Page 32

62

część 2

I .  W s t ę p

Postępowanie w przypadkach przemocy domowej jest wieloaspektowe i  trudne. Proponowane w  „Niezbędniku” sposoby postępowania mogą pomóc w rozwiązywaniu problemów powstających w tym zakresie w codziennej praktyce prokuratora. Większość ofiar milczy z poczucia wstydu lub strachu, bezradności albo z  powodu niewiedzy o  przysługujących im prawach. Często wynika to też z presji sprawców lub członków rodziny. Potwierdzają ten stan rzeczy badania, monitoringi i programy pomocy ofiarom przemocy prowadzone przez różne organizacje i instytucje, z których wynika też, że w ponad 90% spraw sprawcami przemocy domowej są mężczyźni, ofiarami zaś kobiety i dzieci. Doprowadzenie do  ukarania sprawcy przemocy domowej bez równoczesnego wsparcia osoby pokrzywdzonej przez uprawnione i zobowiązane do tego instytucje oraz organizacje nie załatwia problemu. W  Polsce najważniejszym aktem prawnym dotyczącym omawianej problematyki jest – obowiązująca od  21 listopada 2005 r. i  niejednokrotnie już nowelizowana – ustawa z  29 lipca 2005 r. o  przeciwdziałaniu przemocy w  rodzinie (Dz. U. Nr 180, poz. 1493 z  późn. zm.). Stała się ona również podstawą zmian przepisów innych aktów prawnych, jak kodeks karny, kodeks postępowania karnego, czy ustawa o  pomocy społecznej. Ustawa o  przeciwdziałaniu przemocy w  rodzinie wprowadza system postępowania w  odniesieniu do przemocy w rodzinie bazujący na ścisłej współpracy organów administracji rządowej, samorządu terytorialnego, organizacji pozarządowych oraz policji i prokuratury. W szczególności prokuratorzy mogą uczestniczyć w działalności służącej przeciwdziałaniu

przemocy w rodzinie od  samego początku uczestnicząc w  pracach zespołów interdyscyplinarnych (art.  9a ust. 5)  oraz grup roboczych (art. 9a ust. 12). Ustawa zobowiązała również Prokuratora Generalnego do opracowywania w odstępach co najmniej dwuletnich wytycznych dotyczących zasad postępowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury w  zakresie przeciwdziałania przemocy w  rodzinie (art. 8a). Pierwsze takie wytyczne (PG VII G 021/1/11), obowiązujące do dzisiaj, noszą datę 21 grudnia 2011 r. Nad nowymi prowadzone są jeszcze prace. Taka regulacja dowodzi, że ustawodawca postrzega prokuratorów jako organy szczególnie ważne w reagowaniu na zjawisko przemocy w rodzinie. Dlatego tak istotne jest, aby stale poszerzali oni wiedzę na temat specyfiki zjawiska przemocy w  rodzinie, dbali o  to, by w  trakcie postępowania przygotowawczego oraz sądowego naczelną zasadą przyświecającą ich pracy było zapewnienie bezpieczeństwa osobom pokrzywdzonym i  doprowadzenie do  pociągnięcia do  odpowiedzialności tych, którzy stosują przemoc. Od ich podejścia zależy też to, czy i w jakim stopniu osoba pokrzywdzona będzie konsekwentna wobec sprawcy przemocy oraz nastawiona na współpracę z organami ścigania i wymiaru sprawiedliwości. Problematyka dotycząca przemocy w  rodzinie jest przedmiotem licznych dokumentów międzynarodowych. W  tym miejscu na uwagę zasługują dwa najnowsze spośród nich. Doprowadzą bowiem do  znacznego zmodyfikowania obowiązujących w Polsce standardów postępowania w tym zakresie, które i bez tego wymagają pilnej i poważnej korekty. Pierwszym z nich jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego i  Rady 2012/29/UE z  25 października N I E Z B Ę D N I K P R O K U R A T O R A

63

Przemoc wobec kobiet w rodzinie. Niezbędnik prokuratora