Page 1

Van Velzens Visie Zwart schaap

10

JA AR G AN G :2

2

NR 20 . 3

Een aantal jaren geleden vertelde Kamerlid Ad Koppejan in een interview met Interruptie dat op zijn werkkamer een foto hangt uit zijn periode als CDJA-voorzitter. Op de foto is Koppejan te zien tussen een aantal schapen op het Binnenhof. Geïnspireerd door de uitspraak van CDA-fractievoorzitter in de Eerste Kamer Ad Kaland dat ‘Tweede Kamerleden, in het bijzonder die van het CDA, stemvee waren’ trok het toenmalige CDJA met een kudde schapen naar het Binnenhof met slogans als ‘durf eens een zwart schaap te zijn’ en ‘nee tegen stemvee’.

.n ja

IN TE R

Ik erken dat er dan wat moet veranderen aan de selectie en verkiezing van Kamerleden. De wijze waarop momenteel de lijst wordt vastgesteld maakt Kamerleden meer afhankelijk van de partijtop dan van een eigen achterban. We kunnen dit oplossen door een kiesstelsel in te voeren zoals in Duitsland, waar burgers twee stemmen uitbrengen (op de lijst en op een regionale kandidaat). Zolang het kiesstelsel ongewijzigd blijft moet het CDA wat mij betreft interne voorverkiezingen voor de lijst houden.

w w w .c d

Het is ook goed de positie van een Tweede Kamerlid te onderstrepen. Die positie houdt in dat een Kamerlid vanuit zijn of haar overtuiging zonder last moet kunnen opereren (zoals verwoord in de Grondwet). In een representatieve democratie kiezen we volksvertegenwoordigers omdat we hen in staat achten de juiste keuzes te maken. De positie van een volksvertegenwoordiger mag door geen enkel ander orgaan ondermijnd worden.

l

De afgelopen tijd heb ik hier vaak aan gedacht. De laatste jaren was de CDA Tweede Kamerfractie te weinig zichtbaar en onderscheidend. Een dichtgetimmerd regeerakkoord waar de coalitiepartners zich aan verbinden maken vele Kamerdebatten tot niets meer dan een ritueel. Het bewindspersonenoverleg (overleg van bewindslieden, fractievoorzitters en partijvoorzitter van dezelfde partij, voorafgaand aan de ministerraad) is een schoolvoorbeeld van gebrekkig dualisme en moet wat mij betreft worden afschaft.

N I AT

PO

LE

EK

A

TI

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

l

.n

a dj .c w w w

Hero Brinkman: ‘Ik ben een binder en teamspeler’

Jeroen van Velzen Voorzitter CDJA

32

Vermist: Christen Democratisch Appel

N

LI

O

Ik begrijp de vrees voor versplintering van het CDA en de roep om de eenheid te bewaren. Ik vind alleen wel dat we – ook als CDJA’ers – moeten oppassen dat de roep om eenheid geen klamme deken wordt die verstikkend gaat werken. Het CDA heeft meer dan ooit intern debat, partijvernieuwing en kritische geesten nodig. De eenheid moeten we vinden in het feit dat we allemaal de grondwaarden van de christendemocratie delen. Voor het overige hoop ik dat je net als ik af en toe terugdenkt aan die CDJA-boodschap van jaren geleden: ‘Durf eens een zwart schaap te zijn’.

Jaap de Hoop Scheffer: ‘Nederland raakt SteedS verder naar binnen gekeerd’ 33


UNDERCOVER

REDACTIONEEL OESTERMENTALITEIT

Eigen vlees 9 juni 2010 zal voor veel CDA´ers een dag zijn die in het geheugen staat gegrift. Het CDA werd gehalveerd, Jan Peter Balkenende stapte op als partijleider en enkele dagen later verdween ook Peter van Heeswijk van het toneel. Pijnlijk.

Interruptie 4 - 2010 Inleverdatum: 25 november 2010 Thema: Onderwijs De auteursinstructies vind je op www.interruptie.nl

U N D E R C O V E R

Maar wat gebeurde er ná 9 juni? De formatiecarrousel ging draaien, zoals na elke verkiezingen. De media vulden enkele dagen hun actualiteitenrubrieken met reportages over het verlies van het CDA en het vertrek van Balkenende. Maar de aandacht verplaatste zich al snel naar het Eerste Kamergebouw waar de formatie werd ingeluid. De media waren het verlies van het CDA al weer snel vergeten.

DEADLINE

INHOUD

Bínnen het CDA gebeurde in die tijd echter nog van alles. Zetelverlies heeft altijd negatieve gevolgen voor de partijruif. De partij krijgt subsidie naar het aantal zetels. Halvering van het aantal zetels leidt er dus toe dat er gesneden moet worden. In eigen vlees. Eigen vlees? Dat valt nog te bezien. Behalve de heren Balkenende en Van Heeswijk heeft niemand uit het politieke kader, niemand met een leidinggevende functie, niemand die verantwoordelijk was voor de campagne – bij de fractie noch op het partijbureau – verantwoordelijkheid genomen voor het verlies en eigen conclusies getrokken. Alle verantwoordelijken bleven zitten waar ze zaten. Vreemd? Ja. Onterecht? Ook. Deze mensen waren immers verantwoordelijk voor de politieke lijn en de campagne zoals die gevoerd werd. Maar in plaats van eigen conclusies te trekken, vielen er daags na de verkiezingen tientallen ontslagen onder het ondersteunend personeel. Zowel bij de fractie als op het partijbureau moesten medewerkers het veld ruimen. Mensen die nauwelijks invloed hadden op inhoud en strategie. Maar die wel maanden lang keihard werkten voor hen die inhoud en strategie bepaalden. Dat is wrang. Het is immers altijd wrang wanneer hardwerkende mensen hun baan verliezen als gevolg van omstandigheden waartegenover zij machteloos staan. Het is echter extra wrang dat al deze mensen zich nu suf moeten solliciteren, terwijl zij die verantwoordelijk waren voor campagne en inhoud, nog comfortabel zitten waar ze zaten. undercover@cdja.nl

Terwijl sommige CDA’ers doende zijn elkaar een mes in de rug te drukken en anderen in alle ernst de kunst van het navelstaren beoefenen, doet Interruptie een bescheiden poging om met het thema Internationale Politiek een open blik naar buiten te richten. Die poging blijft bescheiden, mede omdat er niet buitengewoon veel themagerelateerde artikelen werden ingezonden. Misschien heeft de geestesgesteldheid die Jaap de Hoop Scheffer in deze Interruptie aanduidt als de ‘oestermentaliteit’ zich ook vastgezet binnen het CDJA. Als voorbeeld van deze oestermentaliteit noemt De Hoop Scheffer de buitenlandparagraaf van ons CDA-verkiezingsprogramma. Die was volgens hem aan de magere kant. De beknoptheid van deze paragraaf ziet hij ingebed in een bredere tendens, een tendens die inhoudt dat het Nederlandse volk en de Nederlandse politieke partijen zich meer en meer naar binnen keren en zich afsluiten van de buitenwereld.

2

Undercover: Eigen vlees

3

Redactioneel

4

Mijn Mening: Overheid moet meer actie ondernemen tegen antisemitisme

6

Onze democratie: Toespraak Balkenende

8

CDA gedachtegoed: ‘Nederland raakt steeds verder naar binnen gekeerd’

10

Uit het spanningsveld: Stiekem geloven lukt niet

11

De moraalridder: Christendemocratische solidariteit is liefdevol en bescheiden

12

Interview: Dick Berlijn

14

Thema: Ontwikkelingssamenwerking

15

Standplaats Wenen: The Vienna Spirit

16

Ingezonden: Overheid moet niet vrijheden, maar rechten waarborgen

18

Fotopagina: Formatie

20

Bestuur: Wie zijn de vier nieuwe DB’ers?

22

Activiteit: Me, myself, and…?

Onze zich naar binnen kerende houding is echter ook een vanzelfsprekend uitvloeisel van wat er meer fundamenteel mis is met onze beschaving, namelijk dat zij haar stevigste fundamenten vindt in de geïsoleerde individuele wil en in onze behoefte aan genot. Deze broze fundamenten zullen onze beschaving in elkaar doen donderen, omdat zij haaks staan op het voor ons mens-zijn wezenlijke fundament en doel, namelijk de liefde.

24

Ingezonden: Voer een districtenstelsel in en laat het volk de uitvoerende macht kiezen

26

CDJA standpunten: Nieuwe standpunten van het afgelopen kwartaal

27

De Mens: Annika van der heiden

Als wij christendemocraten ons in de fundamenteel verkeerde koers van onze maatschappij laten meevoeren en de liefde verzaken, dan hebben wij geen enkel bestaansrecht meer en kunnen onszelf beter vandaag dan morgen nog opdoeken.

28

De inspiratie van: Hero Brinkman

30

De klaagmuur: Menselijke feilbaarheid hoeft niet allesbepalend te zijn, erken het gezag van de toga

31

Colofon

32

Van Velzens Visie

Aan deze signalering kunnen wij beter niet met een onverschillig schouderophalen voorbijgaan. De voormalige secretaris-generaal van de NAVO staat in zijn constatering lang niet alleen en weet zich bijvoorbeeld in het goede gezelschap van generaal b.d. Berlijn, die in deze Interruptie een soortgelijke boodschap afgeeft. Dat dergelijke in de internationale politiek gepokte en gemazelde figuren dit signaal uitzenden is een teken aan de wand. Het lijkt er een beetje op dat wij in internationaal verband dezelfde illusie hebben als die waarmee wij de mens als geïsoleerd individu benaderen. Wij negeren dat zo’n individu alléén wel kan varen binnen de geborgenheid van door de gemeenschap gefundeerde en verschafte vrijheden. Zo gaan wij er ook aan voorbij dat veiligheid, welvaart en welzijn in Nederland alleen kunnen gedijen als zij gedragen worden door een internationaal gunstige en vredige situatie. En dat is dan nog maar een inzicht van het kaliber ‘welbegrepen eigenbelang’.

Veel beter is het als wij ons laten voeden door het levende water van de liefde tot het goede, tot de waarheid, tot onze naaste. Dat is ook een oestermentaliteit. Maar wel een die anders is dan de oestermentaliteit waarover De Hoop Scheffer en Berlijn zich zorgen maken. Misschien wel zó anders, dat ze die zórgelijke vorm van oestermentaliteit kan wegnemen. Gerard Adelaar - hoofdredacteur@cdja.nl 2

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

3


Foto: Dirk Hol

mijn mening

Overheid moet meer actie ondernemen tegen antisemitisme Door Jan Pieter van der Schans

E

en tijd geleden sprak ik een rabbijn uit Amsterdam. Zijn naam zal ik niet vermelden, maar ik wil wel delen wat hij vertelde. De straat durfde hij allang niet meer op, bang voor agressie en geweld. Uit het jaarlijkse overzicht van antisemitische incidenten in Nederland van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) blijkt dat hij niet de enige is. Steeds meer praktiserende Joden in dit land hebben last van geweld en agressie en in mindere mate van antisemitisme. De Nederlandse regering heeft de afgelopen jaren bij verschillende landen aangedrongen op de naleving van Artikel 18 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Dat artikel stelt: ‘Een ieder heeft recht op vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst; dit recht omvat tevens de vrijheid om van godsdienst of overtuiging te veranderen, alsmede de vrijheid hetzij alleen, hetzij met anderen zowel in het openbaar als in zijn particuliere leven zijn godsdienst of overtuiging te belijden door het onderwijzen ervan, door de praktische toepassing, door eredienst en de inachtneming van de geboden en voorschriften.’ Gazastrook Het is geweldig dat Nederland opkomt voor de mensen buiten ons land. De eigen inwoners mogen echter niet vergeten worden. De praktische toepassing

4

De vrijheid van godsdienst is voor de meesten in dit land een vanzelfsprekendheid. Helaas is dat voor Joden de afgelopen jaren veranderd. Daarom is ingrijpen van de overheid gewenst. van de levensovertuiging van Joden is in een aantal steden in Nederland geen vanzelfsprekendheid meer. Het geweld tegen praktiserende Joden is de afgelopen twee jaar explosief toegenomen. De stijging was voor het eerst waar te nemen tijdens de militaire operatie van het Israëlische leger in de Gazastrook. De militaire operatie duurde van 27 december 2008 tot 18 januari 2009. Tijdens deze periode was er in minder dan één maand sprake van 98 antisemitische incidenten tegen 104 incidenten over heel 2008. De grootste oorzaak van die stijging is dat Joden in Nederland worden aangekeken voor bijvoorbeeld het geweld rondom de Gazastrook. Ook het aantal meldingen van ernstige incidenten - fysiek geweld en concrete bedreiging - was hoger dan de jaren daarvoor (3 in 2007, 5 in 2008 en 9 in het begin van 2009).

