ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຢູ່ ສປປ ລາວ

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຢູ່ ສປປ ລາວ ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນ ິ ອີງໃສຂໍ ່ ້ມູນ ທີ່ເກັບກໍາ ລະຫວາງ ່ ປີ 2014-2017

ກໍນເີ ລຍ ເຮັດ, ວົງ ນັນທະວົງ, ສະຫວັນ ຫານພົ ມ, ອານົງສອນ ພົ ມມະຈັນ, ບຸນຍົງ ສີດາວົງສ, ເກດແກວ ້ ພວງເພັ ດ, ຈູລຽດ ລູ, ແອນນີ ຊັດຕັກ, ໄມກາ ອິງໂກລສ, ຣາສໂຊ ເບີນຮາດ, ສຸພາພອນ ພະທິດມີໄຊ, ຈັນທະວອນ ພົ ມພັ ກດີ, ແອນເດຼຍ ໄຮນີມັນ, ໄມເກິນ ເອັບເປຣັດ

ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົ ນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນ ໃນຂົງເຂດທີ່ດິນ ອີງໃສຂໍ ່ ້ມູນ ທີ່ເກັບກໍາ ລະຫວາງ ່ ປີ 2014-2017

ກໍນເີ ລຍ ເຮັດ, ວົງ ນັນທະວົງ, ສະຫວັນ ຫານພົ ມ, ອານົງສອນ ພົ ມມະຈັນ, ບຸນຍົງ ສີດາວົງ, ເກດແກວ ້ ພວງເພັ ດ, ຈູລຽດ ລູ, ແອນນີ ຊັດຕັກ, ໄມກາ ອິງໂກລສ, ຣາສໂຊ ເບີນຮາດ, ສຸພາພອນ ພະທິດມີໄຊ, ຈັນທະວອນ ພົ ມພັ ກດີ, ແອນເດຼຍ ໄຮນີມັນ, ໄມເກິນ ເອັບເປຣັດ

ຈັດ ພິ ມ ໂດຍ: ສູນເພື່ ອການພັ ດທະນາ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ (CDE), ມະຫາວິທະຍາໄລ ເບີ ນ, ປະເທດ ສະວິດເຊີ ແລນ, Bern Open Publishing © ຜູ້ ຂຽນ, 2020 ບົ ດ ລາຍງານນີ້ ອະນຸຍ າດຈັດ ພິ ມ ໂດຍ Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) Licence. ເບິ່ ງ ຂໍ້ ມູ ນ ເພີ່ ມເຕີ ມ ທີ່ http://creativecommons.org/ licenses/by/4.0/. ການອອກແບບ ທີ່ນາໍ ໃຊ້ ແລະ ການນໍາສະເໜີຂມ ໍ້ ນ ູ ກຽວກັ ບ ນິຕກ ິ າໍ ແລະ ່ ສະຖານະພາບການພັດທະນາ ຂອງປະເທດ, ດິນແດນ, ເທດສະບານ ຫຼື ພື້ນທີ່ຂອງຂົງເຂດໃດໜຶງ່ ຫຼື ລວມທັງ ການກໍານົດບັນດາຂອບເຂດຊາຍແດນ ຂອງພື້ນທີ່ໃດໜຶງ່ ຢູ່ໃນບົດລາຍງານນີ້ ບໍໄ່ ດສະທ ້ ້ອນເຖິງແນວຄວາມຄິດ ຂອງຜູ້ ໃດໜຶ່ງ ລວມທັ ງ ຜູ້ ຈັດ ພິ ມ ແລະ ພາກສ່ ວນກ່ ຽວຂ້ ອງຂອງ ລັດຖະບານແຫ່ງ ສປປ ລາວ. ການນໍາສະເໜີຂໍ້ມູນ ຂອງບໍລິສັດ ຫຼື ຜະລິດຕະພັນ ຂອງຜູຜະລິ ດ ທີໄ່ ດຮັ ້ ້ ບອະນຸຍາດ ຫຼື ບໍໄ່ ດຮັ ້ ບອະນຸຍາດໃຫ້ຜະລິດ ຜະລິດຕະພັນດັງ່ ກາວ ້ ແມນບໍ າ່ ບົດລາຍງານນີ້ ່ ໃດໜຶງ່ ນັນ ່ ໄ່ ດໝາຍຄວາມວ ້ ຮັບຮອງ ຫຼື ແນະນໍາ ບໍລສ ິ ດ ັ ຫຼື ຜູ້ຜະລິດ ດັງ່ ກາວ ິ ດ ັ ຫຼື ່ ວາດີ ່ ກວາ່ ບໍລສ ຜະລິດຕະພັນອື່ນໆ ທີ່ຄກ ື ນ ັ ທີ່ບໄໍ່ ດນໍ ູ ດລາຍງານນີ.້ ້ າສະເໜີຢ່ໃນບົ ເນືອ ້ ໃນທີ່ໄດນໍ ູ ດລາຍງານນີ້ ແມນທັ ້ າສະເໜີຢ່ໃນບົ ່ ດ ສະນະຂອງບັນດາຜູ້ຂຽນ ຊຶ່ງມັນບໍໄ່ ດສະທ ້ ້ອນເຖິງທັດສະນະ ຫຼື ນະໂຍບາຍ ຂອງອົງການຈັດຕັງ້ ທີ່ ກຽວຂ ອງໃດໆ ທີ່ໄດລະບຸ ຢ່ໃນບົ ູ ດລາຍງານນີ.້ ່ ້ ້ ການອ້າງອີງເອກະສານ: ກໍນເີ ລຍ ເຮັດ, ວົງ ນັນທະວົງ, ສະຫວັນ ຫານພົມ, ອານົງສອນ ພົມມະຈັນ, ບຸນຍົງ ສີດາວົງສ, ເກດແກວ ້ ພວງເພັດ, ຈູລຽດ ລູ, ແອນນີ ຊັ ດຕັກ, ໄມກາ ອິງໂກລສ, ຣາສໂຊ ເບີ ນຮາດ, ສຸພາພອນ ພະທິດມີໄຊ, ຈັນທະວອນ ພົມພັກດີ, ແອນເດຼຍ ໄຮນີມນ ັ , ໄມເກິນ ເອັບເປຣັດ (2020). ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ ສປປ ລາວ: ການຈໍາແນກ ຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົ ນກະທົບຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ ດິນ. ນະຄອນຫຼວງ ເບີນ: ສູນເພື່ອການພັດທະນາ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ ້ (CDE), ມະຫາວິທະຍາໄລ ເບີນ, ປະເທດ ສະວິດເຊີແລນ, ຈັດພິມໂດຍ Bern Open Publishing, ຈໍານວນ 150 ໜາ. ້ DOI: 10.7892/boris.133117 ISBN (print): 978-3-906813-97-4 ISBN (e-print): 978-3-906813-98-1

ກວດແກ້ໂດຍ: ຈູລຽດ ລູ ຜູ້ ທີ່ ປ ະກອບສ່ ວນທາງດ້ ານວິ ຊ າການ: ສຸພາລັກ ລໍຄໍາທີ , ບົວສອນ ຮຸງນະພາ, ແຫຼ້ ເຄນມະນີ, ວິໄລພອນ ລໍບນ ູ ຄໍາ, ວັນນະສອນ ອິນທະວົງ, ່ ບັງອອນ ແກ້ວນະຄອນ, ສຸນະເຄນ ພາສິດ, ວຽງສະໄໝ ວໍຣະສານ, ມາດມະໂນ ວິພະແກວ, ້ ອິນປົ ງ ຫອມສົມບັດ, ໄບມົວ, ວິລະມົນ ພົນທອງສີ, ບີຊົງ ໄຟເຢຍ, ວົງ ແກວປັ ັ ລາດສະວົງ, ນິໂກລາສ ໂບໂຊນີ, ້ ດໄຈ, ສຸກນ ຂະນີໄຊ ມິພິມວົງ, ໂຣເບີດ ໂຄລ. ການເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ : ການຮວມມື ລະຫວາງ ່ ່ ກະຊວງຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ ້ (ກຊສ), ກະຊວງກະສິກາໍ ແລະ ປ່າໄມ້ (ກປ), ກະຊວງ ແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ (ກຜບ) ແລະ ກະຊວງພະລັງງານ ແລະ ບໍແ ່ ຮ່ (ພບ) ຂອງສປປ ລາວ. ອອກແບບໂດຍ: ວັດຊະຣະພົ ນ ອິດສາຣາງກູນ ນະ ອາຍຸດທະຍາ ຈັດພິ ມໂດຍ: ໂຮງພິມ ປານຄໍາ ຈໍາປາ, ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ສປປ ລາວ ຮຽບຮຽງໂດຍ: ຈູລຽດ ລູ ແລະ ແອນເດຼຍ ໄຮນິມັນ ພາສາລາວ: ແປໂດຍ: ຮຽບຮຽງໂດຍ:

ສີທອງ ຈັນທະສຸກ, ເພັດສະພອນ ຖານະສັກ ແລະ ທອງເດືອນ ນັນທະນະວອນ ວົງ ນັນທະວົງ

ຜູ້ ໃຫ້ທຶນ: ອົງການເພື່ ອການພັ ດທະນາ ແລະ ການຮ່ວມມື ແຫ່ງປະເທດ ສະວິດເຊີແລນ (SDC) ບ່ ອນຕິ ດ ຕໍ່ : ສູນເພື່ ອການພັ ດທະນາ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ (CDE), ມະຫາວິທະຍາໄລ ເບີນ, ຖະໜົນ Mittelstrasse 43, CH-3012 ນະຄອນຫຼວງ ເບີນ, ປະເທດສະວິດເຊີແລນ ເວບໄຊ: www.cde.unibe.ch ອີເມວ: publications@cde.unibe.ch

ສາລະບານ ສາລະບານເສັ້ນສະແດງ ...................................................................................................................................................V ສາລະບານຕາຕະລາງ ................................................................................................................................................. VIII ອັກສອນຫຍໍ້ ................................................................................................................................................................XI ບົດນໍາ ....................................................................................................................................................................XII ບົດຂອບໃຈ ...............................................................................................................................................................XIII ບົດສັງລວມຫຍໍ້ ......................................................................................................................................................... XIV

ພາກທີ 1: ພາກສະເໜີ .....................................................................................................................................................1 ຄວາມເປັນມາ ................................................................................................................................................................2 ຂອບເຂດຂອງບົດລາຍງານ............................................................................................................................................... 3

ພາກທີ 2: ຖານຂໍ້ມູນ ກຽວກັ ບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ວິທີການ ................................................................. 5 ່ ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຄືນໃໝ່ ຢູ່ ສປປ ລາວ ............................................................................7 ຖານຂໍ້ມູນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ .......................................................................10 ຄະແນນດັດຊະນີການຈັດລະດັບຄຸນນະພາບການລົງທຶນ - ວິທີການສໍາລັບການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ...................... 12 ວິທີການ ແລະ ຂໍ້ມູນ ທີ່ນໍາໃຊ້ໃນແຕ່ລະພາກ ຂອງບົດລາຍງານນີ້ ................................................................................................16

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດ້ຂຶ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ .......................................................21 ຂໍ້ມູນທີ່ໄດ້ເກັບກໍາສໍາລັບການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ .......................................................................22 ຄຸນລັກສະນະທີ່ສໍາຄັນຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ .................................................................................... 25 ປະເພດກິດຈະການ ການລົງທຶນ ....................................................................................................................................... 35 ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແຍກຕາມສັນຊາດຂອງນັກລົງທຶນ........................................................................... 45 ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການລົງທຶນ ແລະ ສັນຊາດຂອງນັກລົງທຶນ ..................................47 ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ທຽບກັບ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລ້ວ .....................................................................................................................47 ການປ່ຽນແປງ ລະຫວາງ ່ ຖານຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ປີ 2012 ແລະ 2018 .....................51

ພາກທີ 4: ສະພາບແວດລ້ອມຂອງພື້ ນທີ່ ທີ່ມີການ ລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ...........................................57 ສະພາບແວດລອມດ ານພູ ມສັນຖານ .................................................................................................................................. 58 ້ ້ ສະພາບແວດລ້ອມດ້ານ ເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ........................................................................................................................ 68

III

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ສະພາບແວດລ້ອມທາງດ້ານນິຕິກໍາ ....................................................................................................................................72 ຄຸນລັກສະນະຂອງນັກລົງທຶນ ........................................................................................................................................... 80

ພາກທີ 5: ຜົ ນກະທົບຂອງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ......................................................................................... 83 ຜົ ນກະທົບຕໍ່ກັບການຈາງງານ .......................................................................................................................................... 84 ້ ຜົ ນກະທົບຈາກການນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກໍາ ........................................................................................................................ 93 ຜົ ນກະທົບຕໍ່ກັບປະລິມານອາຫານຂອງທ້ອງຖິ່ນ ................................................................................................................... 95

ພາກທີ 6: ການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂດຍນໍາໃຊ້ດັດຊະນີຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ .......97 ການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຄະແນນແຕ່ 0 ຫາ 100 .................................................... 98 ຄະແນນໃນລະດັບຕົວຊີ້ວດ ັ ອົງປະກອບດານຄວາມສອດຄ ອງກັ ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ ....106 ້ ່ ບລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ຜົນກະທົບດານສິ ້ ງ່ ແວດລອມ, ້ ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ຂອງກິດຈະການ ທີ່ພົ້ນເດັ່ນທີ່ຄັດເລືອກຈໍານວນໜຶງ່ .......................................................... 112

ພາກທີ 7: ສັງລວມ ..................................................................................................................................................... 113 ການປະກອບສວນ ່ ຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ເຂົ້າໃນການພັ ດທະນາຢູ່ເຂດຊົນນະບົດຢູ່ ສປປ ລາວ .................... 114 ຄຸນນະພາບ ຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ............................................................................................... 115 ຜົ ນກະທົບຈາກການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຕໍ່ກັບ ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ຊີວດ ິ ການເປັນຢູ່ຂອງທ້ອງຖິ່ນ................................ 116 ການປ່ຽນແປ່ງທັດສະນະ ການຖົກຖຽງກັນ ກຽວກັ ບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂດຍໄດສຸ ງ ່ ້ ມໃສການປັບປຸ ່ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ແລະ ການສົມດູນຂອງບັນດາ ອົງປະກອບຕົວ ຊີ້ວດ ັ ...............................................................................117

ພາກທີ 8: ຂໍ້ສະເໜີແນະ ແລະ ພາບລວມໃນອະນາຄົດ.......................................................................................................... 119 ບັນຫາສໍາຄັນທີ່ຕອງໄດ ປັບປຸ ງ ສໍາລັບຄຸນນະພາບຂອງ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ................................................120 ້ ້ ສາງຄວາມເຂັ ້ມແຂງດານຄວາມອາດສາມາດ ແລະ ການຮ່ວມມື ຂອງຫຼາຍຂະແໜງການໃນການປະເມີນຜົ ນ ແລະ ຕິດຕາມ ້ ້ ກວດກາໂຄງການ ........................................................................................................................................................ 121

ເອກະສານອ້າງອີງ .......................................................................................................................................................123 ເອກະສານຊ້ອນທ້າຍ ...................................................................................................................................................126

IV

ສາລະບານເສັ້ນສະແດງ ເສັ້ນສະແດງ 1: ຂໍ້ມູນທີ່ໄດ້ເກັບກໍາ ສໍາລັບການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ການປະເມີນຄຸນນະພາບ ການລົງທຶນ ຢູ່ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ .......................................................................................................... 6 ເສັ້ນສະແດງ 2: ໂຄງການຢູ່ໃນຖານຂໍ້ມູນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ແຍກຕາມຂະໜາດຂອງໂຄງການ (ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ) ແລະ ຂະແໜງການ ................................................................................................................................ 11 ເສັ້ນສະແດງ 3: ຕົວຢ່າງບັນດາຕົວແປທີ່ນໍາໃຊ້ ເພື່ ອປະເມີນ ຕົວຊີ້ວັດ “ການປຶ ກສາຫາລືກັບຊາວບ້ານ” ສໍາລັບ ຄວາມສອດຄ່ອງຕາມ ລະບຽບກົດໝາຍ ໃນການຈັດລະດັບຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ .........................................................15 ເສັ້ນສະແດງ 4:

ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດ້ຮັບການຂຶ້ນບັນຊີ ແຍກຕາມຂະແໜງການ .................................. 23

ເສັ້ນສະແດງ 5: ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັ ດທະນາແລ້ວທັງໝົດ ສໍາລັບໂຄງການ ກະສິກໍາ, ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ບໍ່ແຮ່ ......24 ເສັ້ນສະແດງ 6: ຂໍ້ມູນທີ່ໄດ້ນໍາໃຊ້ໃນການວິເຄາະຂໍ້ມູນ ຢູ່ໃນພາກທີ 3..........................................................................................24 ເສັ້ນສະແດງ 7: ຂະໜາດເນື້ອທີ່ອະນຸມັດຂອງໂຄງການ ແຍກຕາມຂະແໜງການ .......................................................................... 26 ເສັ້ນສະແດງ 8: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແຍກຕາມຮູບແບບການລົງທຶນໃນແຕ່ລະຂະແໜງການ. ສັດສ່ວນຂອງຈໍານວນ ໂຄງການ, ສັດສ່ວນເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ.............................................................................................................. 28 ເສັ້ນສະແດງ 9: ທີ່ຕັ້ງ ແລະ ຂະໜາດຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແຍກຕາມຮູບແບບການລົງທຶນ ........................ 29 ເສັ້ນສະແດງ 10: ສັດສ່ວນ ຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນລັດ ໃນຂະແໜງກະສິກໍາ, ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ, ບໍ່ແຮ່ ແລະ ເຂື່ອນໄຟຟ້າ ນໍາ້ ຕົກ ແຍກຕາມສະຖານະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ ............................................................................ 30 ເສັ້ນສະແດງ 11: ສັດສ່ວນຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນລັດ ແຍກຕາມສະຖານະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ໂຄງການ ໃນແຕ່ລະຂະແໜງການ ............................................................................................................................31 ເສັ້ນສະແດງ 12: ໄລຍະເວລາ ຂອງໂຄງການທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ມີການເຄື່ອນໄຫວພັ ດທະນາກິດຈະການ ຕາມທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸມັດ ນັບຕັ້ງແຕ່ປີທີ່ໂຄງການໄດ້ຮັບອະນຸມັດ ຈົນເຖິງ ໄລຍະເວລາທີ່ມີການເກັບກໍາຂໍ້ມູນ. .................................................... 32 ເສັ້ນສະແດງ 13: ຈໍານວນໂຄງການສະສົມ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດສະສົມ ທີ່ໄດ້ອະນຸມັດ ນັບຕັ້ງແຕ່ປີ 2006 ເຖິງ 2016 ............................. 33 ເສັ້ນສະແດງ 14: ຈໍານວນໂຄງການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດ ທີ່ໄດ້ອະນຸມັດໃນແຕ່ລະຂະແໜງການ ນັບຕັ້ງແຕ່ປີ 2000 ເຖິງ 2016 ....... 34 ເສັ້ນສະແດງ 15ກ: ປະເພດກິດຈະການທີ່ໄດ້ຮັບການລົງທຶນຫຼາຍທີ່ສຸດ ໂດຍແບ່ງຕາມເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ................................................... 35 ເສັ້ນສະແດງ 15ຂ: ປະເພດກິດຈະການທີ່ໄດ້ຮັບການລົງທຶນຫຼາຍທີ່ສຸດ ໂດຍແບ່ງຕາມຈໍານວນໂຄງການ ................................................ 36 ເສັ້ນສະແດງ 16: ໂຄງການກະສິກໍາ ແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ...................................................................37 ເສັ້ນສະແດງ 17: ໂຄງການປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ ແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ (ຮຕ). ........................................... 39 ເສັ້ນສະແດງ 18: ໂຄງການບໍ່ແຮ່ ແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ .......................................................................41 ເສັ້ນສະແດງ 19: ໂຄງການບໍ່ແຮ່ ທີ່ຢ່ ູໃນໄລຍະກະກຽມ ........................................................................................................... 43 ເສັ້ນສະແດງ 20: ໂຄງການບໍ່ແຮ່ ທີ່ຢ່ ູໃນໄລຍະກະກຽມ ແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການທີ່ພົ້ ນເດັ່ນ ......................................................... 44 ເສັ້ນສະແດງ 21: ທີ່ຕັ້ງຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ ແຍກຕາມສັນຊາດຂອງນັກລົງທຶນ ແລະ ຂະໜາດຂອງໂຄງການ .................................................................................................................... 46 ເສັ້ນສະແດງ 22: ປະເທດທີ່ມີນກ ັ ລົງທຶນທີ່ເຂົ້າມາລົງທຶນຢູ່ ສປປ ລາວ ຫຼາຍທີ່ສຸດ ແລະ ປະເພດກິດຈະການທີ່ພົ້ນເດັ່ນທີ່ສຸດ .......................47 ເສັ້ນສະແດງ 23: ການສົມທຽບ ລະຫວາງ ່ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັ ດທະນາແລ້ວ ແຍກຕາມຂະແໜງການ .................................... 48

V

ເສັ້ນສະແດງ 24: ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັ ດທະນາແລ້ວ ແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການທີ່ພົ້ ນເດັ່ນ ................................................ 49 ເສັ້ນສະແດງ 25: ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັ ດທະນາແລ້ວ ແຍກຕາມຂະແໜງການ ຢູ່ແຕ່ລະແຂວງ................................................ 50 ເສັ້ນສະແດງ 26: ການປ່ຽນແປງຂອງຈໍານວນໂຄງການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ລະຫວາງ ່ ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການຄັ້ງທີ 1 (2012) ແລະ ຄັ້ງທີ 2 (2018) .............................................................................................................................51 ເສັ້ນສະແດງ 27: ການສົມທຽບ ຈໍານວນໂຄງການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ຂອງປະເພດກິດຈະການທີ່ພົ້ນເດັ່ນ ຢູ່ໃນຂະແໜງກະສິກໍາ ລະຫວາງ ່ ຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການຄັ້ງທີ 1 (2012) ແລະ ຄັ້ງທີ 2 (2018)....................................................... 52 ເສັ້ນສະແດງ 28: ສົມທຽບ ຈໍານວນໂຄງການ ແລະ ຈໍານວນໂຄງການ ສໍາລັບປະເພດກິດຈະການທີ່ພົ້ນເດັ່ນທີ່ສຸດ ໃນຂະແໜງປູກໄມ້ ອຸດສາຫະກໍາ ລະຫວາງ ່ ຖານຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການຄັ້ງທີ 1 (2012) ແລະ ຄັ້ງທີ 2 (2018) ............................... 53 ເສັ້ນສະແດງ 29: ການປ່ຽນແປງຂອງຈໍານວນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດ ແຍກຕາມສັນຊາດ ຂອງນັກລົງທຶນ ໃນຂະແໜງກະສິກໍາ ........................................................................................................... 55 ເສັ້ນສະແດງ 30: ການປ່ຽນແປງຂອງຈໍານວນໂຄງການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ແຍກຕາມສັນຊາດຂອງນັກລົງທຶນ ໃນຂະແໜງປູກໄມ້ ອຸດສາຫະກໍາ ....................................................................................................................................... 55 ເສັ້ນສະແດງ 31: ທີ່ຕັ້ງຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ລະດັບຄວາມສູງສະເລ່ຍ ຈາກລະດັບໜານໍ ້ າ້ ທະເລ ຂອງພື້ ນທີ່ ທີ່ຕັ້ງໂຄງການ ........................................................................................................................ 59 ເສັ້ນສະແດງ 32: ສັດສ່ວນ ຂອງເນື້ອທີ່ ທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ແຍກຕາມລະດັບຄວາມສູງຈາກໜານໍ ້ າ້ ທະເລ ............................................... 60 ເສັ້ນສະແດງ 33: ໄລຍະເວລາເດີນທາງສະເລ່ຍຈາກ ພື້ ນທີ່ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນລັດ ໄປຫາເທດສະບານຂອງແຂວງທີ່ໃກ້ທີ່ສຸດ .............61 ເສັ້ນສະແດງ 34: ໄລຍະເວລາເດີນທາງສະເລ່ຍຈາກພື້ ນທີ່ດິນເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ຫາ ດ່ານຊາຍແດນທີ່ໃກ້ທີ່ສຸດ ............ 62 ເສັ້ນສະແດງ 35: ສັດສ່ວນເນື້ອທີ່ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ພັດທະນາຢູ່ໃນຂອບເຂດພື້ ນທີ່ປ່າໄມຂອງລັ ດໃດໜຶງ່ ............. 64 ້ ເສັ້ນສະແດງ 36: ຕົວຢ່າງ ກ່ຽວກັບພື້ ນທີ່ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ພັດທະນາຢູ່ຂອບເຂດພື້ ນທີ່ ທີ່ກໍານົດໃຫ້ເປັ ນປ່າໄມ້ ຂອງລັດໃນລະດັບແຫ່ງຊາດ; ແຂວງ ຈໍາປາສັກ, ແຂວງ ໄຊຍະບູລີ ແລະ ແຂວງ ຜົ້ ງສາລີ ........................................... 66 ເສັ້ນສະແດງ 37: ປະເພດການນໍາໃຊ້ທີ່ດິນ ທີ່ໄດ້ຈັດສັນໃຫ້ແກ່ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ...............................................67 ເສັ້ນສະແດງ 38: ການນໍາໃຊ້ທີ່ດິນຕົ້ນຕໍ ກ່ອນການຈັດສັນໃຫ້ແກ່ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ...........................................67 ເສັ້ນສະແດງ 39: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແບ່ງຕາມຂະແໜງການ ແລະ ອັດຕາຄວາມທຸກຍາກຢູ່ຂັ້ນບ້ານ ................ 69 ເສັ້ນສະແດງ 40: ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແຍກຕາມຂະແໜງການ ແລະ ການປ່ຽນແປງກຽວກັ ບອັດຕາຄວາມທຸກຍາກ ......70 ່ ເສັ້ນສະແດງ 41: ອາຊີບຕົ້ນຕໍຢ່ ູໃນບ້ານ ທີ່ມີການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ .....................................................................72 ເສັ້ນສະແດງ 42: ການປັ ບປຸງດານນິ ຕກ ິ າໍ ທີ່ຕດ ິ ພັນກັບການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃນແຕລະໄລຍະ (ຊ່ວງປີ 1990-2016) .......75 ້ ່ ເສັ້ນສະແດງ 43: ຄວາມສອດຄ່ອງກັບລະບຽບກົດໝາຍຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂດຍລວມ ແລະ ແຍກຕາມຂະແໜງການ, ຮູບແບບການລົງທຶນ ແລະ ຂັ້ນຂອງອົງການຈັດຕັ້ງທີ່ອະນຸມັດໂຄງການ ...................................77 ເສັ້ນສະແດງ 44: ສັດສ່ວນຈໍານວນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ມີເອກະສານນິຕິກໍາ ທີ່ສໍາຄັນກ່ຽວກັບການອະນຸມັດ ໂຄງການແຍກຕາມແຂວງ .........................................................................................................................77 ເສັ້ນສະແດງ 45: ລະດັບການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງ ອໍານາດການປົກຄອງບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບ ແຍກຕາມຂະແໜງການ .............................78 ເສັ້ນສະແດງ 46: ການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງຜູ້ ທີ່ມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງ ຢູ່ຂັ້ນບ້ານໃນຂະບວນການປຶ ກສາຫາລືກັບຊຸ ມຊົນ ......................................78 ເສັ້ນສະແດງ 47: ບັນຫາທີ່ຊາວບ້ານໄດ້ເຈລະຈາຫຼາຍທີ່ສຸດ ......................................................................................................79 ເສັ້ນສະແດງ 48: ປະເພດຂອງການເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມຂອງຊາວບ້ານ ຕໍ່ກັບ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ..........................79

VI

ເສັ້ນສະແດງ 49: ປະເພດຂອງນັກລົງທຶນແຍກຕາມຂະແໜງການ ..............................................................................................81 ເສັ້ນສະແດງ 50: ຂໍ້ຫຍຸ້ງຍາກທີ່ນກ ັ ລົງທຶນໄດ້ພົ ບພໍ້ ໃນຂະບວນການ ພັ ດທະນາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແຍກຕາມປະເພດ ນັກລົງທຶນ .....................................................................................................................81 ເສັ້ນສະແດງ 51: ຈໍານວນການຈາງງານ ທີ່ສ້າງຂຶ້ນ ໂດຍການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໃນຂະແໜງການ ກະສິກໍາ, ປູກໄມ້ ແລະ ້ ຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ແຍກຕາມປະເພດຂອງການຈາງງານ. ......................................................................................... 84 ້ ເສັ້ນສະແດງ 52: ສັດສ່ວນການຈາງງານ ທີ່ຕອບສະໜອງໂດຍ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ............................................ 85 ້ ເສັ້ນສະແດງ 53: ສັດສ່ວນແຮງງານຕ່າງປະເທດ ແຍກຕາມປະເພດໜາວຽກ ແລະ ຂະແໜງການ ..................................................... 86 ້ ເສັ້ນສະແດງ 54: ເຫດຜົ ນຕົ້ນຕໍ ທີ່ຊາວບ້ານບໍ່ຈາງແຮງງານຢູ ້ ່ ນໍາ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ .................................... 88 ເສັ້ນສະແດງ 55: ຮູບແບບ ແລະ ຄວາມຖີ່ການລາຍງານ ກ່ຽວກັບ ການປະຕິບັດທີ່ບໍ່ດີຕໍ່ແຮງງານ ຫຼື ການສໍ້ໂກງ ແຍກຕາມຮູບແບບຕາມ ການລົງທຶນ.......................................................................................................................................... 89 ເສັ້ນສະແດງ 56: ສັດສ່ວນຂອງຜູ້ ຕາງໜາບໍ ້ ລິສັດ ທີ່ໄດ້ລາຍງານກ່ຽວກັບ ການນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກໍາ. ການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ; ການນໍາໃຊ້ຢາຂ້າຫຍ້າ. .......................................................................................................................... .93 ເສັ້ນສະແດງ 57: ທັດສະນະຂອງ ຫກປ ກ່ຽວກັບ ຜົ ນກະທົບຈາກການນໍາໃຊ້ ຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະ ຢາຂ້າຫຍ້າ ................................. 94 ເສັ້ນສະແດງ 58: ທັດສະນະຂອງຊາວບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການ ກ່ຽວກັບ ຜົ ນກະທົບຈາກການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະ ຢາຂ້າຫຍ້າ .......................................................................................................................................... 95 ເສັ້ນສະແດງ 59: ຜົ ນກະທົບຂອງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຕໍ່ປະລິມານອາຫານ ໂດຍອີງຕາມທັດສະນະຂອງອໍານາດ ການປົກຄອງບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບ .......................................................................................................... 96 ເສັ້ນສະແດງ 60: ຜົ ນກະທົບຈາກການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນຕໍ່ກັບປະລິມານການຜະລິດເຂົ້າ ແລະ ເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ ອີງຕາມທັດສະນະຂອງອໍານາດການ ປົກຄອງບ້ານ .......................................................................................... 96 ເສັ້ນສະແດງ 61: ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ໃນລະດັບທີ 1 ແຍກຕາມຂະແໜງການ ..................................................... 98 ເສັ້ນສະແດງ 62: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແຍກຕາມດັດຊະນີຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ໃນລະດັບທີ 1 ແລະ ຂະໜາດຂອງໂຄງການ .................................................................................................................... 99 ເສັ້ນສະແດງ 63: ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ໃນລະດັບທີ 1 ແຍກຕາມຂະໜາດເນື້ອທີ່ໆພັ ດທະນາແລ້ວຂອງໂຄງການ ........... 101 ເສັ້ນສະແດງ 64: ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ໃນລະດັບທີ 2 ສໍາລັບ 5 ໂຄງການທີ່ມີຄະແນນສູງສຸດ ແລະ ຕໍ່າສຸດ .................103 ເສັ້ນສະແດງ 65: ໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນສູງສຸດ ແລະ ຕໍາ່ ສຸດ ໃນລະດັບທີ 2: ຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ, ຜົ ນກະທົບຕໍສ ່ ງິ່ ແວດລອມ, ່ ້ ຜົ ນກະທົບດ້ານເສດຖະກິດ ແລະ ຜົ ນກະທົບຕໍ່ສັງຄົມ. ...................................................................................104 ເສັ້ນສະແດງ 66: ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ໃນລະດັບທີ 2 ສະເລ່ຍ ແຍກຕາມຮູບແບບການລົງທຶນ, ຂະແໜງການ, ຂັ້ນຂອງອົງການຈັດຕັ້ງຂອງລັດທີ່ອະນຸມັດໂຄງການ ........................................................................................105 ເສັ້ນສະແດງ 67: ຄະແນນຂອງຕົວຊີ້ວດ ັ ໃນອົງປະກອບດ້ານຄວາມສອດຄ່ອງກັບລະບຽບກົດໝາຍ ...................................................107 ເສັ້ນສະແດງ 68: ຄະແນນຂອງຕົວຊີ້ວດ ັ ໃນອົງປະກອບດ້ານຜົ ນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ ..................................................................108 ເສັ້ນສະແດງ 69: ຄະແນນຂອງຕົວຊີ້ວດ ັ ໃນອົງປະກອບດ້ານເສດຖະກິດ ....................................................................................109 ເສັ້ນສະແດງ 70: ຄະແນນຂອງຕົວຊີ້ວດ ັ ໃນອົງປະກອບດ້ານຜົ ນກະທົບຕໍ່ສັງຄົມ ........................................................................... 110

VII

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ສາລະບານຕາຕະລາງ ຕາຕະລາງ 1: ການປະເມີນເນື້ອທີ່ ຢູ່ໃນຖານຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ....................................... 8 ຕາຕະລາງ 2: ສະຖານະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ ແລະ ຄຳນິຍາມ ................................................................................... 9 ຕາຕະລາງ 3: ໄລຍະ ແລະ ສະຖານະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່ .................. 9 ຕາຕະລາງ 4: ຈຳນວນໂຄງການຢູ່ໃນຖານຂໍ້ມູນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ແຍກຕາມຂະແໜງການ ແລະ ສະຖານະພາບການຈັດຕັ້ງ ປະຕິບັດໂຄງການ ...................................................................................................................................... 11 ຕາຕະລາງ 5: ຈຳນວນແບບຟອມ ການສຳພາດໃນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ແຍກຕາມຜູ້ ທີ່ມສ ີ ່ວນກ່ຽວຂ້ອງ ............................ 12 ຕາຕະລາງ 6: ໂຄງສ້າງຂອງ ຄະແນນດັດຊະນີຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ໃນ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວັດ - ຄວາມສອດຄ່ອງກັບລະບຽບກົດໝາຍ, ຜົ ນກະທົບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ, ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ. .......................................................................................13 ຕາຕະລາງ 7: ຊຸ ດຂໍ້ມູນທາງດ້ານ GIS ທີ່ນຳໃຊ້ໃນການວິເຄາະຂໍ້ມູນ ແລະ ສ້າງແຜນທີ່ ....................................................................16 ຕາຕະລາງ 8: ຂໍ້ມູນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ທີ່ນຳໃຊ້ເພື່ ອວິເຄາະ ສະພາບແວດລ້ອມ ຂອງພື້ ນທີ່ຕັ້ງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນ ພາກທີ 4 ........................................................................................................18 ຕາຕະລາງ 9: ຂໍ້ມູນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ທີ່ນຳໃຊ້ເພື່ ອວິເຄາະ ຜົ ນກະທົບ ຈາກໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຈຳນວນໜຶງ່ ຢູ່ ພາກທີ 5 ..................................................................................................................18 ຕາຕະລາງ 10: ຂໍ້ມູນໃນຖານຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ..........................................................22 ຕາຕະລາງ 11: ສັງລວມສະຖິຕໂຄງ ິ ການເຊົາ່ ແລະ ສຳປະທານທີດ ່ ນ ິ ຂອງລັດ ທີໄດ ່ ຂຶ ້ ບັນຊີ ທີມ ່ ທ ີ ງັ ເນືອ ້ ທີອະ ່ ນຸມັດ ແລະ ເນືອ ້ ທີພັ ່ ດທະນາແລວ ້ ນ ້ .......24 ຕາຕະລາງ 12: ປະເພດຂອງສັນຍາທີ່ອະນຸມັດ (ສັດສ່ວນຈຳນວນໂຄງການທັງໝົດໃນແຕ່ລະຂະແໜງການ ແຍກຕາມຮູບແບບຂອງສັນຍາ).....27 ຕາຕະລາງ 13: ຈຳນວນໂຄງການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການໃນຂະແໜງກະສິກຳ ........................................... 38 ຕາຕະລາງ 14: ຈຳນວນໂຄງການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການໃນຂະແໜງປູກໄມ້ອຸດສາຫະກຳ .................... 40 ຕາຕະລາງ 15: ຈຳນວນໂຄງການໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່ ແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການທີ່ມີການລົງທຶນຫຼາຍທີ່ສຸດ ......................................... 40 ຕາຕະລາງ 16: ປະເພດກິດຈະການບໍ່ແຮ່ທີ່ ພົ້ ນເດັ່ນທີ່ສຸດ ແຍກຕາມເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ........................................................................42 ຕາຕະລາງ 17: ໂຄງການບໍ່ແຮ່ທີ່ຢ່ ູໃນໄລຍະກະກຽມ ທີ່ພົ້ ນເດັ່ນທີ່ສຸດ (ຂັ້ນຕອນ ການຊອກຄົ້ນ, ສຳຫຼວດ ແລະ ຂຽນບົດວິພາກ) ແຍກຕາມເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ............................................................................................................................42 ຕາຕະລາງ 18: ປະເທດທີ່ມນັ ີ ກລົງທຶນເຂົ້າມາລົງທຶນຢູ່ ສປປ ລາວ ຫຼາຍທີ່ສຸດ ແຍກຕາມຈຳນວນໂຄງການ ແລະ ເນື່ອທີ່ອະນຸມັດ................. 45 ຕາຕະລາງ 19: ເນື້ອທີ່ດິນອະນຸມັດ ທີ່ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຍັງບໍ່ໄດ້ພັ ດທະນາ ............................................... 49 ຕາຕະລາງ 20: ສົມທຽບປະເພດກິດຈະການທີ່ພົ້ນເດັ່ນຢູ່ ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່ ລະຫວາງ ່ ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດິນ ປີ 2012 ແລະ 2018 .............................................................................................................................. 54 ຕາຕະລາງ 21: ການປ່ຽນແປງ ຂອງຈຳນວນໂຄງການ ແຍກຕາມສັນຊາດຂອງນັກລົງທຶນ ແລະ ສັດສ່ວນຈຳນວນ ໂຄງການໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່ .. 56 ຕາຕະລາງ 22: ໄລຍະເວລາເດີນທາງສະເລ່ຍຈາກພື້ ນທີ່ເຊົ່າ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໄປຫາເທດສະບານຂອງແຂວງ ..................... 60 ຕາຕະລາງ 23: ຈໍານວນໂຄງການ ແລະ ເນື້ອທີ່ທັງໝົດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ທີ່ນອນຢູ່ຂອບເຂດ ປ່າໄມ້ຂອງລັດ ແຍກຕາມປີ ອະນຸມັດໂຄງການ ... 64 ຕາຕະລາງ 24: ບັນດາບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບຈາກການ ເຊົ່າ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແບ່ງຕາມກຸ່ມພາສາປາກເວົາ້ .................... 68 ຕາຕະລາງ 25: ບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບຈາກການເຊົ່າ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແຍກຕາມກຸ່ມຊົນເຜົ່ າຕາມພາສາປາກເວົາ້ ............. 68

VIII

ຕາຕະລາງ 26: ສັດສ່ວນຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແຍກຕາມອັດຕາຄວາມທຸກຍາກລະດັບບ້ານ ......................... 68 ຕາຕະລາງ 27: ສະຖານະພາບ ແລະ ການປ່ຽນແປງອັດຕາຄວາມທຸກຍາກສະເລ່ຍຢູ່ບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບແຍກຕາມຂະແໜງການ ........... 71 ຕາຕະລາງ 28: ອາຊີບ 3 ຢ່າງຕົ້ນຕໍ ຢູ່ບັນດາບ້ານທີ່ມີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ................................................... 71 ຕາຕະລາງ 29: ພັ ນທະທາງດ້ານລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ການປະເມີນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໃນຂະແໜງກະສິກໍາ ແລະ ປ່າໄມ້ .............................................................................................................................................73 ຕາຕະລາງ 30: ພັ ນທະທາງດ້ານລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ການປະເມີນໂຄງການບໍ່ແຮ່ ......................................................................73 ຕາຕະລາງ 31: ປະເພດຂອງນັກລົງທຶນ...............................................................................................................................81 ຕາຕະລາງ 32: ຈໍານວນການຈາງງານທີ ່ ສ້າງໂດຍໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສຳປະທານປະເພດຕ່າງໆ ແລະ ແຍກຕາມເພດ ...............................87 ້ ຕາຕະລາງ 33: ສັດສ່ວນຂອງບ້ານທີ່ຊາວບ້ານໄດ້ຮັບຈາງຢູ ້ ່ ໂຄງການການເຊົ່າ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ .......................................87 ຕາຕະລາງ 34: ຈໍານວນການຈາງງານສະເລ ້ ່ຍ ຕໍ່ 100 ຮຕ ໃນຂະແໜງກະສິກໍາ ແລະ ການປູກໄມ້ ..................................................... 90 ຕາຕະລາງ 35: ຈໍານວນການຈາງງານສະເລ ້ ່ຍຕໍ່ໂຄງການ ໃນຂະແໜງການບໍ່ແຮ່ ............................................................................91 ຕາຕະລາງ 36: ຄ່າຈາງແຮງງານ ຕໍ່ມ້ ື ແຍກຕາມຂະແໜງການ ................................................................................................ 92 ້ ຕາຕະລາງ 37: ຄ່າຈາງແຮງງານ ຕໍ່ມ້ ື ແຍກຕາມປະເພດການຈາງງານ ....................................................................................... 92 ້ ້ ຕາຕະລາງ 38: ທັດສະນະກ່ຽວກັບລະດັບຜົ ນກະທົບຈາກການນຳໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະ ຢາຂ້າຫຍ້າ ແຍກຕາມບັນດາ ຜູ້ ທີ່ມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງທີ່ ໄດ້ເຮັດການສຳພາດ................................................................................................... 95 ຕາຕະລາງ 39: ເຫດຜົ ນທີ່ເຮັດໃຫ້ມີການປ່ຽນແປງປະລິມານອາຫານ ໂດຍອີງຕາມທັດສະນະຂອງອໍານາດການປົກຄອງບ້ານ ຢູ່ບໍລິເວນ ໂຄງການກະສິກໍາ ແລະ ການປູກໄມ້ຕັ້ງຢູ່ .......................................................................................... 96 ຕາຕະລາງ 40: ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນສະເລ່ຍ ເປັນແຕ່ລະແຂວງ ຈັດເປັ ນກຸ່ມຕາມພາກພູ ມສັນຖານ ...........................100 ຕາຕະລາງ 41: ໂຄງການທີ່ມີຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ໃນລະດັບທີ 1 ສູງສຸດ ແລະ ຕໍ່າສຸດ 5 ໂຄງການ............................100 ຕາຕະລາງ 42: ສັງລວມຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ໃນລະດັບທີ 1 ແຍກຕາມປະເພດໂຄງການ ...................................... 101 ຕາຕະລາງ 43: ສັງລວມຄະແນນ (ໃນລະດັບທີ 2 ຂອງດັດຊະນີຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ) ໃນແຕ່ລະອົງປະກອບຂອງການເຊົ່າ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດທີ່ໄດ້ປະເມີນ ..................................................................................................102 ຕາຕະລາງ 44: ປະເພດກິດຈະການທີ່ໄດ້ຄັດເລືອກ ແລະ ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ໃນລະດັບທີ 1 ແລະ ໃນລະດັບທີ 2 ........ 112

IX

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ເຂົ້າສຸກກ່ອນເກັບກ່ຽວຢູ່ພາກເໜືອ - ແຂວງ ຫຼວງນໍາ້ ທາ. ດິນອຸດົມສົມບູນຕາມຮ່ອມພູ ອ້ອມຮອບເທດສະບານແຂວງ ເຕັມໄປດ້ວຍທົ່ງນາ. © ມິກ ຊິບເພັ ນ, 2019.

X

ອັກສອນຫຍໍ້ ກງ

ກະຊວງການເງິນ

ກສທ

ກົມສົ່ງເສີມການລົງທຶນ

ກຊສ

ກະຊວງຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດລອມ ້

ກທດ

ກົມທີ່ດິນ

ກທພ

ກົມທຸລະກິດພະລັງງານ

ກທຮ

ກົມທໍລະນີສາດ ແລະ ແຮ່ທາດ

ກນຜ

ກົມນະໂຍບາຍ ແລະ ແຜນພະລັງງານ

ກບຮ

ກົມບໍ່ແຮ່

ESMMPs ແຜນການຄຸມຄອງ ແລະ ການຕິດຕາມກວດກາດ້ານ ້ ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ

ກປ

ກະຊວງກະສິກໍາ ແລະ ປ່າໄມ້

FAO

ອົງການອາຫານ ແລະ ການກະເສດ ແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ

ກປທສ

ກະຊວງໄປສະນີ, ໂທລະຄົມມະນາຄົມ ແລະ ການສື່ສານ

FPIC

ກປມ

ກົມປ່າໄມ້

ຫຼັກການ ການເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມຢ່າງສະໝັກໃຈ ໂດຍມີການ ແຈງລ ້ ່ວງໜາ້

ກຜທ

ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ

IEE

ການປະເມີນຜົ ນກະທົບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມຂັ້ນຕົ້ນ

ກອຄ

ກະຊວງອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ການຄາ້

GIS

ລະບົບຂໍ້ມູນທາງດ້ານພູ ມສາດ

ຄພດກ

ກົມຄຸມຄອງ ແລະ ພັ ດທະນາທີ່ດິນກະສິກໍາ ້

masl

ຄວາມສູງທຽບໃສ່ລະດັບນໍາ້ ທະເລ

SDC

ອົງການ ເພື່ອການພັດທະນາ ແລະ ການຮວມມື ແຫ່ງປະເທດ ່ ສະວິດເຊີແລນ

ສປປ ລາວ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ

ຮຕ

ເຮັກຕາ

CDE

ສູນເພື່ ອການພັ ດທະນາ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ

ECC

ໃບຢັ້ ງຢືນຄວາມສອດຄ່ອງກັບລະບຽບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ

EIA

ການປະເມີນຜົ ນກະທົບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ

EMMP

ແຜນຄຸ້ມຄອງ ແລະ ຕິດຕາມກວດກາດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ

ESIA

ການປະເມີນຜົ ນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ

ນຍ

ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ

SMMP

ແຜນຄຸ້ມຄອງ ແລະ ຕິດຕາມກວດກາດ້ານສັງຄົມ

ພກປ

ພະແນກກະສິກໍາ ແລະ ປ່າໄມແຂວງ ້

SRTM

Shuttle Radar Topography Mission

ພສອ

ພະແນກສວຍສາອາກອນ ່

TABI

ພຊສ

ພະແນກ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ ້ ແຂວງ

ໂຄງການພັ ດທະນາລະບົບນິເວດຊີວະນາໆພັ ນກະສິກໍາຢູ່ ເຂດພູ ດອຍ

ພບ

ກະຊວງພະລັງງານ ແລະ ບໍ່ແຮ່

ພຜທ

ພະແນກແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນແຂວງ

ພພບ

ພະແນກພະລັງງານ ແລະ ບໍ່ແຮ່ແຂວງ

ຫກງ

ຫ້ອງການ ການເງິນເມືອງ

ຫຊສ

ຫ້ອງການ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມເມື ອງ ້

ຫຜຮ

ຫ້ອງການແຜນການ ແລະ ການຮ່ວມມືເມືອງ

ຫພບ

ຫ້ອງການພະລັງງານ ແລະ ບໍ່ແຮ່ເມືອງ

ຫຮສສ

ຫ້ອງການ ແຮງງານ ແລະ ສະຫວັດດີການສັງຄົມເມືອງ

XI

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ບົດນໍາ ໂອກາດ ແລະ ສິງ່ ທາທາຍ ສໍາລັບການພັດທະນາ ຢູ່ ສປປ ລາວ ແມນມີ ້ ່ ຄວາມ ສະຫຼັບສັບຊອນ ເນື ອ ່ ງຈາກ ການສື ບ ຕໍ ເ ່ ພີ ່ ມ ຂຶ ນ ້ ຂອງຄວາມຫຼ າ ກຫຼ າຍຂອງ ້ ບັນດາຜູ້ທີ່ມສ ີ ວນກ ຽວຂ ອງຢູ ທ ອງຖິ ນ ່ , ສູ ນ ກາງ ແລະ ສາກົ ນ . ຄວາມອຸ ດົມ ່ ່ ້ ່ ້ ສົມບູນທາງດ້ານຄວາມຫຼາກຫຼາຍຂອງຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດທີ່ມີ ຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ ໄດກາຍເປັນທີ ່ ຕອງການຂອງຫຼ າຍກຸມຄົ ້ ້ ່ ນ ເຊັ່ນ: ຊາວ ກະສິກອນຂະໜາດນອຍ ລວມທັ ງ ນັ ກ ລົ ງ ທຶ ນ ຂະໜາດໃຫຍ ້ ່ຈາກຕ່າງ ປະເທດ. ສະນັນ ້ , ການຄຸມຄອງຊັ ບ ພະຍາກອນທໍ າ ມະຊາດແບບຍື ນຍົງ ້ ຢູ່ພາຍໃນປະເທດ ຈຶງ່ ເຫັ ນວາ່ ເປັ ນທັງກາລະໂອກາດ ແລະ ສິງ່ ທ້າທາຍທີ່ ໃຫຍ່ຫຼວງຂອງປະເທດ ແລະ ລັດຖະບານ. ທີ່ດິນ ເປັນໜຶງ່ ໃນຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດທີ່ສໍາຄັນ ທີ່ ສປປ ລາວ ມີ ຊຶ່ງມັນສືບຕໍ່ເປັນທີ່ຕອງການຂອງນັ ກລົງທຶນຂະໜາດໃຫຍ່ ແລະ ມີການ ້ ຊ່ວງຊີງແຂງຂັ ນ ກັ ບ ຄວາມຕ ອງການຂອງປະຊາຊົ ນຢູ່ທ້ອງຖິນ ່ . ໂດຍເຫັ ນ ່ ້ ໄດ້ຄວາມສໍາຄັນໃນການປົ ກປ້ອງຊີວດ ິ ການເປັ ນຢູ່ຂອງຊາວກະສິກອນຢູ່ ເຂດຊົນນະບົດ ລັດຖະບານ ຈຶງ່ ໄດຂຶ ິ ຢູ່ທ້ອງຖິ່ນ. ້ ້ນທະບຽນສິດນໍາໃຊ້ທີ່ດນ ໃນຂະນະດຽວກັນນັນ ້ ລັດຖະບານ ພັດໄດອະນຸ ມ ດ ັ ສິ ດ ນໍ າ ໃຊ ທີ ິ ດັງ່ ກາວ ້ ້ ່ ດນ ່ ໃຫ້ແກນັ ກ ລົ ງ ທຶ ນ ຂະໜາດໃຫຍ ເພື ່ ອ ແນໃສ ການບັ ນ ລຸ ເ ປົ ້ າ ໝາຍການເຕີ ບ ່ ່ ່ ໂຕທາງດານເສດຖະກິ ດ ທີ ່ ໄ ວວາ. ທີ ່ ຈ ງ ິ ແລ ວ, ການຈະເລີ ນ ເຕີ ບ ໂຕ ຂອງ ້ ້ ເສດຖະກິດທີ່ໄວວາຢູ່ ສປປ ລາວ ຕະຫຼອດທົດສະວັດທີ່ຜ່ານມາ ຕົນ ້ ຕໍແມນ ່ ເປັ ນການຂັບເຄື່ອນ ໂດຍການລົງທຶນໃນການຂຸດຄົ້ນຊັບພະຍາກອນທໍາ ມະຊາດທີ່ມກ ີ ານເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງກວາງຂວາງ ຊຶ່ງມີເນື້ອທີ່ດນ ິ ທີ່ກວາງຂວາງ ້ ້ ທີ່ໄດອະນຸ ມ ດ ັ ໃຫ ແກ ການຂຸ ດ ຄົ ນ ້ ຊັ ບ ພະຍາກອນທໍ າ ມະຊາດ ດັ່ງກາວ. ້ ້ ່ ່ ລັດຖະບານ ແຫ່ງສປປ ລາວ ໄດຮັ ້ ບຮູ້ເຖິງຄວາມຈໍາເປັ ນ ໃນການປັບປຸງ ການຄຸມຄອງ ບໍ ລ ຫ ິ ານທີ ່ ດ ນ ິ ແບບຍື ນຍົງ ຢູ່ພາຍໃນປະເທດ. ສະນັນ ້ , ້ ການເຂົ້າໃຈເຖິງຄວາມສະຫຼັບສັບຊ້ອນ ກຽວກັ ບ ຜົ ນ ສະທ ອນຂອງການ ່ ້ ພັ ດທະນາ ແລະ ນະໂຍບາຍຂອງລັດຖະບານ ກຽວກັ ບ ສິດທິການນໍາໃຊ້ ່ ທີ່ດນ ິ ຢູ່ໃນລະດັບຕາງໆ ແມນມີ ິ ານ - ຄຸມ ່ ່ ຄວາມຈໍາເປັ ນສໍາລັບການບໍລຫ ້ ຄອງຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດທີ່ມີປະສິດທິຜົນ. ໂດຍຮັບຮູ້ເຖິງ ຄວາມ ຕອງການໃນການປັບປຸ ງຄວາມເຂົ້າໃຈ ກຽວກັ ບ ບັນຫາດັ່ງກາວນັ ນ ້ ລັດ ້ ່ ່ ຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ຈຶງ່ ໄດຕັ ດ ສິ ນ ໃຈ ເກັ ບ ກໍ າ ຂໍ ມ ້ ນ ູ ກ ຽວກັ ບ ການລົ ງທຶນ ້ ່ ຂະໜາດໃຫຍ,່ ປະເພດກິດຈະການທີ່ໄດຈັ ດ ຕັ ງ ້ ປະຕິ ບ ດ ັ ຕົ ວ ຈິ ງ , ຜົ ນ ກະທົ ບ ້ ຂອງແຕລະໂຄງການ ຕໍ ເ ່ ສດຖະກິ ດ ທ ອງຖິ ນ ່ ແລະ ມະຫາພາກ, ຜົ ນ ກະທົ ບ ດ ານ ່ ້ ້ ສິ່ງແວດລອມ ິ ການເປັນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນທ້ອງຖິ່ນ. ້ ແລະ ຊີວດ

ມີຫຼາຍຂະແໜງການ ຂອງລັດ ທີ່ສາມາດອະນຸມັດທີ່ດິນໃຫ້ແກ່ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ (ຂຶນ ້ ກັບປະເພດກິດຈະການ) ແລະ ໂຄງການໜຶງ່ ສາມາດ ອະນຸມັດຢູ່ໃນຫຼາຍຂັ້ນ (ຂຶ້ນກັບຂະໜາດຂອງການລົງທຶນ). ແຕເຫັ ່ ນວາ່ ກົນໄກໃນການແລກປ່ຽນ ແລະ ເຊື່ອມສານຂໍ້ມູນ ກຽວກັ ບ ການເຊົ ່າ ແລະ ່ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ດັງ່ ກາວ ລະຫວ າງ ຂະແໜງການ ແລະ ລະຫວ າງ ່ ່ ່ ສູນກາງ ແລະ ທອງຖິ ນ ່ ໃນປັ ດ ຈຸ ບ ນ ັ ແມ ນຍັ ງ ບໍ ທ ່ ນ ັ ມີ ປ ະສິ ດ ທິ ຜ ົ ນ ເທົ າ ່ ທີ ່ ຄ ວນ ້ ່ ແລະ ເຫັ ນວາມີ ຸ ທີ່ຄວນມີກນ ົ ໄກດັງ່ ກາວ. ້ ບັນຊີ ່ ຄວາມຈໍາເປັ ນທີ່ສດ ່ ການຂຶນ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ພັດທະນາຂຶ້ນໃໝ່ ຊຶ່ງມີ ຂໍ້ມູນຄົບຊຸ ດ ກຽວກັ ບ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ່ ທັງໝົດ ໄດເປັນບາດກ າວທີ ່ ສໍາຄັນທີ່ຈະກາວໄປສູ ການມີ ກົນໄກດັ່ງກາວ. ້ ້ ້ ່ ່ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດໄດຮວບຮວມ ້ ເອົາຂໍ້ມູນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທັງໝົດ ຢູ່ໃນ ຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ ໂດຍໄດສັ ູ ຈາກທຸກຂະແໜງການຢູ່ທຸກ ້ ງລວມຂໍ້ມນ ຂັ້ນ ພ້ອມທັງໄດເກັ ບ ກໍ າ ຂໍ ້ ມ ນ ູ ກ ຽວກັ ບ ຂອບເຂດເນື ້ອທີ່ດິນສໍາປະທານ ້ ່ ທີ່ໄດພັ ດ ທະນາແລ ວ. ສະນັ ນ ້ , ຈຶ ງ ່ ເຫັ ນ ວ າ ຖານຂໍ ້ ມ ນ ູ ດັ ງ່ ກາວນີ ້ ເປັ ນຂໍ້ມນ ູ ້ ້ ່ ່ ພື້ ນຖານທີ່ມີຄວາມສົມບູນທີ່ສຸດ ກຽວກັ ບ ຂະໜາດ ແລະ ຄຸ ນ ລັ ກ ສະນະ ່ ຂອງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ມີຢ່ ູສປປ ລາວ ມາເຖິງ ປັດຈຸບັນນີ້. ໂດຍການເຊື່ອມໂຍງ ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ກັບ ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ດານເສດຖະກິ ດ-ສັງຄົມ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ ້ ້ ສາມາດວິເຄາະໃຫ້ເຫັ ນ ສະພາບແວດລອມຂອງພື ້ ນທີ່ ທີ່ມກ ີ ານເຊົ່າ ແລະ ້ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ນອກຈາກນີ້, ການປະເມີນບັນດາອົງປະກອບ ຕົວຊີ້ວດ ັ ກຽວກັ ບ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ໄດສະແດງໃຫ ບ ່ ້ ້ເຫັນ ພາບກຽວກັ ່ ຜົ ນກະທົບດານເສດຖະກິ ດ , ສັ ງ ຄົ ມ ແລະ ສິ ງ ່ ແວດລ ອມ ລວມທັ ງ ຄວາມ ້ ້ ສອດຄອງກັບລະບຽບກົດໝາຍຂອງແຕລະໂຄງການ. ່ ການທີ່ ມີ ຂໍ້ ມູ ນ ໃໝ່ທີ່ ຫຼ າ ກຫຼ າ ຍນີ້ ຖື ເ ປັ ນຂໍ້ ມູ ນ ພື້ ນຖານທີ່ ສໍ າ ຄັ ນ ເພື່ ອ ສະໜອງໃຫ້ແກການວາງແຜນພັ ດທະນາ ແລະ ການຕັດສິນບັນຫາ ແລະ ່ ກາວໄປສູ ການຄຸ ມຄອງ-ບໍ ລ ຫ ິ ານທີ ່ ດນ ິ ຢູ່ ສປປ ລາວ ເພື່ອຮັບປະກັນເຮັດ ້ ່ ້ ໃຫ້ ຊາວກະສິກອນຂະໜາດນອຍສາມາດປັ ບປຸງ ແລະ ປົ ກປ້ອງຊີວດ ິ ການ ້ ເປັ ນຢູ່ຂອງເຂົາເຈົາ້ ໃນຂະນະດຽວກັນ ກໍ່ສາມາດມີພ້ ື ນທີ່ສໍາລັບການປົກ ປັ ກຮັກສາສິງ່ ແວດລອມ ດໂດຍຜ່ານ ້ ແລະ ການເຕີບໂຕທາງດານເສດຖະກິ ້ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ.

ຊອນ-ຝຼັ ງຊົວ ກິວນອດ ຫົ ວໜາອົ ້ ງການ ເພື່ ອການພັ ດທະນາ ແລະ ການຮ່ວມມື ແຫ່ງປະເທດ ສະວິດເຊີແລນ (SDC) ປະຈໍາພາກພື້ ນແມ່ນໍາ້ ຂອງ

XII

ບົດຂອບໃຈ ບົດລາຍງານສະບັບນີ້ ສໍາເລັດໄດ້ ກໍຍ ່ ອນໝາກຜົ ນ ການຮວມມື ກນ ັ ຂອງ ້ ່ ບັນດາກະຊວງທີ່ກຽວຂ ອງຂອງລັ ດ ຖະບານແຫ ງ ສປປ ລາວ ປະກອບດ ວຍ ່ ້ ່ ້ ກະຊວງຊັບ ພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ (ກຊສ), ກະຊວງ ້ ກະສິກາໍ ແລະ ປ່າໄມ້ (ກປ), ກະຊວງພະລັງງານ ແລະ ບໍແ ່ ຮ່ (ພບ) ແລະ ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ (ກຜທ). ພວກຂາພະເຈົ າ້ ຂໍສະແດງ ້ ຄວາມຮູ້ບຸນຄຸນບັນດາກະຊວງດັງ່ ກາວ ທີ ່ ໄ ດ ປະກອບສ ວນອັ ນ ໃຫຍ່ຫຼວງ ່ ້ ່ ຕະຫຼອດໄລຍະການລິເລີມ ່ ໂຄງການ, ການວາງແຜນຍຸດທະສາດຂອງໂຄງການ, ການພັດທະນາກອບແນວຄວາມຄິດ ແລະ ວິທີການ, ການລົງເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ຢູ່ພາກສະໜາມ, ການປຸງແຕງ່ ແລະ ຄຸມຄອງຂໍ ມ ້ ນ ູ ແລະ ສຸ ດ ທ າຍ ການ ້ ້ ວິເຄາະ ແລະ ເຜີຍແຜ່ຂໍມ ້ ນ ູ . ຜົນສໍາເລັດດັງ່ ກາວນີ ່ າມາດບັນລຸໄດ້ ່ ້ ອາດຈະບໍສ ຖາປາສະຈາກ ການສະໜັບສະໜູນຊຶງ່ ກັນ ແລະ ກັນ ຂອງອົງການຈັດຕັງ້ ທຸກ ້ ຂັນ ້ ແລະ ທຸກຂະແໜງການ. ພວກຂາພະເຈົ າ້ ຂໍສະແດງຄວາມຂອບໃຈອັນພິເສດ ມາຍັງບັນດາພະແນກ ້ ການ ແລະ ຫ້ອງການ ຢູ່ຂັ້ນແຂວງ ແລະ ຂັ້ນເມືອງ ທີ່ໄດມີ ້ ສວນຮ ່ ່ວມ ຢ່າງເອົາຈິງເອົາຈັງ, ການປະກອບສ່ວນພາຫະນະການເດີນທາງ ແລະ ການຊ່ວຍເຫຼືອດ້ານຕ່າງໆ ໃນໄລຍະຂອງການລົງເກັບກໍາຂໍ້ມູນ. ພວກ ຂ້າພະເຈົາ້ ຂໍຂອບໃຈ ສໍາລັບການສະໜັບສະໜູນ ຂອງບັນດາອົງການ ຈັດຕັງ້ ທີ່ກຽວຂ ອງຂອງລັ ດ, ປະຊາຊົນຢູ່ໃນບານທີ ່ ໄດຮັ ່ ້ ້ ້ ບຜົ ນກະທົບ ແລະ ຕາງໜາບໍ ລ ສ ິ ດ ັ ທຸ ກ ໆທ ານ ທີ ່ ໄ ດ ສະລະເວລາອັ ນ ມີ ຄ າເຂົ ້ ່ ້ ່ ້າຮ່ວມການສໍາ ພາດກັ ບ ທີ ມ ງານຂອງພວກເຮົ າ ໃນການເກັ ບ ກໍ າ ຂໍ້ ມູ ນ ການປະເມີ ນ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ. ຂໍຂອບໃຈ ສໍາລັບການສະລະເວລາເພື່ ອຮ່ວມ ເຮັດວຽກກັບພວກເຮົາ ແລະ ໃຫ້ຄໍາຕອບຕໍກ ່ ານສໍາພາດຢ່າງກົງໄປກົງມາ. ຂໍ ສະແດງຄວາມຮູ້ບຸນຄຸນຢ່າງສູງ ມາຍັ ງພະນັກງານວິຊາການ ຂອງ ຂະແໜງການທີ່ກຽວຂ ່ ້ອງ ຂອງລັດ ທີ່ໄດເຂົ ້ ້າຮ່ວມໃນການດໍາເນີນການ ເກັບກໍາຂໍ້ມູນຢູ່ ພາກສະໜາມ. ສໍາລັບການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນຂອງລັດ ປະກອບມີ: ທ່ານ ວັນນະສອນ ອິນທະວົງ, ທ່ານ ນາງ ບັງອອນ ແກ້ວນະຄອນ, ທ່ານ ສຸນາເຄນ ພາສິດ, ທ່ານ ວຽງສະໄໝ ວໍຣະສານ, ທ່ານ ພູ ສະຫວັນ ນັນທະວົງສາ, ທ່ານ ສຸທີກອນ ມະນີວງົ , ທ່ານ ໂອລາມ ວໍລະລາດ, ທ່ານ ນາງ ເມກຂະຫຼາ ຫຼວງລາດ, ທ່ານ ແສງອາລຸນ ນໍລະສິງ, ທ່ານ ນາງ ຈັນສີ ແສງຄໍາຍອງ, ທ່ານ ແກວສົ ້ ມບູນ ຂຸນພັ ກດີ, ທ່ານ ບຸນລວມ ຫຼອມມະນີ, ທ່ານ ນາງ ນວນຕາ ສິດທິປັນຍາ ຈາກ ກຊສ; ທ່ານ ນາງ ແກວປະກາຍ ເທບພະສອນ, ທ່ານ ້

ພູທອນ ເພັດທະວົງ, ທ່ານ ນາງ ບົວສອນ ຮຸງນະພາ, ທ່ານ ແຫຼ້ ເຄນມະນີ, ່ ທ່ານ ແຫຄໍາ ສີສວ ຸ ນ ັ , ທ່ານ ວຽງຊັນ ຊາວົງ, ທ່ານ ປຣະກອນ ພາບມີໄຊ, ທ່ານ ນາງ ວິໄລວັນ ເຮີ, ທ່ານ ສີພະຈັນ ກອງມະນີຈນ ັ , ທ່ານ ປັນຍາສຸກ ແກວລື ັ ຄໍາ, ້ ໄຊ, ທ່ານ ບຸນຖະໜອມ ບຸດຕະວົງ, ທ່ານ ນາງ ວິໄລພອນ ລໍບນ ທ່ານ ນາງ ອານຸດ ໄຊຍະລາດ, ທ່ານ ຄໍາຫຼ້າ ເຟື້ ອງມະນີວງົ ຈາກ ກປ; ທ່ານ ນິລັນ ສາລະນີ ຈາກ ກຜທ; ແລະ ທ່ານ ມາດມະໂນ ວິພະແກ້ວ, ທ່ານ ເພັ ງສະຫວັດ ແສນສະທິດ, ທ່ານ ພິ ມມະທາ ໂພທິສານ, ທ່ານ ສີ ອໍ າ ພອນ ໄຊສົ ມ ບັ ດ , ທ່ ານ ຄໍ າ ເຜົ່ າ ສິ ງ ສົ ມ ບູ ນ , ທ່ ານ ສຸ ລິ ໂ ຍ ສຸກສະຫວັດດີ, ທ່ານ ທອງຂັນ ສູນດາລາ, ທ່ານ ນາງ ຄໍາໄຂ ພົງສະຫວັດ, ທ່ານ ນາງ ບຸນມະນີ ປະທໍ າມະວົງ ຈາກ ພບ. ສໍາລັບການປະເມີນ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ປະກອບດວຍ: ທ່ານ ນາງ ແກວປະກາຍ ເທບພະ ້ ້ ສອນ, ທ່ານ ພູ ທອນ ເພັ ດທະວົງ, ທ່ານ ນາງ ບົວສອນ ຮຸ່ງນະພາ, ທ່ານ ແຫຼ້ ເຄນມະນີ, ທ່ານ ພູ ສິດ ບາຄໍາ, ທ່ານ ນາງ ສຸພາລັກ ລໍຄໍາທີ, ທ່ານ ນາງ ຫຼ້າກື ວັນສີ ແລະ ທ່ານ ພັ ນປະສິດ ສຸວນ ັ ທອງ ຈາກ ກປ; ທ່ານ ເພັ ດດາວັນ ຄໍາພະວົງ, ທ່ານ ເດຊານຸ ພັ ນສະຫວັດ, ທ່ານ ບຸນຄໍາ ປັນຍາວົງ, ທ່ານ ນາງ ລັດດາວັນ ທໍາມະໂນລາດ ຈາກ ພບ; ທ່ານ ນິລັນ ສາລະນີ ຈາກ ກຜທ; ແລະ ທ່ານ ໄພວັນ ພະສີບໍລິບູນ ແລະ ທ່ານ ນາງ ພຸ ດຕາວັນ ຈັນທະສອນ ຈາກ ກຊສ. ພວກຂາພະເຈ າ້ ຂໍສະແດງຄວາມຮູບຸ ້ ້ ນຄຸນມາຍັງ ລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ແລະ ອົງການ ເພື່ ອການພັ ດທະນາ ແລະ ການຮ່ວມມື ແຫ່ງປະເທດ ສະວິດເຊີແລນ (SDC) ທີ່ໄດໃຫ ນຮອນ, ້ ້ ການສະໜັບສະໜູນທາງດານທຶ ້ ອຸປະກອນ ແລະ ການຄຸ້ມຄອງ-ປະສານງານຕ່າງໆ. ສຸດທາຍ, ້ ຂໍສະແດງຄວາມຂອບໃຈເປັ ນພິເສດ ມາຍັງ ໂຄງການ ພັດທະນາ ລະບົບນິເວດຊີວະນາໆພັນກະສິກາໍ ຢູ່ ເຂດພູດອຍ (TABI) ແລະ ທານ ່ ປອ. ທັດເທວາ ສະພັງທອງ ສໍາລັບການ ຮວມມື ແລະ ການອໍານວຍຄວາມສະດວກ ່ ໃນໄລຍະເຮັດທົດລອງຈັດຕັງ້ ປະຕິບັດໂຄງການດັງ່ ກາວ ່ ຢູ່ແຂວງ ຫຼວງ ພະບາງ ແລະ ແຂວງ ຊຽງຂວາງ, ພ້ອມທັງ ຊຽວຊານ ແລະ ເພື່ອນຮວມງານ ່ ່ ທັງໝົດ ຜູ້ ທີ່ເຮັດວຽກໃນຂົງເຂດ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ໄດໃຫ ້ ນ ູ ອັນເປັ ນປະໂຫຍດ, ໂດຍ ້ ້ ການປຶ ກສາຫາລື ແລະ ແລກປ່ຽນຂໍມ ສະເພາະແມນ ່ ທານ ່ ໄມເອີດສ ເຄນນີ ລາຊາ, ວິນລຽມ ສະເປວເລີ ແລະ ໄມ໋ ດວາຍເຍີ. ຂໍຂອບໃຈ ສໍາລັບການປະ ກອບສວນຈົ ນເຮັດໃຫ້ໂຄງການຂອງ ່ ພວກເຮົາປະສົບຜົນສໍາເລັດໃນຄັງ້ ນີ້.

XIII

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ບົດສັງລວມຫຍໍ້ ການຮ່ວມມືຂອງຫຼາຍກະຊວງ ໃນການເກັບກໍາຂໍ້ມູນ ກ່ຽວກັບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ການຄຸມຄອງໂຄງການເຊົ ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃນຂະແໜງ ້ ກະສິກາໍ , ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ, ພະລັງງານໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກ ແລະ ບໍ່ແຮ່ (ເຊິ່ງ ຕໍ່ຈາກນີ້ ເອີ້ນວາ່ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ) ແມ່ນ ວຽກງານປິ່ ນອ້ອມໜຶງ່ ແລະ ພົ ວພັ ນກັບຫຼາຍຂະແໜງການຂອງລັດຖະ ບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ຢູ່ໃນແຕລະຂັ ນ ້ , ນັບຕັງ້ ແຕ່ ຂັນ ້ ຕອນການ ອະນຸມດ ັ ່ ຈົນເຖິງ ການຄຸ້ມຄອງ ແລະ ຕິດຕາມກວດກາຄວາມຄືບໜາ້ ແລະ ຄວາມ ສອດຄອງກັ ບ ລະບຽບກົດໝາຍໃນການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການ. ການ ່ ອະນຸມດ ັ ແລະ ການຄຸມຄອງໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ້ ໃນໄລຍະຜ່ານມາ ມີບາງກໍລະນີ ແມ່ນຍັງບໍ່ມີການປະສານງານກັນເທົ່າທີ່ ຄວນ ແລະ ບາງຄັງ້ ເຫັນວາ່ ການກໍານົດພາລະບົດບາດ ແລະ ແບງຄວາມຮັ ບ ່ ຜິ ດຊອບຂອງແຕ່ລະຂະແໜງການ ແມ່ນຍັງບໍ່ຈະແຈງ້ ຈຶງ່ ນໍາໄປສູ່ການ ຄຸ້ມຄອງ ຂໍ້ມູນ-ຂ່າວສານ ກ່ຽວກັບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດບໍ່ທັນມີປະສິດທິຜົນ. ສະນັນ ້ , ຈຶງ່ ສົ່ງຜົ ນເຮັດໃຫ້ບັນດາກະຊວງ ພົບກັບສິງ່ ທ້າທາຍໃນການເຂົາ້ ເຖິງຂໍມ ້ ນ ູ ແບບເຊື່ອມສານ ເພື່ ອນໍາໃຊ້ເປັ ນ ບ່ອນອີງເຂົາ້ ໃນການວາງແຜນ ແລະ ຕິດຕາມກວດກາ. ເພື່ອແກໄຂບັ ້ ນຫາ ດັງ່ ກາວ າສັງ່ ສະບັບເລກທີ 13, ລົງວັນທີ ່ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ຈຶງ່ ໄດອອກຄໍ ້ 11 ມິຖຸນາ 2012 ໂດຍໄດຊີ ກນ ັ ລະຫວາງ ້ ້ ນາໍ ໃຫ້ມີການ ຮວມມື ່ ່ ກະຊວງທີ່ ກຽວຂ ອງເພື ່ອສັງລວມຂໍມ ້ ນ ູ ກຽວກັ ບສະພາບ ແລະ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ່ ້ ່ ຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ສປປ ລາວ. ເພື່ ອ ປະຕິບັດຄໍາສັ່ງດັ່ງກ່າວ, ກະຊວງຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ສິ່ງ ແວດລ້ອມ (ກຊສ) ໄດ້ສົມທົບກັບ ກະຊວງກະສິກໍາ ແລະ ປ່າໄມ້ (ກປ), ກະຊວງພະລັງງານ ແລະ ບໍ່ແຮ່ (ພບ) ແລະ ກະຊວງ ແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ (ກຜທ) ຈຶງ່ ໄດ້ລິເລີ່ມໃນການເກັບກໍາຂໍ້ມູນການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ ພາຍໃຕກອບຂອງ ້ ໂຄງການ ລາວ ດີຊາຍ ອິນໂຟ ໂດຍໄດຮັ ້ ບການສະໜັບ ສະໜູນດານວິ ້ ຊາການ ຈາກ ສູນເພື່ ອການພັ ດທະນາ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ (CDE) ຂອງ ມະຫາວິ ທະຍາໄລ ເບີນ ແລະ ການສະໜັບສະໜູນດານ ້ ງົບປະມານຈາກ ອົງການ ເພື່ ອການພັ ດທະນາ ແລະ ການຮ່ວມມືແຫ່ງ ປະເທດສະວິດເຊີ ແລນ (SDC). ເປົ້ າໝາຍຂອງການຮ່ວມມືກັນໃນຄັ້ງນີ້ ແມ່ນເພື່ ອພັ ດທະນາ ບັນດາວິທີການ ສໍາລັບການຕິດຕາມກວດກາ ແລະ ປະເມີນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ, ການເກັບກໍາຂໍ້ມູນ ຢູ່ໃນພາກສະໜາມ ຮ່ວມກັນ ແລະ ການວິເຄາະຂໍ້ມູນເພື່ ອປະເມີນເຖິງບັນດາອົງປະກອບຕົວ ຊີ້ວດ ັ ແລະ ຕົວຊີ້ວດ ັ ຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ. ສອງຖານຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ຄບ ົ ຊຸ ດ ທີ່ພັດທະນາຂຶນ ້ ມາໃໝ່ ກຽວກັ ບ ການເຊົ່າ ແລະ ່ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ບົດລາຍງານສະບັບນີ້ ໄດສັ ບ ສະພາບ ້ ງລວມ ຜົ ນໄດຮັ ້ ບອັນສໍາຄັນ ກຽວກັ ່ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ ສປປ ລາວ. ຜົນໄດຮັ ້ ບດັງ່ ກາວ ່ ແມນໄດ ເຄາະຂໍ້ມນ ູ ຈາກ 2 ຖານຂໍ້ມນ ູ ທີ່ພັດທະນາຂຶ້ນໃໝ່ ່ ມາຈາກການວິ ້ ພາຍໃຕກອບໂຄງການ ທີ່ໄດກ ງນັນ ້ . ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ທີໜງຶ່ , ແມນ ້ ້ າວຢູ ່ ່ໃນຂາງເທິ ້ ່ ຖານຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນ ຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ ທີ່ໄດສັ ້ ນ ູ ທີ່ສາໍ ຄັນ ກຽວກັ ບໂຄງການ ້ ງລວມຂໍມ ່ ລົງທຶນ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃນຂະແໜງກະສິກາໍ , ປູກໄມ້ ອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ບໍແ ່ ຮ່ (ລວມທັງ ການຊອກຄົນ ້ ແລະ ສໍາຫຼວດແຮທາດ), ່ ຊຶ່ງລວມທັງໝົດມີ 1,758 ໂຄງການ ກວມເອົາ 11,754,417 ເຮັກຕາ ຫຼື ປະມານ 50% ຂອງເນື້ ອ ທີ່ ສປປ ລາວທັ ງ ໝົ ດ ຊຶ່ ງ ໃນນີ້ 91% (10,735,077 ເຮັກຕາ ຂອງຈໍານວນ 237 ໂຄງການ) ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ທີ່ໄດອະນຸ ຍາດໃຫ້ແກການຊອກຄົ ນ ້ -ສໍາຫລວດແຮທາດ. ສໍາລັບ ້ ່ ່ ໂຄງການທີ່ອະນຸມດ ັ ໃຫ້ຈັດຕັງ້ ປະຕິບັດ ທີ່ບໍ່ລວມເອົາເນື້ອທີ່ການຊອກຄົນ ້ ແລະ ສໍາຫຼວດແຮ່ທາດແມນມີ ່ 1,521 ໂຄງການ ກວມເອົາເນື້ອທີ່ພຽງແຕ່

XIV

1,019,340 ເຮັກຕາ (4% ຂອງເນື້ອທີ່ທັງໝົດຂອງສປປ ລາວ) ແຕ່ວາ່ ເນື້ອທີ່ນາໍ ໃຊ້ຕົວຈິງມີພຽງແຕ່ 549,248 ເຮັກຕາ ຫຼື 54% ຂອງເນື້ອທີ່ ອະນຸມັດໃຫ້ນໍາໃຊ້ທັງໝົດ. ຖານຂໍ້ມູນທີສອງ, ແມ່ນ ຖານຂໍ້ມູນລະອຽດ ໃນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຈໍານວນ 296 ໂຄງການ ຢູ່ໃນ 9 ແຂວງ. ການປະເມີນນີ້ ໄດອີ າພາດຕາງໜາຂອງອົ ງການຈັດຕັງ້ ລັດທີ່ກຽວຂ ອງ, ້ ງໃສການສໍ ່ ້ ່ ້ ຕາງໜາ້ ບໍລສ ິ ດ ັ , ປະຊາຊົນທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົນກະທົບຈາກໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດິນ ຂອງລັດ. ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນໄດ້ປະເມີນຄວາມ ສອດຄອງກັ ່ ບລະບຽບກົດໝາຍ, ຜົນກະທົບດານ ້ ສິງ່ ແວດລອມ, ້ ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ. ດັດຊະນີການຈັດລະດັບຄະແນນ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນໄດ້ ພັດທະນາຂຶ້ນ ເພື່ອປະເມີນຜົ ນໂດຍອີງໃສຂໍ ູ ຈາກແບບສອບຖາມຂອງ ່ ້ມນ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ແລະ ນໍາໃຊ້ດັດຊະນີ ດັງ່ ກາວນີ ້ ຈັດ ່ ລະດັບຄະແນນຄຸນະພາບຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ເຖິງແມນວ ້ ແຕການລົ ງທຶນຂອງຕາງປະເທດ ່ າ່ ການລົງທຶນພາຍໃນເພີ່ມຂຶນ ່ ່ ຍັງພົ້ ນເດັ່ນກວາໝູ ່ ່ ການລົງທຶນຂອງຕາງປະເທດ ກວມເອົາ 61% ຂອງເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ ່ ້ ແກໂຄງການເຊົ ່ າ ແລະ ສໍ າ ປະທານທີ ່ ດ ນ ິ ຂອງລັ ດ ທັ ງ ໝົ ດ . ນັ ກ ລົ ງ ທຶນ ່ ສວນໃຫຍ ແມ ນມາຈາກ ທະວີ ບ ອາຊີ , ຫຼ າ ຍທີ ່ ສ ດ ຸ ແມ ນ ນັ ກ ລົ ງ ທຶ ນ ຈາກ ສປ ່ ່ ່ ່ ຈີນ (ກວມເອົາ 30% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ), ຮອງລົງມາແມນຈາກ ່ ສສ ຫວຽດນາມ ແລະ ໄທ (ກວມເອົາ 14% ແລະ 6% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດຕາມລໍາດັບ). ການລົງທຶນພາຍໃນກວມເອົາພຽງແຕ່ 29% ຂອງ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ, ແຕທາງດ ານຈໍ ານວນໂຄງການແລວກວມເອົ າສັດ ່ ້ ້ ສວນສູ ງ (60%) ແລະ ການລົ ງ ທຶ ນ ພາຍໃນດັ ງ ່ ກ າວ ມີ ກ ານເພີ ່ ມ ຂຶ ນ ້ ຢ່າງ ່ ່ ຫຼວງຫຼາຍໃນທົ ດສະວັດທີ່ ຜ່ານມາ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມເນື້ອທີ່ ອະນຸມັດ ສະເລຍ ແມນ ່ ຕໍໂ່ ຄງການ ສໍາລັບໂຄງການລົງທຶນຕາງປະເທດ ່ ່ ໃຫຍກວ ່ າ່ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ສະເລຍຕໍ ໂ ່ ຄງການ ສໍ າ ລັ ບ ໂຄງການລົ ງ ທຶ ນ ພາຍໃນ. ່ ສັດສ່ວນເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ສູງກວາສັ ່ ດສ່ວນເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດ້ພັ ດທະນາແລ້ວ ໃນເນື້ອທີ່ທັງໝົດ 1,008,884 ຮຕ ທີ່ໄດອະນຸ ມັດໃຫ້ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ້ ສໍາປະທານ ໃນຂົງເຂດການຂຸດຄົນ ້ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແຕມາເຖິ ງ ່ ປັດຈຸບັນມີພຽງ 539,622 ຮຕ ຫຼື 62% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດ ທີ່ນກ ັ ລົງທຶນໄດພັ ້ອທີ່ອະນຸມັດ ທີ່ໄດຮັ ້ ດທະນາແລວ. ້ ສັດສວນຂອງເນື ່ ້ ບ ການພັ ດທະນາຕົວຈິງ ແມ່ນແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມປະເພດກິດຈະການ: ໂຄງການປູກຢາງພາລາ, ຂຸດຄົ້ນແຮ່ຄໍາ, ຊຶ່ງເປັນ 2 ປະເພດກິດຈະການ ທີ່ ພົ້ ນ ເດັ່ ນ ກວ່າໝູ່ ທາງດ້ ານຈໍາ ນວນເນື້ອ ທີ່ ອ ະນຸມັ ດ ແລະ ເຫັ ນ ວ່າ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ຫຼາຍກວາ່ 70% ແລະ 48% ຕາມລໍາດັບ ແມນໄດ ່ ພັ ້ ດທະນາ ແລວ. ກົ ງ ກັ ນ ຂ າມ, ໂຄງການປູ ກ ອ ອຍ ແລະ ມັ ນ ຕົ ນ ້ ມີ ພ ຽງ 29% ແລະ ້ ້ ້ 11% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ຕາມລໍາດັບ ທີ່ໄດ້ຮັບການພັ ດທະນາແລ້ວ. ສັດສວນຂອງເນື ້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ່ ້ ຍັງແຕກຕາງກັ ່ ນ ຕາມ ແຕລະແຂວງ: ແຂວງ ສະຫວັ ນ ນະເຂດ ມີ ເ ນື ້ ອ ທີ ່ ອ ະນຸ ມ ດ ັ ຫຼ າ ຍທີ ່ ສດ ຸ ່ (228, 568 ຮຕ) ແຕມາຮອດປັດຈຸ ບ ັ ນ ມີ ພ ຽງແຕ 33% ຂອງເນື ້ ອ ທີ ່ ່ ່ ອະນຸມັດທີ່ໄດຮັ ບ ການພັ ດ ທະນາແລ ວ. ແຂວງອື ່ ນ ໆ ທີ ່ ມ ສ ີ ດ ັ ສ ວນເນື ້ ອ ທີ ່ ້ ້ ່ ພັດທະນາແລວຕໍ ້ າ່ ແມນ ່ ແຂວງ ຊງງຂວາງ (20%) ແລະ ແຂວງ ຄໍາມວນ ່ (24%). ຈໍານວນໂຄງການທີ່ ໄ ດ້ ຮັ ບ ການອະນຸມັ ດ ໃນແຕ່ ລະປີ ໄດ້ ເພີ່ ມຂຶ້ ນຢ່າງ ຕໍ່ເນື່ອງ ນັບຕັ້ງແຕປີ ານເນື ້ອທີ່ອະນຸມັດ ່ 2000 ເປັນຕົ້ນມາ, ແຕທາງດ ່ ້ ໃຫ້ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ເຫັ ນວາ່ ມີການຂະຫຍາຍຕົວຊ້າລົງ ນັບແຕປີ ່ 2009 ເປັນຕົ້ນມາ. ໃນຂະນະທີ່ 48% ຂອງຈໍານວນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທັງໝົດ ແມນໄດ ຮັ ່ ້ ບອະນຸມັດໃນ ລະຫວາງປີ ່ 2009 ແລະ 2016, ແຕ່ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ກວມເອົາເນື້ອທີ່ພຽງ 14% ຂອງເນື້ອທີ່ ອະນຸມັດທັງໝົດ.

ໂຄງການຫຼາຍກວາເຄິ ງ່ ່ ງ່ ແມນກໍ ່ າລັງດໍາເນີນການຜະລິດ ແລະ ອີກສວນໜຶ ່ ແມນບໍ ່ ັດທະນາ ຕາມແຜນການ ຫຼື ສັນຍາ ່ ພ ເຖິງແມນວ ດຈຸບັນ, ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ສວນ ່ າໃນປັ ່ ່ ໃຫຍ່ ແມ່ນກໍາລັງດໍາເນີນການເຄື່ອນໄຫວຢູ່ (ໃນນັນ ້ 54% ຂອງໂຄງການ ທັງໝົດ ແມນຢູ ່ ່ ໃນໄລຍະກໍາລັງດໍາເນີນການຜະລິດ, 12% ແມນຢູ ່ ່ ໃນໄລຍະ ເລີ່ ມ ຕົ້ ນ ), ແຕ່ ມີ ຫຼ າ ຍໂຄງການບໍ່ ປ ະສົ ບ ຜົ ນ ສໍ າ ເລັ ດ ຊຶ່ ງ ມີ ໂ ຄງການ ຈໍານວນໜຶງ່ ປະລະ ຫຼື ບໍເ່ ອົາໃຈໃສ່ (ກວມເອົາ 4%), ໂຄງການຈໍານວນໜຶງ່ ໄດຢຸ ນ ້ ສຸດສັນຍາ (10%). ເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ແກ່ ້ ດເຊົາກອນການສິ ່ ້ ໂຄງການທີ່ບໄໍ່ ດເຄື ້ ທີ່ ປະມານ 160,000 ຮຕ ້ ່ອນໄຫວ ດັງ່ ກາວ ່ ກວມເອົາເນືອ ຊຶງ່ ບໍທ ່ ນ ັ ໄດມີ ້ , ຈຶງ່ ເຫັນວາ່ ຄວນຈະມີການພິຈາ ້ ການພັດທະນາເລີຍ. ສະນັນ ລະນາເພື່ອຈັດສັນທີ່ດນ ິ ເຫຼົ່ານີ້ ເພື່ອນໍາໃຊເຂົ ້ າ້ ໃນເປົ້ າໝາຍອື່ນ ແຕເຫັ ່ ນວາ່ ຄວນຈະມີການປະເມີນສະພາບຂອງທີ່ດນ ິ ຢ່າງລະອຽດກອນ ່ ວາ່ ທີ່ດນ ິ ່ ເຊັນ ດັງ່ ກາວມີ ່ ຄວາມຊຸ ດໂຊມ ແລະ ການປົ ນເປື້ ອນຂອງສານເຄມີບໍ ແລະ ຖາມີ ້ ຄວາມຊຸ ດໂຊມ ຫຼື ການປົ ນເປື້ ອນຂອງສານເຄມີ ແມນຈະຕ ອງໄດ ມີ ່ ້ ້ ການກໍານົດ ມາດຕະການເພື່ອແກໄຂຢ ້ ່າງເໝາະສົມ. ນອກຈາກນີ,້ ຍັງມີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ 13% ແມນບໍ ້ ມີ 151 ່ ໄ່ ດເຄື ້ ່ອນໄຫວເລີຍ ໃນນັນ ໂຄງການ ທີ່ເປັ ນພຽງແຕການອະນຸ ມດ ັ ຢູ່ໃນເອກະສານເທົ່ານັນ ້ : ໝາຍວາ່ ່ ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ບໍໄ່ ດລິ ້ ເລີ່ມ ການພັດທະນາກິດຈະການຂອງໂຄງການເລີຍ ພາຍຫຼັງໄດ້ຮັບການອະນຸມັດເປັນໄລຍະເວລາຢ່າງໜອຍ 3 ປີ ຫຼື ຫຼາຍ ້ ກວານັ ້ , ຊຶ່ງເຫັ ນວາ່ ເປັ ນການລະເມີດເນື້ອໃນຂອງດໍາລັດຂອງນາຍົກ ່ ນ ລັດຖະມົນຕີ ສະບັບເລກທີ 135 (ດໍາລັດ ເລກທີ 135/ນຍ). ແຮ່ຄໍາ, ຢາງພາລາ, ໄມວິ ດ ້ ກ, ຫີ ນກໍ່ສາງ ້ ແລະ ຫີ ນປູນ ແມນປະເພດກິ ່ ຈະການທີ່ມີການລົງທຶນຫຼາຍທີ່ສຸດ ໃນຈໍານວນ 133 ປະເພດກິດຈະການທີ່ ມີການລົງທຶນໃນ 3 ຂະແໜງການ ທີ່ບັນທຶກຢູ່ໃນຖານຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ, ໃນນີ້ ມີໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ແຮ່ຄໍາ (235,206 ຮຕ ຫຼື 25% ຂອງ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດ), ໂຄງການປູກຢາງພາລາ (217,125 ຮຕ ຫຼື 23%) ແລະ ໂຄງການປູ ກ ໄມ້ ວິ ກ (100,394 ຮຕ ຫຼື 10%) ເປັ ນປະເພດ ກິດຈະການທີ່ມີເນື້ອທີ່ອະນຸມັດຫຼາຍສຸດ. ການລົງທຶນ ຂອງ ສປ ຈີນ ແລະ ການລົງທຶນພາຍໃນກວມເອົາເນື້ອທີ່ 53% ແລະ 46% ຕາມລໍາດັບ ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ໃຫ້ແກ່ໂຄງການຂຸດຄົ້ນແຮ່ຄໍາທັງໝົດ, ໃນຂະນະທີ່ ໂຄງການປູກຢາງພາລາ ສວນໃຫຍ ງທຶນຂອງນັກ ່ ່ແມນການລົ ່ ລົງທຶນ ຈາກ ສສ ຫວຽດນາມ ກວມເອົາ 53%, ການລົງທຶນຂອງ ສປ ຈີນ ກວມເອົາ 37% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດໃຫ້ແກ່ໂຄງການປູກຢາງພາລາ ທັງໝົດ. ເມື່ອເບິ່ງທາງດ້ານຈໍານວນໂຄງການ ເຫັ ນວາ່ ການປູກຢາງພາລາ, ການ ຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນກໍສ ່ າງ ດຈະການທີ່ມກ ີ ານ ລົງທຶນ ້ ແລະ ຫີ ນປູນ ແມນປະເພດກິ ່ ຫຼາຍທີ່ສຸດ. ປະເພດກິດຈະການເຫຼົ່ານີ້ ກວມເອົາເກືອບເຄິ່ງໜຶງ່ (43%) ຂອງຈໍານວນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທັງໝົດ, ຊຶງ່ ປະກອບ ດວຍ ້ 17%, 14% ແລະ 12% ຕາມລໍາດັບຂອງຈໍານວນໂຄງການ ທັງໝົດ. ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ສວນໃຫຍ ແມ ່ ່ ນຕັ ່ ງ້ ຢູ່ເຂດທີ່ ສາມາດເຂົ້າເຖິງໄດ້ສະດວກ, ມີເງືອ ່ ນດ້ານເສດຖະກິດ-ສັງຄົມທີ່ດີກວາ, ່ ເຂດທົ່ງພຽງ, ຊຶ່ງມີໂຄງການສວນໜ ອຍເທົ ່ານັນ ້ ທີ່ຕງັ້ ຢູ່ເຂດເນີນສູງຫ່າງ ່ ້ ໄກສອກຫຼີກ ຫຼື ເຂດ ທີ່ທກ ຸ ຍາກທີ່ສຸດ ຂອງສປປ ລາວ ຕາມທີ່ຄາດຫວັງ ຢູ່ໃນນະໂຍບາຍ ິ ຂອງລັດ ທັງໝົດ ປະມານ 2/3 ຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ແມນຕັ ີ ວາມສູງ ່ ງ້ ຢູ່ເຂດທົ່ງພຽງລຽບຕາມແມນໍ ່ າ້ ຂອງ ແລະ ເຂດພື້ນທີ່ມຄ ຈາກໜານໍ ້ າ້ ທະເລ (masl) ຕໍ່າກວາ່ 500 ແມັດ, ໃນຂະນະທີ່ມີຈາໍ ນວນ ໂຄງການພຽງແຕ່ 1/5 ເທົ່ ານັ້ນ ຕັ້ງຢູ່ ເຂດພູ ສູງ. ໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ສວນໃຫຍ ມເຂດເທດສະບານ ່ ່ (62%) ແມນຕັ ່ ງ້ ຢູ່ອອມແອ ້ ້ ແຂວງ ຫຼື ເຂດທີ່ສາມາດເດີນທາງເຂົ້າເຖິງໄດ້ ໂດຍໃຊ້ເວລາພາຍໃນ 2 ຊົ່ວໂມງ ຈາກ ເທດສະບານແຂວງທີ່ໃກທີ ຸ . ພ້ອມດຽວກັນນັນ ້ , ໂຄງການ ້ ່ ສດ

ສວນໃຫຍ ີ ານະຮັ່ງມີກວາ່ (56% ຂອງບ້ານ ່ ່ ແມນຕັ ່ ງ້ ຢູ່ບໍລເິ ວນບ້ານທີ່ມຖ ທັງໝົດທີ່ມີ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ). ຜົ ນໄດຮັ ້ ບນີ້ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ການທີ່ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ສວນໃຫຍ ່ ່ ຕັງ້ ຢູ່ ເຂດທີ່ມເີ ງືອ ່ ນໄຂເສດຖະກິດດີກວານັ ້ ໝາຍຄວາມວາ່ ເຂດທີ່ທກ ຸ ຍາກ ່ ນ ຂອງສປປ ລາວ ບໍ່ໄດ້ຮັບໂອກາດ ໃນການທີ່ຈະໄດ້ຮັບຜົ ນປະໂຫຍດຈາກ ການພັດທະນາພື້ນຖານໂຄງລາງ, ່ ອາດຈະສາງ ່ ໂອກາດໃນການຈາງງານທີ ້ ້ ຂຶ້ນໂດຍໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດນັນ ້ . ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ມີລະດັບຄວາມສອດຄອງ ່ ກັບ ລະບຽບກົດໝາຍ ຂອງ ສປປ ລາວ ຕໍ່າ ຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ ໃນທີ່ນ້ ີ ປະເມີນໂດຍ ອີງໃສບັ ່ ່ ນດາ ເອກະສານນິຕກ ິ າໍ ກຽວກັ ບ ການອະນຸ ມ ດ ັ ໂຄງການເຊົ ່ າ ແລະ ສໍ າ ປະທານ ່ ທີ່ດິນ ຂອງລັດທີ່ສໍາຄັນ ດັ່ງທີ່ກໍານົດໄວໃນລະບຽບກົ ດໝາຍ ທີ່ແຕ່ລະ ້ ໂຄງການມີເຫັ ນວ່າຕໍ່າຫຼ າຍ. ສັດສ່ວນໂຄງການທີ່ ມີສັນຍາພັ ດທະນາ ໂຄງການ ຫຼື ສັນຍາເຊົາ່ -ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແມນບໍ ່ ເ່ ຖິງເຄິງ່ ໜຶງ່ ຂອງ ຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດ. ມີພຽງ 2% ຂອງຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດທີ່ ມີບດ ົ ລາຍງານການປະເມີນຜົ ນກະທົບດານສິ ງ່ ແວດລອມ ້ ້ (EIA). ໂດຍອີງ ໃສ່ຈໍານວນເອກະສານນິຕິກໍາທີ່ ສໍາຄັນທີ່ກໍານົດໄວ້ໃນລະບຽບກົດໝາຍ ເຫັນວາ່ ໂຄງການ ລົງທຶນຕາງປະເທດ ມີລະດັບຄວາມສອດຄອງກັ ່ ່ ບລະບຽບ ກົດໝາຍສູງກວາ. ເຫດຜົ ນ ແມ ນອາດເປັ ນ ຍ ອນມີ ກ ານແນະນໍ າທີ່ດກ ີ ຽວ ່ ່ ້ ່ ກັບການປະກອບເອກະສານດານນິ ຕ ກ ິ າ ໍ ຢູ ປະເທດຂອງນັ ກ ລົ ງ ທຶ ນ ທີ ່ ເ ຂົ າ້ ມາ ້ ່ ລົງທຶນ. ສໍາລັບໂຄງການລົງທຶນພາຍໃນ ມັກຈະມີເອກະສານນິຕກ ິ າໍ ທີ່ສາໍ ຄັນ ດັງ່ ກາວນັ ນ ້ ບໍ ຄ ່ ບ ົ ຖ ວນ. ່ ້ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ສາງໂອກາດໃນການຈ າງ ້ ້ ງານຂ້ອນຂ້າງຫຼາຍ ແຕ່ຕົ້ນຕໍແລ້ວແມ່ນເປັນການຈາງງານ ໃນໄລຍະສັ້ນ ້ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຈໍານວນ 296 ໂຄງການ ທີ່ໄດເຮັ ດ ການປະເມີ ນ ຄຸ ນ ນະພາບການລົ ງທຶນ ໄດສ າງງານ ້ ້ າງໂອກາດໃນການຈ ້ ້ ປະມານເກືອບ 40,000 ການຈາງງານ. ເຖິ ງ ແນວໃດກໍ ຕ ່ າມ, ການຈ າງງານ ້ ້ ສວນໃຫຍ າງງານຕາມລະດູ ການ ແລະ ມີພຽງແຕ່ 5% ່ ່ (85%) ແມນການຈ ່ ້ ທີ່ເປັ ນການຈາງງານທີ ່ ມ ສ ີ ນ ັ ຍາແບບມີ ກ າ ໍ ນົ ດ ຫຼ ື ແບບມີ ເງິນເດືອນ. ການປູກ ້ ແລະ ເສຍຫຍ້າ ແມນໜ າວຽກການຈ າງງານຕາມລະດູ ການຫຼາຍທີ່ສດ ຸ ່ ້ ້ ທີ່ສາງຂຶ ນ ້ ໂດຍໂຄງການ ເຊົ າ ່ ແລະ ສໍ າ ປະທານ. ນອກຈາກນີ , ້ ຍັ ງ ພົ ບ ເຫັ ນ ວ າ່ ້ ປະລິມານການຈາງງານ ທີ ່ ສ າງຂຶ ນ ້ ໂດຍໂຄງການເຊົ າ ່ ແລະ ສໍ າ ປະທານທີ ່ ດ ນ ິ ້ ້ ຂອງລັດນັນ ້ ແມນມີ ່ ການປ່ຽນແປງຫຼາຍ ໃນຕະຫຼອດໄລຍະການຈັດຕັງ້ ປະຕິ ບັດການພັດທະນາໂຄງການ. ປະລິມານຂອງການຈາງງານ ແມນຂຶ ້ ກັບຂັນ ້ ້ ່ ນ ຕອນຂອງການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການ, ຂຶນ ້ ກັບຮອບວຽນຂອງການຜະລິດ ຂອງແຕລະປະເພດກິ ດຈະການ ແລະ ປ່ຽນແປງຕາມລະດູການ. ຕົວຢ່າງ: ່ 34% ຂອງການຈາງງານທັ ງໝົດ ແມນຕອບສະໜອງສະເພາະໃນໄລຍະເລີ ່ມ ້ ່ ຕົນ ້ ໂຄງການ. ໂດຍທົວ ່ ໄປແລວ, ໂຄງການເຊົ າ ່ ແລະ ສໍ າ ປະທານທີ ່ ດ ນ ິ ຂອງລັ ດ ້ ທີ່ຕອບສະໜອງການຈາງງານຕະຫຼ ອ ດປີ ແລະ ໄລຍະຍາວນັ ນ ້ ແມ ນກວມເອົ າ ້ ່ ສັດສວນທີ ່ ໜ ອຍທຽບໃສ ຈໍ າ ນວນການຈ າງງານທັ ງ ໝົ ດ . ການຈ າງງານທີ ່ ມ ີ ່ ້ ່ ້ ້ ສັນຍາການຈາງງານແບບ ໄລຍະຍາວນັ ນ ້ ແມ ນສະເພາະໜ າວຽກທີ ່ ຕ ອງການ ້ ່ ້ ້ ທັກຊະສີມືແຮງງານສະເພາະໃດໜຶງ່ ເທົ່ານັນ ້ ຊຶ່ງສ່ວນໃຫຍ່ ມັກຈະເປັ ນ ແຮງງານຕາງປະເທດ. ່ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ໄດສະແດງໃຫ ້ ້ ເຫັ ນວາ່ ສັດສວນຂອງ ່ ແຮງງານຕາງປະເທດ ຢູ ຫຼ າ ຍໂຄງການມັ ກ ຈະສູ ງ ກວ າ່ ໂກຕາທີ່ລດ ັ ຖະບານ ່ ່ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ກໍານົດໄວ1້ . ເນື່ອງຈາກວາ່ ແຮງງານພາຍໃນຂາດທັກສະ ແລະ ສີມແ ື ຮງງານ, ນັກລົງທຶນຕາງປະເທດ ຈຶງ່ ນໍາແຮງງານຕາງປະເທດເຂົ າ້ ່ ່ ມາແທນທີ່ຈະສະໜອງການຝຶ ກອົບຮົບໃຫ້ແກແຮງງານຄົ ນ ລາວ. ່ ນອກຈາກນີ້, 33% ຂອງບ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໄດລາຍງານວ າ່ ກໍາມະກອນທີ່ຮັບຈາງຢູ ້ ້ ່ ພື້ ນ ທີ່ສາໍ ປະທານ ມັກຈະໄດຮັ ບ ການປະຕິ ບ ດ ັ ຕໍ ແ ່ ຮງງານທີ ່ ບ ດ ່ ໍ ຈ ີ າກນັ ກ ລົງທຶນ ້ ແລະ ມີບັນຫາກຽວກັ ບ ຄ າຈ າງແຮງງານ (ເຊັ ່ ນ : ເບີ ກ ຈ າຍຄ າຈ າງຊັ ່ ່ ້ ່ ່ ້ ກຊ້າ, ລະເມີດ ສັນຍາການຈາງແຮງງານ ແລະ ບໍ ຈ ່ າຍຄ າແຮງງານໃຫ ້ ່ ່ ້ ກໍາມະກອນ ເລີຍ).

