Page 36

część 2

70

wieka i podstawowych wolności, której istotą jest poszanowanie ludzkiej godności i wolności. W  świetle doktryny i  orzecznictwa sądowego znęcanie się fizyczne polega na zadawaniu bólu fizycznego osobie pokrzywdzonej (np. bicie, duszenie, kopanie, szarpanie za włosy), natomiast znęcanie się psychiczne to np.: uporczywe obrzucanie obelgami, straszenie, poniżanie, wyszydzanie, czy też niszczenie rzeczy. Typowe znęcanie się polega na intensywnym i  powtarzającym się zachowaniu składającym się zazwyczaj z  wielu elementów wykonawczych działania przestępczego. Wyjątkowo można uznać za znęcanie się jednorazowe działanie, jeżeli cechuje je intensywność w zadawaniu dolegliwości fizycznych lub psychicznych. Nie znaczy to jednak, że jeżeli działanie sprawcy nie wyczerpuje znamion przestępstwa znęcania się, lecz znamiona innego przestępstwa, np. uszkodzenia ciała, groźby czy pozbawienia wolności, to nie stanowi przemocy w rodzinie, na co jasno wskazuje ustawa o  przeciwdziałaniu przemocy w  rodzinie. W  takiej sytuacji nie można zatem odmawiać wszczęcia bądź umarzać postępowania. Jak już wspomniano, sprawca przy realizacji przestępstwa z art. 207 k.k. zazwyczaj narusza różne dobra pozostające pod ochroną prawną, np. nietykalność cielesną lub godność osobistą, systematycznie powtarzając te same czynności. Nie ma tutaj jednak zastosowania art. 12 k.k., ponieważ warunkiem zaistnienia omawianego przestępstwa jest właśnie jego wieloczynnościowy, powtarzający się charakter. W takiej sytuacji nie można mówić o czynie ciągłym w rozumieniu art. 12 k.k.

I I .  D e f i n i c j e

Przestępstwa przemocy w rodzinie w świetle doktryny i orzecznictwa sądowego Najwięcej problemów w praktyce przysparza prawidłowa ocena prawna zachowania się osoby podejrzanej o znęcanie się. Niezależnie od stwierdzenia, że taka ocena jest niewątpliwie trudna ze  względu na charakter przestępstwa, nie można podchodzić do tego schematycznie. Przy dokonywaniu ocen prawnych należy skupiać uwagę na zachowaniu się sprawcy, a nie na zachowaniu osoby pokrzywdzonej, co w  praktyce ma miejsce aż nazbyt często. Znęcanie się jest na ogół pewnym narastającym procesem oddziaływania sprawcy na osobę pokrzywdzoną, którą w  ten sposób chce podporządkować. Reakcja ofiar, zwłaszcza kobiet, może być różna: jedne się poddają, a inne zaczynają się w różny sposób bronić. Nie może to mieć znaczenia dla oceny bytu tego przestępstwa. Jasno bowiem wynika z orzecznictwa, że byt przestępstwa znęcania się jest niezależny od  tego, czy osoba pokrzywdzona, nad którą sprawca się znęca, sprzeciwia mu się i próbuje się bronić, czy też nie. Osoba pokrzywdzona ma prawo podjąć środki obronne przed bezpośrednim bezprawnym zamachem na jej dobro i w takiej sytuacji nieuprawniona jest ocena, iż obrona osoby pokrzywdzonej odbiera działaniu sprawcy cechy przestępstwa. Znane są z praktyki sytuacje, gdy osoba pokrzywdzona, na skutek wieloletniego znęcania się nad nią, zaczyna spożywać alkohol, pod którego wpływem N I E Z B Ę D N I K P R O K U R A T O R A

71

Przemoc wobec kobiet w rodzinie. Niezbędnik prokuratora  
Advertisement