‘Allen moeten hun geloof in gemeenschap of individueel vrij kunnen belijden’

stelt het CIDI dat deze cijfers slechts het topje van de ijsberg zijn. Volgens een woordvoerder hebben veel Joden de moed niet meer om aangifte te doen. ‘Ze hebben het gevoel dat hun melding toch niet serieus genomen wordt.’ Fundamentele vrijheden Het wordt tijd dat van overheidswege actie wordt ondernomen tegen personen die het Joden onmogelijke maken een praktische uiting te geven aan hun geloof. De overheid heeft de plicht om de fundamentele vrijheden te waarborgen. Daarom heeft zij de taak op te treden tegen diegenen die de door ons zo gewaardeerde rechten bedreigen. De Jood, de Moslim, de Christen, de Atheïst: allen moeten hun geloof in gemeenschap of individueel vrij kunnen belijden. De nieuwe Tweede Kamer heeft eind juni Kamerbreed met twee moties laten weten het gehad te hebben met antisemitisme en met beperkingen van de vrijheid van godsdienst. Te hopen is dat ook de toekomstige regering opkomt voor de verworven vrijheden en pal gaat staan voor de vrijheid van godsdienst. Ook voor Joden.

Uit een recente brief van minister Hirsch Ballin aan de Tweede Kamer blijkt dat het aantal gevallen van discriminatie tegen Joden flink is toegenomen. Het aantal meldingen van antisemitische discriminatie-incidenten is gestegen met bijna 50 procent. In een reactie

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

Foto: Dirk Hol

onze democratie

Balkenende: ‘CDA’ers kunnen elkaar niet de waarheid zeggen zonder dat hun wegen scheiden’ Begin juli was een aantal CDJA’ers bijeen. Ze wilden lessen trekken uit de onthutsende verkiezingsuitslag van 9 juni en hadden niemand minder uitgenodigd dan Jan-Peter Balkenende. Hieronder is zijn toespraak opgenomen.

‘B

este vrienden, ‘Met mij gaat het goed, met ons gaat het slecht.’ Een uitspraak die wordt gebruikt om het gevoel van de Nederlander te omschrijven. Maar het is ook mijn gevoel na 9 juni. Met mij gaat het goed, maar met het CDA gaat het slecht. Het is opvallend hoe lastig CDA’ers het vinden om eigen fouten onder ogen te zien. Ze hebben daarnaast weinig ‘kritisch-tolerant vermogen’, zoals ik dat noem. CDA’ers kunnen elkaar niet de waarheid zeggen zonder dat hun wegen scheiden, eenheid gaat boven eerlijkheid. Ik moest de laatste weken telkens voor het slapengaan denken aan Hannah Arendt. Volgens haar leren wij menselijk te zijn door met elkaar over de wereld te spreken. Nou, als dat een voorwaarde is voor menselijkheid, dan zijn we daarin als CDA tekortgeschoten. Ik wil jullie als nieuwe generatie adviseren rap de interne discussie aan te zwengelen. Ja, op een waardige manier dus, waarbij wij de attitude moeten hebben om meningsverschillen te verdragen. Ook voor mij is dat wel eens moeilijk geweest. Ik werd natuurlijk omringd door gelijkgezinden of door mensen die het lastig vinden om een mening te formuleren. Sommigen zijn nog steeds verantwoordelijk voor onderdelen van onze CDA-organisatie. Begrijp me niet verkeerd, het zijn prima mensen, maar dit is natuurlijk idioot. Ik vind het ontzettend jammer dat Peter is opgestapt. Daarnaast ben ik bang dat men zijn aftreden puur als symbolisch gebaar ziet. Zoals soms ook een voetbaltrainer geslachtofferd wordt, terwijl iedereen ziet dat het hele voetbalteam verrot is. Mensen kijken of ze in het partijbestuur een vriendje kunnen binnenloodsen, of iemand die niemand weerstand zal bieden. Vrienden, daar moeten we van af! We moeten naar een mentaliteit waarin we elkaar de waarheid kunnen zeggen, zonder dat dit afbreuk doet aan onze verhoudingen of aan onze partijpolitieke carrière. Op de after-campagneborrel hield de campagneleider een toespraak. Hij sprak er over dat hij zijn verant-

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

woordelijkheid wilde nemen. Ik schrok. Verantwoordelijkheid nemen? Maar het viel me alles mee. Dat deed hij niet. Ik wil echter ook allereerst naar mezelf kijken. Er zijn vast redenen geweest dat Nederland Balkenendemoe was. Belangrijker is echter, dat we als CDA dachten dat we kiezers konden paaien met lollies en een luchtballon. Ik vraag jullie: wat heeft marketing voor zin als je geen inhoud te verkopen hebt? Inderdaad, niets, nothing, wij waren het spoor bijster. Het CDA vond het wel prima in Den Haag. Er was geen contact met de samenleving. CDA-politici liepen als blinde olifanten door de ivoren toren van Den Haag, waarmee ze nietsvermoedend de porseleinkast van de Nederlandse samenleving aan gruzelementen trapten. Dat reken ik mezelf aan. Maar jullie ook. Ik heb zin om jullie in elkaar te slaan! Het CDJA heeft ook geen zak van zich laten horen, althans, veel te weinig. Verdorie. Goed, iedereen discussieert wel eens. We weten dat je dan aan de kant gaat hangen waar je denkt dat het misgaat. Dat inzicht heeft de heer Wilders uitgebuit. Kiezers baseren hun stemkeuze namelijk op hun oordeel over de samenleving, nauwelijks op de mate van tevredenheid over hun eigen leven. Wilders heeft gezegd: ‘Daar gaat het mis met de samenleving. Dat moeten wij ook doen. De kiezer duiden op welke punten het slecht gaat en vanuit onze beginselen de oplossing aandragen. Ja, ik denk dat de overheid bepaalde problemen moet oplossen. Maar de meeste niet. Laten we voorlopig niet meer met de PvdA gaan regeren. Bah! Nou, de groeten. Ik ga een biertje drinken met Jack de Vries.’

5

Interview met Camiel Eurlings

5


Foto’s: Dirk Hol

CDA gedachtegoed

CDA gedachtegoed

‘Nederland raakt steeds verder naar binnen gekeerd.’ Jaap de Hoop Scheffer maakt zich zorgen over de ‘oestermentaliteit’ van ons land Door Martine Oldhoff en Aline van Veen

Tijdens het formatieproces hoorden we maar weinig van Jaap de Hoop Scheffer. De oud-minister en voormalig secretaris-generaal van de NAVO laat dit graag aan een nieuwe generatie over. ‘Ik wil geen boom zijn in wiens schaduw anderen niet kunnen groeien.’ Wel deelt hij graag zijn visie op het gebied van internationaal beleid met de jongere generatie. Een gesprek over internationale solidariteit.

W

e worden hartelijk ontvangen in het kantoor van Jaap de Hoop Scheffer in Den Haag. Hier werkt hij voor de Universiteit Leiden, als eerste bekleder van de Kooijmans-leerstoel voor vrede, recht en veiligheid. Op de Campus Den Haag doceert De Hoop Scheffer over internationale politiek en diplomatieke praktijk. Hoewel hij zich bij zijn vorige functie als secretaris-generaal van de NAVO natuurlijk niet kon profileren als christendemocraat, voelt hij zich ‘uiteraard’ een CDA’er. Solidariteit is voor De Hoop Scheffer erg belangrijk, juist ook in het buitenlands beleid: ‘Sociaaldemocraten schermen ook met de term ‘solidariteit’. Binnen het christendemocratisch denken zou ik solidariteit liever definiëren als naastenliefde of medemenselijkheid. Die begrippen staan voor mij dichterbij. Als er één ding is waar je een christen aan zou kunnen herkennen is het wel aan hoe hij met zijn naaste omgaat. En wie is dan die naaste? Wat mij betreft ook de Afrikaan en de Afghaan.’

6

Afghanistan Daarmee komen we meteen bij een moeilijk punt, want niet iedereen ziet de missie in Afghanistan als een uiting van naastenliefde. De Hoop Scheffer: ‘Het gaat in Afghanistan om twee zaken: de bestrijding van extremisme en terrorisme én het scheppen van stabiliteit zodat wederopbouw kan plaatsvinden. Zonder militair geweld is dat helaas niet mogelijk.

derder hadden moeten zijn. Een kwalijk gevolg van zulke onduidelijkheid is dat de steun daarmee is afgekalfd.’ De Hoop Scheffer staat nog steeds niet achter het feit dat Nederland weg is uit het Aziatische land. ‘Met het terugtrekken hebben we internationaal geen goed figuur geslagen. Daar merk je overigens niet direct iets van, maar op de lange termijn wel. Het gaat om posities en benoemingen en of je wel of niet bij de G20-top mag zijn. Internationale politiek is een subtiel spel, het vertrek uit Uruzgan heeft Nederland geen goed gedaan. Natuurlijk mag de internationale reputatie niet het hoofdmotief zijn om wel in zo’n land aanwezig te blijven, maar ik weet hoe deze dingen werken. Bovendien is het niet sterk: toen Obama werd verkozen stonden we allemaal te juichen, want Bush vonden we niets. Maar toen Obama een beroep op ons deed gaven we niet thuis. Dat is, als je het tot de kern terug brengt, óók niet erg consequent.

‘Ik ben dan wel een olifant, maar ik trompetter niet.’ Ik geloof zeker dat dit te koppelen is aan naastenliefde, namelijk waar het gaat om de wederopbouw van dit land. Toch is in de communicatie van regeringen naar burgers de nadruk te veel op de wederopbouw gelegd en vergat men duidelijk te maken dat er in Afghanistan een oorlog woedt. Het werd zo een valse discussie. Ik vind dat regeringen hel-

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

Olifant Dat er ook binnen het CDA steeds minder oog is voor buitenland beleid, baart hem zorgen. ‘Ik heb het verkiezingsprogramma gelezen en op dit punt was het - laat ik me mild uitdrukken - niet indrukwekkend. Dat past wel binnen de algemene trend, want ook bij andere partijen is er minder aandacht voor dit thema. Ik noem het de oestermentaliteit, Nederland raakt steeds verder naar binnen gekeerd.’ Toch is dit voor De Hoop Scheffer geen reden om weer in de actieve politiek te stappen. ‘Ik heb er natuurlijk wel over nagedacht, of ik er iets aan moest doen. Maar mijn actieve periode binnen het CDA heeft lang genoeg geduurd, ik ben van 1986 tot 2004 actief geweest in de partij, onder andere als fractievoorzitter en partijleider. Nu is dat natuurlijk niet zo briljant geëindigd, maar ik heb altijd gezegd dat ik lid zou blijven van de partij, omdat ik uiteindelijk een christendemocraat ben. Maar inmiddels is het tijd voor een nieuwe generatie. De oude garde moet hen ook de ruimte geven.’

En dat is dus precies de reden dat De Hoop Scheffer zich de afgelopen maanden niet liet zien in de media. ‘Ik ga niet toeteren en tetteren, dat doen er al veel te veel. Ik ben dan wel een olifant, maar ik trompetter niet. Mijn generatie is oud, als zij de nieuwe generatie gaat vertellen wat ze moet doen, komt dit over alsof alles vroeger beter ging. En dat is niet zo, de leiders van nu moeten het gewoon gaan doen. Talent moet rijpen. Ik wil natuurlijk wel adviseren, maar ik moet de toon van het beleid niet meer aangeven. Deze taak is voor de huidige leiders weggelegd.’

‘Toen Obama werd verkozen stonden we allemaal te juichen. Maar toen Obama een beroep op ons deed gaven we niet thuis.’ 7

Interview met Camiel Eurlings

7


CDA gedachtegoed

Ontwikkelingssamenwerking Maar wat als hij zelf een accent op het beleid kon leggen? ‘Ik vind sowieso dat de aandacht voor buitenlands beleid, ontwikkelingssamenwerking en defensie groter dient te worden. Die drie vormen voor mij een trits, ze horen onlosmakelijk bij elkaar. Gedeeltelijk mogen de budgetten dan ook overlappen.’ Het CDA pleit ervoor dat 0,1 procent van het BNP flexibel besteed wordt aan ‘interdepartementaal beleid voor ontwikkelingsrelevante activiteiten en internationale crisisbeheersingsoperaties’. ‘Ontwikkelingssamenwerking (OS) staat natuurlijk op zichzelf, dat valt niet onder defensie. Maar in het geval van een humanitaire ramp, zoals bijvoorbeeld in Sierra Leone waar het marineschip Johan de Witt hulp kon bieden, ging het puur om humanitaire hulp. Dit komt dan toch voor het grootste deel ten laste van de defensiebegroting, terwijl dit soort kosten best geheel door OS gedragen zouden kunnen worden. Ik ben dus voor een minder strikte scheiding tussen Defensie en OS, mits er natuurlijk scherpe criteria zijn.’