1

ໂກຕາ ທີ່ກໍານົດ ສໍາລັບແຮງງານຕ່າງປະເທດ ສໍາລັບແຮງງານທີ່ອອກແຮງງານດ້ວຍມັນສະໝອງ ຕໍ່ໜງຶ່ ໂຄງການ ແມ່ນ 25% ແລະ 15% ສໍາລັບ ແຮງງານທີ່ອອກແຮງງານດ້ວຍຮ່າງກາຍ ຂອງຄວາມຕ້ອງການແຮງງານທັງໝົດ.

XV

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຈໍານວນໜຶງ່ ໄດສົ ້ ງ່ ຜົນກະທົບ ຕໍຊ ່ ີວດ ິ ການເປັ ນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ ້ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ເຮັດໃຫ້ສາມາດມີຄວາມເຂົາ້ ໃຈກຽວ ່ ກັບ ຜົນກະທົບຕໍສ ່ ງິ່ ແວດລອມ ິ ການເປັ ນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນທອງ ້ ແລະ ຊີວດ ້ ຖິ່ນ ທີ່ ເກີດຈາກໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ ດິນ ຂອງລັດ ນັ້ນ ເລິກເຊິງ່ ກວາ່ ຜົ ນການຄົນ ້ ຄວາທີ ຶ ສາໃດໜຶງ່ ເທົາ່ ນັນ ້ , ການ ້ ່ ອງີ ໃສກໍ ່ ລະນີສກ ປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນນັນ ້ ໄດປະເມີ ນ ຈໍານວນ 296 ໂຄງການ ້ ທີ່ໄດຄັ ້ ດເລືອກເປັ ນຕົວຢ່າງ. ໃນຂະນະທີ່ 75% ຂອງຈໍານວນບ້ານທີ່ໄດ້ ສຸ່ມເປັນຕົວຢ່າງ ແມ່ນ ບໍ່ມີການລາຍງານກ່ຽວກັບການຫຼຸດລົງຂອງປະລິ ່ໄດສຸ ມານອາຫານທີ່ມຢ ີ ່,ູ ກົງກັນຂາມ ້ ້ ມ ່ ເປັ ນຕົວຢ່າງ ້ 1/4 ຂອງຈໍານວນບານທີ ພັດໄດ້ ລາຍງານວາ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເຮັດໃຫ້ ປະລິມານອາຫານທີ່ມຢ ີ ່ ຫຼ ູ ດ ້ ຕໍທ່ເີ ຮັດໃຫ້ ປະລິມານອາຫານ ຸ ລົງ. ສາເຫດ ຕົນ ຫຼດ ້ ແມນເນື ່ ງມາຈາກການສູນເສຍພື້ນທີ່ດນ ິ ທີ່ເປັ ນບອນເກັ ບເຄື່ອງ ຸ ລົງນັນ ່ ອ ່ ປ່າຂອງດົງ. ມີ 38% ຂອງບານ ້ ທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົນກະທົບ ຈາກ ໂຄງການ ບອກວາ່ ປະລິມານເຄື່ອງປ່າຂອງດົງທີ່ ສາມາດເກັບໄດ້ ແມ່ນຫຼຸ ດລົງຫຼ າຍກວ່າ ເຄິງ່ ໜຶງ່ ເມື່ອທຽບໃສປະລິ ມານທີ່ເຄີຍເກັບໄດ້ ອັນເປັ ນສາເຫດມາຈາກການ ່ ພັດທະນາ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ . ການຈັດສັນ ທີ່ ດິ ນ ໃຫ້ ແກ່ ນັກ ລົ ງ ທຶ ນ ຢູ່ ບັ ນ ດາບ້ ານທີ່ ໄ ດ້ ເຮັ ດ ການປະເມີ ນ ເຫັ ນ ວ່ າ ໂດຍທົ່ວໄປແມນ ່ ງ່ົ ຜົ ນເຮັດໃຫ້ລາຍຮັບຂອງຜູ້ ທີ່ໄດຮັ ຸ ່ ບໍສ ້ ບຜົ ນກະທົບຫຼດ ລົງ. ເຖິງແນວໃດກໍຕ ່ າມ ຊາວບ້ານໄດບອກຕື ່ມວາ່ ໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ້ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ເຮັດໃຫ້ສູນເສຍຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດທີ່ສາໍ ຄັນ ທີ່ ສະໜອງໃຫ້ແກການບໍ ລໂິ ພກຂອງເຂົາເຈົາ້ ເຊັ່ນ: ຟືນດັງໄຟ, ໄມປຸ ່ ້ ກສາງ ້ ແລະ ເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ. ອົງການຈັດຕັງ້ ຂອງລັດຢູ່ຂັ້ນເມືອງ ໄດລາຍງານວ າ່ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ້ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຈໍານວນໜຶງ່ ໄດ້ມີການນໍາໃຊ້ສານເຄມີທ່ ີບໍ່ ເໝາະສົມ. ການນໍາໃຊ້ເກີນຂະໜາດ, ການນໍາໃຊ້ສານເຄມີດງັ່ ກາວບໍ ຖ ່ ກ ື ່ ຕອງຕາມຫຼ ັ ກການ ແລະ ບໍມ ່ ມ ີ າດຕະການປ້ອງກັນຄວາມປອດໄພທີ່ເໝາະ ້ ສົມ ຊຶງ່ ຕົນ ້ ຕໍແມນພົ ິ ຂະໜາດໃຫຍ່ ່ ບຢູ່ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ໃນປະເພດ ກິດຈະການ ການປູກອອຍ, ້ ຢາງພາລາ, ກວຍ, ້ ໂຄງການລຽງສັ ້ ດ ແລະ ໂຄງການປູກໄມວິ ້ ກ. ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ເປັນສາເຫດທີ່ເຮັດໃຫ້ ປ່າໄມ້ຖືກທໍາລາຍ ແລະ ກໍ່ໃຫ້ເກີດຜົ ນກະທົບຕໍ່ການປົ ກປັ ກຮັກສາສິ່ງ ແວດລອມ ້ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດສະແດງໃຫ ້ ້ ເຫັ ນວາ່ ມີຈາໍ ນວນ 240 ໂຄງການ (ກວມເອົາເນື້ອທີ່ 137,332 ຮຕ) ໄດ້ ພັ ດທະນາເນື້ອທີ່ ດິນສໍາປະທານຢູ່ ໃນຂອບເຂດທີ່ ລັດຖະບານໄດ້ກໍານົດ ໃຫ້ເປັ ນພື້ ນທີ່ປ່າໄມ້ຂອງລັດ. ໃນເນື້ອທີ່ດັ່ງກ່າວ, ປະມານ 11,000 ຮຕ (ຂອງ 55 ໂຄງການ) ແມ່ນນອນຢູ່ໃນຂອບເຂດປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ, ຊຶ່ ງໄດ້ກໍານົດສໍາລັບເປົ້ າໝາຍເພື່ ອປົ ກປັ ກຮັ ກສາສິ່ງແວດລ້ອມທໍ າມະ ຊາດ ແລະ ຊີວະນາໆພັ ນ. ອີງຕາມຜົ ນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ພົ ບວາ່ ປ່າໄມ້ຂັ້ນສອງ ແລະ ປ່າດົງດິບ ແມນປະເພດການນໍ າໃຊທີ ິ ທີ່ໄດຈັ ່ ້ ່ ດນ ້ ດສັນໃຫ້ແກໂຄງການ ່ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຫຼາຍທີ່ສດ ຸ , ຊຶງ່ ເປັ ນການສະໜັບສະໜູນ ຕໍກ ່ ບ ັ ຫຼັກຖານທີ່ວາ່ ການພັ ດທະນາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເຮັດໃຫ້ປ່າໄມ້ຖືກທໍາລາຍ ແລະ ປ່າໄມ້ຫຼຸດລົງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ຜົ ນໄດ້ຮັ ບດັ່ງກ່າວ ຈຶ່ງເປັ ນຫຼັ ກຖານອັນສໍາຄັນທີ່ ວ່າ ການພັ ດທະນາ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແມນເປັ ຼ ລຽງບໍ ່ ນສິງ່ ທີ່ຫີ ກ ່ ່ ໄດທີ ເລື ້ ່ຈະຕອງໄດ ້ ້ ອກ ລະຫວາງ ່ ເປົ້ າໝາຍທາງດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ເປົ້ າໝາຍແຫ່ງ ຊາດໃນໄລຍະຍາວ ເຊັ່ນ: ການເພີ່ ມອັດຕາການປົກຫຸ້ມ ຂອງເນື້ອທີ່ປ່າໄມ້ໃຫ້ໄດ້ 70% ໃນປີ 2020.

XVI

ິ ມີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນໃນລະດັບ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ປານກາງ ໂດຍການຈັດລະດັບດັດຊະນີຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ແລະ ການແຈກຢາຍຂອງຄະແນນດັງ່ ກາວມີ ຄວາມແຕກຕາງກັ ່ ່ ນຫຼາຍ ມີພຽງຈໍານວນ 279 ໂຄງການ ທີ່ສາມາດຈັດລະດັບຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນຈາກ 296 ໂຄງການທີ່ໄດ້ປະເມີນຄຸນນະພາບການ ລົງທຶ ນ. ຄະແນນດັດຊະນີຄຸນນະພາບການລົງທຶ ນຂອງໂຄງການສ່ວນ ຫຼ າຍແມ່ນຕໍ່າ. ໂຄງການໃນຂະແໜງກະສິກໍາມີຄະແນນສະເລ່ຍ 53 ຄະແນນໃນຄະແນນເຕັມ 100 ຄະແນນ, ໃນຂະນະທີ່ໂຄງການຂະແໜງປູກ ໄມອຸ ່ ຮ່ ໄດຄະແນນສະເລ ຍ ້ ດສາຫະກໍາ ແລະ ບໍແ ້ ່ 48 ແລະ 55 ຄະແນນ ຕາມລໍາດັບ. ໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນສູງສຸດ ແມນໂຄງການຂຸ ດຄົນ ້ ເກືອກາລີ ່ ຂະໜາດໃຫຍ່ (ໄດ້ 74 ຄະແນນ), ໂຄງການປູກໄມວິ ້ ກຂະໜາດໃຫຍ່ (ໄດ້ 73 ຄະແນນ) ແລະ ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນປູນ ຂະໜາດນອຍ (ໄດ້ 73 ້ ຄະແນນ). ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ເຫັ ນວາ່ ມີຄວາມແຕກ ຕາງກັ ້ ່ ນ ລະຫວາງ ່ ຂະແໜງການ, ປະເພດກິດຈະການຂອງໂຄງການ, ຂັນ ຂອງອົງການຈັດຕັງ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ໂຄງການ, ແຂວງ, ຂະໜາດຂອງໂຄງການ ແລະ ສັນຊາດ ຫຼື ປະເທດຂອງນັກລົງທຶນ. ເຫັ ນວາ່ ມັນມີຄວາມເປັ ນໄປໄດສູ ້ ງທີ່ຈະປັ ບປຸງຄຸນນະພາບຂອງການລົງທຶນ ຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ ໃຫ້ສູງຂຶ້ນ. ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ, ເນື່ອງຈາກວາ່ ຄະແນນ ດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນຂອງບັນດາ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ບໍມ ່ ແ ີ ນວໂນມທີ ້ , ການປັ ບປຸງຄຸນນະພາບ ້ ່ ຊັດເຈນ. ສະນັນ ການລົງທຶນຈະຕ້ອງ ໄດ້ເຮັດເປັນແຕ່ລະກໍລະນີໄປ. ສໍາລັບບາດກ້າວທໍາ ອິດໃນການປັ ບປຸງຄຸນນະພາບຂອງການລົງທຶນຂອງ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແມນ ຂອງ ່ ຄວນສຸມໃສໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ ່ ່ ແຕ່ລະຂະແໜງການກອນ. ການປັ ບປຸງຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ສໍາລັບ ່ ໂຄງການຂະໜາດໃຫຍດັ ນ ້ ອາດຈະມີຜົນສະທ້ອນທີ່ດີ ຕໍກ ່ ບ ັ ສັດ ່ ງ່ ກາວນັ ່ ສ່ ວນເນື້ ອ ທີ່ ດິ ນ ຂະໜາດໃຫຍ່ ທີ່ ໄດ້ ອະນຸ ມັ ດ ໃຫ້ ແກ່ ການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານ ແລະ ປະຊາຊົນຈໍານວນຫຼວງຫຼາຍທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບຈາກ ໂຄງການ ດັ່ງກ່າວ. ການປັບປຸງຄຸນນະພາບການລົງທຶນອັນຮີບດ່ວນນັນ ້ ລັດຖະບານ ຄວນເລັ່ງໃສ່ 16 ໂຄງການ ທີ່ເປັນໂຄງການທີ່ໃຫຍ່ ທີ່ສຸດໃນ ຂະແໜງກະສິກາໍ (ຊຶ່ງກວມເອົາ 73.4% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດຂອງ ຂະແໜງການ), 42 ໂຄງການທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນຂະແໜງປູກໄມ້ອຸດສາຫະ ກໍາ (83.7% ຂອງເນື້ອທີ່ ອະນຸມັດທັງໝົດຂອງຂະແໜງການ) ແລະ 9 ໂຄງການ ທີ່ໃຫຍທີ ຸ ໃນ ຂະແໜງບໍແ ່ ຮ່ (67% ຂອງເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ່ ່ສດ ຂອງຂະແໜງການ). ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ສົ່ງຜົ ນກະທົບຕໍ່ເກືອບ 1/4 ຂອງຈໍານວນບານທັ ງໝົດຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ ແລະ ຮຽກຮອງໃຫ ້ ້ ້ ມີການ ປະສານງານຢ່າງດີ ລະຫວາງ ພາກສ ວນທີ ່ ກ ຽວຂ ອງ ແລະ ການຄຸ ມຄອງ ່ ່ ່ ້ ້ ຢ່າງມີປະສິດທິຜົນຂອງລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ຜ່ານມາ ້ ແມນນອນຢູ ງໝົດ ຢູ່ ສປປ ລາວ. ເຖິງແນວໃດ ່ ່ 23% ຂອງຈໍານວນບານທັ ້ ກໍຕາມ, ໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເຫຼ່ົ ານີ້ ຍັງບໍສ ່ າມາດ ບັນລຸຕາມຄວາມຄາດຫວັງຂອງລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ທີ່ວາການ ່ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນຈະສາມາດເປັ ນເຄື່ອງມືໃນການພັ ດທະນາ ຊົນນະບົດ ເນື່ອງຈາກການລົງທຶນ ສວນໃຫຍ ແມ ່ ່ ນຕັ ່ ງ້ ຢູ່ເຂດທົງ່ ພຽງ ແລະ ຍັງເປັ ນເຂດທີ່ສາມາດເຂົາ້ ເຖິງໄດສະດວກ, ແທນທີ່ຈະຕັງ້ ຢູ່ເຂດເນີນສູງຫ່າງ ້ ໄກສອກຫຼີກຂອງ ສປປ ລາວ ຊຶງ່ ລັດຖະບານ ໄດກໍ ນເຂດ ້ ານົດເຂດດັງ່ ກາວເປັ ່ ບູລມ ິ ະສິດໃນການພັດທະນາ. ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດ້ ປະກອບສວນໃນການພັ ດທະນາ ພື້ນຖານໂຄງລາງຢູ ່ ່ ່ ເຂດຫ່າງໄກສອກ ຫຼີກ ແລະ ການສາງໂອກາດໃນການຈ າງງານໃຫ ້ ້ ້ ແກຊຸ່ ມຊົນທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົນກະ ທົ ບຈາກໂຄງການຕໍ່າກວ່າທີ່ ຄາດຫວັງໄວ້ ແລະ ຜົ ນຈາກການປະເມີນ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນເຫັ ນວາ່ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ສວນໃຫຍ ມີ ່ ່ ລະດັບຄຸນນະພາບໃນລະດັບກາງ.

ເພື່ອເຮັດໃຫ້ການປະກອບສວນຂອງໂຄງການເຊົ າ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ່ ຂອງລັດ ເຂົາ້ ໃນການພັດທະນາຊົນນະບົດຫຼາຍຂຶນ ້ ນັນ ້ ແມນເຫັ ່ ນວາ່ ຄວນ ຈະປັ ບປຸງບັນດາຂະບວນການອະນຸມດ ັ ໂຄງການ ແລະ ຄຸມຄອງໂຄງການເຊົ າ່ ້ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ, ລວມທັງ ການຕິດຕາມກວດກາຄຸນນະພາບ ການລົງທຶນເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ຜ່ານມາ ທີ່ ້ ກໍາລັງດໍາເນີນການເຄື່ອນໄຫວຢູ່ໃນໄລຍະປັ ດຈຸບັນ. ສະນັນ ້ , ຈຶງ່ ເຫັ ນວາ່ ລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ຄວນຈະສຸມຄວາມພະຍາຍາມຢ່າງແຂງແຮງ ເພື່ອ (1) ປັ ບປຸງການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃຫ້ດີຂນ ຶ້ , (2) ຈັດສັນທີ່ດນ ິ ທີ່ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ບໍໄ່ ດພັ ້ ດທະນາຄືນໃຫ້ແກລັ ່ ດຖະບານ ແລະ (3) ມີມາດຕະການ ຫຼດ ບຕໍກ ່ ບ ັ ສິງ່ ແວດລອມ. ເພື່ອໃຫ້ ຸ ຜ່ອນ ແລະ ປ້ອງກັນຜົ ນກະທົບດານລົ ້ ້ ບັນລຸເປົ້ າໝາຍເຫຼົ່ານີ້ ແມນມີ ່ ຄວາມຈໍາເປັ ນໃນການປະສານງານ ແລະ ແລກ ປ່ຽນຂໍມ ້ ນ ູ -ຂາວສານ ລະຫວາງ ອງ. ່ ່ ຂະແໜງການ ທີ່ກຽວຂ ່ ້ ພາລະບົດບາດ ຂອງອົງການຈັດຕັງ້ ຂອງລັດໃນການອະນຸມດ ັ ແລະ ຄຸມຄອງໂຄງການເຊົ ່າ ້ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຄວນຈະກໍານົດໃຫ້ຈະແຈງ້ ແລະ ຕອງມີ ້ ການ ປະສານສົມທົບ ລະຫວາງ ອງໃນຂະບວນການ ່ ສາຍຕັງ້ ຂອງລັດທີ່ກຽວຂ ່ ້ ອະນຸມດ ັ ແລະ ຄຸມຄອງໂຄງການເຊົ າ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ . ້ ຂໍມ ້ ນ ູ ຈາກ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແລະ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ລວມທັງ ບັນດາວິທີການທີ່ໄດ້ ພັ ດ ທະນາເພື່ ອປະເມີ ນ ຄຸນ ນະພາບຂອງບັ ນ ດາໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໂດຍອີງໃສຫຼ ັ (ນໍາໃຊເພື ່ າຍອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ້ ່ອ ຈັດລະດັບຄະແນນ ດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ) ແລະ ການລິເລີ່ມ ໃນ ການຮວມມື ຂອງຫຼາຍກະຊວງທີ່ກຽວຂ ອງໄດ ສ ບ ່ ່ ້ ້ າງພື ້ ້ ນຖານໃຫ້ແກການສື ່ ຕໍໃ່ ນການປະເມີນຜົ ນ ແລະ ຕິດຕາມກວດກາບັນດາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໃນຕໍ່ໜາ. ້ ແຈງການຂອງຫ ້ ນອກນັນ ້ ້ ອງວາ່ ການສໍານັກງານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ທີ່ຫາກໍອ ່ ອກມາ (ສະບັບເລກທີ 21792 ແລະ 3863) ລົງວັນທີ 24 ທັນວາ 2018 ແລະ ວັນທີ 6 ມີນາ 2019 ຕາມ ລໍາດັບ, ໄດຊີ ອງໃຫ ້ ້ ນາໍ ໃຫ້ບັນດາກະຊວງທີ່ກຽວຂ ່ ້ ້ ປະສານສົມທົບກັນເພື່ອ ສືບຕໍປ ່ ະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນຢູ່ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ ຈຶງ່ ເປັ ນ ຈັງຫວະທີ່ເໝາະສົມ ເພື່ອຈະກາວໄປສູ ການກໍ ານົດລະບຽບການ ເພື່ອສົງ່ ເສີມ ້ ່ ການລົງທຶນເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃຫ້ມີຄວາມຮັບຜິ ດຊອບ ຫຼາຍຍິງ່ ຂຶນ ້ .

ການປະສານງານ ແລະ ແລກປ່ຽນຂໍມ ້ ນ ູ -ຂາວສານ ເປັ ນກຸນແຈສໍາຄັນ ທີ່ເຮັດໃຫ້ການປະເມີນໂຄງ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ປະສົບຜົ ນສໍາເລັດ. ກອງປະຊຸ ມ ປະສານງານ ຢູ່ແຂວງ ຄໍາມວນ. © ທິມງານພາກສະໜາມ, 2016. ່ ່

2 3

ແຈງການ ຂອງຫ້ອງວາການສໍ ານັກງານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ສະບັບເລກທີ 2179/ຫສນຍ, ລົງວັນທີ 24 ທັນວາ 2018, ເລື່ອງ ສະພາບການເຊົ່າ ແລະ ້ ່ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ. ແຈງການ ຂອງຫ້ອງວາການສໍ ານັກງານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ສະບັບເລກທີ 368/ຫສນຍ, ລົງວັນທີ 6 ມີນາ 2019, ເລື່ອງ ທິດຊີ້ນາໍ ສໍາລັບຜົ ນການກວດກາ ້ ່ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ.

XVII

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ການພັ ດທະນາພື້ ນຖານໂຄງລ່າງ ເປັ ນຕົວຂັບເຄື່ອນຕົ້ນຕໍໜງຶ່ ເຮັດໃຫ້ ຈໍານວນໂຄງການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ເພີ່ ມຂຶ້ນຢ່າງກະໂດດຂັ້ນ. © ມິກ ຊິບເພັ ນ, 2018.

XVIII

ຖົງຢາງພາລາສະຕິກ ທີ່ໃຊ້ຫຸ້ມຫໍ່ ກ້ວຍ ເປັ ນມົນລະພິ ດຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ ຢູ່ສວນປູກກ້ວຍ ຢູ່ແຂວງ ອຸດົມໄຊ - ພາກເໜືອ ຂອງສປປ ລາວ. © ມິກ ຊິບເພັ ນ, 2019.

ພາກທີ 1: ພາກສະເໜີ

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຄວາມເປັ ນມາ ໃນໄລຍະທົດສະວັດທີ່ຜ່ານມາ ໄດມີ ້ 2 ຂະບວນການທີ່ກະຕຸນໃຫ ້ ້ ເກີດຄວາມ ສົນໃຈ ເຂົາ້ ໃນການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນ ິ ແລະ ຊັບພະຍາ ກອນທໍາມະຊາດ ຢູ່ ສປປ ລາວ. ຂະບວນທີ່ໜງຶ່ ແມນຄວາມຕ ອງການຂອງໂລກ ໃນການນໍາ ່ ້ ໃຊ້ທີ່ດນ ິ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດທີ່ຕດ ິ ພັນໃນໄລຍະທົດສະວັດ ທີ່ຜ່ານມາ. ຄວາມຕອງການທີ ່ ດນ ິ ແລະ ຊັບພະຍກອນທໍາມະຊາດ ຢູ່ໃນ ້ ໂລກດັງ່ ກາວ ເກີ ດ ຂຶ ນ ້ ອັ ນ ເນື ່ ອ ງມາຈາກ ຄວາມຕອງການທາງດ ານສະບຽງ ່ ້ ້ ອາຫານເພີ່ມຂຶນ ້ , ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງປະຊາກອນ ແລະ ການເພີ່ມຂຶນ ້ ຂອງກຸມຄົ ນ ທີ ່ ມ ລ ີ າຍຮັ ບ ສູ ງ , ລວມທັ ງ ການນໍ າ ໃຊ ທີ ່ ດ ນ ິ ເຂົ າ ້ ໃນເປົ ້ າ ໝາຍທີ ່ ່ ້ ບໍ່ ແມ່ນ ການຜະລິດສະບຽງອາຫານເພີ່ ມທະວີສູງຂຶ້ ນ ເປັ ນຕົ້ນແມ່ນ ການປູກພືດສໍາລັບ ຜະລິດເປັ ນພະລັງງານຊີວະພາບ, ຢາງພາລາ ແລະ ເຍື່ອເຈຍ, ງ່ ກາວ ້ ເຈຍ ້ (Deininger, Byerlee 2011). ຍອນຂະບວນການດັ ້ ່ ລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ຈຶງ່ ໄດສົ ງ ່ ເສີ ມ ໃຫ ມີ ກ ານລົ ງ ທຶ ນ ເຂົ າ ້ ໃນຂົ ງ ້ ້ ເຂດທີ່ດິນດ້ວຍຮູບແບບການເອົາດິນຂອງລັດ ໃຫ້ນັກລົງທຶນເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ. ຂະບວນການທີ່ສອງແມນ ່ ການຂະຫຍາຍຕົວ ຂອງການຫັນຈາກການຜະລິດ ແບບທໍາມະຊາດໄປສູກນ ົ ໄກເສດຖະກິດຕະຫຼາດ ຢູ່ສປປ ລາວ, ຊຶ່ງມັນຕິດ ພັນກັບການເຊື່ອມໂຍງເຂົາ້ ກັບຕະຫຼາດພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ ແລະ ຄວາມ ພະຍາຍາມໃນການພັ ດທະນາຊົນນະບົດ ແລະ ລຶບລ້າງຄວາມທຸກຍາກ ຂອງລັດຖະບານ. ເປົ້ າໝາຍອັນຕົນ ້ ຕໍ ທີ່ຄາດຫວັງຈາກການເອົາທີ່ດນ ິ ຂອງ ລັດ ໃຫ້ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ແມນການສ າງມູ ນ ຄ າທາງດ ານເສດຖະກິ ດ ່ ້ ່ ້ ພາຍໃຕກອບນະໂຍບາຍ “ການຫັ ນ ທີ ່ ດ ນ ິ ເປັ ນ ທຶ ນ ” (CPI 2006) ຊຶ ່ງ ້ ນະໂຍບາຍດັງ່ ກາວ ໄດ ເປັ ນ ເຄື ່ ອ ງມີ ເ ພື ່ ອ ເອື ້ ອ ອໍ າ ນວຍໃຫ ແກ ການພັ ດ ທະນາ ່ ້ ້ ່ ເສດຖະກິດຢູ່ທອງຖິ ນ ່ ແລະ ເປັ ນການຫຼດ ດໃນການ ຸ ຜ່ອນຄາໃຊ ້ ່ ຈ ້ າຍຂອງລັ ່ ລົງທຶນເຂົາ້ ໃນການກໍສ ່ າງພື ້ ນ ຖານໂຄງລ າງ (Kenney-Lazar et al. ້ ່ 2018). ອົງປະກອບໜຶງ່ ທີ່ນອນຢູ່ໃນກອບນະໂຍບາຍດັງ່ ກາວ ແມ ນການ ່ ່ ອະນຸມດ ັ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃຫ້ແກນັ ກ ລົ ງ ທຶ ນ ເຊົ ່ າ ຫຼ ື ສໍ າ ປະທານ. ອີ ງ ຕາມລັ ດ ່ ຖະທໍາມະນູນ ຂອງ ສປປ ລາວ ມາດຕາ 17, ລັດ ເປັ ນຜູ້ ຄຸມຄອງທີ ່ ດ ນ ິ ແບບ ້ ລວມສູນ ແລະ ເປັ ນເອກະພາບໃນຂອບເຂດທົວ ່ ປະເທດ. ລັດ ເປັ ນຜູ້ຈັດສັນ ທີ່ດນ ິ ໃຫ້ແກບຸ ເພື່ອນໍາໃຊ້, ເຊົ່າ ່ ກຄົນ, ຄອບຄົວ ແລະ ອົງການຈັດຕັງ້ ຕາງໆ ່ ຫຼື ສໍາປະທານ. ໃນການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ, ລັດຖະບານໄດອະນຸ ມດ ັ ທີ່ ້ ດິນທີ່ເປັ ນກໍາມະສິດຂອງລັດໃຫ້ແກນັ ກ ລົ ງ ທຶ ນ ພາຍໃນ ແລະ ຕ າງປະເທດ ່ ່ ເພື່ອນໍາໃຊເຂົ ້ າ້ ໃນກິດຈະການໃດໜຶງ່ ໃນໄລຍະເວລາໃດໜຶງ່ (GoL 2015). ການລົງທຶນຮູບແບບການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ4 ນອກຈາກໄດ້ ສາງລາຍຮັ ບ ດ ານພາສີ ອາກອນເພີ ່ ມ ຂຶ ນ ້ ແລະ ມີ ການສາງວຽກເຮັ ດງານ ້ ້ ້ ທໍາແລວ ມັ ນ ຍັ ງ ໄດ ປະກອບສ ວນເຂົ ້ າ ໃນການພັ ດ ທະນາຊົ ນ ນະບົ ດ ໂດຍ ້ ້ ່ ຜ່ານການຖາຍທອດຄວາມຮູ ແລະ ເຕັ ກ ໂນໂລຢີ ແລະ ລວມທັ ງ ການນໍ າ ເອົາ ່ ້ ໂອກາດໃນການເຂົ້າເຖິງຕະຫຼາດອັນໃໝ່ ແລະ ການພັ ດທະນາພື້ ນຖານ ໂຄງລາງຢູ ່ ່ ເຂດຊົນນະບົດຕື່ມອີກ. ເນື່ອງຈາກ 2 ຂະບວນການທີ່ໄດອະທິ ບາຍຢູ່ຂາງເທິ ງ ດັງ່ ກາວ ້ ້ ່ ຈຶງ່ ເຮັດໃຫ້ ມີການອະນຸມດ ັ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດໃຫ້ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ຢູ່ ສປປ ລາວ ເພີ່ມ ຂຶນ ້ ແລະ ສົງ່ ຜົ ນເຮັດໃຫ້ຄວາມຕອງການໃນການນໍ າໃຊ້ທີ່ດນ ິ ແລະ ຊັບ ້ ພະຍາກອນທໍາມະຊາດທີ່ຕດ ິ ພັນເພີ່ມທະວີຂນ ຶ້ ເຊັນ ່ ດຽວກັນ. ແຕການຄຸ ມຄອງ ່ ້ ແລະ ຕິດຕາມ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ສປປ ລາວ ແມນມີ ອງ ່ ຄວາມທ້າທາຍຫຼາຍ ເນື່ອງຈາກ ມີຫາຼ ຍຂະແໜງການທີ່ກຽວຂ ່ ້ ຂອງລັດຢູ່ຂັນ ້ ສູນກາງ ແລະ ທ້ອງຖິນ ່ ມີພາລະບົດບາດໃນການອະນຸມດ ັ , ຄຸມຄອງ ແລະ ຕິ ດ ຕາມກວດກາ ໂຄງການເຊົ ່ າ ແລະ ສໍ າ ປະທານທີ ່ ດ ນ ິ ້ ຂອງ ລັດດັງ່ ກາວ. ເຖິ ງ ແນວໃດກໍ ຕ ່ າມ, ການຄຸ ມຄອງຂໍ ມ ້ ນ ູ ກ ຽວກັ ບ ການເຊົ າ່ ່ ້ ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ ແມນມີ ລ ກ ັ ສະນະກະແຈກ ່ ກະຈາຍ ຊຶງ່ ເປັ ນສິງ່ ທາທາຍຫຼ າຍໃຫ້ແກການສ າງລະບົ ບຖານຂໍມ ້ ນ ູ ລະດັບ ້ ່ ້ ຊາດໃຫ້ມີຄວາມຊັດເຈນ ແລະ ມີຂມ ໍ້ ນ ູ ລະອຽດ. ຂະແໜງການທີ່ກຽວຂ ອງ ່ ້ ຂອງລັດ ສວນໃຫຍ ມັ ກ ຈະມີ ຖ ານຂໍ ມ ້ ນ ູ ຂອງໃຜຂອງມັ ນ ຊຶ ່ ງ ຍັ ງ ບໍ ທ ່ ັ ນ ມີ ລ ະ ່ ່ ບົບຖານຂໍ້ມນ ູ ລວມສູນ. ເພື່ ອເປັ ນການແກໄຂບັ ນ ຫາດັ ງ ່ ກ າວ, ຂະແໜງ ້ ່ ການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຂອງລັດ ຈຶງ່ ໄດ້ສັງລວມ ແລະ ວິເຄາະຂໍ້ມູນ ກ່ຽວກັບ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຄັງ້ ທໍາອິດໃນປີ 2012 (Schönweger

4

2

“ໂຄງການ” ຫຼື ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນຂອງລັດ ແມນໃຊ ່ ້ປ່ຽນແທນກັນ.

et al. 2012). ການສັງລວມ ແລະ ວິເຄາະຂໍ້ມູນຄັ້ງທໍາອິດດັ່ງກ່າວ ສາມາດຮູໄດ ບຈໍານວນໂຄງການ ແລະ ເນື້ອທີ່ໆ ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ແກ່ ້ ກ ້ ຽວກັ ່ ້ ການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ ດິນ ພ້ອມທັ ງເປັ ນຂໍ້ມູນພື້ ນຖານໃຫ້ແກ່ ຂະແໜງການທີ່ກຽວຂ ່ ້ອງຂອງລັດ ໃນການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ສະພາບແວດລອມຂອງພື ້ ນທີ່ດນ ິ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ແກ່ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ້ ້ ສໍາປະທານຂອງລັດ. ຜົນໄດຮັ ້ ຕໍ ທີ່ນາໍ ສະເໜີຢ່ ໃນບົ ູ ດລາຍງານສະບັບ ້ ບຕົນ ປີ 2012 ດັງ່ ກາວ ິ ຢູ່ ສປປ ລາວ ປະມານ ່ ໄດສະແດງໃຫ ້ ້ ເຫັ ນວາ່ ເນື້ອທີ່ດນ 1 ລານ ມດ ັ ໃຫ້ແກນັ ້ ຮຕ ໄດອະນຸ ້ ່ ກລົງທຶນແລວ. ້ ເນືອ ່ ງຈາກມີການອະນຸມດ ັ ທິດ ່ ນ ິ ຂອງລັດໃຫ້ແກນັ ່ ກລົງທຶນເປັ ນບໍລເິ ວນກວາງ ້ ແລະ ຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງໄວວານັນ ້ ຈຶງ່ ເຮັດໃຫ້ເກີດມີຄວາມກັງວົນ ກຽວກັ ບ ່ ບັນຫາຜົ ນກະທົບຈາກການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດດັງ່ ກາວ ່ ຊຶ່ງຜົ ນກະທົບອັນຕົນ ້ ຕໍແມນ ບ ການນໍາໃຊ້ ແລະ ການຄຸມຄອງສານ ່ ກຽວກັ ່ ້ ເຄມີກະສິກາໍ ທີ່ບເໍ່ ໝາະສົມ, ລວມທັງການສູນເສຍ ການເຂົາ້ ເຖິງທີ່ດນ ິ ແລະ ິ ການເປັ ນຢູ່ ປ່າໄມ້ຂອງຊາວບ້ານ. ຊຶ່ງມັນອາດສົ່ງຜົ ນກະທົບຕໍ່ກັບຊີວດ ແລະ ຄວາມໝັນ ້ ຄົງທາງດານສະບຽງອາຫານຢູ ່ , ການຕອບສະໜອງ ້ ່ທອງຖິ ້ ນ ໂອກາດໃນການຈາງງານຂອງໂຄງການເຊົ ່າ ແລະ ສໍາປະທານບໍ່ພຽງພໍ , ້ ຄາຈ ່ ນໄຂໃນການຈາງງານບໍ ເ່ ໝາະສົມ. ຕໍກ ່ ບ ັ ສະພາບດັງ່ ກາວ ່ າງ ້ ແລະ ເງືອ ້ ່ ລັດຖະບານຈຶ່ງໄດ້ອອກຄໍາສັ່ງໂຈະການອະນຸມັດທີ່ ດິນຂອງລັດ ໃຫ້ແກ່ ໂຄງການລົງທຶນໃໝຈໍ ່ ານວນໜຶງ່ ຫຼາຍສະບັບ ລວມມີ ຄໍາສັງ່ ໂຈະຄັງ້ ທໍາອິດປີ 2007, ຄັງ້ ທີສອງ ແລະ ຕໍມ ່ າໃນປີ 2009, 2012 ແລະ 2018 ຕາມລໍາດັບ (Hett et al. 2015). ແຕຄໍ ຸ ແມນຄໍ ່ າສັງ່ ສະບັບທີ່ສາໍ ຄັນທີ່ສດ ່ າສັງ່ ເລກ ທີ່ 13/ນຍ ໃນປີ 2012 ທີ່ໄດສັ ັ ທີ່ດນ ິ ໃຫ້ແກໂຄງການ ້ ງ່ ໂຈະ ການອະນຸມດ ່ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ສໍາລັບໂຄງການຊອກຄົນ ້ ແລະ ສໍາຫຼວດ ແຮທາດ ່ ຈໍານວນໜຶງ່ ແລະ ການປູກໄມວິ ້ , ຄໍາສັງ່ ້ ກ ແລະ ຢາງພາລາ. ນອກຈາກນັນ ດັງ່ ກາວ າໃຫ້ບັນດາກະຊວງທີ່ກຽວຂ ່ ຍັງໄດແນະນໍ ້ ່ ້ອງຂອງລັດ ປະສານ ສົມທົບກັນ ເພື່ອທົບທວນ ບັນດາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ຂອງລັດ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ຜ່ານມາຢູ່ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ (GoL 2012). ້ ເພື່ອເປັ ນການປະກອບສວນໃນການຈັ ດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ຄໍາສັງ່ ດັງ່ ກາວ ່ ່ ລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ແລະ ລັດຖະບານປະເທດສະວິດເຊີແລນ, ໂດຍຜ່ານອົງການ ເພື່ ອການພັ ດ ທະນາ ແລະ ການຮ່ ວມມື ຂ ອງປະເທດສະວິດ ເຊີ ແ ລນ (SDC), ໄດເຊັ ກນ ັ ແລະ ໄດລິ ້ ນ ູ ການ ້ ນສັນຍາຮວມມື ່ ້ ເລີ່ມປັ ບປຸງຖານຂໍມ ຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດທີ່ໄດມີ ້ ການສັງລວມ ຄັງ້ ທໍາອິດຜ່ານມາ. ການຮວມມື ກນ ັ ຂອງສອງລັດຖະບານດັງ່ ກາວ ່ ່ ໄດສ ້ າງ ້ ລະບົບຖານຂໍມ ້ ນ ູ ກຽວກັ ບ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແບບ ່ ລວມສູນ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ບັນດາກະຊວງ ແລະ ກົມ ທີ່ເປັ ນຄູຮ ່ ວມງານຂອງ ່ ໂຄງການ ລາວ ດີຊາຍ ອິນໂຟ (Lao DECIDE info) ໄລຍະທີ່ 3 ສາມາດ ແລກປ່ຽນ ແລະ ຄຸມຄອງຂໍ ມ ້ ນ ູ ຂອງຕົນຢ່າງເປັ ນລະບົບ ຊຶງ່ ໂຄງການດັງ່ ກາວ ້ ່ ໄດຈັ ັ ໃນລະຫວາງປີ 2014 ຫາ 2018. ອົງປະກອບໜຶງ່ ຂອງ ້ ດຕັງ້ ປະຕິບດ ່ ໂຄງການ Lao DECIDE info ແມນສຸ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ່ ມໃສ່ ການຂຶນ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ (ເບິງ່ ລາຍລະອຽດກຽວກັ ບໂຄງການຢູ່ ່ ຂາງລຸ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ້ ມນີ ່ ້), ການຂຶນ ໄດ້ປັ ບປຸງຂໍ້ມູນສະເພາະໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານໃນຂົງເຂດຊັບ ພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ເທົາ່ ນັນ ້ ຊຶງ່ ລວມມີ ການລົງທຶນໃນຂະແໜງກະສິກາໍ , ການປູກໄມ້ ແລະ ບໍແ ່ ຮ.່ ນອກຈາກນັນ ້ , ຍັງໄດເກັ ້ ນ ູ ຈໍານວນໜຶງ່ ້ ບກໍາຂໍມ ທີ່ຕດ ິ ພັນກັບການເຊົາ່ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃນການພັດທະນາເຂື່ອນໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກ. ການປັ ບປຸງຂໍ້ມູນດັ່ງກ່າວ ໄດ້ເລີ່ມຈາກການກວດກາຄືນຂໍ້ມູນທີ່ມີຢ່ ູແລ້ວ ເພື່ອປັ ບປຸງຄືນ ແລະ ການເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ເພີ່ມເຕີມທີ່ສາໍ ຄັນ ອີກຈໍານວນໜຶງ່ ທີ່ເຫັ ນວາ່ ຍັງບໍຄ ່ ບ ົ ຖວນ ້ ເຊັ່ນ: ເນື້ອທີ່ໆໄດພັ ້ ດທະນາແລວ. ້ ພ້ອມດຽວກັນ ນັນ ້ , ຍັງໄດເກັ ້ ນ ູ ໂຄງການທີ່ ອະນຸມດ ັ ໃໝ່ ແລະ ປ້ອນເຂົາ້ ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ້ ບກໍາຂໍມ ຊຶ່ງການເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ດັງ່ ກາວ ່ ໄດດໍ ້ າເນີນຢູ່ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ ໂດຍ ໄດລົ ູ ຮອດຂັ້ນເມືອງ. ໃນການປັ ບປຸງຖານຂໍ້ມນ ູ ນີ້ ຍັງໄດມີ ້ ງເກັບກໍາຂໍ້ມນ ້ ການສາງແຜນທີ ່ ຂອບເຂດທີ່ດນ ິ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານຂອງໂຄງການທີ່ໄດ້ ້ ພັດທະນາແລວແບບມີ ສວນຮ ວມ ້ ເມືອງ ໂດຍການມີສວນຮ ວມຂອງ ້ ່ ່ ຢູ່ຂັນ ່ ່ ວິຊາການຂອງບັນດາກະຊວງ ແລະ ບັນດາຂະແໜງການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ຢູ່ໃນແຕລະຂັ ນ ້ ເຂົາ້ ຮວມ (Hett et al. 2018). ສຸດທາຍ, ເພື່ອປະເມີນ ່ ້ ເຖິງສະພາບການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ຂອງ ໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ

ພາກທີ 1: ພາກສະເໜີ

ຂອງລັດ ແລະ ຜົນກະທົບຂອງໂຄງການຢູ່ທອງຖິ ່ ນັນ ້ ພວກເຮົາໄດພັ ້ ນ ້ ດທະນາ ວິທກ ີ ານ ແລະ ດໍາເນີນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນຂອງໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ໃນນີລ ້ ວມທັງການພັດທະນາດັດຊະນີ ການຈັດລະດັບຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ຊຶ່ງສາມາດຈັດລະດັບໃຫ້ ຄະແນນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ໂດຍອີງໃສບັ ັ ່ ນດາຕົວຊີ້ວດ ກຽວກັ ບ ຄວາມສອດຄອງກັ ບ ລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ຜົ ນກະທົບຕໍກ ່ ບ ັ ່ ່ ຊີວດ ິ ການເປັ ນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມຢູ ່ . ້ ່ ທ້ອງຖິນ

ພາກທີ 2 ນໍາສະເໜີລາຍລະອຽດ ກ່ຽວກັບ ຂໍ້ມູນ ແລະ ບັນດາວິທີການ ທີ່ໃຊເຂົ ້ ນ ູ ຢູ່ໃນບົດລາຍງານ. ຊຶງ່ ລວມທັງ ການອະທິບາຍ ້ າ້ ໃນການວິເຄາະຂໍມ ລາຍລະອຽດກຽວກັ ບການເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ແລະ ຄຸນລັກສະນະທີ່ສາໍ ຄັນຂອງ ່ 2 ລະບົບຖານຂໍ້ມູນທີ່ພັດທະນາຂຶ້ນມາໃໝດັ ່ ່ງກ່າວ ແລະ ລວມທັງລາຍ ລະອຽດກ່ຽວກັບ ການອອກແບບການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ໂດຍອີງໃສ່ອົງປະກອບຕົວຊີ້ ວັດທາງດ້ານຄວາມສອດຄ່ອງກັບລະບຽບກົດໝາຍ, ຜົ ນກະທົບດ້ານ ສິ່ງແວດລ້ອມ, ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ.

ຂອບເຂດຂອງບົດລາຍງານ

ພາກທີ 3 ນໍາສະເໜີຂໍ້ມູນ ກ່ຽວກັບ ສະພາບການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ ໃນປັ ດຈຸບນ ັ . ໃນນັນ ້ ລວມທັງການນໍາສະເໜີລາຍ ລະອຽດ ກຽວກັ ບ ຄຸນລັກສະນະການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ . ໂດຍການ ່ ວິເຄາະຂໍ້ມູນໃນພາກນີ້ ໄດ້ລົງເລິກສະເພາະການລົງທຶ ນໃນຂົງເຂດຊັ ບ ພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ເຊັ່ນ: ຂະແໜງບໍແ ່ ຮ,່ ກະສິກາໍ ແລະ ການປູກໄມ.້

ບົດລາຍງານສະບັບນີ້ ນໍາສະເໜີລາຍລະອຽດກຽວກັ ບພາບລວມໃນປັ ດຈຸບັນ ່ ແລະ ທາອ ດ, ລວມທັງຜົ ນກະທົບຈາກການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະ ່ ຽງໃນອະນາຄົ ່ ທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດໃນຂະແໜງການກະສິກາໍ , ການປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ ແລະ ບໍແ ່ ຮ່ ແລະ ຂໍມ ້ ນ ູ ບາງປະເພດຈໍານວນໜຶງ່ ກຽວກັ ບການພັດທະນາ ່ ເຂື່ອນໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກ. ຈຸດປະສົງຂອງບົດລາຍງານນີ້ແມນ ່ ເພື່ອແນໃສ່ (1) ນໍາສະເໜີຄນ ຸ ລັກສະນະອັນສໍາຄັນກຽວກັ ບ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ່ ຢູ່ ສປປ ລາວ ເປັ ນຕົນ ້ ແມນປະເພດກິ ດຈະການລົງທຶນ, ແຫຼ່ງທີ່ມາຂອງ ່ ນັກລົງທຶນ, ສະຖານະພາບການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການ, ເນືອ ້ ທີ່ດນ ິ ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ແລະ ເນື້ອທີ່ດນ ິ ທີ່ໄດພັ ້ ດທະນາແລວ; ້ (2) ນໍາສະເໜີ ສະພາບແວດ ລອມຂອງພື ້ ນທີ່ດນ ິ ທີ່ໄດນໍ ້ ້ າໃຊ້ເຂົາ້ ໃນການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ແລະ ບັນດານິຕກ ິ າໍ ກຽວກັ ບ ການອະນຸມດ ັ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດໃຫ້ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ; ່ (3) ການປະເມີນຜົນກະທົບທາງດານສັ ້ ງຄົມ, ເສດຖະກິດ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ ້ ບາງດານຈໍ ິ ຂອງລັດ ້ ານວນໜຶງ່ ທີ່ເກີດຈາກການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ແລະ (4) ການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນ ໂດຍອີງ ໃສຕົ ັ ກຽວກັ ບຜົ ນ ່ ວຊີ້ວດ ່ ກະທົບຂອງໂຄງການ ແລະ ຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ. ນອກ ່ ຈາກນັນ ້ , ບົດລາຍງານນີ້ ຍັງໄດປະກອບສ ວນເຂົ າ້ ໃນການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ້ ່ ຄໍາສັງ່ ເລກທີ່ 13 ຂອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ, ໂດຍສະເພາະແມນ ່ ການຮວມມື ່ ໃນການເກັບກໍາ, ຄຸມຄອງ ແລະ ການວິເຄາະຂໍ້ມນ ູ ຂອງບັນດາກະຊວງທີ່ ້ ກຽວຂ ອງ. ່ ້ ພວກເຮົາຫວັງວາ່ ຂະບວນການ ແລະ ລະບົບຕາງໆ ທີ່ໄດພັ ້ ມາ ່ ້ ດທະນາຂຶນ ເພື່ອສັງລວມຂໍ້ມນ ູ ແລະ ການວິເຄາະຂໍ້ມນ ູ ຜ່ານໂຄງການ ລາວ ດີຊາຍ ອິນໂຟ ນີ້ ີ ຈະເປັ ນບ່ອນອີງໃຫ້ແກ່ການປັ ບປຸ ງວຽກງານການຄຸ້ມຄອງ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນຢູ່ ສປປ ລາວ. ຫວັງຢ່າງຍິ່ງວາ່ ບັນດາເຄື່ອງມືເຫຼົ່ານີ້ຈະຊ່ວຍ ສົງ່ ເສີມເຮັດໃຫ້ການພັດທະນາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ສາມາດນໍາເອົາຜົ ນປະໂຫຍດສູງສຸດ ທາງດານເສດຖະກິ ດ, ສັງຄົມ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ ມາໃຫ້ແກປະຊາຊົ ນ ້ ້ ່ ແລະ ປະເທດຊາດ ແລະ ພ້ອມດຽວກັນນັນ ້ ກໍຈ ່ ະສາມາດຫຼດ ຸ ຜ່ອນຜົ ນເສຍ ທີ່ເກິດຈາກການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ດັງ່ ກາວ ການ ່ ແລະ ກາວໄປສູ ້ ່ ບັນລຸເປົ້ າໝາຍການພັດທະນາແບບຍືນຍົງຢູ່ ສປປ ລາວ.

ເນື້ອໃນຂອງບົດລາຍງານໃນແຕລະພາກ ່ ບົດລາຍງານນີ້ ອີງໃສຜົ ້ ນ ູ ຂອງ 2 ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ພັດທະນາ ່ ນການວິເຄາະຂໍມ ຂຶ້ນມາໃໝ່ ຄື: (1) ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ (2) ຖານຂໍ້ມນ ູ ກຽວກັ ບບັນດາອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ຄຸນນະ ່ ພາບການລົງທຶ ນ. ຊຶ່ ງສາມາດສະແດງໃຫ້ເຫັ ນ ພາບລວມ ກ່ຽວກັບ ຄຸນລັກສະນະຂອງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ, ສະພາບແວດລອມ ້ ຂອງພື້ນທີ່ໆມີການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ລວມທັງຜົ ນກະທົບຈາກ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຕໍ່ກັບຊີວດ ິ ການເປັ ນຢູ່ ຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ ຢູ ທ ອງຖິ ່ ນ ໃຫ ເຫັ ນ ຈະແຈ ງຂຶ ້ ່ ້ ້ ້ ້ນ. ສອງ ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ດັງ່ ກາວ ໄດ ນໍ າ ມາວິ ເ ຄາະປະສົ ມ ປະສານກັ ບ ຂໍ ມ ້ ນ ູ ທາງດ ານພູ ມ ່ ້ ້ ສາດອື່ນທີ່ມີຢ່ ູ. ບົດລາຍງານນີ້ ປະກອບມີບັນດາພາກ ດັ່ງນີ້:

ພາກທີ 4 ນໍາສະເໜີຜົນການວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ລງົ ເລິກ ກຽວກັ ບ ສະພາບພູມ ່ ສັນຖານ, ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ຂອງພື້ ນທີ່ດິນທີ່ນາໍ ໃຊ້ເຂົ້າ ໃນການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ. ຊຶ່ງສະພາບການແວດລອມເຫຼ ົ່ ານີ້ ້ ມີຄວາມສໍາຄັນຕໍ່ກັບ ການປະເມີນຜົ ນກະທົບຈາກການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະ ທານທີ່ດນ ິ , ດັງ່ ນັນ ້ , ການເຂົາ້ ໃຈສະພາບແວດລອມເຫຼ ົ່ ານີ້ ຈະຊວຍເຮັ ດໃຫ້ ້ ່ ການຕີລາຄາປະເມີນຜົ ນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ໃຫ້ມີຄວາມ ຫຼາກຫຼາຍຂຶ້ນຕື່ມ. ພ້ອມກັນນີ້, ພາກທີ 4 ຍັງໄດ້ວິເຄາະລົງເລິກເຖິງ ທັດສະນະຂອງນັກລົງທຶນ ກ່ຽວກັບ ການລົງທຶນຢູ່ ສປປ ລາວ ນໍາອີກ. ການເຂົາ້ ໃຈເຖິງຄຸນລັກສະນະຂອງນັກລົງທຶນ ແລະ ປະສົບການ ແລະ ສິງ່ ທ້າທາຍທີ່ເຂົາເຈົາ້ ພົ ບພໍ້ ໃນການດໍາເນີນທຸລະກິດຢູ່ ສປປ ລາວ ອາດຈະ ສາມາດອະທິ ບາຍ ຫຼື ມີຜົນຕໍ່ກັບການຄຸ້ມຄອງ ໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ແລະ ຮູບແບບການລົງທຶນຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ. ພາກທີ 5 ນໍາສະເໜີຜົນກະທົບຂອງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຕໍກ ່ ບ ັ ສິງ່ ແວດລອມ ິ ການເປັ ນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນຢູ່ທອງຖິ ນ ່ . ການວິເຄາະ ້ ແລະ ຊີວດ ້ ຂໍ້ມນ ູ ຢູ່ໃນພາກນີ້ ໄດລົ ິ ພັນກັບ ການຖົກຖຽງກັນ ້ ງເລິກບັນຫາສໍາຄັນທີ່ຕດ ຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ ເຊັ່ນ: ຜົ ນກະທົບຕໍ່ກັບການຈາງງານຢູ ້ ່ ເຂດຊົນນະບົດ, ການຕອບສະໜອງດານປະລິ ມານສະບຽງອາຫານຂອງ ຊາວບ້ານ ແລະ ້ ການນໍາໃຊ້ຢາ ຂາຫຍ າ້ ແລະ ຢາປາບສັດຕູພືດ. ພາກທີ 6 ນໍາສະເໜີຜົນ ້ ໄດຮັ ິ ຂອງລັດ ້ ບຈາກການຈັດລະດັບ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ໂດຍຜ່ານການໃຫ້ຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນໂດຍອີງໃສອົ ່ ງປະກອບ ຕົວຊີ້ວດ ັ ດານຄວາມສອດຄ ອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ, ຜົ ນກະທົບດານສິ ງ່ ້ ່ ້ ແວດລອມ, ສັງຄົມ ແລະ ເສດຖະກິດ ໂດຍໄດໃຫ ້ ້ ້ ຄະແນນໃນຫຼາຍລະດັບ. ໃນລະດັບທີ່ 1 ໃຫ້ຄະແນນ ລະຫວາງ ່ 0 ຫາ 100 ໂດຍໄດ້ ແຍກຄະແນນຕາມ ຂະແໜງການ, ຂະໜາດຂອງໂຄງການ ແລະ ຮູບແບບການລົງທຶນ ແລະ ດານອື ່ນໆ; ລະດັບທີ່ 2 ແມນການໃຫ ້ ່ ້ ຄະແນນໃນແຕລະ ່ 4 ອົງປະກອບຕົວ ຊີ້ວດ ັ ໂດຍໄດ້ແຍກຕາມຂະແໜງການ, ຮູບແບບການລົງທຶນ ແລະ ຂັ້ນ ຂອງອົງການຈັດຕັ້ງທີ່ອະນຸມັດໂຄງການ; ລະດັບທີ່ 3 ໄດ້ປະເມີນໃຫ້ຄະ ແນນໃນລະດັບຕົວຊີ້ວດ ັ ; ສຸດທ້າຍ, ໄດນໍ ັ ຊະນີຄະແນນຄຸນນະ ້ າສະເໜີດດ ພາບການລົງທຶນຂອງປະເພດກິດຈະການທີ່ພົ້ນເດັນ ່ ທີ່ໄດຄັ ້ ດເລືອກເປັ ນ ຕົວຢ່າງຈໍານວນໜຶງ່ . ພາກທີ 7 ຊຶ່ງເປັ ນພາກສຸດທ້າຍຂອງບົດລາຍງານ ແມນການສັ ງລວມຜົ ນ ່ ໄດ້ຮັບ ແລະ ສະເໜີບັນດາຂໍ້ສະເໜີແນະຈໍານວນໜຶງ່ ໂດຍອີງໃສ່ຜົ ນໄດ້ ຮັບຈາກການວິເຄາະທີ່ໄດ້ນໍາສະເໜີຢ່ ູແຕ່ລະພາກຂ້າງເທິງນັນ ້ .

3

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ການປັ ບປຸງລະບົບຖານຂໍມ ້ ນ ູ ກຽວກັ ບການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ ສປປ ລາວ ໂດຍຜ່ານການຮວມມື ຂອງຫຼາຍ ່ ່ ກະຊວງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ການຄຸມຄອງການເຊົ ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນຂອງລັດເປັ ນວຽກງານໜຶງ່ ທີ່ ຕິດພັ ນກັບຫຼາຍພາກສວນ ້ ຂໍ້ມູນ ກຽວກັ ບ ການເຊົ່າ ແລະ ້ ່ ໃນນັນ ່ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ດັ່ງກາວ ປະກອບມີ ຂໍ ້ ມ ນ ູ ດ ານພູ ມ ສັ ນ ຖານ ກ ຽວກັ ບ ທີ ່ ຕ ງ ້ ັ ແລະ ຂະໜາດຂອງໂຄງການ, ຂະແໜງການ ແລະ ່ ້ ່ ປະເພດກິດຈະການ. ໂດຍທົ່ວໄປ, ຂໍ້ມນ ູ ກຽວກັ ບ ການເຊົ ່ າ ແລະ ສໍ າ ປະທານທີ ່ ດ ນ ິ ຂອງລັ ດ ແມ ນມີ ຢູ ນໍ າ ຫຼ າ ຍພາກສ ວນ ແຕ ການປະສານງານ ່ ່ ່ ່ ່ ລວມທັງການສະໜອງຂໍ້ມູນ ລະຫວາງ ່ ຂະແໜງການຢູ່ຂັ້ນສູນກາງ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນ ແມນຍັ ່ ງບໍ່ທັນໄດດີ ້ ເທົ່າທີ່ຄວນ. ພາຍໃຕກອບໂຄງການ ້ ລາວ ດີຊາຍ ອິນໂຟ ນີ້ ບັນດາກະຊວງທີ່ກຽວຂ ່ ້ອງ ແລະ ອົງການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນ ຈຶງ່ ໄດລິ ້ ເລີ່ມການຮ່ວມມືກັນ ໃນການເກັບກໍາ, ຄຸມຄອງ ້ ແລະ ວິເຄາະຂໍ້ມູນ ກ່ຽວກັບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ, ພ້ອມກັນນັນ ້ ຍັງໄດ້ພັ ດທະນາວິທີການແບບໃໝໃນການປະເມີ ນ ່ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂດຍປະເມີນລົງເລິກເຖິງ ຄວາມສອດຄອງກັ ບ ລະບຽບກົ ດ ໝາຍ ແລະ ່ 5 ຜົ ນກະທົບ ທາງດານສິ ່ງແວດລອມ, ສັງຄົມ ແລະ ເສດຖະກິດ. ຂະແໜງ ການທີ່ມີສວນຮ ້ ້ ່ ່ວມໃນການຂຽນບົດລາຍງານສະບັບນີ້ ມີດັ່ງນີ້ : • ກົມທີ່ດິນ (ທດ), ກຊສ • ກົມທໍລະນີສາດ ແລະ ແຮ່ທາດ (ກທຮ), ພບ • ກົມສົ່ງເສີມການລົງທຶນ (ກສທ), ກຜທ • ກົມແຜນການ ແລະ ການເງິນ (ກຜງ), ກປ • ກົມຄຸ້ມຄອງ ແລະ ພັ ດທະນາທີ່ດິນກະສິກໍາ (ກຄພດກ), ກປ • ກົມປ່າໄມ້ (ກປມ), ກປ • ກົມບໍ່ແຮ່ (ບຮ), ພບ • ສູນບໍລິຫານລັດດວຍເອເລັ ກໂຕຣນິກ (e-Government), ກະຊວງ ໄປສະນີ ແລະ ໂທລະຄົມ (ກປທສ) ້ ໂຄງການ ລາວ ດີຊາຍ ອິນໂຟ ປະກອບສວນເຂົ າ້ ໃນການພັດທະນາແບບຍືນຍົງຢູ່ ສປປ ລາວ ຜ່ານການສົງ່ ເສີມ ແລະ ວິເຄາະຖານຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ສາໍ ຄັນ ່ ຂອງລັດຖະບານ ໂຄງການ ລາວ ດີຊາຍ ອິນໂຟ ເປັ ນການລິເລີ່ມຂອງລັດຖະບານແຫ່ງ ສປປ ລາວ ເພື່ອປັ ບປຸງການເຂົາ້ ເຖິງ ຂໍມ ້ ນ ູ -ຂາວສານ ທີ່ສາໍ ຄັນຈໍານວນໜຶງ່ ່ ເພື່ອເປັ ນບອນອີ ງ ໃນການວາງແຜນໃນການພັດທະນາ ແລະ ຕັດສິນບັນຫາ. ໂຄງການດັງ່ ກາວໄດ ເລີ ້ ໃນປີ 2006 ໂດຍ ມີເປົ້ າໝາຍວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ່ ່ ້ ່ມຕົນ ການສໍາຫຼວດພົນລະເມືອງ ແລະ ທີ່ຢ່ ູອາໄສ. ຫຼັງຈາກນັນ ້ ໄດຫັ ດທະນາ ແລະ ຄຸມຄອງຖານຂໍ ມ ້ ນ ູ ລວມທັງການສາງ ້ ນເປົ້ າໝາຍ ໄປໃສການພັ ່ ້ ້ ຄວາມອາດສາມາດໃນການຄຸມຄອງຂໍ ມ ້ ນ ູ ສະຖິຕຕ ິ າງໆ. ພ້ອມດຽວກັນນັນ ້ ໄດມີ ້ ນ ູ ທີ່ມຢ ີ ່ ູ ກຽວກັ ບ ການສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ້ ່ ້ ການລິເລີ່ມ ວິເຄາະຂໍມ ່ ຂອງລັດ, ຊຶ່ງຜົ ນໄດຮັ ບ ພາບລວມກຽວກັ ບການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຢູ່ຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ ຄັງ້ ທໍາອິດ ້ ບແມນ ່ ສາມາດຮູໄດ ້ ້ ກຽວກັ ່ ່ (Schönweger et al. 2012). ສໍາລັບໂຄງການໃນໄລຍະທີ່ 3 (2014-2018) ນີ້, ໂຄງການ ລາວ ດີຊາຍ ອິນໂຟ ໄດຂະຫຍາຍກອບໜ າວຽກ ້ ້ ຊຶ່ງປະກອບມີ ການປັ ບປຸງຂໍມ ້ ນ ູ , ການວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ແລະ ການສາງຄວາມເຂັ ມ ້ ແຂງ ເພື່ອອໍານວຍຄວາມສະດວກ ໃນການນໍາໃຊ້ ແລະ ຄຸມຄອງ ້ ້ ລະບົບຖານຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ສາໍ ຄັນຂອງລັດ ເປັ ນຕົນ ້ ແມນ ້ ນ ູ ການສໍາຫຼວດສະຖິຕິ ກະສິກາໍ ແລະ ການສໍາຫຼວດພົນລະເມືອງ ແລະ ທີ່ຢ່ ູອາໄສ, ່ ຖານຂໍມ ຂໍ້ມູນການຊ່ວຍເຫຼືອຂອງຕ່າງປະເທດ ແລະ ຂໍ້ມູນການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນຂອງລັດ. ຜົ ນໄດ້ຮັບທີ່ນາໍ ສະເໜີຢ່ ູໃນບົດລາຍງານນີ້ ແມນຜົ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງ ່ ນໄດຮັ ້ ບຈາກ 2 ໂຄງການຍອຍ ່ ຂອງ ໂຄງການ ລາວ ດີຊາຍ ອິນໂຟ ໄລຍະ 3, ຊຶ່ງໄດສຸ ້ ມໃສ່ ການປັ ບປຸງຖານຂໍມ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ຂອບເຂດ ທົ່ວປະເທດ ແລະ ການປະເມີນຄຸນນະພາບໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຢູ່ ສປປ ລາວ. ໂຄງການນີ້ ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນທາງດ້ານວິຊາການ ແລະ ການອອກແບບ ຈາກ ສູນເພື່ ອການພັ ດທະນາ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ (CDE) ຂອງມະຫາວິທະຍາໄລເບີນ, ປະເທດ ສະວິດເຊີແລນ ແລະ ໄດຮັ ້ ບການສະໜັບສະໜູນທາງດານງົ ້ ບປະມານຈາກອົງການ ເພື່ອການພັດທະນາ ແລະ ການຮ່ວມມື ແຫ່ງປະເທດ ສະວິດເຊີແລນ (SDC).

5

4

ບັນດາກົມທີ່ເປັ ນຄູ່ຮ່ວມງານທີ່ເປັ ນທາງການ ໃນການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແມ່ນປະກອບມີດັ່ງຂ້າງເທິງນັນ ້ , ນອກຈາກນັນ ້ ຍັງໄດ້ມີການປຶ ກສາຫາລື ກັບບັນດາກົມອື່ນໆທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ (ເຊັ່ນ: ກົມນະໂຍບາຍ ແລະ ແຜນພະລັງງານ (ກນຜ) ແລະ ກົມທຸລະກິດພະລັງງານ (ກທພ) ຂອງ ພບ)

ການຝຶ ກອົບຮົມ ໃຫ້ແກວິ ່ ຂອບເຂດດິນເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ໄດພັ ່ ຊາການ ຂອງແຂວງ ໃນການສາງແຜນທີ ້ ້ ດທະນາແລວ. ້ ແຂວງ ຜົ້ ງສາລີ. © ວົງ ນັນທະວົງ, 2017.

ພາກທີ 2: ຖານຂໍ້ມູນ ກຽວກັ ບ ການເຊົ່າ ແລະ ່ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ວິທີການ 5

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

!

!

!

!

ຈີ ນ

!

ໂຄງການທີ່ໄດເ້ ກ ັບກຳຢູ່ໃນຖານຂໍ້ມນ ູ ການຂຶ້ນບ ັນຊີໂຄງການເຊາົ່ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລ ັດ

!

ໂຄງການທີ່ໄດເ້ ຮ ັດການປະເມີນຄຸນນະພາບການລງົ ທຶນ

! !

!

!

!

ບ ັນດາແຂວງທີ່ໄດເ້ ຮ ັດການປະເມີນຄຸນນະພາບການລ ົງທຶ ນ

!

!

!

! !

! ! ! ! ! ! ! !! !!

! ! !

! ! !

!

!

!

!

! !

!

!

!! ! ! !!

! !! ! ! ! ! ! ! !! !! ! !

!

!!

ບໍ່ແກວ ້

! ! ! ! !

!

!

! !

! !

! !! ! !! ! !! !! ! ! !! !! ! ! ! ! ! !

! !

!!

! !!

! !

! !! ! !

! !!!! !!

!! ! !

!

!

!

! !

!

!

! !

! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !

! ! ! !! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !

! !

! ! !

!

!

! ! ! ! ! ! ! !

!

! ! !!

!

!

!

! !

!! ! !

!

!

!

!

! ! !

!

!

!

!! !

!

!!

!! !

!

!

! ! !! !!! !

! ! !

! !

!

!

!

! !

! ! ! !! !

ຊຽງຂວາງ!

!

! !

!

!

!

! !! !

! ! ! !

!

ໄຊສ ົມບູນ

! !

ບໍລຄ ິ ຳໄຊ

!! !

! !

! !

! ! ! !! ! !

! ! ! ! ! !!

ນະຄອນຫຼວງວຽງຈ ັນ

!

!

!

!

!

! !! ! ! ! ! !! ! ! ! !!!!!! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !!!!! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! !!

! !

!

ວຽງຈນັ

! ! ! !! !

! !

! !! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !!! ! ! ! !!!! ! ! !! ! !! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! !! !! ! ! ! !! ! ! !! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! !! !!! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !!! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !!! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !!!! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! !! ! ! ! ! !!! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! !! ! !! ! ! !! !!! !! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! !!

!

ໄຊຍະບູລີ

! !

!

! ! !

! !

!

!! !!

! !

!

!

!

!

!! !

!

!

!! !! ! !! !! ! ! !

! !

! !

!

!

!!

!! ! !! ! !! !

!

!

!

!

! ! ! !! !! ! !

! ! ! ! !

!

ຫ ົວພ ັນ

!

!

ຫຼວງພະບາງ

!

!

!

! !

! ! !

!

!

! ! !

!

!

! ! !! !

! !

!

!

!

!

! !!

! !

ອຸດ ົມໄຊ

!

!

!

! !

! ! !

!

!

!

!

!!

!

! !

!

!

! ! ! !

! ! ! ! ! !! !!! ! !! ! !! !! !

!

!

!

! !

! ! !! ! ! ! !!

!

! ! !

ຫ ວ ຽ ດ ນ າ ມ !

!

! ! ! !

! !

! !

! !!

! ! ! ! ! ! !

!! !! ! !

!! !

!!

! !

! !

! ! !!

!

ຫຼວງນໍ້າທາ

!

! ! !

!

!

!! !

!

ຜງົ້ ສາລີ

!

!! !! !!

! !! ! ! !! ! ! ! !!! ! ! !! ! !

! !

ມຽນມາ

! !

! ! ! !

!

!

!

! !

!

! ! !

!

!

! ! !

! ! ! ! ! !! ! ! !! !! ! ! ! !! !! ! ! ! ! !! ! !! !!! !! ! !! !! ! ! ! !! !! !!! !

! !

!

! !

!!

ຄຳມວນ ່ !

! ! ! !! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! !! !

ໄ ທ

! ! ! ! ! ! !!

! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! !! !! !!! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! !!! !! !!!! !! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! !

ສະຫວ ັນນະເຂດ

ຊື່ແ ຂວງ

ອ ັດຕະປື ບໍ່ແກວ ້ ບໍລຄ ິ ຳໄຊ ຈຳປາສ ັກ

ປີເກັບກຳຂໍ້ມູນ

2016 2017 2016

ຈຳນວນໂຄງການທ ັງໝ ົດທີ່ ເກ ັບກຳໄດ ້

65

ປີເຮັດການປະເມີນ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ

2016

! !

!

!

14

ສາລະວ! ັນ

!!

!

199

2017

62

2016

173

!

51

2017

72

2014

92

2014

43

ອຸດ ົມໄຊ

2017

67

2017

19

2016

22

ຜງົ້ ສາລີ

2017

49

2016

51

ສະຫວ ັນນະເຂດ

2016

2016

36

2016

19

ເຊກອງ

2016

62

2017

81

ວຽງຈ ັນ

2017

289

ໄຊສ ົມບູນ

2017

70

ໄຊຍະບູລີ

2017

119

ຊຽງຂວາງ

2014 & 2016

117

! ! !

! ! !

!

!

! ! ! !

! !

!

!

!

! !! !! !! !!

!

! ! ! ! !! ! ! ! !!! ! ! ! !

!

!

!

! ! !

ເຊກອງ !

!

!!! ! ! !!

!

! !

!! ! !! !!

!

! !! !

! ! !

! !

! !

!

! ! !!

!

! !

! ! !! ! ! ! !! ! ! !! !!!! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !

!!

ອ ັດຕະປື

! !

!!

!

!

!

! !! ! !

!

! ! !

!

63

!

! ! !!

!

! ! ! !! ! !! !!!! ! ! !! ! !! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !!!! !! ! ! ! ! !! ! ! !! !! ! ! !!! ! ! ! ! ! !! ! !! !!! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !!!!! ! !! ! ! !

ຈຳປາສ ັກ

!

2017

! ! ! !!

! !

!

! ! !! !! ! ! !

!

!

! ! !! ! ! !!! !! ! ! !! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! !

! !

81

ນະຄອນຫຼ ວງວຽງຈ ັນ

!

!

ຫຼ ວງນໍ້າທາ

! ! !!! ! ! !

!!

!

!! ! !!

!! !! !! !

! !

2016

ຫຼ ວງພະບາງ

ສາລະວ ັນ

! ! !

!

! !

!!

!

!

!

!

!

!

102

ຄຳມວນ ່

!

!

!

!

46

ຫວ ົ ພນ ັ

!

! !

!

2017

!! !!

!

!

ຈຳນວນໂຄງການທີ່ໄ ດ ້ ເຮ ັດການປະເມ ນ ີ ຄຸນ ນະພາບການລ ງົ ທຶນ

!!

!

! ! ! ! !

!! !

!

2016

29

ກຳ ປູ ເ ຈ ຍ

ເສັ້ນສະແດງ 1: ຂໍ້ມູນທີ່ໄດເກັ ້ ບກໍາ ສໍາລັບການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງ ທຶນຢູ່ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

6

ພາກທີ 2: ຖານຂໍ້ມູນ ກຽວກັ ບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ວິທີການ ່

ເພື່ອໃຫ້ມີຂມ ໍ້ ນ ູ ທີ່ຄບ ົ ຊຸ ດ ກຽວກັ ບ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ່ ຢູ່ ສປປ ລາວ, ຈຶງ່ ໄດມີ ້ ນ ູ ທີ່ມຢ ີ ່ ໃນປັ ູ ດຈຸບນ ັ ກຽວກັ ບ ້ ການປັ ບປຸງ ຖານຂໍມ ່ ການເ ຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ແລະ ໄດເກັ ້ ນ ູ ເພີ່ມເຕີມຈໍານວນໜຶງ່ ້ ບກໍາຂໍມ ໂດຍຜ່ານ 2 ຂະບວນການເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ແຕກຕາງກັ ່ ນ ແຕມີ ່ ການເຊື່ອມ ໂຍງກັນ. ຂະບວນການທີໜງຶ່ , ໄດດໍ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ້ າເນີນການຂຶນ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃນຂົງເຂດຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດຢູ່ໃນຂອບ ເຂດທົວ ່ ປະເທດຄືນໃໝ6່ . ຂະບວນການທີສອງ, ການປະເມີນໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໂດຍສຸມໃສຫຼ ັ ່ າຍອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ດ້ານຄຸນນະພາບການລົງທຶ ນ ໂດຍໄດ້ຄັດເລືອກໂຄງການຈໍານວນໜຶ່ງ ຈາກການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເພື່ອເປັ ນ ຕົວຢ່າງ. ຫົ ວຂໍລ ້ າໍ ດັບ ຕໍໄ່ ປ, ຈະອະທິບາຍລາຍລະອຽດ ກຽວກັ ບບັນດາ ່ ວິທກ ີ ານທີ່ໃຊໃນການເກັ ບ ກໍາຂໍມ ້ ນ ູ , ຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ນາໍ ໃຊສໍ ້ ນ ູ , ້ ້ າລັບການວິເຄາະຂໍມ ລວມທັງວິທກ ີ ານ ສໍາລັບການພັດທະນາລະບົບການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ສໍາລັບ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ.

ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຄືນໃໝ່ ຢູ່ ສປປ ລາວ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ແມນການປັ ບປຸງຖານ ່ ຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຄັງ້ ທໍາອິດ ຢູ່ ສປປ ລາວ7 ໃນປີ 2012 (Schönweger et al. 2012). ໃນນັນ ້ ມີ 2 ເປົ້ າໝາຍຫຼັກ: ເພື່ ອເປັນການຮ່ວມມື ລະຫວາງ ກະຊວງທີ ່ ກ ຽວຂ ່ ່ ້ອງ ແລະ ອົງການປົ ກຄອງທ້ອງຖິນ ່ ໃນການເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ , ປັ ບປຸງ ແລະ ວິເຄາະ ຂໍມ ້ ນ ູ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໂດຍນໍາໃຊ້ ລະບົບຖານຂໍມ ້ ນ ູ ຮວມກັ ນ ແລະ ພ ອມທັ ງ ເພື ່ ອ ປະເມີ ນ ຄື ນ ກ ຽວກັ ບ ຄຸ ນ ລັ ກ ສະນະອັ ນ ສໍ າ ຄັ ນ ່ ້ ່ ກຽວກັ ບການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ. ່ ອີງຕາມການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຄັ້ງ ທໍ າອິດ (Schönweger et al. 2012) ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວ່າ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃນຂົງເຂດຊັບພະຍາກອນ ທໍາມະຊາດ (ທີ່ສມ ຸ ໃສໃນການຂຸ ດ ຄົ ນ ້ ແລະ ນໍາໃຊຊັ ່ ້ ບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ) ກວມເອົາ 91% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທີ່ອະນຸມດ ັ ໃຫ້ແກ່ ການລົງທຶນທັງໝົດ ຢູ່ ສປປ ລາວ. ດັງ່ ນັນ ້ , ການເກັບກໍາ ແລະ ການວິເຄາະຂໍ້ມູນ ສໍາລັບການ ຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຄືນໃໝ່ ທີ່ນາໍ ສະເໜີ ໃນບົດລາຍງານນີ້ ຈຶງ່ ໄດສຸ ມ ໃສ ສະເພາະຂົ ງ ເຂດ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ້ ່ ປະກອບດວຍ 3 ຂະແໜງການ: ຂະແໜງການກະສິ ກາໍ ,ການປູກໄມອຸ ້ ້ ດສາຫະກໍາ ແລະ ບໍແ ່ ຮ.່ ສໍາລັບໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃນຂົງເຂດ ອຸດສາຫະກໍາ-ປຸງແຕງ່ ແລະ ການບໍລກ ິ ານ (ປະກອບດວຍ ້ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ສໍາລັບການພັດທະນາພື້ນຖານໂຄງລາງ, ່ ອຸດສາຫະກໍາ-ປຸງແຕງ່ ແລະ ການບໍລກ ິ ານ) ລວມທັງເຂດ ເສດຖະກິດພິເສດ ແມນບໍ າດ ສໍາລັບ ່ ໄ່ ດເກັ ້ ບກໍາ. ແຕວ ່ າເນື ່ ່ອງຈາກຄວາມຕອງການຂອງຕະຫຼ ້ ພະລັງງານໄຟຟ້າ ຢູ່ ສປປ ລາວ ກໍາລັງມີການຂະຫຍາຍຕົວສູງ, ການພັດທະນາ ໂຄງການ ພະລັງງານໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກ ຈຶງ່ ກາຍເປັ ນຫົ ວຂໍທ ້ ່ ີມກ ີ ານໂຕຖຽງກັ ນ ້ ຫຼ າຍ. ສະນັ້ນ, ການປັ ບປຸ ງຖານຂໍ້ ມູນການຂຶ້ ນບັ ນຊີ ໂຄງການ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໃນຄັ້ງນີ້ ຈຶງ່ ໄດ້ລວມເອົາຂໍມ ້ ນ ູ ຂອງໂຄງການ ພະລັງງານໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກຈໍານວນໜຶງ່ ເພື່ອສາງພື ້ ນ ຖານໃຫ ແກ ເຄາະ ້ ້ ການວິ ່ 8 ຂໍມ ້ ນ ູ ຂອງຂະແໜງການດັງ່ ກາວໃນຕໍ ໜ ່ າ . ເຖິ ງ ແນວໃດກໍ ຕ າມ, ບົ ດ ລາຍ ່ ້ ງານນີ້ ຕົນ ້ ຕໍແມນສຸ ມ ໃສ ໂຄງການເຊົ ່ າ ແລະ ສໍ າ ປະທານທີ ່ ດ ນ ິ ຂອງລັ ດ ່ ່ ໃນຂະແໜງ ກະສິກໍາ, ປູກໄມອຸ ດ ສາຫະກໍ າ ແລະ ບໍ ່ ແ ຮ . ້ ່ ສໍາລັບການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ດັງ່ ກາວ ່ ນີ້, ໄດເກັ ບ ກໍ າ ຂໍ ້ ມ ນ ູ ກ ຽວກັ ບ ຄຸ ນ ລັ ກ ສະນະອັ ນ ສໍ າ ຄັ ນ ຂອງໂຄງການເຊົ່າ ້ ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ລວມມີ ທີ່ຕງັ້ ຂອງໂຄງການ, ປະເພດກິດ ຈະການລົງທຶນ, ສະຖານະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ ແລະ ປີທ່ ີ ໂຄງການໄດ້ຮັບການອະນຸມັດ. ຊຶ່ ງຂໍ້ມູນເຫຼົ່ານີ້ ແມ່ນ ໄດ້ເກັບກໍາຢູ່ ໃນ ການຂຶນ ້ ບັນຊີ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຄັງ້ ທໍາອິດແລວ ້ ແຕໄດ ມີ ກ ານປັ ບ ປຸ ງ ຄື ນ . ໃນການເກັ ບ ກໍ າ ຂໍ ມ ້ ນ ູ ໃໝ ນີ ້ ນ ູ ກຽວກັ ບ ່ ້ ່ ້ ນອກຈາກ ຂໍມ ່ ເນືອ ້ ທີ່ດນ ິ ອະນຸມດ ັ ແລວ ້ ນ ູ ກຽວກັ ບເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດພັ ້ ຍັງໄດເກັ ້ ບກໍາຂໍມ ່ ້ ດທະນາ 6 7 8 9

ຫຼື ນໍາໃຊ້ແລ້ວ. ຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດ້ພັ ດທະນາແລ້ວ ຕົ້ນຕໍແມ່ນໄດ້ ຈາກການສ້າງແຜນທີ່ແບບມີສ່ວນຮ່ວມຂອງຂະແໜງການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ໂດຍນໍາໃຊ້ ພາບຖ່າຍດາວທຽມ ແລະ ພາບຖ່າຍທາງອາກາດທີ່ມີຄວາມ ຊັດເຈນສູງ ເພື່ອເປັ ນພື້ນຖານໃນການແຕມແຜນທີ ່ເຂົາ້ ໃນລະບົບຖານຂໍມ ້ ນ ູ . ້ ທີມງານເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ພາກສະໜາມ ປະກອບດວຍ ຂະແໜງ ້ ຜູ້ຕາງໜາຈາກ ້ ການທີ່ກຽວຂ ດ ເຊັນ ່ : ກປ, ກຊສ, ພບ ແລະ ກຜທ (ເບິງ່ ລາຍລະອຽດ ່ ອງຂອງລັ ້ ເພີ່ ມຕື່ມຢູ່ໃນຫົ ວຂໍ້ “ການປັ ບປຸງ ແລະ ຍົກສູງຄຸນນະພາບ ຖານຂໍ້ມູນ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ ສປປ ລາວ ຜ່ານການຮວມມື ຂອງ ່ ຫຼາຍກະຊວງທີ່ກຽວຂ ອງ”). ທີມງານຈາກຂັນ ້ ສູນກາງ ເປັ ນຜູ້ນໍາພາໃນການ ່ ້ ເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ໂດຍການມີສວນຮ ວມຂອງແຂວງ ແລະ ເມືອງ. ທີມງານເກັບ ່ ່ ກໍາຂໍ້ມູນໄດ້ນໍາໃຊ້ວິທີການ ແລະ ເຄື່ອງມືທ່ ີ ເປັ ນມາດຖານອັນດຽວກັນ ຊຶງ່ ລວມມີ ການເກັບກໍາ ແລະ ສົມທຽບຂໍມ ້ ນ ູ ໃສກັ ິ າໍ ຂອງ ່ ບ ເອກະສານນິຕກ ໂຄງການ ແລະ ໃນກໍລະນີທ່ ີບ່ໍມີຂໍ້ມູນຢູ່ນໍາເອກະສານດັ່ງກ່າວ ແມ່ນໄດ້ ສອບຖາມຂໍມ ້ ນ ູ ນໍາຂະແໜງການທີ່ຮບ ັ ຜິ ດຊອບ ຂອງລັດ. ຂໍມ ້ ນ ູ ໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແມນໄດ ່ ້ ຈາກ ການສົມທຽບ, ກວດຄືນ ແລະ ເກັບກໍາຈາກຫຼາຍແຫຼ່ງ ຄື: (1) ຖານຂໍ້ມູນຈາກຂະແໜງການທີ່ ກ່ຽວຂ້ອງຂອງລັດຢູ່ຂັ້ນສູນກາງ; (2) ຖານຂໍ້ມູນຈາກຂະແໜງການທີ່ ກຽວຂ ອງຂອງລັ ດຢູ່ຂັນ ້ ແຂວງ ແລະ ເມືອງ ແລະ (3) ເອກະສານດານນິ ຕກ ິ າໍ ່ ້ ້ ຂອງໂຄງການ ທີ່ອອກໃຫ້ໂດຍອົງການຈັດຕັງ້ ທີ່ກຽວຂ ອງຂອງລັ ດຢູ່ໃນແຕ່ ່ ້ ລະຂັນ ້ . ນອກຈາກນີ,້ ຍັງໄດດໍ ່ແບບມີສວນຮ ວມຢູ ້ ້ າເນີນການສາງແຜນທີ ້ ່ ່ ່ຂັນ ເມືອງ ເພື່ອປະເມີນຂະໜາດເນື້ອທີ່ດນ ິ ສໍາປະທານທີ່ໄດຮັ ້ ບການພັດທະນາ ແລວ ບ ້ (ເບິງ່ Hett et al. (2018) ສໍາລັບ ລາຍລະອຽດເພີ່ມຕື່ມກຽວກັ ່ ວິທີການໃນການເກັບກໍາຂໍ້ມູນ). ໃນປີ 2014 ໄດເຮັ ບ ວິທີການ ການເກັບກໍາຂໍ້ມນ ູ ຢູ່ ້ ດການທົດລອງ ກຽວກັ ່ ແຂວງ ຫຼວງພະບາງ ແລະ ຊຽງຂວາງ ແລວໄດ ້ ປັ້ ບປຸງຂະບວນການເກັບກໍາ ຂໍມ ້ ນ ູ ຢູ່ພາກສະໜາມຄືນໃໝຕາມທີ ່ເຫັ ນວາເໝາະສົ ມ ໂດຍອີງໃສບົ ່ ່ ່ ດຮຽນ ຈາກການທົດລອງ. ສໍາລັບການເກັບຂໍ້ມູນຢູ່ແຂວງອື່ນໆ ແມ່ນໄດ້ຈັດຕັ້ງ ປະຕິບັດໃນປີ 2016 ແລະ 2017. ສະນັນ ້ , ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຈຶງ່ ເປັ ນການນໍາສະເໜີໃຫ້ເຫັ ນສະພາບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃນຊ່ວງລະຫວາງປີ 2016-17 ່ ຍົກເວັນ ້ ຂໍ້ມູນຢູ່ ແຂວງ ຫຼວງພະບາງ ແລະ ຊຽງຂວາງ. ເສັ້ນສະແດງ 1 ສະແດງພາບລວມຂອງຂໍ້ມູນທີ່ໄດ້ເກັບກໍາ ແລະ ຊ່ວງເວລາຂອງການລົງ ເກັບກໍາຂໍ້ມູນຢູ່ໃນແຕ່ລະແຂວງ. ຂໍ້ ມູ ນ ທີ່ ສໍ າ ຄັ ນ ທີ່ ນໍາທີ່ ໃ ຊ້ໃນການວິເ ຄາະກ່ ຽວກັ ບ ຄຸນ ລັ ກ ສະນະຂອງ ໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍ າ ປະທານທີ່ ດິ ນ ຂອງລັ ດ ໃນບົ ດ ລາຍງານນີ້ ມີ ຫຼາ ຍຕົ ວ ແປທີ່ ສໍາ ຄັ ນ ທີ່ ໄ ດ້ເກັ ບ ກໍ າ ຂອງແຕ່ລະໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ພາບລວມຂອງຕົວແປດັ່ງກ່າວ ແມ່ນມີຢ່ ູໃນ ເອກະສານຊ້ອນທ້າຍ. ຄໍາສັບທາງດານວິ ຊາການ ແລະ ຂໍ້ມນ ູ ທີ່ຄດ ັ ເລືອກ ້ ເພື່ອນໍາໃຊ້ ໃນບົດລາຍງານນີ້ ແມນໄດ ອະທິ ບ າຍຢູ ໃນ ບັ ນ ດາຫົ ວ ຂໍ ຕ ້ ໄໍ່ ປນີ້. ່ ້ ່ ຄໍານິຍາມ ສໍາລັບໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນຖານ ຂໍ້ມູນນີ້ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໝາຍເຖິງ ກິດຈະກໍາໃດໜຶງ່ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການຂຸດຄົ້ນ ຫຼື ນໍາໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດເພື່ ອ ຜະລິດເປັ ນສິນຄາ້ (ຜົ ນຜະລິດດານກະສິ ກາໍ ຫຼື ປູກໄມ)້ ໂດຍການລົງທຶນ ້ ຂອງນິຕບ ິ ກ ຸ ຄົນ ຫຼື ວິສາຫະກິດ ທີ່ໄດຮັ ິ ຜ່ານຮູບແບບຂອງ ້ ບສິດນໍາໃຊທີ ້ ່ດນ ການເຊົ່າ ຫຼື ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ໂຄງການໜຶງ່ 9 ໝາຍເຖິງ ກິດຈະ ກໍາຂອງໂຄງການໃດໜຶງ່ ທີ່ລົງທຶນໃສ່ໜຶງ່ ຫຼື ຫຼາຍປະເພດກິດຈະການ ພາຍໃຕກອບສັ ນຍາໜຶງ່ . ໂດຍທົ່ວໄປ, ກິດຈະກໍາຂອງໂຄງການ ໝາຍເຖິງ ້ ປະເພດກິດຈະການລົງທຶນໜຶງ່ ຕົວຢ່າງ: ການລຽງໝູ ຫຼື ການປູກຢາງ ້ ພາລາ. ໃນບາງກໍລະນີ, ໂຄງການໜຶງ່ ອາດເຮັດຫຼາຍປະເພດກິດຈະການຢູ່ ພື້ນທີ່ດຽວກັນ ຕົວຢ່າງ: ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮທີ ີ ານຂຸດຄົນ ້ ແຮທາດຫຼ າຍ ່ ່ມກ ່ ປະເພດທີ່ແຕກຕາງກັ ິ ສໍາປະທານຕັງ້ ຢູ່ ່ ນ. ໂຄງການໃດໜຶງ່ ອາດມີພ້ ືນທີ່ດນ

ໝາຍເຖິງ ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຫຼື ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ປີ 2018. ໝາຍເຖິງ ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຄັ້ງທໍາອິດ ຫຼື ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ປີ 2012. ຂໍມ ້ ນ ູ ກຽວກັ ບ ໂຄງການພະລັງງານໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກ ສວນໜຶ ງ່ ໄດເກັ ້ ນ ູ ເພີ່ມເຕີມໄດ້ ຈາກການເຊື່ອມສານຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ມີ ຂອງ ກນຜ ແລະ ກທພ, ພບ. ່ ່ ້ ບກໍາ ຈາກພາກສະໜາມ ແລະ ຂໍມ ໃນບົດລາຍງານນີ້, ຄໍາສັບ “ໂຄງການ”, “ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ”, “ໂຄງການລົງທຶນ” ແລະ “ການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດິນ” ໄດ້ນໍາໃຊ້ປ່ຽນແທນກັນ.

