Page 1

|$ryffiffiffiffi

ENTREVISTA

Rosa Cobo Socióloga e teórica feminista

Ta CÚ

.s¿

O (t)

o)

E

I

Gustaríame que as leis de igualdade fosen impositivas, non propositivas Belén Puñal X*xt* Carlos de Paz Fmtxs as vindicacións políti-

Falou de feminismos, das disputas cas das mulleres, ser teóricas xurdidas no seu seo e no solidaria coas outras mulleres e recoñecer contexto da posmodernidade e a o que significan e o que significaron denglobalización. E fíxoo nunha sala, tro da loita. o Auditorio da Real Academia E ser muller? Galega, coas paredes acuguladas Ser muller nunha sociedade patriarcal de retratos dos varóns ligados á como esta na que vivimos ten moitas implihistoria da institución. cacións: facer moito Aproveitamos as xornadas "Contra traballo gratuíto, ter unha posición de desvento e marea" para falar con Rosa Cobo, coñecida e recoñecida teÓrica fem i nista.

igualdade e de discriminación, estar some-

tida a procesos de inferioridade social,

Que é para ti ser feminista? Mira, para min o feminismo, e aludo a Simone de Beauvoir, é unha maneira de vivir individualmente e de loitar colectivamente. O feminismo é unha teoría e, sobre todo, unha práctica polÍtica que ensancha os límites da democracia. Mais tamén ten que implicar

unha maneira de estar no mundo. O que significa que fronte ás loitas e vindicacións políticas de paftidos, de sin-

dicatos, doutros movementos sociais, unha persoa feminista ten que priorizar

84 10.09

e

mutilación xenital. Mais nesta socieda-

de do primeiro mundo construíuse un

canon de beleza

e

moral para

as

mulleres que supón unha carga cada vez máis difícil de aturar.

Dende o posfeminismo e a teoría queer critícase o binomio de categorías home e muller porque invisibiliza as diferenzas que existen baixo cada un destes conceptos. Que pensas ao respecto? O ser home e o ser muller hoxe, no Primeiro e no terceiro mundo, en ámbitos

culturais

e

económicos distintos, ten

significados existenciais moi diferentes para uns e para outras. Hoxe, ser home e ser muller non é un problema de performance, non é un problema de pouca importancia. Significa dúas

sexualizada

maneiras de estar no mundo, de redis-

nos medios e no imaxinario colectivo, e estar sometida a estereotipos que

tribuír os recursos e os dereitos, de soportar prácticas culturais e sociais

proporcionan unha imaxe de nós como seres non completa e radicalmente racionais, senón como seres

moi distintas. Dende unha perspectiva política da esquerda, e dende unha

estar obxectualizada

intuitivos, sentimentais, no que a tarefa de coidados e da maternidade aparece practicamente como o núcleo da nosa maneira de estar no mundo. Non

ten o mesmo significado ser muller aquí que en Burkina Faso, onde vas ser sometida probablemente a unha

perspectiva política feminista, non se debe esquecer nunca cales son as realidades materiais nas cales os individuos están inscritos. A estética non debe gañar nunca á ética. Outra cousa distinta é, merecería a pena que con-

servaramos no futuro as categoría de varón e muller? Probabelmente non.


Pensar o feminismo Primeiro chegou ás esquerdas. Logo ao feminismo. Rosa Cobo defende con orgullo ámbalas dúas etiquetas, e dende elas sitúase no feminismo da igualdade. Profesora de Socioloxía e directora do Máster sobre Xénero na Universidade da Coruña, Cobo foi, ademais, asesora do Ministerio de lgualdade. 0 seu traballo teórico ten abordado cuest¡óns como a reflexión sobre paridade e democrac¡a, a análise do pensamento e as teorÍas feministas e o debate entre

feminismo e multiculturalismo. Eu creo que é desexábel normativamente para o futuro que a sociedade non estea como dividida entre homes e

mulleres senón chea de individualidades moi potentes que teñan capacidade para deseñar proxectos de vida autónomos. O xénero é unha xerarquía oprimente que ha de ser superada. lso

ha de parlir dunha loita política forte, para desactivar desigualdades.

Como viviches os debates entre feminismo da igualdade e da diferenza e logo a ruptura ePistemolóxica que supón o postfeminismo e

Porén, sitúaste no feminismo da igualdade...

As persoas que vimos da esquerda temos un especial apego á idea da igualdade. Eu reivindico o papel do Estado, as políticas de redistribución económica, o principio ético e político da igualdade e as políticas públicas de igualdade, como as aspirou a facer o PSOE e o bipartito en Galicia, con maior ou menor sorte, con maior ou menor vontade política. e con maiores ou menores resistencias dentro dos seus partidos, dos seus sindicatos...

defensa da igualdade, mesmo que poidan ser sentidos como un ataque especialmente en certas culturas como a islámica? Cada día cústame máis falar dunhas

culturas mellores

e

doutras peores.

