Page 35

68

część 2

I I .  D e f i n i c j e

Do pierwszej z  tych grup należą natomiast: uszkodzenie ciała (art. 156, 157 k.k.), pozbawienie wolności (art. 189 k.k.), groźba karalna (art. 190 k.k.), uporczywe nękanie i kradzież tożsamości (art. 190a k.k.), zmuszanie (art. 191 k.k.), bezprawne utrwalanie lub rozpowszechnianie wizerunku nagiej osoby (art. 191a k.k.). Mogą tu wchodzić również w  grę przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i  obyczajności, a  w szczególności zgwałcenie (art. 197 k.k.), wykorzystanie bezradności, upośledzenia umysłowego lub choroby psychicznej w celu doprowadzenie do obcowania płciowego lub innych czynności seksualnych (art. 198 k.k.) albo wykorzystanie w  takim celu osoby pozostającej w  sytuacji zależności lub krytycznego położenia (art. 199 k.k.). Te trzy ostatnie przestępstwa obecnie są ścigane na wniosek pokrzywdzonego, ale na mocy ustawy z  13 czerwca 2013 r. o  zmianie ustawy – Kodeks karny oraz ustawy – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. poz. 1165), która wchodzi w życie z 27 stycznia 2014 r., stają się one przestępstwami ściganymi z urzędu. Do tego czasu nie jest możliwe przyjęcie kumulatywnej kwalifikacji z art. 207 k.k. w związku z  przepisami dotyczącymi wskazanych czynów, dopóki nie zostanie złożony wniosek o ściganie. W pozostałych ma miejsce taka kwalifikacja, jak np. z art. 207 k.k. w związku z art. 156 k.k. Należy cały czas pamiętać, że przestępstwo z art. 207 k.k. nie jest ani przestępstwem wnioskowym ani prywatnoskargowym, lecz przestępstwem ściganym z oskarżenia publicznego. W  porównaniu z  wcześniejszym stanem prawnym pojęcie tego przestępstwa zostało rozbudowane

w § 2 o dodatkową postać kwalifikowaną przez znamię szczególnego okrucieństwa. Pokrzywdzone tym przestępstwem mogą być wyłącznie kategorie osób wymienione w przepisie: osoby najbliższe w rozumieniu art. 115 § 11 k.k., osoby pozostające w  stałym lub przemijającym stosunku zależności, małoletni, czyli osoby, które nie ukończyły 18 lat, osoby nieporadne, które z powodu właściwości fizycznych (podeszłego wieku, kalectwa, obłożnej choroby) albo właściwości psychicznych (upośledzenie umysłowe, choroba psychiczna) nie mają możliwości samodzielnie decydować o  swoim losie ani zmienić swego położenia. Stosunek zależności zachodzi wtedy, gdy osoba pokrzywdzona nie jest zdolna z  własnej woli przeciwstawić się znęcaniu, ponieważ boi się pogorszenia swojej sytuacji, np. utraty środków utrzymania, możliwości kontaktowania się z dziećmi, mieszkania etc. Stosunek zależności może wynikać z  sytuacji faktycznej umożliwiającej sprawcy znęcanie się przy wykorzystaniu przewagi nad ofiarą, jaką daje mu łącząca ich więź materialna, osobista czy uczuciowa. Ważne, że przemoc w  rodzinie to również zmuszanie żony lub partnerki do obcowania płciowego, o czym w praktyce nie zawsze się pamięta. W  jednym z  orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu sformułowano tezę, że współcześnie żadne państwo nie może dopuszczać do tego, by mąż korzystał z immunitetu, czyli bezkarności, w  odniesieniu do  zgwałcenia żony, ponieważ pozostaje to w sprzeczności nie tylko z cywilizowaną koncepcją małżeństwa, ale przede wszystkim z  podstawowymi celami Europejskiej Konwencji praw człoN I E Z B Ę D N I K P R O K U R A T O R A

69

Przemoc wobec kobiet w rodzinie. Niezbędnik prokuratora  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you