7

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ພື້ນທີ່ດຽວ ຫຼື ຫຼາຍບອນ. ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານໜຶງ່ ໄດປະກອບ ່ ້ ເອກະສານດານນິ ຕກ ິ າໍ ຫຼາຍປະເພດ (ເຊັ່ນ: ສັນຍາເຊົ່າ-ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ້ ຂອງລັດ , ບົດປະເມີນຜົ ນກະທົບຕໍສ ່ ງິ່ ແວດລອມ) ແຕກໍ ່ ໍ່ ແມນໂຄງການ ້ ່ ບ ່ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທັງໝົດ ທີ່ມບ ີ ນ ັ ດາເອກະສານນິຕກ ິ າໍ ດັ່ງກ່າວຄົບຖ້ວນ. ເອກະສານນິຕິກໍາທີ່ສໍາຄັນທີ່ສຸດ ສໍາລັບການດໍາເນີນ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ ສປປ ລາວ ແມນ ່ ສັນຍາ ເຊົ່ າ-ສໍາປະທານທີ່ ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ ເປັ ນເອກະສານລະບຸລາຍລະອຽດ ກຽວກັ ບທີ່ຕງັ້ ຂອງໂຄງການ ແລະ ຂອບເຂດເນື້ອທີ່ ທີ່ນກ ັ ລົງທຶນສາມາດ ່ ພັດທະນາໄດ.້ ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ, ກໍລະນີທ່ໂີ ຄງການໃດໜຶງ່ ບໍມ ່ ເີ ອກະສານ ນິຕິກໍາທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບ ເນື້ອທີ່ ແລະ ທີ່ຕ້ັງຂອງ ໂຄງການ ແມ່ນໄດ້ ປະເມີນຈາກເອກະສານອື່ນທີ່ມີຢ່ ູ ລວມທັງອີງໃສ່ຂໍ້ມູນຂອງຂະ ແໜງການທີ່ກຽວຂ ອງຂອງລັ ດ. ່ ້

ການວັດແທກເນື້ອທີ່ຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ການທີ່ ເກັບກໍາຂໍ້ມູນເນື້ອທີ່ ຂອງໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ ດິນ ຂອງລັດ ຢູ່ ສປປ ລາວ ໃຫ້ຊັດເຈນຖືເປັ ນສິງ່ ທີ່ທ້າທາຍໜຶງ່ , ການຂຶນ ້ ບັນຊີ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ໃນປີ 2018 ໄດ້ຈໍາແນກຄວາມ ແຕກຕ່າງ ລະຫວາງ ່ ປະເພດເນື້ອທີ່ຕ່າງໆ (ເບິ່ງຕາຕະລາງ 1). ເຖິງວາ່ ສັນຍາເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດເຊັ ້ ນລະຫວາງ ່ ນັກລົງທຶນ ແລະ ຂະແໜງການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຂອງລັດ, ແຕ່ການຈັດສັນ ແລະ ການ ພັ ດທະນາເນື້ອທີ່ ດິນຕົວຈິງ ແມ່ນໄດ້ມີການຂະຫຍາຍເທື່ ອລະໜ້ອຍ. ຕໍກ ່ ບ ັ ບັນຫານີ້, ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃໝນີ ່ ້ ແມນໄດ ່ ມີ ້ ການຈໍາແນກໃຫ້ເຫັ ນຄວາມແຕກຕາງ ່ ລະຫວາງ ່ ເນື້ອທີ່ ອະນຸມດ ັ ແລະ ເນືອ ້ ທີ່ພັດທະນາແລວ. ັ ” ໝາຍເຖິງ ້ ສໍາລັບ “ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດລະບຸ ຢ່ ູໃນ ສັນຍາພັດທະນາໂຄງການ ຊຶ່ງເປັ ນເພດານເນື້ອທີ່ ້ ທັງໝົດ ທີ່ນກ ັ ລົງທຶນສາມາດພັ ດທະນາໄດ້. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ “ເນື້ອທີ່ ພັດທະນາແລວ” ິ ທີ່ໄດຮັ ້ ຫຼື “ເນື້ອທີ່ດນ ້ ບການພັດທະນາແລວ” ້ ໝາຍເຖິງ ເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດຮັ ັ ເພື່ອກິດຈະການໃດໜຶງ່ ທີ່ໄດຮັ ້ ບການອະນຸມດ ້ ບການພັດທະນາ ແລວ ້ ໂດຍນັກລົງທຶນມາຮອດໄລຍະເວລາລົງເກັບກໍາຂໍ້ມູນ.

ຕາຕະລາງ 1: ການປະເມີນເນື້ອທີ່ ຢູ່ໃນຖານຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ປະເພດຂອງ ເນື້ອທີ່

ຄໍາອະທິບາຍ

ວິທີການປະເມີນ

ປະເພດຂໍ້ມູນທາງດ້ານພູ ມສາດ

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ

ເນືອ ້ ທີ່ ທີ່ໄດຮັ ັ ໃຫ້ພັດທະນາ ໂຄງການ. ້ ບອະນຸມດ ເນື້ອທີ່ ໄດລະບຸ ຢ່ ູໃນໄລຍະວາງແຜນໂຄງການ ້ ແລະ ໄລຍະການເຈລະຈາສັນຍາ ລະຫວາງ ່ ນັກລົງທຶນ ແລະ ລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ.

ທົບທວນບັນດາເອກະສານນິຕກ ິ າໍ ຂອງໂຄງການ, ໂດຍສະເພາະສັນຍາພັ ດທະນາໂຄງການ ຫຼື ສັນຍາ ເຊົ່າ-ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ .

•

ຂໍມ ້ ນ ູ ຈຸດທີ່ຕງັ້ ຂອງພື້ນທີ່: ເນື້ອທີ່ ທີ່ອະນຸມດ ັ ໃຫ້ພັດທະນາໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ລັດໄດກໍ ້ ານົດເປັ ນພື້ນທີ່ ທີ່ຕງັ້ ຫຼັກຂອງ ໂຄງການ.

•

ຂໍມ ້ ນ ູ ຂອບເຂດຕອນດິນ: ໃນກໍລະນີທ່ມ ີ ຂ ີ ມ ໍ້ ນ ູ ຂອບເຂດຕອນດິນ ໄດ້ຖືກເກັບກໍາເຂົ້າໃນ ຖານຂໍມ ້ ນ ູ . ສວນໃຫຍ ່ ່ ແມນ ່ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຂະໜາດ ໃຫຍ່ ໂດຍສະເພາະ ໃນຂະແໜງ ບໍແ ່ ຮ່ ທີ່ໄດ້ ຮັບການອະນຸມດ ັ ຈາກຂັນ ້ ສູນທີ່ມຂ ີ ມ ໍ້ ນ ູ ຂອບ ເຂດເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ .

ເນື້ອທີ່ຈດ ັ ສັນ

ເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດກໍ ້ ານົດໂດຍຂະແໜງການທີ່ກຽວ ່ ຂ້ອງຂອງລັດ ວາມີ ່ ຄວາມເໝາະສົມເພື່ ອພັ ດ ທະນາໂຄງການ. ເນື້ອທີ່ປະເພດນີ້ ກຽວຂ ອງສະເພາະຂະແໜງ ່ ້ ກະສິກາໍ ແລະ ປູກໄມອຸ ້ . ້ ດສາຫະກໍາ ເທົາ່ ນັນ

ຂອບເຂດຕອນດິນ ຊຶງ່ ສວນຫຼ າຍເປັ ນຂໍມ ້ ນ ູ ທາງ ່ ດ້ານພູ ມສາດທີ່ມີຄວາມຊັດເຈນສູງເນື່ອງຈາກ ໄດ້ມາຈາກການສໍາຫຼວດທີ່ດິນຕົວຈິງ.

ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ້

ເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດຮັ ້ ບການພັດທະນາແລວ ້ ຂອງໂຄງ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ມາຮອດມື້ ເກັບກໍາຂໍ້ມນ ູ . ໃນຂະແໜງບໍແຮ່, ເນື້ ອ ທີ່ ພັ ດທະນາແລ້ ວ ໝາຍເຖິ ງ ເນື້ ອ ທີ່ ທີ່ມກ ີ ານຂຸດຄົນ ້ ແຮທາດ. ່

ການສາງແຜນທີ ່ແບບມີສວນຮ ວມກັ ບພະນັກງານ ້ ່ ່ ລັດທີ່ກຽວຂ ອງຢູ ້ ເມືອງ; ບົດລາຍງານຄວາມ ່ ້ ່ຂັນ ຄືບໜາ້ ຂອງທອງຖິ ນ ່ ຫຼື ຂອງນັກລົງທຶນ. ້

ຂອບເຂດຕອນດິນ ທີ່ສ້າງຂຶ້ນຕາມການແຕ້ມ ແຜນທີ່ ມາດຕາສ່ວນລະຫວ່າງ 1:10,0001:15,000

ເນື້ອທີ່ຊອກຄົນ ້ ແລະ ສໍາຫຼວດແຮທາດ ່

ເນືອ ້ ທີ່ ທີ່ມກ ີ ານຊອກຄົນ ້ , ສໍາຫຼວດ ແລະ ສຶກສາ ຄວາມເປັ ນໄປໄດທາງດ ານເສດຖະກິ ດ-ເຕັກນິກ ້ ້ ທີ່ຈະພັ ດທະນາ ສໍາລັບໂຄງການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ໃນອະນາຄົດ.

ຂໍ້ມູນຈາກຖານຂໍ້ມູນຂອງ ພບ ຫຼື ຈາກສັນຍາ ພັ ດທະນາໂຄງການຂອງໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ .

ຂອບເຂດຕອນດິນ

ເນື້ອທີ່ປະເພດນີ້ ກຽວຂ ່ ້ອງສະເພາະຂະແໜງ ບໍ່ແຮ່ ເທົ່ານັນ ້ .

8

ທົບທວນບົດລາຍງານການສໍາຫຼວດພາກສະ ໜາມ, ຊຶງ່ ຈາກແຜນທີ່ ທີ່ກາໍ ນົດຂອບເຂດເນືອ ້ ທີ່ ທີ່ມຄ ີ ວາມເປັ ນໄປໄດສໍ ້ າລັບການພັດທະນາໂຄງ ການ; ຫຼື ບັນດາແຜນທີ່ ຈາກຖານຂໍມ ້ ນ ູ ຂອງ ຂະແໜງການຂອງລັ ດ ທີ່ ກ່ ຽວຂ້ ອງ (ເຊັ່ ນ : ພຊສ, ຫຊສ ຫຼື ກທດ).

ພາກທີ 2: ຖານຂໍ້ມູນ ກຽວກັ ບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ວິທີການ ່

ຕາຕະລາງ 2: ສະຖານະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ ແລະ ຄໍານິຍາມ ສະຖານະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ

ຄໍາອະທິບາຍ

ຍັງບໍ່ທັນເລີ່ມຕົ້ນ

ໝາຍເຖິງ ໂຄງການໃດໜຶງ່ ທີ່ໄດຮັ ັ ຈາກລັດຖະບານແລວ ່ ນ ັ ໄດເລີ ້ ພັດທະນາກິດຈະການຂອງ ້ ບອະນຸມດ ້ ແຕຍັ ່ ງບໍທ ້ ່ມຕົນ ໂຄງການເທື່ອ.

ບໍ່ໄດ້ເຄື່ອນໄຫວເລີຍ

ໝາຍເຖິງ ໂຄງການໃດໜຶງ່ ທີ່ໄດຮັ ັ ຈາກລັດຖະບານແລວ, ້ ພັດທະນາກິດຈະການຂອງໂຄງການເລີຍ ້ ບອະນຸມດ ້ ແຕບໍ ່ ໄ່ ດເລີ ້ ່ມຕົນ ແລະ ຄາດວາຈະບໍ ໄ່ ດເຄື ່ ້ ່ອນໄຫວກິດຈະການເລີຍ.

ໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນ

ໝາຍເຖິງ ໂຄງການ ໃດໜຶງ່ ທີ່ ໄດ້ເລີ່ມພັ ດທະນາກິດຈະການຂອງໂຄງການແລ້ວ ແຕ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບຜົ ນຜະລິດ ຫຼື ມີຜະລິດຕະພັນຂອງໂຄງການເທື່ອ (ເຊັນ ່ : ໄດປູ ້ ຢາງພາລາແລວ ່ ນ ັ ໄດກີ ້ ກຕົນ ້ ແຕຍັ ່ ງບໍທ ້ ດຢາງ ເທື່ອ).

ກໍາລັງດໍາເນີນການຜະລິດ

ໝາຍເຖິງ ໂຄງການ ໃດໜຶງ່ ກໍາລັງພັ ດທະນາກິດຈະການຂອງໂຄງການ ແລະ ໄດ້ຮັບຜົ ນຜະລິດ ຫຼື ມີຜະລິດຕະພັ ນ ຂອງໂຄງການແລວ ກໝາກກຽງແລ ວ ້ (ຕົວຢ່າງ: ໝາກກຽງ ້ ໄດຮັ ້ ບການເກັບກຽວຈາກສວນປູ ່ ້ ້ ຫຼື ໄດຮັ ້ ບແຮຄໍ ່ າຈາກການ ຂຸດຄົນ ້ ແຮຄໍ ່ າ).

ປະລະ/ບໍ່ມີຄວາມຄືບໜາ້

ໝາຍເຖິງ ໂຄງການໃດໜຶງ່ ທີ່ໄດຮັ ັ ຈາກລັດຖະບານ ແລະ ໄດເລີ ້ ພັດທະນາກິດຈະການຂອງໂຄງການ ແຕບໍ ່ ີ ້ ບອະນຸມດ ້ ່ມຕົນ ່ ມ ຄວາມຄືບໜາ້ ຕາມແຜນການທີ່ວາງໄວຢູ ້ ນັນ ້ . ້ ່ ໃນເອກະສານຂອງໂຄງການໃນເບື້ອງຕົນ

ຢຸດເຊົາກ່ອນການສິ້ນສຸດສັນຍາ

ໝາຍເຖິງ ໂຄງການໃດໜຶງ່ ໄດດໍ ງ່ ແຕໄດ ້ າເນີນການພັດທະນາກິດຈະການຂອງໂຄງການໄດໃນໄລຍະເວລາໃດໜຶ ້ ່ ຢຸ ້ ດເຊົາກິດຈະ ການໃນຂະນະທີ່ຍງັ ບໍທ ່ ນ ັ ຮອດກໍານົດເວລາຂອງສັນຍາ.

ສໍາເລັດຕາມສັນຍາແລວ ້

ໝາຍເຖິງ ໂຄງການໃດໜຶງ່ ທີ່ໄດສິ ້ ສຸດການພັດທະນາກິດຈະການຂອງໂຄງການ ແລະ ສໍາເລັດຕາມໄລຍະເວລາຂອງສັນຍາແລວ. ້ ນ ້

ຂໍ້ມູນທາງດ້ານພື້ ນທີ່ກ່ຽວກັບທີ່ຕັ້ງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໜຶງ່ ທີ່ບນ ັ ທຶກຢູ່ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ອາດມີພ້ ືນທີ່ ດິນຕັງ້ ຢູ່ພື້ນທີ່ດຽວ ຫຼື ຫຼາຍບອນ. ຕາມປົ ກກະຕິແລວ ພ້ ືນທີ່ໃດ ່ ້ ແມນຈະມີ ່ ໜຶງ່ ທີ່ໄດກໍ າ ນົ ດ ເປັ ນ ພື ້ ນ ທີ ່ ຕ ນ ້ ົ ຕໍ ຂ ອງໂຄງການຢູ ໃນເອກະສານນິ ຕ ກ ິ າໍ ຂອງ ້ ່ ໂຄງການ. ໂດຍທົ່ ວໄປແລ້ວ ເນື້ອທີ່ ອະນຸມັດຂອງໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ໄດວິ ຢ່ ໃນພື ູ ້ ນທີ່ຕງັ້ ຫຼັກຂອງ ້ ເຄາະແມນລະບຸ ່ ໂຄງການເທົ່ານັນ ້ . ຄວາມຊັດເຈນຂອງຂໍມ ້ ນ ູ ທາງດານພື ້ ນທີ່ ທີ່ຕງັ້ ໂຄງການ ້ ແມນ ແຕກຕ າງກັ ນ ຫຼ າ ຍ ຕາມແຕ ລະໂຄງການ ຊຶ ່ ງ ມັ ນ ຂຶນ ້ ກັບໄລຍະຂອງ ່ ່ ່ ການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການ. ໃນຫຼາຍກໍລະນີ ໂດຍສະເພາະໃນໄລຍະເລີມ ່ ຕົນ ້

ໂຄງການ, ທີ່ຕງັ້ ຂອງໂຄງການ ສາມາດລະບຸໄດຮອດສະເພາະລະດັ ບເມືອງ, ້ ສໍາລັບທີ່ ຕັ້ງຕົວຈິງຂອງໂຄງການແມ່ນຈະຮູ້ໄດ້ຕາມພາຍຫຼັ ງ. ໃນບາງ ກໍລະນີ, ທີ່ຕັ້ງຕົວຈິງຂອງໂຄງການ (ບາງຄັ້ງມີການລະບຸເຖິງຂັ້ນບ້ານ) ແມນ ິ າໍ ຂອງໂຄງການ. ສໍາລັບຖານ ່ ໄດມີ ້ ການລະບຸໄວຢູ ້ ່ ໃນເອກະສານນິຕກ ຂໍ້ມູນນີ້, ໃນກໍລະນີທ່ ີບໍ່ມີຂໍ້ມູນທີ່ຕັ້ງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດໃດໜຶງ່ ແມ່ນໄດ້ກໍານົດເອົາພື້ ນທີ່ຂອງໂຄງການທີ່ມີເນື້ອທີ່ການ ພັດທະນາຫຼາຍສຸດ ເປັ ນພື້ນທີ່ຫັ ກ ຼ ຂອງໂຄງການ. ຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ຕງັ້ ຂອງໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທັງໝົດຢູ່ໃນຖານຂໍ້ມູນນີ້ (1,758 ໂຄງການ) ມີຄວາມຊັດເຈນຢ່າງໜອຍແມ ນຮອດລະດັ ບເມືອງ. ໂຄງການ ້ ່ ທີ່ບຮ ໍ່ ຂໍ ້ ນ ູ ທີ່ຕງັ້ ຕົວຈິງຂອງໂຄງການ ແມນມີ ູ້ ມ ່ 268 ໂຄງການ ແຕໄດ ່ ກໍ ້ ານົດ ເອົາເທດສະບານເມືອງເປັນທີ່ຕັ້ງຫຼັກຂອງໂຄງການ.

ຕາຕະລາງ 3: ໄລຍະ ແລະ ສະຖານະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່ ໄລຍະໃນຮອບວຽນໂຄງການຂຸດຄົ້ນແຮ່ທາດ

ສະຖານະພາບ

ກະກຽມໂຄງການ

ຂັ້ນຕອນຊອກຄົ້ນແຮ່ທາດ ຂັ້ນຕອນສໍາຫຼວດແຮ່ທາດ ຂັ້ນຕອນຂຽນບົດວິພາກເບື້ອງຕົ້ນ ຂັ້ນຕອນການຂຽນບົດວິພາກລະອຽດ

ຂຸດຄົ້ນແຮ່ທາດ (= ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ)

ຍັງບໍ່ທັນເລີ່ມຕົ້ນ ບໍ່ໄດ້ເຄື່ອນໄຫວເລີຍ ໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນ ກໍາລັງດໍາເນີນການຜະລິດ ປະລະ/ບໍ່ມີຄວາມຄືບໜາ້ ຢຸດເຊົາກ່ອນການສິ້ນສຸດສັນຍາ ສໍາເລັດຕາມສັນຍາແລວ ້

9

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ນອກຈາກພື້ນທີ່ ທີ່ຕງັ້ ຫຼັກຂອງໂຄງການ, ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ນີ້ ຍັງໄດລວມເອົ າຂໍມ ້ ນ ູ ້ ກ່ຽວກັບ ພື້ ນທີ່ອ່ ືນໆທີ່ໄດ້ພັ ດທະນາແລ້ວຂອງໂຄງການ ຊຶ່ງໝາຍເຖິງ ພື້ນທີ່ຍອຍຂອງໂຄງການ. ການເຂົາ້ ໃຈ ກຽວກັ ບ ຂໍມ ້ ນ ູ ຈໍານວນພື້ນທີ່ຍອຍ ່ ່ ່ ຂອງໂຄງການໜຶງ່ ແມນມີ ້ ນ ູ ທີ່ຊດ ັ ເຈນ ່ ຄວາມສໍາຄັນ ເພາະສາມາດຮູເຖິ ້ ງຂໍມ ກ່ຽວກັບ ຂະໜາດທາງດ້ານພູ ມສັນຖານທີ່ໄດ້ອະນຸມັດໃຫ້ແກ່ໂຄງການ (ເຊັນ ່ : ກວມເອົາຂອບເຂດທົວ ່ ປະເທດ, ຫຼາຍແຂວງ ຫຼື ຫຼາຍເມືອງ). ຢູ່ໃນ ເອກະສານນິຕກ ິ າໍ ທີ່ກຽວຂ ອງຂອງໂຄງການ ແມນໄດ ທັງທີ່ຕງັ້ ແລະ ່ ້ ່ ລະບຸ ້ ເນື້ອທີ່ ອະນຸມັດທັ ງໝົດຂອງໂຄງການ. ໃນກໍລະນີ ທີ່ ບ່ໍມີຂໍ້ມູນລະອຽດ ກຽວກັ ບຂະໜາດທີ່ດນ ິ ສໍາລັບພື້ນທີ່ຕນ ົ້ ຕໍ ແລະ ພື້ນທີ່ຍອຍຂອງໂຄງການ ່ ່ ແມນໄດ ັ ທັງໝົດໃຫ້ແຕລະພື ້ ນທີ່ໆເປັ ນທີ່ຕງັ້ ຂອງໂຄງ ່ ້ ແບງເນື ່ ້ອທີ່ອະນຸມດ ່ ການຢ່າງເທົາ່ ທຽມກັນ. ຕົວຢ່າງ ສໍາລັບໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດໜຶງ່ ທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ 100 ຮຕ ແລະ ມີທຕ ີ ງັ້ ຢູ່ 3 ເມືອງ ແມນແຕ ລະເມື ອງ ຈະມີເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ 33.3 ຮຕ. ່ ່ ສະຖານະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດຈໍ ້ າແນກ ສະຖານະພາບການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການ ອອກເປັ ນຫຼາຍຂັນ ້ ຕອນແຕກ ຕາງກັ ້ ຕອນການພັດທະນາໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ່ ນ ຕາມຂັນ ບ າຍລາຍລະອຽດ ກ ຽວກັ ບ ສະຖານະພາບ ຂອງລັດ10. ຕາຕະລາງ 2 ໄດອະທິ ້ ່ ການຈັດຕັງ້ ປະຕິບັດໂຄງການ ໂດຍການປຶ ກສາຫາລືກບ ັ ຂະແໜງການທີ່ ກຽວຂ ອງຂອງລັ ດ ຢູ ຂັ ້ ນ ແຂວງ ແລະ ເມື ອ ງ. ່ ້ ່ ຂັ້ ນ ຕອນການຈັດ ຕັ້ ງ ປະຕິ ບັ ດ ໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍ າ ປະທານທີ່ ດິ ນ ຂອງລັດໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່ ເຖິງວາການຂຶ ນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດລວມ ່ ້ ເອົາ ໂຄງການບໍ່ແຮ່ 2 ປະເພດ ແຕຈຸ ດ ປະສົ ງ ຕົ ນ ້ ຕໍ ຂ ອງບົດລາຍງານນີ້ ່ ແມນສຸ ດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮ່ ທີ່ໄດຮັ ັ ໃຫ້ມີການ ່ ມ ໃສສະເພາະໂຄງການຂຸ ່ ້ ບການອະນຸມດ ພັ ດ ທະນາໂຄງການ ຄື ກັ ນ ກັ ບ ໂຄງການໃນຂະແໜງ ກະສິ ກໍ າ ແລະ ປູກໄມອຸ ້ . ແຕລະບົ ບຖານຂໍມ ້ ນ ູ ດັງ່ ກາວນີ ້ ດສາຫະກໍາ ເທົາ່ ນັນ ່ ່ ້ ຍັງໄດເກັ ້ ບກໍາ ຂໍມ ້ ນ ູ ກຽວກັ ບ ໂຄງການເຊົ າ ່ ແລະ ສໍ າ ປະທານທີ ່ ດ ນ ິ ຂອງລັ ດ ໃນຂະແໜງ ່ ບໍ່ແຮ່ ທີ່ຍັງຢູ່ໃນໄລຍະກະກຽມໂຄງການ ລວມທັງ ການຊອກຄົນ ້ ແລະ ສໍາຫຼວດແຮທາດ ຫຼ ື ດໍ າ ເນີ ນ ການສຶ ກ ສາຄວາມເປັ ນ ໄປໄດ ທາງດ ານເສດຖະ ່ ້ ້ ກິດ-ເຕັກນິກ ແຕຍັ ່ ັນໄດດໍ ້ ແຮທາດເທື ່ ອ. ໂຄງການ ່ ງບໍທ ້ າເນີນການຂຸດຄົນ ່ ເຫຼົ່ານີ້ ແມນຢູ ມານ ່ ່ ໃນໄລຍະຂອງການ ສຶກສາ ແລະ ປະເມີນທາງດານປະລິ ້ ແລະ ຄຸນນະພາບຂອງແຮ່ທາດທີ່ອາດສະສົມຢູ່ໃນພື້ນທີ່ດນ ິ ອະນຸມດ ັ ນັນ ້ . ພາຍຫຼັງ ສໍາເລັດການຊອກຄົນ ້ ແລະ ສໍາຫຼວດແຮທາດ, ການສຶ ກ ສາຄວາມ ່ ເປັ ນໄປໄດທາງດ ານເສດຖະກິ ດ-ເຕັກນິກແລວ ້ ້ ້ ຈຶງ່ ຈະມີການສະເໜີໂຄງການ ໃໝເພື ້ ແຮທາດ. ໃນຕາຕະລາງ 3 ໄດອະທິ ບາຍພາບລວມກຽວກັ ບ ່ ່ ອຂຸດຄົນ ່ ້ ່ ຂັນ ້ ຕອນຕາງໆສໍ າ ລັ ບ ໂຄງການໃນຂະແໜງບໍ ແ ່ ຮ . ່ ່

ຖານຂໍ້ມູນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ວິທີການເກັບກໍາຂໍ້ມູນ ຂະບວນການເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ທີສອງ ໄດສຸ ັ ເລືອກ ສໍາລັບການ ້ ມໃສຕົ ່ ວແປທີ່ຄດ ປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຊຶງ່ ການເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ໄດນໍ ່ເປັ ນມາດຕະຖານ ເພື່ອສໍາພາດ ້ າໃຊແບບສອບຖາມທີ ້ ບັນດາ ຜູ້ ທີ່ມສ ີ ວນທີ ່ ກຽວຂ ອງ. ທີມງານພາກສະໜາມ ໄດສໍ ່ ່ ້ ້ າພາດບັນດາ ຂະແໜງການຂອງລັດທີ່ກຽວຂ ິ ດ ັ ່ ້ອງ ຢູ່ຂັ້ນ ແຂວງ ແລະ ເມືອງ, ບໍລສ ຜູ້ ລົງທຶນ, ອໍານາດການປົ ກຄອງຂັນ ້ ບານ ແນວໂຮມ ້ (ລວມທັງ ນາຍບານ, ້ ບານ, ່ດນ ິ ຂັນ ້ ບານ, ້ ໜວຍງານທີ ່ ້ ໜວຍງານປ ່ ່ າໄມບ ້ ານ ້ ແລະ ສະຫະພັນແມ່ ຍິງຂັນ ້ ບານ) ໂດຍໄດສໍ ານ ້ ້ າພາດລວມກັນເປັ ນກຸມ ່ ຢູ່ໃນແຕລະບ ່ ້ ພ້ອມທັງ ສໍາພາດປະຊາຊົນຜູ້ ທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການ ແລະ ໄດສໍ ້ າພາດ 11 ູ ແມນໄດ ນບັນດາຕົວຊີ້ວດ ັ ທາງດ້ານ ເປັ ນກຸມ ່ ປະເມີ ້ ່ . ການເກັບກໍາຂໍ້ມນ ຄວາມສອດຄ່ອງກັບລະບຽບກົດໝາຍ ລວມທັງ ຜົ ນກະທົບທາງດ້ານ 10

10

ເສດຖະກິດ, ສັງຄົມ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ ້ ຈາກໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ (ໃຫ້ເບິງ່ ເອກະສານຂອງ Hett et al. 201812 ສໍາລັບລາຍ ລະອຽດວິທກ ີ ານທີ່ນາໍ ໃຊໃນການປະເມີ ນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ). ້ ການຄັດເລືອກໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເພື່ອປະເມີນ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ນໂຄງການທີ່ຄດ ັ ເລືອກຈາກ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ໄດປະເມີ ້ ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ການປະເມີນໄດດໍ າ ເນີ ນ ຢູ ໃນ 9 ແຂວງ ໄດ ແກ ພາກເໜື ອ ຂອງສປປ ລາວ ້ ່ ້ ່ ປະກອບດວຍ ແຂວງ ອຸ ດ ມ ົ ໄຊ, ຫຼ ວ ງພະບາງ ແລະ ຊຽງຂວາງ; ແຂວງ ້ ວຽງຈັນ, ຄໍາມວນ ່ ແລະ ສະຫວັນນະເຂດ ເປັນຕົວແທນຂອງພາກກາງ; ສໍາລັບ ແຂວງ ສາລະວັນ, ເຊກອງ ແລະ ອັດຕະປື ເປັ ນຕົວແທນຂອງພາກໃຕ້ (ເບິ່ງໃນ ເສັ້ນສະແດງ 1). ບັນດາແຂວງເຫຼົ່ານີ້ ຖືເປັນຕົວແທນ ກຽວກັ ບ ່ ຄຸນ ນະພາບການລົ ງ ທຶ ນ ຢູ່ ສປປ ລາວ ໃນແງ ຂອງດ ານທີ ່ ຕ ້ ັ ງ ແລະ ່ ້ ປະເພດກິດຈະການຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ມັນເປັນໄປບໍ່ໄດ້ ຫຼື ບໍ່ຈາໍ ເປັນ ທີ່ຈະດໍາເນີນການປະເມີນຄຸນນະພາບການ ລົງທຶ ນທຸກໂຄງການຢູ່ ໃນແຕ່ລະແຂວງທີ່ ຖືກຄັດເລືອກ ເນື່ອງຈາກ ໃຊ້ ເວລາຫຼາຍ. ສະນັນ ້ , ການປະເມີນນີ້ ຈຶງ່ ໄດສຸ ້ ມໃສພຽງແຕ ່ ່ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ໃນຂະແໜງກະສິກໍາ, ປູກໄມອຸ ດ ສາຫະກໍ າ ແລະ ້ ບໍ່ແຮ່ ທີ່ຢ່ ູໃນໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນ ຫຼື ກໍາລັງດໍາເນີນການຜະລິດ ເທົ່ານັນ ້ . ຈາກ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດທັງໝົດ ພວກເຮົາໄດ້ ເລືອກເອົາສະເພາະໂຄງການທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ 10 ຮຕ ຂຶນ ້ ເມືອ ສໍາລັບໂຄງການໃນ ຂະແໜງ ກະສິກໍາ ແລະ ປູກໄມ້ ແລະ 5 ຮຕ ຂຶ້ນເມືອສໍາລັບໂຄງການໃນ ຂະແໜງ ບໍ່ແຮ່. ເພື່ ອເຮັດໃຫ້ການປະເມີນມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງດານ ້ ປະເພດກິດຈະການໃນຂະແໜງກະສິກໍາ ແລະ ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍານັນ ້ ການປະເມີນນີ້ ຍັງໄດ້ລວມເອົາໂຄງການທີ່ໄດ້ຄັດເລືອກຈໍານວນໜຶງ່ ທີ່ມີ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ຕໍາ່ ກວາ່ 10 ຮຕ. ນອກຈາກນີ້, ການປະເມີນຍັງໄດລວມເອົ າ ້ ໂຄງການທີ່ກາໍ ລັງດໍາເນີນການຜະລິດທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ພັດທະນາຂະໜາດໃຫຍ,່ ແຕພັ ບຂະໜາດເນື້ອທີ່ອະນຸມັດຂອງໂຄງການ. ່ ດບໍ່ຮູ້ ຫຼື ບໍ່ມີຂໍ້ມູນກຽວກັ ່ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນນີ້ ໄດ້ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂດຍພື້ ນຖານ ແມນ ັ ກ. ່ ອີງໃສໂຄງການຢູ ່ ່ ໃນແຕລະແຂວງເປັນຫຼ ່ ຫົ ວໜວຍຂອງການວິ ເຄາະ ແລະ ລັກສະນະຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ່ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໃນຖານຂໍ້ມູນການປະເມີນຄຸນນະພາບການ ລົງທຶນ ລັກສະນະຂອງໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ ໄດ້ ປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ໄດ້ປະເມີນທັງໝົດຈໍານວນ 296 ໂຄງການ ທີ່ເປັ ນຕົວຢ່າງ. ໃນນັນ ້ ປະກອບດວຍ ້ ໂຄງການໃນຂະແໜງກະສິກາໍ 90 ໂຄງການ (ໂຄງການປູກພືດ 49 ໂຄງການ ແລະ ໂຄງການລຽງສັ ້ ດ 41 ໂຄງການ), ປູກໄມ້ ອຸດສາຫະກໍາຈໍານວນ 89 ໂຄງການ ແລະ ບໍແ ່ ຮ່ ຈໍານວນ 117 ໂຄງການ (ຂຸດຄົນ ້ ແຮທາດ 43 ໂຄງການ ແລະ ຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນ ແລະ ດິນ ່ ໜຽວ 74 ໂຄງການ). ໂຄງການສ່ວນໃຫຍ່ທີ່ໄດ້ປະເມີນ ແມ່ນປະເພດ ກິດຈະການປູກຢາງພາລາ (63 ໂຄງການ), ຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນປູນ (40 ໂຄງການ), ລຽງສັ ດ ໃຫຍ (36 ໂຄງການ), ຂຸ ດ ຄົ ນ ້ ຫີ ນ ກໍ ສ ່ າງ ້ ່ ້ (22 ໂຄງການ) ແລະ ປູກໄມ້ ວິກ (13 ໂຄງການ). ເມື່ອແຍກຕາມສະຖານະພາບການຈັດຕັງ້ ປະຕິ ບັດໂຄງການ 26% (78 ໂຄງການ) ຂອງຈໍານວນໂຄງການທີ່ໄດປະເມີ ນ ້ ແມນຢູ ໃນໄລຍະເລີ ່ ມ ຕົ ນ ້ ແລະ ສ ວນທີ ່ ເ ຫຼ ື ອ (218 ໂຄງການ) ແມ ນຢູ ໃນໄລຍະ ່ ່ ່ ່ ່ ກໍາລັງດໍາເນີນການຜະລິດ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 4).ທາງດານຂະໜາດຂອງໂຄງ ້ ການ, 32% ຂອງໂຄງການທີ່ໄດຮັ ້ ບການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ທັງໝົດ ແມນມີ ເ ນື ອ ້ ທີ ່ ອ ະນຸ ມ ດ ັ ຕໍ າ ່ ກວ າ່ 50 ຮຕ. ໂຄງການຂະໜາດນອຍສ ວນ ່ ້ ່ ໃຫຍດັ ງ ່ ກ າວ ແມ ນຢູ ໃນຂະແໜງບໍ ແ ່ ຮ (ເບິ ງ ່ ເສັ ນ ້ ສະແດງ 2). ຈໍ າ ນວນ 73 ່ ່ ່ ່ ່ ໂຄງການ (ຫຼື 62% ຂອງຈໍານວນໂຄງການບໍແ ່ ຮທີ ່ ໄ ດ ປະເມີ ນ ຄຸ ນ ນະພາບ ່ ້ ການລົງທຶນທັງໝົດ) ແມນໂຄງການຂະໜາດນ ອຍ ັ ຕໍາ່ ່ ້ ທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ອະນຸມດ

ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່, ຕາມປົ ກກະຕິແລວໃນຂັ ້ນຕອນທໍາອິ​ິດ ແມນຈະເຊັ ນສັນຍາ ລະຫວາງ ບ ້ ່ ່ ລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ແລະ ນັກລົງທຶນ ເພື່ຶ ອການຊອກຄົ້ນ ແລະ ສໍາຫຼວດແຮ່ທາດ (ເບິ່ງຂໍ້ມູນເພີ່ ມຕື່ມ ໃນຫົ ວຂໍ້ຕໍ່ໄປ ກຽວກັ ່ ລາຍລະອຽດຂອງຮອບວຽນ ແລະ ຂັ້ນຕອນຕ່າງໆຂອງການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່). ການປະເມີນຄຸນນພາບການລົງທຶນ ແມ່ນໄດ້ເຮັດທົດລອງປະເມີນຢູ່ແຂວງ ຫຼວງພະບາງ. ໃນໄລຍະຂອງການທົດລອງນັນ ້ , ອໍານາດການປົ ກຄອງຂັ້ນບ້ານ ແລະ ປະຊາຊົນຜູ້ ທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການ ໄດ້ຮັບການສໍາພາດເປັ ນກຸ່ມລວມກັນ. ພາຍຫຼັງສໍາເລັດການທົດທອງປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນຢູ່ ແຂວງ ຫຼວງພະບາງ, ການສໍາພາດອໍານາດການປົ ກຄອງບ້ານ ແມ່ນ ໄດ້ສໍາພາດແຍກ ກັບປະຊາຊົນທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການ.

12 ສາມາດເຂົ້າເຖິງໄດທີ ່ : http://www.decide.la/en/downloads/index/Methodology_Booklet_full.pdf ້ 11

<1 <1 <10 <1 0 10 0 10 0 10-50 10 -50 50 50 50 50 50-10 50 -10 -1 0 -1 0 10 00 10 00 100-2 10 0-2 0- 00 0- 00 2 2 20 00 20 00 200-5 20 0-5 50 0-500 50 0-5 00 500-1 00 50 0-1 00 0 ,0 0 ,0 1,0 -1,000 1,0 -1,0 00 1,000 00 1,0 00 00 00-2, 00 -2, 0 0 2, -2,000 2, -2,0 00 2,000 00 2, 000 00 00 00 5, 0-5,00 5, 0- 5,00 5,000 5,0005, 000 5,00 0 00 0 00 - 0 10 0-110,0 10 0-110,0 10,00 0,00100 ,00 0,0 00 ,0 0- 0 ,0 0- 0 00 50 0 00 50 0 -5 ,0 -5 ,0 0, 00 0, 00 >= 000 >= 000 >=50 >= 50 50,00 50 ,00 ,0 0 ,0 0 N 00 N 00 No d N od o at o at da a da a ta ta

ຈໍານວນໂຄງການ

Number of Number deals of deals Number Number of deals of deals

13

4040 50 3550 35 4545 30 30 40 40 2525 3535 20 20 30 1530 15 25 1025 10 20520 5 15 015 0 1010

5 5

5 5 3535

3535

1717 9 9

33 1414

1717 1414

33

Mining deals Mining deals

5050 49 49 4545 Mining Mining deals deals 4040 50 4949 3550 35 4545 30 30 40 2424 2540 25 3535 20 20 30 1530 15 2424 25 1025 66 10 20520 5 15 015 0 1010 66

5 5

88

88 33

88

5 5

88 1 1

33

1 1

66

66

Area Area granted granted inin haha

ກະສິກໍາ 1 1

1 1 33

1 1

1 1 44

9 9

33

44

00

Area granted inin haha Area granted

88

1 1

1 1

1 1

88

1 1

00

ເນື ້ອທີ່ອະນຸ ມ Area granted inin haັດ Area granted ha

ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ <1 <1 <10 <1 0 10 0 10 0 10-50 10 -50 50 50 50 50 50-10 50 -10 -1 0 -1 0 10 00 10 00 100-2 10 0-2 0- 00 0- 00 2 2 20 00 20 00 200-5 20 0-5 0 0 0 50 -5 0 50 -5 00 500-1 00 50 0-1 00 0 ,0 0 ,0 1,0 -1,000 1,0 -1,0 00 1,000 00 1,0 00 00 00-2, 00 -2, 0 0 2, -2,000 2, -2,0 00 2,000 00 2, 000 00 00 00 5, 0-5,00 5, 0- 5,00 5,000 5,0005, 000 5,00 0 00 0 00 - 0 10 0-110,0 10 0-110,0 10,00 0,00100 ,00 0,0 00 ,0 0- 0 ,0 0- 0 00 50 0 00 50 0 -5 ,0 -5 ,0 0, 00 0, 00 >= 000 >= 000 5 >= 0 >= 50 50,00 50 ,00 ,0 0 ,0 0 N 00 N 00 No d N od o at o at da a da a ta ta

5050 4545 Agriculture deals Agriculture deals

1010

<1 <1 <10 <1 0 10 0 10 0 10 50 10 -50 50 50 50 50 50-10 50 -10 -1 0 -1 0 10 00 10 00 100-2 10 0-2 0- 00 0- 00 2 2 20 00 20 00 0 20 -5 20 0-5 50 0-500 50 0-5 00 500-1 00 50 0-1 00 0 ,0 0 ,0 1,0 -1,000 1,0 -1,0 00 1,000 00 1,0 00 00 00-2, 00 -2, 0 0 2, -2,000 2, -2,0 00 2,000 00 2, 000 00 00 00 5, 0-5,00 5, 0- 5,00 5,000 5,0005, 000 5,00 0 00 0 00 - 0 10 0-110,0 10 0-110,0 10,00 0,00100 ,00 0,0 00 ,0 0- 0 ,0 0- 0 00 50 0 00 50 0 -5 ,0 -5 ,0 0, 00 0, 00 >= 000 >= 000 >=50 >= 50 50,00 50 ,00 ,0 0 ,0 0 N 00 N 00 o N d N od o at o at da a da a ta ta

ຂະແໜງການ

of Number deals of deals ຈໍNumber ານວນໂຄງການ Number Number of deals of deals

ກວາ່ 50 ຮຕ, ມີ 35% ຂອງຈໍານວນໂຄງການໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ຄຸນນະພາບ ການລົງທຶນທັງໝົດ ແມນມີ ່ ເນື້ອທີ່ໂຄງການ ລະຫວາງ ່ 100 ຫາ 500 ຮຕ ຊຶງ່ ສວນໃຫຍ ກາໍ (49 ໂຄງການ ຫຼື 54% ່ ່ ແມນໂຄງການໃນຂະແໜງກະສິ ່ ຂອງຈໍານວນໂຄງການກະສິກາໍ ທັງໝົດ) ແລະ ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ (41 ໂຄງການ ຫຼື 46% ຂອງຈໍານວນໂຄງການປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາທັງໝົດ).

າNumber ນວນໂຄງການ Numberຈໍof deals of deals Number Number of deals of deals

<1 <1 <10 <1 0 10 0 10 0 10-50 10 -50 50 50 50 50 50-10 50 -10 -1 0 -1 0 10 00 10 00 100-2 10 0-2 0- 00 0- 00 2 2 20 00 20 00 200-5 20 0-5 50 0-500 50 0-5 00 500-1 00 50 0-1 00 0 ,0 0 ,0 1,0 -1,000 1,0 -1,0 00 1,000 00 1,0 00 00 00-2, 00 -2, 0 0 2, -2,000 2, -2,0 00 2,000 00 2, 000 00 00 00 5, 0-5,00 5, 0- 5,00 5,000 5,0005, 000 5,00 0 00 0 00 - 0 10 0-110,0 10 0-110,0 10,00 0,00100 ,00 0,0 00 ,0 0- 0 ,0 0- 0 00 50 0 00 50 0 -5 ,0 -5 ,0 0, 00 0, 00 >= 000 >= 000 >=50 >= 50 50,00 50 ,00 ,0 0 ,0 0 N 00 N 00 No d N od o at o at da a da a ta ta

Number Number of deals of deals

ຈໍNumber ານວນໂຄງການ of Number deals of deals

ພາກທີ 2: ຖານຂໍ້ມູນ ກຽວກັ ບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ວິທີການ ່

ມີພຽງແຕ່ 19% (55 ໂຄງການ) ຂອງຈໍານວນໂຄງການ ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ຄຸນ ນະພາບການລົງທຶນ ເປັ ນໂຄງການທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ຫາຼ ຍກວາ່ 500 ຮຕ ແລະ ຈັດເປັ ນ “ໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ”່ 13, ໂຄງການຂະໜາດ ໃຫຍເຫຼ ້ ະກອບ ່ ົ່ານີປ ດວຍ ໂຄງການກະສິກາໍ ຈໍານວນ 8 ໂຄງການ, ປູກໄມ້ ອຸດສາຫະກໍາ 37 ້ ໂຄງການ ແລະ ບໍແ ່ ຮ່ 24 ໂຄງການ.

ຕາຕະລາງ 4: ຈໍານວນໂຄງການຢູ່ໃນຖານຂໍມູ ້ ນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ແຍກຕາມຂະແໜງການ ແລະ ສະຖານະພາບການຈັດຕັງ້ ປະຕິບັດໂຄງການ ສະຖານະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຂອງໂຄງການ

ໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນ ກໍາລັງດໍາເນີນການຜະລິດ

ກະສິກໍາ 37 53

ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ 33 56

ບໍ່ແຮ່ 8 109

ລວມ 78 218

Agriculture deals Agriculture deals

5050 4545 Tree plantation deals Tree plantation deals

4040 50 3550 35 4545 30 30 40 40 2525 3535 20 20 30 1530 15 25 1025 10 20520 5 15 015 0 1010 Tree Tree plantation plantation deals deals

2828

2828 1313

33

5 5

ເນື ້ອທີ່ອະນຸ ມ Area Area granted granted inin haັດ ha

30 5530 55

20 4020 40

1030 30 10

20 020 0

ບໍ່ແຮ່

4444 44

33

All deals All deals

7070 All All deals deals 6060 52 52 70 5570 4444 55

60 4060 40 5252 66

1313

44

66 9 9 1010

9 9 1010

1919

1919 3535 1717 1515

1919

1717 1515 1919 88

88

9 9

9 9

44 44

44

44

00

Area granted inin haha Area granted

6868

ເນື ້ອທີ່ອinະນຸ ັດ Area Area granted granted in haມ ha

6868

3535

88

1 1

9 9

88

1 1

9 9

00

ເນື ້ອທີ່ອinະນຸ ມha ັດ Area granted ha Area granted in

granted inin haha ໂຄງການທັງArea ໝົArea ດ granted

ເສັນ ້ ສະແດງ 2: ໂຄງການຢູ່ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ແຍກຕາມຂະໜາດຂອງໂຄງການ (ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ) ແລະ ຂະແໜງການ

ຕາມການໃຫ້ນິຍາມຂອງອົງການ farmlandgrab.org

11

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຂໍ້ມູນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ທີ່ໄດ້ຈາກການສໍາພາດບັນດາຜູ້ ທີ່ມີສ່ວນ ກ່ຽວຂ້ອງ ການປະເມີນແຕລະໂຄງການ ແມນໄດ ີ ວນທີ ່ກຽວຂ ອງ ່ ່ ສໍ ້ າພາດບັນດາຜູ້ທີ່ມສ ່ ່ ້ ຊຶງ່ ປະກອບດວຍ ້ ແຂວງ ແລະ ເມືອງ, ບໍລສ ິ ດ ັ ້ ອົງການຈັດຕັງ້ ຂອງລັດ ຢູ່ຂັນ ຫຼື ນັກລົງທຶນ ແລະ ບານທີ ່ໄດຮັ ້ ້ ບຜົນກະທົບ. ສໍາລັບ ໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດຂະໜາດໃຫຍທີ ່ ່ຕງັ້ ຢູ່ຫຼາຍບານ ້ ແມນໄດ ່ ມີ ້ ການ ສໍາພາດ ອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ້ ແລະ ປະຊາຊົນທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົນກະທົບຢູ່ ຫຼາຍບານໂດຍອີ ງໃສກອບການສຸ ມຕົ ່ໄດອະທິ ບາຍຢູ່ເອກະສານ ້ ່ ່ ວຢ່າງບານທີ ້ ້ ຂອງ Hett et al. (2018). ເນືອ ່ ງຈາກວາ່ ມັນເປັ ນໄປບໍໄ່ ດ້ ທີ່ຈະສໍາພາດທຸກໆ ຜູ້ທີ່ມສ ີ ວນທີ ່ກຽວຂ ອງ າງ ່ ່ ້ ສໍາລັບທຸກໆໂຄງການ ຈຶງ່ ສົງ່ ຜົນໃຫ້ເກີດມີຊອງຫວ ່ ່ ທາງດານຂໍ ້ ນ ູ ຈໍານວນໜຶງ່ . ມີພຽງແຕ່ 86 ໂຄງການທີ່ການສໍາພາດສາມາດ ້ ມ ສໍາພາດໄດຄົ ແມ ໜຶງ່ ຫຼື ້ ບທຸກໆແບບສອບຖາມ. ໂຄງການສວນໃຫຍ ່ ່ ນມີ ່ ຫຼາຍພາກສ່ວນທີ່ບໍ່ສາມາດສໍາພາດໄດ້ ຍ້ອນເປົ້ າໝາຍຜູ້ ທີ່ຈະສໍາພາດ ດັງ່ ກາວ ່ ່ ູ ຫຼື ບໍຫ ່ ວາງໃນໄລຍະທີ ່ທມ ິ ງານລົງເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ . ໃນຈໍານວນໂຄງ ່ ບໍຢ ່ ການທັງໝົດ 296 ໂຄງການທີ່ໄດປະເມີ ນ, ມີພຽງແຕຈໍ ້ ່ ານວນ 202 ໂຄງການ ທີ່ສາມາດສໍາພາດບໍລສ ິ ດ ັ (ໂຄງການກະສິກາໍ ຈໍານວນ 68 ໂຄງການ, ປູກໄມ້ ອຸດສາຫະກໍາ 51 ໂຄງການ ແລະ ບໍແ ່ ຮ່ ຈໍານວນ 83 ໂຄງການ), ສາມາດ ສໍາພາດອໍານາດການປົ ກຄອງຂັນ ້ ບານໄດ ້ ້ 441 ແບບຟອມ (ໂຄງການກະສິກາໍ ຈໍານວນ 114 ແບບຟອມ, ປູກໄມອຸ ່ ຮ່ ້ ດສາຫະກໍາ 191 ແບບຟອມ ແລະ ບໍແ 139 ແບບຟອມ) ແລະ ສາມາດສໍາພາດຊາວບານທີ ່ໄດຮັ ້ ້ ບຜົນກະ ທົບ 436 ແບບຟອມ (ໂຄງການກະສິກາໍ 117 ແບບຟອມ, ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ 182 ແບບຟອມ ແລະ ບໍແ ່ ຮ່ 137 ແບບຟອມ) ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 5.

ຄະແນນດັດຊະນີການຈັດລະດັບຄຸນນະພາບການລົງທຶນ - ວິທີ ການສໍາລັບການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ໂດຍອີງຕາມຄວາມຕອງການຂອງຂອງລັ ດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ແລະ ້ ເພື່ອສັງລວມຜົນໄດຮັ ້ ບທີ່ສາໍ ຄັນ ຈາກການ ປະເມີນ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ພວກເຮົາຈຶງ່ ໄດ້ພັ ດທະນາຕົວຊີ້ວດ ັ ໃນຫຼາຍລະດັບເພື່ ອຈັດລະດັບ ແລະ ກໍານົດບັນທັດຖານຄະແນນຄຸນນະພາບຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະ ທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໂດຍອີງໃສຄະແນນດັ ດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ່ ທີ່ອີງໃສບັ ່ ນດາຕົວແປທີ່ໄດຄັ ້ ດເລືອກຈາກແບບສອບຖາມການປະເມີນຄຸນ ນະພາບການລົງທຶນ. ວິທີການດັງ່ ກາວນີ ້ ສາມາດສະທ້ອນໃຫ້ເຫັ ນການ ່ ຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ຂອງໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດໃນລະດັບ ໂຄງການ ພ້ອມທັງສາມາດສົມທຽບສະພາບການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການ ລະຫວາງ ເຊັ່ນ: ປະເພດກິດຈະການ ຫຼື ຂະແໜງ ່ ໂຄງການແຕລະປະເພດ ່ ການ. ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນໄດລວມເອົ າບັນດາຕົວຊີ້ວດ ັ ້ ໃນອົງປະກອບຄວາມສອດຄ່ອງກັບລະບຽບກົດໝາຍ, ຜົ ນກະທົບດ້ານ ສິງ່ ແວດລອມ, ຜົ ນກະທົບດານເສດຖະກິ ດ ແລະ ຜົ ນກະທົບດານສັ ງຄົມ. ້ ້ ້ ອົງປະກອບຕົວຊີ້ ວັດທາງດ້ານຄວາມສອດຄ່ອງກັບລະບຽບກົດໝາຍ ປະກອບດວຍຕົ ວຊີ້ວດ ັ ກຽວກັ ບ ການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ຕາມລະບຽບການຂອງ ້ ່ ສປປ ລາວ ໃນຂະບວນການອະນຸມດ ັ ໂຄງການ; ການເຄົາລົບເງືອ ່ ນໄຂທີ່ລະບຸ ໄວໃນສັ ິ ຂອງລັດ ; ການປະຕິບດ ັ ຕາມຫຼັກການ ້ ນຍາເຊົ່າ-ສໍາປະທານທີ່ດນ ສາກົນ ກຽວກັ ບການປະຕິບດ ັ ທີ່ດີ ເຊັນ ່ : ໄດນໍ ່ ້ າໃຊຫຼ ້ ັ ກການ ການຂໍອະນຸຍາດ ເພື່ອການເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມຈາກປະຊາຊົນໂດຍມີການແຈງລ າເຂົ ້ ວງໜ ່ ້ າ້ ໃນ ຂະບວນການອະນຸມດ ັ ໂຄງການ ແລະ ຄວາມຄືບໜາໃນການຈັ ດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ້ ໂຄງການ ສາມາດບັນລຸຕາມແຜນການຂອງໂຄງການ ຫຼື ບໍ (ເບິງ່ ລາຍລະອຽດ ຢູ່ ຕາຕະລາງ 6). ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດານຜົ ນກະທົບດານສິ ງ່ ແວດລອມ ້ ້ ້ ໄດຄໍ ິ ທີ່ໄດຮັ ້ ານຶງເຖິງ ປະເພດທີ່ດນ ້ ບການບຸກເບີກ; ໄດດໍ ້ າເນີນການປະເມີນ ຜົ ນກະທົບ ແລະ ມີແຜນການຕິດຕາມກວດກາ ດານສິ ງ່ ແວດລອມ ້ ້ ຫຼື ບໍ່ ແລະ ດວຍວິ ທກ ີ ານໃດ; ມົນລະພິດ ແລະ ການປົ ນເປື້ ອນດານສິ ງ່ ແວດລອມ ້ ້ ້ ທີ່ເກີດຂຶນ ້ ຈາກໂຄງການ ມີຫຍັງແດ່ ແລະ ຜົ ນກະທົບຕໍຈ ່ າໍ ນວນສັດລຽງທີ ່ ້ ເກີດຈາກໂຄງການ. ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ຜົ ນກະທົບດ້ານເສດຖະກິດໄດ້

ຕາຕະລາງ 5: ຈໍານວນແບບຟອມ ການສໍາພາດໃນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ແຍກຕາມຜູ້ ທີ່ມສ ີ ່ວນກ່ຽວຂ້ອງ ຜູ້ ທີ່ມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງ ອົງການຈັດຕັ້ງຂອງລັດຂັ້ນແຂວງ

ຈໍານວນແບບສອບຖາມ ພຊສ, ພກປ, ພຜທ ແລະ ພພບ

587

ພສອ***

437

ຫກປ*

200

ຫພບ**

94

ຫຊສ

265

ຫຜຮ

227

ຫກງ***

455

ຫຮສສ***

401

ບໍລິສັດ/ນັກລງົທຶນ

ຕາງໜາຈາກບໍ ລິສັດ/ນັກລົງທຶນ ້

202

ບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບ

ອໍານາດການປົ ກຄອງບ້ານ

441

ປະຊາຊົນທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບ

436

ອົງການຈັດຕັ້ງຂອງລັດຂັ້ນເມືອງ

ພຊສ: ພະແນກຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ສິ່ ງແວດລອມແຂວງ; ພກປ: ພະແນກກະສິກໍາ ແລະ ປ່າໄມແຂວງ; ພຜທ: ພະແນກແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນແຂວງ; ພພບ: ພະແນກພະລັງງານ ແລະ ້ ້ ບໍ່ແ ຮ່ແຂວງ; ຫກປ: ຫ້ອງການກະສິກໍາ ແລະ ປ່າໄມ້ເມືອງ; ຫພບ: ຫ້ອງການພະລັງງານ ແລະ ບໍ່ແຮ່ເມືອງ; ຫກງ: ຫ້ອງການ ການເງິນເມືອງ; ຫຮສສ: ຫ້ອງການ ແຮງງານ ແລະ ສະຫວັດດີການສັງຄົມເມືອງ; ຫຊສ: ຫ້ອງການຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ເມືອງ; ພສອ: ພະແນກສ່ວຍສາອາກອນ; ຫຜຮ: ຫ້ອງການແຜນການ ແລະ ການຮ່ວມມືເມືອງ. * ຫກປ ແມ່ນໄດ້ສໍາພາດສະເພາະໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໃນຂະແໜງກະສິກໍາ ແລະ ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ ເທົ່ານັນ ້ . ** ຫພບ ແມ່ນໄດ້ສໍາພາດສະເພາະໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່ ເທົ່ານັນ ້ . *** ພສອ, ຫກງ, ຫຮສສ: ສໍາລັບອົງການຈັດຕັ້ງລັດເຫຼົ່ານີ້, ອົງການຈັດຕັ້ງຂັ້ນເມືອງແມນກຸ ມເປົ ້ າ ໝາຍຫຼ ັ ກ , ເຖິ ງ ແນວໃດກໍ ຕ າມ ໄດ ສໍ າ ພາດ ຕາງໜາຈາກອົ ງການຈັດຕັ້ງເຫຼົ່ານີ້ຢ່ ູຂັ້ນແຂວງ ໃນກໍລະນີທ່ ີທາງເມືອງ ບໍ່ມີຂໍ້ມູນ ກຽວກັ ບ ການເກັບ ຫຼື ່ ່ ້ ້ ່ ຈາຍຄ ່ ່າ ພາສີ-ອາກອນ, ທໍານຽມຕ່າງໆ ແລະ ຂໍ້ມູນທາງດ້ານແຮງງານ.

12

ພາກທີ 2: ຖານຂໍ້ມູນ ກຽວກັ ບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ວິທີການ ່

ປະເມີນ ກຽວກັ ບ ຜົນກະທົບທີ່ເກີດຈາກ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ່ ຂອງລັດ ຕໍຊ ່ ບ ັ ພະຍາກອນທໍາມະຊາດຂອງທອງຖິ ນ ່ ເຊັນ ່ : ດິນກະສິກາໍ , ໄມ,້ ້ ເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ ແລະ ນໍາ້ ; ການຈາຍພາສີ -ອາກອນ ລວມທັງ ການ ຊໍາລະ ່ ຄາສໍ ແລະ ອາກອນ; ການປະກອບສວນເຂົ າ້ ໃນ ່ າປະທານ, ຄາພັ ່ ນທະຕາງໆ ່ ່ ການພັດທະນາພື້ນຖານໂຄງລາງຢູ ່ ແລະ ຜົນກະທົບຕໍລ ່ າຍຮັບ ແລະ ່ ່ທອງຖິ ້ ນ ເສດຖະກິດທອງຖິ ນ ່ . ສຸດທາຍ, ັ ຜົນກະທົບດານສັ ້ ້ ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ້ ງຄົມ ຕົນ ້ ຕໍແມນ ບໂອກາດຂອງການຈາງງານທີ ່ ຕອບສະໜອງໃຫ້ ່ ປະເມີນກຽວກັ ່ ້ ແກຊຸ່ ມຊົນທີ່ໄດຮັ ່ ວາມໝັນ ້ ຄົງ ້ ບຜົ ນກະທົບ; ຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການຕໍຄ ທາງດ້ານສະບຽງອາຫານ ແລະ ສຸຂະພາບຂອງປະຊາຊົ ນທ້ອງຖິ່ ນ; ລວມທັງການຖາຍທອດທັ ກສະ ແລະ ເຕັກໂນໂລຢີໃໝ່ ໃຫ້ແກຊຸ່ ມຊົນທີ່ໄດ້ ່ ຮັບຜົນກະທົບຈາກໂຄງການ. ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ແມ່ນດັດຊະນີການຈັດລະດັບ ຄະແນນ ຊຶ່ ງລະດັບສູງສຸດ (ລະດັບທີ 1) ແມ່ນມີຄະແນນຕັ້ງແຕ່ 0 (ຄຸນນະພາບຕໍາ່ ສຸດ) ຫາ 100 (ຄຸນນະພາບສູງສຸດ) ເພື່ອສະແດງເຖິງ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃດໜຶງ່ . ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ ດັດຊະນີດງັ່ ກາວ ່ ສາມາດຈໍາແນກຕາມ 4 ອົງປະກອບ ຕົວຊີ້ວດ ັ ຂອງຄຸນນະພາບການລົງທຶນ. ຜົ ນໄດຮັ ້ ບໃນແຕລະ ່ 4 ອົງປະກອບ ຕົວຊີ້ວດ ັ ແມນຄະແນນຄຸ ນນະພາບການລົງທຶນ ໃນລະດັບທີ 2. ່ ໃນລະດັບນີ້ ທຸກໆອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ໄດຄະແນນ ແຕ່ 0 (ຄຸນນະພາບຕໍາ່ ສຸດ) ້ ຫາ 25 (ຄຸນນະພາບສູງສຸດ)14, ໂດຍອີງໃສຄະແນນການປະເມີ ນບັນດາຕົວ ່ ຊີ້ວດ ັ ຂອງ ແຕລະອົ ງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ (ຕົວຢ່າງ: “ການນໍາໃຊທີ ິ ຕາມ ່ ້ ່ ດນ ຂອບເຂດພື້ນທີ່ສາໍ ປະທານ” ເປັ ນຕົວຊີ້ວດ ັ ໜຶງ່ ຂອງອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ທາງດານຄວາມສອດຄ ອງກັ ້ ່ ບລະບຽບກົດໝາຍ; ເບິງ່ ລາຍລະອຽດເພີ່ມຕື່ມ ໃນຕາຕະລາງ 6). ໃນລະດັບທີ 2 ນີ້ ສາມາດນໍາໃຊເພື ້ ່ ອກໍານົດທາອ ່ ຽງ ່ ແລະ ສິງ່ ທີ່ຈະຕອງເລື ອກ ລະຫວາງ ັ ຂອງບັນດາຂະແໜງ ້ ່ ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ການ, ປະເພດກິດຈະການ, ຂະໜາດໂຄງການ, ແຕລະເຂດພູ ມສັນຖານ ແລະ ່ ຂັ້ນຂອງອົງການຈັດຕັ້ງທີ່ອະນຸມັດໂຄງການ. ສຸດທ້າຍ, ໃນລະດັບທີ 3

ຄະແນນ ດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ທີ່ໄດລົ ຸ ້ ງເລິກລາຍລະອຽດທີ່ສດ ຂອງການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ຊຶງ່ ໄດໃຫ ັ ທັງໝົດ ້ ້ຄະແນນຕົວຊີ້ວດ ຢູ່ໃນແຕລະອົ ງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ . ສະນັນ ້ , ໃນລະດັບນີ້ ຈຶງ່ ສາມາດວິເຄາະໄດ້ ່ ເຖິງຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶ ນ ລະຫວ່າງ ຕົວຊີ້ວດ ັ ຢູ່ໃນແຕລະອົ ງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ . ລາຍລະອຽດ ເພີ່ມຕື່ມ ກຽວກັ ບ ່ ່ ການກໍານົດເງືອ ່ ນໄຂ ແລະ ວິທີການ ການຈັດລະດັບຄະແນນດັດຊະນີ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ແມນໄດ ່ ້ ອະທິບາຍຢ່າງລະອຽດຢູ່ ໃນເອກະສານຂອງ Hett et al. (2018). ທຸກໆຕົວຊີ້ວດ ັ ທີ່ນາໍ ໃຊ້ໃນການຈັດລະດັບຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບ ການລົງທຶນ ປະກອບດວຍ ້ ໜຶງ່ ຫຼື ຫຼາຍຕົວແປ ຊຶງ່ ຕົວແປສວນໃຫຍ ່ ່ ແມນ ່ ມາຈາກການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ແຕໃນບາງກໍ ລະນີ ແມນໄດ ່ ່ ້ ມາຈາກຖານຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ. ຕົວແປ ຈາກການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ແມ່ນໄດ້ມາ ຈາກແບບສອບຖາມທີ່ໄດສໍ ້ າພາດຊາວບ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບ, ອໍານາດ ການປົ ກຄອງຂັ້ນບ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບ, ອົງການຈັດຕັງ້ ຂອງລັດ (ຈາກ 7 ຂະແໜງການທີ່ກຽວຂ ອງ) ແລະ ບໍລສ ິ ດ ັ /ນັກລົງທຶນ. ສໍາລັບແຫຼ່ງທີ່ມາ ່ ້ ຂອງຂໍມ ້ ນ ູ ແມນມີ ້ ກັບຕົວຊີ້ວດ ັ ແລະ ປະເພດຂອງ ່ ຄວາມແຕກຕາງກັ ່ ນຂຶນ ໂຄງການ. ສໍາລັບ ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດານຄວາມສອດຄ ອງກັ ບລະບຽບ ້ ່ ກົດໝາຍ ແລະ ຜົ ນກະທົບດານສິ ງ່ ແວດລອມ, ຕົວແປສວນໃຫຍ ້ ້ ່ ່ ແມນໄດ ່ ້ ມາຈາກການສໍ າ ພາດຕາງໜ້ າອົ ງ ການຈັ ດ ຕັ້ ງ ຂອງລັ ດ ທີ່ ກ່ ຽວຂ້ ອງ. ຕົວຊີ້ວດ ັ ສໍາລັບອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ຜົ ນກະທົບດ້ານເສດຖະກິດສໍາລັບ ໂຄງການໃນຂະແໜງ ກະສິກໍາ ແລະ ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ, ຕົວແປສ່ວນ ໃຫຍ່ແມ່ນໄດ້ມາຈາກການສໍາພາດຊາວບ້ານທີ່ ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົ ບ ແລະ ບໍລິສັດ; ສ່ວນໂຄງການ ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່ ຕົວແປສ່ວນໃຫຍ່ໄດ້ມາຈາກ ການສໍາພາດຊາວບ້ານກະທົບ ແລະ ອົງການຈັດຕັງ້ ຂອງລັດທີ່ກຽວຂ ່ ້ອງ. ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ຜົ ນກະທົບດານສັ ງຄົມ ຕົວແປສວນໃຫຍ ້ ່ ່ໄດມາຈາກ ້ ການສໍາພາດອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ່ໄດຮັ ້ ແລະ ຊາວບານທີ ້ ້ ບ ຜົນກະທົບ.

ຕາຕະລາງ 6: ໂຄງສາງ ້ ຂອງ ຄະແນນດັດຊະນີຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ໃນ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວັດ - ຄວາມສອດຄອງ ່ ກັບລະບຽບກົດໝາຍ, ຜົ ນ ກະທົບດານ ສິ ງ ່ ແວດ ລ ອມ, ເສດ ຖະ ກິ ດ ແລະ ສັ ງ ຄົ ມ (ເບິ ່ ງ ເອກະສານຊ ອນທ າຍທີ 3 ສໍ າ ລັ ບ ລາຍລະອຽດ ຕົ ວ ແປທີ ່ ໃ ຊ້ໃນການປະເມີນແຕລະຕົ ວຊີ້ ້ ້ ້ ້ ່ ວັດ).

14

ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ

ຕົວຊີ້ວດ ັ

ຄໍາຖາມທີ່ນາໍ ໃຊ້ໃນການປະເມີນ

ຄວາມສອດຄ່ອງ ກັບລະບຽບກົດໝາຍ

ມີການສໍາຫຼວດພື້ນທີ່ ແລະ ໄດຮັ ້ ບ ການອະນຸມດ ັ ກອນການບຸ ກເບີກທີ່ດນ ິ ່

ໄດ້ມີການສໍາຫຼວດທີ່ດິນ ຫຼື ບໍ່? ໄດກໍ ນແຜນທີ່ ສໍາລັບ ທີ່ດິນທີ່ສາມາດອະນຸມັດໃຫ້ ສໍາປະທານ ຫຼື ບໍ່? ້ ານົດຂອບເຂດ ຫຼື ສາງເປັ ້ ໄດມີ ການບຸກເບີກ ້ ການເຊັນ ສັນຍາການລົງທຶນ ແລະ/ຫຼື ສັນຍາເຊົ່າ-ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ກອນມີ ່ ທີ່ດິນ ຫຼື ບໍ່?

ນໍາໃຊ້ທີ່ດິນຕາມຂອບເຂດອະນຸມັດ

ທີ່ດິນທີ່ໄດຮັ ້ ບການບຸກເບີກ ຢູ່ໃນ ຫຼື ອອກນອກຂອບເຂດເນື້ອທີ່ດິນທີ່ລັດໄດຈັ ້ ດສັນໃຫ້ແກໂຄງການ? ່

ປະຕິບັດສັນຍາເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ແລະ ກົດໝາຍຂອງ ສປປ ລາວ

ມີການລະເມີດເນື້ອໃນສັນຍາໃດໜຶງ່ ບໍ່? ບໍລິສັດໄດ້ລະເມີດ ກົດໝາຍ ແລະ ລະບຽບການຕ່າງໆ ຂອງ ສປປ ລາວ (ຕາມທີ່ໄດ້ຮັບລາຍງານ ຈາກອົງການຈັດຕັ້ງລັດທີ່ກຽວຂ ບ ການລະເມີດ ເນື້ອໃນສັນຍາ) ຫຼື ບໍ່? ່ ້ອງ ແລະ ປະຊາຊົນ ກຽວກັ ່

ປຶ ກສາຫາລືກັບບ້ານທັງໝົດກອນການ ່ ບຸກເບີກທີ່ດິນ

ໄດມີ ້ ບໍ? ້ ການປຶ ກສາຫາລືກັບບ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບ ໃນຂະບວນການອະນຸມັດທີ່ດິນໃຫ້ໂຄງການນັນ ປຶ ກສາຫາລືແບບໃດ? ັ້ ? ຊາວບ້ານໄດ້ມີຮ່ວມໃນລະດັບໃດ ໃນຂະບວນການປຶ ກສາຫາລືນນ

ໄດ້ຮັບການອະນຸຍາດ-ເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມ ຈາກຊາວບານ ົ ໄກການຮອງທຸ ກ ້ ແລະ ມີກນ ້

ຊາວບ້ານໄດ້ຮັບຮູ້ຂໍ້ມູນລ່ວງໜາຢ ້ ່ າງພຽງພໍ ແລະ ເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມ/ອະນຸຍາດ ກ່ອນການບຸກເບີກທີ່ດິນ ຫຼື ບໍ່? ຊາວບ້ານສາມາດນໍາເອົາບັນຫາຄໍາຮ້ອງທຸກ ຫຼື ບັນຫາໃດໜຶງ່ ທີ່ເກີດຈາກການສໍາປະທານນັນ ້ ນໍາສະເໜີຫາບໍລິສັດລົງທຶນ ແລະ/ຫຼື ຂັ້ນເທິງໄດບໍ ້ ?

ຄວາມຄືບໜາຂອງໂຄງການໄປຕາມ ້ ແຜນການທີ່ວາງໄວ້

ການພັ ດທະນາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ເປັ ນໄປຕາມແຜນທີ່ກໍານົດໄວ້ ບໍ ມາເຖິງມື້ທ່ ີມີການປະເມີນນັນ ້ ?

ການລາຍງານຄວາມຄືບໜາ້ ຂອງໂຄງການ

ບໍລິສັດໄດ້ສົ່ງບົດລາຍງານຄວາມຄືບໜາຂອງການຈັ ດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການຢ່າງເປັ ນປົ ກກະຕິ ້ (ຕາມກໍານົດໄວໃນສັ ນຍາການລົງທຶນ ແລະ/ຫຼື ສັນຍາເຊົ່າ-ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ) ຫຼື ບໍ່? ້

ແຕລະອົ ງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ໄດໃຫ ຸ ນະພາບການລົງທຶນເທົ່າກັນ ແລະ ຄະແນນຂອງແຕລະອົ ງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ຢູ່ໃນລະຫວາງ ່ ້ ້ ນໍາ້ ໜັກຄະແນນດັດຊະນີຄນ ່ ່ 0 ຫາ 25. ຄະແນນທີ່ໃຫ້ ແມນໃຫ ່ ້ ເປັ ນຄະແນນ ຫຼື ສວນຮ ່ ້ອຍ ຕົວຢ່າງ: ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ໃດໜຶງ່ ໄດ້ຄະແນນ 14 ຈາກ ຄະແນນເຕັມ 25 ແມ່ນເທົ່າກັບ 56%.

13

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຜົ ນກະທົບ ດານສິ ່ງແວດລອມ ້ ້

ຜົ ນກະທົບ ດ້ານເສດຖະກິດ

ຜົ ນກະທົບ ດານສັ ງຄົມ ້

14

ຫຼີກລ່ຽງການບຸກເບີກພື້ ນທີ່ປ່າໄມ້

ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໄດ້ບຸກເບີກເນື້ອທີ່ປ່າໄມ້ປະເພດໃດໜຶງ່ (ເຊັ່ນ: ປ່າສະຫງວນ, ປ່າປ້ອງກັນ ແລະ ປ່າຜະລິດ) ບໍ?

ການປະເມີນຜົ ນກະທົບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ທີ່ເໝາະສົມ

ມີການປະເມີນຜົ ນກະທົບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມ ທີ່ອາດເກີດຂຶ້ນຈາກໂຄງການ ຢ່າງເໝາະສົມ (ຕົວຢ່າງ: ໂດຍບໍລິສັດທີ່ປຶກສາ) ກ່ອນມີການບຸກເບີກພື້ ນທີ່ດິນ ຫຼື ບໍ່?

ຕິດຕາມກວດກາບັນຫາສິ່ງແວດລ້ອມຢ່າງ ເໝາະສົມ

ໂຄງການໄດ້ສ້າງ ແຜນຄຸ້ມຄອງ ແລະ ຕິດຕາມກວດກາດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ (EMMP) ແລະ ແຜນຄຸມຄອງ ແລະ ຕິດຕາມກວດກາດານສັ ງຄົມ (SMMP) ຫຼື ບໍ່? ້ ້ ບໍລິສັດໄດສົ ່ງແວດລອມ ້ ່ງບົດລາຍງານຕິດຕາມກວດກາດານສິ ້ ້ ແລະ ສັງຄົມ ຢ່າງເປັ ນປົ ກກະຕິ ຫຼື ບໍ່?

ນໍາໃຊ້ ແລະ ຄຸມຄອງການນໍ າໃຊ້ ້ ສານເຄມີທ່ ີເໝາະສົມ

ການນໍາໃຊ້ສານເຄມີເຂົ້າໃນການຜະລິດຢູ່ໃນພື້ ນທີ່ໂຄງການ ໄດຮັ ້ ບການອະນຸຍາດຈາກ ອົງການຈັດຕັ້ງຂອງລັດ ຫຼື ບໍ່? ມີຜົນກະທົບດ້ານລົບ ທີ່ເກີດຈາກການນໍາໃຊ້ສານເຄມີຢ່ ູບໍລິເວນໃກ້ຄຽງ ບໍ່?

ບໍ່ສ້າງມົນລະພິ ດດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ

ມີການລາຍງານຈາກພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ກ່ຽວກັບ ຜົ ນກະທົບດ້ານລົບຕໍ່ກັບ ອາກາດ ແລະ ນໍາ້ ຢູ່ບໍລິເວນໃກ້ຄຽງ ທີ່ເກີດຈາກການດໍາເນີນໂຄງການບໍ່?

ຫຼຸດຜ່ອນຜົ ນກະທົບຕໍ່ການລຽງສັ ດ ້

ມີການລາຍງານ ກຽວກັ ບ ຜົ ນກະທົບດານລົ ບຕໍ່ກັບການລຽງສັ ດ ຢູ່ບໍລິເວນໃກຄຽງບໍ ່? ່ ້ ້ ້

ຫຼີກລຽງຜົ ນກະທົບຕໍກ ່ ບ ັ ການນໍາໃຊທີ ິ ຂອງ ່ ້ ່ ດນ ປະຊາຊົນ

ມີທ່ ີດິນຂອງຄົວເຮືອນສູນເສຍໃຫ້ແກ່ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຫຼາຍປານໃດ?

ຫຼີກລ່ຽງການບຸກເບີກທີ່ດິນ ທີ່ມີຄນ ຸ ຄ່າສູງ

ທີ່ດິນທີ່ໄດ້ບຸກເບີກສໍາລັບໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ໄດ້ນໍາໃຊ້ເຂົ້າໃນກິດຈະການການດໍາລົງຊີວດ ິ ຂອງທ້ອງຖິ່ນໃດໜຶງ່ (ເຊັ່ນ: ເຮັດນາ, ການຜະລິດພື ດເສດຖະກິດ, ປ່າສັກສິດ ແລະ ອື່ນໆ) ບໍ? ທີ່ດິນດັ່ງກາວມີ ຄວາມສໍາຄັນຕໍ່ກັບຊີວດ ິ ການເປັ ນຢູ່ຂອງຊາວບ້ານທີ່ໄດຮັ ່ ້ ບຜົ ນກະທົບບໍ່?

ການຊົດເຊີຍຕໍ່ກັບທີ່ດິນທີ່ສູນເສຍ

ປະຊາຊົນທີ່ສູນເສຍທີ່ດິນໃຫ້ແກ່ໂຄງການ ໄດ້ຮັບການຊົດເຊີຍຄ່າເສຍຫາຍຢ່າງເໝາະສົມ ຫຼື ບໍ່?

ການຈາຍຄ ່ ່າເຊົ່າ-ສໍາປະທານ, ພາສີ-ອາກອນ

ມີການຈາຍຄ ່ ່າສໍາປະທານ, ພັ ນທະຕ່າງໆ ແລະ ພາສີ-ອາກອນ ຄົບຖ້ວນຕາມລະບຽບການທີ່ໄດ້ກໍານົດ ໄວ້ ຫຼື ບໍ່ ນອກຈາກ ກໍລະນີທ່ ີມີການຍົກເວັນ ້ ການຈາຍຄ ່ ່າພັ ນທະດັ່ງກ່າວ?

ການປະກອບສ່ວນໃນການພັ ດທະນາ ພື້ ນຖານໂຄງລ່າງຢູ່ທ້ອງຖິ່ນ

ໂຄງການໄດ້ໜອງ ການປັ ບປຸງພື້ ນຖານໂຄງລ່າງ ແລະ ສິ່ງອໍານວຍຄວາມສະດວກຕ່າງໆ ໃຫ້ແກ່ບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບ ດັ່ງທີ່ໄດ້ໃຫ້ຄໍາໝັນ ້ ສັນຍາແລ້ວບໍ ມາເຖິງ ມື້ລົງເກັບກໍາຂໍ້ມູນ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ?

ປະກອບສ່ວນ ໃນການປັ ບປຸງລາຍຮັບຢູ່ທ້ອງຖິ່ນ

ໂຄງການ ສົ່ງຜົ ນກະທົບ ຕໍ່ລາຍຮັບຂອງປະຊາຊົນທ້ອງຖິ່ນ ຄືແນວໃດ?

ຫຼີກລ່ຽງຜົ ນກະທົບຕໍ່ກັບຊັບພະຍາ ກອນທໍາມະຊາດ

ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ ໄດ້ສົ່ງຜົ ນກະທົບຕໍ່ການປ່ຽນແປງ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ (ປ່າໄມ້, ເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ, ໄມ,້ ນໍາ້ , ສັດປ່າ ແລະ ອື່ນໆ) ໃນບໍລິເວນໃກຄຽງຄື ແນວໃດ? ້

ປະກອບສວນເຂົ ້າໃນການພັ ດທະນາ ່ ເສດຖະກິດທ້ອງຖິ່ນ

ນັກລົງທຶນ ໄດສົ ້ ່ງເສີມປະຊາຊົນຜະລິດກະສິກໍາ ແບບມີສັນຍາຜູ ກຂາດບໍ່ ນອກຈາກການຜະລິດໃນຮູບ ແບບສໍາປະທານແລ້ວ? (ສໍາລັບ ໂຄງການຂະແໜງກະສິກໍາ ແລະ ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ) ນັກລົງທຶນໄດ້ນໍາໃຊ້ວັດຖຸ ດິບ ເຊັ່ນ: ແນວພັ ນ, ນໍາ້ ມັນ; ແລະ ເຄື່ອງມື ຈາກທ້ອງຖິ່ນ ບໍ່? ນັກລົງທຶນປຸງແຕ່ງຜົ ນຜະລິດ ຢູ່ໃນແຂວງ ຫຼື ເມືອງ ບ່ອນໂຄງການຕັ້ງຢູ່ ຫຼື ພື້ ນທີ່ໃດໜຶງ່ ຂອງ ສປປ ລາວ ກອນຈະສົ ່ງອອກບໍ່? ່

ການຈໍາກັດການນໍາໃຊ້ແຮງງານ ຕາງປະເທດ ່

ແຮງງານຕາງປະເທດ ຕໍາກວ ່​່ າ່ 15% ຂອງແຮງງານທີ່ອອກແຮງງານດວຍຮ ່ ້ ່າງກາຍ ແລະ 25% ສໍາລັບຊ່ຽວຊານ ຫຼື ວິຊາການ ບໍ່?

ຄວາມເທົ່າທຽມໃນການຈາງງານ ້ ໃນແຕລະເກນອາຍຸ ແລະ ເພດ ່

ໄດມີ ງ ແລະ ຊາຍ ໃນສັດສວນທີ ່ ເທົ່າກັນ ຫຼື ບໍ່? ້ ການຈາງແຮງງານເພດຍິ ້ ່ ແຮງງານທັງໝົດ ແມນຢູ ດໝາຍ ຫຼື ບໍ່? ່ ່ ໃນເກນອາຍຸຂອງແຮງງານທີ່ກໍານົດໄວໃນກົ ້

ຄ່າຈາງທີ ້ ່ ສົມເຫດສົມຜົ ນ

ແຮງງານ ໄດ້ຮັບຄ່າຈາງຢ ້ ່ າງໜອຍ ້ ເທົ່າກັບອັດຕາຄ່າຈາງຂັ ້ ້ນຕໍ່າຢູ່ ສປປ ລາວ ຫຼື ບໍ່?

ການປະຕິບັດຕໍ່ແຮງງານ

ນັກລົງທຶນປະຕິບັດຕໍ່ແຮງງານເປັ ນຢ່າງດີ ຫຼື ບໍ່? ເຄີຍມີການລາຍງານ ຫຼື ບັນຫາທີ່ນກ ັ ລົງທືນເອົາລັດເອົາປຽບ/ສໍໂ້ ກງແຮງງານ (ເຊັນ ່ : ການຫັ ກຄາຈ ່ ່ າງ) ້ ຫຼື ບໍ?

ການຈາງແຮງງານຈາກບ ້ ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນ ກະທົບຈາກໂຄງການ

ແຮງງານທີ່ມາຈາກບ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບ ກວມເອົາສັດສວນ ່ ຫຼາຍປານໃດ?

ການຫຼີກລ່ຽງຜົ ນກະທົບຕໍ່ສຸຂະພາບຢູ່ ທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ຄວາມປອດໄພຂອງ ແຮງງານ

ນັກລົງທຶນ/ບໍລສ ິ ດ ັ ໄດສະໜອງການຝຶ ກອົບຮົມ ທາງດານຄວາມປອດໄພຢ ່ ້ ້ ່າງພຽງພໍໃຫ້ແກກໍ ່ າມະກອນ ຫຼື ບໍ? ນັກລົງທຶນ/ບໍລິສັດ ໄດສະໜອງອຸ ປະກອນກຽວກັ ບຄວາມປອດໄພສໍາລັບໜາວຽກທີ ່ ມີຄວາມສຽງໃຫ ້ ່ ້ ່ ້ ແກ່ ກໍາມະກອນ (ເຊັ່ນ: ອຸປະກອນປ້ອງກັນເວລາສີດຢາຂ້າຫຍ້າ, ນໍາໃຊ້ເຄື່ອງກົນຈັກຕາງໆ ແລະ ອື່ນໆ) ບໍ? ່ ເຄີຍມີການລາຍງານ ກຽວກັ ່ ບ ັ ສຸຂະພາບຂອງປະຊາຊົນທອງຖິ ່ ບໍລເິ ວນໃກຄຽງ ຫຼື ບໍ? ່ ່ ບ ຜົນກະທົບດານລົ ້ ບຕໍກ ້ ນ ້

ການຫຼີກລ່ຽງຜົ ນກະທົບຕໍ່ກັບຄວາມ ໝັນ ້ ຄົງດານສະບຽງອາຫານ ້

ມີຜົນກະທົບຕໍ່ກັບ ຄວາມໝັນ ້ ຄົງທາງດ້ານສະບຽງອາຫານຂອງທ້ອງຖິ່ນ ຈາກການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ ຫຼື ບໍ່?

ການຖ່າຍທອດ ເຕັກໂນໂລຢີ ແລະ ການພັ ດທະນາຊຸ ມຊົນ

ນັກລົງທຶນ/ບໍລິສັດ ໄດຖ ້ ່າຍທອດ ທັກສະ ຫຼື ເຕັກໂນໂລຢີ ອັນໃໝ່ ໃດໜຶງ່ ທີ່ເປັ ນປະໂຫຍດ (ເຊັ່ນ: ພືດເສດຖະກິດຊະນິດໃໝ,່ ປຸ໋ຍ, ເຕັກນິກກະສິກາໍ ແລະ ອື່ນໆ) ໃຫ້ແກປະຊາຊົ ນທີ່ໄດຮັ ່ ້ ບຜົນກະທົບ ຫຼື ບໍ?

ພາກທີ 2: ຖານຂໍ້ມູນ ກຽວກັ ບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ວິທີການ ່

ເພື່ອໃຫ້ໄດຄະແນນ ບັນດາຕົວຊີ້ວດ ັ ທີ່ເປັ ນລັກສະນະຂໍມ ້ ນ ູ ດານຄຸ ນນະພາບ ້ ້ ພວກເຮົາໄດກໍ ວແປໂດຍອີງຕາມຈໍານວນຕົວແປ ້ ານົດຄະແນນໃຫ້ແຕລະຕົ ່ ຢູ່ໃນແຕລະຕົ ວຊີ້ວດ ັ . ທຸກຕົວຊີ້ວດ ັ ຂອງແຕລະອົ ງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ແມນ ່ ່ ່ ມີລະດັບຄວາມສໍາຄັນເທົາ່ ທຽມກັນ. ສະນັນ ້ , ແຕລະຕົ ວຊີ້ວດ ັ ຈຶງ່ ໃຫ້ຄະແນນ ່ ສູງສຸດເທົາ່ ກັນ15. ຕົວຢ່າງ: ຕົວຊີ້ວດ ັ “ການປຶ ກສາຫາລືກບ ັ ຊາວບານ” ຂອງ ້ ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດານຄວາມສອດຄ ອງກັ ້ ່ ບລະບຽບກົດໝາຍ ແມນອີ ່ ງໃສ່ 2 ຕົວແປ: ປະເພດຂອງການປຶ ກສາຫາລື ແລະ ລະດັບການມີສວນຮ ວມຂອງ ່ ່ ຊຸ ມຊົນທີ່ໄດຮັ ້ , ຄະແນນຂອງແຕລະຕົ ວແປດັງ່ ກາວ ້ ບຜົ ນກະທົບ; ສະນັນ ່ ່ ຈຶງ່ ເທົ່າກັບເຄິງ່ ໜຶງ່ ຂອງຄະແນນລວມຂອງຕົວຊີ້ວດ ັ ນີ້. ສອງຕົວແປທີ່ໄດ້ ນໍາມາປະເມີນຕົວຊີ້ວດ ັ ນີ້ ແມນໄດ ນຄຸນນະພາບການລົງ ່ ມາຈາກການປະເມີ ້ ທຶນ. ເສັນ ້ ສະແດງ 3 ນໍາສະເໜີຕວ ົ ຢ່າງ ກຽວກັ ບການຄິດໄລຄະແນນຂອງ ່ ່ ຕົວຊີ້ວດ ັ “ການປຶ ກສາຫາລືກບ ັ ຊາວບານ.” ້ ສໍາລັບໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຂະໜາດໃຫຍທີ ່ ່ໄດສຸ ້ ມ ່ ຫຼາຍ ກວາໜຶ ນຕົວຢ່າງ ໃນການສໍາພາດ (ເບິງ່ ກອບການສຸມຕົ ່ ງ່ ບານເປັ ້ ່ ວຢ່າງ ບານຢູ ້ ່ ເອກະສານຂອງ Hett et al. 2018). ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້, ຄະແນນ

ຂອງແຕ່ລະຕົວແປ ແມ່ນໄດ້ຄິດໄລ່ໂດຍການນໍາໃຊ້ຄະແນນສະເລ່ຍຂອງ ທຸກບານທີ ່ ໄດສຸ ້ ້ ມເປັ ່ ນຕົວຢ່າງ ໂດຍບໍໄ່ ດຈັ ້ ດນໍາ້ ໜັກ ຄວາມສໍາຄັນຂອງແຕ່ ລະບານ. ບາຍຢູ່ຫົ ວຂໍກ ້ ອນໜ ານີ ້ ນອກຈາກນີ້, ດັງ່ ທີ່ໄດອະທິ ້ ່ ້ ້, ໂຄງການໜຶງ່ ແມ່ນໄດ້ສໍາພາດຫຼາຍພາກສ່ວນຜູ້ ທີ່ມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງ ໝາຍຄວາມວ່າ ຕົວຊີ້ວດ ັ ຈໍານວນໜຶງ່ ໄດຮັ ່ ໄປແລວ ້ ບຄໍາຕອບຈາກຫຼາຍພາກສວນ. ່ ໂດຍທົວ ້ ເຫັ ນວາ່ ຄໍາຕອບທີ່ໄດຈາກແຕ ລະພາກສ ວນຕໍ ຄ ່ າໍ ຖາມດຽວກັນ ແມນມັ ້ ່ ່ ່ ກຈະ ບໍ່ສອດຄອງກັ ນ. ສະນັນ ້ , ຄະແນນຕົວແປໃນການຈັດລະດັບດັດຊະນີຄນ ຸ ່ ນະພາບການລົງທຶນນີ້ ແມນໄດ ຍຄະແນນຈາກຄໍ າຕອບ ່ ຄິ ້ ດ ໄລໂດຍສະເລ ່ ່ ທັງໝົດ ທີ່ໄດຈາກການສໍ າພາດຜູ້ ທີ່ມສ ີ ວນທີ ່ ກຽວຂ ອງທັ ງໝົດ ໂດຍບໍໄ່ ດ້ ້ ່ ່ ້ ຈັດນໍາ້ ໜັກຄວາມສໍາຄັນຂອງຄໍາຕອບທີ່ໄດຈາກການສໍ າພາດ ແຕລະພາກ ້ ່ ສ່ວນ. ພາບລວມຂອງຕົວແປທັງໝົດທີ່ນາໍ ໃຊ້ໃນການປະເມີນ, ນໍາ້ ໜັກ ແລະ ການໃຫ້ຄະແນນ ແມ່ນໄດ້ອະທິບາຍຢູ່ ເອກະສານຊ້ອນທ້າຍ 3. ຕົວຊີ້ວດ ັ ແລະ ຕົວແປ ຂອງແຕລະຕົ ວຊີ້ວດ ັ ແມນໄດ ່ ່ ກໍ ້ ານົດຜ່ານຂະບວນ ການປຶ ກສາຫາລື ລະຫວາງ ດທີ່ກຽວຂ ອງຂອງໂຄງການ ່ ຄູຮ ່ ວມງານຂອງລັ ່ ່ ້ (ລວມມີ ກປ, ກຊສ, ພບ ແລະ ກຜທ ຢູ່ຂັນ ້ ສູນກາງ ແລະ ສູນ CDE) ແລະ ຜູ້ ຊຽວຊານຈາກທາງນອກ. ່

ການປຶ ກສາຫາລືກັບຊາວບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການ

ຄະແນນລວມທີ່ຈະໄດ້ຮັບ 3.57

(1) ປະເພດຂອງການປຶ ກສາຫາລື

ຄະແນນລວມທີ່ຈະໄດຮັ ້ ບ 1.785

ຄໍາຖາມ: ຊາວບ້ານໄດ້ຮັບການແຈງ້ ການ ກ່ຽວກັບ ການພັ ດທະນາໂຄງການໂດຍໄດ້ຮັບຂໍ້ມູນທີ່ພຽງພໍ ຫຼື ບໍ່ ແລະ ຊາວບ້ານສາມາດເຈລະຈາຕໍ່ລອງ ບັນຫາໃດແດ່ຕາມ ຫົ ວຂໍ້ຕໍ່ໄປນີ້: (1) ຂະໜາດຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ, (2) ການຈັດສັນທີ່ດິນ, (3) ການຊົດເຊີຍຄາ່ ເສຍຫາຍຕໍ່ກັບທີ່ດິນທີ່ສູນເສຍ, (4) ຜົ ນປະໂຫຍດ (ເຊັ່ນ: ການຈາງ ້ ງານ, ເງິນສົດ, ພື້ ນຖານໂຄງລາງ ່ ແລະ ສິ່ງອໍານວຍຄວາມສະດວກ)? ຕົວເລືອກສໍາລັບຄໍາຕອບ (1 ຈາກ 6 ຄໍາຕອບ)

ຄະແນນ

A

ບ້ານໄດຮັ ້ ບການແຈງ້ ຂໍ້ມູນຢ່າງຈະແຈງ້ ແລະ ມີໂອກາດໃນການເຈລະຈາຕໍ່ລອງ 4 ບັນຫາ

1.785

B

ບ້ານໄດ້ຮັບການແຈງ້ ຂໍ້ມູນຢ່າງຈະແຈງ້ ແລະ ມີໂອກາດໃນການເຈລະຈາຕໍ່ລອງ 3 ໃນ 4 ບັນຫາ

1.428

C

ບ້ານໄດ້ຮັບການແຈງ້ ຂໍ້ມູນຢ່າງຈະແຈງ້ ແລະ ມີໂອກາດໃນການເຈລະຈາຕໍ່ລອງ 2 ໃນ 4 ບັນຫາ

1.071

D

ບ້ານໄດ້ຮັບການແຈງ້ ຂໍ້ມູນຢ່າງຈະແຈງ້ ແລະ ມີໂອກາດໃນການເຈລະຈາຕໍ່ລອງ 1 ໃນ 4 ບັນຫາ

0.714

E

ບ້ານໄດ້ຮັບການແຈງ້ ຂໍ້ມູນຢ່າງຈະແຈງ້ , ແຕ່ບໍ່ມີໂອກາດໃນການເຈລະຈາຕໍ່ລອງບັນຫາໃດໆໃນ 4 ບັນຫາ

0.357

F

ບ້ານບໍ່ໄດຮັ ້ ບການແຈງ້ ຂໍ້ມູນຢ່າງຈະແຈງ້ ແລະ ບໍ່ມີໂອກາດໃນການເຈລະຈາຕໍ່ລອງເລີຍ

(2) ລະດັບການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງບ້ານ

0

ຄະແນນລວມທີ່ຈະໄດ້ຮັບ 1.785

ຄໍາຖາມ: ແມ່ນໃຜຢູ່ໃນຊຸ ມຊົນທີ່ມີສ່ວນຮ່ວມໃນຂະບວນການປຶ ກສາຫາລື? ຕົວເລືອກສໍາລັບຄໍາຕອບ (1 ຈາກ 4 ຄໍາຕອບ)

ຄະແນນ

A

ອົງການປົ ກຄອງບ້ານ ແລະ ຊາວບ້ານທັງໝົດ

B

ອັງການຈັດຕັ້ງຂອງບ້ານ (ເຊັ່ນ: ນາຍບ້ານ, ໜວຍ ່ ງານທີ່ດິນບ້ານ, ປ່າໄມບ ້ ້ານ, ສະຫະພັ ນແມຍິ ່ ງບ້ານ ແລະ ອື່ນໆ)

1.19

C

ນາຍບ້ານ

0.59

D

ບໍ່ມີໃຜເຂົ້າຮ່ວມ - ບໍ່ມີການປຶ ກສາຫາລື ເລີຍ

1.785

0

ເສັ້ນສະແດງ 3: ຕົວຢ່າງບັນດາຕົວແປທີ່ນໍາໃຊ້ ເພື່ ອປະເມີນ ຕົວຊີ້ວັດ “ການປຶ ກສາຫາລືກັບຊາວບ້ານ” ສໍາລັບ ຄວາມສອດຄອງ ່ ຕາມລະບຽບກົດ ໝາຍ ໃນການຈັດລະດັບຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ. ແຫຼ່ງທີ່ມາ: Hett et al. (2018) 15

ເນື່ອງຈາກວາ່ ແຕລະ ັ ມີຈາໍ ນວນຕົວຊີ້ວດ ັ ບໍ່ເທົ່າກັນ, ສະນັນ ້ ຄະແນນສູງສຸດຂອງແຕລະຕົ ວຊີ້ວດ ັ ຈຶງ່ ຕາງກັ ງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ . ຕົວຢ່າງ: ຄະແນນສູງສູດ ສໍາລັບຕົວຊີ້ວດ ັ ໜຶງ່ ໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ່ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ່ ່ ນ ຕາມແຕລະອົ ່ ດານຄວາມສອດຄ ັ ທີ່ມີນາໍ້ ໜັກຄວາມສໍາຄັນເທົ່າກັນ, ຄະແນນ ຂອງແຕ່ລະຕົວຊີ້ວດ ັ ທີ່ໄດ້ ຈຶງ່ ເທົ່າກັບ 25/7), ໃນຂະນະທີ່ ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ຜົ ນກະທົບດ້ານ ້ ່ອງກັບລະບຽບກົດໝາຍ ແມ່ນ 3.571 (ຄະແນນທັງໝົດ = 25, ມີ 7 ຕົວຊີ້ວດ ສິ່ງແວດລ້ອມ ແມ່ນ 4.167 (ຫຼື 25/6), ແລະ ຄະແນນເທົ່າກັບ 3.125 (ຫຼື 25/8) ສໍາລັບ ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ຜົ ນກະທົບດ້ານສັງຄົມ ແລະ ເສດຖະກິດ.