‘Het verkiezingsprogramma was op het punt van buitenlands beleid niet indrukwekkend.’ Op het gebied van ontwikkelingssamenwerking mag het CDA wat De Hoop Scheffer betreft wel wat kritischer en inventiever worden. ‘Ik ben er zeker geen voorstander van om in het budget van 0,7 procent van het BNP te snijden, maar we moeten niet kritiekloos zijn. Ontwikkelingssamenwerking moet niet

8

uit het spanningsveld

onze heilige koe worden, we moeten wel openstaan voor meer flexibiliteit. Op dit moment is er onder christendemocraten te weinig discussie over dit onderwerp. We gaan te dogmatisch met dit beleidsterrein om.’ Bangige houding Ook de ‘angst’ die binnen het CDA heerst voor Europa krijgt weinig begrip van De Hoop Scheffer. ‘Ik vind het intens teleurstellend dat het CDA zo defensief is. Ik ben geen federalist en ik denk dat de natiestaat altijd een belangrijke rol zal spelen in Europa. Maar ik denk óók dat het onvermijdelijk is om verder te integreren op gebieden als het klimaat, immigratie, pandemieën, voedselveiligheid en terrorisme. Deze onderwerpen kunnen we alleen aan als er een gemeenschappelijk antwoord van de EU komt.’

een niet te temmen aantrekkingskracht. Omdat lidmaatschap veiligheid biedt, maar bovenal omdat het een echte waardengemeenschap is. Ze is nooit louter militair; de NAVO is en blijft een politiek-militair bondgenootschap en is daardoor een goed voorbeeld van internationale solidariteit.’

‘De financiële crisis heeft uiteindelijk wel voor verdere integratie gezorgd, omdat er controlemechanismen moesten komen. Op dat gebied heeft Europa echt stappen vooruit gezet. Maar dit werd afgedwongen door externe omstandigheden, door exogene druk. Dat de PVV en de SP tegen verdere integratie zijn kan ik me vanuit hun gedachtegoed wel voorstellen, maar het CDA moet van haar bangige houding af. Het CDA is altijd voorstander geweest van het uitbreiden van de ‘democratische familie’; wanneer landen aan de criteria voldoen en ze willen bij de familie horen, dan kunnen we hen dat toch niet ontzeggen? Het uitbreiden van de EU valt wat mij betreft ook onder internationale solidariteit – en dat geldt ook voor uitbreiding van de NAVO.’

‘Stiekem geloven lukt niet’ Open Doors helpt vervolgde christenen Door Martine Oldhoff

Stichting Open Doors komt op voor vervolgde christenen wereldwijd. Ik ontmoet Arie de Pater, directeur ´Pleitbezorging´. Arie is verantwoordelijk voor de politieke contacten in Nederland, Brussel en bij de Verenigde Naties (VN). Ook coördineert hij de politieke acties van Open Doors. Hij heeft contact met het Ministerie van Buitenlandse Zaken en helpt parlementariërs graag bij het opstellen van Kamervragen. Al komt de CDA-Kamerfractie niet zó vaak in actie voor vervolgde christenen…

O

pen Doors is gericht op het steunen van vervolgde christenen door hen bijbels en boeken te brengen, christenen te trainen en hen te helpen met praktische hulpverlening. Niet alleen wil ze hen bemoedigen en hun problemen onder de aandacht brengen van politici in het Westen, ze moedigt ook de christenen op lokaal niveau aan te werken aan een goede relatie met de omgeving en autoriteiten. ‘Ze moeten uit hun slachtofferrol komen en erkennen dat ze rechten hebben. We willen graag dat ze assertiever worden. Een christen is niet per definitie een staatsvijand.’

De laatste organisatie heeft volgens De Hoop Scheffer overigens sowieso veel met solidariteit te maken. ‘De NAVO is een trans-Atlantisch politiek forum met

Staatsvijand Een christen hoeft dan geen staatsvijand te zijn, er is vanuit de staat vaak wel veel onbegrip voor vervolgde christenen. Niet alleen in landen waar ze vervolgd worden. ‘Lang niet iedereen heeft affiniteit met zo’n groep en op ambassades weten ze de lijntjes niet altijd te leggen bijvoorbeeld omdat ze zelf niet religieus zijn. Dan kan ons netwerk erg handig zijn.’

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

‘Het fundamentele probleem is dat er vanuit de EU en ook vanuit Nederland onbegrip is voor religie. Dit zie je bijvoorbeeld in een recente zaak waarin een vluchteling werd teruggestuurd naar Somalië en ‘maar tegen niemand moest zeggen dat hij christen is’. Dit is een westerse gedachte. Maar daarbuiten is het leven doordrongen van religie. Je kunt je niet domweg verstoppen; stiekem geloven lukt niet! Helaas heeft men niet altijd in de gaten hoe cruciaal het recht op godsdienstvrijheid is.’ In de VN werkt het anders. ‘Het verschil is dat daar álle landen samenkomen. We moeten niet vergeten dat alleen het Westen kampt met een teruggang van religie; voor anderen is het vaak een groot thema. Zo komen de moslimlanden ieder jaar weer met een voorstel om godsdienstlastering te verbieden. Dat gaat echter ten koste van het individuele recht op godsdienstvrijheid en de vrijheid van meningsuiting. Een gevaarlijke ontwikkeling.’ Kortzichtig ‘Verhagen heeft zich hard gemaakt voor mensenrechten. Dat is een goede zaak. Helaas is het CDA verder kortzichtig. Terwijl de ChristenUnie en de SGP vaak onmiddellijk op de bres gaan staan als er een kerk is vernield of christenen zijn gearresteerd, neemt de CDA-fractie zelden het initiatief tot Kamervragen, Kamerleden tekenen hoogstens. Het gaat niet alleen over opkomen voor christenen, ook al is dat voor ons de core-business. Van het CDA zou ik juist verwachten dat ze pal staat voor godsdienstvrijheid. Ook het recht om niet te geloven valt hier onder.’ En wanneer spreken we dan van ‘succes’? ‘Natuurlijk verandert de situatie in een land als Somalië niet van de een op de andere dag, dat snappen we heel goed. Wat wij belangrijk vinden is dat er aandacht is voor vervolgde christenen. Ons doel is dat dit onderwerp geïntegreerd is en blijft in het buitenlandbeleid. Nederland is van oudsher het land dat opkomt voor godsdienstvrijheid. Het moet dit blijven doen.’ En het CDA? ‘Om het netjes te zeggen: dat mag wel wat scherper worden!’

9

Interview met Camiel Eurlings

9


De moraalridder

De moraalridder

Christendemocratische solidariteit is liefdevol en bescheiden Door Carel Kauffmann

Solidariteit is één van grondtonen van het CDA. Links en rechts in ons politieke spectrum zien we echter dat vrijwel elke politieke partij zegt solidair te zijn. Waarin onderscheidt het christendemocratisch denken over solidariteit zich van deze aanspraken? Dit blijkt ten eerste in het mensbeeld te zitten. Wanneer we dan kijken naar hoe solidariteit internationaal gestalte krijgt, zien we dat de christendemocraat zich onderscheidt door zijn waardering voor historie en gemeenschapszin. Hieruit volgt een gefundeerde solidariteit met een open blik richting de wereld.

L

aten we eens kijken naar de ‘solidariteit’ van de partijen om ons heen. Hoewel deze partijen zichzelf links en rechts positioneren, blijken ze verrassend homogeen wat betreft de waarden die ze aanhangen. Zowel links als rechts heerst een progressief-liberale sfeer. Uiteraard nemen ze bij de PvdA, de SP, en GroenLinks het woord ‘solidariteit’ vaker in de mond. Bij hen lijkt vrijwel alles te kunnen, ‘want we zijn immers solidair.’ Nu, het zal waarachtig zo zijn dat de wereld een prettigere plaats is als iedereen sympathie heeft voor iedereen, maar gezond verstand en een beetje historische kennis zullen dit idee al snel ondergraven. Solidair met jezelf Toch lijkt men dit ideaal te blijven koesteren. Zo hamert de SP er op dat rijke landen ‘minder zuinig’ moeten zijn, GroenLinks op een mondiale ‘herverdeling van macht en middelen’, terwijl de PvdA dit alles samenvat met ‘grenzenloze solidariteit.’ Wat deze partijen echter delen met de rechtse partijen is het progressieve mensbeeld van de-opzichzelf-gestelde autonome mens. Vertrouwend op autonome mogelijkheden negeert men iedere macht boven de mens, behalve die van de staat. Deze autonome mens vertoont solidariteit voor zover het hem goed uitkomt en dit ‘pragmatisch’ is. Ofwel: je bent in de eerste plaats solidair met jezelf.

Internationale solidariteit moet eerlijk en rechtvaardig zijn richting de wereld en richting de eigen gemeenschap. 10

met de idee van caritas, ‘liefde voor de medemens.’ Dit betekent dus ook een zorg voor gerechtigheid en liefde in de wereld. In een wereld waarin grenzen vervagen en terrorisme het wezen van de staat aantast, is deze zorg uiterst relevant. Hoe te handelen in geval van dictaturen die zich verschuilen achter soevereiniteit, en falende staten die terroristische groeperingen herbergen, is geen gemakkelijk vraagstuk. Dit vergt kundig staatsmanschap. Duidelijk is wel dat wanneer de internationale rechtsorde geschonden wordt, solidariteit niet per definitie ‘aardig’ hoeft te zijn. Zij kan ook ten grondslag liggen aan verontwaardiging en harde maatregelen: soms is interventie niet uit te sluiten, ook wanneer hiermee in een enkel geval de staatssoevereiniteit geschonden wordt.

Nu kunnen we het praatje heel gemakkelijk afmaken met te zeggen dat de christendemocratie hier het midden kiest tussen links en rechts. Dit doet echter geen recht aan het onderscheidende karakter van de christendemocratie en slechts een ‘sociaal-liberale’ politiek opleveren. We kunnen allemaal zien tot wat voor dwaze solidariteit dit bij een partij als D66 kan leiden. Solidair zijn betekent hier een zo groot mogelijke diversiteit bevorderen. De vraag of er dan nog wel een gemeenschap is waarin men volwaardig kan samenleven, wordt beantwoord met een onverschillige tolerantie. Het frappante is dat, buiten enkele christelijke partijen om hier weinig tegenin wordt gebracht. Een teken van de overheersende liberaalseculiere mentaliteit van de autonome mens. Historisch denken De christendemocratie kiest voor een uitgesproken christelijk mensbeeld: de mens is afhankelijk van God en van de medemens. Een dergelijk besef wordt mede gekenmerkt door een historisch denken. Waar een progressief-liberale visie slechts vooruit wil kijken, heeft de christendemocraat een gezond oog voor de historische groei van de samenleving en de staat. Hieruit komt ook een waardering voort voor tradities en de soevereine rechtsstaat, die immers beide historisch gevormd zijn. Hij ziet grenzen niet als scheidslijnen, maar als voorwaarden voor vreedzaam samenleven. De soevereine rechtsstaat, waarin men als gemeenschap in vrede samenleeft, ziet de christendemocratie dan ook als basisvoorwaarde voor internationale solidariteit. Daarnaast is men voorzichtig met grote ideologieën, die vaak rigoureus te werk gaan. Veel liever draagt men verantwoordelijkheid

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

Niets menselijks is ons vreemd.

voor de wereld, die ons immers is gegeven door God en de generaties voor ons. Ten slotte betekent een historisch besef dat men de politiek niet alleen progressief of pragmatisch benadert, maar ook altijd oog houdt voor dieper liggende oorzaken van maatschappelijke problemen, die niet zomaar opgelost kunnen worden. Dit historisch denken zorgt voor een onderscheiden kijk op internationale solidariteit. Het moge duidelijk zijn dat solidariteit voor de christendemocraat van eminent belang is, ook internationaal. Anders dan bij de progressiefliberale solidariteit, is deze bij de christendemocratie nauw verweven

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

Realistisch Het christelijk mensbeeld is ook realistisch, en erkent de feilbaarheid en kwetsbaarheid van de mens. De solidaire christendemocraat stelt zich dan ook dienstbaar op en neemt verantwoordelijkheid voor de internationale gemeenschap. Dit is niet zomaar een middenweg tussen links en rechts, tussen liberaal en socialist. Nee, de christelijke caritas is een onmisbare voorwaarde voor vruchtbare solidariteit in de wereld van vandaag. Zij is niet simpelweg ‘grenzeloos’ of ‘herverdelend’, maar heeft oog voor de inbedding van solidariteit in gemeenschapszin, verantwoordelijkheidsgevoel en verbondenheid. Dit betekent zeker dat zij andere volken wil helpen wanneer deze in nood zijn, en ‘vreemden’ gastvrij wil ontvangen wanneer zij asiel zoeken. Het mooie van christendemocratische solidariteit is echter het besef dat medeleven niet het enige is dat telt. Internationale solidariteit moet ook eerlijk en rechtvaardig zijn, richting de wereld en richting de eigen gemeenschap. In de laatste ligt immers de voedingsbodem van solidariteit, en deze mag niet door een grenzeloos ijverige solidariteit teniet gedaan worden.