Prefiro falar de prácticas culturais antidemocráticas, que promoven a desigualdade

e que vulneran os

dereitos

humanos. Aínda que preferiría que os dereitos humanos os revisásemos, porén creo que deben ser o marco no que poidamos distinguir entre unha práctica cultural que é aceptábel e unha que non o é. Se unha práctica cultural

a teoría queer? Non hai que botarse as mans ácabeza porque haxa feministas da diferenza ou feministas posmodernas ou da igualdade. A min paréceme que ten moita lóxi-

Agora ben, reivindicar isto non é incompatíbel con reivindicar as diferenzas" O único que me parece importante é ter crítico, sitúeste onde te sitúes.

que cargárnola. A min paréceme que o único multiculturalismo que é aceptábel é o que parta dese suposto.

ca que coexistamos todas xuntas. É

nos últimos 30 e 40 anos como Para que unha se agarre dunha maneira

Existe entre feminismo e multiculturalismo un debate intenso. Primeiro son as culturas, aínda que conteñan prácticas que poidan ser consideradas discrimatorios coas mulleres?

Mais, como se indicou dende o público ao final da túa conferencia nas xornadas "Contra vento e marea", cómpre lembrar que hai feministas que defenden o uso do

acrítica a unha soa etiqueta.

Ou primeiro son valores, como

veo nas escolas...

moi difícil cinguirse a unha soa cousa, porque pasaron demasiadas cousas

un marco de interpretación do mundo

a

vulnera os dereitos humanos, temos

I0 09 85

Ta Cg o := (J a (D E(D


concluíu que, de seren unha parella de mulleres, si se podería considerar

T

violencia de xénero, mais sendo os cónxuxes homes non.,.

U) Cg

.!:

En principio non o vexo como violencia

O

de xénero. O concepto acúñase para

(n

o)

poder entender que esta é unha socie-

Ect)

dade na que os varóns teñen unha posición hexemónica, que promove este tipo de violencia. Agora ben, nesta

Paréceme que é unha práctica patriarcal que esconde e protexe moitísimos

privilexios dos varóns. Mais unha cousa é a posición ético-normativa respecto a un fenómeno social, e outra é como esa posición ten que ins-

pirar unha práctica política, aínda sabendo que entre o ético normativa e a práctica social e política hai un abismo que temos que manexar con moitísima intelixencia para que non pro-

voque grandes resistencias sociais. Determinadas prácticas de mediación cultural teñen que activarse. Son partidaria de políticas de intervención dende as aulas, dende os concellos, dende os sitios institucionalmente próximos aos colectivos de inmigrantes,

dende a sociedade civil. Es unha gran defensora da idea de

por engadir igualdade entre homes e mulleres onde había desigualdade, pero a uns e a outros faltoulles moito

sociedade hai moitas outras violencias, e todas elas cométenas seres humanos contra outros, e iso non quere dicir que

impulso político e, ademais, tiveron un problema de recursos. Tanto o goberno de Zapatero como o bipartito podían ter feito máis do que fixeron, e para iso as

se lles teñan que chamar violencia de

mulleres feministas deberiamos ter tido unha posición moito máis activa e de

Semella estarse

pactos entre nós. As leis de igualdade e contra a violencia de xénero aprobadas no Estado e en Galicia foron boas pero teñen un alcance moi limitado. Xeraron unha ola que lexitimou bastante as polí-

ticas de igualdade mais, porén, non chegaron até o fondo. Formuláronas pero despois houbo moitas resistencias

dentro dos gobernos, dos partidos, dos sindicatos, e de movementos sociais. En que sentido resultaron limitadas?

paridade. Que deron de si as polí-

Hai dous tipos de leis, as propositivas e

ticas paritarias

as impositivas. As impositivas son as que obrigan, e as propositivas son as que promoven mais, se non as cum-

implementadas polo finado bipartito e o goberno

de Zapatero? A paridade non é só un problema técni-

co e de procedemento (por exemplo, confección de listas electorais) senón un problema político de distribución de recursos entre homes e mulleres: políticos, económicos, culturais, de autonomía persoal, de autoridade, de influen-

cia... O goberno bipafiito en Galicia, e o goberno de Zapalero, en maior medida na anterior lexislatura, fixeron esforzos

86

10.09

pres, non estás cometendo delito. A min gustaríame que estas leis, no canto de ser propositivas fosen impositivas.

Xa que falamos da Lei de violencia de xénero, que nunha parella homosexual, un dos homes mate ao outro, é violencia de xénero? Non teño a resposta aínda a iso. Hai uns meses, un home matou ao seu marido en Adra (Almería). O xuíz

xénero. lnclínome a non velo como violencia de xénero pero teño que confesarche que non traballei o tema.

a producir unha reacción patriarcal fronte aos logros do feminismo. lnscribirías aí a enorme pegada que, na sociedade actual, segue a ter violencia de xénero? Si, completamente. Preocúpame moitísimo a época de reacción que estamos

vivindo porque están xurdindo novas formas de violencia patriarcal completamente insólitas: o feminicidio, as violencias culturais das que fala Fadela Amara en Ni putas ni sumisas, as mortes de mulleres que queren ingresar en maras e ás que lles esixen un ritual que

implica moitas veces unha violación colectiva... Támén a selección prenatal a favor dos homes, que basicamente se

está facendo en China, en lndia, en Bangladesh e en Paquistán, que fai que aumente de forma alarmante a porcen-

taxe de varóns e estimula, creo eu, a trata, o tráfico, a prostitución infantil... É para que nos botemos a tremer, porque se pensamos que o que pasa nos paí-

ses do sur non nos vai pasar a nousouDunha

tras, estamos equivocadas. forma ou doutra chegaranos.


Tempos 149_84a86pp  

Que pensas ao respecto? Belén Puñal X*xt* Carlos de Paz Fmtxs colectivamente. O feminismo é unha tribuír os recursos e os dereitos, de sopor...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you