15

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ວິທກ ີ ານ ແລະ ຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ນາໍ ໃຊໃນການວິ ເຄາະ ຢູ່ໃນແຕລະພາກຂອງ ້ ່ ບົດລາຍງານນີ້ ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ໃໝ່ ກຽວກັ ບ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ ສປປ ່ ລາວ ທີ່ໄດອະທິ ບາຍຢູ່ຂາງເທິ ງ ພ້ອມທັງບັນດາຂໍມ ້ ນ ູ ອື່ນອີກຈໍານວນໜຶງ່ ້ ້ ແມນໄດ ິ ່ ້ ນໍາໃຊເພື ້ ່ອວິເຄາະຄຸນລັກສະນະຂອງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ຂອງລັດ, ສະພາບແວດລອມຂອງພື ້ ນທີ່ ທີ່ມກ ີ ານເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ້ ຂອງລັດ ແລະ ປະເມີນຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການ. ໃນແຕລະພາກຂອງບົ ດ ່ ລາຍງານ, ໄດນໍ ້ ນ ູ ແລະ ວິທກ ີ ານໃນການວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ແຕກຕາງກັ ້ າໃຊຂໍ ້ ມ ່ ນ. ລາຍລະອຽດຂອງຂໍມ ້ ນ ູ ແລະ ວິທກ ີ ານເຫຼົ່ານີ້ ໄດນໍ ້ ອຍ ້ າສະເໜີ ຢູ່ໃນຫົ ວຂໍຍ ່ ລຸມນີ ້ ນ ູ ທາງດານພູ ມສາດ ທີ່ນາໍ ່ .້ ຕາຕະລາງ 7 ອະທິບາຍພາບລວມຂອງຂໍມ ້ ໃຊ້ເປັ ນຂໍມ ້ ນ ູ ພາບພື້ນຫຼັງ ຫຼື ຂໍມ ້ ນ ູ ພື້ນຖານໃຫ້ແກການສ າງແຜນທີ ່ ຢູ່ໃນ ່ ້ ບົດລາຍງານນີ້. ຂໍ້ມູນ ແລະ ວິທີການທີ່ນາໍ ໃຊ້ໃນພາກທີ 3 ພາກທີ 3 ນໍາສະເໜີ ຜົ ນໄດຮັ ບ ້ ບຈາກການວິເຄາະແບບລະອຽດກຽວກັ ່ ຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ທໍາອິດ, ນໍາສະເໜີພາບລວມໂດຍຫຍໍຂ ້ ອງຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ເກັບໄດຈາກການຂຶ ນ ້ ບັນຊີ ແລະ ້ ບັນທຶກຢູ່ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ຈາກນັນ ້ ໄດນໍ ູ ສະຖິຕິ ໂດຍອີງໃສບັ ້ າສະເໜີຂໍ້ມນ ່ ນດາຕົວແປທີ່ ສໍາຄັນຈາກການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ . ເຖິງແມນວ ່ າ່ ໄດມີ ໍ້ ນ ູ ກຽວກັ ບ ຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດ, ເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ້ ການນໍາສະເໜີຂມ ່ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ້ ເພື່ອສະແດງໃຫ້ເຫັ ນລະດັບ ແລະ ຂະໜາດ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ ສປປ ລາວ, ແຕໃນການຕີ ່

ຄວາມໝາຍຕົວເລກຂໍມ ້ ນ ູ ເຫຼົ່ານີ້ ແມນ ລະມັ ດລະວັງ ເນືອ ່ ງຈາກວາ່ ່ ຈະຕອງໄດ ້ ້ ມັນຍັງມີຊ່ອງຫວາງຂອງຂໍ ້ມນ ູ , ໂດຍ ສະເພາະ ແມນຂໍ ູ ກຽວກັ ບເນື້ອທີ່ ່ ່ ້ມນ ່ ອະນຸມດ ັ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ. ້ ນ ູ ນີ້, ບໍແ ່ ມນທຸ ້ ໃນຖານຂໍມ ່ ກໂຄງການ ທີ່ມີຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບເນື້ອທີ່ອະນຸມັດແລ້ວ ຈະມີຂ້ໍມູນເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ້ ຫຼື ໃນທາງກັບກັນ, ນອກຈາກນັນ ້ ບາງໂຄງການ ບໍມ ່ ຂ ີ ມ ໍ້ ນ ູ ເນື້ອທີ່ທັງສອງ ປະເພດເລີຍ. ເພື່ອເຮັດໃຫ້ຜົນໄດຮັ ້ ນ ູ ມີຕວ ົ ເລກກົງກັນ ້ ບຈາກການວິເຄາະຂໍມ ພວກເຮົາໄດນໍ ິ ຂອງລັດ ້ າເອົາສະເພາະໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ທີ່ມີຂໍ້ມູນທັງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ມາວິເຄາະຢູ່ໃນ ພາກທີ 3. ຫົ ວຂໍສ ້ ດ ຸ ທ້າຍ ຂອງພາກທີ 3 ແມນປະເມີ ນ ກຽວກັ ບ ການປ່ຽນແປງ ດານ ່ ່ ້ ຂໍມ ້ ນ ູ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃນຊວງຊຸ ມປີມໆ ໍ່ ຜ່ານມານີ້. ່ ການປະເມີນນີ້ໄດ້ມີການສົມທຽບ ລະຫວ່າງ ຂໍ້ມູນຈາກການຂຶ້ນບັນຊີ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຄັງ້ ທີທໍາອິດ ໃນລະຫວາງ ່ ປີ 2007-2010 (Schönweger et al. 2012) ແລະ ຂໍ້ມນ ູ ການຂຶ້ນ ບັນຊີການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ພັດທະນາຂຶ້ນໃໝ່ ໃນ ຊວງປີ 2014 - 2017. ສໍາລັບການສົມທຽບ ລະຫວາງ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ່ ່ 2 ຖານຂໍມ ບັນຊີດັ່ງກ່າວ, ໄດ້ນໍາໃຊ້ຂໍ້ມູນດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້: (1) ການວິເຄາະຂໍ້ມູນໂຄງການ ທັງໝົດ (ຈໍານວນໂຄງການ), ໄດນໍ ້ ນ ູ ທີ່ມຢ ີ ່ ູທັງໝົດທີ່ໄດຈາກຖານ ້ າໃຊ້ຂໍມ ້ ຂໍ້ມນ ູ ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເຖິງວາ່ ໂຄງການດັ່ງກ່າວ ມີ ຫຼື ບໍ່ມີຂໍ້ມູນທາງດ້ານທີ່ຕັ້ງພູ ມສັນຖານ (ທີ່ຕັ້ງ ແລະ ຂອບເຂດເນື້ອທີ່); (2) ສໍາລັບການວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ທາງດານເນື ້ອທີ່, ໄດນໍ ້ ້ າໃຊ້ ຂໍມ ້ ນ ູ ຂອງໂຄງການທັງໝົດທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ . ການເລືອກເອົາຂໍມ ້ ນ ູ ຈາກ ຖານຂໍ້ມນ ູ ດັງ່ ກາວນີ ້ ແມນເຮັ ່ ່ ດໃຫ້ຜົ ນໄດຮັ ້ ບຈາກການຂຶ້ນບັນຊີ ໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຄັງ້ ທີໜງຶ່ ແລະ ຄັງ້ ທີສອງ ສາມາດປຽບ ທຽບກັນໄດ້. ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ, ຜົ ນຕາມມາເຫັ ນວາ່ ສະຖິຕິສັງລວມ

ຕາຕະລາງ 7: ຊຸ ດຂໍ້ມູນທາງດານ ້ GIS ທີ່ນໍາໃຊ້ໃນການວິເຄາະຂໍ້ມູນ ແລະ ສາງ ້ ແຜນທີ່

16

ຊຸ ດຂໍ້ມູນທາງດານ ້ GIS

ແຫຼ່ງທີ່ມາ

ເທດສະບານແຂວງ

ກົມແຜນທີ່ແຫ່ງຊາດ, ສປປ ລາວ ປີ 2015, ປັ ບປຸງ ໂດຍໂຄງການ ພັ ດທະນາລະບົບນິເວດຊີວະນາໆພັ ນ ກະສິກໍາ ຢູ່ ເຂດພູ ດອຍ (TABI), 2018

ເທດສະບານເມືອງ

ກົມແຜນທີ່ແຫ່ງຊາດ, ສປປ ລາວ ປີ 2015, ປັ ບປຸງ ໂດຍໂຄງການ ພັ ດທະນາລະບົບນິເວດຊີວະນາໆພັ ນ ກະສິກໍາ ຢູ່ ເຂດພູ ດອຍ (TABI), 2018

ຂອບເຂດແຂວງ

ກົມແຜນທີ່ແຫ່ງຊາດ, ສປປ ລາວ ປີ 2015

ຂອບເຂດເມືອງ

ກົມແຜນທີ່ແຫ່ງຊາດ, ສປປ ລາວ ປີ 2015, ປັ ບປຸງ ໂດຍໂຄງການ ພັ ດທະນາລະບົບນິເວດຊີວະນາໆພັ ນ ກະສິກໍາ ຢູ່ ເຂດພູ ດອຍ (TABI), 2018

ຂອບເຂດຊາຍແດນ ລະຫວາງ ່ ປະເທດໃນ ພາກພື້ ນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ ່ ້

ຂໍ້ມູນຂອງສາກົນ

ເສັ້ນທາງ

Don Duvall 2011, ປັ ບປຸງ ໂດຍໂຄງການ ພັ ດທະນາລະບົບນິເວດຊີວະນາໆພັ ນ ກະສິກໍາ ຢູ່ ເຂດພູ ດອຍ (TABI), 2018

ດານສາກົ ນ, ດານທ ອງຖິ ນ ່ ແລະ ດານປະເພນີ ຢູ່ ສປປ ລາວ ່ ່ ້ ່

ຂໍ້ມູນຈາກຫຼາຍແຫຼ່ງ, ສັງລວມໂດຍ CDE, 2018

ອ່າງເກັບນໍາ້ ຂອງໂຄງການພະລັງງານໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກ

ຂໍ້ມູນຈາກຫຼາຍແຫຼ່ງ, ສັງລວມໂດຍ CDE, 2018

ແມ່ນໍາ້ ແລະ ໜອງ

Natural Earth, 1:10m, 2018

ຂໍ້ມນ ູ 3 ມິຕິ ກຽວກັ ບຄວາມສູງຂອງພື້ນທີ່ (Hillshade) ່

World Terrain Base (ESRI, USGS, NOAA)

ເຂດປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ

ກົມປ່າໄມ້ 2016, ເຂດປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ

ເຂດປ່າປ້ອງກັນແຫ່ງຊາດ

ກົມປ່າໄມ້ 2016, ເຂດປ່າປ້ອງກັນແຫ່ງຊາດ

ເຂດປ່າຜະລິດແຫ່ງຊາດ

ກົມປ່າໄມ້ 2016, ເຂດປ່າຜະລິດແຫ່ງຊາດ

ຂໍ້ມູນລະດັບຄວາມສູງຂອງພື້ ນທີ່ (DEM) ສໍາລັບເຂດພາກພື້ ນອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້

Shuttle Radar Topography Mission ຫຼື SRTM ທີ່ມີສະໜອງຂໍ້ມູນທີ່ມີຄວາມລະອຽດໃນໄລຍະ 90 ແມັດ, NASA, 2016

ພາກທີ 2: ຖານຂໍ້ມູນ ກຽວກັ ບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ວິທີການ ່

ທີ່ນາໍ ສະເໜີ ຢູ່ໃນຫົ ວຂໍສ ້ ດ ຸ ທ້າຍຂອງ ພາກທີ 3 ນີ້ ແມນບໍ ່ ງົ ກັບຕົວເລກ ່ ກ ທີ່ໄດນໍ ູ 3 ກອນໜ ານີ ອງກັ ບຂໍມ ້ ນ ູ ້ າສະເໜີຢ່ ພາກທີ ່ ້ ້, ເນື່ອງຈາກມັນກຽວຂ ່ ້ ເນື້ອທີ່ ດັ່ງອະທິບາຍຢູ່ຂ້າງເທິງນັນ ້ . ຂໍ້ມູນ ແລະ ວິທີການທີ່ນາໍ ໃຊ້ໃນພາກທີ 4 ໃນ ພາກທີ 4 ໄດ້ວິເຄາະຂໍ້ມູນທາງດ້ານພື້ ນທີ່ຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຮ່ວມກັບ ຖານຂໍ້ມູນອື່ນ ເພື່ ອສະແດງໃຫ້ເຫັ ນ ສະພາບລວມຂອງລັກສະນະທາງດານພູ ມສາດ, ດານສິ ງ່ ແວດລອມ ້ ້ ້ ແລະ ສັງຄົມ ຂອງພື້ ນທີ່ໆຕັ້ງຂອງບັນດາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ. ນອກຈາກນີ້, ໄດຄັ ູ ຈາກການປະເມີນຄຸນນະພາບ ້ ດເລືອກຂໍ້ມນ ການລົງທຶນຈໍານວນໜຶງ່ ເພື່ອວິເຄາະລົງເລິກ ກຽວກັ ບ ປະເພດທີ່ດນ ິ ທີ່ໄດ້ ່ ອະນຸມດ ັ ໃຫ້ແກໂຄງການເຊົ າ ່ ແລະ ສໍ າ ປະທານທີ ່ ດ ນ ິ ຂອງລັ ດ , ຊີ ວ ດ ິ ການ ່ ເປັ ນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນຢູ່ທ້ອງຖິ່ນ, ການນໍາໃຊ້ທີ່ດິນກ່ອນອະນຸມັດໃຫ້ແກ່ ໂຄງການ, ຂະບວນການເຈລະຈາ ແລະ ອະນຸມັດທີ່ດິນໃຫ້ແກ່ໂຄງການ ແລະ ປະຫວັດ ຂອງນັກລົງທຶນ ແລະ ການລົງທຶນຂອງເຂົາເຈົາ້ . ສຸດທ້າຍ, ເພື່ອວິເຄາະເຖິງ ສະພາບດານນິ ຕກ ິ າໍ ກຽວກັ ບການອະນຸມດ ັ ໂຄງການເຊົ່າ ້ ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ພວກເຮົາໄດປະເມີ ນ ລະດັ ບຄວາມສອດ ້ ຄ່ອງກັບລະບຽບກົດໝາຍທີ່ ກ່ຽວຂ້ອງໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ ໂດຍນໍາໃຊ້ຂໍ້ມູນຈາກຖານຂໍ້ມູນການຂຶ້ນ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະ ທານທີ່ ດິນ ຂອງລັດ. ຈຸດປະສົງ ແມ່ນນໍາໃຊ້ຂໍ້ມູນທີ່ ມີຢ່ ູ ໃນຖານຂໍ້ມູນ ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເພື່ອວິເຄາະ ວາ່ ແຕລະໂຄງການມີ ເ ອກະສານດ ານນິ ຕ ກ ິ າ ໍ ທີ ່ ກ ຽວຂ ອງຕາມທີ ່ ກາໍ ນົດໄວ້ ່ ້ ່ ້ ໃນລະບຽບກົດໝາຍ ຫຼື ບໍ. ການວາງຂໍ້ມນ ູ ທາງດານພື ້ ນທີ່ຈາກຖານຂໍ້ມນ ູ ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ້ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເຕັງທັບກັບ ຂໍ້ມນ ູ GIS ອື່ນທີ່ກຽວຂ ່ ້ອງ ສໍາລັບການວິເຄາະຂໍ້ມນ ູ ທາງດານພື ້ ນທີ່ ກຽວກັ ບສະພາບແວດລອມທາງ ້ ່ ້ ດານພູ ມ ສັ ນ ຖານ ແລະ ເສດຖະກິ ດ -ສັ ງ ຄົ ມ ຂອງພື ້ ນທີ່ຕັ້ງໂຄງການເຊົ່າ ້ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແມນໄດ ວິ ່ ້ ເຄາະຂໍ້ມູນສະເພາະໂຄງການ ທີ່ ມີສະຖານະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ “ຍັງບໍ່ທັນເລີ່ມຕົ້ນ”, “ໄລຍະເລິ່ມຕົ້ນ”, “ກໍາລັງດໍາເນີນການຜະລິດ” ແລະ “ປະລະ/ບໍ່ມີຄວາມ ຄືບໜາ” ້ (ລວມທັງໝົດ ຈໍານວນ 1,038 ໂຄງການ). ເພື່ ອວາງຂໍ້ມູນທາງດານພື ້ ນທີ່ຂອງໂຄງການ ເຕັງທັບກັບ ຂໍ້ມູນອື່ນ ພວກ ້ ເຮົາໄດ້ນໍາໃຊ້ຂໍ້ມູນທາງດ້ານພື້ ນທີ່ຂອງໂຄງການທີ່ມີຢ່ ູ ທີ່ດີສຸດຢູ່ໃນຖານ ຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຊຶງ່ ໄດນໍ ້ າ ໃຊ້ຂໍ້ມູນຂອບເຂດທີ່ດິນ (Polygon) ຂອງເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ຊຶ ່ ງ ຖື ້ ເປັ ນຂໍ້ ມູນທີ່ ດີທ່ ີ ສຸດ ຮອງລົ ງ ມາ ແມ່ນຂອບເຂດເນື້ອ ທີ່ ຈັດ ສັ ນ ແລະ ສຸດທ້າຍ ແມ່ນຂອບເຂດເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ໃນກໍລະນີທ່ ີໂຄງການບໍ່ມີຂ້ໍມູນ ຂອບເຂດເນື້ອທີ່ດນ ິ ທີ່ພັດທະນາ ຫຼື ຈັດສັນ. ໃນກໍລະນີທ່ ີໂຄງການໃດໜຶງ່ ບໍ່ມີຂໍ້ມູນຂອບເຂດພື້ ນທີ່ ດິນ ແມ່ນໄດ້ນໍາໃຊ້ເນື້ອທີ່ ໄດ້ພັ ດທະນາແລ້ວ, ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ຫຼື ເນື້ອທີ່ຈດ ັ ສັນ ເພື່ ອກະຕວງຂອບເຂດພື້ ນທີ່ດິນ (ລຽງ ຄວາມສໍາຄັນຂອງຂໍມ ້ ນ ູ ຈາກ ສູງ ຫາ ຕໍາ່ ). ໃນການກະຕວງຂອບເຂດພື້ນ ທີ່ດນ ິ ສໍາປະທານຂອງໂຄງການນັນ ້ ໄດສ ອມຮອບທີ ່ ຕງັ້ ຂອງ ້ າງຂອບເຂດອ ້ ້ ໂຄງການ (buffer) ຢູ່ໃນໂປຣແກຣມ GIS ໂດຍກໍານົດເຂດລັດສະໝີ ຕາມຂະໜາດເນື້ອທີ່ . ຜົ ນທີ່ ໄດ້ຮັບແມ່ນໄດ້ຂອບເຂດວົງມົນອ້ອມຮອບ ຈຸດທີ່ ຕັ້ງຕົ້ນຕໍຂອງໂຄງການ. ຈາກນັ້ນ, ໄດ້ນໍາໃຊ້ຂອບເຂດພື້ ນທີ່ດິນ ດັງ່ ກາວ ້ ນ ູ ທາງດານພູ ມສາດອື່ນໆ ເພື່ອວິເຄາະຂໍ້ມູນ ່ ວາງເຕັງທັບກັບຂໍມ ້ ກຽວກັ ບ ສະພາບແວດລ ອມໃນດ ານຕ າງໆຂອງພື ້ ນທີ່ດນ ິ ສໍາປະທານຂອງ ່ ້ ້ ່ ໂຄງການ. ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ອືນ ່ ທີ່ນາໍ ມາໃຊເຕັ ງ ທັ ບ ກັ ບ ຂໍ ມ ້ ນ ູ ພື ້ ນ ທີ ່ດນ ິ ຂອງໂຄງການ16 ້ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານປະກອບດວຍ: ້

16 17

• ຂໍມ ້ ນ ູ ລະດັບຄວາມສູງ: ໄດນໍ ້ ນ ູ ຈາກຖານຂໍມ ້ ນ ູ SRTM ທີ່ທກ ຸ ຄົນ ້ າໃຊຂໍ ້ ມ ສາມາດເຂົາ້ ໄດ້ (Jarvis et al. 2008) ເພື່ອມາປະເມີນລະດັບຄວາມສູງ ຂອງທີ່ຕງັ້ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ . ລະດັບຄວາມສູງ ດັງ່ ກາວ ່ ໄດ້ຈັດເປັ ນເຂດທົ່ ງພຽງ (ທີ່ ມີລະດັບຄວາມສູງ ຕໍ່າກວ່າ 500 ແມັດ ທຽບໃສລະດັ ບ ນໍາ້ ທະເລ (masl)), ເຂດທີ່ມລ ີ ະດັບຄວາມສູງປານກາງ ່ (500 – 1,000 masl), ແລະ ເຂດເນີນສູງ (ລະດັບຄວາມສູງທີ່ສງູ ກວາ່ 1,000 masl). ຈາກນັນ ້ , ໄດ້ຄິດໄລ່ລະດັບຄວາມສູງສະເລ່ຍຂອງທີ່ຕັ້ງ ໂຄງການ ໂດຍນໍາໃຊ້ ຂໍມ ້ ນ ູ ຂອບເຂດພື້ນທີ່ດນ ິ ດັງ່ ທີ່ໄດອະທິ ບາຍຢູ່ຂາງເທິ ງ. ້ ້ • ການເຂົາ້ ເຖິງ ເຂດເທດສະບານແຂວງ ແລະ ດານຊາຍແດນ: ໄດຄິ ່ ້ ດໄລ່ ເວລາສະເລຍ ່ ທີ່ໃຊ້ໃນການເດີນທາງຈາກພື້ນທີ່ຂອງໂຄງການໄປຫາເທດ ສະບານແຂວງ ແລະ ດ່ານຊາຍແດນທີ່ໃກ້ທີ່ສຸດ ລວມທັງດ່ານສາກົນ, ດານທ ອງຖິ ນ ່ ແລະ ດານປະເພນີ ໂດຍອີງໃສວິ ີ ານເດີນທາງທີ່ໄວທີ່ສດ ຸ ່ ້ ່ ່ ທກ (ເຊັນ ່ : ດວຍລົ ດ ຫຼື ລົດຈັກ). ໃນການຄິດໄລໄລຍະເວລາເດີ ນທາງສະເລຍ ້ ່ ່ ໃນການເຂົ້າເຖິງເຂດເທດສະບານແຂວງ ແມ່ນໄດ້ ນໍາໃຊ້ວິທີການ ຂອງ Epprecht et al. (2008). ສໍາລັບຂໍມ ້ ນ ູ ທາງດານພື ້ ນທີ່ໆຕັງ້ ຂອງດານ ້ ່ ຊາຍແດນໄດສ ້ ໂດຍການແຕມແຜນທີ ່ ຢ່ ຄອມພິ ູ ວເຕີ ໂດຍອີງໃສພາບ ້ າງຂຶ ້ ນ ້ ່ ຖາຍດາວທຽມທີ ່ມຄ ີ ວາມຊັດເຈນສູງ ທີ່ສາມາດເຫັນ ຕາໜາງຂອງເສັ ນ ້ ທາງ, ່ ່ ຊື່ບານ ານຊາຍແດນຕັ ງ້ ຢູ່ ແລະ ລາຍຊື່ບນ ັ ດາດານສາກົ ນຈາກຂໍມ ້ ນ ູ ້ ບອນດ ່ ່ ່ ອອນລາຍຂອງກົມຄຸມຄອງຄົ ນເຂົາ້ -ອອກເມືອງ, ກະຊວງປ້ອງກັນຄວາມ ້ ສະຫງົບ, ສປປ ລາວ17 ແລະ ກົມແຜນການ ແລະ ການເງິນ ຂອງກະຊວງກະສິ ກໍາ ແລະ ປ່າໄມ.້ • ປະເພດປ່າໄມຂອງລັ ດ: ກົດໝາຍວາດ ້ ່ ວຍປ ້ ່າໄມ້ (GoL 2007) ໄດຈັ ້ ດແບງ່ ປ່າໄມອອກເປັ ນ 3 ປະເພດ: ປ່າສະຫງວນ, ປ່າປ້ອງກັນ ແລະ ປ່າຜະລິດ. ້ ປະເພດປ່າໄມເຫຼ ບຊາດ, ແຂວງ ແລະ ເມືອງ. ້ ົ່ ານີ້ ປະກອບດວຍ ້ ປ່າໄມລະດັ ້ ຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ນາໍ ມາວິເຄາະ ແມນຂໍ ້ ນ ູ ປີ 2016 ຂອງ ກປມ ຂອງ ກປ. ຂໍມ ້ ນ ູ ເຫຼົ່ານີ້ ່ ມ ແມນຂໍ ້ ນ ູ ຫຼ້າສຸດ ແລະ ເປັ ນຂໍມ ້ ນ ູ ທາງດານພື ້ ນທີ່ ທີ່ສມ ົ ບູນສໍາລັບປະເພດ ່ ມ ້ ປ່າໄມຂອງລັ ດຢູ່ໃນສາມລະດັບ. ້ • ສະພາບແວດລອມທາງດ ານເສດຖະກິ ດ-ສັງຄົມ: ໄດວາງຂໍ ມ ້ ນ ູ ຂອບເຂດ ້ ້ ້ ຫຼ້າສຸດຂອງບານ ີ ມ ໍ້ ນ ູ ດານສະຖິ ຕຫ ິ ້າສຸ ຼ ດ ກຽວກັ ບປະຊາກອນ, ຊົນເຜົ່າ ້ ທີ່ມຂ ້ ່ ແລະ ຄວາມທຸກຍາກ (Epprecht et al. 2018) ເຕັງທັບກັບຂໍມ ້ ນ ູ ທາງດານພື ້ ນທີ່ຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ. ໂດຍນໍາໃຊ້ ຄໍາສັງ່ ້ intersect ຢູ່ໃນໂປຣແກຣມ GIS ແລວສາມາດແຍກບ ານອອກເປັ ນ2 ້ ້ ປະເພດ: ປະເພດທີ ໜຶງ່ ແມນບ ່ ທີ່ມກ ີ ານພັດທະນາໂຄງການເຊົ່າ ່ ານທີ ້ ແລະ ສໍາປະທານ ຊຶ່ງ ໝາຍເຖິງ “ບານທີ ່ ມໂີ ຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ້ ທີ່ດນ ິ ” ແລະ ບານທີ ່ ບມ ໍ່ ກ ີ ານຕັດກັນ ລະຫວາງ ້ ່ ຂອບເຂດຂອງບານ ້ ແລະ ໂຄງການ ສໍາປະທານ ຊຶງ່ ໝາຍເຖິງ “ບານທີ ່ ບນ ໍ່ ອນຢູ່ໃນເຂດໂຄງການເຊົາ່ ້ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ”. ຂໍມ ້ ນ ູ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ທີ່ນາໍ ໃຊ້ ວິເຄາະລົງເລິກໃນດານ ້ ຄວາມສອດຄອງກັ ບຫຼັກການສາກົນ ແລະ ຄຸນລັກສະນະຂອງນັກລົງທຶນ ່ ຄໍາຖາມ ຈໍານວນໜຶງ່ ທີ່ໄດຄັ ້ ດເລືອກ ຈາກແບບສອບຖາມ ໃນການເກັບກໍາ ຂໍມ ້ ນ ູ ເພື່ອປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ໄດນໍ ້ າໃຊວິ ້ ເຄາະ ເພື່ອຈໍາແນກຄຸນ ລັກສະນະຂອງເນື້ອທີ່ດນ ິ ທີ່ໄດຈັ ດ ສັ ນ ໃຫ ແກ ໂຄງການ ແລະ ວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ້ ້ ່ ລົງເລິກ ກ່ຽວກັບ ຄວາມສອດຄ່ອງກັບຫຼັກການຂອງສາກົນໃນຂະບວນ ການອະນຸມດ ັ ທີ່ດນ ິ ລວມທັງຄຸນລັກສະນະຂອງນັກລົງທຶນ. ຕາຕະລາງ 8 ນໍາສະເໜີພາບລວມຂອງແບບສອບຖາມທີ່ນາໍ ໃຊ້ສໍາພາດໃນການປະເມີນ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ແລະ ຂະໜາດຂອງຕົວຢ່າງທີ່ນາໍ ໃຊເພື ້ ່ ອວິເຄາະ ຂໍມ ້ ນ ູ ຢູ່ແຕລະຫົ ວ ຂໍ ້ ໃນ ພາກທີ 4. ່

ສໍາລັບການວິເຄາະຂໍ້ມູນ, ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ກວມເອົາ ຫຼື ນອນຢູ່ໃນຂອບເຂດພື້ ນທີ່ໃດໜຶງ່ ໝາຍເຖິງ ກໍລະນີທ່ ີຂອບເຂດພື້ ນທີ່ (polygon) ຂອງສອງພື້ ນທີ່ຕັດກັນ. http://www.immigration.gov.la/checkpoints.html, ເຂົ້າເຖິງໃນວັນທີ 15 ມີນາ 2018

17

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຕາຕະລາງ 8: ຂໍ້ມູນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ທີ່ນໍາໃຊ້ເພື່ ອວິເຄາະ ສະພາບແວດລ້ອມ ຂອງພື້ ນທີ່ຕັ້ງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນ ພາກທີ 4 ແບບສອບຖາມ ສໍາລັບການ ປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ

ຈໍານວນ ບ້ານ ຫຼື ໂຄງການທີ່ນາໍ ໃຊ້ໃນການ ວິເຄາະຂໍ້ມູນ*

ບັນດາເນື້ອໃນຢູ່ ພາກທີ 4

ຫົ ວຂໍ້ຍ່ອຍ

ທີ່ດິນ ທີ່ຈດ ັ ສັນໃຫ້ແກ່ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ

ປະເພດການນໍາໃຊ້ທີ່ດິນ ທີ່ໄດ້ຈັດສັນໃຫ້ໂຄງການ

ອໍານາດການປົ ກຄອງບ້ານ

ອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ້ 328 ບານ ້ ທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບ

ການນໍາໃຊເນື ິ ກອນຈັ ດສັນໃຫ້ແກການ ້ ້ອທີ່ດນ ່ ່ ພັ ດທະນາໂຄງການ

ອໍານາດການປົ ກຄອງບ້ານ

ອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ້ 416 ບານ ້ ທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບ

ອໍານາດການປົ ກຄອງບ້ານ

ອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ້ 441 ບານ ້ ທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບ

ລະດັບຂອງການປຶ ກສາຫາລືກັບຊຸ ມຊົນທີ່ໄດ້ ຮັບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການ

ອໍານາດການປົ ກຄອງບ້ານ

ອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ້ 420 ບານ ້ ທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບ

ປະເພດຂອງການປຶ ກສາຫາລື ຮ່ວມກັບປະຊາຊົນ

ອໍານາດການປົ ກຄອງບ້ານ

ອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ້ 338 ບານ ້ ທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບ ທີ່ ຜູ້ ໃຫ້ສໍາພາດ ບອກວາ່ ໄດມີ ບບານ ້ ການປຶ ກສາຫາລືຮວມກັ ່ ້

ລະດັບ ແລະ ປະເພດ ຂອງການຂໍອະນຸຍາດ ແລະ ເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມຈາກປະຊາຊົນທີ່ໄດຮັ ້ ບ ຜົ ນກະທົບ

ອໍານາດການປົ ກຄອງບ້ານ

ອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ້ 281 ບານ ້ ທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບ, ທີ່ ຜູ້ ໃຫ້ສໍາພາດ ບອກວາ່ ໄດມີ ບບານ ້ ການປຶ ກສາຫາລື ແລະ ການເຈລະຈາຮວມກັ ່ ້

ຄຸນລັກສະນະຂອງນັກລົງທຶນ

ບໍລິສັດ/ນັກລົງທຶນ

ຕາງໜາບໍ ິ ດ ັ /ນັກລົງທຶນ 179 ໂຄງກນ ້ ລສ

ອຸປະສັກທີ່ນກ ັ ລົງທຶນພົ ບພໍ້

ບໍລິສັດ/ນັກລົງທຶນ

ຕາງໜາບໍ ິ ດ ັ /ນັກລົງທຶນ 179 ໂຄງກນ ້ ລສ

ອາຊີບຕົ້ນຕໍຂອງ ຊາວບ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ບ ຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດິນລັດ ຄວາມສອດຄອງ ່ ກັບ ຫຼັກການສາກົນ ໃນການມີສ່ວນຮ່ວມ ຂອງ ຊຸ ມຊົນທີ່ໄດຮັ ້ ບ ຜົ ນກະທົບ ໃນຂະບວນການ ອະນຸມັດໂຄງການ

ຄຸນລັກສະນະຂອງ ນັກລົງທຶນ

* ບໍ່ ແມນ ້ ໆ ່ ທຸກຄໍາຖາມທີ່ນາໍ ໃຊ້ໃນການປະເມີນຄຸນນະພາບ ທີ່ມີຄໍາຕອບ. ອັດຕາຂອງຄໍາຕອບແມນຂຶ ່ ້ນກັບ ລະດັບການເຂົ້າຮ່ວມຂອງຜູ້ ໃຫ້ສໍາພາດ, ຄວາມຮູ້ຂອງພວກເຂົາ ທີ່ມີຕໍ່ຫົວຂໍ້ ແລະ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ນັນ ລວມທັງ ຄວາມລະອຽດອ່ອນຂອງຄໍາຖາມ. ໃນການວິເຄາະນີ້ ຈໍານວນບ້ານ ຫຼື ໂຄງການ ໝາຍເຖິງຈໍານວນຂອງຄໍາຕອບ ທີ່ໃຊ້ໃນການວິເຄາະຂໍ້ມູນ.

ຕາຕະລາງ 9: ຂໍ້ມູນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ທີ່ນາໍ ໃຊ້ເພື່ ອວິເຄາະ ຜົ ນກະທົບ ຈາກໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຈໍານວນໜຶງ່ ຢູ່ ພາກທີ 5 ບັນດາເນື້ອໃນຢູ່ ພາກທີ 5

ຫົ ວຂໍ້ຍ່ອຍ

ແບບສອບຖາມ ສໍາລັບການ ປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ

ຈໍານວນ ບ້ານ ຫຼື ໂຄງການທີ່ນາໍ ໃຊ້ໃນການ ວິເຄາະຂໍ້ມູນ

ຜົ ນກະທົບ ຕໍ່ກັບການຈາງງານ ້

ປະເພດ ແລະ ຈໍານວນການຈາງງານທີ ່ ສ້າງ ້ ຂຶ້ນຢູ່ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ

ບໍລິສັດ/ນັກລົງທຶນ

202 ໂຄງການ

ແຮງງານຕາງປະເທດ ່

ບໍລິສັດ/ນັກລົງທຶນ

202 ໂຄງການ

ໂອກາດໃນການຈາງງານ ແລະ ບົດບາດຍິງ້ ຊາຍ

ຊາວບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງ ການ

ຜູ້ ທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນປະໂຫຍດຈາກໂອກາດໃນ ການຈາງງານ ້

ອໍານາດການປົ ກຄອງບ້ານ

492 ບ້ານ ທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການ (134 ບ້ານ ໃນຂະແໜງກະສິກໍາ, 204 ບ້ານ ໃນຂະແໜງການປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ, 154 ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່)

ການຈາງງານ ທີ່ສ້າງຂຶ້ນຢູ່ໃນແຕ່ລະ ້ ຂະແໜງການ

ບໍລິສັດ/ນັກລົງທຶນ

202 ໂຄງການ

ຄາຈ ່ າງ ້ ທີ່ໄດຮັ ້ ບຈາກ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ

ຊາວບ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງ ການ

385 ບ້ານ ທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການ (117 ບ້ານ ໃນຂະແໜງກະສິກໍາ, 182 ບ້ານ ໃນຂະແໜງ ການປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ, 138 ບ້ານ ໃນຂະແໜງ ການບໍ່ແຮ່)

ນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະ ຢາຂ້າຫຍ້າ

ບໍລິສັດ/ນັກລົງທຶນ

ນໍາໃຊ້ຢາຂ້າຫຍ້າ: 121 ໂຄງການ ນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕຸພືດ: 125 ໂຄງການ ໄດຮັ ້ ບການອະນຸຍາດຈາກ ຫກປ ຫຼື ຫຊສ: 86 ໂຄງການ18

ການອະນຸຍາດໃນການນໍາໃຊສານເຄມີ ກະສິກາໍ ້

ບໍລິສັດ/ນັກລົງທຶນ

86 ໂຄງການ

ການຝຶ ກອົບຮົມ ກ່ຽວກັບຄວາມປອດໄພ

ຫຮສສ

13 ໂຄງການ ໄດຕອບຄໍ າຖາມດັ່ງກາວ ້ ່

ຜົ ນກະທົບຈາກການ ນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກໍາ

18

18

436 ບ້ານ ທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການ (117 ບ້ານ ໃນຂະແໜງກະສິກໍາ, 182 ບ້ານ ໃນຂະແໜງການປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ, 138 ບ້ານໃນຂະແໜງການບໍ່ແຮ່)

ສໍາລັບຄໍາຖາມກຽວກັ ບ ການລາຍງານ ກຽວກັ ບ ຜົ ນກະທົບທີ່ເກີດຂຶ້ນຈາກການນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກໍາ, ໄດນໍ າພາດພາກສວນທີ ່ ກຽວຂ ນ ້ ່ ່ ້ າໃຊ້ຂໍ້ມູນທີ່ໄດຈາກການສໍ ້ ່ ່ ້ອງທັງໝົດ ເພື່ ອສະແດງໃຫ້ເຫັ ນ ການລາຍງານບັນຫາດັ່ງກາວນັ ່ ກວາງຂວາງຫຼ າຍປານໃດ ລະຫວາງ ້ ວາແມ ້ , ບາງຂໍ້ມູນ ້ ່ ພາກສ່ວນທີ່ຂ້ອງໃນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ, ຊຶ່ງບໍ່ແມ່ນເພື່ ອຕັດສິນວາ່ ການລາຍງານບັນຫາດັ່ງກ່າວທີ່ຂັດກັນ ສໍາລັບໂຄງການໃດໜຶງ່ ນັນ ່ ່ນພາກສ່ວນໃດຖືກ ຫຼື ຜິ ດ. ດັ່ງນັນ ຈໍານວນໜຶງ່ ສໍາລັບໂຄງການທີ່ນາໍ ສະເໜີຢ່ ູໃນຫົ ວຂໍ້ “ຜົ ນກະທົບຈາກການນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກໍາ,” ຈຶງ່ ສູງກວາຈໍ ່ ານວນໂຄງການ ຫຼື ບ້ານ ທີ່ນາໍ ສະເໜີຢ່ ູພາກນີ້ ແລະ ສໍາລັບໂຄງການທີ່ຕັ້ງຢູ່ຫຼາຍເມືອງ ຫຼື ຫຼາຍບ້ານ ອາດມີການສະແດງ ຂໍ້ມູນຊໍ້າກັນ.

ພາກທີ 2: ຖານຂໍ້ມູນ ກຽວກັ ບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ວິທີການ ່

ບັນດາເນື້ອໃນຢູ່ ພາກທີ 5

ຫົ ວຂໍ້ຍ່ອຍ

ການລາຍງານ ກຽວກັ ບຜົ ນກະທົບດານ ່ ້ ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສຸຂະພາບທີ່ເກີດຈາກ ການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະ ຢາຂ້າຫຍ້າ

ຜົ ນກະທົບຕໍ່ປະລິມານ ແຫຼ່ງຫາອາຫານຢູ່ ທ້ອງຖິ່ນ

ແບບສອບຖາມ ສໍາລັບການ ປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ

ຈໍານວນ ບ້ານ ຫຼື ໂຄງການທີ່ນາໍ ໃຊ້ໃນການ ວິເຄາະຂໍ້ມູນ

ຫກປ ແລະ ຫຊສ

132 ຜູ້ ໃຫ້ສໍາພາດ ທີ່ບອກວາມີ ່ ການນໍາໃຊ້ ຢາປາບສັດຕູພືດ; 134 ຜູ້ ໃຫ້ສໍາພາດ ບອກວາມີ ່ ການນໍາໃຊ້ຢາຂ້າຫຍ້າ

ອໍານາດ ການປົ ກຄອງບ້ານ

282 ຜູ້ ໃຫ້ສໍາພາດ ຈາກບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບ ທີ່ນາໍ ໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ; 283 ຜູ້ ໃຫ້ສໍາພາດຈາກ ບ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບທີ່ນາໍ ໃຊ້ຢາຂ້າຫຍ້າ

ອໍານາດ ການປົ ກຄອງບ້ານ

429 ຜູ້ ໃຫ້ສໍາພາດ ຈາກບ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບ

ຂໍ້ມູນ ແລະ ວິທີການທີ່ນາໍ ໃຊ້ຢູ່ໃນພາກທີ 5 ໃນພາກທີ 5 ໄດວິ ບຜົ ນກະທົບອັນຕົນ ້ ຕໍທ່ ີເກີດຂຶນ ້ ຈາກໂຄງ ້ ເຄາະ ກຽວກັ ່ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຕໍກ ່ ບ ັ ທາງດານສິ ້ ງ່ ແວດລອມ ້ ແລະ ຊີວດ ິ ການເປັ ນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນຢູ່ໃນຊຸ ມຊົນທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງ ການ ໂດຍການນໍາໃຊ້ຂໍ້ມູນຈາກຖານຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ. ຄໍາຖາມທີ່ຄັດເລືອກມາຈາກການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ເພື່ ອ ຈໍາແນກລັກສະນະຜົ ນກະທົບທີ່ເກີດຂຶນ ້ ໄດແກ (2) ້ :່ (1) ການຈາງງານ, ້ ການນໍາ ໃຊຢາປາບ ສັດຕູພດ ື ແລະ ຢາຂາຫຍ າ້ ແລະ (3) ປະລິມານແຫຼ່ງຫາ ້ ້ ອາຫານຂອງທອງຖິ ນ ່ . ໃນແຕລະຫົ ວຂໍ້ ການວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ດານຄຸ ນນະພາບ ້ ່ ້ ການລົງທຶນ ແມນອີ ້ ນ ູ ຈາກການສໍາພາດແຕລະພາກສ ວນທີ ່ແຕກຕາງ ່ ງໃສຂໍ ່ ມ ່ ່ ່ ກັນ ເຊັນ ່ : ອົງການຈັດຕັງ້ ຂອງລັດ, ອໍານາດການປົ ກຄອງບານ, ຊາວບານ ້ ້ ທີ່ໄດຮັ ິ ດ ັ /ນັກລົງທຶນ. ເນືອ ່ ງຈາກວາ່ ບໍແ ່ ມນທຸ ້ ບຜົນກະທົບ ຫຼື ບໍລສ ່ ກຄໍາຖາມ ທີ່ໄດຮັ ່ກຽວຂ ອງ. ້ , ຕາຕະລາງ 9 ອະ ້ ບຄໍາຕອບຈາກທຸກພາກສວນທີ ່ ່ ້ ສະນັນ ທິບາຍປະເພດຂອງແບບສອບຖາມທີ່ນາໍ ໃຊ້ ແລະ ຈໍານວນຂອງຜູ້ໃຫ້ສໍາພາດ ໃນແຕລະຫົ ວຂໍ.້ ່ ວິທີການ ການຄິດໄລຄ າພາດ ມາເປັ ນ ຄາແຮງງານ ່ າຈ ່ າງທີ ້ ່ ໄດຈາກການສໍ ້ ່ ຕໍ່ມ້ ື ເພື່ ອເຮັດໃຫ້ສາມາດມີການປຽບທຽບກັນໄດ້ ໃນຫົ ວຂໍທ ້ າໍ ອິດ ຂອງ ພາກທີ 5 ໄດສຸ ່ ບ ັ ການຈາງງານ ້ ມໃສ່ ຜົ ນກະທົບຕໍກ ້ ໂດຍ ໄດມີ ລະປະເພດການຈ າງງານຢູ ້ ການສົມທຽບຄາຈ ່ າງຂອງແຕ ້ ່ ້ ່ໃນແຕລະ ່ ຂະແໜງການ ແລະ ປະເພດກິດຈະການຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ໂດຍອີງໃສ່ ຄໍາຕອບຈາກການສໍາພາດ ຊາວບານທີ ່ ໄດຮັ ້ ້ ບຜົ ນກະທົບ ຈາກໂຄງການ ແລະ ຕາງໜາບໍ ິ ດ ັ /ນັກລົງທຶນ. ເນື່ອງຈາກວາ່ ໃນບາງ ້ ລສ ກໍລະນີຄາຈ ນມື້ ຫຼື ເງິນເດືອນ ຫຼື ອີງຕາມໝາກຜົ ນຂອງ ່ າງມັ ້ ກຈະຈາຍເປັ ່ ວຽກ ຫຼື ແບບມອບເໝົາ, ສະນັນ ້ ຈຶງ່ ໄດຄິ ລະປະເພດນັ ນ ້ ້ ດໄລຄ ່ າຈ ່ າງແຕ ້ ່ ນ ມາເປັ ນຄາຈ ່ ້ ື ຕາມທີ່ໃຊກັ ່ ໄປ ຕາມວິທດ ີ ງັ່ ຕໍໄ່ ປນີ້19 : ຄາຈ ່ າງເງິ ້ ່ າງຕໍ ້ ມ ້ ນທົວ ເດືອນໄດປ ່ ້ ື ໂດຍການນໍາເອົາເງິນເດືອນໜຶງ່ ເດືອນ ້ ່ ຽນມາເປັ ນຄາຈ ່ າງຕໍ ້ ມ ຫານໃຫ້ຈໍານວນມື້ເຮັດວຽກ 21.75 ມື້. ສໍາລັບຄາຈ ນ ່ າງທີ ້ ່ຈາຍຕາມໝາກຜົ ່ ຂອງວຽກ ແມ່ນໄດ້ຄິດໄລ່ຕາມການກະຕວງດັ່ງນີ້: (1) ການເສຍຫຍ້າ: ໂດຍສະເລຍ, 10 ແຮງງານ/ມື້ ສໍາລັບການເສຍຫຍາ້ ໃນເນືອ ້ ທີ່ດນ ິ ່ ຕອງການ ້ 1 ຮຕ. ຈໍານວນແຮງງານ/ມື້ ແມນຄິ າເອົາຄາຈ ່ ດໄລໂດຍການນໍ ່ ່ າງຕໍ ້ ເ່ ນື້ອທີ່ ຫານໃຫ້ອັດຕາຄ່າຈາງຕໍ ້ ່ມ້ ືຂອງແຮງງານໜຶງ່ ຄົນ ສໍາລັບການເຮັດວຽກ ປະເພດທີ່ຄາຍຄື ກນ ັ ໃນປະເພດກິດຈະການໂຄງການທີ່ນາໍ ໃຊອັ ້ ້ ດຕາຄາຈ ່ າງ ້ ຕໍມ ່ ້ ື ທີ່ຢ່ ູ ໃນແຂວງດຽວກັນ; (2) ການຂຸດຂຸມ: ສໍາລັບການຈາງງານ ປະເພດນີ,້ ້

19

ກໍາມະກອນ ມັກຈະໄດຮັ ານວນຂຸມທີ່ຂດ ຸ ໄດ.້ ການຄິດໄລ່ຄາ່ ້ ບຄາຈ ່ າງຕາມຈໍ ້ ຈາງຕໍ ມ ່ ້ ື ແມ ນ ຄາດຄະເນມາຈາກຄວາມເປັ ນ ໄປໄດ ທີ ້ ່ ້ ່ ກາໍ ມະກອນຜູ້ ໜຶງ່ ສາມາດຂຸດຂຸມໄດ້ 150 ຂຸມຕໍມ ່ ້.ື ຂໍສ ້ ມ ົ ມຸດຖານ ສໍາລັບຄວາມສາມາດໃນການ ຂຸດຂຸມໄດ້ 150 ຂຸມຕໍມ ່ ້ ື ຂອນຂ າງສົ ບຈໍານວນ ້ ້ ມເຫດສົມຜົນ ແລະ ໃກຄຽງກັ ້ ຄາຈ າງຕໍ ມ ່ ້ ື ທີ ່ ຈ າຍໃຫ ກໍ າ ມະກອນທີ ່ ເ ຮັ ດ ວຽກ ປະເພດດຽວກັ ນ ຂອງໂຄງການ ່ ້ ່ ້ ອື່ນໆ ທີ່ນາໍ ໃຊອັ ່ ້ ື ຢູ່ໃນ ແຂວງດຽວກັນ. ສະນັນ ້ , ຄາຈ ່ ້ື ້ ດຕາຄາຈ ່ າງຕໍ ້ ມ ່ າງຕໍ ້ ມ ໃນການຂຸດຂຸມ ເທົາ່ ກັບ ອັດຕາຄາຈ າງ ຕໍ ່ ຂຸ ມ ຄູ ນ ໃຫ 150 ຂຸ ມ . ການຄິ ດ ໄລ ່ ້ ້ ່ ຄາຈ ່ ມ ຸ ນີ້ ແມນກ ່ າງຕໍ ້ ຂ ່ ຽວຂ ່ ້ອງສະເພາະສໍາລັບການປູກພື ດທຸກໆປະເພດ ທີ່ນາໍ ໃຊ້ເບ້ຍໄມ.້ ຂໍ້ມູນ ແລະ ວິທີການທີ່ນາໍ ໃຊ້ຢູ່ໃນພາກທີ 6 ພາກທີ 6 ໄດນໍ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ້ າສະເໜີຜົນ ຂອງຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ . ຄະແນນເຫຼົ່ານີ້ ໄດເປັ ້ ນ ພື້ນຖານ ໃຫ້ແກການວິ ເ ຄາະການຈັ ດ ຕັ ງ ້ ປະຕິ ບ ບັ ດ ຂອງບັ ນ ດາໂຄງການເຊົ າ່ ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຕາມ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ຄື: ຄວາມ ສອດຄອງ ງ່ ແວດລອມ, ສັງຄົມ ່ ກັບ ລະບຽບກົດໝາຍ, ຜົ ນກະທົບດານສິ ້ ້ ແລະ ເສດຖະກິດ. ຄະແນນດັງ່ ກາວ ໄດ ວິ ເ ຄາະຕາມຂະແໜງການ, ສະຖານະ ່ ້ ພາບການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການ, ຂະໜາດໂຄງການ ແລະ ຂັນ ້ ຂອງອົງການ ຈັດຕັ້ງທີ່ ອະນຸມັດໂຄງການ. ນອກຈາກນີ້, ຍັງໄດ້ວິເຄາະຂໍ້ມູນລົງເລິກ ໃນລະດັບປະເພດກິດຈະການສໍາລັບ ໂຄງການປູກຢາງພາລາ ແລະ ລຽງສັ ້ ດ ໃຫຍ່ (ງົວ-ຄວາຍ). ຄະແນນດັດຊະນີການຈັດລະດັບຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ໄດຄິ ກາໍ ້ ດໄລສໍ ່ າລັບ 296 ໂຄງການ ປະກອບດວຍໂຄງການຂະແໜງກະສິ ້ ຈໍານວນ 90 ໂຄງ ການ, ປູກໄມອຸ ດ ສາຫະກໍ າ ຈໍ າ ນວນ 89 ໂຄງການ ແລະ ້ ບໍແ ່ ຮ່ ຈໍານວນ 117 ໂຄງການ. ໂຄງການສວນໃຫຍ ນຄຸນນະພາບ ່ ່ ທີ່ໄດປະເມີ ້ ການລົງທຶນ ເຫັນວາ່ ມີຊອງຫວ າງ ດ ານຂໍ ມ ້ ນ ູ ສ ວນໜຶ ງ ່ ເນື ອ ່ ງຈາກ ບໍສ ່ າມາດ ່ ່ ້ ່ ສໍາພາດທຸກພາກສວນທີ ່ ກ ຽວຂ ອງໃນໄລຍະຊ ວງລົ ງ ເກັ ບ ກໍ າ ຂໍ ້ ມ ນ ູ (ຊ່ອງ ່ ່ ້ ່ ຫວາງ ໃນລະດັ ບ ຂອງແບບສອບຖາມ) ຫຼ ື ຜູ ທີ ່ ຖ ກ ື ສໍ າ ພາດບໍ ຮ ່ ຂໍ ູ ມ ້ ນ ູ ສໍ າລັບ ່ ້ ້ ຄໍາຖາມໃດໜຶງ່ (ຊອງຫວ າງໃນລະດັ ບ ຄໍ າ ຖາມ). ດັ ງ ່ ນັ ນ ້ , ຜົ ນ ໄດ ຮັ ບ ່ ່ ້ ຈາກ ການວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ສໍາລັບຕົວຊີ້ວດ ັ ຈໍານວນໜຶງ່ ຂອງດັດຊະນີການຈັດລະດັບ ຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ຈຶງ່ ບໍຄ ່ ບ ົ ຖວນ ານວນ ້ ຊຶງ່ ນໍາໄປສູໂຄງການຈໍ ່ ໜຶງ່ ມີຄະແນນໃນລະດັບທີ່ຕາໍ່ . ການວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ນາໍ ສະເໜີຢ່ ໃນ ູ ພາກທີ 2/3 ຂອງ 6 ນີ້ ແມນໄດ ີ ມ ໍ້ ນ ູ ຢ່າງໜອຍ ່ ້ ລວມເອົາສະເພາະໂຄງການທີ່ມຂ ້ ຈໍານວນຕົວຊີ້ວດ ັ ທັງໝົດ, ຊຶງ່ ມີທງັ ໝົດ ຈໍານວນ 279 ໂຄງການ (ໂຄງການ ຂະແໜງກະສິກາໍ ຈໍານວນ 86 ໂຄງການ, ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ 84 ໂຄງການ ແລະ ບໍແ ່ ຮ່ 109 ໂຄງການ).

ການຈາງງານ ທີ່ໄດຮັ ນລາຍເດືອນ ປະກອບດວຍ ລິຫານ, ວິຊາການ, ພະນັກງານຂັບລົດ ແລະ ຮັກສາຄວາມປອດໄພ. ການຈາງງານໃນ ການກະກຽມດິນ, ການປູກ ແລະ ການເສຍຫຍ້າ ແມນມັ ້ ້ ບຄາຈ ່ າງເປັ ້ ້ ຕໍາແໜງ່ ການຄຸມຄອງບໍ ້ ້ ່ ກຈະໄດ້ ຮັບຄ່າຈາງຕາມໝາກຜົ ນຂອງວຽກ ຫຼື ແບບມອບເໝົາ (ຕໍ່ ຂຸມ, ເບ້ຍ, ຫຼື ຕໍ່ ຫົ ວໜວຍພື ້ ນທີ່). ້ ່

19

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ການເກັບກໍາຂໍ້ມູນຢູ່ເມືອງ ປາກກະດິງ, ແຂວງ ບໍລິຄໍາໄຊ. © ວົງ ນັນທະວົງ, 2016.

ການສໍາພາດ ຊາວບ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຢູ່ເມືອງ ພິ ນ, ແຂວງ ສະຫວັນນະເຂດ. © ໄມເອີດສ ເຄັນນີລາຊາ, 2014.

20

ພື້ ນທີ່ປູກຢາງພາລາຢູ່ເຂດເນີນສູງຂອງສປປ ລາວ ລຽບຕາມ ແມນໍ ່ າ້ ຂອງ. © ທິມງານພາກສະໜາມ, 2009.

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນ ບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ 21

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຂໍ້ມູນທີ່ ໄດ້ເກັບກໍາສໍາລັບການຂຶ້ນບັນຊີ ໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ມີທັງໝົດ 1,758 ໂຄງການ ແລະ ປະກອບມີໂຄງການ ຂະແໜງກະສິກາໍ , ປູກໄມ້ ອຸດສາຫະກໍາ, ບໍແ ່ ຮ່ ແລະ ເຂື່ອນໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກ. ໂຄງການສວນໃຫຍ ່ ່ (1,521 ໂຄງການ) ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ແກ່ ການພັ ດທະນາໂຄງການ ໃນນັນ ້ ລວມມີ ້ ຂະແໜງກະສິກາໍ 449 ໂຄງການ, ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ 328 ໂຄງການ, ບໍແ ່ ຮ່ 622 ໂຄງການ ແລະ ພະລັງງານໄຟຟ້ານນໍາ້ ຕົກ 122 ໂຄງການ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 10). ໃນນີ້ 1,360 ໂຄງການ (89%) ມີຂມ ໍ້ ນ ູ ກຽວກັ ບເນື້ອທີ່ ່ ອະນຸມັດ. ເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດ້ອະນຸມັດໃຫ້ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານຢູ່ຂອບເຂດທົ່ວ

ປະເທດ ທັງໝົດ ແມນ ່ 1,019,340 ຮຕ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 10) ຊຶ່ງເທົ່າກັບ ເນື້ອທີ່ຂອງແຂວງ ສາລະວັນ. ເນື້ອທີ່ສວນໃຫຍ ມດ ັ ໃຫ້ໂຄງ ່ ່ ແມນໄດ ່ ອະນຸ ້ ການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮ່ (40.8%), ຮອງລົງມາແມນ ່ ການປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ (34.8%), ກະສິກາໍ (23.4%) ແລະ ເຂື່ອນໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກ (1.0%). ນອກຈາກໂຄງການທີ່ໄດຮັ ັ ເພື່ອພັດທະນາໂຄງການແລວ, ້ ບອະນຸມດ ້ ການ ຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຍັງໄດສັ ້ ງລວມເອົາ ໂຄງການບໍແ ່ ຮ່ ຈໍານວນ 237 ໂຄງການ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ແກການຊອກຄົ ນ ້ ້ ່ ແລະ ສໍາຫຼວດແຮທາດ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 10)20. ່

ຕາຕະລາງ 10: ຂໍ້ມູນໃນຖານຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຂະແໜງການ

ໂຄງການຢູ່ໃນ ຖານຂໍ້ມູນ

ໂຄງການທີ່ມີ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ທັງໝົດ (ຮຕ)

ໂຄງການຢູ່ໃນໄລຍະດໍາເນີນການພັ ດທະນາ

1,521

1,360

1,019,340

ຂົງເຂດຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ

1,399

1,297

1,008,884

ກະສິກໍາ

449

408

238,603

ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ

328

304

354,754

ບໍ່ແຮ່ (ຂຸດຄົ້ນແຮ່ທາດ)

622

585

415,527

122

63

10,456

122

63

10,456

237

227

10,735,077

237

227

10,735,077

ຂົງເຂດອຸດສາຫະກໍາ-ປຸງແຕ່ງ ເຂື່ອນໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກ ໂຄງການທີ່ຢ່ ູໃນໄລຍະກະກຽມ ບໍ່ແຮ່ (ຊອກຄົ້ນ ແລະ ສໍາຫຼວດແຮ່ທາດ)

ເຂື່ອນໄຟຟ້າ ໄຊຍະບູລີ, ແຂວງ ໄຊຍະບູລີ. © ວົງ ນັນທະວົງ, 2018.

20

22

ສໍາລັບການວິເຄາະຂໍ້ມູນຢູ່ໃນຫົ ວຂໍ້ຕາງໆຕໍ ່ໄປນີ້ ແມນບໍ າໂຄງການບໍ່ແຮ່ ທີ່ຢ່ ູໃນຂັ້ນຕອນຊອກຄົ້ນ ແລະ ສໍາຫຼວດແຮ່ທາດ, ເນື່ອງຈາກວາ່ ຄຸນລັກສະນະຂອງໂຄງການເຫຼົ່ານັນ ້ ແມນແຕກຕ າງກັ ່ ່ ່ໄດລວມເອົ ້ ່ ່ ບ ໂຄງການຂຸດຄົ້ນແຮ່ທາດ ແລະ ບັນດາໂຄງການໃນຂະແໜງການອື່ນໆຫຼາຍ. ຢູ່ໃນຫົ ວຂໍ້ສຸດທ້າຍຂອງ ພາກທີ 3 ໄດ້ອະທິບາຍ ຄຸນລັກສະນະຂອງໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ຕ່າງຫາກ.

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ ! .

! . ! . ! . ! . !! . ! . ! . ! . ! . . ! .

1 .!.!ທິດ.!ຕາເວ ັນຕ ົກ ຂອງອາ່ .!.!.!ງນໍ ້າງື ່ມ.!..!!.! .! ! . !. ! ! . ! ! . !. ! . . ! ! !. . ! . . !! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! ! . . . ! ! . . ! . ! . ! !. ! . !. . ! . ! . ໄຊສ ົມບູນ ! ! . ! . ! . !. . ! ! . !. ! . ! . ! . ! . ! !. . ! . ! !. ! !. ! . !. . ! . !. ! ! . ! . ວຽງຈ ! ັນ . . ! . !. . ! ! . ! ! . . ! ! . ! . ! . !. . ! ! . ! . . ! . ! . ! . !. . ! . ! ! . ! . ! . ! !. . ! . ! . . ! . ! . ! . ! . ! !. . ! ! . ! . ! . ! . ! . . ! . ! . ! . ! ! ! . . ! . ! ! . !. . . ! . ! . ! ! !. ! . !. . ! . !. . !. !! ! !. ! ! ! . . ! . . ! . ! . . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . !. . ! ! !. . ! ! . !. ! ! . . ! . ! . ! !. . ! !. . ! . ! . ! . ! . ! . ! . !. ! . !. . ! ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! !. . ນະຄອນຫຼ ວງວຽງຈ ັນ

ຈີ ນ

! .

! .

! .

! . ! ! . . _.! ^ ! .

! .

! . ! . ! . ! . ! . ! !. . ! . ! . ! !. . !! !. . ! . . ! . ! . ! ! . ! . ! !. . _ !^ . ! . ! . ! . ! . . ! ! _.!.!. ^

ມຽນມາ

! . ! .

!. . ! .

!. . ! ! .

!

_ .! ^

! .

! . . !! ! ! ! . !. . .. !. . !. . ! . ! !! . ! . !. _ ^ . ! _.!!.! .!.! .! .! ^ .. ! _ .!^ ^ _ .!

_ ^

! . !. ! . ! . ! . ! ! !. . !. ! . ! . ! ! !. . ! !. !. . . _ ^ ! . ! . !! . !. .

! .

! . ! !. .

! ^ . _ _ ^ ! ! . !. . ! .

! . ! !. . ! ! . . !. . !. ! ! .

! .

ຫ ວ ຽ ດ ນ າ ມ

! .

_ .! ^

_ ^

! . _ ^ ! . ! . ! ! . ! . . ! ! . !. ! . ! . _ .! ^ . ! ! . . ! ! . ! . ! . ! . ! . ! . _ ^ ! . ! . !. ! . !. ! _ ^ !. . .. ! ! ! ! !. !. . !. . ! . _ ^ ! ! ! ! !. . . !. ! . . ! . ! .. !! ! . !. . ! . ! . ! . ! ! . ! . . ! . _ ^ _ ! . !^ . ! _.! .! ^ . ! . !. ! . ! . _ ^ _ ^ ! . ! . ! . ! ! . !. ! . ! . ! . ! ! . ! ! !. . .

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

!^ . _.! ! .

! . . ! ! . !. ! !. . ! . ! . ! _ ^ ! . . ! . ! ! . _ ^ !. ! . ! . . !. ! !. . ! ! . . . _ ! !. !^ . _ ^ ! .

! .

_ ^

! ! . . ! .

! .

! .

! . ! ! . .

! . _ ^

! .

! . ! !. . !. ! ! . ! . . !. . ! !. . _ ^ !. ! . . _ ! ^ ! ! . . ! ! !. . ! .

_ ^

!. ! . ! .

! .

! .

! . ! . ! .

! .

! ! . . ! ! !. . !. . ! . !! . ! . . ! . . ! . ! . ! . ! ! ! ! . !. !. . !. . ! . !

2 ພູພຽງບໍ . ! . ! . ! ລະເວນ . ! . ! . ! !. ! . . ! . ! . ! !. . !. !. ! . ! ! . . ! ! . ! . ! . ! . . ສາລະວ.!ັນ! .! ເຊກອງ ! . ! . ! . ! . ! . ! . !. . ! . !. ! . ! ! . ! . ! . ! !. ! . !. . !. . ! ! . ! ! . . ! . ! . . ! !! ! . !. !. . ! . ! . ! . !. . ! ! . !. !. ! . ! . ! . ! ! !. . ! . ! ! . . ! . . ! .!. !. ! . . ! . ! !. . ! ! . . ! . !. !. ! ! . ! ! ! . . . ! . . !. ! . ! . !! . . !. !. . . ! . ! ! ! ! ! . ! . . !. . ! ! . ! . ! ! . ! . . . ! . !. ! . . !! ! . ! !. ! ັກ . . . ! ! . ຈຳປາສ ! . ! . ! . ! . ! . ! . !! . !. ! . . ! . ! . !. . ! !!. !. . !. . !. !! ! . ! . . ! . ! . ! !. !. . ! . !. !. . ! ! . ! . ! .! !. . ! . ! . ! . ! . ອ ັດຕະປື ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! ! . . ! . ! . ! . ! ! . ! .

! .

_ ^

! .

! . ^ _

_ ^

_ ^

! .

_.! ^

_ ^

! . ! . _ ! ^ ! . . ! !. ! !. !. . _ ^ .!

!! . . !. . ! ! ._. . !!. !! . ! . ! ! . . _ ^ ^

_ ^ _.!.! ^ ! .

! .

_ ^ ! .

! .

! .

! .

! !. . !. . ! . !. ! . !. ! . ! ! . ! . !! . ! . !. . !. !

! . _ ^ !. . ! ! . ! ! ! . . !. . ! ! . . ! . !. ! . . ! . _ ^ ! . ! ! . ! . !^ !! ! . . . _ ! . . ! . !. !. ! ! !. . . ! . _.! ^ ! . ! . !! . ! . ! ! . _.! ^ ! . ! ! . . ! !^ . . ! . . _ ! !. _ ^ !^ !. . . ! !. ! . !. ! _.!.!.!..!! ..! . ! . ! ! !. . !. ! ! !. . . . !. !. . ! ! . ! ! . . . ! ! . ! ! . . ! . ! ! .. ! ! .. ! ^ . . _ ^ ! . ! ! ! ! . . . ! !_ . ! ! ! . . . _ ^ ! . ! ! !. ! . . ! . ! ! !. ! . ! ! . . _ . !. . !^ . ! . . ! ! ! . . !. ! ! ! . ! ! . . !. !. . . !. !! . !. ! !. . !. . !. ! ! . ! . ! . ! . ! _ ^ . ! . ! ! . . ! . _ ^ ! . ! ! ! . ! . . ! ! . . ! ! . ! ! !. . . . ! . ! . ! . !. . ! ! . ! ! . . ! . ! ! . . . _ ^ ! ! ! . . !. !. . _ ^ ! !! . . !^ . !. . _ !. ! !. ! ! . . ! . ! . ! . ! ! . . ! ! . ! . _ ^ ! ! !. ! . . ! ! !. . ! !.

1 !. !. !. . . !. . . !!! . . ! . ! . ! . _ ^ ! ! ! . . ! ! !. ! . . !. . ! ! . ! !. !. !. . ! . !. . !. !. . !. . ! ! ! . ! ! ! . ! . ! ! ! . ! . ! ! . ! . !. . ! . ! . ! . !. ! . ! . . ! _ ^ !. . ! . _ .!.!.!..!!.!.!.!..!!^ ! . !^ ! . ! _.!.!.!!.!.!.! ! . !. . ! ! . . ! ! . . . ! ! ! . !! . !. ! ! !. . . . . ! ! . ! ! . !^ _ ^ . . . ! !. . ! . ! _ . ! _ ^ . ! ! . . . ! ! . . ! ! ! . . ! ! ! . . _ ^ ! !. !. . ! . ! !. .. . . !. ! . !. ! !. . ! ! _.!.! ^ . ! ! !. ! . ! . ! ! ! ! . . ! . ! ! _ ^ . . . ! ! . _ ^ ! . ! ! . . ! . ! ! ! ! . . . . ! ! ! ! .. . ! ! .. . ! !. . . ! !. . !. !. ! !. . ! . ! _ .! ^ . ! ! ! ! ! . . ! ! . ! . ! . ! ! . ! . !. !. . ! . !. . ! . . ! _ ^ _ ^ ! !. . ! ! . . !! . ! ! !. . ! . ! . _ ^ ! . ! . !. . !. !! _.! .!.!! ^ _ ^ ! !. ! . !!. ! . !. . ! . !. !. . ! . ! ! .. ! !! . . _ ^ ! . ! . !. _ ^ . ! !. . !. ! . ! . ! . . _ ^ !! !. _ .!.!.! ! . ! . !. . ! . ! !^ . . ! . ! ! ! . . ! ! . ! ! . ! . ! . ! ! . . !. . . ! ! ! . ! . . ! . . ! ! . . ! ! !. . !. _ ^ !. !. ! ! . !. . ! . . !. ! ! . ! . ! ! !. . ! ! ! !. ! . . . !. . ! ! . ! !. ! ! . . _ ^ ! ! . . !. _ ^ ! . . ! . . ! . ! . ! . ! . . ! ! . ! ! . !. ! ^ !. . ! . ! ! !. . _ _ ^ _ .!.!.! ^ ! . ! . ! . ! ! ! ! . . ! ! _ ^ . !. . _ ^ ! . ! ! . ! . . ! ! . ! . ! ! _ !^ . ! . . . ! . ! . !. !. . ! . ! ! . _ ^ ! . . ! !. . ! ! . . _ ^ ! !^ _ . !! . ! . ! ! . ! . ! . !. . ! _ ^ . ! ! . ! ! . _.!.!! .!!.!.!.! .!.! ^ ! !. . ! . ! . ! . ! . ! . ! . . !! ! !. . !. ! . !. ! . ! . ! . . _ ^ !. _.!.!.! .! .! .!.!.!.! .! ^ ! .! !!. . !. . ! ! . ! _.!.! ^ . . ! ! . ! . ! . !. . ! . ! ! ! ! . ! . . . ! . !. ! . . ! ! . _ .! ^ !! . ! !. !! . . !. ! . . ! . ! ! . .. _ ^ ^ _ .!.!.! ! ! ໄ ທ ! . ! ^ . _.! ! . ! . ! . ! ! . . ! . !. _ ^ ! ! . !. ! . ! _ ^ ! . !. !. . !. ! . _ .! .!^ ^ _!.! .! .!.!.! ^ ! . . !^ ! _ . _ ! ! . ! . . ! . . ! ! . !. . ! ! ! . . ! . _ ^ ! ! . _.! ^ ! . !. . !. . ! ! . !. . ! _ ^ ! _ ^ . _ ^ ! . ! . ! . ! _ . .!! ^ ! . _.!.! ^ ! ! . . _ ^ ! . ! . ! . ! . !^ . _.! _ _ .! ^ ^ ! . . ! ! . ! . _ ^ ! !. . . ! . ! ! . ! . . ! . ! . ! _ .! ^ ! . _ ! . _.! .!.! ^ ^ ! . _ ^ ! . ! . ! . !. !! . !. . ! ! ! . . ! ! . . ! . ! . ! !. . ! . . ! . !

2 .!..! ^ ! . ! . _ ^ !. ! ! . . _ .!.! ^ !. !. ! ! . _ ! ! !. . . ! ! . ! . !^ !. . ! ! . . . ! ! ! . . ! ! _ . . ! ! . . ! ! ! ! . . . ! ! ! . . . ! . ! ! !. . ! !.. . . ! ! . . _ ^ ! ! . ! . ! . ! ! . . ! ! . ! . !. . . ! . !! . !. !. ! . . ! _ ^ ! ! ! ! ! . . . !. . ! !. . ! ! . ! . ! . . ! . ! . !. ! . . ! !. ! . . ! . ! ! ! . . !. ! . . ! . . ! ! . ! ! . ! _ ^ ! ! . ! . ! ! ! ! . . ! . ! ! . ! ! . . . ! . ! . ! ! . ! ! .. . !. ! . ! ! ! . !. !. !. . !. ! ! . . _ ^ !. ! . . !. . !! . ! !. . . . ! _ ^ !. . ! . ! ! !. ! . ! . . . ! ! . ! . . ! ! ! ! ! . . . ! ! ! . ! _ ^ ! ! . . . ! ! . . ! . !. ! . ! . ! . ! . ! ! . ! . ! . ! !. ! . . ປາ່ ສະຫງວນແຫງ ກະສິກ ຳ (449) !. !. . . ! ່ ຊາດ . !. ! _.!^ ! . . ! !^ . ! ! . ! ! . !. . !. . _!! .! !^ . ! . !. _ . ! _ ^ . ! . ! ! . ! . . ! . . ! ! . ! . ! ! . !. . ! . . !. . ! !^ _ ! . ! . ! !. . !. !. ! ^ . ປູກໄມ ້ (328) ! !. . ! _ !. . ! . _.! !^ . ! . ! . ພາກເ ືອຂອງສປປ ລາວ ! ! . . ! . ! . ! . . ບໍ່ແຮ ່ (ທີ່ຂດ ຸ ຄນ ! ົ້ ) (622) !_ !! . . ! . ! ^ . !. . ! . ໄ ້ານໍ້າຕ ົກ (122) ! . ພາກກາງຂອງສປປ ລາວ ! . ! . ! . _.! ^ ! . ! ! . . ! !. . ທີ່ຕງັ້ ເທດສະບານແຂວງ ພາກໃຕຂ ! . ້ ອງສປປ ລາວ ! .

_.! ^ ! .

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

ຂະແ ງການ ! . ! . ! . ! .

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^

_ ^

ທີ່ຕງັ້ ເທດສະບານເມືອງ

ກຳ ປູ ເ ຈ ຍ

ເສັ້ນສະແດງ 4: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຮັ ້ ບການຂຶ້ນບັນຊີ ແຍກຕາມຂະແໜງການ

23

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ໄດສັ ້ ນ ູ ້ ງລວມເຂົາ້ ໃນຖານຂໍມ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແມນໄດ ່ ແຈກ ້ ຢາຍຢູ່ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 4), ເຂດທີ່ມຈ ີ າໍ ນວນ ໂຄງການໜາແໜນສູ ້ ງ ແມນຢູ ່ ່ ເຂດໃກກັ ້ ບເທດສະບານແຂວງ ແລະ ເທດ ສະບານເມືອງ, ເຊັນ ່ ດຽວກັນກັບ ເຂດລຽບຕາມເສັນ ້ ທາງສາຍຫຼັກ. ໂດຍ ສະເພາະເຂດ ລະຫວາງ ່ ແລະ ່ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ແລະ ອາງນໍ ່ າ້ ງືມ ເຂດພູ ພຽງບໍລະເວນ ແມນເປັ ່ ນເຂດທີ່ມໂີ ຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ສຸມໃສຫຼ ່ າຍ.

1,000,000

ດັງ່ ທີ່ໄດກ ງ, ມີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ້ າວຢູ ່ ່ ຂາງເທິ ້ ທັງໝົດ ຈໍານວນ 1,399 ໂຄງການ ໃນຂະແໜງກະສິກາໍ , ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ ແລະ ບໍແ ່ ຮ່ ຢູ່ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ໃນນັນ ້ , ພວ ກເຮົາສາມາດປະເມີນເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດພັ ້ ດທະນາແລວ ້ ຈໍານວນ 1,241 ໂຄງການ (88%) ໂດຍການປະເມີນຈາກການສາງແຜນທີ ່ ້ ແບບມີສ່ວນຮ່ວມກັ ບບັ ນ ດາພາກສ່ວນທີ່ ກ່ຽວຂ້ອງ ຫຼື ໄດ້ອ້າງອີງໃສ່ ເອກະສານນິຕກ ິ າໍ ຂອງ ໂຄງການທີ່ມຢ ີ ່ .ູ ໃນໄລຍະຂອງການລົງເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ,

1,008,884

41%

800,000

546,348

600,000

35%

400,000

40%

200,000

ເສັ້ນສະແດງ 5: ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດ (ເບື້ອງຊ້າຍ) ແລະ ເນື້ອທີ່ພັ ດທະນາແລວ ້ ທັງໝົດ (ເບື້ອງຂວາ) ສໍາລັບໂຄງການ ກະສິກໍາ, ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ ແລະ ບໍ່ແຮ່

44%

24%

16%

0 Area (ha) ເນື້ອທີ່granted ອະນຸມັດ (ຮຕ) Agriculture ກະສິກໍາ

Area ເນື້ອທີdeveloped ່ ພັ ດທະນາແລ(ha) ້ວ (ຮຕ) Tree ປູກໄມplantation ອຸ ້ ດສາຫະກໍາ

Mining ບໍ່ແຮ່

ຕາຕະລາງ 11: ສັງລວມສະຖິຕໂຄງ ິ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີ ທີ່ມີທັງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັ ດທະນາແລວ ້ ຈໍານວນໂຄງການທີ່ມີຂໍ້ມູນເນື້ອທີ່

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດ (ຮຕ)

ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວທັ ້ ງໝົດ (ຮຕ)

ກະສິກໍາ

361

223,617

81,412

ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ

279

339,764

215,659

ບໍ່ແຮ່

541

395,875

242,551

ທັງໝົດ

1,181

959,256

539,622

ຂະແໜງການ

ພົບວາຢູ ້ ທີ່ແລວຈໍ ່ ່ ໃນ ສປປ ລາວ, ໂຄງການເຫຼົ່ານີໄ້ ດພັ ້ ດທະນາເນືອ ້ ານວນ 546,348 ຮຕ (ເບິງ່ ຕາຕະ ລາງ 11). ໃນນັນ ້ 87,657 ຮຕ ໄດພັ ້ ດທະນາ ໂດຍໂຄງການກະສິກາໍ , 216,125 ຮຕ ໄດພັ ້ ດທະນາໂດຍໂຄງການປູກໄມ້ ອຸດສາຫະກໍາ ແລະ 242 ,566 ຮຕ ໄດ້ພັ ດທະນາໂດຍໂຄງການບໍ່ແຮ່. ດັງ່ ທີ່ໄດສະແດງຢູ ້ ສະແດງ 5, ສັດສວນຂອງເນື ອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ້ ່ ເສັນ ່ ໃນແຕລະຂະແໜງການແມ າງ ້ອທີ່ ່ ່ ນຂອນຂ ້ ້ ແຕກຕາງກັ ່ ບສັດສວນຂອງເນື ່ ພັດທະນາແລວຢູ ້ ່ ໃນ 3 ຂະແໜງການ.

NUMBER OF ການ DEALS ຈໍານວນໂຄງ

ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ມີເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ແລະ ເນື້ອທີ່ ພັດທະນາແລ້ວ ໃນຂະແໜງກະສິກໍາ, ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ບໍ່ແຮ່ ດັງ່ ທີ່ອະທິບາຍຢູ່ ພາກທີ 2, ເພື່ອເຮັດໃຫ້ການວິເຄາະ ແລະ ການນໍາສະເໜີ ຂໍ້ມູນ ມີຄວາມສອດຄອງກັ ນ ມີແຕສະເພາະໂຄງການທີ ່ ມີເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ່ ່ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວເທົ ່ າ ນັ ນ ້ ທີ ່ ໄ ດ ນໍ າ ໃຊ ໃນການວິ ເຄາະຂໍ້ມູນລົງ ້ ້ ້ ເລິກຢູ່ໃນພາກນີ້. ດັງ່ ທີ່ໄດສະແດງຢູ ໃນ ຕາຕະລາງ 11, ໂຄງການທີ ່ ມຂ ີ ມ ໍ້ ນ ູ ້ ່ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ຢູ ໃນຂົ ງ ເຂດຊັ ບ ພະຍາກອນ ້ ່ ທໍາມະຊາດ ມີທັງໝົດ 1,181 ໂຄງການ, ໃນນັນ ້ ຂະແໜງກະສິກາໍ ມີ 361 AREA ເນື້ອທີGRANTED ່ ອະນຸມັດ

23%

30.6% ເສັ້ນສະແດງ 6: ຂໍ້ມູນທີ່ໄດນໍ ້ າໃຊ້ໃນ ການວິເຄາະ ຂໍ້ມູນຢູ່ໃນພາກທີ 3. (ກ) ສັດສວນຂອງ ໂຄງການ ທັງ ່ ໝົດໃນ 3 ຂະແໜງການ; (ຂ) ສັດ ສວນ ່ ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດໃນ 3 ຂະແໜງການ

24

ປູກໄມອຸດສາຫະກໍາ

41%

45.8% 23.6%

ກະສິກໍາ Agriculture

້ Tree plantation

36%

Mining ບໍ່ແຮ

່

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

ໂຄງການ, ປູກໄມອຸ ່ ຮ່ 541 ໂຄງການ. ້ ດສາຫະກໍາ 279 ໂຄງການ ແລະ ບໍແ ເກືອບເຄິງ່ ໜຶງ່ (46%) ຂອງຈໍານວນໂຄງການທີ່ໄດວິ ້ ເຄາະແມນໂຄງການ ່ ຂະແໜງບໍແ ່ ຮ,່ 30% ແມນຂະແໜງກະສິ ກາໍ ແລະ 24% ແມນຂະແໜງ ່ ່ ປູ ກໄມອຸ ັ ທັງໝົດໃນ 3 ຂະແໜງການເຫຼົ່ານີ້ ້ ດສາຫະກໍາ. ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ມີ 959,256 ຮຕ, ໃນນັນ ້ 41% ອະນຸມດ ັ ໃຫ້ແກໂຄງການບໍ ແ ່ ຮ,່ 23% ່ ອະ ນຸ ມັດໃຫ້ໂຄງການກະສິກໍາ ແລະ 36% ອະນຸມັດໃຫ້ໂຄງການປູກໄມ້ ອຸດສາຫະກໍາ (ເສັນ ້ ສະແດງ 6). ໂຄງການທີ່ບໍ່ມີທັງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລ້ວທີ່ບໍ່ໄດ້ນໍາ ມາວິເຄາະ. ຕົວຢ່າງໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮຢູ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ່ ່ແຂວງ ວຽງຈັນ ມີເນືອ 1,100 ຮຕ, ແຕພັ ີ ໍ້ມນ ູ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ່ ດບໍ່ມຂ ້ ຈຶງ່ ບໍ່ໄດນໍ ້ າມາວິເຄາະ ຂໍ້ມູນ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ມີໂຄງການຈໍານວນໜຶງ່ ທີ່ມີເນື້ອທີ່ພັດທະນາ ແລວ, ່ ຂ ີ ມ ໍ້ ນ ູ ເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ . ຊຶງ່ ມີ 41 ໂຄງການໃນຂະແໜງ ກະສິກາໍ ້ ແຕພັ ່ ດບໍມ ແລະ ປູກໄມອຸ ົ ຢູ່ໃນກໍລະນີດງັ່ ກາວ, ້ ດສາຫະກໍາ ທີ່ຕກ ່ ຊຶ່ງໄດພັ ້ ດທະນາເນື້ອ ທີ່ແລວ ່ ຂ ີ ມ ໍ້ ນ ູ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ . ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ປະກອບ ້ 6,711 ຮຕ, ແຕບໍ ່ ມ ມີໂຄງການປູກປາມນໍາ້ ມັນ ແລະ ສາລີ ຂະໜາດໃຫຍ່ ທີ່ມີເນື້ອທີ່ພັດທະ ນາແລ້ວ 5,168 ຮຕ ແລະ 652 ຮຕ ຕາມລໍາດັບ, ຊຶງ່ ທັງສອງໂຄງການ ແມນຕັ ່ ງ້ ຢູ່ແຂວງ ອັດຕະປື ແລະ ໄດພັ ້ ດທະນາກິດຈະການຂອງໂຄງການແລວ ້ ໃນໄລຍະທີ່ລົງເກັບກໍາຂໍ້ມູນ. ໂດຍລວມແລວ, ້ ນ ູ ນີ້ ກວມເອົາ 84% ຂອງຈໍານວນໂຄງການ ້ ການວິເຄາະຂໍມ ທົງໝົດ ທີ່ຢ່ໃນຖານຂໍ ູ ມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແລະ ກວມເອົາ 95% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທົງໝົດ ທີ່ຢ່ ູໃນຖານ ຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ທາງດານເນື ້ອທີ່ ້ ພັດທະນາແລວ ້ ນ ູ ນີ້ (ໂຄງການທີ່ມຂ ີ ມ ໍ້ ນ ູ ້ ທີ່ໄດນໍ ້ າສະເໜີໃນການວິເຄາະຂໍມ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ) ້ ກວມເອົາ 99% ຂອງເນື້ອທີ່ ພັ ດທະນາແລວ ້ ທັງໝົດຂອງໂຄງການຢູ່ໃນຂົງເຂດຊັບພະຍາກອນທໍາມະ ຊາດທີ່ມຢ ີ ່ ໃນຖານຂໍ ູ ມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ.

ຄຸນລັກສະນະທີ່ສາໍ ຄັນຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ ດິນ ຂອງລັດ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ໃນຂະແໜງກະສິກໍາ, ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ ແລະ ບໍ່ແຮ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃນຂະແໜງກະສິກາໍ , ປູກໄມ້ ອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ບໍແ ່ ຮ່ ສວນໃຫຍ ແມ ັ ຂະໜາດນອຍ ່ ່ ນມີ ່ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ້ ຫຼາຍ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 7), ໂດຍສະເພາະເມື່ອສົມທຽບກັບຖານຂໍມ ້ ນ ູ ສວນ ່ ໃຫຍ່ ຂອງສາກົນກຽວກັ ບໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ , ຕົວຢ່າງ: ່ Land Matrix (Nolte et al. 2016) ຊຶງ່ ໂຄງການທີ່ມເີ ນືອ ້ ທີ່ນອຍກວ າ່ ້ ່ ວ ື າເປັ ິ ເພື່ອເປົ້ າໝາຍ 200 ຮຕ21 ແມນບໍ ່ ຖ ່ ນໂຄງການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນ ທາງການຄາ້ ແລະ “ໂຄງການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນ ິ ຂະໜາດໃຫຍ”່ ແມນ ່ ເປັ ນ ໂຄງການທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ຫາຼ ຍກວາ່ 500 ຮຕ (GRAIN 2016). ຢູ່ ສປປ ລາວ, 34% ຂອງໂຄງການທັງໝົດ ແມນມີ ັ ໜອຍກວ າ່ ຫຼື ່ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ້ ເທົ່າກັບ 10 ຮຕ, 76.3% ຂອງໂຄງການທັງໝົດ ມີເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ໜອຍ ້ ກວາ່ 200 ຮຕ ແລະ 86% ຂອງໂຄງການທັງໝົດ ມີເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ໜອຍ ້ ກວາ່ 500 ຮຕ. ໝາຍວາ, ່ ໃນການທີ່ຈະເຂົາ້ ໃຈສະພາບການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ ໃຫ້ຄົບຖວນນັ ນ ້ , ເຫັ ນວາ່ ມັນ ້ ບໍພ ່ ຽງພໍທ່ຈ ີ ະສຸມໃສການວິ ເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ສະເພາະແຕບັ ່ ່ ນດາໂຄງການຂະໜາດ ໃຫຍ,່ ຊຶງ່ ກວມເອົາສັດສວນທີ ່ ໜອຍ ່ ມເີ ນື້ອທີ່ຫາຼ ຍ ່ ້ (14% ແມນໂຄງການທີ ່ ກວ່ າ 500 ຮຕ); ດັງ່ ນັນ ້ , ຈຶງ່ ຄວນລວມເອົາໂຄງການຂະໜາດນອຍເຂົ າ້ ້ ໃນການວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ . ໃນທາງກົງກັນຂາມ, ມີພຽງ 3.6% ຂອງຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດ (43 ້ ໂຄງການ) ມີເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ 5,000 ຮຕ ຫຼື ຫຼາຍກວາ່ ແລະ ໂຄງການທີ່ມີ ເນື້ອທີ່ຫຼາຍທີ່ສດ ຸ 2 ໂຄງການ ຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ ແມນຢູ ່ ່ ໃນ ຂະແໜງບໍ່ແຮ່ ທີ່ມີເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ 65,501 ຮຕ ແລະ 124,700 ຮຕ.

21

ທາງດານເນື ອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ , ເນືອ ້ ທີ່ລວມຂອງໂຄງການຂະໜາດນອຍ ້ ້ ້ (ທີ່ມເີ ນືອ ທີ່ອະນຸມດ ັ ໜອຍກວ າ່ 10 ຮຕ ຕໍໜ ່ ງຶ່ ໂຄງການ) ແລະ ໂຄງການຂະໜາດກາງ ້ (ມີເນື້ອທີ່ 10-500 ຮຕ) ທີ່ກວມເອົາສັດສວນຈໍ ານວນໂຄງການສູງນັນ ້ , ແຕ່ ່ ກວມເອົາສັດສວນເນື ້ອທີ່ໜອຍຫຼ າຍ (ກວມເອົາພຽງແຕ່ 7.5%) ຂອງເນື້ອ ່ ້ ທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດ. ກົງກັນຂ້າມ, 92.5% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ແມນໄດ ້ ທີ່ຫາຼ ຍກວາ່ 500 ຮຕ (167 ໂຄງການ). ່ ຈັ ້ ດສັນໃຫ້ໂຄງການທີ່ມເີ ນືອ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ຫຼາຍສຸດ ຈໍານວນ 83 ໂຄງການ ທີ່ມີເນື້ອທີ່ອະນຸມັດຫຼາຍກວາ່ 2,000 ຮຕ ກວມເອົາເກືອບ 85% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດ. ດັງ່ ທີ່ສະແດງຢູ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 7, ຂະໜາດຂອງໂຄງການ ແມນແຕກຕ າງກັ ່ ່ ນ ໃນແຕລະຂະແໜງການ. ຂະແໜງກະສິກາໍ ແລະ ປູກໄມອຸ ່ ້ ດສາຫະກໍາມີ ຈໍານວນໂຄງການທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ລະຫວາງ ່ 100 ຮຕ ຫາ 200 ຮຕ ຫຼາຍທີ່ສດ ຸ (129 ໂຄງການ ແລະ 99 ໂຄງການ ຕາມລໍາດັບ). ໃນຂະແໜງ ປູກໄມອຸ ່ນ ້ ດສາຫະກໍາ, ແມນມີ ່ ໂຄງການຂະໜາດໃຫຍຫຼ ່ າຍກວາຂະແໜງອື ່ (35% ຂອງໂຄງການປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາທັ ງໝົດ ຫຼື 98 ໂຄງການ ທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ລະຫວາງ ່ 200 ຮຕ ແລະ 5,000 ຮຕ). ເນື້ອທີ່ສະເລຍ ່ ຂອງໂຄງການປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາແມ່ນ 1,218 ຮຕ. ໂຄງການປູກໄມ້ ອຸດສາຫະກໍາ ທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ຫຼາຍກວາ່ 2,000 ຮຕ (38 ໂຄງການ) ກວມເອົາ 83.7% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດ. ເນື້ອທີ່ສະເລຍຂອງໂຄງການໃນຂະແໜງກະສິ ກາໍ ແມນ ່ ່ 619 ຮຕ ໂຄງການ ໃຫຍທີ ຸ ຈໍານວນ 8 ໂຄງການ ກວມເອົາ 54% ຂອງເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ, ່ ່ສດ ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ, ໃນຈໍານວນໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ແມນມີ ່ ພຽງແຕ່ 4 ໂຄງການ ທີ່ໄດດໍ ້ າເນີນການຜະລິດ, ໃນຂະນະທີ່ 3 ໂຄງການ ແມນບໍ ່ ໄ່ ດເຄື ້ ່ອນໄຫວເລີຍ ແລະ 1 ໂຄງການ ໄດຢຸ ນ ້ ສຸດສັນຍາ. ້ ດເຊົາກອນສິ ່ ໂຄງການສວນໃຫຍ ໃນຂະແໜງບໍ ແ ່ ຮ່ ເປັ ນໂຄງການຂະໜາດນອຍ ຊຶ່ງມີ ່ ່ ້ ເນືອ ້ ທີ່ສະເລຍ ້ ທີ່ໜອຍກວ າ່ 1 ຮຕ ່ ແມນ ່ 732 ຮຕ. ໃນນີ້ 72 ໂຄງການ ມີເນືອ ້ ແລະ 164 ໂຄງການ ມີເນືອ ້ ທີ່ລະຫວາງ ່ 1 ຮຕ ຫາ 5 ຮຕ. ໂຄງການສວນໃຫຍ ່ ່ ແມ່ນໂຄງການຂຸດຄົ້ນຫີ ນກໍ່ສ້າງ ເພື່ ອຕອບສະໜອງໃຫ້ແກ່ການເພີ່ ມຂຶ້ນ ຂອງຄວາມຕ້ອງການຫີ ນກໍ່ສ້າງໃນອຸດສາຫະກໍາກໍ່ສ້າງ ຢູ່ ສປປ ລາວ. ນອກຈາກນີ,້ ຍັງມີໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ່ ຈໍານວນ 51 ໂຄງການ ທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ ອະນຸມດ ັ ລະຫວາງ ່ 500 ຮຕ ຫາ 5,000 ຮຕ ແລະ 9 ໂຄງການ ມີເນື້ອທີ່ ອະນຸມດ ັ ຫຼາຍກວາ່ 5,000 ຮຕ. ໂຄງການຂະໜາດໃຫຍຈໍ ່ ານວນ 9 ໂຄງການ ັ ທັງໝົດ ນີ້ (ທາງດານເນື ້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ) ກວມເອົາ 3/4 ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ້ ຢູ່ໃນຂະແໜງການດັງ່ ກາວ. ່ ໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ່ ຈໍານວນ 8 ໂຄງການ ແມນໄດ ມ ່ ຄ ີ ວາມ ່ ດໍ ້ າເນີນການຜະລິດ, ໃນຂະນະທີ່ 1 ໂຄງການ ໄດປະລະ/ບໍ ້ ຄືບໜາ; ນ 2 ໂຄງການ, ການລົງທຶນພາຍໃນ 2 ້ ໃນນີ້ ມີໂຄງການຮວມທຶ ່ ໂຄງການ ແລະ 5 ໂຄງການ ແມນການລົ ງທຶນຂອງຕາງປະເທດ. ່ ່ ຮູບແບບຂອງສັນຍາທີ່ພົ້ນເດັ່ນ ຂະແໜງການທີ່ກຽວຂ ອງ ັ ທີ່ ່ ້ ຂອງລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ອະນຸມດ ດິນຂອງລັດໃຫ້ແກນັ ກ ລົ ງ ທຶ ນ ໃນ ຮູ ບ ແບບ ການເຊົ າ ່ ຫຼ ື ສໍ າ ປະທານ. ການເຊົ າ່ ່ ແລະ ສໍາປະທານ ແມນມີ ລັ ກ ສະນະຄ າຍຄື ກ ນ ັ , ແຕ ມີ ຄ ວາມແຕກຕ າງທາງ ່ ້ ່ ່ ດ້ານປະເພດກິດຈະການທີ່ອະນຸມັດໃຫ້ແກ່ໂຄງການ (GoL 2009a). ນອກຈາກນີ້, ຍັງມີ ຄວາມແຕກຕາງກັ -ອາກອນ: ສໍາລັບ ່ ນທາງດານພາສີ ້ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ, ນັກລົງທຶນຕອງຈ າຍຄ າສໍ າ ປະທານທີ ່ ດນ ິ , ຄາ່ ້ ່ ່ ພາກຫຼວງ, ອາກອນ ແລະ ພາສີ; ສໍາລັບການເຊົາ່ ທີ່ດນ ິ ລັດ, ນັກລົງທຶນຕອງ ້ ໄດຈ ແຕຄ ິ ເທົ່ານັນ ້ (Schönweger et al. 2012). ້ າຍພຽງ ່ ່ າເຊົ ່ ່າທີ່ດນ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ພົບວາ່ ໂດຍທົວ ່ ໄປແລວ ຢູ ສປປ ລາວ ການສໍ າ ປະທານທີ ່ ດ ນ ິ ຂອງລັ ດ ແມ ນໄດ ຮັ ບ ອະນຸ ມ ດ ັ ້ ່ ່ ້ ຫຼາຍກວາ່ ການເຊົາ່ ທີ່ດນ ິ ລັດ. ໃນ 4 ຂະແໜງການ, ການສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ລັດ ກວມເອົາ 92% ຂອງຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດ, ມີພຽງ 7% ທີ່ເປັ ນການ ເຊົາ່ ທີ່ດນ ິ ລັດ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 12). ໃນນັນ ້ ຂະແໜງກະສິກາໍ ມີ 22 ໂຄງການ ແລະ ປູກໄມອຸ ດ ສາຫະກໍ າ 13 ໂຄງການ. ້

ເບິ່ງຂໍ້ມູນໄດທີ ້ ່ : https://landmatrix.org/en/about/#what-is-a-land-deal

25

ຈໍNumber າNumber ນວນ ການ Number Number ofໂຄງ deals ofof deals of deals deals

ຈໍNumber າNumber ນວນ ການ Number Number of ໂຄງ deals ofof deals of deals deals

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ 140 140 140 140 120 120 120 120 100 100 100 100 80 80 80 80 60 60 60 60 40 40 40 40 20 20 20 20 0 0 0 0

120 120 120 120 100 100 100 100 80 80 80 80 60 60 60 60 40 40 40 40 20 20 20 20 0 0 0 0

100% 100% 100% 90% 100% 90% 90% 80% 90% 80% 80% 70% 80% 70% 70% 60% 70% 60% 60% 50% 60% 50% 50% 40% 50% 40% 40% 30% 40% 30% 30% 20% 30% 20% 20% 10% 20% 10% 10% 0% 10% 0% 0% 0%

ຈໍານວນໂຄງການກະສິກໍາ

ສັດສ່ວນສະສົມຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ

Categories of deal size by area granted (ha) Categories of deal size by area granted (ha) Categories of deal size by area granted (ha) Categories of deal size by area granted (ha)

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດຕໍ່ໂຄງການ (ຮຕ)

ຈໍານວນໂຄງການປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ

ສັດສ່ວນສະສົມຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ

100% 100% 100% 90% 100% 90% 90% 80% 90% 80% 80% 70% 80% 70% 70% 60% 70% 60% 60% 50% 60% 50% 50% 40% 50% 40% 40% 30% 40% 30% 30% 20% 30% 20% 20% 10% 20% 10% 10% 0% 10% 0% 0% 0%

ຈໍNumber າNumber ນວນ ການ Number Number ofໂຄງ deals ofof deals of deals deals

Categories of deal size by area granted (ha) Categories of deal size by area granted (ha) Categories of deal size by area granted (ha) ເນື້ອofທີdeal ່ ອະນຸsize ມັດbyຕໍ່ໂarea ຄງການ (ຮຕ) Categories granted (ha) 180 180 180 160 180 160 160 140 160 140 140 120 140 120 120 100 120 100 100 80 100 80 80 60 80 60 60 40 60 40 40 20 40 20 20 0 20 0 0 0

ຈໍານວນໂຄງການບໍ່ແຮ່

ສັດສ່ວນສະສົມຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ

100% 100% 100% 90% 100% 90% 90% 80% 90% 80% 80% 70% 80% 70% 70% 60% 70% 60% 60% 50% 60% 50% 50% 40% 50% 40% 40% 30% 40% 30% 30% 20% 30% 20% 20% 10% 20% 10% 10% 0% 10% 0% 0% 0%

Number Number of ໂຄງ deals ofof deals of deals deals ຈໍNumber າNumber ນວນ ການ

Categories of deal size by area granted (ha) Categories of deal size by area granted (ha) Categories granted (ha) ເນື້ອofທີdeal ່ ອະນຸsize ມັດby ຕໍ່ໂarea ຄງການ (ຮຕ) Categories of deal size by area granted (ha) 300 300 300 300 250 250 250 250 200 200 200 200 150 150 150 150 100 100 100 100 50 50 50 50 0 0 0 0

ເສັ້ນສະແດງ 7: ຂະໜາດເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ຂອງໂຄງການ ແຍກຕາມຂະແໜງການ

26

ຈໍານວນໂຄງການ (ທັງໝົດ)

ສັດສ່ວນສະສົມຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ

Categories of deal size by area granted (ha) ເນື້ອທີ່ອະ ນຸມັດ ຕໍ່ໂby ຄງarea ການgranted (ຮຕ)(ha) Categories of deal size Categories of deal size by area granted (ha) Categories of deal size by area granted (ha)

100% 100% 100% 90% 90% 100% 90% 80% 80% 90% 80% 70% 70% 80% 70% 60% 60% 70% 60% 50% 50% 60% 50% 40% 40% 50% 40% 30% 30% 40% 30% 20% 20% 30% 20% 10% 10% 20% 10% 0% 0% 10% 0% 0%

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

ຄາທໍ ິ ຂອງ ່ ານຽມຫຼາຍປະເພດທີ່ສາມາດເກັບໄດ້ ຈາກການສໍາປະທານທີ່ດນ ລັດ ອາ ດເປັ ນເຫດຜົ ນທີ່ເຮັດໃຫ້ມີການສົງ່ ເສີມການລົງທຶນໃນຮູບແບບສໍາ ປະທານດັງ່ ກາວ. ່ ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ, ໂຄງການທັງໝົດໃນການພັດທະນາ ເຂື່ອນໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກ ແມນເປັ ິ ຂອງລັດ. ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນ ່ ນການເຊົາ່ ທີ່ດນ ຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຍັງລວມເອົາໂຄງການປູກໄມ້

ອຸດສາຫະກໍາ ຈໍານວນ 16 ໂຄງການ ທີ່ເບື້ອງຕົນ ້ ໄດຮັ ັ ໃນຮູບແບບ ້ ບອະນຸມດ ຂອງການ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ, ແຕຕໍ ່ າໄດປ ່ ມ ້ ່ ຽນມາເປັ ນໂຄງການ ແບບມີສັນຍາສອງສົນ ້ ໃນຮູບແບບ 1+4. ແຕເນື ່ ່ອງຈາກວາ່ ການຈັດຕັງ້ ປະ ຕິບດ ັ ໂຄງການມີລກ ັ ສະນະ “ຄາຍຄື ການສໍາປະທານ”, ຈຶງ່ ໄດເກັ ້ ້ ບກໍາໂຄງການ ເຫຼົ່ານີ້ເຂົາ້ ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ 22.