Tegenover een ‘grenzeloze solidariteit’ die iedereen in haar sympathie wil insluiten is de christendemocraat meer bescheiden, maar niet onverschillig. De caritas van de christendemocratie wijst gevoelloosheid tegenover de medemens, waar ook ter wereld, resoluut van de hand. Rigoureus ontwikkelingshulp afschaffen zal zij niet doen. Radicaal haar verantwoordelijkheid veronachtzamen binnen bondgenootschappen als de NAVO of de EU is haar ook vreemd. In plaats daarvan bepleit de christendemocraat een beheerste en doordachte solidariteit. De christendemocratie heeft wel degelijk een ‘universele bezorgdheid’ voor de medemens. Immers, niets menselijks is ons vreemd. Maar daarmee verwordt zij niet tot een humanitaire bemoeial, die grenzeloos goede bedoelingen ten toon wil spreiden en de hele wereld rondreist vol met plannen om alles onmiddellijk en volledig te veranderen. Bij de christendemocraat spreekt hier een historisch besef, waardoor hij met de onvolmaaktheid van deze wereld kan leven. Nu zal de grenzeloze humanitaire bemoeial dit al snel verwarren met het negeren van de nood van de medemens en met gevoelloosheid. Hier echter zien we de blinde vlek van grenzeloze solidariteit. Solidariteit heeft een fundament nodig, een erkenning van de grenzen van de menselijke vermogens, om werkelijk vruchtbaar te zijn. Dit is niet een rigide solidariteit uitsluitend met de eigen gemeenschap. Dit is staatsmanschap met een zorgzame brede blik, met zorg en liefde ook voor de verre medemens. Dit is solidariteit met historische grondslag en hoop voor de toekomst.

11

Interview met Camiel Eurlings

11


Interview

Foto’s: Dirk Hol

CDA gedachtegoed

Dick Berlijn: ‘Wij begrijpen onvoldoende hoe belangrijk onze reputatie op het internationale toneel is.’ Door Paul Schenderling en Geurt Henk Spruyt

‘Nederland is een geweldig rijk land en draagt daarom ook een grote internationale verantwoordelijkheid. Dat besef zou meer aanwezig mogen zijn in de maatschappij.’ Generaal b.d. Dick Berlijn bewoog zich jarenlang op het internationale toneel. Interruptie sprak met hem over zijn visie op internationale ambitie, leiderschap en politiek Den Haag.

D

ick Berlijn begon als straaljagerpiloot en klom op tot bevelhebber van de luchtmacht. Hij werd in 2004 Commandant der Strijdkrachten. Tegenwoordig werkt hij voor Deloitte en het interview vindt plaats in de Maastoren, het hoogste kantoorgebouw van Nederland. Vanuit zijn werkkamer heeft Berlijn een prachtig uitzicht over de stad - hij beziet Rotterdam van grote hoogte. En dat is misschien ook wel typerend voor zijn eigen visie. Zijn kijk op internationale ambitie laat zich niet leiden door hypes.

‘We moeten bereid zijn voor onze waarden te blijven strijden.’ Als militair maakte hij mee hoe het internationale toneel veranderde. In het begin van zijn carrière speelde nog heel erg de Koude Oorlog. Maar met het einde daarvan veranderde ook de taak-

12

stelling van het Nederlandse leger. De focus lag op vredeshandhaving, mensenrechtenbevordering en humanitaire interventies. ‘Deze verandering van taakstelling was voor veel Nederlanders wat onduidelijk en hierdoor ontstond vaak onbegrip’, signaleert Berlijn. ‘Daarnaast bestaat er een algemene misconceptie van de inspanningen die andere landen leveren. Het beeld is dat Nederland het meest doet en alles boven proporties doet. Wij begrijpen onvoldoende hoe belangrijk onze reputatie op het internationale toneel is. Veel problemen, denk aan het klimaat, kunnen we alleen internationaal oplossen. Daarnaast leveren internationale inspanningen je invloed op de internationale agenda op. Bovendien is ons welbevinden in Nederland in grote mate afhankelijk van de situatie in de rest van de wereld. Wij moeten bereid zijn een stuk van onze welvaart op te geven voor internationale vrede en veiligheid.’ Berlijn ergert zich aan de politieke partijen in Nederland, die de mond vol hebben van internationale solidariteit, maar daar in praktische zin geen gevolg aan geven.

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

U signaleert dat we enerzijds steeds meer afhankelijk zijn van andere landen, maar dat er anderzijds steeds meer sprake is van internationale onverschilligheid. Hoe verklaart u dat? ‘De samenleving is sneller en complexer geworden. We weten goed wat er speelt in de wereld, maar de grote toestroom van informatie maakt mensen soms ook onverschillig. Er is sprake van een zekere morele uitholling van de samenleving. Dit uit zich in het feit dat steeds meer mensen vooral nog denken aan de korte termijn en aan de situatie in het eigen land. Maar om internationaal serieus te worden genomen, moet je bereid zijn een deel van de gezamenlijke verantwoordelijkheid te dragen en ook bereid zijn te investeren in ontwikkelingshulpsamenwerking en defensie. We moeten ons niet wegtrekken achter de dijken.’ Heeft een minderheidskabinet CDAVVD met gedoogsteun van de PVV invloed op het internationale prestige van Nederland? ‘Ik denk dat dit sterk afhangt van de inhoud van het beleid. De internationale gemeenschap zal Nederland vooral be-

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

oordelen op haar daden. Als Nederland zich als een verantwoordelijk partner blijft opstellen, dan zal deze storm wel overwaaien. Immers, in het buitenland is eveneens sprake van een toename van centrumrechts.’

‘De samenleving moet ook de morele noodzaak van de interventie inzien.’ Internationaal optreden heeft steeds meer te maken met het uitdragen van bepaalde westerse waarden in de wereld. Wat is uw visie daarop? ‘Ik vind onze westerse waarden zeer belangrijk. Daar is lang over nagedacht, en vaak ook voor gevochten. Denk aan mensenrechten, vrijheid en democratie. Deze waarden zijn ook voor andere delen van de wereld belangrijk. Wel moeten we erkennen dat in andere delen van de wereld andere waarden ook erg belangrijk worden gevonden. We moeten daarom nooit onze waarden tot

doel verheffen. Maar we moeten onze waarden wel willen delen met anderen. En we moeten ook bereid zijn voor onze waarden te blijven strijden. Als wij het echt belangrijk vinden dat wij een tolerante samenleving zijn, dan moeten we ook bereid zijn intolerantie te vuur en te zwaard te bestrijden. Tolerant zijn kan niet betekenen dat we ook tolerant zijn ten opzichte van intolerantie.’

Hebben we niet de problematische gevolgen gezien van de inval in Afghanistan en Irak, waar met name Amerika bepaalde westerse waarden wilde afdwingen? ‘Ik wil benadrukken dat de inval in Afghanistan in NAVO-verband heeft plaatsgevonden. Amerika was daarbinnen één van de spelers. Uiteindelijk hebben we gezamenlijk een concept opgesteld, met daarin een gebalanceerd oordeel over de situatie in Afghanistan, waarbij we gekozen hebben voor een integrale aanpak: niet alleen militair optreden, maar ook gezondheidszorg, onderwijs en de economie ontwikkelen. Middels de zogeheten 3-D benadering heeft het Nederlandse leger geprobeerd de Afghaanse bevolking

13

Interview met Camiel Eurlings

13


CDA gedachtegoed

in staat te stellen zich te weer te stellen tegen de onderdrukker en voor haar eigen veiligheid te zorgen. In Uruzgan hebben we er goede resultaten mee geboekt. Overigens heeft natuurlijk de professionele opstelling van onze Nederlandse militairen daarin geholpen. Juist zij vroegen erom dat behalve aan defensie ook aandacht geschonken zou worden aan ontwikkeling en het verbeteren van het bestuur.’

U heeft als generaal een grote verantwoordelijkheid gedragen. Uw beslissingen gingen over leven en dood. Hoe ging u hiermee om? ‘Het is verschrikkelijk als er levens verloren gaan. En inderdaad draag je als generaal een zware verantwoordelijkheid. Als bevelhebber kun je deze verantwoordelijkheid alleen maar dragen als aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Je manschappen moeten goed zijn opgeleid, moeten beschikken over de beste materialen, de missie moet zijn ingekaderd door goede rules of engagement, en er moeten risicobeperkende maatregelen zijn genomen. Verder is de morele steun vanuit de samenleving cruciaal. We moeten als samenleving achter onze troepen staan. Hierbij geldt overigens: We not only support our troops, we support the mission. Met andere woorden: de samenleving moet ook de morele noodzaak van de interventie inzien en blijven ondersteunen.’ Welke kwaliteiten moet een leider van een grote organisatie hebben? ‘Het belangrijkste is dat je goed weet wat je doel is en dat je je realiseert dat je van anderen afhankelijk bent om dat doel te bereiken. Dat doel moet je goed communiceren. Je moet je mensen er voor kunnen motiveren. Ook is het vermogen om je in te leven in je team belangrijk. Mensen moeten werk als deel van zichzelf kunnen gaan beschouwen. Verder: integriteit, authenticiteit, fouten durven toegeven en het belang van een hecht team inzien. Het is, denk ik, ook van belang om aanwezig te zijn bij de belangrijke momenten. Je moet er niet alleen zijn als er complimenten worden uitgedeeld, maar ook als verteld moet worden dat het anders moet.

14

Thema: Ontwikkelingssamenwerking

Armoede beperkt

En je moet te allen tijde een goed overzicht houden van het grotere geheel, de omgevingsfactoren.’

mensen in hun waardigheid

‘Wij moeten bereid zijn een stuk van onze welvaart op te geven voor internationale vrede en veiligheid.’

Door Ruben Bakker

Nederland is het land bij uitstek dat over de grenzen heen kijkt. In de rest van de wereld liggen kansen waar Nederland sterker van kan worden. Maar wat moet Nederland doen wanneer ze - over diezelfde grenzen - extreme armoede ziet? De christen-democratie heeft een onderscheidend antwoord op deze vraag.

L

aten we bij het begin beginnen: waarom is armoede een probleem? Op deze vraag geven de verschillende politieke overtuigingen van vandaag de dag een ander antwoord. Een socialist zal betogen dat iedereen recht heeft op een bestaansminimum en dat armoede daarom dus een vorm van onrecht is die door de overheid rechtgezet zou moeten worden. Een liberaal zou eerder zeggen dat armoede bestreden moet worden omdat het de persoonlijk ontplooiing van mensen in de weg staat en het daarom gelegitimeerd is dat de overheid ingrijpt. Als christendemocraat zeg ik dat het probleem bij armoede is dat mensen die in armoede leven zich niet kunnen ontplooiien in waar ze goed in zijn, maar gedwongen worden zich slechts op overleven te richten en dus door een gebrek aan kansen en vrijheid niet tot hun recht komen. De overheid mag ingrijpen omdat het haar taak is op te komen voor menselijke waardigheid. Menselijke waardigheid houdt in dat mens niet beperkt zijn in hun mens-zijn en dit is nu precies het probleem bij armoede.

Wat is uw oordeel over het politieke leiderschap in Nederland? ‘In tegenstelling tot het oordeel van de meeste mensen, vind ik Balkenende een uitstekende leider. De zware kritiek op zijn leiderschap vind ik onterecht. Als partijen of ministers zich niet als leden van een team gedragen, en als de leider (minister-president) onvoldoende machtsmiddelen heeft om deze teamgeest af te dwingen, dan kun je het deze leider, Jan Peter Balkenende in dit geval, onmogelijk kwalijk nemen dat zijn team meerdere keren uit elkaar is gevallen.’ U wordt in diverse bronnen genoemd als kandidaat-minister voor de VVD. Ambieert u deze functie? ‘Ik ben geen lid van de VVD. Ik ben van geen enkele partij lid, omdat ik uit hoofde van mijn functie onafhankelijk wilde zijn. Ik heb wel Hans van Baalen gesteund bij zijn campagne voor het Europese parlement. Maar ik steun niet alleen deze VVD-kandidaat, ook al komt dit in de beeldvorming wel zo over. Ik heb namelijk ook in de afgelopen verkiezingsronde Raymond Knops, CDA-Kamerlid, gesteund in zijn kandidatuur. In mijn ogen een uitstekend politicus. Ik ben ook nog een periode lid geweest van een commissie over transAtlantische betrekkingen van het CDA.’ Wat zou u mee willen geven aan de CDA- jongeren? ‘Het belang van politiek is groot. Laat je niet ontmoedigen door cynisme. Ga vooral door!’

