Issuu on Google+

ไ ข้ เ ลื อ ด อ อ ก

Dengue hemorrhagie fever 1


เรื่องและภาพโดย นางสาวรุ่งรพี มีภาษณี สาขาเทคโนโลยีการศึกษาแพทยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล พิมพ์ครั้งที่ 1

21


ที่มาและความสำ�คัญของโรคไข้เลือดออก ไข้เลือดออกเป็นโรคที่เกิดจากยุงลาย เป็นพาหะนำ�โรค นอกจากจะเป็นปัญหา สาธารณสุขของประเทศไทยแล้ว ยังเป็น ปัญหาสาธารณสุขทั่วโลก โดยเฉพาะประเทศ ในเขตร้อนชื้น โรคนี้ระบาดในฤดูฝน คนส่วนมากที่เป็นโรคมักโดนยุงลายกัด ในเวลากลางวันเนื่องจากนอนหลับไม่กางมุ้ง ไม่ได้ระวังตัว ยุงลายมักแพร่พันธุ์ในแหล่ง น้ำ�ที่ไม่มีการถ่ายเท

การติดต่อของโรคไข้เลือดออก ติดต่อจากคนสู่คน โดยมียุงลาย (Aedes aegypt) เป็นพาหะที่ สำ�คัญยุงตัวเมียจะกัดและดูดเลือด ของผู้ป่วยซึ่งมีเชื้อไวรัสเดงกี่ เชื้อจะ เข้าไปฟักตัวเพิ่มจำ�นวนในยุง หลังจากนั้นยุงจะมีเชื้อไวรัสอยู่ในตัว ตลอดอายุของมัน (ประมาณ 1-2 เดือน) และสามารถถ่ายทอดเชื้อให้ คนที่ถูกมันกัดได้

23


สาเหตุของโรคไข้เลือดออก เป็นโรคติดต่อที่เกิดจากยุงลาย (Aedes aegypt) ตัวเมีย บินไปกัดคน การติดเชื้อครั้งที่ 1 ที่ป่วยเป็นไข้เลือดออกโดยเฉพาะช่วงที่มี อาการไม่รุนแรง ไข้สูง เชื้อไวรัสเดงก่ีจะเพิ่มจำ�นวนในตัว ยุงประมาณ 8-10 วัน เชื้อไวรัสเดงกี่จะ ไปที่ผนังกระเพาะและต่อมน้ำ�ลายของยุง ติดเชื้อครั้งที่ 2 เมื่อยุงกัดคนก็จะแพร่เชื้อสู่คน เชื้อจะอยู่ โดยเชื้อต่างจากครั้งแรก ในร่างกายคนประมาณ 2-7 วัน ในช่วงที่ อาการมักจะรุนแรง มีไข้หากยุงกัดคนในช่วงนี้ก็จะรับเชื้อไวรัส - เลือดออก มาแพร่ให้กับคนอื่น ซึ่งส่วนใหญ่มักจะเป็น - ช็อก เด็ก การติดเชื้อครั้งแรกมักจะมีอาการไม่ - เสียชีวิต รุนแรง แต่ถ้าติดเชื้อครั้งที่ 2 โดยเชื้อ ที่ต่างสายพันธุ์กับครั้งแรก อาการมักจะ **หมายเหตุ** รุนแรงถึงขั้นเลือดออก ช็อกหรือเสียชีวิต พบมากในเด็กอายุต่ำ�กว่า 15 ปี

..ไข้เลือดออกอันตราย..

43

ระวัง !! ไข้เลือดออก


การวินิจฉัยโรคไข้เลือดออก เกณฑ์ขององค์การอนามัยโลก มีไข้สูง รัดแขนแล้วพบ จุดเลือดออกตามร่างกาย

เลือดออกง่าย

เลือดกำ�เดา เลือดออกตามไรฟัน

ตับโต

เจ็บชายโครงขวา เกล็ดเลือดต่ำ�

ช็อก

เลือดข้นขึ้น

ตรวจน้ำ�เหลือง เพาะเชื้อไวรัสจากเลือด

1-2 วันของไข้ อาจมีอาการไม่ชัดเจน ต้องสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด เจาะเลือดซ้ำ�ถ้าอาการไม่ดีขึ้น