ຕາຕະລາງ 12: ປະເພດຂອງສັນຍາທີ່ອະນຸມັດ (ສັດສວນ ່ ຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດໃນແຕລະ ່ ຂະແໜງການ ແຍກຕາມຮູບແບບຂອງສັນຍາ) ຈໍານວນໂຄງການ ແລະ ສັດສວນ ່ ໂຄງການຕາມຮູບແບບຂອງສັນຍາ ໃນແຕລະຂະແໜງການ ່ ຮູບແບບຂອງສັນຍາ ສໍາປະທານ ການປູກໄມ້ໃນຮູບສັນຍາສອງສົ້ນ ໃນຮູບແບບ 1+4 ເຊົ່າ ລວມທັງໝົດ

ກະສິກໍາ

ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ

ບໍ່ແຮ່

ເຂື່ອນໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກ

ລວມທັງໝົດ

339 (94%)

250 (90%)

541 (100%)

0

1,130 (92%)

0

16 (6%)

ບໍ່ກຽວຂ ່ ້ອງ

ບໍ່ກຽວຂ ່ ້ອງ

16 (1%)

22 (6%)

13 (5%)

0

46 (100%)

81 (7%)

361

279

541

46

1,227

ການເກັບກ່ຽວຜົ ນຜະລິດອ້ອຍ ຢູ່ເຂດໃກ້ກັບເມືອງ ສິງ, ແຂວງ ຫຼວງນໍາ້ ທາ. © ມິກ ຊິບເພັ ນ, 2019.

22

ການປູກໄມ້ ທີ່ມີລັກສະນະ “ຄາຍຄື ການສໍາປະທານ” ສໍາລັບ 16 ໂຄງການ ທີ່ເຮັດສັນຍາການຜະລິດສອງສົ້ນ ຢູ່ແຂວງ ຫຼວງນໍາ້ ທາ ໄດເກັ ້ ້ ບກໍາຢູ່ໃນຖານຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໝາຍເຖິງ ການ ຮ່ວມມືກັນໃນໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນ ໃນການປູກຢາງພາລາ ລະຫວາງ ້ , ເຂົາເຈົາ້ ໄດ້ແບ່ງເນື້ອທີ່ປູກຢາງພາລາ ຕາມສັດສ່ວນ ທີ່ໄດ້ຕົກລົງກັນ ພາຍຫຼັງທີ່ໄດ້ປູກຕົ້ນຢາງພາລາ ່ ນັກລົງທຶນ ແລະ ຊາວບ້ານ ທີ່ໄດ້ລົງທຶນ ປູກຢາງພາລາ ຮ່ວມກັນ. ຈາກນັນ ສໍາເລັດ. ຫຼັງຈາກນັນ ້ , ນັກລົງທຶນ ແລະ ຊາວບ້ານ ໄດ້ຄຸ້ມຄອງສວນປູກຢາງພາລາຂອງໃຜມັນ. ສໍາລັບຕົ້ນຢາງພາລາ ແລະ ທີ່ດິນ ທີ່ເປັ ນຂອງນັກລົງທຶນ ຖືວາຈັ ່ ດ ເປັ ນຮູບແບບການສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ນັກລົງທຶນຈະຕ້ອງໄດ້ ຈາຍຄ ່ ່າພັ ນທະ ແລະ ອາກອນຕ່າງໆ ໃຫ້ແກ່ ລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ.

27

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຮູບແບບການລົງທຶນ ຄຸນລັກສະນະທີ່ສາໍ ຄັນໜຶງ່ ແມນການຈໍ າແນກ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ່ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຕາມຮູບແບບການລົງທຶນຂອງນັກລົງທຶນ ຫຼື ບໍລສ ິ ດ ັ : ການ ລົງທຶນຂອງຕາງປະເທດ, ການຮວມທຶ ນ ຫຼື ການລົງທຶນພາຍໃນ. ການດຶງ ່ ່ ດູດເອົາການລົງທຶນໂດຍກົງຈາກຕາງປະເທດ ແມນເປົ ່ ່ ້ າໝາຍໜຶງ່ ທີ່ສາໍ ຄັນ ຂອງ ລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ພາຍໃຕ້ “ນະໂຍບາຍການຫັ ນທີ່ດນ ິ ເປັ ນທຶນ” ທີ່ໄດປະກາດເປັ ນຍຸດທະສາດໃນການຂັບເຄື່ອນການພັດທະນາ ້ ເສດຖະກິດ ໃນຊຸ ມປີ 2000 (PCI 2006). ລັດຖະບານແຫ່ງ ສປປ ລາວ ຄາດຫວັງວ່າ ການລົງທຶນໂດຍກົງຈາກຕາງປະເທດ ຈະນໍາຜົ ນປະໂຫຍດ ່ ຫຼາຍໆດານມາສູ ່ : ການຂະຫຍາຍຕົວທາງດານເສດຖະກິ ດ, ້ ່ ສປປ ລາວ ເຊັນ ້ ເຕັກໂນໂລຢີທ່ທ ີ ນ ັ ສະໄໝ, ຄວາມຮູດ ມຄອງ, ການເຂົາ້ ເຖິງແຫຼ່ງທຶນ ້ ານການຄຸ ້ ້ ແ ລະ ຜົ ນ ປ ະ ໂຫຍດທາງອອມທີ ່ ອາດຈະນໍາເຂົາ້ ມາໂດຍນັກລົງທຶນຕາງ ້ ່ ປ ະເ ທ ດ ແລະ ຖາຍທອດໃຫ ່ ້ແກນັ ່ ກລົງທຶນພາຍໃນ. ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ, ຈຸດອອນບາງດ ານ ແລະ ່ ້ ທີ່ອາດເກີດຈາກໂຄງການລົງທຶນຂອງຕາງປະເທດ ່ ສາກົນມີການໃຫ້ທັດສະນະວາ່ ການລົງທຶນໂດຍກົງຈາກຕາງປະເທດ ມັກ ່ ຈະມີ ຜົ ນ ກະທົບອັນບໍດ ່ ຫ ີ າຼ ຍກວາການລົ ງທຶນພາຍໃນ. ຜົ ນກະທົບອັນບໍດ ່ ີ ່ ເ ຫຼົ່ າ ນີ້ ລວມມີ ຂໍຂ ້ ດ ັ ແຍງກັ ່ ໄດຮັ ່ ບຊາວບານທີ ້ ້ ບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການ ເນື່ ອ ງຈາກ ໂຄງການບໍໄ່ ດມີ ັ ຊຸ ມຊົນທອງຖິ ນ ່ ໃນໄລຍະ ້ ການປຶ ກສາຫາລືກບ ້ ກະກຽມໂຄງການ, ໂອກາດໃນການຈາງງານ ແລະ ການສູນເສຍສິດຄອບຄອງ ້ ທີ່ດນ ິ ຫຼື ທີ່ດນ ິ ມີການປົ ນເປື້ ອນຈາກສານເຄມີ. ການລົງທຶນພາຍໃນ ແມນຮູ ີ າຼ ຍທີ່ສດ ຸ (60% ຂອງ ່ ບແບບການລົງທຶນທີ່ມຫ ໂຄງການທັງໝົດ), ຮອງລົງມາ ແມນໂຄງການລົ ງທຶນຂອງຕາງປະເທດ (32%) ່ ່ ແລະ ການຮວມທຶ ນ (8%), ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 8. ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ, ເມື່ອ ່ 100% 90% 100% 80% 90% 70% 80% 60% 70% 50% 60% 40% 50% 30% 40% 20% 30% 10% 20% ການລົງທຶນພາຍໃນ

10%

ການຮ່ວມທຶນ

100%

ເສັ້ນສະແດງ 8: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແຍກຕາມ ຮູບແບບການລົງທຶນໃນແຕ່ລະຂະ ແໜງການ. ເສັ້ນສະແດງດ້ານເທິງ: ສັດສ່ວນຂອງຈໍານວນໂຄງການ; ເສັ້ນສະແດງດ້ານລຸ່ມ: ສັດສ່ວນເນື້ອທີ່ ອະນຸມັດ

90% 100% 80% 90% 70% 80% 60% 70% 50% 60% 40% 50% 30% 40% 20% 30% 10% 20% 10%

ການແຈກຢາຍ ຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ຕາມເຂດພູມສັນຖານ ແມ່ ນບໍ່ ມີ ແ ນວໂນມທີ ັ ເຈນ ຖາເບິ ້ ້ ່ຊດ ້ ງ່ ຕາມຮູບແບບການລົງທຶນ (ເບິງ່ ເສັນ ສະແດງ 9). ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ, ເຫັນວາ່ ໂຄງການລົງທຶນພາຍໃນຂະໜາດ ນອຍສ ວນໃຫຍ ໄດ ວຽງຈັນ. ້ ່ ່ ສຸ ້ ມໃສແຂວງ ່

7%

8%

8%

6.37%

7%

15% 8%

8%

15%

32%

39.34% 39.34%

57%

32%

57%

77% 77%

54.29% 54.29%

36%

60% 60%

36% Agriculture

1% 1% 49%

Tree plantation

(541) Mining ບໍ່ແຮ່ (541 ໂຄງການ) Joint Venture (541)

Domestic

Joint Venture

Foreign

(1181) Total ລວມທັdeals ງໝົດ (1,181 ໂຄງການ) (1181)

10.67%

11%

10.67%

55%

60.50%

55%

60.50%

34%

28.83%

8%

34%

28.83%

Tree ປູກໄມອຸ ດສາຫະກໍາ 8% ້ plantation (339,763 (339,763ຮຕ) ha) Tree plantation

Mining ບໍ່ແຮ່ (395,875 ຮຕ) (395,875 ha) Mining

Total ລວມທັງarea ໝົດ (959,256 ຮຕ) (959,256 ha) Total area

Domestic Foreign (339,763 ha)

Joint Venture (395,875 ha)

(959,256 ha)

Domestic

Joint Venture

17%

75%

50%

Agriculture ກະສິກໍາ (223,617 (223,617ຮຕ) ha) Agriculture

Total deals

11%

17%

75% 50%

Mining

(279) Tree plantation ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ (279(279) ໂຄງການ) Domestic Foreign

49%

(223,617 ha)

28

ສັດສວນຂອງ ການລົງທຶນພາຍໃນ ແລະ ຕາງປະເທດ ເຫັ ນວາມີ ່ ່ ່ ຄວາມແຕກ ຕາງຢ ໃນຂະແໜງການປູກໄມອຸ ່ ່າງຊັດເຈນໃນແຕລະຂະແໜງການ. ່ ້ ດສາຫະກໍາ, ໂຄງການສວນໃຫຍ ງທຶນຕາງປະເທດ (57% ຫຼື 158 ໂຄງການ ່ ່ ແມນການລົ ່ ່ ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 8). ທາງດານເນື ້ອທີ່ອະນຸມດ ັ , ສັດສວນຂອງການລົ ງທຶນ ້ ່ ຕາງປະເທດ ໃນຂະແໜງການປູກໄມອຸ າສັດສວນ ່ ້ ດສາຫະກໍາ ແມນກວມເອົ ່ ່ ທີ່ຫາຼ ຍກວາ່ ກວມເອົາ 75% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ໃນຂະແໜງການນີ້ (ເສັນ ້ ສະແດງ 8). ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ, ໃນຂະແໜງ ກະສິກາໍ ການລົງທຶນພາຍໃນ ແມນພົ ້ ເດັນ ່ ກວາໝູ ານຈໍ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ່ ນ ່ ທາງດ ່ ້ ານວນໂຄງການ (54%) ແລະ ເນືອ (50%), ໃນຂະແໜງບໍແ ່ ຮ,່ ມີພຽງ 15% (ຫຼື 81 ໂຄງການ) ທີ່ເປັ ນການລົງທຶນ ຂອງຕາງປະເທດ ແຕໂຄງການລົ ງທຶນຕາງປະເທດເຫຼ ົ່ານີ້ ພັດກວມເຖິງ 55% ່ ່ ່ ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ໃນຂະແໜງ ບໍແ ່ ຮ.່

6.37%

(361) Agriculture ກະສິກໍາ (361 (361) ໂຄງການ)

ການລົງທຶນຕາງ ່ ປະເທດ

ເບິງ່ ທາງດານເນື ອ ່້ ີ ທີ່ອະນຸມດ ັ ເຫັນວາ່ ໂຄງການລົງທຶນຕາງປະເທດກວມເອົ າ ້ ່ 61% ຂອງເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ, ໝາຍຄວາມວາ່ ໂຄງການລົງທຶນຂອງຕາງ ່ ປະເທດມີຂະໜາດໃຫຍກວ ງທຶນພາຍໃນຫຼາຍເທົາ່ . ເນືອ ້ ທີ່ອະນຸ ່ າໂຄງການລົ ່ ມັດສະເລຍສໍ ແມນໃຫຍ ກວ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ່ າລັບໂຄງການລົງທຶນຕາງປະເທດ ່ ່ ່ າເນື ່ ອ ສະເລຍ ່ ສໍາລັບໂຄງການລົງທຶນພາຍໃນ 4 ເທົາ່ (1,493 ຮຕ ເມື່ອທຽບກັບ 379 ຮຕ).

Foreign

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

ຈີ ນ

! (!(

! (!(

( !

( ! ! (

! ( ( ! ( !

! (! (

! (!(

( !! ( (!

!!( (

( !

! ( ( !

( ! ! ( ! (! ! ( ! ( ( (! ! (! ( (! ! (! ( (! (! ! ! ( (! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ! (

( !

( !

( !

( !

( !

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

( ! ( ! (! ! ! ( (! ((! ! ( ( (! !

! (!(!(!(

( ! ( ! (! ( (! !

( !

! (

! ( !(

( !

! (

( !

( !

! (

! ( ( !

( !

( ! ! ( ( !

! (

( (! !! ( (! ( ! (! ! ( (! ! (

( !

! ( ( !

( !

! (!(

! (

! ( ! (

! (

( !

! (

( !

( ( ! !! ( (! ! ( ! ( ( ! ( ! ! (! ! ( ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ( ! ! ( ! (! ! ( ( ( !(!(!(!( !(!(!(!(! ( !

! ( ( ! ! ( ( (! !

! (

( !

( !

(! ( (! ! ( ( ! ! ( (! !

( !

( ! ! (

( ! !! ( (

! ( ( (( !( ! ( ! ! ( ! (! !

( !

( !! ( ( !

( !

( !

( ! ( !

( !

! (

! ( ( !

( !

! (

( ! ! (

( !

( ! ( ! ! (

ຫ ວ ຽ ດ ນ າ ມ

! ! ( ( ( ( ! (! ! ( !

( ! (! ! ( ( ! ! (

(! ( ! ( !

! (! (!(!(

(! ( (! ! ( !! (

( !

( !

! (

( !

! (

( !

( !

! ! (!( ! ( !( ( ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ( !

! (

( (! ! ! (

! ( !( ! ( ( ! ( ! (! ! ! ( ! ( ( ( ! ( (! ! ( !( ! ( ! ! ( ! ( ( ! (! ! ( ! (

( !

! ( ( ! ( (! !

! (

( !

( !

! (

! (!(!(! (

! (

! ( !( ! ( !( ! ! ( (! ( ! ( ! ( ! ( !( (! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ( ! ! ! ( ( (! ! (!(!(! ! (

! ( ! (

! ( ! (!( ! (!( (! ( ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ( ! ( (! ! (( !

ມຽນມາ

( !

( !

( !

( ! ! ( ! ( ! ( !( ( ! ! (!( ! (!( !( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (( ! ! ( ( ! ( ( ! ! ( ! (! ! ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( !( !( ( ! ! (! ! ( ( ( ! ! ( ! (! ( ! ( ! ! (! ( ! (!(!(!(!(! ( ! ( ! (!( !(! ( ( ! ( ! ! ( ( ! (! ! ( ( ! ( ( (! ( ! (! ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( (! ! ( ! ! (!(! (! ! ( ( ! ! (! (! (! ! ( ( ( ! ( ! (!(!(!(!(! ( ! ! ( ! ( ( ! ( (! ! ( (! ! ( ! ( ! ! ! (! ! ( ( ! ( ( ( ! (! ! ( ! ( (! ! (! ( ! ( (! (!(! ! (!(! ! (!( ( (! ! ( ( ( ! ( ! ( ( ! ! ( ( ! ! ( ! (! (!(!( !( ! ( ! ( ! ! ( (! ! ( ( (! ! (! (! ! ! (!(! ( ( ! ( (! ! ( ! ! ( ( (! ! ! ( ( ! ( ( ! (!(!( !(!(!( (! ! (! ! ( ! ! (( ! ( ( ( ! (! ( ! ((! ! ( ! ! ( ! ( ! ! ! ( ( ! ( (! ( ! ( ! ( !( ( ! ( (! ! ! ( (! ! (! ! (! ! ( ! (! ! (! ! ! ( ! ( ( ( (! ! (! ! ( ( (! ! ( ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! (! ! ( ( ! ( ! ( (! ! ( ! ( ! ! ! ( ( ! ! ( ( ! (! ( ! ( ( ( ! ! ( ( ! ( ( ! ( ! ! ( ( ! ( ! ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ! ! ( ! ( !( !(!( ( !(!(!( !(!(!(!(!(!(!(!(! ( ( ( ! (! ! ( !( ( ( ! ! ( ! (! ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ! (( ( (! (! ! ! ( ( ! (! ! ( ! ( ( ! ! ! ( ! ( ( ! ( ! ( ( ! ! ( ! (! ! ( ( ! ! ( !(!(!(!( !(!( ! (!(!(!( !(!( !(!(! ! ( ( ! (! ! ( ( ( ! ( ! ( !(!( !( !(! (! ! ( ! ( ! ! (! ( !( !( ! ( ! ! ( ( ! ! ( ! ( ( ! ( ! (! ( (! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ! ( ( ! ! ( ( (! ! ! (! (! ! (! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ( ! ( ! ! ! ( ! ( ( ! ( ! ( ( ! ! ! ! (!( ( ( ! ( ( ! ( ! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ! ! (!(!(!( ! ( ! (!( ( ( ! ( (! ! (! ! ( ( ! ! ! ( (!(!( ! (!( ! (!(!(!(!(!(!(! ( (! ! ( ! ! (!( !( ( ! ! ( (! ! ( ! ( (! ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! (( ! ( ! ! ( ( ! ( ! (! ! (! ! (! ! (!(!(!( ! ( ( ! ( ! ( ! ! ((! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( (! ! (! (! ! ! ( (! ( ( ! (! ! ( ! ( ! ( !( ( ! ( ( ! ! ( (! ( ! ! ((!(!(!( !(! ! ( ! ( ! ((!(!(! ! ( ( ! ! ( ! ( ! ! ( ( ! ( (!( ( (! ! ( ! ! (! ( !

( !

! ( ! (

( !

( ! ( ( ! ! ( ! (! ! ( ( ! (! ! ( ( ( ! ! (! ! ( ! ( ! ( ( !

! (

! (

! (

! ( ( ! ( !

! (

( !

ໄ ທ

! (!(

! (

! (

! ( ( ! ( !

! ( ! (! ( ! ( ! (! ( ! (

( !

! ( ( !

( !

( ! ( !

( !

( ! (! (! ! ( ! ( ! ( ( !

( !

!! ( ( ! (

! ( ! (

! ( ( !

! (!(!( !( ! ( !( !( !(!( ! (

( !

( !

! ( ( !

( !

( !

( !

! (( ! ( !

! ( !(!(

! ( !(!( ! ( !(! ( (! ! (

( ! (!

! ( ! (

ຮວ ່ ມທຶນ

! (

ພາຍໃນ

! (!( ( ! ( ! ( ! ! ( ! (!( (!!( ! (

( !

! (

( !

! (

! (

( !! ( ( (! ( ! ! (! ( ! ( ! ! ( ( ! ! ( ( ( ! ( ( ! ! ( !(!(!( !(! ! (!(!(!(!(!(!( ! ! (! ( ( ( ! ! ( ( ! ! ( ! ( (! ! ! ( (! ! ( ! ( ! ( ( (! ! ( ! (( ! ! (! (! ! (!( ( ! (! ! ( ( (! ! ( ! ( ! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ( ( ! ! ( ! ( ! ! ! ( ! ( ( ! ( ! ! ( ! ( ! (! (! ! ( ! ! (! (( ! ( ! (( ( ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ! ( ( ! (! ( ! ! (! ! ( ! ( ! ! (! ( ( ! ! ( ( ! ( ! ( !!( ( ! ! ( ! (( ! ( ! ( ! ( (! ! (! ! ( ! ! ( ( ! ! ( ( ( ! ( ( ( ! ( ! ( ! ! (!(!(! ( ( ( (! ! (!(! (! ! (! (! ! ( ( ! ( ! ( ! (! ( ! ! (( ! ! (! ! ( (! ( ! ( ! (! ! ! ! ( ( (( ( ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ! ( ( ! ! ( ( ! ( !

! (

(! ! (

! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ( !

ເນືອ ້ ທີອ ່ ະນຸມດັ ເປັນເຮ ັກຕາ ຮູບແບບການລ ົງທຶນ ຕາ່ ງປະເທດ

! (

! ( ! (

( !

! ( ! ( ! ( ! (

50,000 - 124,700 20,000 - 50,000 10,000 - 20,000 5,000 - 10,000 1,000 - 5,000 100 - 1,000 0 - 100

( !

( ! (! ! (

! ( ( !

! ( ( !! ! ( (( ( ! ! ! (! ( ! ( ( ! ! ! (( ! ! (! ( ( ! ( ! (!(

! ( ! ( ( !

( !

! (

( !

!!(! (!( ( ! ( ! ( ! (

! (! (

! (! ( ! ( ! (! ! ( ! (!(!(! ! ( ( ( ! ( (! ! ( !(

! ( !! ( ( ! ( ! ( ! ( ! (

! ( ! ( !!( ! ( ( ! (( ! ( !

!! ( ( (! ( !

( ! ( !! (

! (

( !

( ! ( !

( !

! (!(! (!(!( ( !

ກຳ ປູ ເ ຈ ຍ

ເສັ້ນສະແດງ 9: ທີ່ຕັ້ງ ແລະ ຂະໜາດຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແຍກຕາມຮູບແບບການລົງທຶນ

29

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ສະຖານະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ ການຂຶນ ້ ບັນຊີການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດຈໍ ້ ຕອນ ້ າແນກຂັນ ການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ແລະ ພັດທະນາໂຄງການ (ເບິງ່ ພາກທີ 2 ສໍາລັບຄໍາ ອະທິບ າຍຂອງຂັນ ້ ຕອນການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການແຕລະໄລຍະ). ມາ ່ ເຖິງຊວງໄລຍະເວລາການເກັ ບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ພົບວາ່ ໂຄງການຫຼາຍກວາເຄິ ່ ່ ງ່ ໜຶງ່ (54%) ຂອງຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດ ແມນຢູ ່ ່ ໃນໄລຍະກໍາລັງດໍາເນີນການ ຜະລິດ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 10), ຊຶ່ງໝາຍຄວາມວາ່ ໂຄງການເຫຼົ່ານັນ ້ ໄດ້ ພັດທະນາເນືອ ້ ທີ່ ທີ່ໄດຮັ ັ ສວນໃດໜຶ ງ່ ແລວ ້ ບອະນຸມດ ່ ້ ແລະ ໄດຮັ ້ ບຜົນຜະລິດ ຕາມ ປະ ເພດກິດຈະການທີ່ໄດລົ ້ ງທຶນ. ນອກຈາກນີ້, 12% ຂອງຈໍານວນ ໂຄງການທັງໝົດ ແມນຍັ ້ /ກໍສ ່ າງໂຄງການ. ໃນໄລຍະນີ້, ່ ງຢູ່ໃນໄລຍະເລີ່ມຕົນ ້ ໂຄງການແມນຢູ ້ ຕອນຂອງການພັດທະນາກິດຈະການຕາມຂອບເຂດ ່ ່ ໃນຂັນ ທີ່ ດິ ນທີ່ໄດຮັ ັ . ໂຄງການຈໍານວນ 10% ໄດຢຸ ນ ້ ສຸດ ້ ບອະນຸມດ ້ ດເຊົາກອນສິ ່ ສັນຍາ, ໃນຂະນະທີ່ 13% ບໍໄ່ ດເຄື ່ ນ ັ ຫາດັງ່ ກາວ ້ ່ອນໄຫວເລີຍ. ຕໍບ ່ ໄດເກີ ້ ດມີ ຫຼາຍໆ ຄໍາຖາມວາ່ ເປັ ນຫຍັງໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ຈຶງ່ ບໍໄ່ ດດໍ ້ າເນີນການຜະລິດ. ຍອນ ່ ນໄຂດານເສດຖະກິ ດ ບໍເ່ ອືອ ້ ອໍານວຍ ຫຼື ບໍແ ່ ນນອນ ແລະ ປັ ດໄຈດານ ້ ເງືອ ້ ່ ້

ເສັ້ນສະແດງ 10: ສັດສວນ ່ ຂອງໂຄງ ການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດໃນຂະແໜງ ກະສິກໍາ, ປູກໄມ້ ອຸດສາຫະກໍາ, ບໍ່ແຮ່ ແລະ ເຂື່ອນ ໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກ ແຍກ ຕາມ ສະຖານະພາບ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ໂຄງການ

ມີ 4% ຂອງຈໍານວນໂຄງການອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ໄດສໍ ້ າເລັດການຈັດຕັງ້ ປະ ຕິບດ ັ ໂຄງການຕາມສັນຍາແລວ. ້ ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ແມນຍັ ່ ງມີຄວາມຈໍາເປັ ນ ຕ້ອ ງມີການປະເມີນເພີ່ ມຕື່ມກ່ຽວກັບສະພາບຂອງທີ່ ດິນທີ່ ໄດ້ອະນຸມັດ ແລະ ໄດນໍ ້ ສຸດແລວ. ້ າໃຊ້ເຂົາ້ ໃນໂຄງການພາຍຫຼັງທີ່ໂຄງການສິນ ້ ສຸດທ້າຍ, ເປັ ນທີ່ໜາສົ ້ ນໃຈ ທີ່ວາ່ ເກືອບ 1/3 (31%) ຂອງຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດ ທີ່ກາວເຂົ າ້ ສູໄລຍະຈັ ດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການແລວ ົ່ ານີ້ໄດຢຸ ້ ່ ້ ແຕໂຄງການເຫຼ ່ ້ ດ ເຊົາກອນການສິ ນ ້ ສຸດສັນຍາ (ອາດຈະຢຸດເຊົາຊົວ ່ ຄາວ) ຫຼື ພົບວາ່ ໂຄງການ ່ ເຫຼົ່ານີ້ ບໍ່ໄດ້ເຄື່ອນໄຫວເລີຍ.

ບໍ່ໄດເຄື ້ ່ ອນໄຫວເລີຍ, 13%

ໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນ/ໄລຍະກໍ່ສ້າງ, 12%

ປະລະ/ ບໍ່ເອົາໃຈໃສ່, 4%

ກໍາລັງດໍາເນີນການຜະລິດ, 54%

ຖາຈໍ ັ ໂຄງການ ຕາມຂະແໜງການ ້ າແນກສະຖານະພາບການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ເຫັ ນວາ່ ມັນມີຄວາມແຕກຕາງກັ ນ ຫຼ າ ຍ ລະຫວ າງ ່ ່ 3 ຂະແໜງການ, ໂດຍ ສະເພາະແມນ ສະຖານະພາບ “ກໍ າ ລັ ງ ດໍ າ ເນີ ນ ການຜະລິ ດ” ແລະ “ໄລຍະ ່ ເລີ່ມຕົນ ້ /ກໍສ ່ າງໂຄງການ” (ເບິ ງ ່ ເສັ ນ ້ ສະແດງ 11). ໃນຂະແໜງກະສິ ກາໍ ແລະ ້ ປູ ກ ໄ ມ້ ອຸດສາຫະກໍາ, ເກືອບເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງຈໍານວນໂຄງການທັ ງໝົດ ແມນກໍ ່ າລັງດໍາເນີນການຜະລິດ (48% ແລະ 44% ຕາມລໍາດັບ) ແລະ ສັດ ສວນໂຄງການສ ວນໃຫຍ ໃນຂະແໜງການເຫຼ ົ່ ານີ້ ແມນຢູ ້ / ່ ່ ່ ່ ່ ໃນໄລຍະເລີ່ມຕົນ ກໍ່ສ້າງໂຄງການ (14%, 21%). ໃນຂະແໜງບໍແ ່ ຮ,່ ປະມານ 2/3 (63%) ຂອງໂຄງການ ແມນຢູ ່ ມີ ່ ່ ໃນໄລຍະ ກໍາລັງດໍາເນີນການຜະລິດ ແຕໂຄງການທີ ່ ສະຖານະພາບໄລຍະເລີ່ມຕົນ ້ /ກໍສ ່ າງໂຄງການ ກວມເອົ າ ສັ ດ ສ ວນທີ ່ ໜ ອຍ ້ ່ ້ ຫຼາ ຍ (1% ຫຼື 5 ໂຄງການ). ເຫດຜົ ນດັງ່ ກາວ, ອາດເນື່ອງມາຈາກການ ່ ຂະຫຍາຍຕົວຂອງອຸດສາຫະກໍາບໍແ ່ ຮຢູ ່ ່ ໂລກ ໄດມີ ້ ຈງັ ຫວະຊາລົ ້ ງ ຫຼື ຄວາມ ຕອງການແຮ ທາດຢູ ໃນ ສປ ຈີ ນ ໄດ ຫຼ ດ ລົ ງ : ປີ 2015 ເປັ ນປີທ່ ີ ເອີ້ນວາ່ ້ ່ ່ ້ ຸ

30

ຕະຫຼາດ ບໍ ຈຶງ່ ເຮັດໃຫ້ການລົງທຶນດັງ່ ກາວ ່ ດນ ິ ່ ບໍໄ່ ດຮັ ້ ບຜົ ນກໍາໄລ? ຍອນທີ ້ ທີ່ໄດຈັ ້ ດສັນໃຫ້ບໍເ່ ໝາະສົມບໍ? ແລະ ການເງິນ ຫຼື ປັ ດໄຈອື່ນ ທີ່ເປັ ນສາເຫດ ເຮັ ດໃຫ້ການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການສິນ ້ ສຸດລົງບໍ? ຄໍາຖາມເຫຼົ່ານີ້ ແມ່ນ ນອກເໜືອຈາກ ຂອບເຂດຂອງບົດລາຍງານນີ້ທ່ ີສາມາດຕອບໄດ້ ແຕເຫັ ່ ນ ໄດວ ້ ລ ູ ມ ິ ະສິດ ສໍາລັບການຄົນ ້ ຄວາ້ ໃນອະນາຄົດ ເນືອ ່ ງຈາກ ້ າ່ ມັນເປັ ນຫົວຂໍບ ໂຄງການເຫຼົ່ານັນ ້ ກວມເອົາສັດສວນທີ ່ ສງູ . ່

ຢຸດເຊົາກ່ອນ ການສິ້ນສຸດສັນຍາ 10%

ສໍາເລັດ ຕາມສັນຍາ ແລວ, ້ 4%

ຍັງບໍ່ທັນເລີ່ມຕົ້ນ, 3%

“ການຫຼດ ຸ ລາຄາການແຂງຂັ ່ ນ ຫຼື race to the bottom” ຊຶງ່ ເປັ ນໄລຍະ ທີ່ຂະແໜງການບໍແ ່ ຮໃນທົ ວ ່ ໂລກໄດສູ ງ້ ທໍາອິດ ສໍາລັບ ່ ້ ນເສຍລາຍໄດລວມຄັ ້ ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮຂະໜາດໃຫຍ ຈໍ າ ນວນ 40 ໂຄງການ ແລະ ມູນຄາ່ ່ ່ ຕະຫຼາດໂລກສໍາລັບຂະແໜງ ບໍແ ່ ຮ່ ຫຼດ ລົ ງ 37% (PwC 2016). ຜົ ນສະ ຸ ທອນຕາມມາ ແມ ນມີ ໂຄງການບໍ ແ ່ ຮ ຈໍ າ ນວນໜ ອຍທີ ່ ໄ ດ ອະນຸ ມ ດ ັ ໃໝ່ ຢູ່ ້ ່ ່ ້ ້ ສປປ ລາວ ໃນໄລຍະມໍໆ ່ ມານີ້ ແລະ ນັກລົງທຶນຈໍານວນໜຶງ່ ທີ່ໄດຮັ ບ ອະນຸ ມດ ັ ້ ໂຄງການຜ່ານມາ ອາດຕັດສິນໃຈເລື່ອນການດໍາເນີນການຜະລິດແຮທາດ ່ ອອກໄປ. ທີ່ຈງິ ແລວ, ່ ຮຈໍ ້ ມີໂຄງການໃນຂະແໜງບໍແ ່ ານວນ 26 ໂຄງການ (5% ຂອງໂຄງການບໍແ ່ ຮທັ ່ ັນເລີ່ມຕົນ ້ ພັດທະນາໂຄງການ”. ່ ງໝົດ) ທີ່ “ຍັງບໍທ ອີກ ເຫດຜົນໜຶງ່ ທີ່ສາໍ ຄັນ ແມນອາດເນື ອ ່ ງມາຈາກໂຄງການຂຸ ດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮຢູ ່ ່ ່ ສປປ ລາວ ມີຮອບວຽນໂຄງການທີ່ສນ ັ້ , ໂດຍສະເພາະໂຄງການ ຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮຂະໜາດນ ອຍ. ຫຼ າ ຍໂຄງການຂຸ ດ ຄົ ນ ້ ຫີ ນ ກໍ ສ ່ າງ ຫຼ ື ຫີ ນ ປູ ນ ທີ ່ ສ ະໜອງ ່ ້ ້ ວັດຖຸ ດບ ິ ໃຫ້ແກອຸ ່ າງຢູ ່ ດສາຫະກໍາການກໍສ ້ ່ພາຍໃນປະເທດ ແມນ ່ ມີຮອບວຽນ

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

ໂຄງການທີ່ສນ ັ້ ລະຫວາງ ້ . ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ແມນມີ ່ 1 ຫາ 3 ປີເທົາ່ ນັນ ່ ໄລຍະ ເລີມ ່ ຕົນ ້ ຫຼື ພັດທະນາໂຄງການທີ່ສນ ັ້ ແລະ ສາມາດກາວເຂົ າ້ ສູໄລະຍະດໍ າເນີນ ້ ່ ການຜະລິດເລີຍ. ດັງ່ ນັນ ້ , ຈຶງ່ ບໍມ ່ ຫ ີ າຼ ຍ ໂຄງການໃນຂະແໜງການບໍແ ່ ຮທີ ່ ່ ມີສະຖານະພາບຢູ່ໃນໄລຍະເລີ່ມຕົນ ້ ຫຼື ພັດທະນາໂຄງການຢູ່ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ເນື່ອງຈາກ ວົງຈ ອ ນຂອງໂຄງການທີ່ສນ ັ້ ດັງ່ ກາວນີ ້ ຈຶງ່ ເຮັດໃຫ້ມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃນ ່ ການຕິດຕາມ ກວດກາບັນດາໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ຮອບວຽນການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ

ໂຄງການໃນຂະແໜງກະສິກາໍ ແລະ ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ ແມນມີ ່ ໄລຍະຍາວ ກວ່າ ແລະ ມັກຈະໃຊໄລຍະຫຼ າຍປີ. ຕົວຢ່າງ: ການພັດທະນາໂຄງການປູກ ້ ຢາງພາລາ, ຕອງມີ ໄລຍະກະກຽມພື້ນທີ່ ຊຶງ່ ໄດໃຊ າຍປີ ໃນການປູກ ້ ້ ເວລາຫຼ ້ ແລະ ການເຕີບໂຕຂອງຕົນ ້ ຢາງ ກອນຈະສາມາດກ າວເຂົ າ້ ສູການກີ ດຢາງ ່ ້ ່ ແລະ ສຸດທາຍ າ້ ສູໄລຍະດໍ າເນີນການການຜະລິດ. ້ ໂຄງການຈຶງ່ ກາວເຂົ ້ ່

0%

1% 6% 5%

3% 20%

9% 14%

0%

21%

6%

48%

Ceased operations in contract period

12% 7%

9%

Operational

21%

1%

Never started

3%

6%

Not yet started

64% 44%

Start - up phase/ construction Abandoned Contract complete and operations concluded

ກະສິກໍາ Agriculture

ການ ປູກplantation ໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ Tree

ຍັງບໍ່ທັນເລີ່ມຕົ້ນ

ຢຸດເຊົາກ່ອນການສິ້ນສຸດສັນຍາ

ໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນ/ໄລຍະກໍ່ສ້າງ

ກໍາລັງດໍາເນີນການຜະລິດ

ບໍ່ໄດ້ເຄື່ອນໄຫວເລີຍ

ປະລະ/ບໍ່ເອົາໃຈໃສ່

ບໍ່ແຮ່ Mining ສໍາເລັດຕາມສັນຍາແລ້ວ

ເສັນ ້ ສະແດງ 11: ສັດສວນ ິ ຂອງລັດ ແຍກຕາມສະຖານະພາບການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການ ໃນແຕລະ ່ ຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ່ ຂະ ແໜງການ

ແນວໂນມຂອງການອະນຸ ມດ ັ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ້ ນັບຕັງ້ ແຕຕົ ້ ຊຸ ມປີ 2000 ເປັ ນຕົນ ້ ມາ ຢູ່ ສປປ ລາວ ໄດມີ ັ ທີ່ ່ ນ ້ ການອະນຸມດ ດິນໃຫ້ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ໃນຂົງເຂດຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດເພີ່ມ ຂຶນ ້ ຢ່າງຕໍເ່ ນື່ອງ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 13). ການຂຶນ ້ ບັນຊີການໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ລະຫວາງ ່ ປີ 2005 ແລະ 2009 ຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດທີ່ໄດຮັ ບ ອະນຸ ມ ດ ັ ໄດ ເພີ ່ ມ ້ ຢ່າງກາວ ້ ້ ຂຶນ ້ ກະໂດດຂັ້ ນ. ສປປ ລາວ ຈຶງ່ ໄດກາຍເປັ ນ ຈຸ ດ ສຸ ມ ທີ ່ ພ ້ ົ ນ ເດັ ນ ່ ໜຶ ງ ່ ຂອງການ ້ ລົງທຶນ ທີ່ຕດ ິ ພັນກັບການນໍາໃຊທີ ິ ຢູ່ໃນໂລກໂດຍມີສາເຫດຕົນ ້ ຕໍມາຈາກ ້ ່ ດນ ການທີ່ລາຄາອາຫານ ແລະ ສິນຄາຂອງໂລກເພີ ່ ມ ຂຶ ນ ້ ສູ ງ , ຊຶ ່ ງ ເຮັ ດໃຫ້ເກີດ ້ ມີກ ານລົ ງ ທຶນຂະໜາດໃຫຍໃນຂົ ງ ເຂດທີ ່ ດ ນ ິ ຢູ ໃນທົ ່ ວ ໂລກເພີ ່ ມ ຂຶ ນ ້ ແລະ ່ ່ ຂະຫຍາຍ ຕົວຢ່າງກວາງຂວາງ ນັ ບ ແຕ ປີ 2007 ເປັ ນ ຕົ ນ ້ ມາ. ກົ ງ ກັ ນຂາມ ້ ່ ້ ຈໍານ ວ ນ ໂ ຄ ງ ການທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸມັດຕໍ່ປີພັດຫຼຸດລົງໃນຊ່ວງລະຫວາງປີ ່ 2009 ຫາ 2013. ຊຶງ່ ສາເຫດຂອງການຫຼດ ່ ງມາຈາກ ຸ ລົງ ດັງ່ ກາວ ່ ອາດເນືອ ສະພາບວິ ກິ ດການທາງດານການເງິ ນ ໂລກ ແລະ ຕິ ດ ພັ ນ ກັ ບ ການຫຼ ດ ຸ ລົງ ້ ຂອງລາຄາສິນຄາຢູ ຕະຫຼ າ ດໂລກ. ເຖິ ງ ແນວໃດກໍ ຕ າມ, ແນວໂນ ມອັ ດ ຕາການ ້ ່ ້ ອະນຸມດ ັ ໂຄງການ ຕໍປ ່ ີ ພັດກັບມາເພີ່ມຂຶນ ້ ອີກນັບແຕ່ ປີ 2013 ເປັ ນຕົນ ້ ມາ.

ການເພີ່ມຂຶນ ້ ຢ່າງໄວວາ ແລະ ຕໍເ່ ນື່ອງ ໃນການອະນຸມດ ັ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະ ທ າ ນ ທີ່ດນ ິ ໃນແຕລະຂະແໜງການ ໄດ ເລີ ່ ມ ຕົ ນ ້ ນັບແຕປີ ່ ້ ່ 2005 ເປັ ນຕົ້ນມາ ແລະ ແນວໂນມດັ ງ ່ ກ າວ ໄດ ສື ບ ຕໍ ເ ່ ພີ ່ ມ ຂຶ ນ ້ ເມື ່ ອ ເບິ ງ ່ ທາງດານ ້ ່ ້ ້ ຈໍານວນຂອງໂຄງການທີ່ໄດຮັ ບ ການອະນຸ ມ ດ ັ , ແຕ ເນື ້ ອ ທີ ່ ອ ະນຸ ມ ດ ັ ສະສົມ ້ ່ ໄດຫຼ ້ ສະແດງ 13). ເຖິງແມນວ ້ ຸ ດ ລົ ງ ຫຼາຍ ພາຍຫຼັງປີ 2009 (ເບິງ່ ເສັນ ່ າ່ ເນື້ອທີ່ ອ ະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ຍັງເພີ່ມຂຶນ ້ ໃນແຕລະປີ , ແຕ ອັ ດ ຕາການອະນຸ ມດ ັ ່ ່ ໂຄງການໄດເພີ ່ ມ ຂຶ ນ ້ ຢ າງໄວວາຊ ວງປີ 2000 ຫາ 2006 ແລະ ໄດ ຫຼ ດ ລົ ງ ຸ ້ ່ ່ ້ ໃນຊ່ວງປີ 2006 ຫາ 2009 ແລະ ຫຼດ 2009 ຸ ລົງຫຼາຍ ນັບຕັງ້ ແຕປີ ່ ເປັ ນຕົ້ນມາ. ສະນັນ ້ , ເຖິງແມນວ ັ ສະສົມໃນປີ 2016 ໄດ້ ່ າ່ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ເພີ່ມຂຶ້ ນ ເປັ ນ 4 ເທົ່າຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ສະສົມໃນປີ 2000, ແຕເນື ່ ້ອທີ່ ອະນຸມດ ັ ສະສົມໄດເພີ ່ ມ ຂຶ ນ ້ ພຽງແຕ 20% ໃນ ຊ ວງປີ 2009 ຫາ 2016. ້ ່ ່ ການຫຼຸດລົງຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດສະສົມພາຍຫຼັງປີ 2009 ຕົ້ນຕໍແມນໄດ ່ ້ ຫຼດ ່ ຮ່ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ ຸ ລົງໃນຂະແໜງການປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ ແລະ ບໍແ 14). ເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ສະສົມຂອງໂຄງການປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ ໄດຫຼ ້ ຸດລົງຢ່າງ ຕໍ່ເນື່ ອ ງນັ ບຕັ້ງແຕປີ 2006, ແຕ ບໍ ່ ມ ກ ີ ານຂະຫຍາຍຕົ ວ ເລີ ຍ ພາຍຫຼັງປີ ່ ່

31

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ໂຄງການທີ່ບໍ່ມີການເຄື່ອນໄຫວ ເຫັ ນວາລັ ປະເມີ ນຄືນ ່ ດຖະບານ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ຄວນຈະຕອງໄດ ້ ້ ດໍາລັດ ຂອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ສະບັບເລກທີ 135/ນຍ ໃນປີ 2009 (135/ນຍ, GoL 2009a) ໄດ້ກໍານົດລະບຽບການກ່ຽວກັບ ໄລຍະ 23 , ແມ່ນຕ້ອງສໍາເລັດການກໍ່ສ້າງ ເວລາສູງສຸດ ທີ່ອະນຸຍາດໃຫ້ດໍາເນີນການກະກຽມ ຫຼື ການພັ ດທະນາໂຄງການ. ໂຄງການຂະໜາດນອຍ ້ ຫຼື ກະກຽມໜາວຽກຕ າງໆ ພາຍໃນ 6 ເດືອນ ຫາ 1 ປີ ນັບຕັງ້ ແຕ່ ວັນທີ ທີ່ໄດເຊັ ້ ່ ້ ນສັນຍາພັດທະນາໂຄງການ. ສໍາລັບໂຄງການຂະໜາດກາງ ຕ້ອງສໍາເລັດ ພາຍໃນໄລຍະເວລາ 2 ປີ ແລະ 3 ປີ ສໍາລັບໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ່. ໃນກໍລະນີ ທີ່ນກ ັ ລົງທຶນບໍ່ສາມາດສໍາເລັດໃນການພັ ດ ທະນາໂຄງການ ສໍາເລັດໃນໄລຍະເວລາທີ່ກາໍ ນົດໄວດັ ອົງການຈັດຕັງ້ ຂອງລັດທີ່ຮບ ັ ຜິ ດຊອບ24 ອາດພິຈາລະນາການຍົກເລີກສັນຍາ ້ ງ່ ກາວ, ່ ສໍາປະທານ. ອີງໃສ່ ດໍາລັດ ສະບັບເລກທີ 135/ນຍ ດັ່ງກ່າວ, ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການປີ 2018 ໄດ້ປະເມີນ ເຖິງໄລຍະເວລາ ຂອງໂຄງການທີ່ຍັງບໍ່ທັນ ໄດລິ ່ ນ ັ ເລີ່ມຕົນ ້ ”25 ) ວາ່ ຍັງມີອາຍຸໃນການພັດທະນາ ້ ເລີ່ມໃນການພັດທະນາໂຄງການ (ລວມມີ ໂຄງການທີ່ “ບໍໄ່ ດເຄື ້ ່ອນໄຫວເລີຍ” ຫຼື “ຍັງບໍທ ໂຄງການຕາມທີ່ກໍານົດ 3 ປີດັ່ງທີ່ກໍານົດໄວໃນ ້ ດໍາລັດດັ່ງກ່າວ ຫຼື ບໍ. ໄດ້ປະເມີນຈໍານວນ 199 ໂຄງການ. ຜົ ນຈາກການວິເຄາະ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ຈາກ 199 ໂຄງການ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນພັ ດທະນາໂຄງການ, ມີໂຄງການຈໍານວນໜອຍກວ າ່ ້ 1/4 (48 ໂຄງການ) ທີ່ຍັງມີໄລຍະພັ ດທະນາໂຄງການຢູ່ໃນກອບ 3 ປີ ນັບແຕ່ມື້ທ່ ີໄດ້ເຊັນສັນຍາອະນຸມັດ ຈົນເຖິງໄລຍະທີ່ມີການເກັບກໍາຂໍ້ ມູນການຂຶ້ນບັນຊີ. ອີກຄວາມໝາຍໜຶງ່ , ໝາຍຄວາມວາ່ ໂຄງການສວນໃຫຍ ເຊັ ັ ແລວ ່ ມີ ່ ່ ແມນໄດ ່ ້ ນສັນຍາອະນຸມດ ້ ຫຼາຍກວາ່ 3 ປີ ກອນທີ ່ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການ. ເກືອບເຄິງ່ ໜຶງ່ (49%, 98 ໂຄງການ) ຂອງຈໍານວນໂຄງການທີ່ໄດຮັ ້ ບການປະເມີນ, ພົບວາ່ ໄລຍະເວລາ ນັບຕັງ້ ແຕມື ່ ້ ທີ່ໂຄງການໄດ້ຮັບການອະນຸມັດ ເຖິງ ຊ່ວງໄລຍະລົງເກັບກໍາຂໍ້ມູນ ແມ່ນຢູ່ ລະຫວາງ ່ 4 ຫາ 9 ປີ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຍັງມີຫຼາຍໂຄງການ (27%, 53 ໂຄງການ) ທີ່ມໄີ ລຍະເວລາ ລະຫວາງ ັ ຫາ ຊ່ວງການເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ແມນ ່ ມື້ອະນຸມດ ່ 10 ປີ ຫຼື ຫຼາຍກວາ. ່ ມີ 9 ໂຄງການໃນຈໍານວນ ໂຄງການເຫຼ່ົ ານີ້ ມີໄລຍະເວລາຫຼາຍກວາ່ 15 ປີແລວ ່ ັນເລີ່ມຕົນ ້ ໃນການພັດທະນາໂຄງການ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 12). ້ ແຕຍັ ່ ງບໍທ ຜົນໄດຮັ ັ ຖະບານຈະຕອງປະເມີ ນບັນດາໂຄງການທີ່ມໄີ ລຍະເວລາພັດທະນາ ໂຄງການເກີນຕາມທີ່ກດ ົ ໝາຍ ້ ບແນະນໍາວາ່ ມີຄວາມຈໍາເປັ ນ ທີ່ລດ ້ ກໍານົດໄວຄື ັ (ການກໍສ ່ າງ ້ ນໃໝ.່ ພວກເຮົາໝາຍເຖິງ ໂຄງການທີ່ບໄໍ່ ດດໍ ້ າເນີນກິດຈະການ ຢູ່ໃນພື້ນທີ່ ທີ່ໄດຮັ ້ ບອະນຸມດ ້ ຫຼື ການດໍາເນີນການຜະລິດ) ເປັ ນເວລາຫຼາຍກວາ່ 3 ປີແລວ ັ ມາເຖິງ ໄລຍະການລົງເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ຊຶງ່ ເອີນ ້ ວາ່ “ໂຄງການບໍໄ່ ດເຄື ່ ນໄຫວ”. ້ ນັບຕັງ້ ແຕວັ ່ ນທີ ທີ່ໄດເຊັ ້ ນສັນຍາອະນຸມດ ້ ອ ອາດເປັ ນໄປໄດ້ ທີ່ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ຈະເກງກໍາໄລຈາກຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດຫຼາຍກວາ່ ແລະ ເຖິງວາໂຄງການເຫຼ ົ່ານີ້ ກາວເຂົ າ້ ສູໄລຍະຂອງ ່ ້ ່ ການພັດທະນາໂຄງການ ແຕບໍ ວນເຂົ າ້ ໃນການພັດທະນາປະເທດຊາດ ແລະ ອາດເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມສັບສົນໃນການປະເມີນໂຄງ ່ ໄ່ ດປະກອບສ ້ ່ ການ ໂດຍອີງໃສເນື ັ ທັງໝົດເປັ ນຫຼັກ. ຜົ ນໄດຮັ ັ ຖະບານແຫ່ງສປປ ລາວ ຄວນຈະ ່ ້ອທີ່ອະນຸມດ ້ ບຍັງແນະນໍາວາ່ ມັນມີຄວາມສໍາຄັນທີ່ລດ ມີຂະບວນການທີ່ມປ ີ ະສິດທິຜົນ ເພື່ອຈັດສັນທີ່ດນ ິ ທີ່ບໄໍ່ ດພັ ນໃຫ້ແກລັ ້ ດທະນາດັງ່ ກາວຄື ່ ່ ດຖະບານ.

50

48

ເສັ້ນສະແດງ 12: ໄລຍະເວລາ ຂອງໂຄງການ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ມີການ ເຄື່ອນໄຫວພັ ດທະນາ ກິດຈະການ ຕາມທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸມັດນັບຕັ້ງແຕ່ ປີທີ່ໂຄງການໄດ້ຮັບອະນຸມັດ ຈົນເຖິງ ໄລຍະເວລາທີ່ມີການເກັບກໍາຂໍ້ມູນ.

23 24 25

32

ຈໍານວນໂຄງ NUMBER OFການ DEALS

45 40 35

30

30 25 15

10

19

18

17

20

14 10

9

10

9

5

9 3

3

13

14

0 3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

15

GRANTING OF້ ເDEAL ຈໍານວນປີNUMBER ນັບຕັ້ງແຕOF ການໄດ້ຮັSINCE ບການອະ ນຸມັດມາຮອດມື ກັບກໍາຂໍ້ມູນ (ປີ) ່ໂຄງYEARS

ໃນດໍາລັດ ສະບັບເລກທີ 135/ນຍ, ແມນບໍ ່ ່ໄດມີ ້ ການໃຫ້ນິຍາມ ສໍາລັບໂຄງການຂະໜາດນອຍ ້ ແລະ ອາດມີການຕີຄວາມໝາຍ ທີ່ແຕກຕາງກັ ່ ນ, ແຕເປົ ່ ້ າໝາຍຂອງບົດລາຍງານນີ້ ພວກເຮົາຄາດວາ່ ຂະໜາດຂອງໂຄງການ ໝາຍເຖິງ ຂະໜາດຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ. ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ, ຂະໜາດຂອງໂຄງການ ຍັງໝາຍເຖິງ ປະລິມານ ຂອງສິນຄ້າທີ່ໄດ້ຜະລິດ, ລາຍຮັບ ຫຼື ກ່ຽວຂ້ອງກັບກໍາລັງການຜະລິດ (ເຊັ່ນ: ເຂື່ອນໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກ). ບໍ່ໄດກໍ ນ ້ ານົດເຈາະຈົງ ວາແມ ່ ່ ອົງການຈັດຕັ້ງຂອງລັດຂະແໜງໃດ. ເບິ່ງຄວາມໝາຍຂອງສະຖານະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ ຢູ່ໃນ ພາກທີ 2. ເນື່ອງຈາກບໍ່ມີລາຍລະອຽດ ກ່ຽວກັບ ນິຍາມຂອງຂະໜາດໂຄງການ ກໍານົດໄວຢູ ້ ່ ໃນ ດໍາລັດເລກທີ 135/ນຍ, ຈຶງ່ ໄດ້ກໍານົດເອົາໄລຍະເວລາ 3 ປີ ຊຶ່ງເປັ ນໄລຍະເວລາສູງສຸດສໍາລັບໄລຍະການພັ ດທະນາໂຄງການ (ໄລຍະເວລາທີ່ໄດ້ອະນຸຍາດ ໃຫ້ແກ່ ການພັ ດທະນາໂຄງການສູງສຸດທີ່ກໍານົດສໍາລັບໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ່) ເພື່ ອປະເມີນທຸກໆໂຄງການ, ຈຶງ່ ເຫັ ນວາມີ ່ ຄວາມສ່ຽງ ທີ່ອາດເຮັດໃຫ້ ຈໍານວນຂອງໂຄງການ ທີ່ທາງຂະແໜງການ ທີ່ກຽວຂ ອງ ຂອງລັ ດ ຖະບານ ແຫ ງ ສປປ ລາວ ຄວນປະເມີ ນ ຄື ນ ນັ ນ ້ ຕໍ າ ່ ກວ າຄວາມເປັ ນຈິ ງ . ່ ້ ່ ່

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

1,200

ຈໍານວນໂຄງການ

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ (ຮຕ)

1,000,000 900,000 800,000 700,000

800

600,000 600

500,000 400,000

400

300,000

AREA (HA) ເນື້ອທີGRANTED ່ ອະນຸມັດ (ຮຕ)

ຈໍານວນ ການ NUMBER OF ໂຄງ DEALS

1,000

200,000

200

100,000 0

0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016

ໝາຍເຫດ: ຂໍ້ມູນທີ່ ນາໍ ສະເໜີໃນເສັ້ນສະແດງ ແມນສະເພາະໂຄງການທີ ່ ໄດຮັ ້ . ຈໍານວນໂຄງການ ແລະ ເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດຮັ ່ ້ ບອະນຸມັດຮອດປີ 2016 ເທົ່ານັນ ້ ບອະນຸມັດ ໃນໄລຍະລົ ງເກັ ບກໍາຂໍ້ ມູນ ພາກສະໜາມ (2014-2017) ທີ່ ໄດ້ບັ ນທຶ ກໃນຖານຂໍ້ມູນ ອາດຈະຕໍ່າ ກວາຄວາມເປັ ນຈິງ. ໂຄງການທີ່ມີຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບ ປີອະນຸມັດ ແມ່ນ ່ ມີພຽງແຕ່ 944 ໂຄງການ.

ເສັ້ນສະແດງ 13: ຈໍານວນໂຄງການສະສົມ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດສະສົມ ທີ່ໄດອະນຸ ມັດ ນັບຕັ້ງແຕປີ ້ ່ 2000 ເຖິງ 2016

2009. ການອະນຸມດ ັ ໂຄງການປູກໄມອຸ ຸ ແມນຢູ ້ ດສາຫະກໍາຫຼາຍທີ່ສດ ່ ່ ໃນ ປີ 2006 ຊຶ່ງມີ 66 ໂຄງການທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸມັດ, ແຕ່ການອະນຸມັດໄດ້ຫຼຸດ ລົງຫຼາຍພາຍຫຼັງປີ 2008. ນີ້ແມ່ນຜົ ນມາຈາກຄໍາສັ່ງໂຈະ ການອະນຸມັດ ໂຄງການໃໝ່ ສໍາລັບການຊອກຄົ້ນ ແລະ ສໍາຫຼວດແຮ່ທາດ ແລະ ການ ປູກໄມ້ ອຸ ດສາຫະກໍາຈໍານວນໜຶງ່ ໃນປີ 2007. ໃນປີຕໍ່ມາ, ມີໂຄງການ ປູກໄມອຸ ັ ແລະ ມີພຽງ ້ ດສາຫະກໍາພຽງແຕ່ 43 ໂຄງການ ທີ່ໄດຮັ ້ ບອະນຸມດ ແຕ່ 31 ໂຄງການ ໄດຮັ ັ ໃນຊ່ວງປີ 2009 ຫາ 2012 (ສວນໃຫຍ ້ ບອະນຸມດ ່ ່ ອາດແມ່ ນໂຄງການທີ່ ໄດຂໍ ັ ກອນມີ ການປະກາດໃຊຄໍ ້ ອ ະນຸມດ ່ ້ າສັງ່ ດັງ່ ກາວ ່ ແລວ, ້ ຈຶງ່ ເຮັດໃຫ້ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ບໄໍ່ ດຮັ ້ ບຜົນກະທົບ).

ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່, ຈໍານວນໂຄງການທີ່ໄດຮັ ັ ຫຼາຍທີ່ສດ ຸ ແມນຢູ ້ ບອະນຸມດ ່ ່ ໃນປີ 2008 ແລະ 2009, ມີ 54 ໂຄງການ ແລະ 44 ໂຄງການໄດຮັ ້ ບການ ອະນຸມດ ັ ຕາມລໍາດັບ. ຈໍານວນໂຄງການທີ່ໄດຮັ ັ ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່ ້ ບອະນຸມດ ກໍມລ ີ ກ ັ ສະນະຫຼດ ຸ ລົງ ໃນຊ່ວງ ປີ 2008 ຫາ 2011, ແຕຈໍ ່ ານວນໂຄງການທີ່ ໄດຮັ ັ ພັ ດເພີ່ມຂຶ້ນອີກຄັງ້ ພາຍຫຼັງປີ 2011. ສຸດທ້າຍ, ຈໍານວນ ້ ບອະນຸມດ ໂຄງການທີ່ໄດຮັ ັ ຕໍປ ່ ໃີ ນຂະແໜງກະສິກາໍ ແມນເພີ ້ ລະຫວາງ ້ ບອະນຸມດ ່ ່ ມຂຶນ ່ ປີ 2005 ແລະ 2009, ແຕຫຼ 2009 ແລະ 2013. ປີ 2014 ຸ ລົງ ໃນຊວງປີ ່ ດ ່ ແມ່ນອີກປີໜງຶ່ ທີ່ມີຈາໍ ນວນຂອງໂຄງການອະນຸມັດເພີ່ ມຂຶ້ນຫຼາຍທີ່ສຸດ ມີ 43 ໂຄງການໄດຮັ ັ ຊຶງ່ ທຽບໃສປີ ້ ້ ບອະນຸມດ ່ ຜ່ານມາ (ມີ 16 ໂຄງການເທົາ່ ນັນ ທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸມັດ) ແລະ ປີຕໍ່ມາ (ໄດ້ອະນຸມັດ 22 ໂຄງການ).

ໂຄງການທີ່ໄດອະນຸ ມັດ ພາຍຫຼັງ ຄໍາສັ່ງ ເລກທີ 13/ນຍ ້ ການສັ່ງໂຈະການອະນຸມັດໂຄງການ ໃນປີ 2012, ຄໍາສັ່ງ ເລກທີ 13/ນຍ ໄດ້ສັ່ງໂຈະການອະນຸມັດໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດໃໝ່ ໃນການປູກຢາງພາລາ ແລະ ໄມ້ວິກ ແລະ ການຊອກຄົ້ນ ແລະ ສໍາຫຼວດແຮ່ທາດ26. ໃນເບື້ອງຕົ້ນ ຄໍາສັ່ງເລກທີ 13/ນຍ ມີຜົນບັງຄັບໃຊ້ ຮອດທ້າຍປີ 2105, ແຕ່ຄໍາສັ່ງດັ່ງກ່າວ ໄດ້ຂະຫຍາຍກອບເວລາໄປອີກຈົນເຖິງທ້າຍປີ 2020 (GoL 2018a; GoL 2018b). ອີງຕາມຂໍ້ມນ ູ ຈາກການຂຶ້ນບັນຊີການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ , ມີ 55 ໂຄງການ ຕາມປະເພດກິດຈະການ ທີ່ນອນຢູ່ໃນລາຍການສັງ່ ໂຈະ ທີ່ມີວນ ັ ທີເຊັນສັນຍາອະນຸມັດ ຫຼັງການປະກາດບັງຄັບໃຊ້ຄໍາສັ່ງດັ່ງກ່າວ. ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ປະກອບດ້ວຍ ການປູກຢາງພາລາ ຈໍານວນ 5 ໂຄງການ ຊຶ່ງມີເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດ 8,520 ຮຕ, ປູກໄມ້ວິກ 1 ໂຄງການ ໃນເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ 447 ຮຕ ແລະ ໂຄງການຊອກຄົ້ນ ແລະ ສໍາຫຼວດແຮ່ທາດ 49 ໂຄງການ ທີ່ມີເນື້ອທີ່ອະນຸມັດລວມກັນທັງໝົດ 1,226,151 ຮຕ. ເກືອບທັງໝົດຂອງໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ແມ່ນໄດ້ຮັບ ການອະນຸມັດຢູ່ຂັ້ນສູນກາງ, ຍົກເວັນ ້ ໂຄງການປູກຢາງພາລາ ຈໍານວນ 2 ໂຄງການ ທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸມັດຢູ່ຂັ້ນແຂວງ. ເຖິງແມ່ນວາ່ ມັນນອກ ເໜືອຈາກຂອບເຂດຂອງບົດລາຍງານນີ້ ເພື່ ອຈະປະເມີນ ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ແຕ່ຫຼັກຖານທີ່ພົບເຫັ ນ ຊີ້ໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ອາດໄດ້ ຮັບການອະນຸມດ ັ ຢ່າງເປັ ນທາງການກອນເດື ອນ ມິຖຸນາ 2012 ແລວ ັ ໂຄງການ ແມນໃສ ່ ້ ແຕວັ ່ ນທີອະນຸມດ ່ ວັ ່ ນເດືອນປີພາຍຫຼັງ ຄໍາສັງ່ ດັງ່ ກາວ. ່

26

ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດວຍ ້ ໂຄງການປູກຢາງພາລາ ແລະ ໄມວິ ້ ກ, ເຊັ່ນດຽວກັນກັບ ໂຄງການຊອກຄົ້ນ ແລະ ສໍາຫຼວດແຮ່ທາດຈໍານວນໜຶງ່ ປະກອບດວຍ ້ ແຮ່ປຼາຕິນາໍ , ແຮ່ຄໍາ, ແຮ່ເງິນ, ແຮ່ທອງ, ແຮ່ເຫຼັກ, ແຮ່ຊືນ, ແຮ່ສັງກະສີ, ແຮ່ອາລູມິນຽມ, ແຮ່ກົ່ວ, ແຮ່ອັງຕີມອນ, ແຮ່ບາຣຽມ, ແຮ່ນິແກນ, ແຮ່ໂກບານ, ແຮ່ຊັບຟາຍ, ເກືອກາລີ, ແຮ່ມັງການ ແລະ ຫີ ນກາວ. ນອກຈາກນີ້, ຄໍາສັ່ງໂຈະການອະນຸມັດໂຄງການໃໝ່ ສະບັບດັ່ງກ່າວ ໄດ້ກໍານົດບັນດາແຮ່ທາດຈໍານວນໜຶງ່ ທີ່ສາມາດ ອະນຸຍາດເພື່ ອດໍາເນີນໂຄງການໃໝ່ ລວມມີ ຖ່ານຫີ ນ, ຫີ ນປູນ, ດິນໜຽວ ແລະ ຫີ ນແຮ່ ເພື່ ອນໍາໃຊ້ໃນການກໍ່ສ້າງ ແລະ ຈຸດປະສົງການປະດັບເອ້ (GoL 2012).

33

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

(1)

500 450 400

NUMBER DEALS ຈໍານວນOFໂຄງ ການ

350 300 250 200 150 100 50 0 2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

ກະສິກໍາ (ສະສົມ)

(2)

2007

2008

2009

2010

2011

ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ (ສະສົມ)

2012

2013

2014

2015

2016

ບໍ່ແຮ່ (ສະສົມ)

450000 400000

AREA ເນື້ອGRANTED ທີ່ອະນຸມັດ(HA) (ຮຕ)

350000 300000 250000 200000 150000 100000 50000 0 2000

2001 2002 2003

2004 2005

2006 2007 2008 2009

ກະສິກໍາ (ສະສົມ)

(3)

2010

2011

2012

ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ (ສະສົມ)

2013

2014

2015

2016

ບໍ່ແຮ່ (ສະສົມ)

80 70

NUMBER OFໂຄງ DEALS ຈໍານວນ ການ

60 50 40 30 20 10 0 2000

2001

2002

2003

2004

2005

ກະສິກໍາ

(4)

2006

2007

2008

2009

2010

2011

ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ

2012

2013

2014

2015

ບໍ່ແຮ່

140000

ເສັ້ນສະແດງ 14: ຈໍານວນໂຄງການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດ ທີ່ໄດອະນຸ ມັດໃນແຕລະ ້ ່ ຂະແໜງການ ນັບຕັ້ງແຕປີ 2000 ເຖິງ 2016. ່ (1) ຈໍານວນໂຄງການສະສົມ; (2) ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດສະສົມ; (3) ຈໍານວນໂຄງການ ອະນຸມັດຕໍ່ປີ; (4) ຈໍານວນເນື້ອທີ່ອະນຸມັດຕໍ່ປີ

34

AREAເນື GRANTED ້ອທີ່ອະນຸມັ(HA) ດ (ຮຕ)

120000 100000 80000 60000 40000 20000 0 2000

2001 2002 2003

2004 2005

ກະສິກໍາ

2006 2007 2008 2009

2010

ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ

2011

2012

2013

ບໍ່ແຮ່

2014

2015

2016

2016

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

ປະເພດກິດຈະການ ການລົງທຶນ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ພົບວາມີ ່ ທງັ ໝົດ ຈໍານວນ 133 ປະເພດກິດຈະການທີ່ລງົ ທຶນ ຢູ່ໃນ 3 ຂະແໜງການ. ປະເພດ ກິດຈະການເຫຼົ່ານີແ ້ ມນປະເພດກິ ດຈະການຕົນ ້ ຕໍ ຫຼື ກິດຈະການສໍາຮອງຂອງ ່ ໂຄງກາ ນ 27. ໂຄງການ ປູກຢາງພາລາ, ຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນກໍສ ່ າງ ້ ແລະ ຫີ ນປູນ ແມນມີ ຸ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 15). ຊຶງ່ ກວມເອົາ ່ ຈໍານວນໂຄງການຫຼາຍທີ່ສດ ເກືອບເຄິງ່ ໜຶງ່ (43%) ຂອງ ຈໍານວນໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັ ດ ທັ ງໝົດໃນນັ້ນ ປະກອບມີ ໂຄງການປູ ກຢາງພາລາ 17%, ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນກໍສ ່ າງ ້ 14% ແລະ ຫີ ນປູນ 12%. ປະເພດກິດຈະການ ອື່ນທີ່ ມີຈາໍ ນວນໂຄງການພົ້ນເດັນ ່ ປະກອບມີໂຄງການລຽງສັ ້ ດໃຫຍ່ (ງົວຄວາຍ), ປູກກາເຟ, ມັນຕົນ ້ , ຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນພູ (ສໍາລັບ ການກໍສ ່ າງ), ປູກໄມວິ ້ ້ ກ ແລະ ເຂົາ້ . ປະເພດກິດຈະການທີ່ພົ້ນເດັນ ່ 20 ປະ ເພດກິດຈະການ ຊຶງ່ ກວມ ເອົາ 83% ຂອງຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດປະກອບ ດວຍ ້ ການປູກຢາງພາລາ,

ຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນກໍສ ່ າງ, ້ ຫີ ນປູນ, ລຽງສັ ້ ຂຸດຄົນ ້ ດໃຫຍ່ (ງົວ-ຄວາຍ), ປູກກາເຟ, ປູກມັນຕົນ ້ , ຂຸດຄົນ ້ ຫີນພູ, ປູກໄມວິ ້ ແຮຊາຍກ ອນ, ້ ້ ກ, ປູກເຂົາ້ , ຂຸດຄົນ ່ ້ ຂຸດຄົນ ແຮບາລິ ດ , ລຽງປາ, ຂຸດຄົນ ້ ດິນໜຽວ, ຂຸດຄົນ ້ ແຮກົ ່ , ຂຸດຄົນ ້ ຖານຫີ ນ, ່ ້ ່ ວ ່ ປູກອອຍ, ປູກໄມເກດສະໜາ, ລຽງໝູ , ຂຸດຄົນ ້ ແຮຄໍ ້ ເກືອກິນ. ້ ້ ້ ່ າ ແລະ ຂຸດຄົນ ກົງກັນຂ້າມ, ໂຄງການທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ຫຼາຍສຸດ ແມນໂຄງການ ຂຸດຄົນ ້ ່ ແຮຄໍ ່ າ (25%), ປູກຢາງພາລາ (23%), ປູກໄມວິ ້ ກ (10%) ແລະ ປູກອອຍ ້ (10%). ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ແຮຄໍ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ 235,206 ່ າ ກວມເອົາເນືອ ຮຕ ແລະ ປູກຢາງພາລາ ແມນມີ ້ ທີ່ເກືອບ 220,000 ຮຕ. ປະເພດກິດຈະ ່ ເນືອ ການທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ຫຼາຍທີ່ສດ ຸ ໃນ 10 ອັນດັບທໍາອິດ ຊຶງ່ ກວມເອົາ 87% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ປະກອບມີ ໂຄງການ ຂຸດຄົນ ້ ແຮຄໍ ່ າ, ປູກຢາງ ພາລາ, ປູກໄມວິ ຂຸດຄົນ ້ ແຮທອງ, ປູກມັນຕົນ ້ , ລຽງສັ ້ ກ, ປູກອອຍ, ້ ່ ້ ດໃຫຍ່ (ງົວ-ຄວາຍ), ຂຸດຄົນ ້ ເກືອກາລີ, ຂຸດຄົນ ້ ແຮບົ ້ ຖານຫີ ນ. ່ ກຊິດ ແລະ ຂຸດຄົນ ່

ບໍ່ແຮ່, 41%

ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ, 36%

ແຮ່ຄໍາ, 235,206 ຢາງພາລາ, 217,125

ເກືອກາລີ, 20,749

ແຮ່ບົກຊິດ, 17,292

ແຮ່ເຫຼັກ, 8,233 ຖ່ານຫີ ນ, 16,536

ແຮ່ທອງ, 54,402

ຫີ ນ, 5,604

ແຮ່ກົ່ວ, 8,512

ໄມ້ເກດສະ ໜາ, 10,609

ຫີ ນປູນ, 6,111

ໄມ້ກະຖິນ ນາລົງ, 8,338

ອື່ນໆ*, 18,796 ຮຕ

ແຮ່ບາລິດ, 4,434

ອື່ນໆ**, 3,297 ຮຕ

ໄມ້ວິກ, 100,394

ກາເຟ, 10,973

ກະສິກໍາ, 23%

ອອຍ, 96,083 ້

ມັນຕົ້ນ, 45,954

ສັດໃຫຍ່ (ງົວ-ຄວາຍ), 31,465

ໝາກເຍົາ, 10,562

ອື່ນໆ***, ໝາກກ້ຽງ, 17,297 ຮຕ 6,082 ໝາກມວງ, ່ 5,200

*

ລວມມີ (ຈັດລຽງແຕໃຫຍ ັ ): ແຮຊັ ິ , ຫີ ນອອນ, ເກືອບົມ ່ , ແຮອັ ່ ່ ຫາ ນອຍ ້ ຕາມເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ່ ບຟາຍ, ຫີ ນກາວ, ຫີ ນແຮ,່ ແຮຊື ່ ນ, ຫີ ນເລເຕີຣດ ່ ່ ງຕີມອນ, ດິນໜຽວ, ຫີ ນກວດສ, ແຮສັ ຖານຕົ ມ, ແຮຊາຍກ ອນ, ຂີ້ເຈຍ, ຫີ ນກຼານິດ, ຫີ ນບາຊອນ ແລະ ອື່ນໆ. ່ ງກະສີ, ເກືອກິນ, ແຮມັ ່ ງການ, ແຮແກ ່ ວນາງຟານ, ້ ່ ່ ້ ** ລວມມີ (ຈັດລຽງແຕໃຫຍ ັ ): ໄມສັ ໄມກິ ໄມກີ ແລະ ອື່ນໆ. ່ ່ ຫາ ນອຍ ້ ຕາມເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ້ ກ, ເບຍຢາງພາລາ, ້ ້ ລ,ີ ໄມແປກ, ້ ້ ນາບ, ປໍ ສາ, ຢາງບົງ, ເບຍໄມ ້ ວິ ້ ກ, ເບຍຊາ ້ *** ລວມມີ (ຈັດລຽງແຕໃຫຍ ັ ): ເຂົາ້ , ປາມນໍາ້ ມັນ, ໝາກມວງຫີ ມມະພານ, ໝາກນອດ, ສາລີ, ໝູ, ກວຍ, ປາ, ໃບມອນ-ລຽງມ ອນ, ພືດປະດັບ, ໝາກຍໍ, ່ ່ ຫາ ນອຍ ້ ຕາມເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ່ ້ ້ ້ ພືດສະໝູນໄພ, ຖົວ ່ ເຫຼືອງ, ໝາກມີ້, ແບ,້ ຜັ ກອີ່ຮມ, ງ່ , ໂສມ, ໝາກກະຈຽບ, ຂີງ, ໝາກຈອງ, ໝາກຫຸ່ງ, ໝາກມັງກອນ, ກຸງ, ຸ້ ໃບຢາສູບ, ໝາກນໍາ້ ມັນ, ສັດປີກ, ໜໍໄ່ ມຝະລັ ້ ້ ໝາກເຜັ ດ, ໜໍໄ່ ມ,້ ຂີງດໍາ, ໄມໃຫ ່ ລຽນ ແລະ ອື່ນໆ. ້ ້ ໝາກ, ເຫັ ດ, ຖົວ

ເສັ້ນສະແດງ 15ກ: ປະເພດກິດຈະການທີ່ໄດຮັ ້ ບການລົງທຶນຫຼາຍທີ່ສຸດ ໂດຍແບ່ງຕາມເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ 27

ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຫຼາຍໂຄງການ ບໍ່ໄດລົ ປະເພດກິ ດຈະການດຽວ, ແຕໄດ ້ ງທຶນໃສພຽງແຕ ່ ່ ່ ເຮັ ້ ດຫຼາຍປະເພດກິດຈະການໃນພື້ ນທີ່ດຽວ. ໂຄງການທີ່ມີຫຼາຍປະເພດກິດຈະການເຫຼົ່ານີ້ ສວນໃຫຍ ່ ່ແມນ ່ ໂຄງການ ໃນຂະແໜງ ບໍແ ່ ຮ່ ທີ່ມກ ີ ານຂຸດຄົນ ້ ແຮທາດຫຼ າຍປະເພດ ຢູ່ໃນຂອບເຂດຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮພື ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດສັ ້ ຕໍ ່ ່ ້ ນທີ່ດຽວກັນ ເຊັ່ນ: ແຮຄໍ ່ າ, ແຮເງິ ່ ນ ແລະ ແຮທອງ. ່ ້ ງລວມເອົາທັງປະເພດກິດຈະການ ຕົນ ແລະ ສໍາຮອງ. ເພື່ ອຫຼີກລ່ຽງ ການມີປະເພດກິດຈະການຫຼາຍເກີນໄປ ການວິເຄາະນີ້ຈງຶ່ ໄດ້ສຸມໃສ່ສະເພາະປະເພດກິດຈະການຕົ້ນຕໍຂອງແຕ່ລະໂຄງການເທົ່ານັນ ້ .

35

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ກະສິກໍາ, 30.6%

ບໍ່ແຮ່, 45.8%

ສັດໃຫຍ່ (ງົວ-ຄວາຍ), 91

ຫີ ນກໍ່ສ້າງ, 163

ຫີ ນປູນ, 146

ແຮ່ຊາຍກ້ອນ, 20

ດິນໜຽວ, 17

ແຮ່ກົ່ວ, 17

ຂີ້ເຈຍ, 12

ແຮ່ຄໍາ, 15 ຫີ ນກາວ, 8

ຫີ ນ, 31

ແຮ່ບາລິດ, 20

ຖ່ານຫີ ນ, 16

ມັນຕົ້ນ, 34

ແຮ່ເຫຼັກ, 12 ຫີ ນ ກຣາ ນິດ,5

ແຮ່ທອງ, 7

ອື່ນໆ, 15 ຜະລິດຕະພັນ, 29 ໂຄງການ

ເກືອ ເກືອກິນ, 12 ກາລີ, 5

ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ, 23.6%

ຢາງພາລາ, 203

ເຂົ້າ, 21 ສາລີ, 9

ປາ, 19

ຖ່ານຕົມ, 6

ກາເຟ, 62

ໝາກເຍົາ, 9

ໝາກກ້ວຍ, 8

ອື່ນໆ, 12 ຜະລິດຕະພັນ, 49 ໂຄງການ

ອອຍ, ້ 16

ໝູ, 15

ໄມເ້ ກດ ສະໜາ, 15

ໄມວິ ້ ກ, 24

ເບັ້ຍຢາງ ພາລາ, 10

ອື່ນໆ, 15 ຜະລິດຕະພັນ, 29 ໂຄງການ

ເສັ້ນປະເພດກິ ສະແດງ ດ15: Most common products invested in by deal count (Up) and total area granted (Down) ເສັ້ນສະແດງ 15ຂ: ຈະການທີ ່ ໄດ້ຮັບການລົງທຶນຫຼາຍທີ່ສຸດ ໂດຍແບ່ງຕາມຈໍານວນໂຄງການ ປະເພດກິດຈະການ ໃນຂະແໜງກະສິກໍາ ໃນຂະແໜງກະສິກາໍ , 361 ໂຄງການ ຢູ່ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ລົງທຶນໃສ່ 58 ປະເພດກິດຈະການ28. ດັງ່ ຢູ່ ໃນເສັນ ້ ສະແດງ 16, ປະເພດກິດຈະການທີ່ໄດຮັ ັ ຈໍານວນ ້ ບອະນຸມດ ຫຼາຍທີ່ສດ ຸ ແມນໂຄງການລ ຽງສັ ດ ໃຫຍ (ງົ ວ -ຄວາຍ) (91 ໂຄງການ), ປູກ ່ ້ ່ ກາເຟ (62 ໂຄງການ), ປູກມັນຕົນ ້ (34 ໂຄງການ), ປູກເຂົາ້ (21 ໂຄງການ), ລ້ ຽງປາ (19 ໂຄງການ), ປູກອອຍ (12 ້ (16 ໂຄງການ) ແລະ ລຽງໝູ ້ ໂຄງການ). ປະເພດກິດຈະການທີ່ມເີ ນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ຫຼາຍທີ່ສດ ຸ 10 ອັນດັບ ແມນໄດ ຢູ່ໃນຕາຕະລາງ 13. ໂຄງການປູກອອຍແມ ນປະເພດກິ ດຈະ ່ ສະແດງ ້ ້ ່ ກາ ນທີ່ມຈ ີ າໍ ນວນຫຼາຍທີ່ສຸດ ແລະ ມັກຈະເປັ ນໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ່. ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ກວມເອົາຫຼາຍກວາ່ 40% (96,083 ຮຕ) ຂອງເນື້ອທີ່ ອະນຸ ມດ ັ ທັງໝົດໃນຂະແໜງການ ຊຶ່ງລົງທຶນໂດຍ 16 ໂຄງການເທົ່ານັນ ້ .

28

36

ຮອງລົງມາແມນໂຄງການປູ ກມັນຕົນ ້ ກວມເອົາ 1/5 (21%) ຂອງເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ່ ທັງໝົດ. ເມື່ອລວມເອົາ ໂຄງການ 2 ປະເພດກິດຈະການດັງ່ ກາວກັ ່ ບໂຄງການ ລຽງສັ ດ, ປູກກາເຟ, ປູກໝາກເຍົາ, ປູກໝາກກຽງ ້ ້ ແລະ ປູກໝາກມວງ ່ ແມນກວມເອົ າ 92% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດໃນຂະແໜງການ ແລະ ່ ແຕລະປະເພດກິ ດຈະການ ແມນມີ ັ ຫຼາຍກວາ່ 5,000 ຮຕ. ່ ່ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ເມືອ ່ ເບິງ່ ການແຈກຢາຍໂຄງການໃນຂະແໜງກະສິກາໍ ທາງດານພື ້ ນທີ່, ແຂວງ ້ ຫຼວງພະບາງ, ຈໍາປາສັກ ແລະ ແຂວງ ຊຽງຂວາງ ແມນເປັ ່ ນຈຸດສຸມສໍາລັບ ໂຄງການລຽງສັ ້ ດໃຫຍ່ (ງົວ-ຄວາຍ), ໃນຂະນະທີ່ໂຄງການປູກກາເຟ ແມນໄດ ່ ້ ສຸມການລົງທຶນຢູ່ເຂດພູພຽງບໍລະເວນ. ໂຄງການລົງທຶນປູກອອຍຂະໜາດ ້ ໃຫຍ່ ແມນຕັ ່ ງ້ ຢູ່ຕາມລຽບແມນໍ ່ າ້ ຂອງ ຢູ່ແຂວງ ຄໍາມວນ ່ ແລະ ສະຫວັນນະເຂດ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 16).

ນອກຈາກປະເພດກິດຈະການທີ່ໄດນໍ ເຈາະຈົງ ອີກຈໍານວນໜຶງ່ ປະກອບມີ “ພື ດກະສິກໍາທົ່ວໄປ”, “ໄມໃຫ ້ າສະເໜີໃນນີ້ແລວ, ້ ຍັງມີປະເພດກິດຈະການທີ່ບໍ່ໄດລະບຸ ້ ້ ້ ໝາກ” ແລະ “ພື ດຜັ ກ” ຢູ່ໃນຖານຂໍ້ມູນຂອງການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ , ຊຶ່ງບໍ່ສາມາດລະບຸປະເພດກິດຈະການໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ ໃນຊ່ວງໄລຍະລົງເກັບກໍາຂໍ້ມູນ. ປະເພດກິດຈະການ 3 ປະເພດນີ້ ລວມມີ 7 ໂຄງການ.

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

( !

!! ( (

( !

ັດໃຫຍປ ່ ະເພດງ ົວ- ວາຍ

! (

( !

! (

ມນຕ ັ ນ ົ້ ກາເ

! ( ! (

( !

( ! ( ! ( !

(!( !

( ! ( !

(! ! (

( !

( !

( !

( !

! ( !!( ( ( ! ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ! ! ( ! ( (

( !

! (

( !

! (

(!( !! ( (!

( ! ( !! ( ( !

( !

( !

(! ! ( ((! ! ! ( ( !

( !

! (

( !

( !

! (

( (! ! (!(!(!( !( ! (! ( ( ! !! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( !

( !

( !

( !

! (

! (

( ! (!

( ! ( !

( !

( ! (!( !(!( !

( !

( !

( !

!! ( (

! ( ( !

! ( ( !

! (

! (! ( ! ( ! (

( !

! ( ! (! ! (!( ! (! ( ( (! ! ! ( ( ( ! ! (!( ! ! ( ( ! ! (!(!((!( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( (( ! (! ! ! (!( !(! ( (! ( ! ! (!( ( ! (! ! (

! ( ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ! ( ( ! ! ( ! ( ( !

( !

( !

( !

( !

! !(!(!( ( ( ! ( !( !

( !

! (

! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ( ! ( ! ( ( !

( !

( !

! (

( ! ! ( ( (! ! (!

( !

( !

( !

( !

! ( ! (

( !

( !

( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ( !

! ( ( !

! ( ( !

( !

( !

( !

! ( ( !

( !

( !

! ( ( !

(!( ( ! (! ! ( ! (!

( !

( ( ( ! ( ! !!

( !

! (

( !! (

! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (

! ( ! (

( ! ! ! ( ( ( ! ! ( ! ( ! ( (! ! ( ! ( ( ! ( ! (! ! ! ( ( ( ! ! ( (! ! ( ! ! ( ! ( ( ! ( ! (! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ( ! (

!! ( ( ( !

( ! ( ! ! (

! ( ( !

( !

( !! (

! ( ( !

! ( ູ ! ( ປາ

ອອ ້ ຍ ເ າົ້

ະລດຕະພ ັນກະ ກຳປະເພດອື່ນ

! (

( !

! (

( ! ( ! ( !! (

! (

( ! ! ( (! ! (

( ! ! (

! (

(! ! (

( !

( !

( ! ( !

( !

! ( ! (! ( ! ( ! (!( ! (! ( (! (! ! (! ! ( ! ( ( ( ! ( ! (! ( ! ( ! ( ! (! ( ! ! ( (! ! (!( !( ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ( (! ! ( ( !! (

! (

( !

( !

( !

! ( ( !

( ! ( !

( !

( !

( !

! ( ( ! ( ! (

( !

! ( ( !

! (! (!( ! (

! (

(!( !

( !

! (

!! ( (

( !

( ! ( !

( ! ! ( ( !

10,000 - 30,000 2,000 - 10,000 500 - 2,000 200 - 500 100 - 200 50 - 100 0 - 50

! (! ( ( ! (! ! ( (! ! ( ( ! ! (! ! ( ((! ! ( (! ( ! (! (! ! ( ( !

( ! ! (

ເນືອ ້ ທີ່ ຳປະທານ ເປັນເຮ ັກຕາ

( !! ( ( !

! (

! ( ( !

( !

( (! !

( ! ( ! ( !

! ( !( ! ! ( ! ( ( ! (

( !

( ! ( !

( (! ! ( ! ( !! (

! (

! (

( ! ( !( !

( !

( ! ! ( ( ! ( (! !

! (!( ( !(!(! ! (!( !(

( !

( !

( !

! (

! (

( (! ! ( ! ! (! ( ! (

! (

! (! ( ! ( ( ( ! ( !! ! (

( !

( !

( !

! ( ! ( ( ! ( ! ( (! ! ( ! ! ( ! (

! ( ( ! ! (

! ( ( ! ( !

! ( ( !

! ( ( ! ( ! ! ! ( (

! (

( !

( !

! (

(! ! ( ! (! ! (( ( ! ( ! (! ! ( ! ( (! ! ( (! ! (!( ! (! ( (! ! ( !(!(!(! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( !(!( ! ( !(!

! ( ( ! (! (! (! ! ( ! (! ( !( ! ( ! (! ( ( !! (

( !

( !

! (

! ( !(

ເສັ້ນສະແດງ 16: ໂຄງການກະສິກໍາ ແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ, ແຜນທີ່ ເບື້ອງຊ້າຍມືເທິງສຸດ: ສັດໃຫຍ່ (ງົວ-ຄວາຍ), ແຜນທີ່ ເບື້ອງຂວາມືເທິງສຸດ: ກາເຟ ແລະ ມັນຕົ້ນ, ແຜນທີ່ເບື້ອງຊ້າຍມືລ່ມສຸ ຸ ດ: ອ້ອຍ ແລະ ເຂົ້າ ແລະ ແຜນທີ່ເບື້ອງຂວາມືລ່ມສຸ ຸ ດ: ໝູ, ປາ ແລະ ຜົ ນຜະລິດກະສິກໍາອື່ນໆ.

37

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຕາຕະລາງ 13: ຈໍານວນໂຄງການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການໃນຂະແໜງກະສິກໍາ ປະເພດກິດຈະການ

ຈໍານວນໂຄງການ

ສັດສ່ວນຈໍານວນ ໂຄງການ

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ (ຮຕ)

ສັດສ່ວນຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ໃນ ຂະແໜງກະສິກໍາ

ອອຍ ້

16

4%

96,083

43%

ມັນຕົ້ນ

34

9%

45,954

21%

ສັດໃຫຍ່ (ງົວ ແລະ ຄວາຍ)

91

25%

31,465

14%

ກາເຟ

62

17%

10,973

5%

ໝາກເຍົາ

9

2%

10,562

5%

ໝາກກ້ຽງ

5

1%

6,082

3%

ໝາກມວງ ່

2

1%

5,200

2%

ປາມນໍາ້ ມັນ

4

1%

2,225

1%

ເຂົ້າ

21

6%

2,927

1%

ໝາກນອດ

1

0%

1,389

1%

ປະເພດກິດຈະການອື່ນໆ (36 ໂຄງການ)

116

32%

10,757

5%

ລວມ

361

100%

223,617

100%

ປະເພດກິດຈະການ ໃນຂະແໜງການປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ ໃນຂະແໜງປູກໄມອຸ ດຈະການທີ່ມີ ້ ດສາຫະກໍາ, ຢາງພາລາ ແມນປະເພດກິ ່ ການລົງທຶນຫຼາຍທີ່ສດ ຸ ທາງດານຈໍ ານວນໂຄງການ ປະກອບມີ 203 ໂຄງ ້ ການ (73% ຂອງຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດ ໃນຂະແໜງປູກໄມ້ອຸດສາ ຫະກໍາ) ຢູ່ໃນທົ່ວປະເທດ ເຊັ່ນດຽວກັນກັບທາງດານເນື ້ອທີ່ອະນຸມດ ັ (ກວມ ້ ເອົາ 64%, ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 17). ໃນຊວງໄລຍະຂອງການລົ ງເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ , ່ ເນື້ອທີ່ຫາຼ ຍກວາ່ 200,000 ຮຕ ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ແກ່ ໂຄງການລົງທຶນປູກ ້ ຢາງພາລາ. ຢູ່ທາງພາກເໜືອ ຂອງ ສປປ ລາວ, ມີຫາຼ ຍເຂດ ທີ່ເປັ ນຈຸດສຸມ ສໍາລັບການລົງທຶນໃນການປູກຢາງພາລາ, ໂດຍສະເພາະແມນ ່ ແຂວງ ຫຼວງນໍາ້ ທາ. ເຂດຈຸດສຸມອື່ນໆ ແມນເຂດພູ ພຽງບໍລະເວນ ຢູ່ທາງພາກໃຕຂອງ ສປປ ່ ້ ລາວ ແລະ ຢູ່ແຂວງ ອັດຕະປື, ຈໍາປາສັກ, ສາລະວັນ ແລະ ເຊກອງ.

ພື້ ນທີ່ປູກຢາງພາລາ ຢູ່ເມືອງ ບາຈຽງ, ແຂວງ ຈໍາປາສັກ. © ສະເຕຟານນີ ແຈັກແກວດ, 2014.

38

ນອກຈາກ ຢາງພາລາ, ປະເພດກກິດຈະການໃນຂະແໜງປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ ທີ່ພົ້ນເດັນ ່ ແມນການປູ ກ ໄມ ວິ ກ ແລະ ໄມ ເກດສະໜາ. ປະເພດກິ ດຈະການ ່ ້ ້ ເຫຼົ່ານີ້ (ຢາງພາລາ, ໄມວິ ກ ແລະ ໄມ ເກດສະໜາ) ລວມກັ ນ ທັ ງ ໝົ ດ ກວມ ້ ້ ເອົາເກືອບ 97% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດຂອງຂະແໜງການ ແລະ ກວມເອົາປະມານ 87% ຂອງຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດຂອງຂະແໜງການ. ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີປະເພດກິດຈະການອື່ນໆອີກ 16 ປະເພດກິດຈະການ ຢູ່ໃນຂະແໜງປູກໄມອຸ ັ ລວມກັນເທົ່າກັບ ້ ດສາຫະກໍາ, ແຕມີ ່ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ 10,534 ຮຕ ຫຼື 12.3% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດໃນຂະແໜງປູກໄມ້ ອຸດສາຫະກໍາ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 14).

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

ກ).

! ( ! ( ! ( າງພາລາ ( ! ! ( ! ( (! ! ( ! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (!( (! ( ! ( (! ( ! ! ( (! ! (! ! ( ! (! ( ( ! (! (!(! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ! (! ( ! (!(( ! ( !( ! ( ( ! ( ! ! ( ( ! ! ( ! ( ( ! ! (! ! ( ! ( ! ( ! (! ( ! ! ( ( ! ! ( ( ! ( ! ! (!(! ! ( ( (!( ! ( ! ( ( ( !

ຂ).

! ( ( !

! ( ( !

( !

(!( ! ( ! ( ! ! (

ໄມວກ ້

( !

( !

( !! (

( !

!! ( ( ! ( ( !

( ! ( !

! (

! ( ( !

( !

( !

( !

( !! (

( !

! (

( !

( !

( !

( !(! ! ( (!(! (! (! ! ( ( ! (( ! ! ( ( ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! (!( ( (! ! ( ! ! ( ! ! ( ( (! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! (!( (! !

( !

! ( ! (

! ( ! ( ( ( ! ! ( ! ( !

( !

( !

( ! ! ( ( ! ( ! ! (

! ( ! ( ( !(!( !( ! ( !

! ( ! ( ! (

! (

( !

! (

( !

( (! (! !

( ! (!

(! ! ( ! (

( (! (! ! ! ( ( ! ( !

! (! ( (! ( ! !! ( (! (

( !( ! (!

( ! ( ! ! ( ( !

( !

( !

! (

( !

( !

( ! (!

( !

(! ( ( ! ! ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ( ! ! ( ! (! ( ! ( ! ( !(( !

!! ( ( ! (

( ( ! ! (( ! ( !(! !

( !

( ! ( !

! (( !

( !

( !

( !

( !

( !

( !

! (

ໄມເກດ ະ າ ້

ນນາລ ົງ ້ ! ( ໄມກະ ່ ! ( ະລດຕະພ ັນປະເພດອືນ

ຄ).

! (

( !

ໃນ ະແ ງປາ່ ໄມ ້

( !

( ! ( !

ງ).

( !

! ( ( ! ( !

( ! ( ! ( !

( !

( !

( ! ( !

( !

( !

( !

! ( ( !

( !

( !

( ! ( !

( ! ( !

( ! ! ( ( ! ! (

! ( ! ( ! ( ( ! (! ! ( ( !

! (

( ! ( !

! (

( !

( ! ( !

! ( !(

! (

! ( ເນືອ ້ ທີ່ ຳປະທານ ເປັນເຮ ັກຕາ 10,000 - 30,000 2,000 - 10,000 500 - 2,000 200 - 500 100 - 200 50 - 100 0 - 50

! ( ( ! (! !! ( ( ( ! ( !

( !

( !

( !

( !

( !

( ! (!( !

( !

! (

( !

! (

( !

! ! !(( ( ( !

( ! ( !