Wil je meer weten over generaal Berlijn? Zorg dan dat je bij het CDJA-congres bent op 12-13 november in Leeuwarden. Dick Berlijn is een van de sprekers. Voor meer informatie: cdja.nl

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

Democratie De volgende vraag is hoe ontwikkelingssamenwerking op een christen-democratische manier ingevuld zou moeten worden. Om te beginnen moet opgepast worden voor het idee van een maakbare samenleving. Armoede zal altijd blijven bestaan, het is dan ook niet aan de overheid om de ambitie te hebben om armoede uit te roeien. Daarnaast behoren ontwikkelingen van onderaf te komen en moet voorkomen worden dat een bepaald sjabloon van bovenaf op een ontwikkelingsland wordt gedrukt. Ontwikkelingslanden moeten mensenrechten

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

respecteren, maar verder horen ze vrijgelaten te worden in hoe ze zich ontwikkelen. Graag gebruik ik democratie als voorbeeld. Voor het ontstaan van democratie is een volk nodig dat enerzijds onafhankelijk van de overheid is, zodat het zich kan verzetten tegen beleid dat ze afkeurt, anderzijds moet het volk ook afhankelijk van de overheid zijn zodat de overheid iets voor het volk kan betekenen. Ware democratie kan dus eigenlijk pas ontstaan als ontwikkelingssamenwerking (grotendeels) niet meer nodig is. Kansen In een ontwikkelingsland kan nog zoveel gedaan worden aan concrete opbouwprojecten zoals het bouwen van scholen en het aanleggen van wegen, ze krijgen pas echt betekenis als er ook kansen worden gecreërd waarbij deze gebruikt kunnen worden. Bedrijvigheid komt echter pas op gang als er een afzetmarkt is. Op de binnenlands markt van een land heeft ontwikkelingssamenwerking relatief weinig invloed, maar op de internationale markt des te meer. Bij ontwikkelingssamenwerking hoort het opkomen voor de belangen van ontwikkelingslanden op de wereldmarkt. Op het gebied van internationale handel komt maar al te duidelijk naar voren dat ontwikkelingssamenwerking ook een samenwerking tussen ontwikkelde landen hoort te zijn.

Armoede zal altijd blijven bestaan, het is dan ook niet aan de overheid om de ambitie te hebben om armoede uit te roeien. De omvang van ontwikkelingssamenwerking hoort zich dus niet alleen af te meten aan het budget ervoor op de Rijksbegroting, maar vooral aan wat Nederland voor een ontwikkelingsland kan betekenen. Bij ontwikkelingssamenwerking zou de christen-democratische manier van geven centraal moeten staan: geven zodat de ontvangende (op de lange termijn) in staat wordt gesteld zelf te geven.

15

Interview met Camiel Eurlings

15


standplaats

Thema: Ontwikkelingssamenwerking

Door Simon Polinder

Overheid moet niet vrijheden,

Door Joël Meggelaars

Standplaats Oostenrijk

The Vienna Spirit Wenen, stad van opera, schnitzels, Habsburgse nostalgie maar ook van het derde hoofdkantoor van de Verenigde Naties. De Oostenrijkse hoofdstad, waar VN-organisaties als het International Atomic Energy Agency (IAEA) en het UN Office for Drugs and Crime (UNODC) hun zetel hebben, was mijn standplaats tijdens een halfjaar durende stage bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken.

H

et werken voor de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland bij de VN verliep in een sfeer van Europese en Trans-Atlantische samenwerking. Dikwijls was een zoektocht nodig naar bondgenoten en consensus – de noodzakelijke ingrediënten om verandering, hoe minimaal dan ook, mogelijk te maken. Tijdens deze interessante en leerzame tijd vielen enkele dingen mij in het bijzonder op. Vertragen en frustreren Bijvoorbeeld de impact die de Iraanse nucleaire kwestie heeft op diverse andere zaken. Het feit dat Iran in staat is gebleken het IAEA aan het lijntje te houden was bekend. Dat men op basis van het non-proliferatieverdrag eigenlijk niet eens verplicht was enkele van de door het Westen verlangde inspecties toe te staan was enigszins nieuw. Maar dat dit gevoelige dossier Iran samen met een reeks landen van de ‘non-aligned-movement’ in staat stelt om zowat ieder proces binnen het IAEA te gijzelen verraste mij. Zelfs bij bijeenkomsten van andere VN-organisaties proberen de slim opererende Iraanse vertegenwoordigers de boel vaak te vertragen en te frustreren. Hierbij werden zij niet zelden geholpen door landen als Egypte, Brazilië en Maleisië.

16

Het gevolg? De zorgvuldig opgebouwde ‘Vienna Spirit’, inhoudende het met consensus aannemen van resoluties, wordt steeds verder uitgehold. Intussen kijken Westerse lidstaten vaak lijdzaam toe hoe noodzakelijke veranderingen uitblijven. Voorzichtige lobbypogingen en de wens om met diverse staten de dialoog aan te blijven gaan blijkt vaak de enige weg die bewandeld kan worden. Proactieve diplomaten Ook Nederlandse diplomaten kiezen vaak voor een actieve maar relatief voorzichtige benadering waarbij een constructieve opstelling van de andere partij benodigd is om tot resultaten te komen. Een prima benadering, want onze voorstellen willen we graag breed gedragen zien. Over de Nederlandse positie wordt door sommigen soms wat laconiek gedaan. ‘Ach, op internationaal niveau zijn het toch de permanente leden van de Veiligheidsraad die het uitmaken’, zegt men dan. Natuurlijk, als zaken een sterk geopolitiek karakter krijgen staat Nederland niet altijd vooraan. Maar bij heel veel zaken kunnen we als relatief klein land een voorname rol spelen, niet allerminst door proactief optreden van de Nederlandse diplomatieke dienst. Een diplomaat en zelfs een stagiair kunnen door een actieve inzet het Nederlandse standpunt

sterk naar voren brengen. Zo kon ik zelf bijdragen aan diverse geslaagde Nederlandse initiatieven door middel van actief lobbyen binnen de EU en het schrijven van ontwerpteksten voor resoluties. Bijvoorbeeld het oprichten van een nieuwe evaluatie-eenheid tegen een achtergrond van groeiende onvrede onder de lidstaten over de transparantie van besluitvorming en financiële huishouding bij UNODC. En jawel, onze voorstellen werden uiteindelijk volgens de Vienna Spirit breed gedragen door de lidstaten. Geen voorpaginanieuws misschien, maar wel erg belangrijk om een organisatie een klein beetje te micro-managen als je de op twee na grootste donor bent. Door in aanraking te komen met de ongelooflijk interessante dynamiek van de multilaterale diplomatie evenals alle recepties, diplomatenfeestjes, nachtelijke onderhandelingen, speeches in achterkamertjes en ontmoetingen met hoge piefen is Wenen niet alleen een standplaats geweest waar het prettig verblijven was. Naast een aantal openbaringen leverde het ook vele leerzame momenten op. Daarom kan ik iedereen aanraden ook een kijkje te nemen in de wereld van de multilaterale diplomatie!

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

maar rechten waarborgen Niet vrijheden, maar rechten moeten het uitgangspunt van de liberale democratie zijn. Alleen het christelijke geloof kan een fundering geven voor die rechten. Dat zegt Nicholas Wolterstorff, voormalig professor aan het Calvin College en aan Yale University.

‘D

e liberale democratie is een parel van grote waarde. Naar mijn overtuiging is de Westerse democratie ontstaan uit en gefundeerd op christelijke opvattingen. De democratie kent grote waarde toe aan elk individu. Ieder mens heeft bepaalde rechten. In de Verklaring van de Rechten van de Mens worden deze rechten gefundeerd in de menselijke waardigheid. Alleen het christelijke geloof kan aangeven waar deze waardigheid vandaan komt: ze is gebaseerd op het beeld Gods dat elk mens draagt en op de liefde van God voor Zijn schepselen. De liberale noties van de gelijke waardigheid van alle mensen en van hun rechten komt dus voort uit het christelijk geloof.’ Menselijke rechten ‘Als een christen argumenten heeft op grond van een gemeenschappelijk uitgangspunt, dan moet hij die gebruiken. Maar niet alleen dergelijke argumenten gelden. Neem de grensgevallen, zoals abortus en oorlogsvoering. In deze kwesties komen diepe morele verschillen openbaar. Het is hier niet mogelijk argumenten te vinden die voortvloeien uit algemene en gedeelde uitgangspunten en niet-levensbeschouwelijk zijn. Met betrekking tot dergelijke kwesties zijn we aangewezen op levensbeschouwelijk geinspireerde argumenten. En als we in de grensgevallen de levensbeschouwelijke argumenten niet uitsluiten, waarom in andere kwesties dan wel?’ ‘De taak van de overheid is om menselijke rechten te beschermen en te respecteren. Het gaat mis indien het liberalisme niet meer de rechten, maar de vrijheden als hoogste noties gaat be-

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

schouwen. Dan wordt het eigene van democratie dat eenieder vrijelijk mag doen wat hij wil, zolang hij de vrijheid van de ander maar niet schaadt. Dat is absurd. Het voordeel van de benadering vanuit de rechten is, dat de overheid zelf ook aan die rechten is gebonden. Ze moet immers niet alleen de rechten beschermen, maar ze ook respecteren. Dit vloeit onder meer voort uit wat Paulus zegt in Romeinen 13, namelijk dat de overheid diegenen moet straffen die kwaad doen. De overheid moet bovendien niet alleen het kwade ontmoedigen, maar ook het goede bevorderen. Dit betekent dat preventie belangrijk is. Wetgeving en de daarop volgende straf moet mensen afschrikken en ontmoedigen om kwaad te doen.’ Kwetsbaar stelsel ‘De van God gegeven taak van de overheid is om gerechtigheid tot stand te brengen. Door middel van het beteugelen van onrechtvaardigheid is de overheid in staat om rechtvaardigheid te waarborgen. Het is daarbij belangrijk

dat de overheid zelf niet tot onrechtvaardig handelen vervalt, want de staat moet niet alleen de rechten van mensen respecteren, maar deze ook zelf hooghouden.’ ‘Christenen nemen op de juiste wijze deel aan de democratie als zij dit doen om fundamentele rechten te beschermen en te respecteren. Velen beschouwen de democratie als een middel om invloed te verkrijgen. Zij zien politiek niet als een zaak van gerechtigheid maar van macht. Als ook christenen op die manier gaan denken, ondermijnen ze de grondslagen van de democratische rechtsorde en zouden zelfs kunnen meewerken aan de verwording ervan. Liberale democratie is een kwetsbaar stelsel, waarop we zuinig moeten zijn.’ Nicholas Wolterstorff (1932) is Amerikaans filosoof in de reformatorische traditie. In 2008 verscheen zijn publicatie over gerechtigheid: ‘Justice, Rights and Wrongs’. Bovenstaand interview is een uittreksel van een interview dat eerder verscheen in het Reformatorisch Dagblad. Simon Polinder is als promovendus verbonden aan de faculteit Theologie en Godsdienstwetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij doet onderzoek naar de rol van religie in de international betrekkingen.

17

Interview met Camiel Eurlings

17


18

Fotopagina - Formatie

Bekijk: www.cdja.nl/fotos

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

Fotopagina - Formatie

Bekijk: www.cdja.nl/fotos

19


Foto’s: Dirk Hol

bestuur

Wie zijn de vier

nieuwe DB’ers? Tijdens het voorjaarscongres van het CDJA (28-29 mei) werden vier nieuwe leden van het Dagelijks Bestuur gekozen: Dominik Lynen, Niels Rutten, Paul Schenderling en Rieneke Gosker. Zij stellen zich graag voor aan degenen die niet op het congres aanwezig waren, maar wel aandachtige lezers zijn van Interruptie. Dominik Lynen

Paul Schenderling

Voor de volledigheid zal ik me nog maar even voorstellen. Mijn naam is Dominik Lynen, 22 jaar, woonachtig in Zuid-Limburg. Sinds het congres in mei ben ik de nieuwe DB’er Organisatie. Ik houd mij voornamelijk bezig met de afdelingen en het HRM beleid van het CDJA. Voorheen was ik al actief binnen mijn lokale afdeling in Parkstad, de provinciale afdeling van Limburg, de landelijke werkgroep Europa, het Internationaal Commissariaat en een regionaal samenwerkingsverband van Duitse en Nederlandse jonge christendemocraten. In mijn functie als DB’er Organisatie onderhoud ik het contact met de lokale en provinciale afdelingen vanuit het Dagelijks Bestuur, ondersteun leden bij het oprichten van nieuwe afdelingen en help bestaande afdelingen waar nodig. Zoals reeds vermeld, valt ook het HRM-beleid van onze partij onder mijn takenpakket. Gedacht kan hierbij worden aan het Jong Leiderschaps Programma, de afdelingsvoorzitterdag (die op moment van schrijven eraan zit te komen), alsook het op de voet volgen van de CDA Talent Academie. Bijdragen aan de ontwikkeling van getalenteerde jonge mensen en ze op de juiste plekken binnen onze (moeder)partij plaatsen is dan ook het doel van een goed HRM-beleid. Sterke, actieve afdelingen en getalenteerde leden vormen de basis van onze partij en die basis wil ik samen met jullie nog krachtiger maken, vooral nu!

