Page 48

część 2

94

obojga rodziców. Dziecku też przysługuje prawo odmowy zeznań i jest przedmiotem dyskusji sposób, w jaki osoba przesłuchująca powinna dziecko o tym fakcie i  jego konsekwencjach pouczyć. Warto w  takich sytuacjach skorzystać z rady psychologów. Należy zadać dziecku parę prostych pytań zanim zacznie się je przesłuchiwać. Trzeba unikać naprowadzania na odpowiedzi, które chciałby usłyszeć przesłuchujący. Nie wolno wyciągać od dziecka informacji na siłę, należy bowiem mieć świadomość, że dziecko mogło zostać ostrzeżone w domu, gdzie stosowano przemoc, aby nie rozmawiać z obcymi i nie ufać dorosłym.

Przesłuchiwanie w charakterze świadka innych osób Ogólne zasady procesowe przesłuchiwania innych osób w charakterze świadka są takie jak w przypadku przesłuchiwania osoby pokrzywdzonej. W  charakterze świadków w  sprawach o  przestępstwa przemocy w rodzinie mogą występować m.in. członkowie personelu medycznego, sąsiedzi, przechodnie, pracownicy schronisk dla kobiet i  innych organizacji świadczących pomoc pokrzywdzonym. Aby ustalić krąg ewentualnych świadków, należy zapytać osobę pokrzywdzoną z  kim rozmawiała o sprawie. Zasady istotne podczas przesłuchania: ƒƒ aby uzyskać najpełniejszy obraz wydarzeń, trzeba przesłuchiwać świadków oddzielnie, ƒƒ jeżeli świadek jest jednocześnie osobą, która złożyła skargę, należy ustalić, jakie wydarzenia

I I I .  S p o s ó b p o s t ę p o w a n i a

spowodowały wezwanie policji, co świadek słyszał(a) lub widział(a), czy to był incydent czy powtarzające się zdarzenia, trzeba sporządzić zapis wszelkich wcześniejszych incydentów, które mogły być widziane lub słyszane przez świadka (przybliżone daty, opis zdarzenia, obrażeń itp.), w czasie przesłuchania dokładnie protokołuje się wszystkie wypowiedzi osoby pokrzywdzonej w  stanie wzburzenia, które świadek kiedykolwiek słyszał, ƒƒ istotne są też wszelkie spostrzeżenia świadka dotyczące zarówno zachowania się osoby pokrzywdzonej, jak i  ewentualnego podejrzanego, włączając w to uwagi na temat wyglądu, obrażeń, stosunku emocjonalnego itp.

Powołanie biegłego psychologa W praktyce zbyt często w  tej kategorii spraw, a  w  szczególności przy przestępstwach przemocy seksualnej, powołuje się biegłego psychologa, który ma uczestniczyć w przesłuchaniu świadka, a rzeczywistym celem jest uzyskanie opinii czy złożone zeznania są wiarygodne. Jest to praktyka nieprawidłowa, ponieważ zgodnie z treścią art. 192 § 2 k.p.k. korzystać można z takiego biegłego tylko wtedy, gdy istnieje wątpliwość co do stanu rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania lub odtwarzania spostrzeżeń. Wynika to jednoznacznie zarówno z treści przepisu, jak i z orzecznictwa sądowego. Wielokrotnie Sąd Najwyższy i  sądy apelacyjne zwracały uwagę, że niewłaściwe jest wypowiadanie się przez psychologów w  opiniach na temat wiaryN I E Z B Ę D N I K P R O K U R A T O R A

95

Przemoc wobec kobiet w rodzinie. Niezbędnik prokuratora