( ! !! ( (

! ( ! (

ເສັ້ນສະແດງ 17: ໂຄງການປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ ແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ (ຮຕ). (ກ) ຢາງພາລາ, (ຂ) ໄມວິ ້ ກ, (ຄ) ໄມ້ ເກດສະໜາ ແລະ (ງ) ໄມກະ ຖິ ນ ນະ ລົ ງ ແລະ ໄມ ຊະ ນິ ດ ອື ່ ນ ໆ ້ ້

39

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຕາຕະລາງ 14: ຈໍານວນໂຄງການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການໃນຂະແໜງປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ ຈໍານວນໂຄງການ

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ (ຮຕ)

ສັດສ່ວນໂຄງການ ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ

ສັດສ່ວນ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດໃນຂະແໜງການ ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ

ຢາງພາລາ

203

217,125

73%

64%

ໄມວິ ້ ກ

24

100,394

9%

30%

ໄມເກດສະໜາ ້

15

10,609

5%

3%

ປະເພດກິດຈະການອື່ນໆ (16 ໂຄງການ)

37

11,635

13%

3%

ລວມ

279

339,763

100%

100%

ປະເພດກິດຈະການ

ປະເພດກິດຈະການ ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່

ທີ່ຂຸດຄົ້ນແຮ່ຄໍາ ເປັ ນແຮ່ທາດຕົ້ນຕໍ ກວມເອົາພຽງແຕ່ 15 ໂຄງການ. ການຂຶນ ້ ບັນຊີ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ລວມມີ 14 ໂຄງການທີ່ໄດຂຸ ດ ຄົ ນ ້ 2 ປະເພດແຮ ທາດ ຫຼ ື ຫຼ າ ຍແຮ ທາດ ທີ່ຢ່ ູໃນສັນຍາ ້ ່ ່ ໂຄງການດຽວ, ຕົວຢ່າງ: ແຮຄໍ າ , ແຮ ເຫຼ ັ ກ , ແຮ ສັ ງ ກະສີ , ແຮຊື ່ ່ ່ ່ ນ ແລະ ແຮທອງ. ໂຄງການທີ ່ ຂ ດ ຸ ຄົ ນ ້ ຫຼ າ ຍປະເພດແຮ ທາດ ຢູ ໃນພື ້ ນ ທີ ່ ຫຼ ື ໂຄງການ ່ ່ ່ ດຽວກັນກວມເອົາ 47% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດໃນໂຄງການຂະແໜງ ບໍແ ່ ຮ.່ ໂຄງການຂະໜາດໃຫຍທີ ຸ 2 ໂຄງການ ກວມເອົາ 47% ຂອງ ່ ່ ສດ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ຂອງຂະແໜງການ ທັງໝົດປະກອບດວຍ ້ ້ ໂຄງການຂຸດຄົນ ແຮຄໍ າ , ແຮ ເງິ ນ ແລະ ແຮ ທອງ ຢູ ແຂວງ ສະຫວັ ນ ນະເຂດ ແລະ ຂຸ ດ ຄົ ນ ້ ແຮ ຄໍ ່ ່ ່ ່ ່ າ ຢູ່ແຂວງ ບໍລຄ ິ າໍ ໄຊ.

ໃນຂະແໜງບໍແ ່ ຮ່ ມີປະເພດກິດຈະການ ລົງທຶນທັງໝົດ 47 ປະເພດທີ່ແຕກ ຕາງກັ ້ ແຮທາດ ່ ນ. ໃນຂະແໜງການນີ້, ໂຄງການໜຶງ່ ມັກຈະມີການຂຸດຄົນ ່ ຫຼາຍປະເພດຢູ່ໃນເຂດຂຸດຄົນ ້ ພື້ນທີ່ດຽວກັນ, ຊຶ່ງບາງປະເພດກິດຈະການ ແມນໄດ າຮອງ, ຕົວຢ່າງ: ແຮເງິ ່ ້ ລະບຸເປັ ນແຮທາດສໍ ່ ່ ນ ຫຼື ແຮນິ ່ ແກນ. ໃນບົດ ລາຍງານນີແ ້ ມນໄດ ້ ຕໍ ເທົາ່ ນັນ ້ ມາວິເຄາະ. ່ ນໍ ້ າສະເພາະປະເພດກິດຈະການຕົນ ການຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນແຮ່ ແມນພົ ່ ກວາໝູ ່ ້ນເດັນ ່ ມີ ່ ຈາໍ ນວນ 163 ໂຄງການກວມເອົາ 30% ຂອງຈໍານວນໂຄງການບໍ່ແຮ່ທັ ງໝົດ, ຮອງລົງມາແມ່ນການຂຸດ ຄົນ ້ ຫີ ນປູນ 27% ຂອງຈໍານວນໂຄງການບໍ່ແຮ່ທັງໝົດ (ເບິ່ງຕາຕະລາງ 15). ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ຫີນກໍສ ່ າງ ່ ປະເທດ ້ ແລະ ຫີ ນປູນ ແມນໄດ ່ ກະຈາຍຢູ ້ ່ ທົວ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 18).

ໃນນີ້ 30 ໂຄງການ ທີ່ມເີ ນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ຫຼາຍທີ່ສດ ຸ ໃນການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮ່ ແມນ ່ ເປັ ນການຂຸດຄົນ ້ ແຮທາດ ແລະ ກວມເອົ າ 90% ຂອງເນື ້ ອ ທີ ່ ອ ະນຸ ມ ດ ັ ໃນຂະ ່ ແໜງການທັງໝົດ. ນີ້ມນ ັ ສະທອນເຖິ ງ ຄວາມຈິງທີ່ວາ່ ແຮທາດ ແມນຍາກ ້ ່ ່ ທີ່ຈະຂຸດຄົນ ້ , ຊຶງ່ ຈໍາເປັ ນຕອງໄດ ລົ ງ ທຶ ນ ຈໍ າ ນວນຫຼ າ ຍ ແລະ ມີ ຄ ວາມຊ ຽວຊານ ້ ້ ່ ແລະ ມັນເໝາະສົມຫຼາຍກວາ່ ໃນລົງທຶນພັດທະນາຢູ່ໃນຂອບເຂດເນື້ອທີ່ ດິນຂະໜາດໃຫຍ.່ ເນື່ອງຈາກ ຄວາມຫຍຸງຍາກທາງດ ານການຜະລິ ດ ແລະ ້ ້ ການຂຸດຄົນ ້ ເຫຼົ່ານີ້, ຂະແໜງບໍແ ່ ຮ່ ຈຶງ່ ມີໜອຍ ໂຄງການທີ ່ ຂ ດ ຸ ຄົ ນ ້ ແຮ ທາດ ້ ່ ແລະ ມັນຂຶນ ້ ກັບຫຼາຍປັ ດໄຈ ເຊັນ ່ : ຄວາມຕອງການ ແລະ ລາຄາ ຂອງຕະຫຼ າດ ້ ໂລກຂອງແຮທາດຈໍ າ ນວນໜຶ ງ ່ . ນອກຈາກໂຄງການຂຸ ດ ຄົ ນ ້ ແຮ ທາດແລ ວ ່ ່ ້ ຍັງມີໂຄງການຂະໜາດນ້ອຍຈໍານວນຫຼວງຫຼາຍທີ່ ຂຸດຄົ້ນຫີ ນກໍ່ສ້າງ ຕົນ ້ ຕໍແມນ ່ ຫີ ນແຮ່ ແລະ ຫີ ນພູ ສໍາລັບການພັດທະນາຊົນນະບົດ ແລະ ການ ຂະຫຍາຍຕົວເມືອງທີ່ກາໍ ລັງມີຄວາມຕອງການເພີ ່ ມຂຶນ ້ . ້

ໂຄງການຂຸດຄົ້ນແຮ່ຄໍາ ແມ່ນໂຄງການທີ່ມີເນື້ອທີ່ອະນຸມັດຫຼາຍທີ່ສຸດໃນ ຂະແໜງບໍແ ່ ຮ່ ມີ 235,206 ຮຕ, ຊຶ່ງກວມເອົາ 59% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດໃນຂະແໜງການ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 16). ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ແຮຄໍ ່ າ ແລະ ແຮທອງ ລວມເຂົາ້ ກັນ ກວມເອົາ 73% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ່ ຂອງຂະແໜງການ ລົງທຶນໂດຍ 22 ໂຄງການ. ນອກຈາກໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ແຮຄໍ ແລວ, ່ ປະກອບ ່ າ ແລະ ແຮທອງ ່ ້ ປະເພດກິດຈະການອື່ນໆທີ່ພ້ົນເດັນ ດວຍການຂຸ ດຄົນ ້ ເກືອກາລີ, ແຮບົ ນ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 16). ້ ່ ກຊິດ ແລະ ຖານຫີ ່ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ສະແດງໃຫ້ ເຫັ ນວາ່ ບັນດາແຮທາດ ມັກຈະຖືກຂຸດຄົນ ້ ໃນລັກສະນະປະສົມກັນຢູ່ໃນພື້ນ ່ ທີ່ດຽວກັນ. ມີໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ແຮຄໍ ່ າທັງໝົດ 52 ໂຄງການ, ແຕໂຄງການ ່

ຕາຕະລາງ 15: ຈໍານວນໂຄງການໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່ ແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການທີ່ມີການລົງທຶນຫຼາຍທີ່ສຸດ ປະເພດກິດຈະການ

29

ສັດສ່ວນ ຈໍານວນໂຄງການ

ຫີ ນແຮ່

163

30%

ຫີ ນປູນ

146

27%

ຫີ ນ (ນໍາໃຊ້ເຂົ້າໃນການກໍ່ສ້າງ)

31

6%

ຫີ ນຊາຍກອນ ້

22

4%

ແຮ່ບາລິດ

20

4%

ແຮ່ກົ່ວ

17

3%

ດິນໜຽວ

17

3%

ຖ່ານຫີ ນ

16

3%

ແຮ່ຄໍາ29

15

3%

ປະເພດກິດຈະການອື່ນໆ

94

17%

ລວມ

541

100%

ລວມທັງໂຄງການທີ່ ຂຸດຄົ້ນແຮ່ທາດຫຼາຍປະເພດ ແຕ່ ແຮ່ຄໍາ ແມນປະເພດກິ ດຈະການລົງທຶນຕົ້ນຕໍ. ່

40

ຈໍານວນໂຄງການ

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

! ( ( !

ແຮຄຳ ່ ດ ຸ ຄນົ້ ແຮຄຳສະເພາະ) ່ (ໂຄງການທີຂ ່

! (

ແຮຄຳ ່ ດ ຸ ຄນົ້ ແຮຄຳ ່ (ໂຄງການທີຂ ່ ແລະ ແຮທ ່ ) ່ າດອືນ

( ! ( !

(ໂຄງການທີຂ ່ ດ ຸ ຄນົ້ ແຮທອງສະເພາະ) ່ ່ ! ( ແຮທອງ (ໂຄງການທີຂ ່ ດ ຸ ຄນົ້ ແຮທອງ ແລະ ່ ່ ! ( ແຮທອງ

! ( ! (

ແຮທ ່ ) ່ າດອືນ

! (

! (

! (

! (

( !

( !! (

! ( ! ( ( !

! ( ! ( ! (

! (

! (

! (

! ( ! (!( ! ( ! (

! (

ແຮບ ່ ົກຊິດ

! ( ຫີນແຮ ່ ! ( ຫີນປູນ

( ! ! (

! ( ( !

ເກືອກາລີ

( ! ! ( ( ! ( ! ! ( ! ! ( (( ! ( ! ( !

! (

! ( ! (! ( ! ( !(!(!(!(!(

່ ່ າດ ຫຼື ຫີນແຮ ່ ປະເພດອືນ ! ( ແຮທ

! (! ( (! ! (! ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ( ! ( ! (! ( ! ( ! (! ( !( !(!(!(! ( (! ( ! ( ! ! ( ! ( ! (!(!(!(!( ( ! ( ! ( !!( ! ( ( ! (! ! ( ! (! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ( ! ( ! ( ( ! (! ! ( ! ( ! (! ! (( ( !

( ! ( (! !! ( (! ! (

( !

! ( ( ! (! ( (! ( ! (! ! ( ! ( ! (! ! (

( ! ( (! ! ( ! ( ! ( ! (! ( ! ( ( ! ( !! ( (! ! ( ! ( ! (! ! ( ( !

( ! ( !! ( ( ! ( ! ( (! !

( ! ( ( ! ( !!

! ( ( ( ! !

! (

( ! ( ! ( ! ! ( (! ! ( ( ! ! (

( !! (

( !

( ( ! ! ( ! ! ( ( ! ( !

( ! ( (! ! ( ! !! ( (( ! (! ( ! (! ! ( ( !

( !

( !

! (

( !

! ( ( !

( ! !! ( (

( ! ( ! !! ( ( ( ! ( ! ( ! (! ! ( (! ( ( ( ! (! ! ( ! ! (! (! ! ( ( ( ! (! !

( ! ( (! ! ( ! ( ! ( (! ( ! (! !! ( ( (! ! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( (( ! ( (! ! ( ( ! (! ! (! ( ! ( (! ( ! (! ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ( ( ! (! ! ( (! (! ( ! ( ! (! ! (! (! ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( ! ! ( ( ! ( (! ! (! ! ( ! (( ( ! ( ! ( ! ((! ! (! ( ( ( ! ( ! ( ! ! (! ! (( ! ! ( ( ! ( ! ! ( ( ! (! ! (! ! ( ! (! ! ( ( ! ( ( ! ( (! ! ( ! (! ( ( (! ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( (! ! ( ! ( (! ( (! ! ( ! ( ! (! ! (! ! ( ! ( ( ! ( ! ! ( ! ! ( ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( (! ! ( ( ! (! ( ! ! (! ( ! ! ( ! ( (! ! (! ( ! ( ! ! ( ! (! ! ( ( ! ( ( ( (! ( ! ( ! ( (! (! ( ! ! ( ! ! ( (! ! ( ! (! ! ( ! ( ( ! (! ( ! (! ! ( ! ( ! (( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ((! ! ( ! ( ( ! ( ! (! ! ( (! ! ( ! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( ( ( ! (! ! (! ! ( ! ( ! ( (! ! ( !! ( (! (! ( ( ! ( ! (! ( ! (! ! ( ! ( ( ! ! (( ! ( !

( !

( !

! (! ( ! ( ເນືອ ້ ທີສ ່ ຳປະທານ ເປັນເຮ ັກຕາ 10,000 - 124,700 2,000 - 10,000 500 - 2,000 200 - 500 100 - 200 50 - 100 0 - 50

! ( ! (

( !

! ( ( (! !

! (

( (! ! ( ! (! ( (! ! ( !! (

(! ! ( ( !! ( (!

! (

( !

! (

(! ( !! ( (! ! (! ( ! ( ( ( ! ( ! (! ! ( !

( !

! ( ! (

! ( ! ! ( (

( ( ! !! ( ( ( ! ! ( ! ( (! !

( !

( ! (!

! (

( !

( ! ( (! ! ! (

( ! ! ( ( !

( !

( ( ! ! ( !

! (

! (

( !

( ! ! (( ! ( ! ( !

(! ! ( (! ! (! ( !! ( (

! (

( !! ( ( ! ( !

( !

ເສັ້ນສະແດງ 18: ໂຄງການບໍ່ແຮ່ ແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ

41

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຕາຕະລາງ 16: ປະເພດກິດຈະການບໍ່ແຮ່ທີ່ ພົ້ ນເດັ່ນທີ່ສຸດ ແຍກຕາມເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ປະເພດກິດຈະການ

ຈໍານວນໂຄງການ

ສັດສວນຈໍ ານວນໂຄງການ ່

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ (ຮຕ)

ສັດສ່ວນເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່

ແຮ່ຄໍາ

15

3%

235,206

59%

ແຮ່ທອງ

7

1%

54,402

14%

ເກືອກາລີ

5

1%

20,749

5%

ແຮ່ບົກຊິດ

2

0%

17,292

4%

ຖ່ານຫີ ນ

16

3%

16,536

4%

496

92%

51,689

13%

ແຮ່ທາດຊະນິດອື່ນໆ

ໂຄງການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ທີ່ຢ່ ູໃນໄລຍະກະກຽມ ນອກຈາກໂຄງການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ທີ່ຢ່ ູໃນໄລຍະຂຸດຄົ້ນແຮ່ທາດທີ່ໄດອະທິ ້ ບາຍໄວຂ ງນັນ ້ ແລວ, ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ້ າງເທິ ້ ້ ການຂຶນ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຍັງລວມເອົາ ຂໍມ ້ ນ ູ ຈາກໂຄງການຂະແໜງບໍແ ່ ຮໃນໄລຍະ ່ ກະກຽມຈໍານວນ 237 ໂຄງການ (ທີ່ຢ່ ູໃນຂັ້ນຕອນຊອກຄົນ ້ , ສໍາຫຼວດ, ຂຽນບົດວິພາກເບື້ອງຕົນ ້ ແລະ ບົດວິພາກລະອຽດ). ດັງ່ ທີ່ສະແດງຢູ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 19 ແລະ ເສັ້ນສະແດງ 20, ໂຄງການບໍ່ແຮ່ໃນໄລຍະກະກຽມ

ສວນໃຫຍ ແມ ສປປ ລາວ, ໂດຍສະເພາະ ່ ່ ນສຸ ່ ມໃສ່ ພື້ນທີ່ທາງພາກໃຕຂອງ ້ ແມນ ອ ່ ແຂວງ ເຊກອງ ແລະ ອັດຕະປື; ທາງພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜື ່ ຂອງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ແຂວງ ວຽງຈັນ ແລະ ໄຊຍະບູລ.ີ ໃນຊວງຂອງ ່ ການລົງເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ພາກສະໜາມ, ເນື້ອທີ່ທັງໝົດ 10,735,077 ຮຕ ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ແກໂຄງການບໍ ່ແຮ່ທີ່ຢ່ ູໃນໄລຍະກະກຽມດັງ່ ກາວ. ການພັດ ້ ່ ່ ທະນາຂອງໂຄງການຊອກຄົນ ້ -ສໍາຫຼວດນໍາ້ ມັນດິບ ຈໍານວນ 3 ໂຄງການ ກວມເອົາເນື້ອທີ່ເກືອບເຄິງ່ (48%) ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດດັງ່ ກາວ. ່ ຮອງລົງມາແມນ ້ ແລະ ສໍາຫຼວດແຮ່ທອງ, ແຮ່ຄໍາ ແລະ ່ ການຊອກຄົນ ຖານຫີ ນ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 17). ່

ຕາຕະລາງ 17: ໂຄງການບໍ່ແຮ່ທີ່ຢ່ ູໃນໄລຍະກະກຽມ ທີ່ພົ້ ນເດັ່ນທີ່ສຸດ (ຂັ້ນຕອນ ການຊອກຄົ້ນ, ສໍາຫຼວດ ແລະ ຂຽນບົດວິພາກ) ແຍກຕາມເນື້ອທີ່ ອະນຸມັດ ແຮ່ທາດຕົ້ນຕໍ

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ (ຮຕ)

ນໍາ້ ມັນດິບ

5,138,400

47.86%

ແຮ່ທອງ

1,432,790

13.35%

ແຮ່ຄໍາ

1,150,671

10.72%

ຖ່ານຫີ ນ

642,061

5.98%

ແຮ່ເຫຼັກ

393,302

3.66%

ແຮ່ບົກຊິດ

338,728

3.16%

ອາຍແກັສທໍາມະຊາດ

308,500

2.87

ເກືອກາລີ

285,942

2.66%

ອື່ນໆ

1,044,682

9.73%

ລວມ

10,735,077

100%

ພື້ ນທີ່ຂຸດຄົ້ນຖ່ານຫີ ນລິກໄນ ຢູ່ເມືອງ ຫົ ງສາ, ແຂວງ ໄຊຍະບູລີ. © ໄມເກິນ ເອັບເປຼດ, 2018.

42

ສັດສວນເນື ້ອທີ່ ່

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

ຈີ ນ

_ ^

_ ^

_ ^

ຫ ວ ຽ ດ ນ າ ມ

_ ^

ມຽນມາ

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^ _ ^

_ ^ _ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ _^ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^ _ ^

_ ^ ^ _

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^ _ _^ _^ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^ ^^ _ _ _ ^ _ ^ _ ^ _ ^ _ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^ _ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

^ _ _ ^ _ ^

_ ^

_ ^ ໄ ທ

_ ^ _ ^

_ ^ ^ _ _ ^ ^ _ _ ^

_ ^ _ ^ ^ _ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^ _ ^ _ ^

_ ^ _ ^

ຂນັ້ ຕອນ

_ _ ^ ^ _ ^ _ ^ _ ^ _^ ^ _

ຂນັ້ ຕອນຊອກຄນ ົ້ ແຮທ ່ າດ (68)

ປາ່ ສະຫງວນແຫງ ່ ຊາດ

ຂນັ້ ຕອນສຳຫຼ ວດແຮທ ່ າດ (121)

ພາກເ ືອຂອງສປປ ລາວ

_ ^

ພາກກາງຂອງສປປ ລາວ

_ ^

ຂນັ້ ຕອນຂຽນບ ົດວິພາກເສດຖະກິດ-ເຕ ັກນິກ (48) _ ^

ທີ່ຕງັ້ ເທດສະບານແຂວງ

_ ^

ທີ່ຕງັ້ ເທດສະບານເມືອງ

ພາກໃຕຂ ້ ອງສປປ ລາວ

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ _^ ^ _ ^ _ ^

ກຳ ປູ ເ ຈ ຍ

ເສັ້ນສະແດງ 19: ໂຄງການບໍ່ແຮ່ ທີ່ຢ່ ູໃນໄລຍະກະກຽມ

43

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຈີ ນ

_ ^

_ ^

_ ^

ຫ ວ ຽ ດ ນ າ ມ

_ ^

ມຽນມາ

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^ _ ^

_ ^ _ ^

^ _ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ _^ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^ _ ^

_ ^ ^ _

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^ ^^ _ _ _ ^ _ ^ _ ^ _ ^ _ ^

_ ^

_ ^

^ __ _^ ^ _ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^ _ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

^ _ _ ^ _ ^

_ ^

_ ^ ໄ ທ

_ ^ _ ^

_ ^ ^ _ _ ^ ^ _ _ ^

_ ^

!

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^ _ ^

!

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^ _ ^ _ ^

ແຮຄ ່ ຳ (15)

_ ^

ທີ່ຕງັ້ ເທດສະບານແຂວງ

ແຮຖ ່ າ່ ນຫີນ (16)

_ ^

ທີ່ຕງັ້ ເທດສະບານເມືອງ

ແຮເ່ ຫຼັກ (12)

ປາ່ ສະຫງວນແຫງ ່ ຊາດ

ແຮທ ່ ອງ (7)

ພາກເ ືອຂອງສປປ ລາວ

ນໍ້າມນດິ ັ ບ (3)

ພາກກາງຂອງສປປ ລາວ

ອື່ນ

ພາກໃຕຂ ້ ອງສປປ ລາວ

(488)

ເສັ້ນສະແດງ 20: ໂຄງການບໍ່ແຮ່ ທີ່ຢ່ ູໃນໄລຍະກະກຽມ ແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການທີ່ພົ້ ນເດັ່ນ

44

!

_ ^ _ ^

ປະເພດກິດຈະການ

!

_ ^

_ _ ^ ^ _ ^ _ ^ _^ ^ _ _ ^ _ ^ _ ^

ກຳ ປູ ເ ຈ ຍ

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^ _ ^

_ ^

_ ^ _^ ^ _

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແຍກຕາມສັນຊາດ ຂອງນັກລົງທຶນ ບັນຫາໜຶງ່ ທີ່ສາໍ ຄັນ ໃນການປະເມີນ ແລະ ສົມທຽບ ການລົງທຶນເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຢູ່ ສປປ ລາວ ແມນ ິ ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ນັ້ນຂັບເຄື່ອນໂດຍການລົງທຶນຈາກຕ່າງປະເທດ ຫຼື ພາຍໃນ ແລະ ເພື່ ອ ສະທອນເຖິ ງບົດບາດຂອງນັກລົງທຶນຈາກປະເທດຕາງໆ ່ ບ ັ ການຂະຫຍາຍ ້ ່ ຕໍກ ຕົວໃນການເຊື່ອມໂຍງເຂົາ້ ກັບເສດຖະກິດຂອງພາກພື້ນ ແລະ ລະດັບໂລກຄື ແນວໃດ. ທາງດານຈໍ າສັດ ້ ານວນໂຄງການ, ນັກລົງທຶນພາຍໃນ ແມນກວມເອົ ່ ສວນຫຼ າຍທີ່ສດ ຸ . ່ ຊຶ່ງມີໂຄງການລົງທຶນພາຍໃນ ຈໍານວນ 761 ໂຄງການ ຊຶ່ງກວມເອົາ 61% ຂອງຈໍານວນໂຄງການໃນຂົງເຂດນີ້ທງັ ໝົດ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 18). ໂຄງການ ລົງທຶນພາຍໃນຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ຢູ່ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ ແຕເຂດທີ ່ ມໂີ ຄງ ່ ການລົງທຶນພາຍໃນຢູ່ໜາແໜນ ຕາມເສັນ ້ ທາງເລກ 10 ້ ແມນເຂດລຽບ ່ ໄປທາງທິດເໜືອຂອງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 21). ແຂວງ ວຽງຈັນ ມີຈາໍ ນວນໂຄງການລົງທຶນພາຍໃນຫຼາຍທີ່ສດ ຸ (97 ໂຄງການ), ຮອງລົງມາແມນ ່ ໄຊຍະບູລີ (68 ໂຄງການ), ເຂດທີ່ມໂີ ຄງການລົງທຶນພາຍ ໃນຕັງ້ ຢູ່ຈໍານວນຫຼາຍທີ່ສດ ຸ ແມນບໍ ່ ລເິ ວນເຂດຊາຍແດນບໍເ່ ຕນ ຫາ ຊາຍແດນ ສປ ຈີນ ແລະ ແຂວງ ຈໍາປາສັກ ຢູ່ທາງພາກໃຕ້ ຂອງ ສປປ ລາວ (66 ໂຄງການ) ຊຶ່ງສວນໃຫຍ ຢູ ່ ່ ່ ເຂດພູພຽງບໍລະເວນ. ສໍາລັບການລົງທຶນຂອງຕາງປະເທດ ກວມເອົາ 381 ໂຄງການ ຊຶ່ງປະເທດ ່ ທີ່ມບ ີ ລ ໍ ສ ິ ດ ັ ຕາງປະເທດເຂົ າ້ ມາລົງທຶນ ຢູ່ ສປປ ລາວ ສວນໃຫຍ ແມ ່ ່ ່ ນມາ ່ ຈາກບັນດາປະເທດເພື່ອນບານ ້ ເຊັ່ນ: ສປ ຈີນ, ສສ ຫວຽດນາມ ແລະ ໄທ

ຊຶ່ງການລົງທຶນ ຂອງນັກລົງທຶນຈາກ ສປ ຈີນ ກວມເອົາສັດສວນຫຼ າຍທີ່ສດ ຸ ່ ທາງດານເນື ້ອທີ່ອະນຸມດ ັ . ນອກຈາກນີ້, ນັກລົງທຶນຈາກ ສປ ຈີນ ຍັງໄດ້ ້ ລົງທຶນໃນ ຮູບແບບຂອງການຮ່ວມທຶນ 2 ຫຼື ຫຼາຍຝ່າຍ ຈໍານວນ 40 ໂຄງການ. ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ລົງທຶນໂດຍ ນັກລົງທຶ ນ ຈາກ ສປ ຈີນ ຍັງເປັ ນໂຄງການທີ່ມຂ ີ ະໜາດໃຫຍ່ (ມີເນື້ອທີ່ ອະນຸມດ ັ ສະເລຍ ່ 1,753 ຮຕ) ກວາບັ ່ ນດາໂຄງການລົງທຶນໂດຍນັກລົງທຶນ ຕ່າງປະເທ ດອື່ນໆ (ໂຄງການລົງທຶນຂອງນັກລົງທຶນຈາກ ໄທ ມີເນື້ອທີ່ ອະນຸມດ ັ ສະເລຍ ່ 1,438 ຮຕ ແລະ 1,246 ຮຕ ສໍາລັບ ນັກລົງທຶນ ຈາກ ສສ ຫວຽດນ າມ). ນັກລົງທຶນຈາກ ເກົາຫຼີໃຕ້ ໄດລົ ້ ງທຶນ ທັງໝົດ 30 ໂຄງການ ໃນຂົງເຂດຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ, ຈຶງ່ ເຮັດໃຫ້ ນັກລົງທຶນຈາກ ເກົາຫຼີໃ ຕ້ ກາຍເປັ ນປະເທດອັນດັບທີ 4 ທີ່ມນ ີ ກ ັ ລົງທຶນ ເຂົາ້ ມາລົງທຶນຢູ່ ສປປ ລາວ ຫຼາຍທີ່ສດ ຸ . ນັກລົງທຶນສັນຊາດອື່ນໆ ທີ່ເຫຼືອ ຕົນ ້ ຕໍ ແມນມາຈາກ ່ ບັນດາປະເ ທດໃນທະວີບອາຊີ ເຊັ່ນ: ອິນເດຍ (6 ໂຄງການ), ຍີ່ປ່ ນ ຸ (6 ໂຄງການ), ມາເລເຊຍ (9 ໂຄງການ) ແລະ ສິງກາໂປ (3 ໂຄງການ) ແລະ ນັກລົງທຶນທີ່ມາຈາກບັນດາປະເທດເຂດຕາເວັນຕົກ ກວມເອົາພຽງແຕຈໍ ່ ານວນ ໜອຍດຽວ. ເສັນ ້ ສະແດງ 21 ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນໂຄງການລົງທຶນຂອງຕາງ ້ ່ ປະເທດ ສ່ ວນໃຫຍ່ແມ່ນຕັ້ງຢູ່ໃກ້ກັບເຂດຊາຍແດນຂອງປະເທດເຂົາເຈົາ້ ເອງ. ເມື່ອເບິງ່ ທາງດານເນື ້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ແຕລະປະເທດ ້ ້ ່ ທີ່ເຂົາ້ ມາລົງທຶນ ເຫັ ນວາ່ ເນື້ອທີ່ໆອະນຸມດ ັ ໃຫ້ແກ່ ນັກລົງທຶນພາຍໃນ ແລະ ຈາກ ສປ ຈີນ ກວມເອົາສັດສ່ວນຫຼາຍທີ່ສຸດຄື: 287,436 ຮຕ ແລະ 287,436 ຮຕ ຫຼື ເທົ່າກັບ 29% ແລະ 30% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ຕາມລໍາດັບ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 18).

ຕາຕະລາງ 18: ປະເທດທີ່ມນັ ີ ກລົງທຶນເຂົ້າມາລົງທຶນຢູ່ ສປປ ລາວ ຫຼາຍທີ່ສຸດ ແຍກຕາມຈໍານວນໂຄງການ ແລະ ເນື່ອທີ່ອະນຸມັດ ຈໍານວນໂຄງການ

ສັດສວນຈໍ ານວນໂຄງການ ່

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ (ຮຕ)

ສັດສ່ວນຈໍານວນ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ

ສປປ ລາວ

716

60.6%

276,541

28.8%

ສປ ຈີນ

164

13.9%

287,436

30.0%

ສສ ຫວຽດນາມ

108

9.1%

134,616

14.0%

ໄທ

43

3.6%

61,838

6.4%

ສປປ ລາວ-ສປ ຈີນ

38

3.2%

33,081

3.4%

ເກົາຫຼີໃຕ້

30

2.5%

43,899

4.6%

ສປປ ລາວ-ສສ ຫວຽດນາມ

17

1.4%

5,072

0.5%

ສປປ ລາວ-ໄທ

14

1.2%

11,325

1.2%

ປະເທດອື່ນໆ ແລະ ລວມກັບ (ໂຄງການຮ່ວມທຶນ)

51

4.3%

105,449

11.0%

1,181

100%

959,256

100%

ປະເທດຂອງນັກລົງທຶນ

ລວມ

45

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຈີນ

( !

( !

! ( ! (

ຈີນ

( !

! ( ( ! ( !

! (

(! ! ( ( (! (! !

! ( ( ! ( (! !

! ( ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ( ! ( ! ! ( ! ( ! ! ( ! ( ! ! !(( ( ( (! ! (! ! ( !(( ( ! ! ( ! ! ( ! (! ! ( (( ! ( ( ! ! (! ! (!( (! ( ( ! ! ! ( ( ( ! ! ( ! ( !

( !! (

( !

(! ! ( ( !

( (! !

( !

! (

( !

( ! ( ! ! (

( !

( ! ( ( ! !

(! ! ! ! ( ( ( ( !

( ! ( !

( !! (

!! ( (! (

! ( !( ! ( ( ! ( ! (! ! ( ! ( ! ! ( ! (! ( ! ( ( ( ( ! (! ! (!

! (

!! ( ( ! ( ( ! (! ! ( ( ! ( ! ( ! ( (! ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! !

( !

( !

( !

( !

( !

! (

( !

( !

( !

! (

( !

( !

! ( ( ! (!

! (

( !

( !

( ! ( !

( !

( !

( (! !

! (

( !

( !

( ! ( !

( !

( !

( !

! (

( !

( !

ຫວຽດນາມ ( !

! (!(

! (

! (

( !

( !

ຫວຽດນາມ

( !

( !

( !

( !

( ! ( ( ! ! ( (! ! ! (!(!(!(

( !

! (

( !

( !

( ! ! ( ( ( ! ! ( ! (! ! (

( !

! ( ( ! ( !

! ( !(!( !( ! ( ! (!(!(!( ! (

( (! (! ! !! ( (

! (( ! ( !

! (

! (!(!(!(

! (!(

! ( ( !

( !! (

( !

ໄທ

( ! ( ! ( ! ( ! ! ( !! ( ( ! ( ( !

! ( ( ! ( (! !

( ! ( !

! (

( ! ! (

( !

( !

( !

! (

( !

( !

( ! ! ( ! ! ( ! ! ( ( ! (( ( ! ( ( ! (! ! ( ( ! (! !

( !

( !

!! ( (

( !

( ! ! (

( !

( ! ( (! !

( !

( ! ! ( (! ! (!( !( !( ( ! ! (!(!(! ( ! ! ( ( ! ( (! ! ! ((

( !

!! ( ( ( !

ກຳປູເຈຍ

ຈີນ

! ( ( (! !

( ! ( ! (( ( !! ( (! ! (! (! (! (! !

( !

( !

ກຳປູເຈຍ

( !

( !

! ( ! ! ( !( (

( ! ( !

( !

( !

( ! ( ! ! (

( !

ໄທ

( !

! (

ຈີນ ຫວຽດນາມ

ຫວຽດນາມ ! ( ( !

! (! (

! (

( !

! (

( !

( ! ! (

( !

( !

( !

( ! ( !

( ! ! (

( !

( ! ( !

! (!(

! (

( !

! (

( !

( ! ! (

( !

( (! !

( ! (! ! (

( !

! (! (

!! ( (

( !

( !

!! ( (

! (

( ! ( ! ( ! ! ! ( ( (!

( !

( !

! (

( !

ໄທ

! ( ! (

ໄທ

( ! ( !

( ! ( !

( !

( (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ! (( ( ! (! ! ( ! ! ( !! ( ( (! ! ! ( ( ( ! ( ! ( (! !

( ! (! ! (

( !

( !

( ! (! ! (

( ! ( ! ! (

( ! ( ! ! ( ( !

ກຳປູເຈຍ ຈີນ

( !

! (

( ! ( ( ! (! !! ( (! ! ( (! ! (

! (

ຫວຽດນາມ

( !

( ! ! ( ( ! ( ! (! ( (! ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! (! ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( (! ! ( !

( ! ( (! (! ! ( ! !! ( (

ຂະ າດເນືອ ້ ທີອ ່ ະນຸມດເປັ ັ ນເຮ ັກຕາ

( !

( ! ( ! ! ( ( ! ( ! ( !

! ( ( !

! (!(

( ! ! ( ( ! ! (

! (

( !

( !

( ! ! (

( (! ! ! ( ( ! ! (

! ( ! (! (

( ! ! ( ( ! (! ! ( ! (( ! ( ! (! ( ! (! ! (

( !

( !

( (! !

( ! ( !

ກຳປູເຈຍ

( !

!! ( ( ! (

((! ! ( !! ( ( (! (! !

! ( ສປ ຈີນ

! (

(! (! ! ( ! ( ! ( (! ! ( ( ! ( (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( ( ! ( ! ( ( (! ! ( ( ! ( ! ( ! (! ! !! (( ( ! ! ( ! (! ! ( (! ! ( ! (! (! ( ( ! (! (! (! ( (! ! (( ! (! (! ! (! ! ( ! (! ! (! ! ( ! ( ( (! ! ( ! ( (! ( ( (! ! ( ! (! (! ! (! ! ( ! (! ( ! (! ((! (! ! ( ! ( ( ! ( ! ( (! ! ( (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ! ( ( ! ! ( ! ((! ! ( (! (! ! ( ( (! ! ( ! (! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ( (! ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( (! ! (! ( ! ( ! (! ! ( ( ( ! ( ( ! ( ! ( (! ! ( ! ( ( ! (! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! (! ( ( ! ( ! (! ! (! ( (! ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ( ! (! ! ( ( ( ( ! ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ! (! ( ! (( ! ( ! ( ! ( (! ! ( ( ! ( ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! (! ! ( ! ( (! ! (! ! (! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( ( ( (! ! ( (! (! (! ( ! (! ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! (! ! ( ! ( ! ! (! ! ( ( ! (! ( ! ( ( ( (! ! ( ( ! (! ! (! ! (! ! (! ( ! ( ! (! ( (! ! ! ( (! ! (( ! ( ( ! (! ! (! ( ( ! ( (! ( ! ! ( ( ! ( ! (! ( ! !! ( ( ! ! ( ! (! ( ! (! ( ( ! ( ! ! ( ( ! ( ! ( ( ! ( ! (! ! ( ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ( (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! (( ! (! ! ( ! ( ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! (!

! ( ! ( (! ! ( (! ( ! (!

! ( ! (

! ( ! (

( !

ເສັ້ນສະແດງ 21: ທີ່ຕັ້ງຂອງໂຄງ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນຂອບເຂດທົ່ວ ປະເທດ ແຍກຕາມສັນຊາດຂອງ ນັກລົງທຶນ ແລະ ຂະໜາດຂອງ ໂຄງການ

46

! (

( !

! (

! (! (

( !

! ( ສປປ ລາວ ສປ ຈີນ

( ! (! ( !

! ( ! (

! (!(

! (

! ( ສສ ຫວຽດນາມ

! (

! ( ສປປ ລາວ ສສ ຫວຽດນາມ

! ( ! ( ! (! ( ( ! ( ! (! ( !

! ( ເກ ົາຫຼີໃຕ ້

! ( ( ! ( ! (! ! ( ! ( ( ( ! ( ! ( ! (! (! ! (! (! ! ( ! ( ! ( (! ! ( ! ( (! ! ( ! ( ! ( ! (! ( ( ( ! ! (! ! ( ( ! ( ! ( ! ! (! ! ( ( ! ( (! ( ( (! (! ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( (! ! (! ! ( ( ( ! ! (! (! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ! ( ! ( ! ( ! (! ! (! ! (! (! ! ( ( ( ( ! ( ! ( (! ! ( ! ( ! (! ! (

(! ! ! ( (

ໄທ

! ( ສປປ ລາວ ເກ ົາຫຼີໃຕ ້ ( !

( !

! ( ໄທ

!! ( (

( !

( !

( ! ( ! ! ( (! ! (! ( ( ! ( (( ( ! ! (! ! ( (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ! ! ( ( ! ! ( ( ! ( ( ! ! ( ! (! ! ( ! ( ((! ! (! ( ( ! ( ! ( (! ! (! (! ! (! ! ( ! ( (! ( ! ! ( (! ( ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( (! ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (( ! ( ( ! !(! ( ! ! ( ( ! ( ! ! ( ( ! (! (! ! ( ! ! ( ( !

( !

ກຳປູເຈຍ

( (! ! ! (

( !

50,000 - 124,700 20,000 - 50,000 10,000 - 20,000 5,000 - 10,000 1,000 - 5,000 200 - 1,000 0 - 100

! (

! ( ( ! ( !

! (

! ( ! (

! ( ສປປ ລາວ ໄທ ! ( ສປປ ລາວ

່ ! ( ສປປ ລາວ ຮວ ່ ມກ ັບປະເທດອືນ

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາ ປະທານທີ່ດິ ນ ຂອງລັດ ແຍກຕາມ ປະເພດກິດຈະການລົງທຶນ ແລະ ສັນຊາດຂອງນັກລົງທຶນ ໂດຍການແຍກປະເພດກິດຈະການລົງທຶນ ເພື່ອເບິງ່ ແນວໂນມວ ້ າ່ ມີປະເທດ ໃດໜຶງ່ ທີ່ລງົ ທຶນເຂົາ້ ໃນປະເພດກິດຈະການໃດໜຶງ່ ສະເພາະບໍ. ເສັນ ້ ສະແດງ 22 ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນພາບລວມ ກ່ຽວກັບ ສັນຊາດຂອງນັກລົງທຶນ ແລະ ປະເພດກິດຈະການລົງທຶນທີ່ນກ ັ ລົງທຶນແຕລະປະເທດໄດ ລົ ່ ້ ງທຶນໃສ.່ ການ ລົງທຶນພາຍໃນຕົນ ້ ຕໍແມນໄດ ້ ແຮຄໍ ່ ສຸ ້ ມໃສ່ ການຂຸດຄົນ ່ າ ແລະ ການປູກອອຍ, ້ ຊຶ່ງກວມເອົາເກືອບເຄິງ່ ໜຶງ່ ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດຂອງໂຄງການຂຸດ ຄົນ ້ ແຮຄໍ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ໃຫ້ແກໂຄງການປູ ກອອຍ ່ າ ແລະ 72% ຂອງເນືອ ່ ້ ທັງໝົດ. ແຕຕ າ້ ໃຈວາ່ ການລົງທຶນພາຍໃນ ແມນເປັ ່ ອງເຂົ ້ ່ ນໂຄງການຂະໜາດນອຍ ້ ຊຶ່ງມີໂຄງການຂະໜາດໃຫຍຈໍ ່ານັນ ້ (ດັງ່ ທີ່ອະທິບາຍໄວໃນ ່ ານວນໜອຍເທົ ້ ້ ຫົ ວຂໍ້ “ຮູບແບບການລົງທຶນ” ຢູ່ຂາງເທິ ງນັນ ້ ). ປະເພດກິດຈະການທີ່ລງົ ທຶນ ້ ໂດຍນັກລົງທຶນພາຍໃນ ແມນມີ ຸ . ທັງໝົດ, ນັກລົງທຶນ ່ ຄວາມຫຼາກຫຼາຍທີ່ສດ ພາຍໃນໄດລົ ້ ງທຶນໃນ 64 ປະເພດກິດຈະການທີ່ແຕກຕາງກັ ່ ນ ເມື່ອທຽບກັບ ນັກລົງທຶນຈາກ ສປ ຈີນ ທີ່ລງົ ທຶນໃສ່ 39 ປະເພດກິດຈະການ, ນັກລົງທຶນ ຈາກ ສສ ຫວຽດນາມ ໄດລົ ້ ງທຶນໃສ່ 33 ປະເພດກິດຈະການ ແລະ ນັກລົງທຶນ ໄທ ໄດລົ ້ ງທຶນໃສ່ 24 ປະເພດກິດຈະການ.

ສປ ຈີນ, ເປັ ນປະເທດທີ່ມນ ີ ກ ັ ລົງທຶນເຂົາ້ ມາລົງທຶນຢູ່ ສປປ ລາວ ຫຼາຍທີ່ສດ ຸ ທາງດານເນື ອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ , ສວນໃຫຍ ແມ ້ ແຮຄໍ ້ ່ ່ ນລົ ່ ງທຶນໃນການຂຸດຄົນ ່ າ ແລະ ການປູກຢາງພາລາ, ກວມເອົາເຄິງ່ ໜຶງ່ ຂອງເນືອ ້ ທີ່ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ແກການ ້ ່ ຂຸດຄົນ ້ ແຮຄໍ ່ າ ແລະ ການປູກຢາງພາລາ. ປະເພດກິດຈະການລົງທຶນອື່ນໆ ທີ່ລງົ ທຶນໂດຍນັກລົງທຶນຈາກ ສປ ຈີນ ແມນ ້ ແຮທອງ ແລະ ເກືອ ່ ການຂຸດຄົນ ່ ກາລີ, ຊຶ່ງລວມກັບ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ໃຫ້ແກການຂຸ ດຄົນ ້ ແຮຄໍ ່ ່ າ ແລະ ປູກຢາງ ພາລາແລວກວມເອົ າ 88% ຂອງເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ນັກລົງທຶນຈາກ ້ ້ ສປ ຈີນ ທັງໝົດ. ນັກລົງທຶນຈີນຍັງໄດລົ ້ ງທຶນໃສອີ ່ ກ 35 ປະເພດກິດຈະການ ຊຶງ່ ກວມເອົາ 12% ຂອງເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ແກນັ ້ ່ ກລົງທຶນຈາກ ສປ ຈີນ ທັງໝົດ. ສສ ຫວຽດນາມ, ເປັ ນປະເທດທີ່ມນ ີ ກ ັ ລົງທຶນເຂົາ້ ມາລົງທຶນຢູ່ ສປປ ລາວ ຫຼາຍເປັ ນອັນດັບທີສອງ ທາງດານເນື ອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ , ຕົນ ້ ຕໍແມນລົ ້ ່ ງທຶນເຂົາ້ ໃນ ການພັ ດທະນາໂຄງການປູກຢາງພາລາ (ກວມເອົາເກືອບ 80% ຂອງເນືອ ້ ທີ່ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ແກນັ ້ ່ ກລົງທຶນຈາກ ສສ ຫວຽດນາມ ທັງໝົດ), ຮອງລົງມາ ແມນ ດ ແລະ ປູກອອຍ າພຽງແຕ່ 5% ແລະ 4% ່ ການລຽງສັ ້ ້ ແຕກວມເອົ ່ ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ. ສວນອີ ກ 30 ປະເພດກິດຈະການທີ່ລງົ ທຶນ ່ ໂດຍນັກລົງທຶນຈາກ ສສ ຫວຽດນາມ ກວມເອົາ 11% ຂອງເນືອ ້ ທີ່ ທີ່ໄດອະນຸ ັ ້ ມດ ໃຫ້ນັກລົງທຶນຈາກ ສສ ຫວຽດນາມ ທັງໝົດ.

ສປ ຈີນ, ແຮ່ຄຳ (125,600 ຮຕ)

ແຮ່ຄຳ ສປ ຈີນ

(287,438 ຮຕ)

ສປ ຈີນ, ຢາງພາລາ (83,881 ຮຕ)

ແຮ່ທອງ

ສປປ ລາວ, ແຮ່ຄຳ (107,589 ຮຕ)

ສປປ ລາວ

(276,545 ຮຕ)

ຢາງພາລາ ສປປ ລາວ, ອ້ອຍ (69,514 ຮຕ)

ໄມ້ວິກ

ສສ ຫວຽດນາມ (134,616 ຮຕ)

ສສ ຫວຽດນາມ, ຢາງພາລາ (106,201 ຮຕ)

ອ້ອຍ

ເກືອກາລີ

ໄທ

(61,838 ຮຕ)

ແຮ່ບົກຊິດ ຖ່ານຫີນ

ປະເທດອື່ນໆ (47,963 ຮຕ)

ຮ່ວມທຶນ ອື່ນໆທັງໝົດ (57,484 ຮຕ)

ສັດໃຫຍ່ (ງົວ-ຄວາຍ) ກາເຟ

ຮ່ວມທຶນ ອື່ນໆທັງໝົດ , ໄມ້ວິກ (50,777 ຮຕ)

ກະສິກຳອື່ນໆ

ເກົາຫຼີໃຕ້

(43,899 ຮຕ) ປູກໄມ້ຊະນິດອື່ນໆ

ສປປ ລາວ-ສປ ຈີນ (33,081 ຮຕ)

ແຮ່ທາດອື່ນໆ

ສປປ ລາວ-ໄທ (11,325 ຮຕ) ສປປ ລາວ-ສສ ຫວຽດນາມ (5,071 ຮຕ)

ເສັ້ນສະແດງ 22: ປະເທດທີ່ມີນກ ັ ລົງທຶນທີ່ເຂົ້າມາລົງທຶນຢູ່ ສປປ ລາວ ຫຼາຍທີ່ສຸດ ແລະ ປະເພດກິດຈະການທີ່ພົ້ນເດັ່ນທີ່ສຸດ

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ທຽບກັບ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ້ ໃນຫົ ວຂໍ້ນ້ ີ ໄດວິ ້ ເຄາະລົງເລິກກວາ່ ການວິເຄາະທີ່ໄດນໍ ້ າສະເໜີຢ່ ູ ຂ້າງເທິງ ໂດຍບໍ່ພຽງແຕ່ປະເມີນຈໍານວນໂຄງການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ແຕ່ຍັງໄດ້ ວິເຄາະ ເຖິງ ເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດ້ອະນຸມັດນັນ ້ ໄດ້ພັ ດທະນາຫຼາຍປານໃດແລ້ວ. ການວິເຄາະນີ້ ແມນມີ ນຜົ ນກະທົບທີ່ອາດ ່ ຄວາມສໍາຄັນໃຫ້ແກການປະເມີ ່

ເກີດຂຶ້ນ ຈາກໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ກ່ຽວ ຂ້ອງກັບການຕອບສະໜອງທີ່ດິນ. ດ້ວຍຫຼາຍເຫດຜົ ນ, ນັກລົງທຶນອາດ ພະຍາຍ າມຈັບຈອງທີ່ ດິນຂະໜາດໃຫຍ່ກວ່າ ຄວາມສາມາດໃນການ ພັ ດທະນາຕົວຈິງ. ຊຶ່ງເຫດຜົ ນດັງ່ ກາວ ່ ອາດກຽວຂ ່ ້ອງກັບ ຜົ ນປະໂຫຍດ ທາງດ້ ານ ພາສີ, ການເຂົ້າເຖິງທຶນຮອນ, ການຖົມຂຸມຂອງລັດ ແລະ ອໍານາດ ໃນການເຈລະຈາຕໍ່ລອງ ທີ່ ນັກລົງທຶ ນຈະໄດ້ຮັບ ແມ່ນຂຶ້ນກັບ

47

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຂະໜາດຂອງທີ່ດນ ິ ທີ່ເຂົາເຈົາ້ ໄດຮັ ັ ຈາກລັດ, ຊຶ່ງຈະໄດຮັ ້ ບອະນຸມດ ້ ບຜົ ນ ປະໂຫຍດສູງກວາ່ ຖ້າຫາກໄດຮັ ິ ຂະໜາດໃຫຍ່ກວາ. ້ ບທີ່ດນ ່ ນອກຈາກນີ້, ອາດກ່ຽວຂ້ອງກັບການເກງກໍາໄລຈາກທີ່ດິນ ໂດຍທີ່ນກ ັ ລົງທຶນຕ້ອງການ ຈັບຈອງທີ່ດິນທີ່ມີຢ່ ູ ຊຶ່ງບາງຄັ້ງ ເຂົາເຈົາ້ ອາດບໍ່ມີແຜນເພື່ ອພັ ດທະນາທີ່ ດິນ ດັ່ ງ ກ່າວ ໃນໄລຍະອັ ນ ໃກ້ໆນີ້ເທື່ອ. ຍິ່ງໄປກວານັ ້ , ໃນໄລຍະຈັດຕັ້ງ ່ ນ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການນັນ ້ ອາດພົບກັບບັນຫາຫຼາຍຢ່າງ ເຊັນ ່ : ຄວາມຫຍຸງຍາກ ້ ໃນການຄຸມຄອງ ແລະ ບັນຫາທາງດານເຕັ ກນິກ (Nolte et al. 2016) ້ ້ ຈຶງ່ ເຮັດໃຫ້ໂຄງການເຫຼົ່ານັນ ້ ພັດທະນາທີ່ດນ ິ ໃນສັດສວນທີ ່ໜອຍກວ າເນື ້ ທີ່ ່ ້ ່ ອ ທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸມັດໃນເບື້ອງຕົ້ນ. ສຸດທ້າຍ, ອົງການຈັດຕັ້ງຂອງລັດມັກຈະ ອະນຸມັດເນືອ ້ ທີ່ດິນດັ່ງກາວ ່ ຢູ່ໃນໄລຍະເຈລະຈາສັນຍາສໍາປະທານໃນເບື້ອງ ຕົນ ້ ຊຶ່ງມັກຈະບໍມ ່ ຄ ີ ວາມ ສອດຄອງກັ ບຕົວຈິງ ຫຼື ຕົວຈິງພັດບໍມ ່ ເີ ນື້ອທີ່ດນ ິ , ່ ບັນຫານີ້ ແມ່ນຍ້ອນການ ອະນຸມັດທີ່ດິນໂດຍບໍ່ມີການສໍາຫຼວດພື້ ນທີ່ດິນ ຕົວຈິງ (Lu and Schönweger 2019). ສະນັນ ້ , ເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ຈຶງ່ ບໍສ ່ າມາດບົງ່ ບອກເຖິງຂະໜາດຂອງທີ່ດນ ິ ຕົວຈິງທີ່ໂຄງການໄດພັ ້ ດທະນາ ແລະ ຈຶງ່ ບໍເ່ ປັ ນຕົວຊີ້ວດ ັ ທີ່ເໝາະສົມໃນການປະເມີນຜົນກະທົບທີ່ອາດເກີດ ຂຶ້ນ. ມີຫຼາຍຄໍາຖາມທີ່ເຫັ ນວາ່ ຄວນຈະນໍາເອົາເນື້ອທີ່ ທີ່ນກ ັ ລົງທຶນໄດພັ ້ ດ ທະນາຕົວຈິງມາພິ ຈາລະນາຈຶງ່ ຈະມີຄວາມເໝາະສົມກວາ. ່

ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ພົ ບວາ່ ມີເນື້ອທີ່ 539,622 ຮຕ ໄດພັ ກາໍ , ້ ດທະນາແລວໃນຂະແໜງກະສິ ້ ປູກໄມ້ ອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ບໍ່ແຮ່. ແຕເນື ່ ້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ້ ໃນຂະແໜງ ການເຫຼົ່ ານີ້ ພັ ດກວມເອົ າ ພຽງແຕ່ 56% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດ (ເບິ່ ງ ເສັ້ນສະແດງ 23). ນອກຈາກນີ້, ຖ້າແຍກເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ຕາມຂະແໜງການເຫັ ນວາ່ ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍ. ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ໃນຂະແໜງການປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ບໍ່ແຮ່ ໄດ້ຮັບການພັ ດທະນາ ແລວ ່ສງູ ກວາ່ (61% ແລະ 63%), ໃນຂະນະທີ່ຂະແໜງກະສິກາໍ ້ ໃນສັດສວນທີ ່ ມີພຽງ 36% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທີ່ໄດ້ຮັບການພັ ດທະນາ. ການທີ່ຂະແໜງການປູກໄມອຸ ັ ສວນເນື ້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ້ ດສາຫະກໍາ ມີສດ ່ ້ ທີ່ ສູ ງ ນັນ ້ ອາດເນື່ອ ງມາຈາກ ຄໍາສັ່ງເລກທີ 13/ນຍ ຊຶ່ງໄດ້ຈໍາກັດການ ຂະຫຍາຍໂຄງການປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ ໂດຍຫ້າມບໍ່ໃຫ້ມີການອະນຸມັດ ໂຄງການໃໝ່ ສໍາລັບການປູກຢາງພາລາ ແລະ ໄມ້ວິກ ຈຶງ່ ເຮັດໃຫ້ການ ພັດທະນາໂຄງການ ເຫຼົ່ານັນ ້ ເກີດຂຶນ ້ ຢູ່ສະເພາະພື້ນທີ່ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ຜ່ານມາ. ້ ສະນັນ ້ , ຈຶງ່ ເປັ ນການກະຕຸນໃຫ ມດ ັ ຜ່ານມາ ພັດທະນາ ້ ້ ໂຄງການທີ່ໄດອະນຸ ້ ເນື້ອທີ່ທ່ ີໄດ້ຮັບການອະນຸມັດສ່ວນໃຫຍ່ແລ້ວ.

959,256

1,000,000 ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ (ຮຕ)

900,000

ເນື້ອທີ່ພັ ດທະນາແລວ ້ (ຮຕ)

800,000 700,000 600,000

539,622

500,000

395,875

400,000 300,000

ເສັ້ນສະແດງ 23: ການ ສົມທຽບ ລະຫວາງ ່ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັ ດທະນາແລວ ້ ແຍກຕາມ ຂະແໜງການ

339,764 223,617

215,659

200,000 100,000 -

81,412

63%

36% Agriculture

ກະສິກໍາ

61%

Tree plantation

ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ

Mining

Area granted (ha)

Area developed (ha)

ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທຽບກັບ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ້ ແຍກຕາມສະຖານະພາບ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ ການວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ລົງເລິກເພີ່ມເຕີມ ກຽວກັ ບຄວາມຜິດດຽງ ້ ທີ່ ່ ່ ລະຫວາງ ່ ເນືອ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ແລະ ເນືອ ້ ທີ່ພັດທະນາແລວ ້ ້ ແມນໄດ ່ ້ ຈາກການແຍກ ລະຫວາງ ັ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວຕາມ ່ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ້ ສະຖານະພາບຂອງການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການ. ມາຮອດໄລຍະທີ່ມກ ີ ານ ເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ພາກສະໜາມ, ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ ກໍາ ລັ ງ ດໍາເນີ ນກິດຈະການຢູ່ (ໂຄງການຢູ່ໃນ ໄລຍະເລີ່ມຕົນ ້ /ກໍສ ່ າງ ້ ແລະ ກໍາລັ ງ ດໍາ ເນີ ນ ການຜະລິດ) ໄດພັ ້ ດທະນາເນື້ອທີ່ແລວ ້ 480,049 ຮຕ. ເນື້ອທີ່ດງັ່ ກາວ ັ ທັງໝົດຂອງໂຄງການ ່ ກວມເອົາ 65% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ທີ່ມສ ີ ະຖານະພາບໂຄງການກໍາລັງດໍາເນີນກິດຈະການຢູ່ດັງ່ ກາວ. ່ຍງັ ່ ສວນທີ ່ ເຫຼື ອ 257,982 ຮຕ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ແມນຍັ ່ ນ ັ ໄດ້ ້ ່ ງບໍທ ພັດທະນາເທື່ອ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 19). ສໍາລັບ ໂຄງການທີ່ຈດ ັ ຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການສໍາເລັດແລວ ້ (ໃນສະຖານະພາບ “ສໍາເລັດຕາມສັນຍາ”), 69% ຂອງເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ແມນໄດ ່ ພັ ້ ດທະນາແລວ. ້ ຂໍມ ້ ນ ູ ດັງ່ ກາວອາດເປັ ນຕົວຊີ້ວດ ັ ທີ່ດີ ກຽວກັ ບ ສັດສວນເນື ອ ້ ທີ່ດນ ິ ທີ່ຄາດຫວັງ ່ ່ ່ ວາ່ ຈະມີການພັດທະນາຕະຫຼອດໄລຍະການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການ.

48

242,551

ບໍ່ແຮ່

56% All deals ໂຄງການທັງໝົດ

ດັງ່ ທີ່ເຫັນກອນໜ ານີ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ແມນໄດ ່ ້ ,້ 65% ຂອງເນືອ ່ ຮັ ້ ບການພັດທະນາ ແລວ ສໍ າ ລັ ບ ໂຄງການທີ ່ ມ ສ ີ ະຖານະພາບ: “ໄລຍະເລີ ່ ມ ຕົ ນ ້ /ກໍສ ່ າງໂຄງການ” ້ ້ ແລະ “ກໍາລັງດໍາເນີນການຜະລິດ”. ສັດສວນເນື ້ ອ ທີ ່ ພ ັ ດ ທະນາແລ ວຂອງ ່ ້ ໂຄງການທີ່ມສ ີ ະຖານະພາບຢູ່ໃນໄລຍະເລີ່ມຕົນ ້ ໂຄງການ ແລະ ກໍາລັງດໍາເນີນ ການຜະລິດ ແລະ ໂຄງການທີ່ສາໍ ເລັດຕາມສັນຍາແລວ ້ ແມນມີ ່ ຄວາມແຕກ ຕາງກັ ນ ພຽງແຕ 4% ຊຶ ່ ງ ສະແດງໃຫ ເຫັ ນ ວ າ ໂດຍລວມ ໂຄງການທີ ່ ກາໍ ລັງ ່ ່ ້ ່ ດໍາເນີນກິດຈະການຢູ່ແມນເກື ອ ບຈະບັ ນ ລຸ ໃ ນການພັ ດ ທະນາເນື ້ ອ ທີ ່ ຕ າມລະ ່ ດັບທີ່ຄາດໝາຍໄວແລ ວ. ້ ້ ເນືອ ້ ທີ່ທງັ ໝົດ ທີ່ໄດອະນຸ ັ ໃຫ້ແກ່ ໂຄງການຢຸດເຊົາຊົວ ່ ຄາວ ຫຼື ສໍາເລັດຕາມ ້ ມດ ສັນຍາແລວ ແມ ນມີ ເ ກື ອ ບ 160,000 ຮຕ ຫຼ ື 16.4% ຂອງເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ຢູ່ ້ ່ ສປປ ລາວ ທັງໝົດ ແມນຍັ ງ ບໍ ທ ່ ນ ັ ໄດ ພັ ດ ທະນາ. ເນື ້ ອ ທີ ່ ດ ນ ິ ທີ ່ ຍ ງ ັ ບໍ ໄ ່ ດ ຮັ ່ ້ ້ ບ ການພັດທະນາຂອງໂຄງການເຫຼ່ົ ານີ້ ຄວນຈະສົງ່ ຄືນໃຫ້ແກລັ ດ ຫຼ ື ໃຫ ່ ້ ແກ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານອື່ນ ທີ່ມຄ ີ ວາມສົນໃຈ ແລະ ມີຄວາມສາມາດ ໃນການຂະຫຍາຍກິດຈະການຂອງເຂົາເຈົາ້ , ແຕຍັ ່ ນ ັ ໄດຮັ ັ ່ ງບໍທ ້ ບການອະນຸມດ ເນືອ ້ ທີ່ດນ ິ ໃໝເພີ ່ ມ . ່

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

ຕາຕະລາງ 19: ເນື້ອທີ່ດິນອະນຸມັດ ທີ່ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຍັງບໍ່ໄດ້ພັ ດທະນາ ເນື້ອທີ່ດິນ ທີ່ຍັງບໍ່ ໄດພັ ້ ດທະນາ (ຮຕ)

ສັດສ່ວນຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນພັ ດທະນາ

4,010

100%

257,983

35%

ປະລະ/ບໍ່ມີຄວາມຄືບໜາ້

25,677

40%

ຢຸດເຊົາກອນການສິ ້ນສຸດສັນຍາ ່

49,504

72%

580

31%

81,879

100%

ສະຖານະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ ຍັງບໍ່ທັນເລີ່ມຕົ້ນ ໂຄງການທີ່ດໍາເນີນກິດຈະການຢູ່ (ລວມທັງ ໄລຍະ “ເລີ່ມຕົ້ນ/ກໍ່ສາງ” ້ ແລະ “ກໍາລັງດໍາເນີນການຜະລິດ”)

ສໍາເລັດຕາມສັນຍາແລວ ້ ບໍ່ໄດເຄື ້ ່ ອນໄຫວເລີຍ

ຂຸດຄົນ ້ ແຮ່ຄໍາ ຊຶ່ງເປັ ນປະເພດກິດຈະການທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ຫຼາຍທີ່ສດ ຸ , ແຕມີ ພ ຽງ 48% ຂອງເນື ້ ອ ທີ ່ ອ ະນຸ ມ ດ ັ ທັ ງ ໝົ ດ ທີ ່ ໄ ດ ຮັ ບ ພັ ດ ທະນາມາເຖິ ງ ່ ້ ໃນໄລຍະທີ່ມີການເກັບກໍາຂໍ້ມູນພາກສະໜາມ. ກົງກັນຂ້າມ, ປະເພດກິດ ຈະການທີ່ພົ້ນເດັ່ນອື່ນໆຢູ່ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່ (ເຊັ່ນ: ແຮ່ທອງ, ເກືອກາລີ, ແຮບົ ນ), ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ເກືອບທັງໝົດ ແມນໄດ ່ ກຊິດ ແລະ ຖານຫີ ່ ່ ຮັ ້ ບການ ພັດທະນາແລວ. ສະນັ ນ ້ , ຈຶ ງ ່ ເຫັ ນ ວ າ ອາດມີ ຄ ວາມຈໍ າ ເປັ ນ ອະນຸ ມ ດ ັ ໂຄງການ ້ ່ ໃໝສໍ ່ າລັບ ປະເພດກິດ ຈະການເຫຼົ່ານີ້ ເພື່ ອຂະຫຍາຍເນື້ອທີ່ສໍາລັບການ ຂຸດຄົ້ນແຮ່ທາດໃນອະນາຄົດ.

ການປຽບທຽບ ລະຫວາງ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ແລະ ເນືອ ້ ທີ່ພດ ັ ທະນາແລວ ່ ເນືອ ້ ສໍາລັບ ໂຄງການທີ່ບປ ໍ່ ະສົບຜົນສໍາເລັດ (ສະຖານະພາບ “ປະລະ/ບໍມ ່ ີ ຄວາມຄືບໜາ” ້ ແລະ “ຢຸດຕິການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການກອນສິ ນ ້ ສຸດສັນຍາ”) ແລະ ໂຄງ ່ ການທີ່ສາໍ ເລັດການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການ (ສະຖານະພາບ “ສໍາເລັດຕາມ ສັນຍາ”) ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ໂຄງການທີ່ບປ ໍ່ ະສົບຜົ ນສໍາເລັດໄດພັ ້ ດທະນາ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ໃນສັດສວນທີ ່ ໜ ອຍກວ າໂຄງການທີ ່ ສ າ ໍ ເລັ ດ ຕາມສັ ນຍາ. ສໍາ ່ ້ ່ ລັບໂຄງການທີ່ບປ ໍ່ ະສົບຜົນສໍາເລັດ 40% (ສະຖານະພາບ “ປະລະ/ບໍມ ່ ຄ ີ ວາມ ຄືບໜາ”) ແລະ 72% (ສະຖານະພາບ “ຢຸ ດ ເຊົ າ ກ ອນການສິ ນ ້ ສຸ ດ ສັ ນ ຍາ”) ້ ່ ຕາມລໍາດັບຂອງເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ແມນຍັ ງ ບໍ ໄ ່ ດ ພັ ດ ທະນາ ມາເຖິ ງ ໄລຍະທີ ່ນກ ັ ່ ້ ລົງທຶນຢຸດເຊົາກິດຈະການ, ໃນຂະນະທີ່ໂຄງການທີ່ສາໍ ເລັດຕາມສັນຍາແລວ ້ ມີເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ທີ່ຍງັ ບໍໄ່ ດພັ ້ ດທະນາພຽງແຕ່ 31% (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 19).

ອີກດານໜຶ ງ່ , ໂຄງການປູກຢາງພາລາ ໄດພັ ້ ທີ່ແລວ ້ ້ ດທະນາເນືອ ້ 70% ຂອງ ເນື້ອທີ່ທັງໝົດທີ່ໄດອະນຸ ມ ດ ັ ໃຫ ໂຄງການປູ ກ ຢາງພາລາ. ເນື ້ ອ ທີ່ 65,706 ້ ້ ຮຕ ທີ່ໄດອະນຸ ມ ດ ັ ໃຫ ໂຄງການປູ ກ ຢາງພາລາ ແມ ນຍັ ງ ບໍ ໄ ່ ດ ຮັ ບ ການພັ ດທະນາ. ້ ້ ່ ້ ໂຄງການປູກອອຍ ແລະ ມັ ນ ຕົ ນ ້ ແມ ນມີ ສ ດ ັ ສ ວນຂອງເນື ້ ອ ທີ ່ ພ ັ ດ ທະນາແລ ວ ້ ່ ່ ້ ທີ່ໜອຍກວ າ ຄື 29% ແລະ 11% ຕາມລໍ າ ດັ ບ . ສໍ າ ລັ ບ ໂຄງການປູ ກ ອ ອຍ, ້ ່ ້ ນັກລົງທຶນ ຍັ ງ ບໍໄ່ ດ້ ພັ ດທະນາເນື້ອທີ່ 68,486 ຮຕ ແລະ 40,893 ຮຕ ສໍາລັບໂຄງການປູກມັນຕົນ ້ ແມນຍັ ່ ງບໍໄ່ ດຮັ ້ ບການພັດທະນາ.

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ສໍາລັບປະເພດກິດຈະການ ລົງທຶນຈໍານວນໜຶງ່ ສັດສວນເນື ້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທີ່ໄດຮັ ່ ້ ບການພັດທະນາແລວ ້ ແມນມີ ່ ຄວາມແຕກ ຕາງກັ ນ ຫຼ າ ຍລະຫວ າງປະເພດກິ ດ ຈະການ (ເບິ ງ ່ ເສັ ນ ້ ສະແດງ 24). ໂຄງການ ່ ່

ແຮ Gold ່ຄໍາ ຢາງ ພາລາ Rubber

ໄມ້ວິກ Eucalyptus

52,878

ອ້ອຍ Sugarcane

100,394 96,083

27,597 54,402 45,014

ແຮ່ທອງ Copper ມັນຕົ້ນ Cassava

45,945

5,052

and ສັດໃຫຍ່ (ງົວ Cattle ແລະ ຄວາຍ)

14,232

Buffalo

31,465

20,749 17,046

ເກືອກາລີ Potassium

ເສັ້ນສະແດງ 24: ເນື້ອທີ່ ອະນຸມັດ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັ ດ ທະນາແລ້ວ ແຍກຕາມປະ ເພດກິດຈະການທີ່ພົ້ ນເດັ່ນ

107,592

70,483

products

ເນື້ອທີ່ພັ ດທະນາແລ້ວ (ຮຕ)

217,125

151,419

all other ກິດຈະການ ອື່ນໆ

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ (ຮຕ)

235,206

114,042

ແຮ Bauxite ່ບົກຊິດ

17,292 14,786

ຖ່ານ ຫີ ນ Coal

16,536 15,997 10,973 12,326

ກາເຟ Coffee

10,609 1,448

ໄມ ເກດ ້ ສະໜາ Agarwood 0

50,000

100,000

150,000

200,000

250,000

49

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ແຍກຕາມແຂວງ ບັນດາແຂວງ ຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ ແມນບໍ ່ ະເພາະແຕ່ ມີຄວາມແຕກຕາງກັ ່ ສ ່ ນຫຼາຍ ລະຫວາງ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດເທົາ່ ນັນ ້ ແຕຍັ ່ ເນືອ ່ ງມີຄວາມແຕກຕາງກັ ່ ນທາງ ດ້ານເນື້ອທີ່ພັດທະນາຕື່ມອີກ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 25). ແຂວງ ບໍລຄ ິ າໍ ໄຊ ເປັ ນແຂວງທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ຸ (87,016 ຮຕ), ຮອງລົງ ້ ຫຼາຍທີ່ສດ ມາແມນ ່ ສະຫວັນນະເຂດ (74,768 ຮຕ) ແລະ ຈໍາປາສັກ (71,574 ຮຕ). ສັດສວນຂອງເນື ້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທຽບໃສເນື າງ ່ ່ ້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ້ ແມນແຕກຕ ່ ່ ກັນ ລະຫວາງ ັ ່ ແຂວງ. ຢູ່ແຂວງ ສະຫວັນນະເຂດ, ຊຶ່ງທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ອະນຸມດ ຫຼາຍທີ່ສດ ຸ (228,568 ຮຕ), ແຕມີ ່ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ້ ພຽງແຕ່ 33% ຂອງເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 25). ໂດຍສະເພາະຂະແໜງ ບໍແ ່ ຮຢູ ັ ສວນເນື ອ ້ ທີ່ພັດທະນາແລວໜ າຍ ເມື່ອ ່ ່ ສະຫວັນນະເຂດ, ມີສດ ່ ້ ອຍຫຼ ້ ທຽ ບກັ ບເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ. ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ແຂວງ ຊຽງຂວາງ ແລະ ຄໍາມວນ ່ ໄດພັ ້ ດທະນາເນື້ອທີ່ພຽງແຕ່ 20% ແລະ 24% ຂອງເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ຢູ່ພາຍໃນແຂວງທັງໝົດຕາມລໍາດັບ. ສໍາລັບ ແຂວງ ຊຽງແຂວງ, ເນື້ອທີ່ດນ ິ ສວນໃຫຍ ່ ່ ທີ່ຍງັ ບໍໄ່ ດພັ ້ ດທະນາ ແມນ ່ ເນື້ອທີ່ຂອງໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ່ 2 ໂຄງການ ທີ່ໄດຢຸ ນ ້ ສຸດ ້ ດເຊົາກອນສິ ່ ສັນຍາ. ໂຄງການ ເຫຼ່ົ ານີ້ ປະກອບດວຍ ້ ທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ້ ການປູກມັນຕົນ

76%

ບໍ່ແກວ ້ ບໍລິຄໍາໄຊ ຈໍາປາສັກ

96% 77% 106%

ຫົ ວພັ ນ

91%

ຄໍາມ່ວນ

28%

ຫຼວງນໍາ້ ທາ

76%

ຫຼວງພະບາງ

54%

ອຸດົມໄຊ

59%

ຜົ້ ງສາລີ

51%

ສາລະວັນ ສະຫວັນນະເຂດ

ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ແຂວງ ຫົວພັນ ແລະ ບໍແ ່ ກວ ້ ມີ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດໜອຍກວ າໝູ ່ນ ແຕແຂວງ ້ ່ ່ ເມື່ອທຽບໃສແຂວງອື ່ ່ ເຫຼົ່ານີ້ ມີສດ ັ ສວນເນື ້ອທີ່ພັດທະນາແລວສູ ັ ່ ້ ງເຖິງ 90% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ທັງໝົດ.

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ

ເນື້ອທີ່ພັ ດທະນາແລ້ວ ອັດຕະປື

30, 000 ຮຕ, ແຕ່ໄດ້ພັ ດທະນາເນື້ອທີ່ ພຽງແຕ່ 1,048 ຮຕ ແລະ ໂຄງການລຽງສັ ັ 10,000 ຮຕ, ້ ດໃຫຍ່ (ງົວ -ຄວາຍ) ທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ອະນຸມດ ແຕບໍ ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ່ ໄ່ ດ້ ພັດທະນາເນື້ອທີ່ເລີຍ. ຢູ່ ແຂວງ ຄໍາມວນ, ່ ້ ຂອງ ໂຄງ ການຂະແໜງກະສິກາໍ ແມນມີ ່ ພຽງ 2% (1,887 ຮຕ) ຂອງ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ (80,000 ຮຕ). ຢູ່ແຂວງ ຄໍາມວນ, ໂຄງການປູກ ່ ອອຍ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ 29,424 ຮຕ, ໂຄງການລຽງສັ ້ 2 ໂຄງການ ໄດມີ ້ ເນືອ ້ ດໃຫຍ່ (ງົວ - ຄວາຍ) 3 ໂຄງການ ມີເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ 13,768 ຮຕ, ຊຶ່ງທັງໝົດ ແມນບໍ ່ ໄ່ ດເຄື ້ ່ອນໄຫວເລີຍ. ໂຄງການ ປູກອອຍ ້ ຈໍານວນ 3 ໂຄງການ ມີເນື້ອ ທີ່ອະນຸມດ ັ 33,616 ຮຕ ແລະ ເປັ ນ ໂຄງການທີ່ກາໍ ລັງດໍາເນີນການຜະລິດ ຢູ່, ແຕໄດ ້ ທີ່ພຽງແຕ່ 337 ຮຕ. ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ເປັ ນຜົ ນເຮັດ ່ ພັ ້ ດທະນາເນືອ ໃຫ້ມີຄວາມແຕກຕາງກັ ັ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັດ ່ ນຫຼາຍ ລະຫວາງ ່ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ທະນາແລວ ້ ຢູ່ແຂວງ ຄໍາມວນ. ່

62% 33%

ໄຊສົມບູນ

79%

ເຊກອງ ວຽງຈັນ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ໄຊຍະບູລີ ຊຽງຂວາງ

42% 73% 73% 69% 20%

100,000

0 ຂະແໜງການ:

100,000 ກະສິກໍາ

ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ

200,000 ບໍ່ແຮ່

ເສັ້ນສະແດງ 25: ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ແລະ ເນື້ອທີ່ພັ ດທະນາແລ້ວ ແຍກຕາມຂະແໜງການ ຢູ່ແຕ່ລະແຂວງ. ຈໍານວນສ່ວນຮ້ອຍ ໝາຍເຖິງ ສັດສ່ວນ ເນື້ອທີ່ໆອະນຸມັດທີ່ໄດ້ພັ ດທະນາແລ້ວ ມາເຖິງປັດຈຸບັນ.

50

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

ການປ່ຽນແປງ ລະຫວາງ ່ ຖານຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການ ການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ປີ 2012 ແລະ 2018

ັ ທັງໝົດຂອງ ຂອງລັດ ປີ 201232. ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ, ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ໂຄງ ກ ານໃນຂະແໜງການປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ ແມ່ນເພີ່ ມຂຶ້ນ 16%, ຈາກເນືອ ້ ທີ່ 30,6234 ຮຕ ເປັ ນ 35,4754 ຮຕ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 26).

ປັ ດຈຸບນ ັ ນີ້ມີ 2 ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນສະພາບການປະເມີນໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ 2 ໄລຍະເວລາແຕກຕາງ ່ ກັນ: ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ປີ 2012 ແລະ ປີ 2018 (ເບິ່ງ ພາກທີ 2). ຖານຂໍ້ມູນດັ່ງກ່າວ ຊ່ວຍໃຫ້ສາມາດ ວິເຄາະເຖິງການປ່ຽນແປງທີ່ເກີດຂຶນ ້ ໃນຊວງເວລາ 6 ຫາ 9 ປີ ທີ່ຜ່ານມາ30. ່ ໃນຊວງໄລຍະນີ , ້ ໂດຍລວມແລ ວ ເຫັ ນ ວ າ ຈໍ າ ນວນໂຄງການຢູ ່ ້ ່ ່ໃນ 3 ຂະແໜງ ການ: ກະສິກາໍ , ປູກໄມອຸ ດ ສາຫະກໍ າ ແລະ ບໍ ແ ່ ຮ ໄດ ເພີ ່ ມ ຂຶ ນ ້ 29%, ເພີ່ມຈາກ ້ ່ ້ 1,126 ໂຄງການ ເປັ ນ 1,450 ໂຄງການ31. ຂະແໜງບໍແ ່ ຮ່ ໄດເພີ ່ ມ ້ ຫຼາຍ ້ ຂຶນ ກວາໝູ ຄື 69% ຫຼ ື ຈາກ 399 ໂຄງການ ເປັ ນ 673 ໂຄງການ. ຈໍ າ ນວນໂຄງ ່ ່ ການໃນຂະແໜງກະສິກາໍ ກໍເ່ ພີ່ມຂຶນ ້ ເຊັ່ນດຽວກັນ, ເພີ່ມເປັ ນ 89 ໂຄງການ ຫຼື ເພີ່ມຂຶນ ້ 25%, ເຊັ່ນດຽວກັນກັບເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ຂອງຂະແໜງກະສິກາໍ ກໍເ່ ພີ່ມຂຶນ ້ 70%. ໃນຂະແໜງປູກໄມອຸ ດ ສາຫະກໍ າ ມີ 39 ໂຄງການໜອຍ ້ ້ ກວາການຂຶ ນ ້ ບັ ນ ຊີ ຄ ງ ້ ັ ທໍ າ ອິ ດ ແລະ ຈໍ າ ນວນໂຄງການ ຢູ່ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການ ່ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ປີ 2018 ກວມເອົາ 89% ຂອງໂຄງ ການທັງໝົດທີ່ເກັບກໍາໄວຢູ ້ ນ ູ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ້ ່ ໃນຖານຂໍມ

ສໍາລັບຂໍມ ້ ນ ູ ຂອງໂຄງການໃນຂະແໜງບໍແ ່ ຮ,່ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ປີ 2018 ກວມເອົາພຽງແຕ່ 76% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ໃນຖານ ປີ 2012. ເຫດຜົນດັງ່ ກາວ ອງກັ ບ ການຈໍາແນກ ່ ອາດກຽວຂ ່ ້ ບຄວາມເປັ ນຕົວຈິງກຽວກັ ່ ສະຖານະພາບການ ຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການ, ຊຶງ່ ໂຄງການໃນຂະແໜງບໍແ ່ ຮ່ ໄດຈໍ ້ ຕອນ ້ າແນກຄວາມແຕກຕາງ ່ ລະຫວາງ ່ ໂຄງການຢູ່ໃນໄລຍະກະກຽມ (ຂັນ ການຂຽນບົດວິພາກ, ຂັນ ້ ຕອນສໍາຫຼວດ, ຂັນ ້ ຕອນຊອກຄົນ ້ ) ແລະ ໂຄງການ ໃນໄລຍະຂຸດຄົນ ້ ແຮທາດ, ຊຶງ່ ການຈໍາແນກໂຄງການດັງ່ ກາວ ່ ຄ ີ ວາມ ່ ່ ອາດບໍມ ຊັດເຈນໃນຖານການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການຄັງ້ ທໍາອິດ (Schönweger et al. 2012). ຕົວຢ່າງ: ໂຄງການບໍແ ່ ຮຈໍ ່ ານວນໜຶງ່ ຢູ່ໃນຖານປີ 2012 ໄດ້ ຈັດເປັ ນປະເພດໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ແຮທາດແລ ວ, ້ ນ ູ ການເຊົ່າ ່ ້ ແຕຢູ ່ ່ ຖານຂໍມ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ປີ 2018 ໂຄງການເຫຼົ່ານັນ ້ ພັດໄດຈັ ້ ດເປັ ນ ໂຄງການຢູ່ໃນໄລຍະກະກຽມ. ການປະເມີນໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ່ໄດ້ ສະແດງໃຫ້ເຫັນວາ່ ເນືອ ້ ທີ່ຢ່າງໜອຍ ີ ວາມຜິດດຽງກັ ້ 244,000 ຮຕ ທີ່ມຄ ່ ນ ລະຫວາງ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ່ 2 ຖານຂໍມ ຂອງລັດ ດັງ່ ກາວ. ່

800 800 700 700

ຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີ ປີ 2012 ຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີ ປີ 2018

ຈໍານວນໂຄງການ

600 600 500 500 400 400 300 300 200 200 100 100 -

-

ກະສິກໍາ

ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ

ບໍ່ແຮ່ (ສະເພາະອະນຸມັດໃຫ້ຂຸດຄົ້ນ)*

ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ

ບໍ່ແຮ່ (ສະເພາະອະນຸມັດໃຫ້ຂຸດຄົ້ນ)*

600,000 600,000

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ (ຮຕ)

500,000 500,000

ເສັ້ນສະແດງ 26: ການປ່ຽນແປງ ຂອງຈໍານວນໂຄງການ (ເສັ້ນສະ ແດງດານເທິ ງ) ແລະ ເນື້ອທີ່ອະ ້ ນຸມັດ (ເສັ້ນສະແດງດານລຸ ມ) ້ ່ ລະຫວາງ ການ ຂຶ ້ ນ ບັ ນ ຊີ ໂຄງ ່ ການຄັ້ງທີ 1 (2012) ແລະ ຄັ້ງທີ 2 (2018)

ຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີ ປີ 2012 ຂໍ້ມູນການຂຶ້ນບັນຊີ ປີ 2018

400,000 400,000 300,000 300,000 200,000 200,000 100,000 100,000 -

-

ກະສິກໍາ *

ບໍ່ໄດ້ລວມເອົາ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານຂຸດຄົ້ນແຮ່ຊາຍ ແລະ ຫີ ນແຮ່ ເນື້ອທີ່ໆ ມີການຄາດເຄື່ອນ ຢູ່ໃນ 2 ຖານຂໍ້ມູນ

30 31

32

ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຄັງ້ ທໍາອິດ (ໝາຍເຖິງການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ປີ 2012), ຂໍມ ້ ນ ູ ແມນໄດ 2007 ແລະ 2010, ແຕຖານຂໍ ມ ້ ນ ູ ່ ເກັ ້ ບກໍາ ລະຫວາງປີ ່ ່ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຄັງ້ ທີສອງ (ໝາຍເຖິງການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ປີ 2018) ຂໍມ ້ ນ ູ ສວນໃຫຍ ແມ ່ ່ ນໄດ ່ ເກັ ້ ບ ລະຫວາງ ່ ປີ 2016 ແລະ 2017. ເພື່ອເຮັດໃຫ້ມີຄວາມເປັ ນເອກະພາບ ກັນ ລະຫວາງ ້ ນ ູ ນີ້ ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ແຮຊາຍ ແລະ ຫີ ນແຮ່ ແມນບໍ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ປີ 2012 ໄດລວມເອົ າໂຄງການຂຸດຄົນແຮຊາຍ ແລະ ່ ສອງຖານຂໍມ ່ ່ ໄ່ ດນໍ ້ າມາວິເຄາະ. ການຂຶນ ້ ່ ຫີ ນແຮ່ ເປັ ນກຸມດຽວກັ ນ, ແຕການຂຶ ນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ປີ 2018 ໄດເກັ ້ ຫີ ນແຮ່ ແຕບໍ ້ ແຮຊາຍ ເນື່ອງຈາກໂຄງການມີຂະໜາດເນື້ອທີ່ນອຍຫຼ າຍ ແລະ ມີບນ ັ ຫາໃນການ ່ ່ ້ ບກໍາ ໂຄງການຂຸດຄົນ ່ ໄ່ ດເກັ ້ ບກໍາ ໂຄງການຂຸດຄົນ ່ ້ ເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ໃນຊວງລົ ້ ນ ູ ຢູ່ພາກສະໜາມ. ່ ງເກັບກໍາຂໍມ ການຫຼດ ຼຸ ລົງດັງ່ ກາວ ່ອງມາຈາກ ການປັ ບປຸງໃນການກວດແກຂໍ ້ ນ ູ ແລະ ການສັງລວມຂໍມ ້ ນ ູ ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ປີ 2018 ຸ ລົງຂອງຈໍານວນໂຄງການໃນຂະແໜງປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາແມນເປັ ່ ນທີ່ໜາຕົ ້ ກໃຈ. ຈໍານວນໂຄງການທີ່ຫດ ່ ແມນອາດເນື ່ ້ ມ ຊຶງ່ ໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ່ ຫຼື ໂຄງການທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ກວມເອົາຫຼາຍແຂວງ ໄດສັ ນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ປີ 2012 ໄດນັ ້ ງລວມເຂົາ້ ເປັ ນໂຄງການດຽວ, ແຕຖານຂອງການຂຶ ່ ້ ບເປັ ນຫຼາຍໂຄງການ ອີງຕາມທີ່ຕງັ້ ຂອງແຂວງເປັ ນຫຼັກ.

51

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ການປ່ຽນແປງ ທາງດ້ານ ປະເພດກິດຈະການລົງທຶນ ການວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ປະເພດກິດຈະການທີ່ພົ້ນເດັນ ່ ທີ່ສດ ຸ ໃນຂະແໜງກະສິກາໍ ຂອງ 2 ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ສະແດງໃຫ້ເຫັນ ວາ່ ເນືອ ້ ທີ່ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ແກໂຄງການ ປູກມັນຕົນ ້ ແລະ ອອຍ ້ ້ ່ ້ ແມນເພີ ່ ່ ມຂຶນ ຫຼາຍ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 27). ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ໃກແກ ້ ່ ໂຄງການປູກອອຍ ້ ເພີ່ມຂຶນ ້ ເກືອບ 3 ເທົາ່ , ໂດຍເພີ່ມຂຶນ ້ ຈາກ 34,969 ຮຕ ເປັ ນ 96,083 ຮຕ. ປັ ດຈຸບນ ັ ນີ້ ເນື້ອທີ່ປກ ູ ອອຍ ັ ທັງໝົດຢູ່ ້ ກວມເອົາ 40% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ຂະແໜງກະສິກາໍ , ຊຶງ່ ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ປີ 2012 ກວມເອົາພຽງແຕ່ 25% ຂອງ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ໃນຂະແໜງກະສິກາໍ . ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ໃຫ້ແກໂຄງການປູ ກ ່ ມັນຕົນ ້ ເພີ່ມຂຶນ ້ ຈາກ 14,747 ຮຕ ເປັ ນ 47,462 ຮຕ ຈຶງ່ ເຮັດໃຫ້ໂຄງການ ປູກມັນຕົນ ້ ກາຍເປັ ນປະເພດກິດຈະການທີ່ມເີ ນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ຫຼາຍເປັ ນອັນດັບ 2 ໃນຂະແໜງກະສິກາໍ . ໃນໄລຍະຂອງການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດຄັງ້ ທໍາອິດ, ໂຄງການປູກມັນຕົນ ້ ກາຍເປັ ນປະເພດ ກິດຈະການທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ຫຼາຍເປັ ນອັນດັບ 5 ໃນຂະແໜງ ກະສິກາໍ , ກວມ ພຽງແຕ່ 9% ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ໃນຂະແໜງກະສິກາໍ . ການປູກ ອອຍ, ລຽງສັ ້ ໜອຍກວ າ່ ການ ້ ້ ດໃຫຍ,່ ປູກໝາກເຍົາ ແລະ ກາເຟ ເພີ່ມຂຶນ ້ ປູກມັນຕົນ ້ ເມື່ອທຽບທາງດານເນື ້ອທີ່ອະນຸມດ ັ . ເນື້ອທີ່ໂຄງການລຽງສັ ດ ້ ້ ເພີ່ມຂຶນ ້ ເກືອບ 11,000 ຮຕ ແລະ ຈໍານວນໂຄງການລຽງສັ ້ ຢ່າງ ້ ດ ເພີ່ມຂຶນ

ຈໍານວນໂຄງການຈາກການຂຶ້ນບັນຊີປີ 2012 ຈໍານວນໂຄງການຈາກການຂຶ້ນບັນຊີປີ 2018

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ຈາກການຂຶ້ນບັນຊີ ປີ 2012 ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ຈາກການຂຶ້ນບັນຊີ ປີ 2018

100 100 90 90 80 80 70 70 60 60 50 50 40 40 30 30 20 20 10 10 0 0

ກະໂດດຂັນ ້ ຈາກ 58 ໂຄງການ ເປັ ນ 100 ໂຄງການ, ຊຶງ່ ເຮັດໃຫ້ເນືອ ້ ທີ່ສະເລຍ ່ ຕໍ່ ໂຄງການ ສໍາລັບໂຄງການລຽງສັ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການ ້ ດ ຢູ່ຖານຂໍມ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ປີ 2018 ຫຼດ ຸ ລົງ (ຫຼດ ຸ ລົງຈາກ 543 ຮຕ ເປັ ນ 423 ຮຕ ຕໍໂ່ ຄງການ). ສຸດທາຍ, ັ ຂອງ 2 ປະເພດ ້ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ກິດຈະການທີ່ພົ້ນເດັນ ່ ຢູ່ໃນຂະແໜງກະສິກາໍ ໄດຫຼ ຸ ລົງໃນໄລຍະ 2-3 ປີ ້ ດ ທີ່ຜ່ານມາ ໄດແກ ້ :່ ໂຄງການປູກກາເຟ ແລະ ໝາກເຍົາ. ສໍາລັບໂຄງການປູກ ກາເຟ, ເຖິງວາ່ ຈໍານວນໂຄງການເພີ່ມຂຶນ ້ ຈາກ 59 ໂຄງການ ມາເປັ ນ 70 ໂຄງການ ແຕເນື ັ ທີ່ຢ່ ຖານປີ ູ 2018 ໄດຫຼ ຸ ລົງເປັ ນ 55% ໃນປີ ່ ້ອທີ່ ອະນຸມດ ້ ດ 2012 (ຈາກ 19,105 ເຮັກຕາ ເປັ ນ 10,517 ຮຕ). ສາເຫດຫຼັກທີ່ເຮັດໃຫ້ ຈໍານວນໂຄງການຫຼດ າບັນດາໂຄງການຂະໜາດ ຸ ລົງ ແມນຍ ່ ອນການລວມເອົ ້ ນອຍເຂົ າ້ ເປັ ນໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ.່ ການປ່ຽນແປງປະເພດກິດຈະການ ້ ໂດຍສະເພາະ ແມນຈາກ ກາເຟ ມາເປັ ນ ການປູກມັນຕົນ ້ ເຊັນ ່ ດຽວກັນກັບ ່ ການຫຼດ ັ ໃນເມື່ອກອນໃຫ ຸ ຂະໜາດຂອງໂຄງການທີ່ໄດຮັ ້ ບການອະນຸມດ ່ ້ ນອຍ ້ ລົງ ທີ່ເຫັ ນວາເນື ັ ເບື້ອງຕົນ ້ ໄດມີ ່ ້ອທີ່ອະນຸມດ ້ ຂະໜາດໃຫຍເກີ ່ ນໄປ, ຊຶງ່ ເປັ ນ ສາເຫດຫຼັກທີ່ເຮັດໃຫ້ໂຄງການປູກກາເຟມີເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດຫຼດ ຸ ລົງ. ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດໃຫ້ແກ່ໂຄງການປູກໝາກເຍົາໄດ້ຫຼຸດລົງຫຼາຍ, ຊຶ່ງເນື້ອທີ່ ອະນຸມດ ັ ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ປີ 2018 ກວມພຽງ 44% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທີ່ ເກັບກໍາໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີ ໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ

Livestock Cassava Rice Fish Livestock Cassava Rice Fish ສັດລ້ຽງ ມັນຕົ້ນ ເຂົ້າ ປາ Number of deals in 2012 Inventory Number of deals in 2012 Inventory

Sugarcane Pigs Jatropha Coffee Sugarcane Pigs Jatropha Coffee ອ້ອຍ ໝູ ໝາກ ເຍົາ ກາເຟ Number of deals in 2018 Inventory Number of deals in 2018 Inventory

100,000 100,000 90,000 90,000 80,000 80,000 70,000 70,000 60,000 60,000 50,000 50,000 40,000 40,000 30,000 30,000 20,000 20,000 10,000 10,000 0 0

ອ້ອຍ Sugarcane Sugarcane

ເຂົ້າ Cassava Cassava

ສັດລ້ຽງ Livestock Livestock

ກາ ເຟ Coffee Coffee

ໝາກເຍົາ Jatropha Jatropha

ເຂົ້າ Rice Rice

ເສັ້ນສະແດງ 27: ການສົມທຽບ ຈໍານວນໂຄງການ (ເສັ້ນສະແດງເບື ້ ອງເທິin ງ) 2012 ແລະInventory ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ (ເສັArea ້ນສະແດງດ ານລຸ ມ) Area granted granted Inventory ້ in 2018 ່ ຂອງປະເພດ Area granted inຊີ2012 Inventory Area granted in(2018) 2018 Inventory ກິດຈະການທີ່ພົ້ນເດັ່ນ ຢູ່ໃນຂະແໜງ ກະສິກໍາ ລະຫວາງ ຂໍ ້ ມູ ນ ການ ຂຶ ້ ນ ບັ ນ ໂຄງ ການ ຄັ ງ ້ ທີ 1 (2012) ແລະ ຄັ ງ ້ ທີ 2 ່ ຂອງລັດຄັງ້ ທໍາອິດ. ໝາກເຍົາ ແມນພື ົ ສູງສຸດ ຢູ່ ສປປ ່ ດທີ່ໄດຮັ ້ ບຄວາມນິຍມ ລາວ ໃນຕົນ ້ ຊຸ ມປີ 2000 ເພື່ອສະໜອງໃຫ້ ແກການຜະລິ ດ ພະລັງງານຊີວະ ່ ພາບທີ່ໄດຮັ ບ ການສະໜັ ບ ສະໜູ ນ ຢ າງກວ າງຂວາງ. ເຖິ ງ ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ້ ່ ້ ຄວາມນິຍມ ົ ດັງ່ ກາວ ໄດ ສ າງກໍ າ ໄລໃນລະດັ ບ ທີ ່ ຕ າ ່ ໍ ແລະ ການນິ ຍມ ົ ຂອງນັກ ່ ້ ້ ລົງທຶນຢູ່ໃນໂລກໄດຫຼ ດ ລົ ງ . ໃນຂະນະທີ ່ ກ າ ນຂຶ ້ ນ ບັ ນ ຊີ ການເຊົ ່າ ແ ລະ ້ ຸ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຄັງ້ ທໍາອິດ ພົບວາ່ ໂຄງການປູກໝາກເຍົາ ກວມ

52

ເອົາຈໍານວນໂຄງການ ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ຫຼາຍ, Schönweger et al. (2012) ໄດລາຍງານວ າ ຢູ ໃນໄລຍະນັ ນ ້ ຫຼາຍໂຄງການ ແມນຢູ ້ ່ ່ ່ ່ໃນຂະບວນ ການຈະຍົກເລີກສັນຍາ ຫຼື ບໍໄ່ ດດໍ າ ເນີ ນ ຈັ ດ ຕັ ງ ້ ປະຕິ ບ ດ ັ ໂຄງການ ເຊັນ ່ : ໂຄງ ້ ການ ປູກໝາກເຍົາຂອງບໍລສ ິ ດ ັ ໂຄລາວ ຟາມ ແມນໄດ ຮັ ກ ສາເນື ອ ້ ທີ ່ ປ ະມານ ່ ້ 9,000 ຮຕ, ຊຶງ່ ມີເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ເບື້ອງ ຕົນ ້ 20,000 ຮຕ ແຕນັ ກ ລົ ງທຶນ ່ ໄດສົ ງ ່ ທີ ່ ດ ນ ິ ປະມານ 11,000 ຮຕ ຄື ນ ໃຫ ແກ ລັ ດ ຖະບານເນື ່ ອ ງຈາກ ໂຄງ ້ ້ ່ ການບໍປ ່ ະສົບຜົ ນສໍາເລັດ.