De verantwoordelijkheid als DB’er Politiek om het christen-democratisch gedachtegoed te hoeden, deed mij denken aan mijn jeugdjaren in de Betuwe, toen ik de fruittelers met zorgzaamheid de fruitbomen zag planten, bemesten, snoeien en oogsten. Met een dergelijke toewijding hoop ik dit bestuursjaar ook te werk te gaan, in het inspireren, onderbouwen, controleren en uitdragen van standpunten van het CDJA. Maar hoe nuttig al deze activiteiten ook zijn voor het bewerken en bewaren van de boomgaard respectievelijk het gedachtegoed, er is nog één cruciaal element dat de rentmeester nooit mag vergeten. De fruitteler hangt namelijk ook ieder jaar de bijenkast in de boomgaard. In de bijenkast zit een langdurig gecultiveerd bijenvolk dat uitzwermt over de boomgaard en zorgt voor de bestuiving van de bomen, zodat de bomen vrucht kunnen dragen. Zo is het ook met ons gedachtegoed. Het kan alleen vrucht dragen als u, de bezige bijen van het CDJA, betrokken bent bij het gedachtegoed door te lezen, door lezingen te bezoeken, door mee te doen in werkgroepen, door onderling in discussie te gaan en, uiteraard, door constructief-kritisch mee te denken over de koers van de partij. Ik nodig u daarom allemaal van harte uit om te participeren! (En laten wij daarbij niet vergeten om zo nu en dan een steek uit te delen aan afgedwaalde CDA’ers.) En als we de moed dreigen te verliezen, laten we dan denken aan de beroemde uitspraak van Maarten Luther: “Zelfs al zou ik weten dat de wereld morgen in stukken uiteenvalt, ik zou toch mijn appelboom planten.”

Niels Rutten

Rieneke Gosker

In het jaar des Heeren 1986 zag ik op het prachtige eiland Texel het levenslicht. Een aantal jaar later ben ik gestart met een studie Medische Biologie aan de Radboud Universiteit en inmiddels ben ik overgestapt naar de master Dierwetenschappen in Wageningen. Deze studie legt de focus op dieren die iets voor de mens betekenen, bijvoorbeeld als huisdier of in de landbouw. Het draait in deze tak van sport om de vraag: hoe houd je een dier gezond in de rol die het dier speelt voor de mens? Een voorbeeld hiervan is het onderzoek naar de weerstand van een melkkoe tegen bepaalde infecties. Uiteindelijk wil je dan zorgen voor minder problemen door ontstekingen etc. en het daarmee voor de koe aangenamer maken en zorgen dat de boer minder antibiotica gaat gebruiken. Gezien mijn studie en mijn katholieke geloof is het heel logisch dat ik actief geworden ben bij het CDJA voor de werkgroep landbouw. Daarnaast zat ik in het bestuur van de afdeling Wageningen en de schrijfgroep van het raadsstuk Defensie. Sinds het voorjaarscongres ben ik aan de slag gegaan als DB’er Activiteiten & en Vorming. Mijn belangrijkste taak is de verschillende commissies te ondersteunen en te zorgen dat zij leuke en interessante activiteiten organiseren en dan ook nog bij voorkeur niet op dezelfde dag. Ik hoop jullie de komende tijd te mogen zien bij een van de mooie activiteiten die georganiseerd gaan worden. De OC gaat naar Brussel, de VoCie organiseert een prachtig symposium en elke maand kun je naar een training van het CDJA-debat.

20

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

Sinds mei dit jaar ben ik de secretaris van het CDJA. Ik doe dit met veel plezier en vind het enorm leuk om de organisatie op deze manier te leren kennen. Op dit moment ben ik bezig met het verbeteren van de ledenadministratie en met het reilen en zeilen op het secretariaat. Ook de voorbereidingen voor het najaarscongres zijn alweer in volle gang. Ik ben ongeveer twee dagen in de week aanwezig op het secretariaat. Het leuke aan een bestuursfunctie is ook dat je veel mensen leert kennen. Voor degenen die niet op het voorjaarscongres waren of met wie ik nog niet het genoegen had om kennis te maken, zal ik me nog een keer voorstellen. Ik ben Rieneke Gosker, 26 jaar, woon in Amsterdam, maar ben geboren en getogen in Kampen. Ik heb (Oost-)Europese Studies gestudeerd aan de UVA en ben bezig met het afronden van de master European Union Law. Daarnaast werk ik drie dagen in de week in een boekwinkel op Schiphol. Ik ben sinds 2006 lid van het CDJA en ben onder meer actief in de werkgroep Europa en bij het CDJA Amsterdam. Bij eerdere bestuursfuncties – studievereniging en CDJA Amsterdam – heb ik ook de functie van secretaris vervuld. Het secretarisschap zit blijkbaar in mijn bloed. Ik vind het leuk om er voor te zorgen dat dingen goed geregeld zijn en dat alles soepel loopt. Het DB’er zijn bevalt me erg goed!

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

21

Interview met Camiel Eurlings

21


Foto: Dirk Hol

activiteit

advertentie

16 oktober 2010 - Doorn

Me, myself, and …? Door David van Dis, Harry van der Molen, Jeroen van Velzen, Marcel Migo

Achterover leunen Achterover leunen is er op 16 oktober niet bij. Daarvoor zijn de uitdagingen in Nederland te groot. Eens in de twee jaar organiseert het CDJA met andere jongerenorganisaties het Christelijk Sociaal Jongeren Congres. Een dag voor jonge denkers en doeners. Ook dit jaar ben je van harte welkom op het congres. Centraal staat het ‘christelijk sociaal’ denken. Erik Borgman, professor in Tilburg én een van de hoofdsprekers definieert ‘christelijk sociale politiek’ als volgt: ‘christelijk sociale politiek is de kunst om de solidariteit in de samenleving te zien en te doen groeien.’ Gemeenschapsdenken dus. Dat staat op 16 oktober centraal. Wat kan ik zelf doen? Waar tegenwoordig steeds gemakkelijker gewezen wordt naar anderen, bijvoorbeeld de politiek, als het gaat

22

om het oplossen van maatschappelijke problemen kun je daar ook heel anders naar kijken. Door je bijvoorbeeld de vraag te stellen: ‘wat kan ik zelf doen?’ Met jou willen we op zoek naar het antwoord op die vraag. Met het thema ‘Me, myself and …?’ willen we de aandacht erop vestigen dat er meer is dan het doorgeschoten individualisme. Insteek Het congresprogramma bevat bijdragen van verscheidene bekende sprekers. Te gast zijn onder meer Erik Borgman, Paul Donders en weerman Reinier van den Berg. De bekende dominee van de Zuidas in Amsterdam, Ruben van Zwieten, zal de opening voor zijn rekening nemen. Verder zijn er workshops waarin met een praktische insteek ‘verantwoordelijkheid nemen’ concreet wordt gemaakt. Napraten kan bij de borrel die je door ons wordt aangeboden.

Het CSJC is toe aan z’n derde editie. Eerdere succesvolle edities vonden plaats in 2005 en 2007. Het CDJA is vanaf het prille begin mede-initiatiefnemer geweest van het CSJC. Samen met PerspectieF, SGPJ, CNV Jongeren en Christennetwerk‫׀‬GMV hebben we een boeiend en inspirerend programma samengesteld. We zien ook jou graag op 16 oktober!

Het CSJC vindt plaats op 16 oktober in Congrescentrum Zonheuvel in Doorn. Deelname kost slechts 5 euro. Aanmelden kan via het aanmeldformulier op www.jongerencongres.nl

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

23

Interview met Camiel Eurlings

23


Foto’s: Dirk Hol

ingezonden

Door Bart Fleuren

Voer een districtenstelsel in en laat het volk de uitvoerende macht kiezen Hoe vreemd onze (oud-)docent maatschappijleer het ook zou vinden: Nederland is geen pure democratie, maar - net zoals elke constitutie volgens Aristoteles - een mengsel van staatsvormen, dat ook een monarchaal en een aristocratisch element bevat. In Nederland moeten de aristocratische elementen, belichaamd door de politieke partijen, worden getemperd door een versterking van het democratische element. Voer daarom een districtenstelsel in en laat het volk de uitvoerende macht kiezen.

H

et volk oefent via verkiezingen weliswaar invloed uit op de wetgevende- en uitvoerende macht, maar deze macht wordt door een aantal factoren sterk gerelativeerd. Een van die factoren is de werking van politieke partijen. Bij het ontwerp van de Grondwet door Van Hogendorp in 1814/1815 en door Thorbecke in 1848 was de macht van politieke partijen niet voorzien. Het moet gezegd worden dat politieke partijen aan het begin van de twintigste eeuw een essentiële bijdrage leverden aan de ontwikkeling van de democratie: door de verschillende maatschappelijke krachten te mobiliseren, zorgden zij ervoor dat het kiesrecht niet langer aan stand en geslacht was gebonden. Legitimiteit Op dit moment vormen politieke partijen echter een belangrijke rem op de invloed van het volk. Allereerst bepalen niet de kiezers, maar de politieke partijen, wie er namens een politieke partij

24

verkiesbaar is voor een vertegenwoordigend lichaam. Dit is vervelend voor de kiezers, omdat zij een groot deel van de Tweede-Kamerleden niet kennen. Daardoor voelen zij zich onvoldoende vertegenwoordigd en hebben zij in Den Haag geen vertrouwd aanspreekpunt. Het is ook vervelend voor de TweedeKamerleden zelf, omdat zij hun legitimiteit niet ontlenen aan binding met een concrete groep kiezers, maar aan de politieke partij aan wie zij hun zetel te dank hebben. Indirecte invloed Ten tweede heeft het volk slechts indirect invloed op de samenstelling van het bestuur. De top van de politieke partijen, en niet de meerderheid van de volksvertegenwoordiging, bepaalt welke regering er komt. Een informatieproces vindt achter gesloten deuren plaats: partijleiders hebben wel ruggespraak met hun achterban, maar uiteindelijk beslissen de topmannen. Dit is vervelend voor de kiezer, die zich vaak

wel kan vinden in een partijprogramma, maar niet in een coalitie. Het is ook slecht voor het landsbestuur, omdat in sommige gevallen de partijpolitieke loyaliteit van een kandidaat voor een benoeming doorslaggevend is, terwijl aan zijn of haar competenties ernstig kan worden getwijfeld. Controleren regeringsbeleid Ten derde is de primaire taak van de Tweede Kamer, naast medewetgeving, het controleren van het regeringsbeleid. De Tweede Kamer is in machtspolitiek opzicht echter nauwelijks te onderscheiden van de regering, omdat de meerderheid van de Tweede Kamer door het regeerakkoord aan het regeringsbeleid is gebonden. Art. 67 lid 3 van de Grondwet bepaalt dat de leden van de Eerste en Tweede Kamer zonder last stemmen. Feit is dat parlementariërs bijna nooit anders stemmen dan dat de partijtop verlangt. Het gevolg daarvan is dat de meerderheid in de Tweede Kamer niet meer geacht kan worden de volkswil jegens de regering te vertegenwoordigen, maar eerder de wil van de regering jegens de parlementsminderheid. Daardoor blijft er van de wetgevende- en controlerende taak van de Staten-Generaal niet erg veel over. Volgens Montesquieu is dat gevaarlijk voor de politieke vrijheid: een regering kan in Nederland, zolang zij binnen de perken blijft van de Europese- en internationale regelgeving, zeer veel maken.

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

ingezonden

Op zichzelf is het volgens Montesquieu niet slecht dat een staatsbestel ondemocratische elementen bevat, zolang deze maar niet de overhand krijgen boven de democratie. Gebaseerd op de staatkundige ervaringen van het antieke Griekenland en Rome, constateerden de klassieke denkers dat een evenwichtig staatsbestel zowel democratische, aristocratische als monarchale elementen moet bevatten. De monarchie wordt belichaamd door een sterke uitvoerende macht - of deze nu bij een president, consul, premier of koning ligt. Het aristocratische element wordt belichaamd door de kwaliteit van de volksvertegenwoordigers, ministers en ambtenaren, en het democratische element door het parlement en de wijze waarop ambtsdragers verkozen worden. In deze zin zijn aristocratische en monarchale elementen in het staatsbestel niet verkeerd, zolang er maar een stevig democratisch element tegenover staat. Districtenstelsel In Nederland zijn de oligarchische elementen, belichaamd door de politieke partijen, sterker dan in andere Westerse staten. Hoe kan deze invloed worden beperkt en hoe kan de democratie worden versterkt? Ten eerste kan de invoering van een districtenstelsel de macht van de politieke partijen op de volksvertegenwoordiging verkleinen. Politieke partijen behouden in een districtenstelsel invloed op de kieslijsten, maar door middel van primaries kunnen ook de bewoners van een district op de kieslijsten uitoefenen. Doordat de kandidaat in de Tweede Kamer de belangen van zijn district verdedigt, kan hij er onafhankelijker functioneren ten opzichte van zijn partij. Ook zullen de verkiezingen dan niet meer volledig door het imago van de partijleider worden beheerst, maar een lokale dimensie krijgen. Uitvoerende macht kiezen Ten tweede kan de invloed van politieke partijen pas echt worden beperkt door het volk een aandeel te geven in de verkiezing van het staatsbestuur. Volgens Montesquieu is het volk in een demo-

