪ ،‬وه‌ک‬ ‫کوردێکى پاک و بێگه‌رد و بێ پشت و په‌ناى‬ ‫ده‌ره‌کیت‪ ،‬ده‌ستت له‌پشت نیه‌و راسته‌وخۆ داخڵ‬ ‫ده‌کرێیت و تۆمه‌تبارکردن ناتگرێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌بێت‬ ‫وه‌ک رۆبۆتێک بێیت و بچیت و بۆ هه‌رکارێک‬ ‫بگه‌ڕێیته‌و‌ه بۆ مه‌رجه‌عیه‌ت و ته‌کی‌ه خانه‌کانى‬ ‫حزب‪ ،‬بپرسى ئاخۆ ده‌بێت ئه‌م کاره‌بکه‌م حه‌رام‬ ‫نه‌بێت و ئاوى داره‌که‌ى حزب بدات؟ خاڵێکى تر‬ ‫به‌رگریکردن ل‌ه حزب و که‌سێتى سه‌رکرده‌کان‬ ‫واپیشانى خه‌ڵکى بده‌یت ک‌ه هیچ مه‌به‌ست و‬ ‫ته‌ماحێک نی‌ه له‌م واڵته‌داو ل‌ه پێناوى میلله‌تدا‬ ‫هه‌وڵه‌کانیان وه‌گ�ه‌ڕ خستووه‌‪ ،‬چاوسورکردنه‌و‌ه‬ ‫و گرتن و تێهه‌ڵدان و فڕاندنى چه‌ندین پاسى‬ ‫خوێنکار و هه‌موو ئه‌و کارانه‌ى ل‌ه الیه‌ن هێزى‬ ‫حزبه‌وه‌‪ ،‬وه‌فایه‌ک‌ه بۆ ماندوبونى دایک‌ه سه‌ر و‬ ‫باوک‌ه ردێن سپیه‌کان بۆ ئه‌و گه‌نجانه‌ى ئه‌مڕۆ‪.‬‬ ‫له‌م قۆناغه‌دا ئ�ه‌وه‌ى حزب لێى ده‌سڵه‌مێته‌و‌ه‬ ‫خه‌ڵکى ب �‌ه عه‌قڵێکى مه‌نتقى ب��ڕی��ار ده‌ده‌ن‬ ‫و لۆژیکێکى فراوانیان هه‌ی‌ه و رۆژ ل‌ه دواى‬ ‫رۆژ داواک�����ارى و ت��وڕه‌ی��ی�ه‌ک��ان��ی��ان ق�ه‌ب�ه‌ت��ر و‬ ‫فوتێکراوتر ده‌بێت‪ ،‬به‌رهه‌مى حزب ل‌ه (نها)دا‬ ‫جێگه‌ى دڵخۆشى نیه‌‪ ،‬نه‌بۆت‌ه سه‌کۆیه‌ک بۆ‬ ‫دروستبونه‌وه‌ى ئه‌و ئینتیما الوازه‌ى هه‌ی‌ه به‌رامبه‌ر‬ ‫نیشتمان و حزب و کۆده‌نگییه‌کى نیشتمانیانه‌‪،‬‬ ‫له‌ناو خێزان و عه‌شیره‌ت و هاوپیشه‌کان و هه‌تا‬ ‫میدیاکانى خۆشیان‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌م کار‌ه حزبیانه‌ى‬ ‫ب‌ه چه‌ندین رێگ‌ه ئه‌نجام ده‌درێ���ن ل‌ه رێگه‌ى‬ ‫هێنان و باڵوبونه‌وه‌ى هێزێکى بێشوماره‌و‌ه ک ‌ه‬ ‫ده‌رئه‌نجامێکى خراپى هه‌ی‌ه خۆتان ئاسایى بۆ ئه‌و‬ ‫به‌له‌مه‌ى هه‌موومانى تێدایه‌‪.‬‬ ‫ده‌سته‌مۆکردنى کادران و راگرتنیان‌ه ب‌ه پێدانى‬ ‫موچه‌یه‌کى ک �ه‌م‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌ناو هێزه‌کانى‬ ‫پێشمه‌رگ‌ه و کارمه‌ندانیان ل‌ه فه‌رمانگه‌کاندا‪،‬‬ ‫باڵوبونه‌وه‌ى ترس (فۆبیا) چ ل‌ه الیه‌ن حزب و‬ ‫ده‌زگا ئه‌منیه‌کانیه‌وه‌‪ ،‬یاخود مه‌ده‌نی پۆشه‌کان و‬ ‫ره‌وانه‌کردنیان بۆ شوێن‌ه گشتیه‌کان‪ ،‬به‌ئامانجى‬ ‫پاراستنى ئ��ه‌و دار‌ه ح��زب��ی�ه‌و ب�ه‌ره�ه‌م��ى خۆم‬ ‫بۆخۆم و ئ �ه‌وه‌ى ت��ۆش ده‌خ��ۆم‪ ،‬وتمان با دارى‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌که‌مان وش��ک نه‌بێت له‌به‌رچاوى‬ ‫شۆڤێنیه‌کانى ع���ه‌ره‌ب ده‌ن��گ��م��ان��دا‪ ،‬چه‌ندین‬ ‫به‌ڵێنتاندا بۆ ب‌ه به‌هه‌شتکردنى کوردستان گوێمان‬ ‫لێگرتن‪ ،‬به‌قه‌د ئه‌و نه‌وته‌ى ره‌وان���ه‌ى ده‌ره‌وه‌ت���ان‬ ‫ک��ردوه‌و حسابى پاره‌که‌ى هێنده‌و زیاتر به‌ڵێنى‬ ‫جۆراوجۆرى پێش هه‌ڵبژاردنتان پێداین بۆ مانه‌وه‌‬ ‫و وشک نه‌بوونى داره‌که‌‪ ،‬ل‌ه دواى ڕووداوه‌کانى‬ ‫(‪)17‬ى شوبات و تا چۆڵکردنى سه‌راى ئازادى‬ ‫ئه‌گه‌ر ئێستاهیمه‌تێک ن�ه‌ک�ه‌ن‪ ،‬ج��ی��اواز له‌و‬ ‫هیمه‌ت‌ه رۆتینیانه‌ى پێشوو ئ �ه‌وا ئ �ه‌و خه‌ڵک ‌ه‬ ‫که‌مه‌ى ل‌ه ده‌ورى حزب م��اوه‌ت�ه‌و‌ه ئه‌ویش ئه‌و‬ ‫رسته‌ی‌ه ده‌رده‌په‌ڕێنێت و ئیتر له‌ناخیدا نایهێڵێته‌و‌ه‬ ‫و ده‌ڵێت به‌س‌ه (ئیتر دارى حزب ئاو مه‌ده‌ن)‪.‬‬


Chatr_54