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

ໃນຂະແໜງການປູກໄມອຸ ີ ານປ່ຽນແປງ ສໍາລັບປະເພດ ້ ດສາຫະກໍາ, ບໍ່ມກ ກິດຈະການທີ່ພົ້ນເດັນ ່ ລະຫວາງ ້ ູນການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ່ 2 ຖານຂໍມ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ທັງ 2 ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ພົບວາ່ ໂຄງການປູກຢາງ ພາລາ ແມ່ນປະເພດກິດຈະການທີ່ມີການລົງທຶນຫຼາຍທີ່ສຸດ, ຮອງລົງມາ ແມ່ນໂຄງການປູກໄມ້ວິກ (ເບິ່ງ ເສັ້ນສະແດງ 28). ເຖິ ງແນວໃດກໍຕາມ, ການປູກຢາງພາລາ ເຫັ ນວາ່ ທົ່ວໄປຈໍານວນໂຄງການໄດຫຼ ຸ ລົງ, ໃນຂະນະ ້ ດ ດຽວກັນເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດພັ ດເພີ່ ມຂຶ້ນເຖິງ 52% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸ ມັດທີ່ ບັນທຶກຢູ່ໃນການຂຶ້ ນບັນ ຊີໂຄງ ກ ານເຊົ່າ ແລະ ສໍາ ປະທ າ ນ ທີ່ດິ ນ ຂອງລັດ ຄັງ້ ທໍາອິດ (ເພີ່ມ ຂຶ້ນ 75,422 ຮຕ) ແລະ ໂຄງການປູກໄມວິ ້ ກ ເພີ່ມຂຶນ ້ 14% (ເພີ່ມຂຶນ ້ 13,731 ຮຕ). ການເພີ່ມຂຶນ ້ ໃນລະດັບທີ່ສງູ ຂອງ ເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ສໍາລັບໂຄງປູກຢາງພາລາ ເມື່ອທຽບລະຫວາງ ້ ນ ູ ່ 2 ຖານຂໍມ ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນເນື່ອງມາຈາກ (1) ການຂະຫຍາຍເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ໃຫ້ແກ່ ໂຄງການປູກຢາງພາລາ, (2) ຄວາມຈິງທີ່ວາຖານຂໍ ມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງ ່

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ປີ 2012 ບໍໄ່ ດ້ ລວມເອົາໂຄງ ການປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາແບບມີ ສັນຍາສອງສົ້ນ ຮູບແບບ 1+4 ຢູ່ແຂວງ ຫຼວງນໍາ້ ທາ, ຊຶ່ງເປັ ນແຂວງໜຶງ່ ທີ່ມໂີ ຄງການລົງ ທຶນປູກຢາງພາລາຫຼ າຍ ແລະ (3) ຄວາມແຕກຕາງທາງດ ານຕົ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ຂອງໂຄງການ. ່ ້ ວເລກເນືອ ເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ທີ່ບນ ັ ທຶກຢູ່ໃນ 2 ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ສໍາລັບ ປະເພດກິດຈະການໃດໜຶງ່ ອາດແມນ ່ ຍອນມີ ການຂະຫຍາຍພື້ນທີ່ປກ ູ ຂອງໂຄງການ ຈຶງ່ ໄດມີ ້ ້ ການດັດແກເນື ້ ້ອທີ່ ອະນຸມັ ດ ຢູ່ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ປີ 2018 ຫຼື ຍອນຖານຂໍ ້ ມນ ູ ປີ 2012 ມີເນື້ອທີ່ ້ ອະນຸມັ ດ ຂອງໂຄງການຈໍານວນໜຶງ່ ບໍຄ ່ ບ ົ ຖ້ ວນ, ແຕຖານຂໍ ມ ້ ນ ູ ປີ 2018 ່ ພັດມີຂມ ໍ້ ນ ູ ດັງ່ ກາວ ມດ ັ ໃນປີ ່ (ຕົວຢ່າງ: ໂຄງການ ຢູ່ ແຂວງ ອັດຕະປື ທີ່ໄດອະນຸ ້ 2008, ມີເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ 17,950 ຮຕ ຢູ່ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ປີ 2018, ແຕເນື ັ ່ ້ອທີ່ອະນຸມດ ດັງ່ ກາວ ່ ຢ ີ ່ ູຖານຂໍມ ້ ນ ູ ປີ 2012). ່ ບໍມ

300 300 250 ຈໍານວນໂຄງການ ຈາກການ ຂຶ້ນບັນຊີປີ 2012 ຈໍານວນໂຄງການ ຈາກການ ຂຶ້ນບັນຊີປີ 2018

250 200 200 150 150 100 100 50 50 0 0

Rubber

ຢາງພາລາ

Eucalyptus

ໄມວິ ້ ກ

Agarwood

ໄມເກດ ້ ສະໜາ

Acacia

ໄມກະ ້ ຖິນນາລົງ

Teak

ໄມສັ ້ ກ

Rubber Eucalyptus Agarwood Acacia Teak Number of deals reported in 2012 Inventory Number of deals reported in 2018 Inventory 250,000

Number of deals reported in 2012 Inventory

Number of deals reported in 2018 Inventory

250,000 200,000 ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ຈາກການ ຂຶ້ນບັນຊີປີ 2012 ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ຈາກການ ຂຶ້ນບັນຊີປີ 2018

200,000 150,000 150,000 100,000 100,000 50,000 50,000 0 0

Rubber

Eucalyptus

Agarwood

Acacia

Teak

Rubber Eucalyptus Agarwood Teak ຢາງ ພາລາ ໄມວິກ ໄມ ເກດສະໜາ ໄມAcacia ນນາລົງ ໄມ້ສັກ ້ກະຖິreported Area granted reported in້ 2012 Inventory ້ Area granted in 2018 Inventory Area granted reported in 2012 Inventory

Area granted reported in 2018 Inventory

ເສັ້ນສະແດງ 28: ສົມທຽບ ຈໍານວນໂຄງການ (ເສັ້ນສະແດງເບື້ອງເທິງ) ແລະ ຈໍານວນໂຄງການ (ເສັ້ນສະແດງດານລຸ ມ) ້ ່ ສໍາລັບປະເພດກິດຈະການ ທີ່ພົ້ນເດັ່ນທີ່ສຸດ ໃນຂະແໜງປູກໄມອຸ ດ ສາ ຫະ ກໍ າ ລະ ຫວ າງ ຖານຂໍ ້ ມູ ນ ການ ຂຶ ້ ນ ບັ ນ ຊີ ໂຄງ ການ ຄັ ງ ້ ທີ 1 (2012) ແລະ ຄັ້ງທີ 2 (2018) ້ ່ ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ແຮຊາຍ ແລະ ຫີ ນແຮ່ ແມນປະເພດກິ ດຈະການທີ່ມຫ ີ າຼ ຍ ່ ່ ທີ່ສດ ຸ ຢູ່ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ປີ 2012 (ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ແຮຊາຍ/ຫີ ນແຮ່ ຈໍານວນ 165 ໂຄງການ) ່ ແລະ ປີ 2018 (ສະເພາະໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນແຮ່ ມີ 170 ໂຄງການ, ແຕ່ ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ແຮຊາຍບໍ ໄ່ ດເກັ ້ ນ ູ ນີ້). ປະເພດກິດຈະ ່ ້ ບກໍາເຂົາ້ ໃນຖານຂໍມ ການລົງທຶ ນອື່ນໆທີ່ ຍງັ ເຫຼືອ, ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນປູນ ມີສດ ັ ສວນຈໍ ານວນ ່ ໂຄງການຫຼາຍທີ່ສດ ຸ ຢູ່ທັງ 2 ຖານຂໍມ ້ ນ ູ (ກວມເອົາ 14% ແລະ 25% ຕາມ

ລໍາດັບ), ເບິ່ງຕາຕະລາງ 20. ໃນຂະນະທີ່ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ແຮຄໍ ່ າ, ແຮສັ ່ ງ ກະສີ ແລະ ແຮເຫຼ ດຈະການທີ່ພົ້ນເດັນ ່ ຮອງລົງມາ ຢູ່ໃນ ່ ັ ກ ແມນປະເພດກິ ່ ຖານຂໍມ ້ ູ ນ ປີ 2012, ແຕຈໍ ່ ຫ ີ າຼ ຍຢູ່ໃນຖານ ່ ານວນໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ພັດບໍມ ຂໍມ ້ ນ ູ ປີ 2018. ຈໍາ ນວນຂອງປະເພດກິດຈະການລົງທຶນທີ່ອະນຸມດ ັ ໃໝ່ ໄດແກ ດ, ດິນໜຽວ ແລະ ຫີ ນພູ, ແຕປະເພດ ກິດຈະການເຫຼ່ົ ານີ້ ້ :່ ແຮບາລິ ່ ່ ກວມເອົາ ປະເພດລະ 3% ຂອງໂຄງການໃນຂະແໜງບໍແ ່ ຮທັ ່ ງໝົດຢູ່ໃນ ຖານຂໍມ ້ ນ ູ ປີ 2018.

53

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຕາຕະລາງ 20: ສົມທຽບປະເພດກິດຈະການທີ່ພົ້ນເດັ່ນຢູ່ ໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່ ລະຫວາງ ່ ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ປີ 2012 ແລະ 2018 ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ປີ 2012

ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ປີ 2018

ຈໍານວນໂຄງການ

ສັດສ່ວນ

ຈໍານວນໂຄງການ

ສັດສ່ວນ

ຫີ ນປູນ

54

14%

166

25%

ແຮ່ຄໍາ

32

8%

16

2%

ແຮ່ສັງກະສີ/ແຮ່ກົ່ວ

23

6%

18

3%

ແຮ່ເຫຼັກ

22

6%

13

2%

ແຮ່ທອງ

16

4%

9

1%

ຖ່ານຫີ ນ

16

4%

17

3%

ແຮ່ບົກຊິດ

7

2%

3

0%

229

57%

431

64%

ປະເພດກິດຈະການ

ອື່ນໆ ແຮ່ບາລິດ

-

20

3%

ດິນໜຽວ

-

19

3%

ຫີ ນພູ

-

18

3%

ອື່ນໆ

229

57%

374

55%

399

100%

673

100%

ລວມ

ການປ່ຽນແປງ ທາງດານແຫຼ ້ ່ ງທີ່ມາຂອງນັກລົງທຶນ ໃນຊວງລະຫວ າງການຂຶ ນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ່ ່ ຄັງ້ ທີ 1 ແລະ ຄັງ້ ທີ 2, ມີການປ່ຽນແປງຫຼາຍທາງດານສັ ດສວນຂອງການ ້ ່ ລົ ງທຶ ນຂອງຕາງປະເທດທີ ່ພົ້ນເດັນ ່ ກວາການລົ ງທຶນພາຍໃນສໍາລັບຂະແໜງ ່ ່ ກະສິກາໍ . ໃນຂະນະທີ່ໂຄງການລົງທຶນພາຍໃນໄດກວມເອົ າ 40% ຂອງໂຄງການ ້ ກະສິກາໍ ທັງໝົດ ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ປີ 2012, ສັດສວນ ເພີ ້ ເກືອບ ່ ດັງ່ ກາວໄດ ່ ້ ່ ມຂຶນ 56 % ໃນຖານຂໍ້ມນ ູ ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຄັງ້ ທີ 2. ການປ່ຽນແປງດັງ່ ກາວນີ ່ ້ ເຫັ ນໄດຢ ້ ່ າງຊັດເຈນກວາເມື ່ ່ອ ປຽບທຽບທາງດານເນື ້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ຂອງໂຄງການຂະແໜງກະສິກາໍ (ເບິງ່ ້ ເສັນ ້ ສະແດງ 29). ໃນຂະນະທີ່ການລົງທຶນພາຍໃນ ກວມເອົາ 19.9% ຂອງ ເນື້ອທີ່ໃນຂະແໜງການກະສິກາໍ ທັງໝົດ ຫຼື ມີເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ 27,836 ຮຕ ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຄັງ້ ທີ 1, ເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ຂອງໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ໄດເພີ ້ 4 ເທົ່າ ໃນຖານ ້ ່ ມຂຶນ ຂໍມ ້ ນ ູ ປີ 2018. ການລົງທຶນໃນຂະແໜງກະສິກາໍ ຈຶງ່ ບໍເ່ ປັ ນການຂັບເຄື່ອນ ໂດຍການລົງທຶນຕາງປະເທດ, ແຕມີ ັ ສວນຂອງການລົ ງທຶນຕາງປະເທດ ່ ່ ສດ ່ ່ ແລະ ການລົງທຶນພາຍໃນດູນດຽງກັ ່ ນ. ໃນຂະນະທີ່ໂຄງການລົງທຶນ ໂດຍນັກ ລົງທຶນ ຈາກ ເກົາ ຫຼີໃຕ້ ແລະ ສສ ຫວຽດນາມ ກໍມເີ ນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ເພີ່ມຂຶນ ້ (ເພີ່ມຂຶນ ້ 1.8 ແລະ 2.2 ເທົາ່ ຈາກຖານຂໍມ ້ ນ ູ ປີ 2012), ສັດສວນຂອງເນື ອ ້ ທີ່ ່ ໂຄງການລົງທຶນ ຂອງນັກລົງທຶນຈາກ ສປ ຈີນ ໄດຫຼ ້ ນ ູ ປີ ຸ ລົງ ຊຶ່ງຖານຂໍມ ້ ດ 20 18 ແມ່ນມີການລົງທຶນຂອງນັກລົງທຶນຈາກ ສປ ຈີນ ພຽງ 77% ຂອງເນື້ອທີ່ ອະນຸມດ ັ ທີ່ໄດບັ ້ ນ ູ ປີ 2012. ້ ນທຶກຢູ່ຖານຂໍມ ໃນຂະແໜງການປູກໄມອຸ ີ ກ ັ ລົງທຶນ ້ ດສາຫະກໍາ, ເຫັ ນວາ່ ທຸກໆປະເທດທີ່ມນ ເຂົ້າມາລົງທຶນຢູ່ ສປປ ລາວ ສວນໃຫຍ ັ ເພີ່ມຂຶ້ນ ່ ່ ແມນມີ ່ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 30). ນັກລົງທຶນຈາກ ສສ ຫວຽດນາມ ກວມເອົາສັດສວນ ່ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ຫຼາຍກວາ່ ສັດສວນເນື ້ອທີ່ໆອະນຸມດ ັ ໃຫ້ແກນັ ່ ່ ກລົງທຶນຈາກ ສປ ຈີນ ຈຶງ່ ຖືເປັ ນປະເທດ ທີ່ມກ ີ ານລົງທຶນຫຼາຍທີ່ສດ ຸ ໃນຂະແໜງການນີ້ ກວມເອົາ 30% ຂອງເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ຂອງຂະແໜງການໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ປີ 2018

54

ທຽບກັບ 20.5% ຢູ່ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ປີ 2012. ເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ໃຫ້ແກນັ ່ ກລົງທຶນ ຈາກ ສສ ຫວຽດນາມ ແມນເພີ ່ ມ ຂຶ ນ ້ ເກື ອ ບ 70%, ຈາກ 62,840 ຮຕ ່ ເປັ ນ 106,522 ຮຕ. ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ, ການລົງທຶນຂອງນັກລົງທຶນ ຈາກ ສສ ຫວຽດນາມ ສວນໃຫຍ ແມ ກຢາງພາລາ, ການເພີ່ມຂຶນ ້ ່ ່ ນສຸ ່ ມໃສການປູ ່ ຂອງສັດສວນເນື ້ ອ ທີ ່ ອ ະນຸ ມ ດ ັ ໃຫ ແກ ນັ ກ ລົ ງ ທຶ ນ ຈາກ ສສ ຫວຽດນາມ ນັ ນ ້ ່ ້ ່ ອາດເນືອ ່ ງມາຈາກການປັ ບປຸງຂໍມ ້ ນ ູ ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ປີ 2018, ແຕອາດບໍ ແ ່ ມນການເພີ ່ ມຂຶນ ້ ຂອງເນືອ ້ ່ ່ ທີ່ອະນຸມດ ັ ຕົວຈິງ. ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທີ່ໄດອະນຸ ມ ດ ັ ໃຫ ແກ ໂຄງການຮ ວມທຶ ນ ້ ້ ່ ່ ໄດເພີ ້ ເກືອບ 2 ເທົ່າ ເພີ່ມຈາກ 30,228 ຮຕ ເປັ ນ 59,093 ຮຕ. ້ ່ ມຂຶນ ນັ ກລົງທຶນພາຍໃນຍັງເປັ ນອັນດັບທີ 4 ໃນການລົງທຶນໃນຂະແໜງການນີ້ ຮອງຈາກນັກລົງທຶນຈາກ ສສ ຫວຽດນາມ, ສປ ຈີນ ແລະ ໂຄງການຮວມ ່ ລົງທຶນ. ເນືອ ້ ທີ່ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ແກນັ ຸ ລົງຫຼາຍ ້ ່ ກລົງທຶນຈາກ ອິນເດຍ ໄດຫຼ ້ ດ ເມື່ອສົມທຽບຂໍ້ມນ ູ ລະຫວາງ ູ ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ່ 2 ຖານຂໍ້ມນ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ, ການປ່ຽນແປງ ດັງ່ ກາວ ່ ສວນໃຫຍ ແມ ່ ມີ ທີ່ຕງັ້ ໂຄງການຢູ່ຫຼາຍບອນຂອງນັ ກ ່ ່ ນສະເພາະໂຄງການທີ ່ ່ ລົງທຶນຈາກອິນເດຍ ທີ່ໄດລົ ງ ທຶ ນ ໃນໂຄງການປູ ກ ໄມ ວິ ກ (ບໍ ລ ສ ິ ດ ັ ເບີ ລ າ ລາວ ້ ້ ພູບ ແອນ ແພຣນເຕຊັນ ຈໍາກັດ), ຊຶງ່ ກວມເອົາເນືອ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ເກືອບ 47,000 ຮຕ ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ປີ 2012, ແຕເນື ້ ອ ທີ ່ ຫ ດ ຼ ລົ ງ ເປັ ນ 30,000 ຮຕ ໃນຖານ ຸ ່ ຂໍມ ້ ນ ູ ປີ 2018. ບໍ່ມກ ີ ານປ່ຽນແປງອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ທາງດານແຫຼ ີ ອງນັກລົງທຶນເມື່ອ ້ ່ ງທີ່ມຂ ທຽບ ທາງດານຈໍ າ ນວນໂຄງການທີ ່ ໄ ດ ອະນຸ ມ ດ ັ ໃນຂະແໜງບໍ ແ ່ ຮ.່ ໂຄງການ ້ ້ ຮວມທຶ ນ ໄດ ເພີ ່ ມ ຂຶ ນ ້ ຈາກ 6% ເປັ ນ 13% ຂອງຈໍ າ ນວນໂຄງການບໍ ແ ່ ຮທັ ່ ້ ່ ງໝົດ, ໃນ ຂະນະທີ່ສດ ັ ສວນຂອງໂຄງການລົ ງ ທຶ ນ ພາຍໃນ ແລະ ຕ າງປະເທດ ໄດຫຼ ຸ ່ ່ ້ ດ ລົງເລັກໜອຍ (ເບິ ງ ່ ຕາຕະລາງ 21). ຂະແໜງການບໍ ແ ່ ຮ ຍັ ງ ຄົ ງ ມີ ໂ ຄງການ ້ ່ ລົ ງທຶນພາຍໃນເປັ ນສັດສວນຫຼ າຍທີ່ສດ ຸ ຄືກນ ັ ກັບໃນໄລຍະ 6 ຫາ 9 ປີທ່ ີ ່ ຜ່ານມາ ແລະ ສັດສວນຂອງນັ ກ ລົ ງ ທຶ ນ ພາຍໃນອາດສູ ງກວານີ າ ່ ່ ້ ຖາລວມເອົ ້ ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ແຮຊາຍ ແລະ ຫີ ນ ແຮ , ຊຶ ງ ່ ໂຄງການເຫຼ ່ ົ າ ນີ ້ ລ ວນແລ ວແຕ ລົ ່ ່ ້ ້ ່ ງ ທຶນໂດຍການລົງທຶນພາຍໃນ.

ພາກທີ 3: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຂຶ ້ ້ນບັນຊີໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ

500 450

11.6%

ຈໍານວນໂຄງການ

400

9.8%

350

15.8%

300

10% 11.4% 10.3%

250 200

12.2%

150

55.7%

100

40.3%

50 ສປປ ລາວ

13.1% 3.3% 6.5%

0

ໄທ

ການສໍາຫຼວດ ປີ 2012

ເກົາຫຼີໃຕ້

ການສໍາຫຼວດ ປີ 2018

ສສ ຫວຽດນາມ ສປ ຈີນ

250,000

3% 4.3% 10.2%

ອື່ນໆ

ເສັ້ນສະແດງ 29: ການປ່ຽນ ແປງຂອງຈໍານວນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ (ເສັ້ນສະແດງດ້ານເທິງ) ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດທັງໝົດ (ເສັ້ນສະແດງດ້ານລຸ່ມ) ແຍກ ຕາມສັນຊາດຂອງນັກລົງທຶນ ໃນ ຂະແໜງກະສິກໍາ

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ (ຮຕ)

200,000

16.9% 150,000 100,000 50,000

7.5% 9.6% 7.9% 15.7%

17.1%

39.5%

48.5%

19.9%

0

ການຂຶ້ນບັນຊີ ປີ 2012

ການຂຶ້ນບັນຊີ ປີ 2018

400 350

ຈໍານວນໂຄງການ

300

ການຮ່ວມທຶນ ອິນເດຍ

0.9%

2.1% 4.0% 5.2%

250 34.9%

39.9%

150

6%

7.6%

100

23.4%

200

50

ສປປ ລາວ

0.5%

5.4% 4.4% 10.4%

28.7%

13.6.9%

11.6%

ການຂຶ້ນບັນຊີ ປີ 2012

ການຂຶ້ນບັນຊີ ປີ 2018

0

ໄທ ເກົາຫຼີໃຕ້ ສສ ຫວຽດນາມ 400,000

ອື່ນໆ

350,000

ເສັ້ນສະແດງ 30: ການປ່ຽນ ແປງຂອງຈໍານວນໂຄງການ (ເສັ້ນສະແດງເບື້ອງເທິງ) ແລະ ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ (ເສັ້ນສະແດງ ເບື້ອງລຸມ) ່ ແຍກຕາມສັນຊາດ ຂອງນັກລົງທຶນ ໃນຂະແໜງປູກ ໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ

ເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ (ຮຕ)

ສປ ຈີນ

1%

3.3% 1.6% 8.5%

300,000

1.1% 4.9% 6.3%

11.7%

250,000

17.7%

16.7%

200,000

11.2% 9.9%

150,000 100,000 50,000

27.2%

28.4% 20.5%

30%

0

ການຂຶ້ນບັນຊີ ປີ 2012

ການຂຶ້ນບັນຊີ ປີ 2018

55

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຕາຕະລາງ 21: ການປ່ຽນແປງ ຂອງຈໍານວນໂຄງການ ແຍກຕາມສັນຊາດຂອງນັກລົງທຶນ ແລະ ສັດສ່ວນຈໍານວນ ໂຄງການໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່ ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ປີ 2012 * ຮູບແບບການລົງທຶນ

ຈໍານວນໂຄງການ

ສັດສ່ວນຂອງ ຈໍານວນໂຄງການ

ຈໍານວນໂຄງການ

ສັດສ່ວນຂອງ ຈໍານວນໂຄງການ

248

62%

390

58%

24

6%

87

13%

46.00

46

7%

19.00

19

3%

ສປປ ລາວ - ໄທ

13.00

13

2%

ປະເທດອື່ນໆ

0%

9

1%

127

32%

196

29%

ສປ ຈີນ

69

17%

110

16%

ສສ ຫວຽດນາມ

32

8%

46

7%

ອື່ນໆ

11

3%

28

4%

ໄທ

9

2%

6

1%

ເກົາຫຼີໃຕ້

6

2%

6

1%

399

100%

673

100%

ປະເທດຂອງນັກລົງທຶນ

ການລົງທຶນພາຍໃນ (ນັກລົງທຶນສປປ ລາວ)

ສປປ ລາວ

ຮ່ວມທຶນ ສປປ ລາວ - ສປ ຈີນ ສປປ ລາວ - ສສ ຫວຽດນາມ

ການລົງທຶນຂອງ ຕ່າງປະເທດ

ລວມ * ບໍ່ໄດ້ລວມເອົາໂຄງການຂຸດຄົ້ນແຮ່ຊາຍ ແລະ ຫີ ນແຮ່

56

ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ປີ 2018 *

ບໍ່ມີຂໍ້ມູນ

ພື້ ນທີ່ສາໍ ປະທານປູກຢາງພາລາ ໃກກັ ້ ບບ້ານຊົນນະບົດແຫ່ງໜຶງ່ ຢູ່ໃນພື້ ນທີ່ປ່າສະຫງວນ ແຫ່ງຊາດ, ແຂວງ ຫຼວງນໍາ້ ທາ. © ວົງ ນັນທະວົງ, 2009.

ພາກທີ 4: ສະພາບແວດລອມຂອງພື ້ ນທີ່ ທີ່ມີການ ້ ລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ 57

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ໃນພາກຜ່ານມາ ໄດນໍ ບໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ້ າສະເໜີລາຍລະອຽດກຽວກັ ່ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ ໂດຍອີງໃສ່ຂໍ້ມູນທີ່ສໍາຄັນ ຈາກການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເພື່ອ ໃຫ້ສາມາດເຂົາ້ ໃຈເລິກ ເຊິ່ງກຽວກັ ບສະພາບແວດລອມທາງດ ານສັ ງຄົມ່ ້ ້ ນິ ເ ວດວິ ທ ະຍາຂອງພື້ ນທີ່ ໆ ມີ ກ ານພັ ດ ທະນາໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດນັນ ້ ໃນພາກທີ 4 ໄດນໍ ້ າສະເໜີຜົນການວິເຄາະ ຂໍ້ ມູ ນ ຈາກການວາງຂໍ້ ມູ ນ ທາງດ້ ານພື້ ນທີ່ ຂອງໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເຕັງທັບກັບຂໍມ ້ ນ ູ ດານຊີ ວະກາຍະພາບ ແລະ ້ ເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ຈໍານວນໜຶງ່ , ການວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ທາງດານກອບນິ ຕກ ິ າໍ ້ ແລະ ລະບຽບການຕາງໆ ທີ່ຕດ ິ ພັນກັບການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ່ ຂອງລັດທີ່ມຢ ີ ່ ູ ລວມເຖິງການວິເຄາະການປ່ຽນແປງທາງດານສັ ງຄົມ ແລະ ້ ເສດຖະກິດທີ່ຕດ ິ ພັນກັບການພັດທະນາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ສປປ ລາວ ໂດຍອີງໃສ່ ຜົ ນໄດຮັ ້ ບຈາກການປະເມີນຜົ ນ ຄຸນນະພາບຂອງການລົງທຶນຈໍານວນໜຶງ່ . ການວິເຄາະ ບັນດາຄຸນລັກສະນະ ສະພາບແວດລ້ອມເຫຼົ່ານີ້ ແມ່ນເປັ ນສິ່ງຈໍາເປັ ນສໍາລັບການປະເມີນເຖິງ ຄວາມສຽງທີ ່ ອາດຈະເກີດຂຶ້ນຈາກອິດທິພົນຈາກພາຍນອກ ລວມໄປເຖິງ ່ ການຕັດສິນບັນຫາກຽວກັ ່ ບການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ (Messerli et al.

2014).

ສະພາບແວດລອມດ ານພູ ມສັນຖານ ້ ້ ລະດັບຄວາມສູງສະເລຍຈາກລະດັ ບໜານໍ ່ ້ າ້ ທະເລ ຂອງພື້ນທີ່ໆມີການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຜົ ນໄດຮັ ູ ການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ້ ບຈາກການວາງຂໍ້ມນ ເຕັງທັບ ກັບຊຸ ດຂໍ້ມນ ູ ກຽວກັ ບລະດັບຄວາມສູງຈາກລະດັບໜານໍ ່ ້ າ້ ທະເລ ສະແດງ ໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ໂຄງການສວນໃຫຍ ່ ່ ໂດຍສະເພາະໂຄງການໃນຂະແໜງ ການ ກະສິກາໍ ແລະ ປູກໄມອຸ ່ ອຍຕັ ງ້ ຢູ່ໃນເຂດ ເນີນສູງ ້ ດສາຫະກໍາ ແມນບໍ ່ ຄ ່ ແຕ່ສ່ວນຫຼາຍຕັ້ງຢູ່ເຂດທົ່ງພຽງ33. ປະມານ 2/3 ຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ທີ່ໄດວິ ້ ເຄາະ ແມນຕັ ່ ງ້ ຢູ່ໃນເຂດທົ່ງພຽງລຽບຕາມແມນໍ ່ າ້ ຂອງ ແລະ ເຂດທົ່ງພຽງອື່ນໆ ທີ່ມີລະດັບຄວາມສູງຈາກໜານໍ ້ າ້ ທະເລ 500 ແມັດ ລົງມາ (ເສັນ ້ ສະແດງ 31). ມີຈາໍ ນວນໂຄງການໜອຍກວ າ່ 1/5 ້ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ເຂດເນີນສູງ. ຈໍານວນໂຄງການປູກໄມ້ ແລະ ບໍ່ແຮ່ ຫຼາຍກວາ່ 2/3 ແລະ ໂຄງການກະສິກາໍ ປະມານເຄິງ່ ໜຶງ່ ຕັງ້ ຢູ່ພື້ນທີ່ໆມີລະດັບຄວາມສູງຈາກ ລະດັບໜານໍ ້ າ້ ທະເລ (masl) ຕໍ່າກວາ່ 500 ແມັດ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ມີຫາຼ ຍໂຄງການໃນຂະແໜງກະສິກາໍ ຕັງ້ ຢູ່ພື້ນທີ່ເຂດເນີນສູງ. ບັນດາໂຄງການ ເຫຼົ່ານີ້ ຕົນ ້ ຕໍແມນໂຄງການປູ ກກາເຟ ແລະ ລຽງສັ ດໃຫຍ,່ ຊຶ່ງສວນໃຫຍ ່ ້ ່ ່ ແມນຕັ ່ ງ້ ຢູ່ເຂດພູພຽງບໍລະເວນ ແລະ ແຂວງ ຊຽງຂວາງ.

ເຖິງແນວໃດກໍ່ຕາມ ໂຄງການທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດເນີນສູງນັນ ້ ກວມເອົາເນື້ອທີ່ ໜອຍກວ າ່ 1/4 ຂອງເນີ້ອ ື ທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ໃນຂະແໜງການກະສິກໍາ. ້ ຈໍານວນເນື້ອທີ່ຫາຼ ຍກວາ່ 70% ຂອງເນື້ອທີ່ ທີ່ພັດທະນາແລວໃນຂະແໜງ ້ ການນີ້ ແມນຕັ ່ ງ້ ຢູ່ເຂດທົງ່ ພຽງລຽບຕາມແມນໍ ່ າ້ ຂອງ ແລະ ເຂດທົງ່ ພຽງອື່ນໆ (ເສັນ ້ ສະແດງ 32). ເນື້ອທີ່ເກືອບ 60% ຂອງເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວທັ ້ ງໝົດ ໃນການປູກໄມ້ ແມນຕັ ່ ງ້ ຢູ່ພື້ນທີ່ໆມີລະດັບຄວາມສູງ 250 masl ລົງມາ, ໃນຂະນະທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ໜອຍກວ າ່ 1/4 ຂອງເນີ້ອ ື ທີ່ ທີ່ພັດທະນາແລວ ້ ້ ແມນຕັ ່ ງ້ ຢູ່ພື້ນທີ່ໆມີລະດັບຄວາມສູງ 500 masl ຂຶນ ້ ໄປ. ເນື້ອທີ່ ທີ່ພັດທະນາແລວ ້ ສໍາລັບໂຄງການບໍ່ແຮ່ ແມ່ນມີ ທ່າອ່ຽງທີ່ແຕກຕ່າງ ຊຶ່ງ 60% ຂອງເນື້ອທີ່ ທີ່ພັດທະນາແລວແມ ນຕັ ້ ່ ງ້ ຢູ່ພື້ນທີ່ໆມີລະດັບຄວາມສູງຈາກລະດັບໜານໍ ້ າ້ ທະເລປານກາງ. ການເຂົ້າເຖິງເທດສະບານຂອງແຂວງ ແລະ ດ່ານຊາຍແດນຈາກພື້ ນທີ່ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ການເຂົ້າເຖິງເທດສະບານຂອງແຂວງ ໄລຍະເວລາໃນການເດີນທາງຈາກພື້ນທີ່ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ໄປຫາເທດ ສະບານຂອງແຂວງ ຖືເປັ ນຕົວຊີ້ວດ ັ ກຽວກັ ບ ການເຂົ້າເຖິງຕະຫຼາດ ເພື່ອ ່ ການສະໜອງອຸປະກອນໃນການຜະລິດທີ່ຈາໍ ເປັ ນ ເຊັ່ນດຽວກັນກັບ ການ ຂາຍຜະລິດຕະພັ ນທີ່ຜະລິດໂດຍໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ. ໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຈໍານວນຫຼາຍ ແມ່ນຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດອ້ອມ ແອ້ມບັນດາເທດສະບານຂອງແຂວງ (ເບິ່ງເສັ້ນ ສະແດງ 33). ໄລຍະເວລາສະເລ່ຍໃນການເດີນທາງຈາກເທດສະບານ ຂອງແຂວງທີ່ໃກທີ ້ ່ ສຸດ ໄປຫາພື້ ນທີ່ ທີ່ຕັ້ງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ແມນ ປະມານ 2 ຊົ່ວໂມງ (ເບິ່ງຕາຕະລາງ 22) ຊຶ່ງຖືເປັນໄລຍະເວລາ ່ ເດີນທາງທີ່ ສັ້ນກວ່າໄລຍະເວລາເດີນທາງສະເລ່ຍຈາກບ້ານຢູ່ ໃນ ສປປ ລາວ ໄປຫາເທດສະບານແຂວງທີ່ໃກທີ ້ ່ ສຸດ ຊຶ່ງໂດຍທົ່ວໄປ ຕອງໃຊ ້ ້ໄລຍະ ເວລາປະມານ 2.7 ຊົ່ວໂມງ. ໄລຍະເວລາເດີນທາງສະເລຍທີ ່ ໃ ຊ ເດີ ນ ່ ້ ທາງ ຈາກເທດສະບານຂອງແຂວງ ໄປຫາພື້ ນທີ່ ໂຄງການທີ່ ພັດທະນາແລ້ວ ແມນມີ ່ ຄວາມແຕກຕາງກັ ່ ນ ລະຫວາງ ່ ຂະແໜງການ. ໂຄງການກະສິກໍາ ແລະ ປູກໄມ້ ແມນມີ ທ າອ ຽງໄປທາງດຽວກັ ນ ຄື ໂຄງການ ດັງ່ ກາວ ່ ່ ່ ່ ຕັງ້ ຢູ່ໃນ ເຂດພື້ນທີ່ ທີ່ຢ່ ໃກ ູ ກັ ບ ເທດສະບານຂອງແຂວງ ໂດຍໃຊ ໄລຍະເວລາເດີ ນທາງ ້ ້ ສະເລຍໜ ອຍກວ າ 2 ຊົ ່ ວ ໂມງ. ໂຄງການໃນຂະແໜງ ບໍ ແ ່ ຮ , ເຖິ ງ ວ າໄລຍະ ່ ້ ່ ່ ່ ວນໃຫຍ ເວລາເດີນທາງສະເລຍແມ ນ ່ ່ຕັງ້ ຢູ່ພື້ນທີ່ ່ ່ 2 ຊົ່ວໂມງ ແຕໂຄງການສ ່ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ປະມານ 1.5 ຊົ່ວໂມງ ຫ່າງຈາກເຂດສະບານ ຂອງແຂວງ.

ເສັ້ນທາງສ້າງຂຶ້ນ ເພື່ ອຂະຫຍາຍ ການປູກຢາງພາລາ ຢູ່ເຂດເນີນສູງ ຢູ່ແຂວງ ຫຼວງນໍາ້ ທາ. © ວົງ ນັນທະວົງ, 2009.

33

58

ໃນນີ້ “ພື້ ນທີ່ຮາບພຽງ” ໝາຍເຖິງເຂດທີ່ມີລະດັບຄວາມສູງ 500 masl ລົງມາ, “ພື້ ນທີ່ ທີ່ມີລະດັບຄວາມສູງປານກາງ” ໝາຍເຖິງເຂດທີ່ມີລະດັບຄວາມສູງ 500 – 1000 masl ແລະ “ເຂດທີ່ດິນເນີນສູງ” ໝາຍເຖິງເຂດທີ່ມີລະດັບຄວາມສູງ 1,000 masl ຂຶ້ນໄປ. ທົ່ງພຽງລຽບຕາມແມ່ນໍາ້ ຂອງ ມີລະດັບຄວາມສູງຕໍ່າກວາ່ 250 masl.

ພາກທີ 4: ສະພາບແວດລອມຂອງພື ້ ນທີ່ ທີ່ມີການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ້

ຈີ ນ

! .

! .

. ! .! . ! . !

! .

. ! . ! ! .! . ! .

! .

! .

! . ! . ! . ! . . ! .! ! . ! . ! . .! ! .! . . ! . ! .! .!

! .

ຫ ວ ຽ ດ ນ າ ມ

! . ! . ! . . ! . ! .! ! .! ! .! ! .! ! . . .! . . . ! .! ! .! . .! ! .! ! . . ! .! ! . ! . .! . ! . ! . . .! ! .! ! . ! . ! ! . ! . . ! . ! . ! . ! ..! . ! . ! ! . ! . . ! . ! . . ! .! ! . . ! ! .! ! .! . ! ! . ! . ! .! ! .! . ! ! .. . ! . ! . . ! . ! ! . ! . ! . ! . . ! . ! ! .! .! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! .! ! . ! . . . . ! .! .! ! ! . !! ! . ! .! . . ! .! ! .! . .. . ! ! . ! . ! .! ! ! ! . . ! . ! .! .! ! ! ! .! .! . ! . . ! . .! . ! . ! .! . ! . !! ! .! ! . ! .! . ! . ! . ! . .! ! .! . . ! .! . ! ! . ! . ! . ! . ! . ! ! . ! . . . ! ! . ! .! . ! .! ! . ! .! .! .! .! .! ! .! ! .. . ! . ! . ! ! . . ! . ! .. . ! . ! .! . ! . ! ! . ! .! . . ! .! . ! ! ! . ! . . ! . ! ! ! . ! .! ! ! ! . .! . ! . ! .! ! .! . . . ! .. ! ! .! ! . . .! ! . . ! . ! .! ! .! . . ! .! . ! . ! ! . ! . ! .! ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! ! . ! . . ! . ! . . !! . . .! ! . ! .! ! .! . ! ! . ! . ! .! . ! . ! ! .! . ! . ! ! .. ! . ! . . ! ! ..! .! .! . ! . ! .! ! . ! .! ! . ! . ! .! ! . . . ! . ! . ! . . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! .! .! . !! ! . ! . . ! . . ! . ! .! ! . ! . . ! . ! .! ! ..! . . ! ! . ! .! ! .! ! . .! ! . . .! . .! ! ..! ! .! ! .! . .! ! .. ! . . ! .! . ! ! .! . ! . ! ! . ! .! . ! . ! ! .! ! . .! .! . ! .! . ! ..! ! . ! . ! . ! . ! . ! ! . . . ! ! . . ! .! ! .! .! . ! .! . ! .! .. ! . ! . ! . ! ! . ! . .! .! . ! .! . . . ! . ! ! .! . . ! ! . . ! . ! ! .! .! ! .! ! .! .! .! ! . ! .! ! .! . ..! . . .! .! ! . ! .! ! .! . ! .! ! .! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . . ! ! . . ! . ! . ! . ! ! . ! . ! .. ! . ! . ! . ! . ! . .! ! .! .! ! . ! .! .! .! ! . . ! ! .! . ! .! ! ! . ! . ! . . . .! ! ! ! . ! . ! . . ! . ! . ! . ! . ! . ! . . . .! . ! ! .! ! . ! .! ! . ! ! . ! ! . . .! .! ! .! . . ! .! .! ! . .! . . . ! .! .! .! .! .! .! .! .! ! .! .! . ! . . ! .! ! . ! .! ! . ! . ! .! . ! . ! . ! ! . ! . ! . .! ! .! . ! . !! ! . ! ! . .! ! . ! . . ! . . . ! ! . ! . . ! . . . ! !! .! . ! ! .! . ! .! . ! . ! .. .! .! . ! .! ! .. ! ..! . ! .! .! ! ! .! ! .! .! ! . ! ! .! ! . . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . . ! .! .! ! . .! .! .! . ! ! . .! .! . ! .. ! ..! ! .! .! .! . ! . .! . ! ! .. . ! ..! ! . ! . ! ! .! . ! .! .! ! . .! .! .! .! . ! .! ! . .! .! !! ! . .! ! .! . ! ! . .! ! . . ! . ! . ! . ! . ! ! .! ! .! .! .! ! . ! .! . ! . ! . ! .! . .! ! . ! . ! . ! .! ! . ! . ! . ! . ! . . ! . ! . . ! . . ! ! . ! .!! .! . .! ! .! ! .! ! .! ! . . . ! . ! ..! . . . ! . .! .! ! . ! ! . ! ! .! ! .! ! . . ! .! . ! ! .! ! . .! ! . ! ! . ! . ! . ! . ! . . ! . ! . . . ! ! . ! ! . ! . ! . . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! .! . ! . ! . . ! . ! .! ! . . . .! ! .! ! ! .! .! .! . . ! .! . ! .! ! . . .. ! . ! .! . ! . ! . ! .! . ! .! !! .! . ! .! . ! . ! . .! ! .! . ! .! !! ! .! ! .! . ! ! . ! .! ! . ! . . ! . ! ! . ! . ! . ! . .! ! .! . ! . . ! . ! . ! . ! . ! . .! ! .! ! .! ! .! . ! . ! .! . .! ! . . ! . .! ! . ! .! ! . .! ! . ! ! . . . ! . ! . ! . ! ! .! .! .! . .! .! ..! ! .! . . ! . ! . ! . ! .! .! . ! ! . . ! !! . . ! . ! . ! .! ! .! ! .! . ! . ! .! . .. ! . ! . ! . ! .! ! . ! .! !! ! . ! . . .! ! .! ! . ! . .! ! .! ! . ! ! . ! . .! .! ! . ! . ! . ! .! ! . .! ! . . ! . ! . ! . . ! . . . ! ! . . . . ! . ! . .! .! !! !! ! . ! .. !! .! ! . ! . ! .! .! . . ! .! ! .! . . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . .! ! . !! ! .! ! .! . ! . ! . .! . ! .! . ! . ! . ! . ! . .! ! . ! . ! . ! ! . . !! ! . .! ! . ! .! .! ! . . ! .! . ! ! .! ! .! . ! . ! . !! . ! . . . .! ! .! .! ! . .! . ! .! .! .! ! .! ! . ! ! .! ! . ! .! . ! .! .! .! ! .! . . ! . ! . ! . ! .! ! . ! . . ! . ! ..! ! . ! .! ! . ! . ! .! ! . . . ! . ! . ! . ! ! .! ! .! !! ! . ! . ! . ! .! . . ! ! ! . ! . ! . ! .. ! ! .! . ! .! . ! . ! . .! .! .! .! .! . ! ! . ! .! .! .. ! ! . .! .! .! .! . ! .! ! .! ! . ! . . ! . ! . .! ! .! ! .! ! .! ! . ! . . . . . ! . ! ! . ! . ! .! ! . . ! . .! ! . ! ! .! . . ! ! . ! . .! . ! .! ! .! .! . .! ! ..! . .! ! .! ! . ! .! ! .! ! . . ! . ! .! . ! . ! .! ! ! . ! . ! .! .! . ! . ! . ! . . ! .! ! .! ! . ! . ! .! ! . .! ! . . ! . ! . .! ! .! .! . . ! . ! ! .! . ! ! . ! . ! . ! . .. ! .! ! . ! .! ! . ! . ! . ! . . ! . . ! .! .! ! . ! . ! . . ! . ! .! . ! . ! . ! .! ! .! . ! . .! .! . ! .! ! .! ! .! ! . .! ! .. ! .! . ! .! .. .! . ! ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . . . ! ! . ! . ! . ! .! . .! ! . ! .! .! ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! ! .! . ! . . ! . . ! . ! . ! . ! ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . . .! ! .! ! .. ! ! .! ! . .! . .! ! ..! ! . .! ! .! ! .. . ! . ! . ! ! . ! . !. . ! ! . . .! ! . ! .! .! ! . ! .! ! .! . ! . ! . ! .! . ! . ! ! . . ! . ! . ! . ! . ! . ! . . ! . ! . ! . ! .! ! . ! . ! . ! ! .! ! . . .! ! . ! . .! ! . ! .! . ! . ! . ! . ! . ! . ! ! . ! .! .! ! . ! .! .! ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! .! . . . ! . ! . ! . ! . ! . ! .! ! ! .. . ! ! .! ! .! .. ! . . ! ! ..! ! . ! ! .! ! . ! ! . . ! . . . .! ! .! .! ! . . ! ! ! . ! . . ! .! .! ! .! .! .! .! ! . ! ..! . .! ! ..! .! ! .! ! . ! . ! . ! . ! . ! . . ! . ! . ! . ! . ! . ! . .! ! . ! ! .! .! . .! ! . ! .! ! .! ! . !.! . . ! . . .! ! . ! . ! . ! . . ! . ! .! ! .! .! .! . . ! . ! . .! ! . ! . .! ! .! ! . ! .! ! . . ! . ! . . . . ! .! .. ! .! .! ! . . ! .! ! .! ! .! ! . ! ! . ! . ! . . ! .! . ! .! .! .! ! . ! . ! . ! . ! . ! ! . .. ! .! . ! . ! . .! .! .! ! . .! ! .! .! ! . .! ! .! ! .! . ! . . .! . ! . .! ! . ! ! .! ..! . ! .! ! . ! . ! . ! . ! ! . . . ! .! .! ! ! . ! . ! .! . . ! .. ! ! . ! . ! ! .! . ! . ! . ! . ! . ! . ! .

ມຽນມາ

ໄ ທ

ະແ ງການ ກະ ກຳ ປູກໄມ ້

! .

ບ່ແຮ ່

! .

ໄ

້ານ້າຕ ົກ

ລະດ ັບ ວາມ ງູ ຈາກລະດ ັບ າ້ ນ້າທະເລ 2,820

1,400

25

. ! . . ! .! ! .! ! .

ກຳ ປູ ເ ຈ ຍ

ເສັ້ນສະແດງ 31: ທີ່ຕັ້ງຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ລະດັບຄວາມສູງສະເລຍຈາກລະດັ ບໜານໍ ່ ້ າ້ ທະເລຂອງພື້ ນທີ່ ທີ່ຕັ້ງ ໂຄງການ

59

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

100%

<250 masl 250 - 500 masl 500 - 1,000 masl >1,000 masl

ເສັ້ນສະແດງ 32: ສັດສ່ວນຂອງເນື້ອທີ່ ທີ່ພັດທະນາແລ້ວແຍກຕາມລະດັບ ຄວາມສູງຈາກໜານໍ ້ າ້ ທະເລ

SHARE OF AREA DEVELOPED ສັດສ່ວນຂອງເນື້ອທີ່ ທີ່ພັ ດທະນາແລ້ວ

90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0 ກະສິກໍາ Agriculture (n=304) (304 ໂຄງການ)

<250 masl

ປູກໄມplantation ອຸ Tree ້ ດສາຫະກໍາ (230 ໂຄງການ) (n=230)

250 - 500 masl

ບໍ່ແຮ່ Mining (438 ໂຄງການ) (n=438)

500 - 1000 masl

ເຂື່ອນໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກ Hydro-power (66(n=66) ໂຄງການ)

>1000 masl

ຕາຕະລາງ 22: ໄລຍະເວລາເດີນທາງສະເລຍຈາກພື ້ ນທີ່ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໄປຫາເທດສະບານຂອງແຂວງ ່ ໄລຍະເວລາການເດີນທາງ (ຊົ່ວໂມງ) ຂະແໜງການ

ຄາສະເລ ຍ ່ ່

ຄາຕໍ ່ ່າສຸດ

ຄາສູ ່ ງສຸດ

ກະສິກໍາ (316 ໂຄງການ)

1.8

0.1

22.0

ການປູກໄມ້ (237 ໂຄງການ)

2.0

0.1

9.7

ບໍ່ແຮ່ (448 ໂຄງການ)

2.1

0.0

14.2

ລວມ (1,001 ໂຄງການ)

1.9

0.0

22.0

ຜົ ນໄດຮັ ໄດ ້ ບຍັງສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ໂຄງການລົງທຶນພາຍໃນສວນໃຫຍ ່ ່ ສຸ ້ ມ ໃສທີ ່ ດ ນ ິ ຢູ ໃນເຂດທີ ່ ສ າມາດເຂົ າ ້ ເຖິ ງ ໄດ ສະດວກກວ າ (ໄລຍະເວລາເດີ ນ ທາງ ່ ່ ້ ່ ສະເລຍຕໍ ່ ໂມງ) ໂດຍທຽບໃສ່ ໂຄງການລົງທຶນຂອງຕາງປະເທດ ່ າ່ ກວາ່ 2 ຊົວ ່ (ໄລຍະເວລາການເດີນທາງສະເລຍ ່ 2.1 ຊົ່ວໂມງ) ແລະ ໂຄງການລົງທຶນໃນ ຮູບແບບຮວນທຶ ນ (ໄລຍະເວລາການເດີນທາງສະເລຍ ່ ່ 2.7 ຊົ່ວໂມງ). ມັນບໍ່ ເປັ ນສິງ່ ທີ່ແປກໃຈເລີຍ ເພາະວາ່ ໂຄງການລົງທຶນພາຍໃນ ໂດຍທົ່ວໄປ ແມນ ່ ເປັ ນໂຄງການຂະໜາດນອຍ ້ ເມື່ອທຽບກັບໂຄງການລົງທຶນຂອງຕາງປະເທດ ່ (ເບິງ່ ພາກທີ 3 “ຮູບແບບການລົງທຶນ”) ຊຶງ່ ໂຄງການຂະໜາດນອຍເຫຼ ົ່ ານັນ ້ ້ ແມນມັ ກ ຈະຕັ ງ ້ ຢູ ໃກ ກັ ບ ເທດສະບານຂອງແຂວງ. ໂດຍສະເລ ຍ, ໂຄງການ ່ ່ ້ ່ ທີ່ມຂ ີ ະໜາດ 100 ຮຕ ລົງມາ ແມນສາມາດເດີ ນທາງເຂົາ້ ເຖິງໄດພາຍໃນ ່ ້ ໄລຍະເວລາຕໍາ່ ກວາ່ 2 ຊົວ ່ ໂມງ, ໂຄງການຂະໜາດ 100 ຫາ 10,000 ຮຕ ສາມາດເດີນທາງເຂົາ້ ເຖິງພາຍໃນໄລຍະເວລາ 2-3 ຊົວ ່ ໂມງ ແລະ ໂຄງການ ລົງທຶນທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ຫຼາຍກວາ່ 10,000 ຮຕ ແມນຕັ ່ ງ້ ຢູ່ພື້ນທີ່ ທີ່ຕອງ ້ ໃຊໄລຍະເວລາເດີ ນ ທາງຈາກເທດສະບານຂອງແຂວງ ຫຼ າຍກວາ່ 3 ຊົວ ່ ໂມງ. ້ ເຫດຜົ ນໜຶງ່ ແມນອາດເນື ່ອງມາຈາກ ການເຂົາ້ ເຖິງທີ່ດນ ິ ຂະໜາດໃຫຍຢູ ່ ່ ່ ບໍລເິ ວນອອມແອ ມເທດສະບານຂອງແຂວງ ສໍ າ ລັ ບ ໂຄງການເຊົ າ່ ແລະ ສໍາປະ ້ ້ ທານທີດ ່ ນ ິ ບາງຄັງ້ ມັນອາດບໍມ ່ ຄ ີ ວາມເປັ ນໄປໄດ.້ ໃນຂະນະທີໂ່ ຄງການຂະໜາດ ນອຍ ແລະ ກາງອາດໄດ ຮັ ບ ການສ າງຕັ ້ ໂດຍອີງຕາມຂະໜາດຂອງເນື້ອ ້ ້ ້ ງ້ ຂຶນ ທີ່ດນ ິ ທີ່ມ ີ ຢ ີ ່.ູ ເຫດຜົນທີສອງ, ໂຄງການຂະໜາດນອຍ ້ ແລະ ກາງມັກຈະລົງທຶນ ຢູ່ໃນເຂດທີ່ສາມາດເຂົາ້ ເຖິງໄດສະດວກກວ າ ເນື ່ ້ ່ ອງຈາກວານັ ່ ກລົງທຶນອາດ ບໍມ ່ ທ ີ ນ ຶ ຮອນເພື່ອລົງທຶນໃນການກໍສ ່ າງ ຫຼ ື ປັ ບ ປຸ ງ ພື ້ ນ ຖານໂຄງລ າງ. ້ ່

60

ການເຂົ້າເຖິງດານຊາຍແດນ ່ ໂຄງການສວນໃຫຍ ້ ທາງ ່ ່ ຕັງ້ ຢູ່ໃກກັ ້ ບເຂດດານ ່ ຊາຍແດນ ຫຼື ລຽບຕາມເສັນ ອອກສູປະເທດ ສປ ຈີນ, ໄທ ແລະ ສສ ຫວຽດນາມ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 34). ່ ໄລຍະເວລາເດີນທາງຈາກພື້ນທີ່ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ມີຄວາມແຕກຕາງກັ ່ ນ ພໍສມ ົ ຄວນລະຫວາງຂະແໜງການ. ໂຄງການກະສິກາໍ ໂດຍທົວ ່ ໄປແມນມີ ່ ່ ທ່ ີ ຕັງ້ ຢູ່ເຂດໃກກັ ປະເທດໄທ, ໃນຂະນະທີ່ໂຄງການປູກໄມ້ ້ ບດານຊາຍແດນອອກສູ ່ ່ ຕັງ້ ຢູ່ໃກກັ ປະເທດ ໄທ ແລະ ສປ ຈີນ. ໂຄງການຂຸດ ້ ບດານຊາຍແດນອອກສູ ່ ່ ຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮແມ າງກະແຈກກະຈາຍຢູ ່ ນຂ ່ ອນຂ ້ ້ ່ ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ. ທາງດານໄລຍະເວລາການເດີ ນທາງ ການເຂົາ້ ເຖິງ ຈາກພື້ນທີ່ໂຄງການເຊົ່າ ້ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄປສູດ ່ ໃກທີ ຸ (ລວມທັງ ່ ານຊາຍແດນທີ ່ ້ ່ ສດ ດານ ອງຖິ ນ ່ ຫຼື ດານປະເພນີ ), ສະເລຍແລ ວແມ ນ ່ ໂມງ; ່ ສາກົນ, ດານທ ່ ້ ່ ່ ້ ່ 2 ຊົວ ໃນນັນ ້ ໂຄງການຫຼາຍກວາເຄິ ່ ງ່ ໜຶງ່ (53% ຂອງຈໍານວນໂຄງການ ທັງໝົດ ຫຼື 592 ໂຄງການ) ແມນຕັ າ່ 2 ່ ງ້ ຢູ່ພື້ນທີ່ ທີ່ໃຊ້ເວລາເດີນທາງໜອຍກວ ້ ຊົວ ່ ໂມງຈາກດານຊາຍແດນ ແລະ ໂຄງການຫຼາຍກວາ່ 70% (822 ໂຄງການ) ່ ສາມາດເຂົາ້ ເຖິງດານຊາຍແດນທີ ່ໃກທີ ຸ ພາຍໃນເວລາ 3 ຊົວ ່ ໂມງ. ສໍາລັບ ່ ້ ່ສດ ການເດີນທາງ ຫາ ດານສາກົ ນ, ໄລຍະເວລາເດີນທາງສະເລຍ ່ ່ ແມນ ່ 2.5 ຊົ່ ວໂມງ; 43% (481 ໂຄງການ) ແມ່ນຕັ້ງຢູ່ ພື້ ນທີ່ ທີ່ ໃຊ້ເວລາເດີນ ທາງຕໍາ່ ກວາ່ 2 ຊົ່ວໂມງ ແລະ ໂຄງການຈໍານວນ 65% (723 ໂຄງການ) ແ ມນໃຊ ່ ້ເວລາຕໍາ່ ກວາ່ 3 ຊົ່ວໂມງ. ໄລຍະເວລາສະເລຍທີ ່ ່ ໃຊ້ໃນການເດີນ ທາງເຂົາ້ ເຖິງດານຊາຍແດນທີ ່ ໃກທີ ຸ ຈາກໂຄງການກະສິກາໍ , ການປູກໄມ້ ່ ້ ່ ສດ ແລະ ບໍແ ່ ຮ່ ແມນບໍ ່ ຄ ີ ວາມແຕກຕາງກັ ່ ມ ່ ນ.

ພາກທີ 4: ສະພາບແວດລອມຂອງພື ້ ນທີ່ ທີ່ມີການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ້

( !

ຈີ ນ

( !

( !

( !

( (! ! ( ! ! ( ( ! ( !

! ( ( ! ( (! ! ( ! ! (( ! ( (! ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ( ! (! ! ( ( !

ມຽນມາ !! ( (

( (! ! ! (

! ( ( !

! ( ( ! ! (( !

( !

( !

ຫວ ້ ຍ າຍ

_!(!(!( ^

! ( ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ( ! ( ! (! ! ( ( (! !

( !

( !! ( (! (! (! ( ! ( !

( !

_ໄ ^

( !

( !

! (

( ! ! ( ! ( ( !

( ! ! ! ( ( (! ! ( !! (! ! ( ( ( ! (

_ ^

( !

( !

( !

! ( (! (! ! (

( !

ຳເ ອ ື

( ! ( !

_ ^

( !

( !

( !

(! ! (! !! ( ( ( ( ! ( ຫວງພະບາງ !

( (! !! ( ( ( !! ( !

( ! ! ( ( !

( ! ( !

( ! ! ( ( !

( !

( !

(! ! ( ( !! ( ( (! ! (! ( ! ( ! (! ! (

(( ! (! ! ( !

( ! ! ( ( ! ( ! (! ( ! ( ! ( ! ( (! ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ! ( (! ((! ! (! ! ( ! ( ( !

ຫ ວ ຽ ດ ນ າ ມ ( !

( !

( !

! (

( !

າລີ

( !

( ! ນ້າທາ! _ (! ! ( (! ! ( (^

!! ( (

( !

^ !(ງົ້ _

! ! ( ( ( (! ! (! ( ! ( (! ! ( ( ! (! ! (!

( ! ! ( ( !

( ! ( ! (! ! ( ( ! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ! ! ( ( ແປກ (! (! ( ( ! ! (! (! ! (! (! (! (! (! ( ( (! ( ! (! ! (! ( ! ( ! (! ! ( ( !

(! ! ( ! ( ! ( ( ! ! (( ( ! ! ( ! ( ( ! ( ! (! ! (! ! ( ( ! ( ! ! ( (! ( ( ! (! ! ( ( ( ! ! (! ( ! ( ! ! (! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ( ! ( ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ອະນຸ ວ ົງ ( ! ( (! ! (! ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( (! ( (! ! ( (! ( (! ! ( (! ! (! ! ( ! ( ! (( ! ( ! ( (! ! ( ! (! ! ( ( ! ( (! ! (! (! ( ! ! (! (! ( ! (! (! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! (! ( (! (! ! ( ! ( ! (! ! ( (! ! (! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( (! ! ( ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ( ! ! ( ! ( ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! (! ( ! (! ! ( ! ( ພນ ( (! ( ! (! (! ! ( ! (! (! ! ( ! ( ( ຮງ (! ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( (! ! ( ! ( (! ( ! (! ( ! ( ( ! (! ! ປາກ ( ! ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! (! ! ( ( ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! ! (! ( (! ! ! ( ( ( ! (! ! ( ( (! ! (( ( (! ! (( ! ! (! ( (! ! ( (! ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ! ! ( ( ( ! ( ! ( (! ! (ນະ ອນຫວງວຽງຈ ັນ ! ! ( ( ! ( ! ( !

_ ^

( ! ( ! ( ( ! ( ! ! !! ( ( ! (! ( ( ! ( ! (! ( ! ( ! ! ( ! (

ໄ ຍະບູລີ

_ ^

( !

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

( !

ັນ

( !

( ! ( (! ! ! (

!! ( ( ! ! ( (! ! ( ( ( ( ! (! ! (! ! !( ( ( ! ( ( ! (! ( !! ( ( ! ! ( ! ! (! ( ( ! ( (! ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! (! ! ( ! ( ! (! ! ( (! ! ( ( !

( !

ທາ່ ແ

ໄ ທ

( (! ! !! ( ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( !

( !

( !

( ! ( !

(! ! ! ( ( ! (

_!(!(!(!(!(!(!( !(!(!(!(!(!(!(!( !( ກ^

! ( ( ! ( !

( !

(!! ! ( (! (! ! ( ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( (! !

( !! ( !! ( (

( !

_ ^

ະຫວ ັນນເ ດ

( !

( !

( !! ( (! ( !

( !

( ! ( !! (

( ! ( ! ! (

( !

! ( ( ( ! ! ( ! (! ! ( ( ! ! (

! ( ( ! ( ! ( !

! ( !! ( ! ( (! ( ( ! ( (! ! (! (( ! ! ( ! ( ! ! ( ! ! ( ( (! ! (( ! ( (! ! ( ! (! ! (( !! (

!! ( ( ( ! ( !

( !

( !

( !! (( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ( ! ( ( ! ( ! ! ( າລະວ ັນ ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ( ! ( ! ! ( ( ! ! ( ! (! ! ( ( ! ( (! (! ( ລະມາມ ! (! ! (! ( ( ! ! (! (! ! ( ( ! ( ! (( ! ( ! ( ! ( ( ! (! ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( ! ! ( ! (! ! (! ( (! ( ( ! (( ! ( ! (( ! ( ! ( ປາກເ ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ( (((! ! (! ! ( ! ! (! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( (! ! (! ! ( ! ( ! (! (! ! ( (! ! (! ! (! ! (! ( ! (! ( ! ( ! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( (! (! ! (! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ( ( ! ( ! ( ! ( າມ (! ! ( (! ! ( ກັ ໄີ ( ! ( ! (! (! ! ( (! !

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

ທີ່ຕງັ້ ເທດ ະບານແ ວງ

ະແ ງການ ( !

ກະ ກຳ

( !

ປູກໄມ ້

( !

ບ່ແຮ ່

ໄລຍະເວລາເດີນທາງ ວ ັດແທກເປັນ ວົ່ ມງ > 10

_ ^

( !

( ! (( ! !! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! !! (

<1

ກຳ ປູ ເ ຈ ຍ

ເສັ້ນສະແດງ 33: ໄລຍະເວລາເດີນທາງສະເລຍຈາກ ພື້ ນທີ່ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນລັດ ໄປຫາເທດສະບານຂອງແຂວງທີ່ໃກທີ ່ ້ ່ ສຸດ

61

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

EE E!(!( !(

ຈີນ

EE ( !

( ! ! (

ມຽນມາ

EE E (E !

EE ( ! ( !! (

EE

( !

( !

E E ( !

( (! ! (! (! (! !! (! (! ! ( ( (! (! ( (! ! ! ( ( ( ( ! (! ! ( ( ! ! ( (! ! ( ! (! ! ! ( ( ! ( ( ! ( ! ( (! ! ( ( (! ! (! ! ( (! ! ( ( ! ( ! ( ! !! ( ( ! ! (( ! ( ! (! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ! (! ( ! ! ! ( (! ! ( ( ! ( ( ( ! ( (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( (! ! ( ! ( ! (! ( ! ( ! (! ( ( ! ( !

E E E E E E EE E!( EE E E E EE

E

E

E E !( ( !

E

! ( ( ! ( !

( !

ມຽນມາ EE ( !

E E E!(!(E!(E ( ! (! ! ( E E

! (

( (! ! ( (! ! (!

( ( ! ! ( (! ! !! ( ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( (! ! (! ! ! ( (! ! ( ( !

E

E E

( ! !! ( (! (! ( (! ( !

E

EE!( ( !

E!(!( !( !( E !(!(!(!(!( !( !(!( !(!( E E !( ( !

E E EE E !( !( E!(!( (! ! ( E ( !

E !( ( !

EEE E E E E!( !( !( !( !( !( !(!(E E ( ! ( ! (! ! ( (! ! ( ! ( ! ( ! ( E E !( !(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!( !( E !(!(!(!(!(!(!( !(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!( !( E

E

!! ( ( ( ( ! !! (! ! ! (( ( ! ( ! ( (! ( ( (! ! (! ! ( ! (! (!

ໄທ

ບໍ່ແຮ ່

E E E EE E ( E !

(E !

(E !

E ( !

( !

( !

( !

E E

( !

( !

( ! ( !

( !

( !

( !

E

( !

! ( ( ( ! (! !

( !! ( ( ! ( !

E

ໂຄງການເຊາົ່ ແລະ ສຳປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລ ັດ

E

( ( ! ! ( !

( !

( !

( ( ! (! ! (! ( ! ( !! ( ( (! !

( !

E E

E

( ( ! !! ( ( ! ( ( ! ! ( ! (! ! (! (! (! (

( !

E E E!( E E E EE E E EE E EE

E ( ! ( ! ( ( ! ( ! (! ! (! !

E!(E ( ! ( ! ( E!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!(!( !( E ( !

E!( !(!( !( ( (! ! (! ( ( ! !

E!(!( !( ( E ( ! ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( (E ( ! ! ( ! ( ! ( !

EE ( !

E !(!( E ( (! !

E E EEE!( ( ! ( ( ! (! ! ( !

E E E !( ( !

E E E (! ! ( ( ! ( !

E !(!( !( E E!( !(!(!( !( ( !

(E ( ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ( !

E E E E ( !

( !

E

ຫວຽດນາມ

E E

( !

( !

E E

E E ( !

EE E!(!(!(!(!(!(!(!( !( E ( !

E E !( ( ! ( ! (( E ! ( (! ! ( !

(E ! (!

EE (! ! ( E ( ! (! !

E (E !

E ( !

EEE E E E !(E !( !(!( !(!(!( E !( !(!(!( !( !(!(!(!( (E ! (! ! ( ! ( ( !

E !( E E !( !(!(!(!(!(!(!( !( E ( ! ( ! ( ! (! ! ( ( (! ( ! !

E E E E !( !(

E E ( !

! ( ( !

E E EEE EE !( !(

ກຳປູເຈຍ

E ດາ່ ນຊາຍແດນ

! ( ( !

E EE

!! ( (

( ! ! (

! ( ( !

( !

( !

E E!( ( ! ( ! ( ! ( ! ! (! ! (! (! ( ( (! ( (! ! (! ! ( ! ! ( !

E ( (! (! ( ! ( ( !

E

EE E

ມຽນມາ (! ! ( EE ( !

E

( !

( !

ກຳປູເຈຍ

EE E

E

E E

! ( ( ! ( !

E E

ປູກໄມ ້

( !

E E

( !

E ( !

E

E E E E!(E!(E E E ( ! ( ! ( ! (! ( E ( ! (! !

E ( !

(! ! ( ( ! (! ( ! ( (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( (! (! (! ( ! !! ( ( ( ! ( ! ! ( ! (! ! ( ! ( ( ( ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ( ! ( ! ( (! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! (! ! ( (! ! ( ! !( ( ( (! ( ! ! ( ! ( ! ( ( ! ! ( ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( (! ( ! ( ! ! (! ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! (! ! ( ( ! ( ! ( !

E

E

ຫວຽດນາມ

E E E E E E EE E E EE (E !

EE

! (

(( ! ! (! ! ! ( ( (! !! ( ( (! ! ! ( ( ( (! !

( (! ! ( ( ! !! ( ( (! (! !

! ( ( ! (! ! ( ( ! ! ( ( ! ( ! ( (! !

( !

E E

( ! ! ( ( ! ( ! ( ! ( (! ! ( !

( !

ໄທ

E E

( !

E E

( !

( !

( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ( ! ( (! ! (! ! (! (! ! (( ! ( ( ! ! (! ( ( ! ! ( ( ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ( ( ( ! (! (! ! ( ! ! ( ( (! ! ( ! ! (! ! (! (! ( (! ( ( !! (! ! ( ! (! ! ( ! ( ( ( ! ( ! (! ! ( (! ! ( ( ! ( ! ! ( ( ! ! ( ! (! ! (( (! ! (

ຈີນ

(! ! !! ( ( (! ( ! ( ( ! (! ! ( ! ( ! ( (! ! ( ( ! (! ( ! ( !

( (! !! ( (! ! (

(! ! (

( !

E E E E E E EE E E!(!( EE E E EE

E E!( E !(

( !

( !

!! ( (

( ! ( !

E E

E

ກຳປູເຈຍ

E E E(!( ( ! ( ! ( ! !

E E E EE E (E !

E E ( !

E

( !

( !

( !

( ! ( ! ! ( ( !

E E

E

( ! (! ! ( ( ! ! ( (! (! ( !

( ! ! (

ຫວຽດນາມ

E E

( !

E

E!(E E ( !

! ( ( !

( !

( !

ໄທ

ຈີນ

( ! !! ( ( ( ! ! !! ( ( (( ! ( ! (! ( (! ! (!

E

ກະສິກ ຳ

E E

! (

E !(!(!( EE !(

EE E

( !

( !

! ( ( !

( ! ( !! ( ( ! ! ! ( ( (! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! (! (

E !(!( EEEE EE

E E

! ( ( !

( !

ມຽນມາ (! ! ( E (! !

(E

E E EEE E E ( !

E ( ! ! (!

(E E

( ! ( !

E

ຫວຽດນາມ

E E ( ! ! (

( !

EE ( E !

EE E E

EE E !(

ຈີນ

E

( !

( ! ! (

(E !

E

( !

E E !( E

( !

E ( !

E ( !

E

ໄທ

E

( !

EE E E E E

( !

EEE E E

E E E !( E

( ! ( ! ( ! !! ( ( ( ( ! ! (! ! ( ( ! ( (! ! (! (! ! ( ( ! ! ( ( !

E E

E

ໄ

າ້ ນໍ້າຕ ົກ

ເສນ ັ້ ທາງຫຼວງແຫງ ່ ຊາດ ຂອບເຂດຊາຍແດນຂອງແຂວງ ຂອບເຂດຊາຍແດນລະຫວາ່ ງປະເທດ

ກຳປູເຈຍ

E (! ! ( E ( ! ! ( ( !

(( ! !! ( (!

E

( !

ໄລຍະເວລາເດີນທາງ ວ ັດແທກເປັນຊວົ່ ໂມງ > 15

>0

ເສັ້ນສະແດງ 34: ໄລຍະເວລາເດີນທາງສະເລຍຈາກພື ້ ນທີ່ດິນເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ພັດທະນາແລວ ່ ໃກທີ ່ ້ ຫາ ດານຊາຍແດນທີ ່ ້ ່ ສຸດ

62

E E EE E E

E E E

! ( ( ! ( ! ( ! ( !

ພາກທີ 4: ສະພາບແວດລອມຂອງພື ້ ນທີ່ ທີ່ມີການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ້

ທີ່ດິນທີ່ໄດ້ຈັດສັນໃຫ້ແກ່ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດພັ ິ ຢູ່ໃນຂອບ ້ ດທະນາທີ່ດນ ເຂດປ່າໄມຂອງລັ ດ ້ ເປົ້ າໝາຍໃນໄລຍະຍາວທີ່ສາໍ ຄັນໜຶງ່ ຂອງລັດຖະບານແຫ່ງ ສປປ ລາວ ແມນເພື ່ ່ ອ ເພີ່ມເນື້ອທີ່ການປົ ກຫຸ້ມຂອງປ່າໄມໃຫ ້ ້ ໄດ້ 70% ໃນປີ 2020 (GoL 2005). ເພື່ອບັນລຸເປົ້ າໝາຍດັງ່ ກາວ, ່ ະນຸຍາດ ໃຫ້ມີການ ່ ແມນບໍ ່ ອ ພັດທະນາທີ່ດນ ິ ຢູ່ພື້ນທີ່ໆໄດຈັ ້ ດສັນໃຫ້ເປັ ນພື້ນທີ່ປ່າໄມ.້ ໃນຂະນະດຽວກັນ ເພື່ອບັນລຸເປົ້ າໝາຍນີ,້ ລັດຖະບານ ໄດສົ ້ ງ່ ເສີມຢ່າງແຂງແຮງ ໃນການປູກໄມ້ ເພື່ອເພີ່ມການປົ ກຫຸ້ມຂອງປ່າໄມ້ ເນື່ອງຈາກວາປ ່ ່ າປູກ ແມນຖື ່ ກຈັດໃຫ້ເປັ ນ ປ່າໄມເຊັ ້ ນ ູ ກຽວກັ ບທີ່ຕງັ້ ຂອງໂຄງການ ເຊົ່າ ້ ່ນດຽວກັນ. ໂດຍການວາງຂໍມ ່ ແລະ ສໍາປະທານ ເຕັງທັບກັບແຜນທີ່ຂອບເຂດສາມປະເພດປ່າໄມຂອງລັ ດ ້ ໃນລະດັບແຫ່ງຊາດສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ມີໂຄງການຈໍານວນຫຼາຍໄດພັ ້ ດທະ ນາທີ່ດນ ິ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານຢູ່ໃນຂອບເຂດພື້ນທີ່ປ່າໄມຂອງລັ ດດັງ່ ກາວ. ້ ່ ມີທັງໝົດຈໍານວນ 240 ໂຄງການ ທີ່ນອນຢູ່ໃນຂອບເຂດພື້ນທີ່ ທີ່ໄດນໍ ້ າ ້ 55 ໂຄງການນອນຢູ່ໃນເຂດປ່າສະຫງວນ, ນົດໃຫ້ເປັ ນພື້ນທີ່ປ່າໄມ34້ (ໃນນັນ 131 ໂຄງການ ນອນໃນເຂດປ່າປ້ອງກັນ ແລະ 54 ໂຄງການ ນອນຢູ່ໃນເຂດ ປ່າຜະລິດ), ມີປະມານ 30% ຂອງເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດພັ ້ ດທະນາແລວ ້ (137,332

ຮຕ) ທີ່ ນອນຢູ່ ໃນຂອບເຂດພື້ ນທີ່ ທີ່ ໄດ້ ກໍ າ ນົ ດ ໃຫ້ ເປັ ນເຂດປ່ າໄມ້ ສໍາລັບການອະນຸລກ ັ ໃດໜຶງ່ ; ໃນນັນ ້ ເນື້ອທີ່ຫາຼ ຍກວາ່ 70% (99,446 ຮຕ ຂອງເນື້ອທີ່ດງັ່ ກາວ ່ ແມນນອນຢູ ່ ່ ໃນປ່າປ້ອງກັນແຫ່ງຊາດ), ອີກ 27,000 ຮຕ ນອນຢູ່ໃນປ່າຜະລິດແຫ່ງຊາດ ແລະ ເນື້ອທີ່ 11,000 ຮຕ ນອນຢູ່ໃນປ່າ ສະຫງວນແຫ່ງຊາດ. ໂຄງການໃນຂະແໜງການ ບໍແ ່ ຮແມ ່ ນມີ ່ ເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດ້ ພັ ດທະນາແລ້ວນອນຢູ່ໃນສາມປະເພດປ່າໄມ້ດັ່ງກ່າວຫຼາຍທີ່ສຸດ (53% ຂອງເນື້ອທີ່ ທີ່ພັດທະນາແລວ ້ ບໍແ ່ ຮທັ ້ ້ ສໍາລັບການຂຸດຄົນ ່ ງໝົດ, ເບິງ່ ເສັນ ສະແດງ 35). ໃນຂະນະທີ່, ເນື້ອທີ່ດນ ິ ທີ່ພັດທະນາແລວ ້ ທີ່ນອນຢູ່ໃນຂອບ ເຂດທີ່ໄດກໍ ້ ານົດໃຫ້ເປັ ນປ່າໄມ້ ຂອງລັດດັງ່ ກາວ ່ ໃນຂະແໜງການປູກໄມ້ ແລະ ກະສິກາໍ ແມນກວມເອົ າສັດ ສວນເນື ້ອທີ່ໜອຍກວ າ່ 20% ແລະ 10% ່ ່ ້ ຕາມລໍາດັບ. ກຽວກັ ບໂຄງການປູກໄມ,້ ດານໜຶ ງ່ ອາດໃຫ້ເຫດຜົ ນວາ່ ການ ່ ້ ປ່ຽນແທນການປົ ກຫຸ້ມປ່າໄມທໍ ກໄມ້ ແມນບໍ ້ າມະຊາດ ດວຍການປູ ້ ່ ໄ່ ດເຮັ ້ ດ ໃຫ້ອັດຕາສວນການປົ ກຫຸ້ມຂອງປ່າໄມ້ ປ່ຽນແປງໃນໄລຍະຍາວ ແຕແມ ່ ່ ນ ່ ການນໍາເອົາຜົ ນປະໂຫຍດທາງດານເສດຖະກິ ດ ໂດຍທີ່ປ່າທໍາມະຊາດບໍ່ ້ ສາມາດນໍາຜົ ນປະໂຫຍດດານເສດຖະກິ ດດັງ່ ກາວໄດ .້ ອີກດານໜຶ ງ່ ອາດ ້ ່ ້ ໂຕ້ແຍ້ງວາ່ ປ່າໄມ້ທໍາມະຊາດໃຫ້ຜົ ນປະໂຫຍດຫຼາຍດ້ານຊຶ່ງບໍ່ສະເພາະ ແຕການປົ ກຫຸ້ມຂອງປ່າໄມ້ (ເຊັ່ນ: ການຕອບສະໜອງການບໍລກ ິ ານດານ ່ ້ ສິງ່ ແວດລອມ ່ : ກາກບອນໃນດິນ ແລະ ພືດພັນ, ການປົ ກປັ ກຮັກສາແຫຼ່ງ ້ ເຊັນ ນໍາ້ ແລະ ຊີວະນາໆພັນ).

ການສ້າງຮົ້ວ ສໍາລັບພື້ ນທີ່ປູກມັນຕົ້ນ ເພື່ ອປ້ອງກັນການເຂົ້າເກັບຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້. ແຂວງ ຈໍາປາສັກ. © ສະເຕຟານນີ ແຈັກແກວດ, 2014.

34 ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດໜຶງ່ ທີ່ຖືວາ່ “ນອນຢູ່ໃນ” ຂອບເຂດທີ່ດິນ ປ່າໄມ້ ຖ້າຫາກຂອບເຂດເນື້ອທີ່ດິນສໍາປະທານທີ່ພັດທະນາແລວ ້ ຕັດກັບ ຂອບເຂດພື້ ນທີ່ດິນ ປ່າໄມ,້ ຊຶ່ງຂໍ້ມູນຂອບເຂດປ່າໄມແມ ້ ນອີ ່ ງຕາມຊຸ ດຂໍ້ມູນທາງ ດ້ານພື້ ນທີ່ປ່າໄມ້ຂອງລັດ (ເບິ່ງພາກທີ 2 ສໍາລັບລາຍລະອຽດກ່ຽວກັບການວິເຄາະຂໍ້ມູນທາງດ້ານພື້ ນທີ່ ແລະ ການກໍານົດຂອບເຂດສໍາປະທານທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ໃນກໍລະນີ ທີ່ບໍ່ມີຂໍ້ມູນດັ່ງກ່າວ ຈາກການເກັບກໍາຂໍ້ມູນຢູ່ພາກສະໜາມ).

63

2% 23% 6%

69%

ເນື້ອທີ່ (ຮຕ) ທີ່ໄດນໍ ້ າໃຊ້ແລວ ້ ແລະ ນອນໃນ 3 ປະເພດປ່າ

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ

100,000 80,000 60,000 40,000 20,000 -

ກະສິກໍາ (49 ໂຄງການ)

ປ່າປ້ອງກັນແຫ່ງຊາດ

ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ (79 ໂຄງການ)

ບໍ່ແຮ່ (76 ໂຄງການ)

ປ່າຜະລິດແຫ່ງຊາດ

ເຂື່ອນໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກ (15 ໂຄງການ)

ຢູ່ນອກເຂດ 3 ປະເພດປ່າ

ເສັ້ນສະແດງ 35: ສັດສ່ວນເນື້ອທີ່ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ພັດທະນາຢູ່ໃນຂອບເຂດພື້ ນທີ່ປ່າໄມ້ຂອງລັດໃດໜຶງ່ . ເສັ້ນສະແດງ ດ້ານຊ້າຍ: ສັດສ່ວນທັງໝົດຂອງເນີ້ອ ື ທີ່; ເສັ້ນສະແດງດ້ານຂວາ: ສັດສ່ວນເນື້ອທີ່ ຕາມຂະແໜງການ ສາມປະເພດປ່າໄມ້ ຂອງລັດ ໄດຖື ້ ຢູ່ ສປປ ລາວ ຄັງ້ ທໍາອິດໃນປີ ້ ກສາງຕັ ້ ງ້ ຂຶນ 1993 (GoL 1993) ໂດຍໄດກໍ ້ ານົດເອົາ 18 ເຂດ ເປັ ນເປັ ນປ່າສະຫງວນ ແຫ່ງຊາດ, ແຕຈໍ ່ ານວນພື້ ນທີ່ໆໄດກໍ ້ ານົດໃຫ້ເປັ ນເຂດປ່າສະຫງວນແຫ່ງ ຊາດດັງ່ ກາວ ້ ນັບຕັງ້ ແຕນັ ້ ເປັ ນຕົນ ້ ມາ. ໃນຂະນະທີ່ໂຄງການ ່ ໄດເພີ ້ ່ ມຂຶນ ່ ນ ຈໍານວນໜຶງ່ ໄດ້ຮັບການອະນຸມັດກ່ອນການສ້າງຕັ້ງສາມປະເພດປ່າໄມ້

ແຫ່ງຊາດ ດັງ່ ກາວ, ສໍາລັບໂຄງການສວນຫຼ າຍ ທີ່ໄດຈັ ັ ຢູ່ໃນ ່ ່ ້ ດຕັງ້ ປະຕິບດ ສາມປະເພດປ່າໄມແຫ ້ ແມນໄດ ັ ຢູ່ໃນຊວງ ້ ່ງຊາດ ໃດໜຶງ່ ນັນ ່ ຮັ ້ ບການອະນຸມດ ່ ປີ 2006 ຫາ 2009 ຫຼື ລະຫວາງປີ 2014 ແລະ 2016 (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ ່ 23). ໂຄງການທີ່ໄດຮັ ັ ໃນປີ 2016 ມີເນືອ ້ ທີ່ ທີ່ນອນຢູ່ໃນຂອບ ້ ບການອະນຸມດ ເຂດສາມປະເພດປ່າໄມດັ າຍທີ່ສດ ຸ (ລວມທັງໝົດ 55,765 ຮຕ). ້ ງ່ ກາວຫຼ ່

ຕາຕະລາງ 23: ຈໍານວນໂຄງການ ແລະ ເນື້ອທີ່ທັງໝົດທີ່ພັດທະນາແລ້ວ ທີ່ນອນຢູ່ຂອບເຂດ ປ່າໄມ້ຂອງລັດ ແຍກຕາມປີ ອະນຸມັດໂຄງການ ປີທ່ ີອະນຸມັດໂຄງການ

1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016

64

ຈໍານວນໂຄງການ

ຈໍານວນໂຄງການທີ່ນອນຢູ່ ໃນຂອບເຂດສາມປະເພດ ປ່າໄມຂອງລັ ດໃດໜຶງ່ ້

ສັດສ່ວນ (%)ໂຄງການທີ່ ນອນຢູ່ໃນຂອບເຂດສາມ ປະເພດປ່າໄມຂອງ ້ ລັດໃດໜຶງ່

ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ້ (ຮຕ) ທີ່ນອນຢູ່ໃນຂອບເຂດ ສາມປະເພດປ່າໄມຂອງລັ ດ ້ ຮອດປີ 2016

3 3 3 3 3 8 5 8 6 14 15 38 49 143 99 186 145 75 67 110 110 140 132 129

1 2 0 2 0 0 4 0 0 1 3 14 5 44 26 54 32 13 15 25 21 51 41 33

33 67 67 80 7 20 37 10 31 26 29 22 17 22 23 19 36 31 26

198 8,237 9 5,862 326 2,747 9,688 2,141 29,108 6,466 25,420 41,997 2,565 3,622 7,444 641 7,330 3,563 55,765

ພາກທີ 4: ສະພາບແວດລອມຂອງພື ້ ນທີ່ ທີ່ມີການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ້

ມີຫາຼ ຍໆເຫດຜົ ນທີ່ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດກວມເອົ າ ້ ພື້ ນທີ່ ທີ່ໄດກໍ ້ ານົດໃຫ້ເປັ ນພື້ ນທີ່ປ່າໄມ.້ ເຫດຜົ ນໜຶງ່ ອາດແມນຍ ່ ້ອນເຂົາ ເຈົາ້ ບໍແ ່ ນໃຈວ ່ ໄດກໍ ່ າຂອບເຂດທີ ່ ້ ານົດໃຫ້ເປັ ນປ່າໄມດັ ້ ງ່ ກາວຢູ ່ ່ ຈຸດໃດ ເນື່ອງ ຈາກ ການຂາດການແລກປ່ຽນຂໍ້ມນ ູ ລະຫວາງ ່ ສະຖາບັນອົງການຈັດຕັງ້ ຂອ ງລັ ດດວຍກັ ນ. ອີກເຫດຜົ ນໜຶງ່ , ແມນອາດເປັ ນການຈົງໃຈໃນການ ້ ່ ພັດທະນາ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນຂອບເຂດ

ພື້ ນ ທີ່ ສາມປະເພດປ່າໄມ້ດັ່ງກ່າວ ທັ້ ງທີ່ ຮູ້ວ່າເປັ ນພື້ ນທີ່ ປ່າໄມ້ຂອງລັດ ເນື່ອງຈາກວາ່ ທີ່ດິນທີ່ເໝາະສົມຢູ່ນອກພື້ນທີ່ປ່າໄມ້ ແມນມີ ່ ຈາໍ ກັດແລວ ້ ຫຼື ເປັ ນຍອນການບັ ງຄັບ ໃຊ້ກົດໝາຍທີ່ບເໍ່ ຂັມ ້ ງວດ ແລະ ຂາດການຕິດຕາມ ້ ກວດກາຕໍກ ່ ບ ັ ພຶດຕິກໍາ ການລະເມີດກົດໝາຍດັ່ງກ່າວ. ເສັ້ນສະແດງ 36 ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນຕົວຢ່າງຕາງໆ ກຽວກັ ບກໍລະນີທ່ ີໄດພັ ິ ່ ່ ້ ດທະນາເນື້ອທີ່ດນ ສໍາປະທານຢູ່ໃນຂອບເຂດປ່າໄມ້ຂອງລັດ.

ພື້ ນທີ່ປ່າໄມ້ ໄດ້ຖືກບຸກເບີກ ເພື່ ອການປູກຢາງພາລາ ຢູ່ແຂວງ ຫຼວງນໍາ້ ທາ. © ວົງ ນັນທະວົງ, 2009.

65

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ໄຊຍະບູລີ ຈຳປາສ ັກ

ປາ່ ສະຫງວນດ ົງຫວ ົ ສາວ

ປາ່ ປອ ້ ງກ ັນຍອດນໍ້າ ພູພຽງບໍລະເວນ

ອ ັດຕະປື

ປາ່ ສະຫງວນຜາມນ-ນໍ ົ ້າຄອບ

ໄທ C ປະເພດເນືອ ້ ທີສ ່ ຳປະທານ ຂະແ ງກະສິກ ຳ - ເນື້ອທີ່ຈ ັດສ ັນ ການປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກຳ - ເນື້ອທີ່ຈ ັດສ ັນ ຂະແ ງກະສິກ ຳ - ເນື້ອທີ່ພ ັດທະນາແລວ ້

ຜງົ້ ສາລີ

ການປູກໄມອຸ ັ ທະນາແລວ ້ ດສາຫະກຳ - ເນື້ອທີ່ພດ ້

ປະເພດປາ່ ໄມລະດ ັບຊາດຂອງລ ັດ ້ ປາ່ ສະຫງວນແຫງ ່ ຊາດ ປາ່ ປອ ້ ງກ ັນແຫງ່ ຊາດ ປາ່ ຜະລິດແຫງ ່ ຊາດ

ຊາຍແດນ ປາ່ ປ້ອງກ ັນນໍ້າບູນ

ຂອບເຂດຊາຍແດນຂອງແຂວງ

ເສັ້ນສະແດງ 36: ຕົວຢ່າງ ກ່ຽວກັບພື້ ນທີ່ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ພັດທະນາຢູ່ຂອບເຂດພື້ ນທີ່ ທີ່ກໍານົດໃຫ້ເປັ ນປ່າໄມ້ ຂອງລັດ ໃນລະດັບແຫ່ງຊາດ; ແຂວງ ຈໍາປາສັກ (ແຜນທີ່ ເບື້ອງຊ້າຍດ້ານເທິງ), ແຂວງ ໄຊຍະບູລີ (ແຜນທີ່ເບື້ອງຂວາດ້ານເທິງ) ແລະ ແຂວງ ຜົ້ ງສາລີ (ແຜນທິ່ດ້ານລຸ່ມ)

66

ພາກທີ 4: ສະພາບແວດລອມຂອງພື ້ ນທີ່ ທີ່ມີການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ້

ປະເພດການນໍາໃຊ້ທີ່ດິນ ທີ່ໄດ້ຈັດສັນ ໃຫ້ແກ່ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດິນ ຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ, ການຈັດສັນທີ່ດນ ິ ໃຫ້ແກໂຄງການເຊົ ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ່ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ສວນໃຫຍ ບໍ ແ ່ ມ ນທີ ່ ດ ນ ິ ເປົ ່ າ ຫວ າງ (Messerli et al. ່ ່ ່ ່ 2014). ປົ ກກະຕິແລວ ທີ ່ ດ ນ ິ ດັ ງ ່ ກ າວ ໄດ ຖື ກ ນໍ າ ໃຊ ໂດຍຊາວບ ານທີ ່ ອາໄສ ້ ່ ້ ້ ້ ຢູ່ບໍລເິ ວນໃກຄຽງເພື ່ ອ ການຜະລິ ດ ສະບຽງອາຫານ ຫຼ ື ເປັ ນ ບ ອນເກັ ບ ເຄື່ອງ ້ ່ ປ່າຂອງດົງ, ຟືນດັງໄຟ ຫຼື ໄມປຸ ກ ສ າງ. ດັ ງ ່ ນັ ນ ້ , ມີ ບ າງຄັ ງ ້ ບັ ນ ດາໂຄງການເຊົ າ່ ້ ້ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດກໍ ໃ ່ ຫ ເກີ ດ ຜົ ນ ກະທົ ບ ດ ານລົ ບ ຕໍ ກ ່ ບ ັ ້ ້ ້ ຊີວດ ິ ການເປັ ນຢູ່ຂອງທອງຖິ ນ ່ ຖາຫາກໂອກາດດ ານການພັ ດທະນາທີ່ໂຄງ ້ ້ ້ ການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ຕອບສະໜອງໃຫ້ (ເຊັ່ນ: ການຈາງງານ, ການ ້ ເຂົາ້ ເຖິງຕະຫຼາດ) ບໍສ ່ າມາດຊົດເຊີຍຕໍກ ່ ບ ັ ຊັບພະຍາກອນ ແລະ ການບໍລິ ການທາງ ນິເວດວິທະຍາທີ່ພ້ ືນທີ່ດນ ິ ດັງ່ ກາວເຄີ ຍສະໜອງໃຫ້ໃນເມື່ອກອນ. ່ ່ ເນື່ອງຈາກ ບັນຫາຜົ ນກະທົບຈາກການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ເປັ ນ ບັນຫາທີ່ສະຫຼັບສັບຊ້ອນ, ໃນພາກນີ້ ຈຶງ່ ໄດນໍ ້ ນ ູ ຂັນ ້ ບານ ້ າໃຊ້ຂໍມ ້ (ການສໍາ ພາດກັບອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ແລະ ການສໍ າ ພາດກັ ບ ຊາວບ ານທີ ່ ໄດ້ ້ ້ ຮັບຜົ ນກະທົບ) ຈາກການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ເພື່ອຈໍາແນກ ຄຸນລັ ກສະນະຊີວດ ິ ການເປັ ນຢູ່ຂອງຊາວບ້ານ ຢູ່ເຂດທີ່ມກ ີ ານເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 8 ໃນພາກທີ 2 ສໍາລັບລາຍ ລະອຽດກຽວກັ ບຂໍ້ມູນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນທີ່ນາໍ ໃຊ້ ່ ເພື່ອການວິເຄາະ). ຜົ ນໄດ້ ຮັບຈາກການສໍາພາດກັບອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ້ ຊີ້ໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ຊາວບານສ ວນໃຫຍ (93%) ບອກວ າ ທີ ່ ດ ນ ິ ທີ ່ ໄ ດ ຈັ ດ ສັ ນໃຫ້ແກການພັ ດ ້ ່ ່ ່ ້ ່ ທະນາ ໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ສວນໃຫຍ ເປັ ນ ທີ ່ ດ ນ ິ ່ ່ ປະເພດດຽວ. ມີພຽງ 7% ຂອງຊາວບານທັ ງ ໝົ ດ ລາຍງານວ າ ທີ ່ ດ ນ ິ ທີ ່ ໄ ດ ້ ່ ້ ຈັ ດ ສັ ນ ໃຫ້ ແກ່ ໂຄງການໄດ້ ນໍ າ ໃຊ້ ເຂົ້ າ ໃນສອງ ຫຼື ຫຼ າ ຍເປົ້ າໝາຍ. ດັງ່ ສະແດງຢູ່ເສັນ ້ ສະແດງ 37, ປະເພດທີ່ດນ ິ ທີ່ສວນໃຫຍ ທີ ່ ່ ່ ໄດຈັ ້ ດສັນໃຫ້ ແກການເຊົ ່ າ ແລະ ສໍ າ ປະທານ ແມ ນ ປ າໄມ ຂັ ນ ້ ສອງ (ມີ 26% ຂອງຊາວ ່ ່ ່ ້ ບານທີ ່ ລ າຍງານ), ຮອງລົ ງ ມາແມ ນ ປ າດົ ງ ຕຶ ບ ໜາ (18%) ແລະ ທີ່ດນ ິ ປ່າ ້ ່ ່ ເຫຼົ່າ (15%). ມີພຽງ 4% ຂອງຊາວບານທັ ງ ໝົ ດ ທີ ່ ບ ອກວ າ ໄດ ຈັ ດ ສັ ນ ທີ ່ດນ ິ ້ ່ ້ ນາໃຫ້ແກການເຊົ ່ າ ແລະ ສໍ າ ປະທານທີ ່ ດ ນ ິ ຂອງລັ ດ . ່ ການທີ່ຈດ ັ ສັນທີ່ດນ ິ ປ່າໄມຂັ ້ ສອງ ແລະ ປ່າດົງຕຶບໜາໃຫ້ແກການເຊົ າ່ ແລະ ້ ນ ່ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ກວມເອົາສັດສວນສູ ງ ກວ າໝູ ນັ ນ ້ ໝາຍຄວາມວ າ ່ ່ ່ ່ ການ ເຊົາ່ ແລະ ການສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດປະກອບສ ວນສົ ງ ່ ຜົ ນ ກະທົ ບໃຫ້ມີ ້ ່ ການຫັ ນປ່ຽນພື້ນທີ່ດນ ິ ປ່າໄມ້ ໝາຍຄວາມວາ່ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ອາດສົງ່ ຜົນກະທົບຕໍກ ່ ບ ັ ການທໍາລາຍປ່າໄມ້ ແລະ ເຮັດໃຫ້ປ່າໄມຊຸ້ ດໂຊມ. ການຈັດສັນທີ່ດນ ິ ປ່າໄມໃຫ ິ ຂອງລັດ ້ ້ ແກ່ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ນັນ ້ ຍັງເຮັດໃຫ້ເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ ແລະ ໄມ້ ສໍາລັບການຊົມໃຊຂອງຊຸ ມຊົນທີ່ ້ ຢູ່ໃກຄຽງຫຼ ດ ລົ ງ . ສໍ າ ລັ ບ ຜົ ນ ສະທ ອນຈາກການຈັ ດ ສັ ນ ທີ ່ ດ ນ ິ ປ າເຫຼ ່ ົ າ ໃຫ້ແກ່ ຸ ້ ້ ່ ການສໍາປະທານ ແມນເຮັ ດ ໃຫ ທີ ່ ດ ນ ິ ສໍ າ ລັ ບ ການກະສິ ກ າ ໍ ໃນເຂດເນີ ນ ສູງ ຢູ່ ່ ້ ບານ ບ ອນໂຄງການຕັ ງ ້ ຢູ ນັ ນ ້ ມີ ຈ າ ໍ ກັ ດ . ນອກນັ ນ ້ , ຍັ ງ ເຮັ ດ ໃຫ ຮອບວຽນໃນການ ້ ່ ່ ້ ປູກພືດ ແບບໝູນວຽນຢູ່ເຂດເນີນສູງສັນ ້ ລົງ ຊຶງ່ ໄດສົ ້ ງ່ ຜົ ນກະທົບທາງລົບ ຕໍກ ່ ບ ັ ການບໍລກ ິ ານດານລະບົ ບນິເວດວິທະຍາໃດໜຶງ່ (ເຊັນ ່ : ການຫຼດ ຸ ລົງຂອງ ້

100%

ທີ່ດິນທີ່ນໍາໃຊ້ແບບປະສົມ 7%

ປ່າຊຸ ດໂຊມ 1%

ດິນໄຮ່ 3% ທົ່ງຫຍ້າລ້ຽງສັດ 4% ດິນປອກໂຫຼ້ນ 4% ດິນນາ 4%

90%

80%

ດິນປະເພດອື່ນ 9%

70%

ດິນສວນ 9% 60%

ປ່າເຫຼົ່າ 15%

50%

40%

ປ່າດົງດິບ 18% 30%

20%

ປ່າໄມ້ຂັ້ນສອງ 26% 10%

0%

ເສັ້ນສະແດງ 37: ປະເພດການນໍາໃຊ້ທີ່ດິນທີ່ໄດຈັ ່າ ້ ດສັນໃຫ້ແກການເຊົ ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ສະມັດຕະພາ ບເຂົ້າ, ປະລິມານສະສົມຂອງອາຍກາກບອນ, ຊີວະນາໆ ພັນກະສິກາໍ ແລະ ບັນດາໜາທີ ົ ກະສາດ). ້ ່ ທາງອຸທກ າ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ການນໍາໃຊ້ທີ່ດນ ິ ກອນ ່ ການຈັດສັນໃຫ້ແກການເຊົ ່ ຂອງລັດ ອີງໃສການລາຍງານຂອງອໍ ານາດການປົ ກຄອງບານ, ິ ກອນຈັ ດສັນໃຫ້ ່ ້ ທີ່ດນ ່ ແກໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ໂດຍທົວ ່ ໄປໄດນໍ ່ ້ າໃຊເພື ້ ່ ອເປັ ນບອນ ່ ເກັບເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ, ຟືນດັງໄຟ ແລະ ໄມປຸ ້ ສະແດງ 38). ້ ກສາງ ້ (ເບິງ່ ເສັນ ຈໍານວນບານທີ ່ ໄດສໍ ້ ້ າພາດ ເຄິງ່ ໜຶງ່ ລາຍງານວາ່ ພື້ນທີ່ ທີ່ໄດຈັ ້ ດສັນໃຫ້ແກ່ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແມນມີ ່ ຄວາມສໍາຄັນຕໍ່ກັບການ ເກັບເຄື່ອງປ່າຂອງດົງສໍາລັບການບໍລິໂພກໃນຄົວເຮືອນ. ສໍາລັບການເກັບ ເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ, ຟືນດັງໄຟ ແລະ ໄມປຸ ່ ອຂາຍ ້ ກສາງເພື ້ ແມນກວມເອົ າ ພຽງ 20% ຂອງບ ານທັ ງ ໝົ ດ . ການນໍ າ ໃຊ ທີ ່ ດ ນ ິ ທີ ່ ສໍາຄັນ ່ ້ ້ ອີກອັນໜຶງ່ ແມນ ການນໍ າ ໃຊ ເຮັ ດ ສວນ (ມີ 32% ຂອງບ ານທັ ງ ໝົດທີ່ ່ ້ ້ ລາຍງານ) ແລະ ການນໍາໃຊ້ເຮັດໄຮເຂົ າ ້ (ມີ 31% ທີ ່ ລ າຍງານ). ການທີ ່ ່ ລາຍງານ ກຽວກັ ບ ການນໍ າ ໃຊ ທີ ່ ດ ນ ິ ໃນເມື ່ ອ ກ ອນ ເຂົ າ ້ ໃນການເຮັ ດ ໄຮ ເຂົ າ ້ , ່ ້ ່ ່ ເກັບເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ ແລະ ໄມ້ ໂດຍອໍານາດການປົ ກຄອງບານທີ ່ ພົ້ນເດັນ ່ ້ ກວາໝູ ນັ ນ ້ ແມ ນສອດຄ ອງກັ ບ ຄວາມຈິ ງ ທີ ່ ວ າ ປະເພດການນໍ າ ໃຊ ທີ ່ ດ ນ ິ ທີ ່ ່ ່ ່ ່ ່ ້ ໄດ້ຈັດສັນໃຫ້ແກ່ ໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ ດິນ ຂອງລັດນັ້ນ ສວນໃຫຍ ແມ ້ ສອງ, ປ່າດົງຕຶບໜາ ແລະ ທີ່ດນ ິ ປ່າເຫຼົ່າ. ່ ່ ນ ່ ປ່າໄມຂັ ້ ນ

ບ່ອນເກັ ບເຄື່ອງand ປ່າຂອງ ດົງ ແລະ ໄມ້ ເພື່ ອຊົມfor ໃຊ້ໃນຄອບຄົ ວ NTFP wood collection own use

49%

ດິນສວນ Gardening

32%

Upland rice farming ເຮັດໄຮ່

31%

Paddy farming ເຮັດນາ

26%

ບ່ອນ ເກັບເຄືcollection ່ ອງປ່າຂອງດົງfor ແລະ ໄມ້purpose ເພື່ ອຂາຍ NTFP and wood sale

20%

ປູກພື ດcropping ເສດຖະກິດ Cash

16%

ນໍາໃຊ້ເຂົ້າໃນເປົ້ Other າໝາຍອືuse ່ ນໆ

14%

ບໍ່ມີຄວາມສໍາUse ຄັນຕໍnot ່ກັບການດໍ າລົງຊີວດ ິ ຂອງປະຊາຊົ ນ important to mention

ເສັ້ນສະແດງ 38: ການນໍາໃຊ້ທີ່ດິນຕົ້ນຕໍ ກອນການຈັ ດສັນໃຫ້ແກ່ ການເຊົ່າ ແລະ ່ ສໍາປະທານທີ່ດິນລັດ

7%

ດິນສວນ Cultural purposes

2% 0%

5%

10%

15%

20%

25%

30%

35%

40%

45%

50%

USE OF LAND FOR LOCAL RESIDENT PRIOR ALLOCATION TO A LAND DEAL IN PERCENT

67

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຂະນະທີ່ມພ ີ ຽງແຕ່ 4% ຂອງຊາວບານລາຍງານວ າ່ ພື້ນທີ່ດນ ິ ທີ່ໄດຈັ ້ ້ ດສັນ ໃຫ້ແກການເຊົ ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ເມື່ອກອນໄດ ໃຊ ່ ່ ້ ້ເຂົາ້ ໃນ ການເຮັດນາ, ຊຶ່ງການເຮັດນາ ຍັງຄົງຖືເປັ ນອາຊີບຕົນ ້ ຕໍຢ່ ູໃນບານທີ ່ ໄດສໍ ້ ້ າ ພາດ (26% ຂອງຈໍານວນບານທັ ງໝົດ). ສະນັນ ້ , ຈຶງ່ ສາມາດເວົາ້ ໄດວ ້ ້ າ່ ເຖິງ ແມນວ ທ່ ີດນ ິ ນາພຽງສວນໜ ອຍເທົ ່ານັນ ້ ທີ່ໄດຈັ ່ າຈະມີ ່ ່ ້ ້ ດສັນໃຫ້ແກນັ ່ ກ ລົງທຶ ນ ກໍຕາມ, ແຕມັ ບທີ່ສງູ ຕໍກ ່ ບ ັ ຊີວດ ິ ການເປັ ນ ່ ນໄດມີ ້ ຜົນກະທົບດານລົ ້ ຢູ່ຂອງຊຸ ມຊົນເມື່ອທີ່ດນ ິ ປະເພດດັງ່ ກາວສູ ນເສຍໄປ. ່

ເມື່ອຈໍາແນກໄປຕາມກຸມຊົ ່ ນເຜົ່ າລະອຽດ ໂດຍແຍກຕາມການຈັດປະເພດ ຕາມພາສາປາກເວົາ້ ເຫັ ນວາ່ ບານທີ ່ມໂີ ຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ້ ຂອງລັດ ມີຄວາມແຕກຕາງຢ າ່ 20% ່ ່ າງສໍາຄັນ. ມີບານຈໍ ້ ານວນ ໜອຍກວ ້ ຂອງຈໍານວນບານທີ ່ ມກ ີ ານເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດທັງໝົດ ້ ທີ່ມປ ີ ະຊາກອນ ສວນໃຫຍ ຢູ ່ມພ ີ າສາປາກເວົາ້ ໃນກຸມ ່ ່ ່ພາຍໃນບານທີ ້ ່ ລາວ-ໄຕ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 25). ແຕກົ ຈາໍ ນວນບານຫຼ າຍກວາເຄິ ່ ງກັນຂາມມີ ້ ້ ່ ງ່ ໜຶງ່ ທີ່ ມີການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ປະຊາກອນຢູ່ພາຍໃນບານ ້ ສວນໃຫຍ ມີ ່ ່ ພາສາປາກເວົາ້ ມອນ-ຂະແມ.