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

cratie niet geschikt om zelf de uitvoerende macht uit te oefenen, maar wel om de leden van de uitvoerende macht - bijvoorbeeld in Nederland de premier, burgemeesters en Commissarissen van de Koningin - te kiezen. De praktijk in de Verenigde Staten toont aan dat, recente uitzonderingen daargelaten, het volk daartoe in staat is. Volgens Montesquieu moet de massa daarbij wel worden beschermd door mensen die inzicht hebben in de kwaliteiten van kandidaten, om te voorkomen dat het volk ten prooi valt aan demagogen. Gescheiden verkiezingen van de regering en de Tweede Kamer hebben een heilzame werking op de relatie tussen het bestuur en de volksvertegenwoordiging. De legitimiteit van de regering is dan niet langer puur gebaseerd op het ‘vertrouwen’ van de volksvertegenwoordiging. Daardoor heeft de regering een minder grote prikkel om de autonomie van de Tweede Kamer te beperken en is deze laatste vrijer om de regering te controleren en zelf wetsvoorstellen in te dienen. Als het goed is zal het volk zich dan, als de leden van de Tweede Kamer tegelijkertijd per district worden gekozen, beter vertegenwoordigd voe-

len. De relatie tussen de regering en de Staten-Generaal wordt dan een nieuw krachtenveld, dat meer zal gaan lijken op de relatie tussen de Amerikaanse President en de Amerikaanse Senaat. Ook zal de balans tussen de macht van de politieke partijen en de kiezer zich enigszins kunnen herstellen. In het CDA-verkiezingsprogramma bevond zich tot voor kort het voorstel om een districtenstelsel in te voeren. Ik zou ervoor willen pleiten om dit opnieuw in het verkiezingsprogramma op te nemen. Het stelsel van evenredige vertegenwoordiging functioneerde aardig tijdens de verzuiling, toen partijen uit konden gaan van de steun van relatief homogene groepen kiezers. Nu de verzuiling teneinde is en - zo blijkt uit de opkomst van protestpartijen - de klassieke partijen grote moeite hebben om zich aan de bevolking te binden, heeft het zijn langste tijd gehad. In een districtenstelsel kan het CDA zich op lokaal niveau aan mensen binden en hopelijk het vertrouwen van de burger herwinnen.

25

Interview met Camiel Eurlings

25


Foto: Dirk Hol

CDJA-STANDPUNTEN

De nieuwe standpunten uit het afgelopen kwartaal

DE MENS

De mens:

Annika van der Heiden Naam Annika van der Heiden

Door Paul Schenderling

Politici, en vooral politici in spe, zijn veelbelovende mensen. Dit gegeven ontlokte de humoristische Belgische politicus Wiet van Broeckhoven de uitspraak: ‘De meeste politici kunnen hun beloften niet eens onthouden.’ Welnu, daar hebben we binnen het CDJA iets op gevonden: een speciale rubriek in de Interruptie waarin alle recent aangenomen standpunten van het CDJA overzichtelijk onder elkaar zijn gezet.

G

elukkig hebben de werkgroepen van het CDJA – dé broedplaatsen voor nieuwe ideeën op tal van beleidsterreinen – de afgelopen maanden niet stilgezeten. Hieronder volgt een overzicht van de standpunten die tussen mei en september van dit jaar zijn aangenomen door het Algemeen Bestuur. Resolutie Koningshuis (12 mei) De werkgroep JBB constateert dat het Nederlandse Koningshuis in toenemende mate onder druk staat van de politiek. Zo wil de PVV dat de Koning(in) geen lid meer van de regering kan zijn en willen D66 en Groenlinks dat de Kamer de informateur benoemt in plaats van de Koning(in). Het CDJA spreekt daarom uit dat het CDA actief en op gepaste wijze ervoor waakt dat de Koning(in) als hoofd van de regering speelbal wordt van de politiek, teneinde de huidige situatie te behouden.

26

Leeftijd 20 jaar Resolutie Kinderen op straat (12 mei) De werkgroep JBB maakt melding van het feit dat het Europees Comité voor Sociale Rechten Nederland tot de orde heeft geroepen over het feit dat er in Nederland kinderen van asielzoekers op straat werden gezet. Het CDJA spreekt daarom uit dat het CDA er op zal toezien dat kinderen nooit op straat worden gezet, maar dat de ouders voor zolang zij op straat staan, uit de ouderlijke macht worden ontzet en dat de kinderen los van hun ouders door de Kinderbescherming worden opgevangen. Resolutie Kernenergie en duurzame energie (23 juni) De werkgroep MIR vindt, onder het motto ‘stilstand is achteruitgang’, dat het hoog tijd is voor een langetermijnvisie op energiebeleid en heeft daartoe een indrukwekkende lijst feiten verzameld over de toepassing van kernenergie en duurzame energie. Het CDJA spreekt uit dat Nederland tot 2050 kernenergie blijft hanteren om de energievoorzieningszekerheid te garanderen. Hierbij moet er geen belemmering zijn om een tweede kerncentrale bij te plaatsen, aangezien het hypocriet is om tegen een tweede kerncentrale te zijn en vervolgens kernenergie uit het buitenland te importeren. Een deel van de energieopbrengsten moet worden gereserveerd voor de verdere ontwikkeling van milieuvriendelijke, kostenefficiënte energie.

Resolutie Landbouwprijzen (23 juni) De werkgroep Landbouw maakt zich ernstig zorgen over de ontwikkeling van de landbouwprijzen van de afgelopen tijd. In 2009 hebben veel boeren hun producten onder de kostprijs moeten verkopen. Merkwaardig is hierbij dat in hetzelfde jaar de prijs die consumenten betaalden voor landbouwproducten niet in deze trend is meegegaan. Het CDJA spreekt daarom uit dat het Landbouw-Economisch Instituut en de NMa aanvullend onderzoek moeten doen naar de margeverdeling en totstandkoming van prijzen voor landbouwproducten, om te verklaren hoe het verschil tussen de prijs van de boer en de supermarktprijs tot stand komt en om te komen tot meer transparantie in de voedselketen.

Opleiding of werk 3e jaar Bachelor HRM aan de Universiteit van Tilburg, baantje in de thuiszorg. Wat zijn je voornaamste activiteiten binnen het CDJA? Ik heb tot nu toe vooral meegedaan met lokale activiteiten. Graag zou ik actief worden binnen de werkgroep OCW. Beoefen je een sport? Ik ben niet zo’n sporter, maar af en toe doe ik aan spinning en het plan is om weer te gaan volleyballen. Belangrijkste politieke thema Zorg en onderwijs Omschrijf je karakter eens Ik ben iemand met een sterke discipline en heb een betrouwbaar en zorgzaam karakter.

Nieuwsgierig geworden naar de activiteiten van de werkgroepen van het CDJA? Kom dan eens een keer kijken bij een van de werkgroepen! Er is altijd een werkgroep die bij jouw interesses past. Kijk voor meer informatie op de CDJA-site onder het kopje Politiek.

Christendemocratie betekent voor jou: Een voorrecht dat mensen vanuit een christelijke grondslag hun steentje bij kunnen dragen aan een sociale en verdraagzame samenleving. Grootste voorbeeld: Mijn vader, een sociale en succesvolle man met een onuitputtelijke energiebron

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

Je bent minister-president, welke actie onderneem je als eerste? De studiefinanciering redden. Wat betekent God voor jou? Ik zie God als schepper maar vooral ook als inspirator. Het gaat me om de praktische boodschap van het Nieuwe Testament. Het leven is mooier als je de lessen van Jezus kent en toepast. Wat grijpt jou aan? Door mijn werk kom ik veel bij hulpbehoevende mensen over de vloer. Veruit de meeste van hen hebben niet, en soms nog nooit gestemd. Ik vind het treurig om te zien dat mensen het vertrouwen in de politiek en in hun medemens zijn verloren. Het zou fijn zijn als Nederland een beetje nationalistischer zou zijn. Dat mensen inzien dat ze er samen iets van moeten maken en dat een betere wereld begint bij zichzelf. Welk boek heb je voor het laatst gelezen? Helaas een studieboek, Assessment in Organizations. Wel heel interessant. Met 1000 euro ga je: Een skivakantie boeken Levensmotto: Het leven is een feest, maar je moet zelf de slingers ophangen - Loesje

27


Foto’s: Dirk Hol

inspiratie

‘Ik ben een binder en teamspeler’ Hero Brinkman had de ruzies binnen de LPF graag willen sussen Door Elias van der Plicht en Johannes ten Hoor

In de media is hij afgeschilderd als ruziezoeker en als luis in de pels van zijn eigen partij, maar Hero Brinkman heeft een ander beeld van zichzelf. Tijd voor een goed gesprek over de drijfveren van de PVV’er die een voortrekkersrol wil spelen bij de democratisering van zijn partij.

S

lechts één onderwerp is even een taboe voor de veelbesproken PVV-politicus: de formatie. Maar ook als we dat onderwerp vermijden, valt er genoeg te bespreken en vliegt een uur snel voorbij. Zo zijn wij als CDJA’ers wel benieuwd hoe het er voor staat met de jongerenafdeling van de PVV. Die laat echter nog even op zich wachten, evenals de resultaten van de verwoede democratiseringspogingen van Brinkman. ‘Het is bekend dat hierover bij Wilders de handen niet op elkaar gaan. Hij is bang voor LPF-toestanden, en niet geheel onterecht denk ik. We hebben nu afgesproken dat ik met een notitie zal komen als de formatie achter de rug is. Ik heb allerlei dingen in mijn hoofd zitten, maar daar ga ik nu nog niets over zeggen. De notitie is nu nagenoeg af, maar ik hou hem nog even in de knip. Hij gaat pas de deur uit als alles rond is. Er zijn veel opties, maar ik vind dat je als je gaat democratiseren sowieso ook een jongerenorganisatie op moet richten. In mijn hoofd heb ik al een heel bestuur zitten.’

‘De grootste beer zit hier beneden.’ Brinkman duidend op Geert Wilders. Beren Ook als hij zijn plannen niet meteen kan doorvoeren, zal Brinkman bij de PVV blijven. ‘Als de fractie niet instemt, is dat geen breekpunt voor mij, maar ik zal mijn ideeën wel op het boodschappenlijstje laten staan. Voor mij blijft

28

democratisering een agendapunt.’ Toch ziet Brinkman het wel als een van zijn grote ambities om de PVV tot een echte politieke partij te maken. Tegelijkertijd moet hij ook toegeven dat het niet makkelijk zal worden. Wat de groot-ste beren op de weg zijn? ‘De grootste beer zit hier beneden’, antwoordt hij, duidend op Geert Wilders. ‘Ik zal Geert moeten overtuigen en dat zal moeilijk zijn.’ Speurneus Een gesprek met Hero Brinkman over zijn politieke drijfveren leidt onvermijdelijk terug naar zijn tijd als politieagent. ‘Ik heb 22 jaar bij de politie gewerkt. Ik wilde het boevenprobleem aanpakken, iets goeds doen voor de mensen en de maatschappij. Bij de politie is me dat goed gelukt. Ik heb ongelofelijk veel wietplantages opgespoord. Daar was ik berucht om.’ Ook bij krakers was agent Brinkman een niet graag geziene gast. ‘Ik zou op een dag een kraakpand ontruimen en de krakers dachten dat ik bij een beetje tegenstand wel zou afdruipen. Toen ben ik dat pand binnengegaan en heb ik alle elf de krakers er persoonlijk één voor één uitgeflikkerd.’ Net als bij de politie wil Brinkman zich in de politiek dienstbaar opstellen. ‘Ik ben gek op Nederland. Ik wil dit land dienen.’ Ongetwijfeld heeft zijn achtergrond bij de politie zijn visie op het begrip rechtvaardigheid beïnvloed. ’Rechtvaardigheid is een woord voor een overheid die als enige het gezagsen geweldsmonopolie heeft. Een maatschappij is rechtvaardig als daar niet teveel gedoe over is, ook al ben je het er niet mee eens. Onze huidige maatschappij is steeds minder rechtvaardig.’

