Page 44

86

część 2

I I I .  S p o s ó b p o s t ę p o w a n i a

Zgodnie z treścią art. 171 § 1 k.p.k. osobie przesłuchiwanej należy umożliwić swobodne wypowiedzenie się na dany temat, a  dopiero potem zadawać pytania służące uzupełnieniu, wyjaśnieniu lub skontrolowaniu odpowiedzi. Jednocześnie zarówno treść pytań, jak i odpowiedzi powinny być dokładnie odnotowane w protokole. Tak sporządzony protokół uwiarygodnia przeprowadzoną czynność. Bardzo istotne jest, by osoba przesłuchująca nie zmieniała stylu wypowiedzi osoby pokrzywdzonej. Jeżeli ta osoba posługuje się słownictwem odbiegającym od  powszechnie używanego, należy w  protokole wyjaśnić znaczenie niezrozumiałych słów, ale ich nie zmieniać. Do  takiego sposobu protokołowania zobowiązuje art. 148 k.p.k. W praktyce zbyt często okazuje się, że treść protokołu odzwierciedla intelektualną pracę przesłuchującego, a w żadnym razie nie zawiera języka, którym posługuje się świadek, co oczywiście wpływa w  sądzie na wiarygodność przeprowadzonej czynności. Przywołać tu można sprawę osoby oskarżonej o zabójstwo. Oskarżona mówiła językiem niezrozumiałym, używała słów w  sobie tylko znanym dialekcie. Przyznając się do popełnienia czynu, opowiedziała, jak doszło do zadania ciosu nożem, przy czym sam moment krytyczny nazwała w sposób całkowicie niezrozumiały. Jednak wyjaśnienia zostały tak zaprotokołowane, jak podejrzana mówiła. Dopiero gdy podejrzana skończyła swoją spontaniczną wypowiedź, zadane zostały pytania w celu wyjaśnienia poszczególnych słów. W sądzie oskarżona odwołała swoje przyznanie się do  winy i  złożone wyjaśnienia. Wtedy sąd po odczytaniu zeznań zapytał oskarżoną, czy to pro-

kurator posługiwał się takim językiem, jak zapisano w protokole. Oskarżona przyznała, że to ona. Jest bezsporne, że gdyby protokół w  tej sprawie był sporządzony językiem przetworzonym przez przesłuchującego różnie by mogło być z uznaniem winy oskarżonej, tym bardziej że świadkowie tego zdarzenia z powodu nietrzeźwości byli mało przydatni. Przesłuchując osobę pokrzywdzoną, trzeba zachowywać się profesjonalnie, nie traktować jej protekcjonalnie, nie dyskutować z  nią, zwłaszcza gdy jej gniew skierowany jest w stronę interweniujących funkcjonariuszy. Jeżeli osoba pokrzywdzona chce składać zeznania w obecności osoby, której ufa, powinno się to jej umożliwić, ponieważ obecność takiej osoby z reguły działa uspokajająco. Nie należy też mieć obaw przed dopuszczaniem do tego rodzaju czynności przedstawicieli organizacji pozarządowych. Sytuację taką przewiduje w  odniesieniu do  przypadków, w  których skutki przestępstwa są tego rodzaju, że ofiara wymaga pomocy w  komunikowaniu się dyrektywa 2012/29/UE (art. 3 ust. 3). Pamiętać jednak należy, że osoba ta nie może wtrącać się w  zeznania pokrzywdzonego ani zeznawać za niego. Konieczne są też przerwy w przesłuchaniu, o ile trwa ono dłużej niż zwykle i widać zmęczenie osoby przesłuchiwanej. Jest niedopuszczalne przedstawianie własnej opinii w  sprawie czy prognozowanie na podstawie pierwszego przesłuchania osoby pokrzywdzonej bądź czynienie uwag typu: „Co mi tu pan/i za bzdury opowiada”. Zadaniem prokuratora jest bezstronne i  obiektywne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy N I E Z B Ę D N I K P R O K U R A T O R A

87

Przemoc wobec kobiet w rodzinie. Niezbędnik prokuratora  
Advertisement