45


อาการของโรคไข้เลือดออก ไข้สูงเฉียบพลัน ประมาณ 2-7 วัน เบื่ออาหาร หน้าแดง ปวดศีรษะ ร่วมกับอาการคลื่นไส้อาเจียน และอาจมี อาการปวดท้องร่วมด้วย บางรายอาจมีจุดเลือดสีแดงขึ้นตามลำ�ตัว แขน ขา และอาจมีเลือดกำ�เดา ออกหรือเลือดออกตามไรฟัน ถ่ายอุจจาระดำ�เนื่องจากเลือดออก และอาจ ทำ�ให้เกิดอาการช็อกได้ ในรายที่ช็อกจะสังเกตได้จากการที่ไข้ลดแต่ผู้ป่วยซึมลง ตัวเย็น หมดสติ และเสียชีวิตได้ในที่สุด

ห้า

น ิ ร พ ไ ส อ แ า ย ้ ใม ห

65


อาการของโรคไข้เลือดออก แบ่งตามความรุนแรงได้ดังนี้ ผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นไข้เลือดออกจะต้องมีหลักฐานการรั่วของ พลาสมา และมีเกล็ดเลือดต่ำ� ความรุนแรงของโรคไข้เลือดออกจัดได้เป็น 4 ระดับ - ระดับที่ 1 ผู้ป่วยไม่ช็อก เป็นไข้เลือดออกโดยที่ไม่มีจุดเลือด ออก ทำ� tourniquet test ให้ผลบวก - ระดับที่ 2 ผู้ป่วยไม่ช็อก มีจุดเลือดออกตามผิวหนัง มีเลือด กำ�เดาไหล หรืออาเจียนเป็นเลือด - ระดับที่ 3 ผู้ป่วยช็อก มีความดันโลหิตต่ำ� ชีพจรเร็ว pulse pressure แคบ เหงื่อออก กระสับกระส่าย - ระดับที่ 4 ผู้ป่วยช็อกรุนแรง วัดความดันโลหิตไม่ได้

มีไข้สูง อันตราย!!!

39 ๐c

67


การป้องกันโรคไข้เลือดออก

ขั ำ ้ ำ น ใสท่ รายเคมีในแหล่ง

รว่ ม กนั กำ ำจดั เท

ย า ล ุ ง ลูกน้ำำย

ะทมี่ ีน้ำำขัง น ช า ภ ใน ำ ้น ำทงิ้ ัว งปล บ ง ่ า ากนิ ลูกน้ำำในอ

ลยี้

87

ำ้ ำถา้ ไมไ่ ้ใช้ ด

ก ออ

งกนั โรคไข้เลือ อ ้ ป อื ด ม ม ว่

ดฝ าโอ ง่ น

ปิ

นอน

กา ง มงุ้


การรักษาโรคไข้เลือดออก รักษาตามอาการ

ให้ยาพาราเซตามอลในช่วงที่มีไข้สุง ให้ยาแก้คลื่นไส้และดื่มน้ำ�เกลือแร่ ถ้ามีอาการคลื่นไส้อาเจียน

ระวังไว้ให้ดี ระยะช็อกอันตราย ระยะที่เกิดช็อก

เกิดพร้อมกับช่วงที่ไข้ลด

มีอาการปวดท้อง มือ-เท้าเย็น

หน้ามืด เป็นลมง่าย

พาคนไข้ส่งโรงพยาบาลทันที

ห้าม!!!

ให้ยาแอสไพริน เพราะ จะทำ�ให้ เลือดออกรุนแรง

89


15 มิถุนายน ของทุกปี

คือ วันรณรงค์ต่อต้านไข้เลือดออกอาเซียน พ.ค.

109

มิถุนายน

ก.ค.


ยุงลายพาหะนำ�โรคร้าย ไข้เลือดออก

โดนยุงลายกัด อันตราย

10 11


ไข้เลือดออก รู้ก่อน ปลอดภัยก่อน

12


ไข้เลือดออก