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

Van links naar rechts Begin jaren negentig was Brinkman al politiek betrokken, zij het ‘sterk links georiënteerd’, zoals hij het zelf omschrijft. Hij was destijds lid van de PvdA, een partij die het in het verdere interview met regelmaat moet ontgelden. Vooral op het gebied van integratie heeft Brinkman geen goed woord over voor de sociaal-democraten. ‘Nederland heeft zich door slappe PvdA-burgemeesters in de luren laten leggen.’ Toen kwam Fortuyn in beeld. ‘Fortuyn sprak mij erg aan. Ik heb op dat moment in dubio ge-staan om de politiek in te gaan. Het kwam er niet van en daar heb ik nog altijd spijt van. Ik heb nog altijd de illusie dat ik al die ruzies en toestanden binnen de partij had kunnen voor-komen. Want in tegenstelling tot het beeld dat in de media van mij is ontstaan, ben ik juist een binder en een teamspeler.’ Toen in 2006 Geert Wilders op het toneel verscheen, greep Brinkman alsnog zijn kans. ‘Ik vond het eerst nog wel een beetje een vreemde man hoor, met dat haar van hem. Maar nadat ik me in zijn boodschap ben gaan verdiepen, sprak hij mij toch wel erg aan.’ Vooral op het gebied van integratie en immigratie is Hero Brinkman mijlenver bij de PvdA vandaan geraakt. Maar op sociaal-economisch gebied komt de

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

‘Ik ben teleurgesteld in de elite onder de allochtonen die het wel goed doet. Ik hoor ze niet.’ PVV aardig in de buurt van de linkse partijen. ‘Wij willen opkomen voor de zwakkeren. Goede zorg voor ouderen, zieken en gehandicapten zien wij als een soort ereschuld. In dat opzicht is de PVV me op het lijf geschreven.’ Integratie Tijdens een interview met een PVV’er kan uiteraard het onderwerp ‘integratie’ niet onbespro-ken blijven. Is het nu echt zo erg met die allochtonen? ‘Ik weet niet waar je woont? Als je geen problemen hebt, is dat alleen maar mooi. Wij willen niet iedereen over één kam scheren, maar laten we bij de feiten blijven. Van

‘Ik heb ongelofelijk veel wietplantages opgespoord. Daar was ik berucht om.’

alle criminelen in Amsterdam is zestig procent alloch-toon. Een meerderheid daarvan is Marokkaan. En als we kijken naar bijvoorbeeld Gouda zien we dat alle ellende wordt veroorzaakt door een stuk of twintig, dertig van die ettertjes. Dat we die al niet aan kunnen pakken is gewoon te gek voor woorden.’ Dat het integratieprobleem zeer complex is en niet voor één oplossing vatbaar moet Brinkman toegeven. In een lokale aanpak ziet hij al helemaal geen heil: ‘Met die PvdA-burgemeesters? Dat gaan we niet meer doen! De overheid, zeker in Amsterdam, is ontzettend links. Daar geldt slechts één devies: pappen en nathouden. De PvdA wil met name op lokaal terrein bepaalde beslissingen niet nemen. Ze willen het allochtonen niet al te moeilijk maken, omdat die groep een grote achterban kan vormen. Zelfs over de allochtonen die geen crimineel gedrag vertonen, is Brinkman niet tevreden. ’Ik ben teleurgesteld in de elite onder de allochtonen die het wel goed doet. Ik hoor ze niet. Zij moeten tegen de etterbakjes zeggen: stop met het discrimineren van homo’s en het naroepen van vrouwen. Maar dat doen ze niet; waarschijnlijk omdat ze het eigenlijk wel goed vinden. Dat zit gewoon in hun cultuur. Voor mij zijn allochtonen te gast totdat ze zich netjes aanpas-sen. En ook zolang iemand een dubbel paspoort heeft, hoort hij hier niet thuis.’ Wereldbaan Alhoewel Brinkman aangeeft nog wel eens terug te verlangen naar zijn tijd bij de politie, denkt hij er niet aan om de politiek te verlaten. ‘Politiek is verslavend. Ik heb veel plezier ge-had bij de politie, maar dit is echt een wereldbaan.’ Of Brinkman dan ook tot zijn 67e in de politiek blijft? ‘Dat zeg ik niet. Maar deze periode in de Kamer zie ik zeker zitten!’

Ben je benieuwd naar de inspiratie van een bepaalde politicus? De redactie hoort graag welke, en waarom je juist zo benieuwd bent naar wat deze politicus drijft. Je kunt dit doorgeven in een mail aan hoofdredacteur@cdja.nl.

29


Foto: Dirk Hol

De klaagmuur

Menselijke feilbaarheid hoeft niet allesbepalend te zijn, erken het gezag van de toga

Door Jozef Waanders

Dinsdag 7 september jongstleden, om 09:30 uur precies, werd in een uitpuilende Janskerk te Utrecht vol natgeregende eerstejaars, het academisch jaar voor de opleiding Rechtsgeleerdheid geopend. Onder hen die tot ons het woord richtten, bevonden zich een professor in de rechtsgeleerdheid en een ervaren advocaat. Ze spraken vanuit hun jarenlange ervaring met het rechtssysteem. ‘Recht is het product van een gebroken samenleving’, werd ons onder andere voorgehouden. Maar niemand luisterde. Het geroezemoes in de kerk was zelfs zo hevig, dat de sprekers vaak amper te verstaan waren. Het fatsoen om een half uur te zwijgen ontbrak. Het gezag van decennialange ervaring werd verworpen.

G

ezag. De zwarte toga met contrasterende witte bef, het was jarenlang een gezaghebbend beeld in de rechtspraak. Zwart als symbool voor de afwijzing van ijdelheid, en wit als kleur van de neutraliteit. Maar door een groeiende politieke beïnvloeding van de rechtsprekende macht, en een toenemende verwerping van gezag in het algemeen, kan met gevoel voor drama worden gesteld dat het wit van de bef inmiddels gebroken is. Dat de enige ijdelheid die nog door het zwart afgewezen wordt de gedachte betreft dat rechtvaardigheid van deze wereld is. Natuurlijk hebben gerechtelijke dwalingen, zoals bij de Schiedammer parkmoord en Lucia de B, bijgedragen aan de afkalving van dit gezag. Maar als de geschiedenis, waar het gezag haar wortels heeft liggen, ons één inzicht aanreikt, dan betreft dat de feilbaarheid van de mens. Een feilbaarheid die veel verder reikt dan alleen op moreel gebied. Ook het rechtssysteem, hetgeen tenslotte een product is van de menselijke geest, weet zich hieraan niet te onttrekken. En epistemologische feilbaarheid maakt dat we ook op de wetenschap nooit blind mogen varen. Tot een daadwerkelijk gewogen oordeel komen we als mens maar zelden. Toch heeft de mens, en ook daarvan getuigt de (rechts)geschiedenis, zich

30

Standplaats.de

COLOFON Interruptie is een uitgave van het CDJA en verschijnt vier keer per jaar onder verantwoordelijkheid van de CDJA-redactiecommissie, bestaande uit: Hoofdredacteur: Gerard Adelaar

bewust getoond van deze feilbaarheid. Het is aan deze bewustwording te danken dat wij de erfgenamen zijn van een traditie waarin nagedacht en getracht is, het samenleven ordelijk en ‘leefbaar’ in te richten. Het is het gezag van deze traditie, dat ons de instrumenten verschaft om met onze feilbaarheid om te kunnen gaan. En wij, de erfgenamen, dienen het gezag dat hieruit spreekt te erkennen. Niet omdat we onze menselijke feilbaarheid uit kunnen bannen, maar omdat wij kunnen trachten haar niet allesbepalend te laten zijn.

Aline van Veen Carel Kauffmann Caroline Tax Elias van der Plicht Geurt Henk Spruyt Johannes ten Hoor Leontien Wagenaar Maarten Neuteboom Marijse Klink Martijn Simons Martine Oldhoff

De verwerping van alle gezag buiten dat van onszelf, is een houding die in de roman Vaders en Zonen van de Russische schrijver Toergenjev voor het eerst ‘nihilisme’ wordt genoemd en treffend gestalte krijgt in de figuur van Jevgeni Bazarov. Het is een houding die tegenwoordig, in een sterk geïndividualiseerde samenleving, enorm lijkt te zijn toegenomen. Zij was op die ochtend van 7 september ook onder de eerstejaars in de Janskerk aanwezig. En dat terwijl juist zij hopen de komende jaren kennis op te doen, die ze te danken zullen hebben aan het gezag van anderen.

Foto’s: Dirk Hol

Met kritische, mondige burgers is niks mis. Klakkeloze acceptatie van gezag of aanname van ideeën, is minstens zo gevaarlijk als een gebrek aan respect voor al het gezag dat niet in onszelf haar oorsprong vindt. Maar op de realisatie van onze feilbaarheid, én op het inzicht dat oordelen een balanskunst blijft tussen nihilisme en dat wat de dictatuur voorschrijft, rust de erkenning van het gezag. Ook van het gezag van de toga. Feilbaar weliswaar, maar het beste dat we hebben.

Abonnement: 12,50 euro (4 nrs.) Leden van het CDJA ontvangen Interruptie gratis. Advertentiemogelijkheden op aanvraag.

Adviserend lid: Arrie Vis (DB)

Ontwerp en lay-out: Studio Piraat (bno) Den Haag Druk: DeltaHage bv - Den Haag Redactie-adres: 4e Binnenvestgracht 7A 2311 NT Leiden tel. +31 (0)6 48 37 22 94 hoofdredacteur@cdja.nl

Dit ledenblad is gedrukt op milieuvriendelijk papier.  

De redactie behoudt zich het recht voor stukken te weigeren, te redigeren of in te korten. Inzending geeft de redactie het recht een bijdrage ook via internet, databank of anders-zins openbaar te maken. Eventuele auteursrechten blijven berusten bij de schrijver.

De auteur was met deze column winnaar van de columnwedstrijd die deel uitmaakt van de jaarlijks georganiseerde Utrechtse Nacht van Descartes. Het thema was dit keer ‘Gezag van de toga’.

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

Essay: Normen en Waarden

www.cdja.nl

CDJA - Interruptie 2010 - nr. 3

CDJA SECRETARIAAT

ALGEMEEN BESTUUR

WERKGROEPEN

bezoekadres Buitenom 18 2512 XA Den Haag

Drenthe Joske Hagelaars joskehagelaars@hotmail.com

OC&W Niels Visscher onderwijs@cdja.nl

postadres Postbus 30453 2500 GL Den Haag

Flevoland Wytze Kempenaar wytze@innovit-it.nl

JBB Joram Verstoep jbb@cdja.nl

tel. +31 (0)70 34 24 851 fax +31 (0)70 36 43 417 secretariaat@cdja.nl

Fryslân Foppe Harmen Oostenbrug fhoostenbrug@hotmail.com

Buitenland Jozef Waanders buitenland@cdja.nl

officemanager Bert Platell tel. +31 (0)6 28108098 platell.cdja@cda.nl

Gelderland Thijs Douma thijs@thijsdouma.nl

Europa Maarten de Vries europa@cdja.nl

Groningen Derek Bulthuis hm_bulthuis@hotmail.com

SEZ Berend van der Kolk sez@cdja.nl

Limburg Michiel Dijkman info@michieldijkman.nl

VWS Arjen Joosse vws@cdja.nl

Noord-Brabant Jeroen Bruijns jeroenbruijns@hotmail.com

MIR Niels van der Hoog mir@cdja.nl

Noord-Holland Jitske Haagsma jitske_haagsma@hotmail.com

Landbouw Marco de Mik landbouw@cdja.nl

Overijssel Bart-Jan Gardebroek bartjangardebroek@hotmail.com

COMMISSIES

DAGELIJKS BESTUUR Voorzitter Jeroen van Velzen +31 (0)6 427 99 247 voorzitter@cdja.nl Secretaris Rieneke Gosker +31 (0)6 138 36 978 secretaris@cdja.nl Penningmeester Herman van der Bent +31 (0)6 380 89 908 penningmeester@cdja.nl Communicatie Arrie Vis +31 (0)6 432 06 781 communicatie@cdja.nl Politiek Paul Schenderling +31 (0)6 416 70 104 politiek@cdja.nl Organisatie Dominik Lynen +31 (0)6 218 36 427 organisatie@cdja.nl Activiteiten Niels Rutten +31 (0)6 102 46 482 activiteiten@cdja.nl

Utrecht Jozef Waanders Jozefwaanders87@hotmail.com Zeeland Jeffrey Oudeman jeffreyoudeman@hotmail.com Zuid-Holland Ruben Bakker Ruben.S.Bakker@gmail.com

Vormingscommissie Bart-Jan Heine vocie@cdja.nl Redactiecommissie Gerard Adelaar hoofdredacteur@cdja.nl Organisatiecommissie John Kuijt oc@cdja.nl Internationaal Secretaris Frank Lambermont is@cdja.nl

www.cdja.nl http://twitter.com/ CDJAInterruptie

N LEEDREVEN Maak je vrienden lid van het CDJA! W N Jullie ontvangen allebei een (welkomst-)cadeau! Na je aanmelding nemen we contact met je op en sturen we een lidmaatschapformulier. LEDE NIEUW LID:

Het CDJA is een politieke Naam: jongerenorganisatie speciaal voor jongeren die zich Adres: naast hun studie of baan willen met politiek bezig willen houden. Jij bent Woonplaats: natuurlijk al lid, maar je Tel: kent vast wel mensen in jouw eigen omgeving die zich net als jij willen inzet- Email- adres: ten voor de toekomst van jongeren. Als je dit kaartje opstuurt ontvangen jullie Naam: allebei een cadeau. Sta je te discussiëren over wat er Adres: om je heen gebeurt, wacht dan niet langer en maak Woonplaats: ook je vrienden lid van het CDJA. Kijk voor meer inforTel: matie over deze actie op www.cdja.nl Email- adres:

LID:

31

Interview met Hilbrand Visser


CDJA Interruptie nr. 3 2010  

Vermist: Christen Democratisch Appel! Verder: Jaap de Hoop Scheffer wijst er op dat Nederland zich steeds verder naar binnen keert en Hero B...

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you