ສະພາບແວດລອມດ ານ ້ ້ ເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ

ຜົ ນໄດຮັ ້ ນ ູ ຄວາມທຸກຍາກ ປີ 2015 (Coulombe ້ ບຈາກການວາງ ຂໍມ et al. 2016, Epprecht et al. 2018) ເຕັງທັບກັບຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ຕງັ້ ຂອງ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເຫັ ນວາ່ ຫຼາຍບານ ີ ານ ້ ທີ່ມກ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແມນນອນຢູ ີ ດ ັ ຕາສວນ ່ ່ ໃນກຸມທີ ່ ່ ມອ ່ ຄວ າມທຸກຍາກຕໍາ່ (upper quartile), ຊຶ່ງເປັ ນກຸມທີ ີ ານະເສດ ່ ່ ມຖ ຖະ ກິດ-ສັງຄົມທີ່ດກ ີ ວາ່ (26% ແມນຢູ ີ ວາມທຸກຍາກຕໍາ່ ສຸດ ່ ່ ໃນກຸມທີ ່ ່ ມຄ (q uartile 1) ແລະ 30% ແມ່ ນຢູ່ ໃນກຸ່ ມທີ່ ມີ ຄ ວາມທຸກ ຍາກຕໍ່ າ (quartile 2) ເມື່ອທຽບ ໃສກຸ ີ ດ ັ ຕາຄວາມທຸກຍາກສູງກວາ່ (22% ່ ມທີ ່ ່ມອ ຕໍກ ່ ມ). ຸ່ ຕາຕະລາງ 26 ແລະ ເສັນ ້ ສະແດງ 39 ໄດສະແດງໃຫ ້ ້ເຫັນເຖິງຜົນ ໄດຮັ ່ ມີ ໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ້ ບດັງ່ ກາວ. ່ ບານທີ ້ ຈຶງ່ ມີອດ ັ ຕາຄວາມທຸກຍາກສະເລຍ ່ ທີ່ຕາ່ໍ ກວາ່ (27%) ເມື່ອທຽບກັບບານ ້ ທີ່ບມ ໍ່ ໂີ ຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ (29%).

ສະພາບແວດລ້ອມດ້ານຊົນເຜົ່ າ ແລະ ຄວາມທຸກຍາກ ຜົນໄດຮັ ້ ນ ູ ທາງດານພື ້ ນທີ່ຈາກການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການ ້ ບຈາກການວິເຄາະຂໍມ ້ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໂດຍວາງເຕັງທັບກັບຂອບເຂດຂອງ ບານສະແດງ ໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ້ ໄດຈັ ດ ຕັ ງ ້ ປະຕິ ບ ດ ັ ຢູ 23% ຂອງຈໍ າ ນວນບ ານທັ ງ ໝົ ດ ົ ຢູ ໃນ ສປປ ລາວ (ຫຼື ້ ່ ້ ່ 1,977 ບານ). ບັ ນ ດາບ ານເຫຼ ່ ົ າ ນີ ້ ມີ ຈ າ ໍ ນວນປະຊາກອນທັ ງ ໝົ ດ ກວມເອົ າ ້ ້ ຫຼ າຍກ ວາ່ 1/4 ຂອງຈໍານວນປະຊາກອນໃນທົ່ວປະເທດທັງໝົດ. ດັ່ງທີ່ ສະແດງໃນຕາຕະລາງ 24, ສັດສວນຂອງບ ານທີ ່ ີໄດຮັ ່ ້ ້ ບຜົ ນກະທົບ ແລະ ບໍໄ່ ດຮັ ບ ຜົ ນ ກະທົ ບ ຈາກໂຄງການເຊົ າ ່ ແລະ ສໍ າ ປະທານທີ ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແມນ ້ ່ ມີໂຄງປະກອບທາງດານຊົ ນ ເຜົ ່ າ ຄ າຍຄື ກ ນ ັ ໂດຍແບ ງຕາມ 4 ກຸມ ້ ້ ່ ່ ພາສາ ປາກເວົາ້ ຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ. ມີຂໍ້ຍົກເວັນ ້ ຢູ່ບ່ອນວາ່ ສໍາລັບບັນດາບ້ານ ທີ່ 1/6 (17%) ຂອງຈໍານວນ ມີຊນ ົ ເຜົ່າກຸມມົ ງ ້ -ມຽນ ແມ ນມີ ພ ຽງແຕ ປະມານ ່ ່ ່ ບານທັ ງ ໝົ ດ ທີ ່ ມ ໂ ີ ຄງການເຊົ າ ່ ແລະ ສໍ າ ປະທານທີ ່ດນ ິ ຂອງລັດໃດໜຶງ່ ຕັງ້ ຢູ່. ້

ຕາຕະລາງ 24: ບັນດາບ້ານທີ່ໄດຮັ າ້ ້ ບຜົ ນກະທົບຈາກການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແບ່ງຕາມກຸມພາສາປາກເວົ ່ ກຸມພາສາປາກເວົ າ້ ່

ລາວ-ໄຕ

ມອນ-ຄະແມ

ຈີນ-ຕິເບດ

ມົ້ງ-ມຽນ

ບ້ານທີ່ບໍ່ມີການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນລັດ

3,478 (76%)

1,984 (75%)

347 (76%)

705 (83%)

ບ້ານທີ່ມີການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ິດິນລັດ

1,076 (24%)

650 (25%)

108 (24%)

143 (17%)

ຕາຕະລາງ 25: ບ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບຈາກການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແຍກຕາມກຸມຊົ ່ ນເຜົ່ າຕາມພາສາປາກເວົາ້ ກຸ່ມພາສາປາກເວົາ້

ມອນ-ຂະແມ

ລາວ-ໄຕ

ຈີນ-ຕີເບດ

ມົ້ງ-ມຽນ

ປະເພດພາສາປາກ ເວົາ້ ຍ່ອຍ

ລາວ

ໄຕ/ໄທ

ກຶມມຸ

ວາ້

ຕະໂອຍ ້

ມອນ-ຂະແມ

ຫວຽດ

ຕິເບດ-ພະມາ້

ມົ້ງ

ມຽນ

ບ້ານທີ່ບໍ່ມີການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດິນລັດ

2147 (80%)

1318 (71%)

1209 (85%)

42 (82%)

583 (69%)

137 (48%)

19 (86%)

350 (76%)

659 (84%)

50 (77%)

ບ້ານທີ່ມີການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ິດິນລັດ

528 (20%)

546 (29%)

221 (15%)

9 (18%)

266 (31%)

151 (52%)

3 (14%)

109 (24%)

130 (16%)

15 (23%)

ຕາຕະລາງ 26: ສັດສວນຂອງໂຄງການເຊົ ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແຍກຕາມອັດຕາຄວາມທຸກຍາກລະດັບບ້ານ ່ ອັດຕາຄວາມທຸກຍາກລະດັບບ້ານ (ຈັດແບ່ງເປັ ນ 4 ກຸມ) ່

68

ກຸມທີ ່ ່ ມີອັດຕາ ຄວາມທຸກຍາກຕໍ່າສຸດ

ກຸມທີ ່ ່ ມີອັດຕາ ຄວາມທຸກຍາກຕໍ່າ

ກຸມທີ ່ ່ ມີອັດຕາ ຄວາມທຸກຍາກສູງ

ກຸມທີ ່ ່ ມີອັດຕາ ຄວາມທຸກຍາກສູງສຸດ

ບ້ານທີ່ບໍ່ມີການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນລັດ

24

23

25

26

ບ້ານທີ່ມີການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ິດິນລັດ

26

30

22

22

ພາກທີ 4: ສະພາບແວດລອມຂອງພື ້ ນທີ່ ທີ່ມີການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ້

ຈີ ນ

! . !. . ! !.

! .

! . ! . ! .

! . ! .

! . _ .! ^ ! . . ! ! . ! . !. . ງົ້ າລີ ! . ! ! . ! !. !. . !. ! .

! . ! . ຫ ວ ຽ ດ ນ າ ມ ! . ! !. . ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! . !. . ! ມຽນມາ ! . ! . !! !. . ! . ! ! . . ! . ! . ! . ! . ! . ! ! . . ! . ! . ! !. . !. . ! . !. ! . ! . ນ້າທາ ^ !. ! . ! . _ ! ! . ! ! . . ! ! !. . . ! !. . . ! ! ! ! !. . !. . !. . ! . ! . ! !. . ! ! . !. ! ! . . !. ! ! . !. . ! ! . ! . . ! . !. . ! ! !. . ! ^ . ! . _ ! . . !. . ! ! . ! . ! . ! ໄ . ! . ! . ! ! ! . . . ! . ! . . ! . ! !. !! ! ! ! . . . !. ! . . !. ! !^ . . !! !. ! ! . !. ! !. !. . . _ . ! ! .. . ຫວ . ! ້ ຍ າຍ !. . ! . ! . ອ ! ຳເ ື . ! ! . _.!!. .! .! ^ ! ! ! . . . ! ! . ! . . ! ! . . ! . !. ! . . ! . ! !. ! !. . . ! . ! ! ! . ! . ! !. . !. . .! !. . !. ! . !. . !^ ! . ! ! . ! . _ ! . !. . ! ! ຫວງພະບາງ . . ! ! . . ! . ! !. ! ! . !. ! . . . ! ! . ! !. . !. ! ! . . ! . ! ! . ! . ! ! . !. . ! . . !. ! ! . . ! ! . ! ! . ! . . !. ! . !. . ! !. ! . . ! ! . ! . ! ! ! . . . ! ! .. ! . ! ! . !. . !. . !. !. !. . !! . . ! . !. !! . ! !. . ! . . ! ! . ! !. . ! . !!. !^ . !. . !. ! !! . _ !. ! . ! . !. ! !. . . ! ! . ! ! . ! ! ! . . ! . . ! ! . . ! ແປກ . ! . . ! ! ! . . . ! ! . . ! . ! ! . ! !. .. ! . ! ! . _ ^ ! ! . . ! ! . . ໄ ຍະບູລ. ີ !. ! ! ! . !. ! ! . ! ! . .. !. ! . !. . ! ! . ! . ! ! ! . ! . . ! !. !. !. . !. ! . !. . ! ! . ! ! . . ! . ! ! . . . ! ! ! ! . !. !. . ! . . ! ! ! !. ! . . . . . ! !. . ! . ! ! . . ! . ! ! . ! . !. . !. . ! ! . ! !. . ! . ! ! . !. ! _ອະນຸວ ົງ ^ ! ! . !. ! . ! ! .! !. ! . . ! . ! . ! . ! ! . . ! !. ! . !. . . ! ! . !! !. !! !. . !. !. . !. .. ! !. . . . ! ! ! . . ! . ! ! . . ! . ! . ! . ! . ! . ! . . ! ! ! ! . !. . !. ! ! . ! . ! !. ! . ! . ! ! . !. ! !. . . !. . ! ! ! . . ! !. !. ! . ! . ! . . . ! . ! . !. . . ! ! ! . ! . ! ! . ! ! ! . . . ! ! ! . . ! ! . . ! ! . ! . ! . ! . . ! ! _ ^ ! ! ! . . . . . ! ! . . ! ! . ! ! . . ! ! ! ! .. ! ! . ! ຮງ !. !. !. . . !. . . !. . . ! !. ! . ພນ . ! ! ! ! . . ! ! . ! . ! . ! . !. !! . ! . . ! ! . _ ^ !. ! . ! . ! !! . !. . ! . ! . !. . !. ປາກ ັນ ! ! . ! !. !. . . !. ! ! . !. . !. !. ! . . ! !. . !. ! ! ! . . ! ! ! . . ! . ! . ! ! . ! . . ! ! ! . . . . ! ! . . . ! ! . ! . ! . . ! . ! . ! !. !! . . ! . ! ! ! . . ! ! . .! !! . !. !.. . ! . !. . ! !. . ! !. . ! . ! . ! . ! . ! ! !. ! . . ! !. . ! . ! ! . . ! ! _ ^ ! . . ! ! . ! . ! ! !! ! . . . ! . . !. . ນະ ອນຫວງວຽງຈ ັນ ! . ! . ! . ! . !. . ! . ! ! . ! !. !. . . ! . ! ! ! ! ! . . !! . !. . . ! ! . . . ! ! . ! . . !! ! . ! _.!.!!..! .!.!.!.!.!.!.! .! ທາ່ ແ ກ ^ !. . !. . ! . !. . ! . !! . ! ! ! . . . ! ! ! . ! . ! ! . ! ! . . ! ໄ ທ ! . ! . ! !. . ! ! . !. . !. !. ! . ! . ! ! . . ! . ! !. . ! . !. ! . . !. ! . ! ! !. . !. . !. ! ! . ! ! . . ! ! . . ! ! . . ! !. ! . . ! . ! . ! . ! ! . ! . !. . !. _ ^ ! ! . !. . ! ະຫວ ັນນເ ດ . !. . ! ! . ! . ! !. . ! . !. . !! !. ! . ! . ! . ! . ! . ! . ! !. . ! ! . . ! . ! າລະວ ັນ . ! ! . . ! . ! .. ! ! ! _ ^ . ! ! . . . ! . ! . ! . ! . ! . !. !. . . ! . ! ! ! . ! . ! ອ ັດຕາ ວ . ! !. . ! . ່ ນ ວາມທຸກຍາກປີ 2015 ! ! . ! .. !! . !. ! ! . !. !.. ! ລະມາມ !. . . ! ! ! . . . !. ! ! . ! . ! ! ! . . ! . ! ! . _ . ! ! . !. . ! . !^ . . . ທີ ຕ ່ ງ ເທດ ະບານແ ວງ ! ! . ! ັ້ . ! ! . . _ ^ ! . ! . . !. !. . . < 10 % ! ! . ! . ! ! . . ! . . !. ! ! ! . !. ! !. !. . . ! !. . ! ! . ປາກເ . ! ! ! . . . ! ! . ! ! ! . ! ! . ! . . ! . ! ! . ! . . ! ! !. ! !. !. !. . ! . !. . . . !! ! ! . . . ! ! . ! ! ! ! . ! . ! ! ! . . . ! ! ! . . ! ! . ! . . . . ! ! _ ^ . !.

10 - 20 ! . . ! ! . ! ! ! . ! ! ! . . . . . . ! ! ! . . ! ! .. !. !. . ະແ ງການ !. ! ! . . ! . ! ! . . ! ! . ! . ! . ! ! . ! . !. . ! !

20 - 30 !. !. . !! . !. ! . . ! ! . ! ! . !^ !. . ! . ກະ ກຳ ! _.!!.! . ! . ! ! ! . ! . . . ! . ! ! . .

30 - 40 ! . !. . ! . າມກັ ໄ ! ີ ! !. ! . . !. . ! !. . !

40 - 50 ! ປູກໄມ ້ . ! . . ! . ! . ! .

50 - 60 !. . ! . ! . . ! ! ! . ບ່ ແ ຮ ່ ! . ! .

60 - 70 ! . ! .

70 - 80 ! . ! . ! . ໄ ້ານ້າຕ ົກ ! !. . ! .

80 - 90 > 90 %

ກຳ ປູ ເ ຈ ຍ

ເສັ້ນສະແດງ 39: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແບ່ງຕາມຂະແໜງການ ແລະ ອັດຕາຄວາມທຸກຍາກຢູ່ຂັ້ນບ້ານ

69

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

( !

ຈີ ນ

( !

( !

( !

( (! ! ( ! ( ! ! ( ( !

_ ^

ມຽນມາ !! ( ( ( !

!! ( ( ( ! ( !

! ( ( ! ( (! ! ( ! ! (( ! ( (! ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ( ! (! ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ນໍາ້ ທາ! (! ( (! ( ! ( ! ( ! (! ! ( (! (! ( ! ( ! ( !

_ ^

! ( ( ! ! (( (( ( ! ! ! (! ! ຫວ ( (! ! ້ ຍຊາຍ ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ( ! ( ! ( !

! ( ( !

ຫ ວ ຽ ດ ນ າ ມ

( !

( ! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ( ! ( ! (! ! ( ( (! !

( !

( ! ( !

( !

( (! ! ( !! ( ( (! ! (! ( ! ( ! (! ! (

_ ^

( !

( ! ! (

ໄຊ

! (

( !

( ! ! (

( ! ( (! !

( !

( ! ( !

( !

( !( ! ( (! ! ( !

( !

( !

_ ^ (! ( ຊຳເ ອ ື !

( ! ( ! ! ( (! ! ( (! ! ( ( ( ! !

( ! ( !

!! ( ( ( !

(! ! (! !( ( ( ( ! (! !

_ ^

( ! ! ( ! ( ( !

( !

! ( ( ! ( ! ( ! ! (

( ! ! ( ( ! ( !

( !

ຜງົ້ ສາລີ

(( ! (! ! ( !

_ ^

( ! ! ( ( ! ( ! (! ( ! ( ! ( ! ( (! ! ( (! ! ( ! ( ( ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( (! (! (! ! (! ! ( ! ( ( !

( ! ! ( ( (! ! (! ( ! ( !! ( ( ( ! (! ! (!

( !

( !

( !

(! ! ( ! ( (! ! ( (! ! ( ( !! ( ( ! ! ( ( ! ( ! ( ! (! ! ( ( ! ( ! ( ! ! ( ! ! ( ! (( ! (! ( (! ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( (( ! (! ( ! ! (! ! ( (( (! ( ! ! ( (! ! ( ! (! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ແປກ ( ! ! ( ! ( (! ! ( ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ( ( ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ( ( ( ! ໄຊຍະບູ ີ! (! ! ( ! ! (! ! ( ລ! ! ( ( ( ! ( ! ( ! ( (! ! (! ( ! (! ( ! ! (! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ( ( ! (! ! (! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! (! ! (! ! ( ! ( Anouvong ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( (! ! (! ! ( ! ( (! ( (! ! ( (! ! ( ! (! ! ( ( ! (! (! ! (! ! (! (! ( ! ! (! ( ! (! (! ( ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ! ! ( ! ( ( ! (! ( ! ( ! ( ! (! ! (! ! ( ! ( ( ! ( ( ! ( ( ! ( ! (! ! (! ! ( ( ! (ໂພນໂຮງ ! ( ! ( (! ( ! (! ! (! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ( ( ! ! (! (! ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! (! ! ( (! ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! (! ! (( ! ! ( ( ( ! (! ! ( ( ! (! ! (! ! ( ! ( ! ( ( ! (! ! (! ປາກຊ ັນ ( ( ! ( ! ( (! ! ( ! ( ( ! (! ! (( ! ( ! ( ! (! ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ! ( ! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( (! ! (! ! (( ! (! ( ( ! ! ( ( ( ! ! (( ! ( ! ! (! ! (! ! ( ( ! ( ! (! ( ! ! ( ! ( ! ( ( ! (! ! ( ( ! ( ! ( (! ! ( ! ! ( ( ! ! (( ( ! (! ! ( ! ( (! ! ( ! (! ! ( ! ! ( ( (! ! ( ! ( ນະຄອນຫຼວງວຽງຈ ັນ ( ! ( ! (! ! ( ! ( ( ! ( (! ! (! ! ( ! ( ( ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ( (! ! ( ! (! ! ( (! ( ! ! ( (! (! ! (! ( ທາ່ ແຂກ ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! (! (! ( ! ( (! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( (! ! ! (( ! ( ! ( ! (! ! ( ( ! ( (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( (! ! ( ! (! ! ( ! ( ! (! ( ! ( ( ! (! (! ! (! ( ( ( ! ! (! ! ( ( ! ! ( ! ( ( ! (! ! ( ( ! ! ! ( ( ! ( ( ( ! (( ! !! ( ( ! (! ! ( (! ! ( ສະຫວ ັນນເຂດ ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! !! ( (( (! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ສາລະວ ! ( ! ! ( ັນ ! ( ! ( ( ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! (! ! ( ! ( ( ! ( ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ( ! ! ( ! ( ! (! ! ( (! ( (! (! ( ລະມາມ ! (! ! ( ( ! ( ! ! (! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! ! (! ! ( ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ! (! ! (! (! (! ( ! (! ! ( ! ( ! (( ! ( ( ( ( ! ປາກເຊ ! ( ! ( ! ( ! (( ! (! ! ( ! ( ! (( ( ! ( ( ! (( ! (! ! ( ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ! (! (! ! (! (! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! (! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! (! ! ( ! (! ! ( ! (! ! ( ! ( ! ( ! (! ( ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ( ! ( ! ( ! ( ( ! ( ! (! ( ! ( (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ( ( ! ( ( ! (! ! ( ! (! (! (! ! (! ! ( ( ! ! ( ! ( ( ! ( (! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ກຄີ ( ! (ສາມ (! ! ( (! ! ັ ໄຊ ( ( ! ( ! (! (! ! ( (! ! ( ! ( ! ( ! ( ( ! ! ( ! (( ! ( ! ! (! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ( (! ! ( !

(! ( (! !! ( ( ( !! ( !

( !

ຫຼວງພະບາງ

( ! ! (

( !

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

_ ^

ໄ ທ

_ ^

ການປຽ່ ນແປງອ ັດຕາສວ ່ ນຄວາມທຸກຍາກລະດ ັບບາ້ ນ

_ ^

ລະຫວາ່ ງ ປີ 2005 ແລະ 2015 < -30 % -30 - -15 -15- -1

_ ^

15 - 30 > 30 %

ທີ່ຕງັ້ ເທດສະບານແຂວງ

ຂະແ ງການ

_ ^

ກະສິກ ຳ

ບໍ່ມກ ີ ານປຽ່ ນແປງ 1 - 15

_ ^

_ ^

ປູກໄມ ້ ບໍ່ແຮ ່

( !

ໄ

້ານໍ້າຕ ົກ

ກຳ ປູ ເ ຈ ຍ

ເສັ້ນສະແດງ 40: ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແຍກຕາມຂະແໜງການ ແລະ ການປ່ຽນແປງກ່ຽວກັບອັດຕາຄວາມທຸກຍາກ

70

ພາກທີ 4: ສະພາບແວດລອມຂອງພື ້ ນທີ່ ທີ່ມີການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ້

ເມື່ອ ສົມທຽບອັດຕາຄວາມທຸກຍາກ ຂອງບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບຈາກ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດໃນປີ 2015 ກັບປີ 2005 (Epprecht et al. 2008 ແລະ Epprecht et al. 2018), ເຫັ ນວາ່ ໃນຂະນະທີ່ອດ ັ ຕາຄວາມທຸກຍາກຢູ່ໃນບັນດາບານທີ ່ ມີ ແລະ ບໍມ ່ ໂີ ຄງການ ້ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຫຼດ ຸ ລົງ ແຕອັ ຸ ລົງຂອງ ່ ດຕາການຫຼດ ຄວາມທຸກຍາກຢູ່ ບານທີ ່ ມໂີ ຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ້ ແມນສູ ່ ບມ ໍ່ ກ ີ ານ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ່ ງກວາ່ (-14%) ເມື່ອທຽບໃສບ ່ ານທີ ້ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ (-12.6%). ສໍາລັບຕໍກ ່ ບ ັ ບັນຫາທີ່ວາ່ ໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດສົ ກ ່ ບ ັ ລະດັບຄວາມແຕກຕາງ ້ ງ່ ຜົນສະທອນຕໍ ້ ່ ລະຫວ່າ ງ ອັດຕາການຫຼຸດລົງຂອງຄວາມທຸກຍາກນີ້ ຫຼາຍປານໃດນັ້ນ ແມນເປັ ເຮັ ຸ ໄດ້ ຊຶ່ງຈະຕອງໄດ ່ ນການຍາກທີ່ຈະສະຫຼບ ້ ້ ດການວິເຄາະລົງເລິກ ຕື່ມອີກ. ຄວາມຈິງທີ່ວາບັ ິ ຂອງລັດ ມັກຈະ ່ ນດາໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ຕັງ້ ຢູ່ ພື້ນທີ່ ທີ່ມສ ີ ະພາບເງືອ ່ ນໄຂທາງດານເສດຖະກິ ດ-ສັງຄົມທີ່ດກ ີ ວານັ ້ ້ ່ ນ ກໍໝ ່ າຍຄວາມວາ່ ເຂດທີ່ທກ ຸ ຍາກທີ່ສດ ຸ ຂອງ ສປປ ລາວ ແມນບໍ ່ ໂີ ອກາດ ່ ມ ຫຼາຍທີ່ຈະໄດຮັ ້ ບຜົນປະໂຫຍດຈາກໂອກາດທີ່ໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດໃດໜຶງ່ ທີ່ອາດຈະປະກອບສວນເຂົ າ້ ໃນການປັ ບປຸງພື້ນຖານ ່ ໂຄງລາງ າງງານ. ເຖິງແນວໃດ ກໍຕ ່ າມ, ່ ແລະ ການສາງໂອກາດໃນການຈ ້ ້ ອັດຕາຄວາມທຸກຍາກ ສໍາລັບບານທີ ່ ຢ່ ຫ ູ ່ າງໄກສອກຫຼີກທີ່ມກ ີ ານ ເຊົາ່ ແລະ ້ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແມນບໍ ່ ຄ ີ ວາມແຕກຕາງເມື ່ອທຽບໃສກັ ່ ມ ່ ່ ບບານ ້ ທີ່ຢ່ ູຫ່າງໄກສອກ ຫຼີກທີ່ບມ ່ໍ ກ ີ ານ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ຊຶງ່ ບັນຫານີ້ຍງັ ໄດຊີ ່ ຢ່ ຫ ູ ່ າງໄກສອກຫຼີກແມນບໍ ບ ້ ້ ໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ບານທີ ້ ່ ໄ່ ດປະສົ ້ ກັບບັນຫ າຜົ ນກະທົບທາງດ້ານລົບທາງດ້ານເສດຖະກິດທີ່ອາດເກີດຂຶ້ນ ຈາກການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ອັດຕາຄວາມທຸກຍາກສະເລຍ ່ ຢູ່ບັນດາບານ ້ ແຍກຕາມ 3 ຂະແໜງການ ແມນປະມານ 22%. ສິງ່ ທີ່ໜາສົ ຸ ລົງຂອງຄວາມທຸກ ່ ້ ນໃຈ ອັດຕາການຫຼດ ຍາກສູງທີ່ສດ ຸ ແມນຢູ ່ ມໂີ ຄງການປູກໄມ້ ແລະ ຕໍາ່ ທີ່ສດ ຸ ແມນຢູ ່ ່ ໃນບານທີ ້ ່ ່ ໃນ

ບານທີ ່ ມໂີ ຄງການກະສິກາໍ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 27, ເສັນ ້ ສະແດງ 40). ອີກ ້ ເທື່ອໜຶງ່ , ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ສົງ່ ຜົນຕໍແ ່ ນວ ໂນມດັ ້ ງ່ ກາວ ່ ນັນ ້ ຫຼາຍປານໃດ ແມນຈະຕ ອງມີ ການສຶກສາຄົນ ້ ຄວາຕື ່ ້ ້ ່ມອີກ. ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໂດຍນັກລົງທຶນຈາກ ສປປ ລາວ ຫຼື ຈາກບັນດາປະເທດເພື່ອນບານ ້ ຕໍແມນ ້ (ຕົນ ່ ສປ ຈີນ, ສສ ຫວຽດນາມ ແລະ ໄທ) ໄດຈັ ັ ຢູ່ບັນດາບານທີ ່ ມລ ີ ະດັບຄວາມທຸກຍາກແຕກ ້ ດຕັງ້ ປະຕິບດ ້ ຕາງກັ ່ ທກ ຸ ຍາກ ແລະ ບານທີ ່ ມສ ີ ະພາບເງືອ ່ ນໄຂ ່ ນ - ລວມທັງບັນດາບານທີ ້ ້ ດານເສດຖະກິ ດ-ສັງຄົມທີ່ດແ ີ ລວ. ້ ້ ສໍາລັບໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໂດຍນັກລົງທຶນທີ່ບແ ໍ່ ມນປະເທດເພື ່ ອນ ບານທີ ່ຢ່ອາຊີ ູ ດວຍກັ ນ ່ ້ ້ ເຊັນ ່ : ເກົາຫຼີໃຕ,້ ມາເລເຊຍ, ຍີ່ປ່ ນ, ຸ ອິນເດຍ ແລະ ສິງກະໂປ ສວນໃຫຍ ຕັ ່ ່ ງ້ ຢູ່ ໃນບ້ານທີ່ມີເງືອ ່ ນໄຂດ້ ານເສດຖະກິ ດ -ສັ ງ ຄົ ມ ທີ່ ດີ ແ ລ້ ວ. ມີ ພ ຽງສອງ ໂຄງການຈາກປະເທດ ຊູ ແອດ ທີ່ ປູກໄມ້ວິກ ແມ່ນ ຕັ້ງຢູ່ບ້ານທີ່ທກ ຸ ຍາກ ທີ່ມີອັດຕາຄວາມທຸກຍາກປະມານ 50% ຫຼື ສູງກວາ. ່ ອາຊີ ບ ຕົ້ ນ ຕໍ ຂ ອງຊາວບ້ ານທີ່ ໄ ດ້ ຮັ ບ ຜົ ນ ກະທົ ບ ຈາກການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂດຍອີງຕາມຜົນໄດຮັ ້ ບຈາກການປະເມີນຄຸນພາບການລົງທຶນ ເຫັນວາ່ ອາຊີບ ຕົນ ້ ຕໍຂອງຊາວບານທີ ່ໄດຮັ ິ ້ ້ ບຜົນກະທົບຈາກການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ຂອງລັດ ແມນມີ ຄ ວາມແຕກຕ າງກັ ນ . ເມື ່ ອ ຖາມກ ຽວກັ ບ ອາຊີ ບ ຕົ ນ ້ ຕໍ 3 ຢ າງ ່ ່ ່ ່ ຢູ່ພາຍໃນບ້ານ ບ່ອນໂຄງການຕັ້ງຢູ່, ຊາວບ້ານບອກວ່າ ການເຮັດນາ ເປັ ນອາຊີບຕົນ ້ ຕໍກວມເອົາ 73% ຂອງອໍານາດການປົ ກຄອງບານຢູ ້ ່ ໃນບານ ້ ທີ່ໄດ້ສໍາພາດທັງໝົດ; ການເຮັດໄຮ່ ກວມເອົາ 13% (ຫຼື 57 ບ້ານ), ການລຽງສັ ້ ດໃຫຍມີ ່ 6% ແລະ ການປູກພືດເສດຖະກິດມີ 5% (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 28). ຊາວບານສ ວນໃຫຍ ້ ່ ່ ລາຍງານວາ່ ການລຽງສັ ້ ດ ແລະ ປູກພືດເສດຖະກິດ ເປັ ນອາຊີບສໍາຮອງອັນດັບໜຶງ່ ຫຼື ອັນດັບສອງ, ໃນຂະນະທີ່ອາຊີບອື່ນໆ (ເຊັນ ່ : ຮັບຈາງ, ອຍ າເປັ ້ ການຄາຂາຍຍ ້ ່ ແລະ ຫັດຖະກໍາ) ໄດລາຍງານວ ້ ່ ນອາຊີບ ສໍາຮອງອັນດັບທີສາມ.

ຕາຕະລາງ 27: ສະຖານະພາບ ແລະ ການປ່ຽນແປງອັດຕາຄວາມທຸກຍາກສະເລຍຢູ ່ ່ ບ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບແຍກຕາມຂະແໜງການ ອັດຕາຄວາມທຸກຍາກລະດັບບ້ານ

ຂະແໜງການ

2015

ການປ່ຽນແປງ 2005 - 2015

ກະສິກໍາ

21%

-12%

ປູກໄມ້

23%

-15%

ບໍ່ແຮ່

23%

-13%

ຕາຕະລາງ 28: ອາຊີບ 3 ຢ່າງຕົ້ນຕໍ ຢູ່ບັນດາບ້ານທີ່ມີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ປະເພດອາຊີບ

ອາຊີບຕົ້ນຕໍ

ອາຊີບສໍາຮອງອັນດັບທີໜງຶ່

ອາຊີບສໍາຮອງອັນດັບທີສອງ

ເຮັດນາ

73%

9%

4%

ເຮັດໄຮ່

13%

15%

4%

ປູກພື ດເສດຖະກິດ

6%

28%

22%

ລ້ຽງສັດ

5%

38%

37%

ຄາຂາຍຍ ້ ່ອຍ

0%

2%

6%

ຫັ ດຖະກໍາ

0%

1%

2%

ເກັບເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ ແລະ ລາສັ ່ ດ

2%

0%

3%

ແຮງງານຮັບຈາງ ້

0%

3%

9%

ອື່ນໆ

0%

3%

9%

ບໍ່ມີຂໍ້ມູນ

0%

1%

4%

71

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຜົ ນໄດຮັ ງນັນ ້ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ້ ບຂາງເທິ ້ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ສວນໃຫຍ ໄດ ັ ຢູ່ ເຂດທົງ່ ພຽງ. ສໍາລັບບານທີ ່ ່ ່ ຈັ ້ ດຕັງ້ ປະຕິບດ ້ ໄດບອກວ າ ການເຮັ ດ ນາເປັ ນ ອາຊີ ບ ຕົ ນ ້ ຕໍ ແມ ນໄດ ບອກວ າ ການລ ຽງສັ ດ ້ ່ ່ ້ ່ ້ (134 ບານ, ່ມອ ີ າຊີບຕົນ ້ ຕໍ ເຮັດນາ) ຫຼື ການປູກ ້ ຫຼື 42% ຂອງຈໍານວນບານທີ ້ ພືດເປັ ນສິນຄາ້ ເປັ ນອາຊີບສໍາຮອງ (100 ບານ ້ ສະແດງ ້ ຫຼື 31% ເບິງ່ ເສັນ 41). ການເຮັດໄຮ່ ເປັ ນອາຊີບສໍາຮອງທີ່ສາໍ ຄັນທີ່ສດ ຸ ຮອງຈາກການເຮັດນາ ຊຶ່ງມີ 55 ບານ ງໝົດ) ທີ່ໄດລາຍງານ. ້ (17% ຂອງຈໍານວນບານທັ ້ ້

ບານທີ ່ມອ ີ າຊີບເຮັດໄຮເປັ ້ ຕໍ ເປັ ນບານທີ ່ໄດຮັ ້ ່ ນຕົນ ້ ້ ບຜົນກະທົບ ຈາກການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດຫຼາຍທີ່ສດ ຸ ເປັ ນອັນດັບທີສອງ. ຊຶງ່ ບານເຫຼ ົ່ານີ້ ້ ມີອາຊີບສໍາຮອງແມນການເຮັ ດ ນາ (20 ບ ານ ຫຼ ື 35%) ແລະ ການປູ ກ ພື ດ ່ ້ ເປັ ນສິນຄາ້ (20 ບານ ຫຼ ື 35%). ການລ ຽງສັ ດ ແມ ນອາຊີ ບ ສໍ າ ຮອງອັ ນ ດັ ບ ້ ້ ່ ສອງ (14 ບານ ງໝົດ). ້ ຫຼື 25% ຂອງຈໍານວນບານທັ ້

ອາຊີບຕົ້ນຕໍ

5% 35%

25%

ອາຊີບສໍາຮອງທີ່ສໍາຄັນ ຮອງລົງມາ ຈາກການເຮັດນາ

2% 4.99% 6.12%

10%

12.93%

35%

17% 73.02%

ອາຊີບສໍາຮອງທີ່ສໍາຄັນ ຮອງລົງມາ ຈາກການເຮັດໄຮ່

ເຮັດນາ

42% 31%

ເຮັດໄຮ່

ລ້ຽງສັດ

ປູກພື ດເສດຖະກິດ

ອື່ນໆ

ເສັ້ນສະແດງ 41: ອາຊີບຕົ້ນຕໍຢ່ ູໃນບ້ານທີ່ມີການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ

ສະພາບແວດລອມທາງດ ານນິ ຕິກໍາ ້ ້ ຄວາມສອດຄອງກັ ບ ຂໍ້ຜູກພັ ນທາງດານລະບຽບກົ ດໝາຍ ຂອງ ສປປ ່ ້ ລາວ ບັນດາພັ ນທະທາງດ້ານລະບຽບກົດໝາຍ ທີ່ ຕິດພັ ນກັບການອະນຸມັດ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແມນມີ ່ ຈາໍ ນວນຫຼວງຫຼາຍ ແລະ ບາງຄັງ້ ກໍບຊ ໍ່ ດ ັ ເຈນ. ບັນດາພັນທະເຫຼົ່ານີ້ໄດກໍ ້ ານົດຢູ່ບັນດາກົດໝາຍ ແລະ ກົດລະບຽບຫຼາຍສະບັບ ດັງ່ ລາຍລະອຽດໃນຕາຕະລາງ 29 ແລະ ຕາຕະລາງ 30 ຂາງລຸ ້ ມນີ ່ ້. ໃນການປະເມີນນີ້ ແມນໄດ ່ ສຸ ້ ມໃສ່ 6 ປະເພດ ເອກະສານນິຕກ ິ າໍ ທີ່ເປັ ນພື້ນຖານໃນການອະນຸມດ ັ ໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາ ປະທານໃດໜຶງ່ ຄື: ໃບທະບຽນສໍາປະທານ ຫຼື ໃບທະບຽນການຂຸດຄົນ ້ ແຮ່ ທາດ (ຊຶງ່ ເປັ ນ ການອະນຸຍາດ ໃຫ້ເລີ່ມຕົນ ້ ການລົງທຶນ), ບົດວິພາກທາງດານ ້ ສິງ່ ແວດລອມ ຮັ ້ ແລະ ເຕັກນິກ (ຊຶ່ງກໍານົດວາ່ ໂຄງການດັງ່ ກາວຈະໄດ ່ ້ ບຜົ ນ ປະໂຫຍດ ຫຼື ບໍ ເມື່ອທຽບກັບຕົນ ້ ທຶນການລົງທຶນ) ການປະເມີນຜົ ນກະທົບ ດານສິ ງ່ ແວດລອມຂັ ນ ້ ຕົນ ້ (IEE) ຫຼື ການປະເມີນຜົນກະທົບຕໍສ ່ ງິ່ ແວດລອມ ້ ້ ້ 35

72

ແລະ ສັງຄົມ (ESIA) ແລະ ແຜນການຄຸມຄອງ ແລະ ການຕິດຕາມກວດກາ ້ ດານສິ ງ່ ແວດລອມ ້ ້ ແລະ ສັງຄົມ (ESMMPs), ໃບຢັ້ ງຢືນຄວາມສອດຄອງ ່ ກັບ ລະບຽບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ (ECC) ເພື່ ອຢັ້ ງຢືນການຮັບຮອງເອົາ ESIA ຫຼື IEE ແລະ ESMMPs, ສັນຍາພັດທະນາໂຄງການ (ຊຶ່ງເປັ ນ ກ ານອະນຸຍາດໃຫ້ເລີ່ມຕົ້ນພັ ດທະນາກິດຈະການຂອງໂຄງການ) ແລະ ສັນຍາເຊົ່າ-ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ເຖິງແມນວ ິ ພັນກັບການອະນຸມດ ັ ່ າກົ ່ ດໝາຍ ແລະ ລະບຽບການທີ່ສາໍ ຄັນ ທີ່ຕດ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຖືກສາງຂຶ ້ ໃນທາຍຊຸ ມປີ ້ ນ ້ ້ ໃນຂອງລະບຽບ 1990 ແລະ ຕົນ ້ ຊຸ ມປີ 2000 (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 42)35 ແຕເນື ່ ອ ກົດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ໄດມີ ້ , ໃນດານຫຼ ັກ ້ ການປ່ຽນແປງຢູ່ຕະຫຼອດເວລາ. ສະນັນ ້ ການແລວ ່ ນໄຂຂອງໂຄງການຄວນຈະໄດຮັ ້ ເງືອ ້ ບການປັ ບປຸງໃຫ້ສອດຄອງກັ ່ ບ ກົດໝາຍທີ່ໄດປັ້ ບປຸງໃໝ,່ ແຕຄວາມເປັ ນຈິງແມນບໍ ່ າມາດເຮັດໄດສະເໝີ ໄປ ່ ່ ສ ້ (ຕົວຢ່າງ: ໃນກໍລະນີຂອງການສຶກສາຄວາມເປັ ນໄປໄດ້ ຫຼື ການປະເມີນຜົນ ກະທົບ) ຫຼື ບໍຖ ່ ວ ື າເປັ ດໝາຍສະເໝີໄປ. ່ ນພັນທະທາງດານກົ ້

ເອກະສານຊ້ອນທ້າຍ 4 ນໍາສະເໜີພາບລວມ ການປັ ບປຸງລະບຽບກົດໝາຍທີ່ ກຽວຂ ່ ້ອງກັບການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ໃນແຕລະໄລຍະ. ່

ພາກທີ 4: ສະພາບແວດລອມຂອງພື ້ ນທີ່ ທີ່ມີການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ້

ຕາຕະລາງ 29: ພັນທະທາງດານລະບຽບກົ ດໝາຍ ແລະ ການປະເມີນໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃນຂະແໜງກະສິກາໍ ແລະ ປ່າໄມ້ ້ ຂະແໜງການກະສິກໍາ ແລະ ປ່າໄມ້ ເອກະສານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຕົ້ນຕໍ

ພາກສ່ວນທີ່ຮັບຜິ ດຊອບ

ລວມເຂົາ້ ໃນການວິເຄາະ ຫຼື ບໍ

ສັນຍາພັ ດທະນາໂຄງການ

ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ/ ພະແນກແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ ແລະ ນັກລົງທຶນ

X

IEE ຫຼື ESIA

ບຸກຄົນທີ 3

X

ECC (ການອະນຸມັດ IEE/ESIA)

ກະຊວງຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ

X

ສັນຍາເຊົ່າ-ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ

ກະຊວງຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດລອມ ້ ແລະ ນັກລົງທຶນ

X

ໃບທະບຽນສໍາປະທານ

ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ /ພະແນກແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ

X

ບົດບັນທຶກຄວາມເຂົ້າໃຈ ສໍາລັບການເກັບກໍາຂໍ້ມູນພາກສະໜາມ

ພະແນກແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ ຫຼື ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ, ແລະ ນັກລົງທຶນ

ຄໍາຮ້ອງຂໍລົງທຶນ

ນັກລົງທຶນ

ບົດລາຍງານການສໍາຫຼວດພື້ ນທີ່ ພ້ອມກັບແຜນທີ່ຂອງເນື້ອທີ່ ທີ່ສາມາດ ອະນຸມັດໃຫ້ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ

ກະຊວງຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດລອມ ້ ແລະ ກະຊວງກະສິກໍາ ແລະ ປ່າໄມ້

ແຜນການຄຸມຄອງ ແລະ ການຕິດຕາມກວດກາດານສິ ່ງແວດລອມ ້ ້ ້ ແລະ ສັງຄົມ

ບຸກຄົນທີ 3

ບົດວິພາກເສດຖະກິດ ແລະ ເຕັກນິກ

ນັກລົງທຶນ

ໃບຢັ້ ງຢືນການຮັບຮອງ ບົດວິພາກເສດຖະກິດ ແລະ ເຕັກນິກ

ກະຊວງກະສິກໍາ ແລະ ປ່າໄມ້

ຂໍ້ຕົກລົງອະນຸມັດໂຄງການ

ຫ້ອງວາການລັ ດຖະບານ ຫຼື ່ ທ່ານເຈົາ້ ແຂວງ

ໃບທະບຽນວິສາຫະກິດ

ກະຊວງອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ການຄາ້

ໃບທະບຽນອາກອນ

ກະຊວງການເງິນ

ໃບອະນຸຍາດດໍາເນີນທຸລະກິດ ກະສິກໍາ-ປ່າໄມ້

ກະຊວງກະສິກໍາ ແລະ ປ່າໄມ້

ໃບຕາດິນລັດ

ກົມທີ່ດິນ ຫຼື ພະແນກຊັບພະຍາກອນ ທໍາມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ຂອງແຂວງ

ໃບອະນຸຍາດນໍາໃຊ້ທີ່ດິນຂອງລັດ

ກົມທີ່ດິນ ຫຼື ພະແນກຊັບພະຍາກອນ ທໍາມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ຂອງແຂວງ

ແຫຼ່ງຂໍມ ້ ນ ູ : GoL 2009b, MPI 2015 ແລະ ອີງໃສການປຶ ກສາຫາລື ສອງຝ່າຍ ກັບ ກົມສົງ່ ເສີມການລົງທຶນ, ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ, ກົມທີ່ດນ ິ , ກະຊວງຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ ່ ້ ແລະ ກົມແຜນການ ແລະ ການເງິນ, ກະຊວງກະສິກາໍ ແລະ ປ່າໄມ້

ຕາຕະລາງ 30: ພັ ນທະທາງດ້ານລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ການປະເມີນໂຄງການບໍ່ແຮ່ ຂະແໜງບໍ່ແຮ່ ເອກະສານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຕົ້ນຕໍ

ພາກສ່ວນທີ່ຮັບຜິ ດຊອບ

ລວມເຂົາ້ ໃນການວິເຄາະ ຫຼື ບໍ

ສັນຍາພັ ດທະນາໂຄງການ ສໍາລັບ ການຊອກຄົ້ນແລະ ສໍາຫຼວດແຮ່ທາດ

ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ ແລະ ນັກລົງທຶນ

X

ໃບທະບຽນສໍາປະທານ

ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ

X

ບົດລາຍງານ IEE ຫຼື ESIA

ບຸກຄົນທີ 3

X

ECC ໃນການຮັບຮອງເອົາ IEE/ESIA

ກະຊວງຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ

X

ຄໍາຮ້ອງຂໍລົງທຶນ

ນັກລົງທຶນ

X

73

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຂະແໜງບໍ່ແຮ່ ເອກະສານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຕົ້ນຕໍ

ພາກສ່ວນທີ່ຮັບຜິ ດຊອບ

ຂໍ້ຕົກລົງອະນຸມັດໂຄງການ

ຫ້ອງວາການລັ ດຖະບານ ່

ແຜນວາດຂອບເຂດເນື້ອທີ່ສະເໜີ ຊອກຄົ້ນແຮ່ທາດ

ກົມທໍລະນີສາດ ແລະ ແຮ່ທາດ

ໃບອະນຸຍາດການຊອກຄົ້ນແຮ່ທາດ

ກົມທໍລະນີສາດ ແລະ ແຮ່ທາດ

ໃບທະບຽນວິສາຫະກິດ

ກະຊວງອຸດສາຫະກໍາ ແລະ ການຄາ້

ໃບທະບຽນອາກອນ

ກະຊວງການເງິນ

ຂໍ້ຕົກລົງອະນຸຍາດໃຫ້ຊອກຄົ້ນແຮ່ທາດ

ກົມທໍລະນີສາດ ແລະ ແຮ່ທາດ

ແຜນວາດ ຂອບເຂດເນື້ອທີ່ທ່ ີອະນຸມັດໃຫ້ຊອກຄົ້ນແຮ່ທາດ

ກົມທໍລະນີສາດ ແລະ ແຮ່ທາດ

ໃບອະນຸຍາດການສໍາຫຼວດແຮ່ທາດ

ກົມທໍລະນີສາດ ແລະ ແຮ່ທາດ

ບົດລາຍງານກ່ຽວກັບໄລຍະການຊອກຄົ້ນແຮ່ທາດ

ນັກລົງທຶນ

ຂໍ້ຕົກລົງ ອະນຸຍາດໃຫ້ສໍາຫຼວດແຮ່ທາດ

ກົມທໍລະນີສາດ ແລະ ແຮ່ທາດ

ແຜນວາວຂອບເຂດເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດ້ອະນຸມັດໃຫ້ສໍາຫຼວດແຮ່ທາດ

ກົມທໍລະນີສາດ ແລະ ແຮ່ທາດ

ໃບອະນຸຍາດໃຫ້ສຶກສາຂຽນບົດວິພາກຂັ້ນຕົ້ນ

ກົມທໍລະນີສາດ ແລະ ແຮ່ທາດ

ບົດລາຍງານ ໄລຍະການສໍາຫຼວດແຮ່ທາດ

ນັກລົງທຶນ

ຂໍ້ຕົກລົງອະນຸຍາດໃຫ້ຂຽນບົດວິພາກຂັ້ນຕົ້ນ

ກົມທໍລະນີສາດ ແລະ ແຮ່ທາດ

ແຜນວາດ ຂອບເຂດເນື້ອທີ່ ອະນຸມັດໃຫ້ຂຽນບົດວິພາກຂັ້ນຕົ້ນ

ກົມທໍລະນີສາດ ແລະ ແຮ່ທາດ

ຂໍ້ຕົກລົງ ໃຫ້ຂຽນບົດວິພາກດານເສດຖະກິ ດ ແລະ ເຕັກນິກລະອຽດ (DFS) ້

ກົມບໍ່ແຮ່

ບົດລາຍງານ ຂັ້ນຕອນຂຽນບົດວິພາກຂັ້ນຕົ້ນ

ນັກລົງທຶນ

ແຜນວາດຂອບເຂດເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດອະນຸ ມັດໃຫ້ແກການຂຽນບົ ດວິພາກລະອຽດ ້ ່

ກົມບໍ່ແຮ່

ສັນຍາພັ ດທະນາໂຄງການ ສໍາລັບການຂຸດຄົ້ນ ແລະ ປຸງແຕ່ງແຮ່ທາດ

ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ ແລະ ນັກລົງທຶນ

ບົດລາຍງານ ການຂຽນບົດວິພາກດານເສດຖະກິ ດ ແລະ ເຕັກນິກລະອຽດ ້

ນັກລົງທຶນ

ໃບຮັບຮອງເອົາ ບົດວິພາກດ້ານເສດຖະກິດ ແລະ ເຕັກນິກລະອຽດ

ກົມບໍ່ແຮ່

ESMMPs

ບຸກຄົນທີ 3

ຂໍ້ຕົກລົງໃຫ້ເຈລະຈາເນື້ອໃນສັນຍາສໍາປະທານ

ຫ້ອງວາການລັ ດຖະບານ ຫຼື ່ ທ່ານເຈົາ້ ແຂວງ

ແຜນວາດຂອບເຂດເນື້ອທີ່ ທີອະນຸມັດໃຫ້ຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່

ກົມບໍ່ແຮ່

ໃບອະນຸຍາດ ໃຫ້ກໍ່ສ້າງພື້ ນຖານໂຄງລ່າງ ແລະ ສິ່ງອໍານວນຄວາມສະດວກ ສໍາລັບ ການນໍາເນີນການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່

ກົມບໍ່ແຮ່

ຂໍ້ຕົກລົງ ອະນຸຍາດການກໍ່ສ້າງພື້ ນຖານໂຄງລ່າງເພື່ ອດໍາເນີນການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່

ກົມບໍ່ແຮ່

ໃບອະນຸຍາດດໍາເນີນ ໂຮງງານປຸງແຕ່ງ ແຮ່ທາດ

ກົມບໍ່ແຮ່

ບົດລາຍງານຜົ ນສໍາເລັດໃນການກໍ່ສ້າງພື້ ນຖານໂຄງລ່າງ ແລະ ສິ່ງອໍານວຍຄວາມສະດວກ

ນັກລົງທຶນ

ຂໍ້ຕົກລົງອະນຸຍາດ ໃນການດໍາເນີນໂຮງງານປຸງແຕ່ງ ແຮ່ທາດ

ກົມບໍ່ແຮ່

ໃບອະນຸຍາດການຂຸດຄົ້ນແຮ່ທາດ

ກົມບໍ່ແຮ່

ຂໍ້ຕົກລົງອະນຸມັດໃຫ້ ຂຸດຄົ້ນແຮ່ທາດ

ກົມບໍ່ແຮ່

ລວມເຂົາ້ ໃນການວິເຄາະ ຫຼື ບໍ

ແຫຼ່ງຂໍມ ້ ນ ູ : GoL 2009b, MPI 2015 ແລະ ອີງໃສການປຶ ກສາຫາລື ສອງຝ່າຍ ກັບ ກົມສົງ່ ເສີມການລົງທຶນ, ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ, ກົມທໍລະນີສາດ ແລະ ແຮທາດ ແລະ ກົມບໍແ ່ ຮ,່ ກະຊວງພະລັງງານ ່ ່ ແລະ ບໍແ ່ ຮ່

74

ພາກທີ 4: ສະພາບແວດລອມຂອງພື ້ ນທີ່ ທີ່ມີການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ້

ໃບທະບຽນສໍາປະທານ ແລະ ໃບອະນຸຍາດການຂຸດ ຄົ້ນແຮ່ທາດ ບົດວິພາກເສດຖະກິດ ຂະແໜງກະສິກໍາ ແລະ ປ່າໄມ້ ຂະແໜງບໍ່ແຮ່ ຂະແໜງພະລັງງານ ໄຟຟ້ານໍາ້ ຕົກ

ບົດປະເມີນຜົ ນກະທົບ ດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມສັງຄົມ ໃບຢັ້ ງຢືນ ກຽວ ່ ກັບ ສິ່ງແວດລ້ອມ ສັນຍາພັ ດທະນາໂຄງການ

ສັນຍາສໍາປະທານ

ເສັ້ນສະແດງ 42: ການປັບປຸງດານນິ ຕິກໍາທີ່ຕິດພັAgriculture ນກັບການandເຊົTree ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ ່ ດິນ ຂອງລັ ດ Sector ໃນແຕລະໄລຍະ (ຊ່ວງປີ 1990-2016) Hydropower Sector plantation Sector Mining ້ ່ ສໍາລັບບົດລາຍງານນີ້ ໄດວິ ້ ເຄາະເຖິງ ການທີ່ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ໃດໜຶງ່ ວາມີ ່ ີ ເອກະສານນິຕກ ິ າໍ ທີ່ສາໍ ຄັນດັງ່ ກາວ ່ ຫຼື ບໍມ ່ ຫຼື ບໍ ໂດຍທຽບກັບ ປີຂອງການເຊັນອະນຸມດ ັ ໂຄງການ ເພື່ອໃຫ້ມີຄວາມເຂົາ້ ໃຈ ເລິກເຊິງ່ ກຽວກັ ບ ່ ລະດັບຄວາມສອດຄອງກັ ່ ບລະບຽບກົດໝາຍຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະ ທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ສໍາລັບໂຄງການກະສິກາໍ ແລະ ການປູກໄມ,້ ແມນ ່ ມີປະເພດເອກະສານທີ່ສາໍ ຄັນ ກຽວກັ ບ ການອະນຸມດ ັ ໂຄງການຄືກນ ັ (ເບິງ່ ່ ຕ າ ຕ ະລ າງ 2 9) , ໃນຂະນະທີ່ໂຄງການບໍແ ່ ຮ່ ແມນມີ ່ ປະເພດເອກະສານ ກຽວກັ ບ ການອະນຸມດ ັ ທີ່ແຕກຕາງ ່ ່ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 30). ໂດຍທົວ ່ ໄປແລວ ້ ອັດຕາຄວາມສອດຄອງກັ ່ ບລະບຽບກົດໝາຍສໍາລັບໂຄງ ການລົງທຶນໂດຍອີງໃສການທີ ່ ມີ ຫຼື ບໍມ ່ ເີ ອກະສານນິຕກ ິ າໍ ທີ່ສາໍ ຄັນດັງ່ ກາວ ່ ່ ແມ່ນຕໍາ່ (ເສັນ ້ ສະແດງ 43), ໂດຍສະເພາະກຽວກັ ບມາດຕະການດານສິ ງ່ ່ ້ ແວດລອມ ້ ແລະ ສັງຄົມ (ລວມທັງ ການປະເມີນຜົ ນກະທົບ ແລະ ການຢັ້ ງ ຢືນດານສິ ງ່ ແວດລອມ). ນີຖ ້ ວ ື າເປັ ີ ວາມເປັ ນຫ່ວງຫຼາຍ ເນືອ ່ ງຈາກ ້ ້ ່ ນສິງ່ ທີ່ມຄ ກົດໝາຍທີ່ກຽວຂ ອງແມ ນບໍ ່ ະນຸຍາດໃຫ້ດໍາເນີນການພັດທະນາໂຄງການ ່ ້ ່ ອ ລົງທຶນໃດໜຶງ່ ໂດຍບໍມ ່ ໃີ ບຮັບຮອງການປະເມີນຜົນກະທົບ ໂດຍສະເພາະ ນັບ ຕັງ້ ແຕປີ ້ ມາ. ຈຸດປະສົງຂອງການປະເມີນຜົ ນກະທົບດານ ່ 1999 ເປັ ນຕົນ ້ ສິງ່ ແວດລອມ ັ ສິນວາ່ ້ ແລະ ສັງຄົມ (ທັງ IEE ແລະ ESIA) ແມນເພື ່ ່ ອ (1) ຕັດ ຜົນກະທົບທາງດານສັ ງຄົມ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ ັ້ ້ ້ ຈາກໂຄງການ ທີ່ສະເໜີນນ ສູງກວາຜົ ້ ຈຶງ່ ຖືເປັ ນກົນ ໄກເພື່ອປ້ອງກັນ ່ ນປະໂຫຍດທີ່ຈະໄດຮັ ້ ບ ຫຼື ບໍ; ດັງ່ ນັນ ການລົງທຶນທີ່ບເໍ່ ໝາະສົມ; (2) ສະໜອງຂໍມ ້ ນ ູ ຂາວສານ ແລະ ການວິເຄາະ ່ ຂໍ້ມູນພື້ ນຖານ ສໍາລັບການອອກແບບ ໂຄງການທີ່ໄດສະເໜີ ຄນ ື ໃໝ່ ເພື່ອ ້ ເຮັດໃຫ້ໂຄງການເກີດຜົ ນປະໂຫຍດໃຫ້ສູງຂຶນ ້ ແລະ ຫຼດ ຸ ຜ່ອນຜົ ນກະທົບ; (3) ປະເມີນເຖິງຂະໜາດຜົ ນກະທົບຕໍສ ່ ງິ່ ແວດລອມ ້ ແລະ ສັງຄົມທັງໝົດ ແລະ ກໍານົດມາດຕະການຫຼດ ຸ ຜ່ອນທີ່ເໝາະສົມ ເພື່ອຫຼດ ຸ ຜ່ອນຜົ ນກະທົບ ດັງ່ ກາວໃຫ ີ ງັ ກໍໃ່ ຫ້ເກີດມີຜົນກະທົບດານ ່ ້ ຢູ່ໃນລະດັບຕໍາ່ ແລະ ໃນກໍລະນີທ່ ຍ ້ ລົບແມນຈະຕ ໍ່ ົ ນກະທົບດັງ່ ກາວ; (4) ່ ້ອງໄດມີ ້ ການຊົດເຊີຍຢ່າງພຽງພໍຕຜ ່ ສາງມາດຕະການ ແລະ ຂັນ ້ ຕອນ ທີເ່ ໝາະສົມເພື່ອຕິດ ຕາມກວດກາຜົນກະທົບ ້ ແລະ ມາດຕະການທີ່ມປ ີ ະສິດທິຜົນໃນການຫຼຸດຜ່ອນຜົນກະທົບດັງ່ ກາວ ່ ຕະຫຼອດຊວງໄລຍະເວລາດໍ າເນີນໂຄງການ ແລະ ກາວໄປສູ ່ ້ ່ (5) ເຮັດໃຫ້ມີການ ຕິດຕາມກວດກາ ແລະ ການບັງຄັບໃຊໃນການຈັ ດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ . ້ ການທີ່ລະດັບ ຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍສໍາລັບການປະເມີນ ່ ຜົ ນ ກະ ທົບຕໍ່ ານັນ ້ (2%) ແມນຖື ນທີ່ວາ່ ່ ເປັ ນປັ ນຫາສໍາຄັນ ດວຍເຫດຜົ ້

ດ້ ານຄວາມສອດຄ່ ອງດັງ່ ກາວ ່ ແມນເພື ່ ່ ອເປັ ນການປົ ກປ້ອງຊຸ ມຊົນ ແລະ ສະພາບແວດລອມທໍ າມະຊາດຈາກຜົ ນກະທົບທາງລົບຂອງໂຄງການ ຫຼື ້ ບັນຫາທີ່ເກີດຂຶນ ້ ຈາກການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ນີ້ເປັ ນ ສິ່ ງໜາສັ ງ່ ເທົ່ານັນ ້ ທີ່ໄດເຮັ ້ ງເ ກດ ວາ່ ມີໂຄງການຈໍານວນໜອຍໜຶ ້ ້ ດການ ປະເມີ ນຜົ ນ ກະທົ ບ ແລະ ມີໃບຢັ້ ງຢືນຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບດານ ່ ້ ສິງ່ ແວດລອມ ້ ນ ູ ທີ່ມຢ ີ ່ ໃນໜ ູ ວຍງານທີ ່ກຽວຂ ອງໃນແຕ ລະດັ ບ ້ ໂດຍອີງໃສຂໍ ່ ມ ່ ່ ້ ່ ຂອງລັດຖະບານ, ຊຶງ່ ຊີ້ໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ຖາຫາກວ າເອກະສານດັ ງ່ ກາວບໍ ໄ່ ດຖື ້ ່ ່ ້ ກ ສາງຂຶ ້ ຢ່າງເປັ ນລະບົບ, ການປະເມີນຜົ ນກະທົບ ແລະ ແຜນການຄຸມຄອງ ້ ນ ້ ຜົນກະທົບ ກໍຈ ່ ະບໍສ ່ າມາດໄດຮັ ັ ເຊັນ ່ ກັນ. ເຖິງແນວໃດ ້ ບການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ກໍຕ ່ າມການທີ່ມບ ີ ດ ົ ລາຍງານການປະເມີນຜົນກະທົບ ແລະ ໃບຢັ້ ງຢືນຄວາມ ສອດຄອງກັ ບລະບຽບດານສິ ງ່ ແວດລອມ ້ ບໍໄ່ ດສະທ ອນເຖິ ງຄຸນນະພາບ ່ ້ ້ ນັນ ້ ້ ຂອງການປະເມີນຜົນກະທົບ ແຕຢ ່ ່າງໃດ. ໃນຂະນະທີ່ບາງກໍລະນີ ການປະເມີນ ຜົ ນກະທົບໄດ້ດໍາເນີນຢ່າງດີ ແຕຄຸ ່ ນນະພາບການປະເມີນ ແມນຕໍ ່ າ່ ແລະ ບໍພ ່ ຽງພໍ. ສວນໜຶ ງ່ ແມນຍ ບຂະບວນ ່ ່ ອນ ້ ການຂາດຄວາມຊັດເຈນກຽວກັ ່ ການປະເມີນ ຜົ ນກະທົບ (ດັງ່ ນັນ ້ ຈຶງ່ ໄດມີ ້ ການອອກຄໍາແນະນໍາຂອງລັດ ຖະມົນຕີ ເລກທີ 8029/ກຊສ (MoNRE 2013a) ແລະ ເລກທີ 8030/ ກຊສ ໃນປີ 2014 (MoNRE 2013b) ສໍາລັບການປະເມີນຜົ ນ IEE ແລະ ESIA ຕາມລໍາດັບ. ເຖິງແນວໃດກໍຕ ່ າມ ສັງເກດເຫັນວາ່ ໂດຍທົວ ່ ໄປໂຄງການ ໃດໜຶງ່ ຈະມີ ECC ຫຼາຍກວາ່ ການມີບດ ົ ລາຍງານ ການປະເມີນຜົ ນຜົ ນ ກະທົບ, ຊຶ່ງມັນຊີ້ໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ບາງໂຄງການ ອາດຈະໄດ້ ຮັບໃບຢັ້ ງຢືນ ECC ເຖິງວາບໍ ່ າມ, ຊຶງ່ ໝາຍວາ່ ການປະເມີນຜົ ນ ່ ໄ່ ດມີ ້ ການປະເມີນຜົນກະທົບກໍຕ ກະທົບແມນເພື ່ານັນ ້ . ່ ່ ອໃຫ້ໄດໃບຢັ ້ ້ ງຢືນດັງ່ ກາວເທົ ່ ຄວາມສອດຄອງກ ຽວກັ ບສັນຍາພັດທະນາໂຄງການ ແລະ ສັນຍາເຊົາ່ -ສໍາ ່ ່ ປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແມນຂ າງສູ ນຜົ ນກະທົບ, ່ ອນຂ ້ ້ ງກວາການປະເມີ ່ ເຖິ ງແມນວ ່ມເີ ອກະສານດັງ່ ກາວບໍ ່ າ່ ສັ ດສວນໂຄງການທີ ່ ່ ເ່ ກີນເຄິງ່ ໜຶງ່ ຂອງ ຈໍານວນໂຄງການຢູ່ທົວ ່ ປະເທດທັງໝົດກໍຕ ່ າມ. ການທີ່ໂຄງການບໍມ ່ ເີ ອກະສານ ດັ່ ງ ກ່ າວນີ້ ແມ່ ນຖືວາເປັ ່ ເີ ອກະສານດັງ່ ກາວ ່ ນບັນຫາ ເນື່ອງຈາກວາຖ ່ າບໍ ້ ມ ່ ມັນເປັ ນໄປບໍໄ່ ດທີ ້ ່ຈະປະເມີນວາ່ ໂຄງການແມນໄດ ່ ພັ ້ ດທະນາໄປຕາມຈຸດປະ ສົງ ແລະ ເງືອ ່ ນໄຂທີ່ໄດຕົ ບດ ັ ຕາມຂັນ ້ ້ ກລົງກັນໄວ້ ຫຼື ບໍ ຫຼື ໂຄງການໄດປະຕິ ້ ຕອນການອະນຸມັດທີ່ເໝາະສົມ ຫຼື ບໍ.່ ຍົກຕົວຢ່າງ ມີ 53% ຂອງໂຄງການ ທັງໝົດ ທີ່ບມ ໍ່ ສ ີ ນ ັ ຍາເຊົາ່ -ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ, ຈຶງ່ ເຫັ ນວາ່ ມັນເປັ ນ ໄປບໍໄ່ ດ້ ທີ່ຈະຮູວ ັ ໂຄງການ ແລະ ຈຶງ່ ບໍສ ່ າມາດຮູໄດ ້ າ່ ຜູ້ ໃດແທທີ ້ ່ ອະນຸມດ ້ ວ ້ າ່ ໂຄງການດັງ່ ກາວ ດໝາຍ ຫຼື ບໍ.່ ່ ຖືກຕອງຕາມກົ ້

75

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຄວາມສອດຄ່ອງກັບລະບຽບກົດໝາຍ ແຍກຕາມຂະແໜງການ ຖາແຍກຕາມຂະແໜງການ ເຫັ ນວາ່ ລະດັບຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບ ້ ່ ກົ ດໝາຍມີຄວາມແຕກຕາງກັ ້ ສະແດງ 43). ໃນຂະນະທີ່ບມ ໍ່ ີ ່ ນ (ເບິງ່ ເສັນ ຂະແໜງການໃດມີລະດັບຄວາມສອດຄອງດ ານການປະເມີ ນຜົ ນກະທົບຕໍ່ ່ ້ ສິງ່ ແວດລອມ ້ ແລະ ສັງຄົມທີ່ສງູ , ຂະແໜງການກະສິກາໍ ແມນມີ ່ ລະດັບຄວາມ ສອດຄອງຕໍ ຸ ຊຶງ່ ມີພຽງ 1% ຂອງຈໍານວນໂຄງການທີ່ປະຕິບດ ັ ຕາມລະ ່ າ່ ທີ່ສດ ບຽບກົດໝາຍດານສິ ງ່ ແວດລອມ. ຂະແໜງການປູກໄມ້ ກໍມ ່ ລ ີ ະດັບຄວາມ ້ ້ ສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍດານສິ ງ່ ແວດລອມ ່ ກັນ ່ ້ ້ ແລະ ສັງຄົມຕໍາ່ ເຊັນ ຊຶ່ງສວນໃຫຍ ເຮັ ັ ໂຄງການແລວ ່ ່ ດການປະເມີນພາຍຫຼັງຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ້ ຜົນ ໄດຮັ ້ ບຈາກການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນທີ່ລງົ ເລິກລາຍລະອຽດກວາ່ (ໂດຍອີງໃສໂຄງການທີ ່ສມເປັ ່ ຜ ີ ົນໄດຮັ ັ , ຍົກເວັນ ້ ່ ຸ່ ນຕົວຢ່າງ) ກໍມ ້ ບທີ່ຄາຍຄື ້ ກນ ໂຄງການລົງທຶນໃນຂະແໜງການບໍແ ່ ຮ່ ທີ່ມອ ີ ດ ັ ຕາສວນໂຄງການ ທີ່ໄດເຮັ ່ ້ ດ ການປະເມີນຜົ ນກະທົບສູງທີ່ສດ ຸ (30%), ຮອງລົງມາແມນການ ປູກໄມ້ ່ (20%) ແລະ ກະສິກາໍ (15%). ການປະເມີນຄຸນະພາບຂອງການລົງທຶນ ຍັ ງພົ ບວາ່ ໂຄງການປູກໄມ້ສ່ວນໃຫຍ່ທີ່ໄດ້ເຮັດການປະເມີນຜົ ນກະທົບ ແມນ ິ ເພື່ອການປູກ ່ ໄດເຮັ ້ ດການປະເມີນພາຍຫຼັງທີ່ໄດມີ ້ ການບຸກເບີກທີ່ດນ ໄມແລ ້ າໍ ນົດດານກົ ດໝາຍ ແລະ ຈຸດປະສົງຂອງການ ້ ວ ້ ຊຶ່ງມັນຂັດກັບຂໍກ ້ ປະເມີນຜົນກະທົບ. ທຸກຂະແໜງການ ແມນມີ ານ ່ ລະດັບຄວາມສອດຄອງດ ່ ້ ລະບຽບກົດໝາຍຕິດພັນກັບ ການສຶກສາຄວາມເປັ ນໄປໄດທາງດ ານເສດ ້ ້ ຖະກິດ-ເຕັກນິກຕໍາ່ , ໂດຍສະເພາະແມນ ່ ຮ,່ ເຖິງແມນວ ່ ຂະແໜງການບໍແ ່ າ່ ຂະແໜງການບໍແ ່ ຮ່ ເຮັດໄດດີ ຸ ໃນການທີ່ມສ ີ ນ ັ ຍາພັດທະນາໂຄງການ. ້ ທ່ ີສດ

76

ຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍແຍກຕາມ ຂັ້ນຂອງອົງການຈັດຕັງ້ ່ ອະນຸມັດໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຄວາມສອດຄ່ອງກັບລະບຽບກົດໝາຍ ໂດຍແຍກຕາມຂັ້ນຂອງອົງການ ຈັດຕັງ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ໂຄງການ (ເພື່ອສົມທຽບ ລະຫວາງ ັ ່ ໂຄງການທີ່ອະນຸມດ ຢູ່ໃນຂັນ ້ ສູນກາງ, ຂັນ ້ ແຂວງ ຫຼື ຂັນ ້ ເມືອງ) ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ໂຄງການທີ່ ອະນຸມັດຢູ່ຂັ້ນສູນກາງ ມີລະດັບຄວາມສອດຄ່ອງດ້ານລະບຽບກົດໝາຍ ສູງກວາໝູ ້ ບົດບົດວິພາກດ້ານເສດຖະກິດ-ເຕັກນິກ ທີ່ມີລະດັບ ່ ,່ ຍົກເວັນ ຄວາມສອດຄອງຕໍ າ່ ກວາໂຄງການທີ ່ ອະນຸມດ ັ ຢູ່ຂັ້ນແຂວງ ແລະ ຂັ້ນເມືອງ ່ ່ (ເສັ້ນສະແດງ 43). ການປະເມີນ ກຽວກັ ບການປ່ຽນແປງຄວາມສອດຄອງກັ ່ ່ ບລະບຽບກົດໝາຍ ໃນແຕລະໄລຍະ ເຫັນວາບໍ ່ ແ ີ ນວໂນມທີ ັ ເຈນ ນັນ ້ ໝາຍຄວາມ ່ ່ ມ ້ ່ແຕກຕາງທີ ່ ່ຊດ ວາ່ ການປັ ບປຸງລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ມາດຕະການການຄຸມຄອງ ແມນ ້ ່ ບໍເ່ ຮັດໃຫ້ລະດັບຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍຂອງໂຄງການເຊົາ່ ່ ແລະ ສໍາປະທານ ດີຂນ ຶ້ . ການທີ່ບເ່ໍ ຫັນຄວາມແຕກຕາງກ ່ ຽວກັ ່ ບລະດັບຄວາມ ສອ ດຄ່ ອ ງໃນແຕ່ລະໄລຍະນັນ ້ ເປັ ນທີ່ໜາສົ ້ ນໃຈ. ເວົາ້ ແບບທົ່ວໄປແລ້ວ, ລະບຽບກົດໝາຍ ກຽວກັ ບ ໂຄງການລົງທຶນ ແມນໄດ ່ ່ ຮັ ້ ບການປັ ບປຸງຢ່າງ ຕໍເ່ ນື່ອງ, ເຖິງແນວໃດກໍຕ ່ າມ ການປັ ບປຸງການບັງຄັບໃຊ້ລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ຄວາມຊອດຄອງ ່ ັນໄດດີ ່ ບາງກໍລະນີ ແມນຍັ ່ ງເຮັດບໍທ ້ . ອີກເທື່ອໜຶງ່ , ໃນຈຸດ ນີ້ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ມັນມີຊ່ອງຫວາງອັ ່ ນໃຫຍ່ຫຼວງ ລະຫວາງ ່ ນະໂຍບາຍກັບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຕົວຈິງ.

ຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ ແຍກຕາມຮູບແບບການລົງທຶນ ່

ຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ ແຍກຕາມແຂວງ ່

ລະດັບຄວາມສອດຄອງກັ ່ ບລະບຽບກົດໝາຍ ແຍກຕາມຮູບແບບການລົງທຶນ (ເສັນ ້ ສະແດງ 43) ຊີ້ໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ການລົງທຶນພາຍໃນມີຄະແນນທີ່ຕາໍ່ ກວາ່ ການລົງທຶນຈາກຕາງປະເທດ ແລະ ການຮວມທຶ ນ ກຽວກັ ບ ຄວາມສອດຄອງ ່ ່ ່ ່ ດານລະບຽບກົ ດໝາຍໃນທຸກດານ, ້ ໃນດານການປະເມີ ນຜົນກະທົບ ້ ້ ຍົກເວັນ ້ ຕໍສ ່ ງິ່ ແວດລອມ ້ ແລະ ສັງຄົມ ຊຶງ່ ມີຄະແນນຕໍາ່ ສຸດເປັ ນ ອັນດັບທີ 2 (ຕາມຫລັງ ໂຄງການແບບຮ່ວມທຶນ). ເຫດຜົ ນທີ່ລະດັບຄວາມສອດຄ່ອງຂອງບັນດາ ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ມີຄວາມແຕກຕາງກັ ້ ບໍ່ສາມາດຮູໄດ ງ, ້ ່ ນນັນ ້ ຈະແຈ ້ ້ ຍົກເວັນ ຕໍກ ່ ບ ັ ເຫດຜົນທີ່ວາ່ ໂຄງການລົງທຶນຂອງຕາງປະເທດ ອາດມີລະດັບຄວາມ ່ ສອດຄອງສູ ງກວາ່ ເນື່ອງມາຈາກ ເຂົາເຈົາ້ ຈະຕອງໄດ ປະຕິ ບດ ັ ຕາມລະບຽບ ່ ້ ້ ກົດໝາຍຂອງປະເທດທີ່ໃຫ້ທຶນທີ່ເຂັມ ້ ງວດກວາ. ່ ການປະເມີນຄຸນນະພາບ ການລົງທຶນ ໂດຍອີງໃສໂຄງການທີ ່ສມເປັ ່ ຸ່ ນຕົວຢ່າງສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ໂຄງ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໂດຍທົວ ່ ໄປມີລະດັບຄວາມສອດ ຄ່ ອງ ກັບ ລະບຽບກົດໝາຍກຽວກັ ບການປະເມີນຜົ ນກະທົບທາງດານສິ ງ່ ່ ້ ແວດລອມ ່ າມ). ້ ແລະ ສັງຄົມສູງກວາ່ (ເຖິງວາ່ ໂດຍລວມແມນຍັ ່ ງຕໍາ່ ຢູ່ກໍຕ ໂຄ ງກ າ ນຮວມທຶ ນທີ່ໄດປະເມີ ນມີລະດັບຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດ ່ ້ ່ ໝາຍຕໍາ່ ທີ່ສດ ຸ (11% ຂອງຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດ), ຕາມມາດວຍໂຄງ ້ ການລົງທຶນພາຍໃນ (19%) ແລະ ໂຄງການລົງທຶນຂອງຕາງປະເທດ (35%). ່

ບ ພວກເຮົາໄດວິ ່ ລະຫວາງ ່ ລະດັບຄວາມສອດຄອງກັ ່ ້ ເຄາະຄວາມແຕກຕາງ ລະບຽບກົດໝາຍ ຢູ່ບັນດາແຂວງ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 44). ລະດັບຄວາມ ສອ ດຄ່ ອ ງກັບລະບຽບກົດໝາຍໃນທີ່ນ້ ີ ໝາຍເຖິງ ການແຍກຕາມທີ່ຕງັ້ ຂອ ງໂ ຄ ງ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ແຕບໍ ່ ມນຂັ ້ ຂອງອົງການ ່ ແ ່ ນ ຈັດຕັງ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ໂຄງການ, ໝາຍຄວາມວາ່ ລະດັບຄວາມສອດຄອງກັ ບລະ ່ ບຽບກົດໝາຍຢູ່ແຂວງໃດໜຶງ່ ບໍໄ່ ດສະທ ອນເຖິ ງລະດັບການປະຕິບດ ັ ຕາມ ້ ້ ລະບຽບກົດໝາຍຂອງອໍານາດການປົ ກຄອງແຂວງດັງ່ ກາວ, ່ ເນື່ອງຈາກວາ່ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ຈດ ັ ຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ຢູ່ໃນແຂວງໃດໜຶງ່ ອາດ ອະນຸມດ ັ ແລະ ຄຸມຄອງ ໂດຍລັດຖະບານຂັນ ້ ສູນກາງ. ການວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ນີ້ ້ ໄດພົ ້ ບ ເຫັ ນແນວໂນມຈໍ ້ ານວນໜຶງ່ ຊຶ່ງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນຖືກຈັດຢູ່ໃນ ລະດັບຕໍາ່ ສຸດ ໃນ 5 ດານໃນຈໍ ານວນ 6 ດານທີ ່ສາໍ ຄັນ ກຽວກັ ບຄວາມສອດ ້ ້ ່ ຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍທີ່ໄດປະເມີ ນລົງເລິກ, ໃນນັນ ້ ເຫັ ນວາມີ ່ ້ ່ ພຽງແຕ່ ຄວາມສອດຄອງດ ານສັ ນຍາພັດທະນາໂຄງການທີ່ໄດຄະແນນທີ ່ ຂອນຂ າງ ່ ້ ້ ້ ້ ສູງ. ໃນທາງກົງກັນຂາມ ິ າໍ ໄຊ ແລະ ສາລະວັນ ໂດຍທົ່ວໄປ ້ ຢູ່ແຂວງ ບໍລຄ ແມນມີ ບລະບຽບກົດໝາຍທີ່ດກ ີ ວາ່ ເມື່ອທຽບໃສ່ ່ ລະດັບຄວາມສອດຄອງກັ ່ ແຂວງອື່ນໆ.

ພາກທີ 4: ສະພາບແວດລອມຂອງພື ້ ນທີ່ ທີ່ມີການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ້

ສັດສວນ ່ ໂຄງການ ທີ່ມເີ ອກະສານກຽວ ່ ກັບການອະນຸມັດໂຄງການ

70 60 47%

50 40 30

34% 27%

20 12% 10 2%

2%

0

70 60

57%

50 41%

40%

40

35%

32%

30

21%

12%

10

9% 4% 2%

1% 2%

0

60

54%

50

42%

40

10

45% 41%

42%

39%

27%

30 20

44%

18% 13%

17% 10% 2%5%

2%2%

1% 2%

0

ການລົງທຶນພາຍໃນ ໃບທະບຽນສໍາປະທານ

ການລົງທຶນຂອງຕາງ ່ ປະເທດ ບົດວິພາກເສດຖະກິດ

ສັດສວນ ່ ໂຄງການ ທີ່ມເີ ອກະສານກຽວ ່ ກັບການອະນຸມັດໂຄງການ

ກະສິກໍາ 70

27%

25%

24%

20

70

2%2%

ປູກໄມ້

ບໍ່ແຮ່

64% 58%

60 53%

51%

50

45%

40 31%

30

24%

23%

20

16%

15% 8% 3%

10

2% 3%

0

ຮ່ວມທຶນ

ຂັ້ນສູນກາງ

ບົດປະເມີນຜົ ນກະທົບດານສິ ່ງແລດລອມ ້ ້

14% 12% 3% 1%

ຂັ້ນແຂວງ

ໃບຢັ້ ງຢືນກຽວ ່ ກັບສິ່ງແວດລອມ ້

ຂັ້ນເມືອງ

ສັນຍາພັ ດທະນາໂຄງການ

ສັນຍາສໍາປະທານ

ເສັ້ນສະແດງ 43: ຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂດຍລວມ (ເສັ້ນສະແເດງເບື້ອງຊ້າຍ ່ ເທິງສຸດ) ແລະ ແຍກຕາມຂະແໜງການ (ເສັ້ນສະແເດງເບື້ອງຂວາເທິງສຸດ), ຮູບແບບການລົງທຶນ (ເສັ້ນສະແເດງເບື້ອງຊ້າຍລຸມສຸ ່ ດ) ແລະ ຂັ້ນຂອງ ອົງການຈັດຕັ້ງທີ່ອະນຸມັດໂຄງການ (ເສັ້ນສະແເດງເບື້ອງຂວາລຸມສຸ ດ ) ່ 37.1 %

14.1 %

25.0 %

48.1 %

18.6 %

7.0 %

2.5 %

0.0 %

0.0 %

ໃບທະບຽນສໍາປະທານ

ບົດວິພາກເສດຖະກິດ

ບົດປະເມີນຜົ ນກະທົບດານ ້ ສິ່ງແວດລອມ ້

14.1 %

88.4 %

84.1 %

7.0 %

52.0 %

44.0 %

0.0 %

15.4 %

3.0 %

ເສັ້ນສະແດງ 44: ສັດສ່ວນ ຈໍານວນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ທີ່ມີເອກະສານນິຕິກໍາ ທີ່ສໍາຄັນກ່ຽວກັບການອະນຸມັດ ໂຄງການແຍກຕາມແຂວງ ໃບຢັ້ ງຢືນກຽວ ່ ກັບສິ່ງແວດລອມ ້

ສັນຍາພັ ດທະນາໂຄງການ

ສັນຍາສໍາປະທານ

77

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຄວາມສອດຄອງກັ ບຫຼັກການ ຂອງສາກົນກຽວກັ ບ ການມີສວນຮ ວມຂອງ ່ ່ ່ ່ ຊຸ ມຊົນໃນຂະບວນການອະນຸມັດໂຄງການ ມີຫັ ກ ຼ ການຂອງສາກົນ ກຽວກັ ບ ການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນ ິ ແບບມີຄວາມ ່ ຮັບຜິ ດຊອບ ລວມທັງ ການເປີດເຜີ ຍຂໍມ ້ ນ ູ ໃນການອະນຸມດ ັ ແລະ ການພັດ ທະນາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ (Franco 2014), ເຊັ່ນດຽວກັນກັບການເຄົາລົບການປົ ກປ້ອງຊຸ ມຊົນ ໂດຍຖືເອົາບັນຫາການ ຄໍາ້ ປະກັນສິດທິການຖືຄອງທີ່ດນ ິ , ການມີສວນຮ ວມຂອງຜູ ຽວຂ ອງ ່ ່ ້ມີສວນກ ່ ່ ້ ແລະ ການເຫັນດີເຫັນພ້ອມ ດວຍຄວາມສະໝັ ກໃຈ ໂດຍມີການແຈງລ າ້ ້ ້ ວງໜ ່ (FPIC). ການມີສວນຮ ວມຂອງຜູ ີ ວນກ ຽວຂ ອງທີ ່ ໄດຮັ ່ ່ ້ ທີ່ມສ ່ ່ ້ ້ ບຜົ ນກະທົບ ໃນ ຂະບ ວນການເຈລະຈາຕໍລ ່ ອງ ແລະ ການອະນຸມດ ັ ທີ່ດນ ິ ໃຫ້ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ຖືເປັ ນເຄື່ອງມືທ່ ີສາໍ ຄັນ ເພື່ອຮັບປະກັນວາ່ ໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ນໍາເອົາຜົ ນປະໂຫຍດມາໃຫ້ແກຊຸ່ ມຊົນທ້ອງຖິນ ່ ແລະ ເຄົາລົບສິດທິການຄອບຄອງທີ່ດນ ິ ທີ່ມຢ ີ ່.ູ ໃນຫົວຂໍນ ້ ້ ີ ນໍາສະເໜີຜົນການ ວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ຈາກການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ກຽວກັ ບ ການມີສວນ ່ ່ ຮ່ວມ ຂອງ ຊຸ ມຊົນທີ່ໄດຮັ ັ ໂຄງການ ້ ບຜົ ນກະທົບໃນຂະບວນການອະນຸມດ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 8 ໃນພາກທີ 2 ສໍາລັບ ລາຍລ ະອຽ ດກຽວກັ ບຂໍມ ້ ນ ູ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນທີ່ນາໍ ໃຊ້ ່ ໃນການວິເຄາະ).

ລະດັບການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງຊຸ ມຊົນທີ່ໄດ້ຮັບກະທົບ ການທີ່ບມ ໍ່ ກ ີ ານປຶ ກສາຫາລືທ່ດ ີ ກ ີ ບ ັ ຊຸ ມຊົນ ທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົນກະທົບທີ່ດໃີ ນຂະບວນ ການອະນຸມດ ັ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ອາດເປັ ນສາເຫດ ອັນຕົນ ້ ຕໍທ່ເີ ຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເຂົາ້ ໃຈຜິດ ແລະ ເກີດມີຂຂ ໍ້ ດ ັ ແຍງ້ ລະຫວາງ ່ ຜູ້ພັດທະນາໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ກັບຊຸ ມຊົນ. ເພື່ອ ເຮັດ ໃຫ້ ເຂົ້າໃຈບັນຫາດັງ່ ກາວ, ໃນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ່ ໄດສໍ ບວາຊາວບ ານໄດ ຮັ ້ າພາດອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ້ ກຽວກັ ່ ່ ້ ້ ບການປຶ ກ ສາຫາລືກອນຈະມີ ການອະນຸມດ ັ ທີ່ດນ ິ ໃຫ້ແກໂຄງການເຊົ າ່ ແລະ ສໍາປະທານ ່ ່ ຫຼື ບໍ ແລະ ການປຶ ກສາຫາລືນນ ັ້ ດໍາເນີນຄືແນວໃດ. ໂຄງການສວນໃຫຍ ່ ່ ໃນ ຂະແໜງການ ກະສິກາໍ , ປູກໄມ້ ແລະ ບໍ່ແຮ່ ອໍານາດການປົ ກຄອງບ້ານ ບອກວາ່ ໄດມີ ້ ການປຶ ກສາຫາລື ໃນຮູບແບບໃດໜຶງ່ ກັບຊາວບານກ ້ ອນ ່ (80% ຂອງໂຄງການໃນຂະແໜງການເຫຼົ່ານີບ ້ ອກວາໄມ ່ ມີ ້ ການປຶ ກສາຫາລື), ໃນຂະນະ ທີ່ອາໍ ນາດການປົ ກຄອງບານບອກວ າ່ ເຂົາເຈົາ້ ບໍໄ່ ດຮັ ້ ້ ບການປຶ ກສາຫາລືກອນ ່ ກວມເອົາ 15% ຂອງໂຄງການ ແລະ ອໍານາດການປົ ກຄອງບານບອກວ າ່ ບໍ່ ້ ຮູວ ່ ີ 5% ຂອງໂຄງການທັງໝົດ. ້ າເຂົ ່ າເຈົາ້ ໄດຮັ ້ ບການປຶ ກສາຫາລືກອນ ່ ຫຼື ບໍມ ດັງ່ ທີ່ສ ະແດງຢູ່ເສັນ ້ ສະແດງ 45, ຖາຈໍ ້ າແນກຕາມຂະແໜງການ ເຫັ ນວາ່ ລະດັບການປຶ ກສາຫາລືກບ ັ ອໍານາດການປົ ກຄອງບານສູ ້ ້ ງກວາ່ ແມນເກີ ່ ດຂຶນ ກັບໂຄງກາ ນກະສິກາໍ ແລະ ການປູກໄມ້ (ກວມເອົາ 87% ແລະ 85%).

2%

3%

11%

12%

11%

ມີການປຶ ກສາຫາລືກັບບ້ານ

20%

ບໍ່ມີການປຶ ກສາຫາລືກັບບ້ານ ບໍ່ຮູ້

ເສັ້ນສະແດງ 45: ລະດັບການ ມີສວນຮ ່ ່ວມຂອງອໍານາດການ ປົກຄອງບ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນ ກະທົບແຍກຕາມຂະແໜງການ

87%

ກະສິກໍາ (105 ບ້ານ)

ສໍາລັບໂຄ ງການຂຸດຄົນ ້ ບໍ່ແຮ່, ອໍານາດການປົ ກຄອງບ້ານມີສວນຮ ່ ່ວມໃນ ຂະບວນການ ປຶ ກສາຫາລື ຕໍາ່ ກວາ່ (69% ຂອງໂຄງການບໍແ ່ ຮທັ ງ ໝົ ດ). ່ ຖ້າເບິ່ງ ຕາມຂະໜາດຂອງໂຄງການ ເຫັ ນວາ່ ລະດັບການມີສ່ວນຮ່ວມ ຂອງຊາວບ້ານ ແມນບໍ ່ ຄ ີ ວາມແຕກຕາງກັ ່ ມ ່ ນ ລະຫວາງ ່ ໂຄງການຂະໜາດ ນອຍ ແລະ ຂະໜາດໃຫຍ ກວ າ. ້ ່ ່ ສໍາລັບໂຄ ງການທີ່ໄດປຶ້ ກສາຫາລື ກັບຊາວບານຮູ ບແບບໃດໜຶງ່ ນັນ ້ ສວນ ້ ່ ໃຫຍແມ ນມີ ພ ຽງແຕ ອໍ າ ນາດການປົ ກ ຄອງ ຂອງບ ານເທົ າ ່ ນັ ນ ້ ທີ ່ ໄ ດ ເຂົ ່ ່ ່ ້ ້ າ້ ຮວມ ່ (ຄະນະກໍາ ມະການຂອງບານ ້ ຫຼື ນາຍບານພຽງຜູ ້ ້ດຽວ). ກໍລະນີດງັ່ ກາວນີ ່ ້

ຊາວບ້ານທັງໝົດ ອໍານາດການປົ ກຄອງບ້ານເທົ່ານັນ ້

4%

85%

69%

ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ (187 ບ້ານ)

ບໍ່ແຮ່ (128 ບ້ານ)

ພົບເຫັ ນໃນ 35 ບານທີ ່ມໂີ ຄງການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮ່ (41% ຂອງໂຄງການທີ່ໄດ້ ້ ປະເມີນ), 32 ບານທີ ່ ມ ໂ ີ ຄງການກະສິ ກ າ ໍ (35% ຂອງໂຄງການທີ່ໄດປະເມີ ນ) ້ ້ ແລະ 50 ບານທີ ່ ມ ໂ ີ ຄງການປູ ກ ໄມ (31% ຂອງໂຄງການທີ ່ ໄ ດ ປະເມີ ນ ). ເຖິ ງ ້ ້ ້ ແນວໃດກໍຕ ່ າມ, ໃນກໍລະນີທ່ໄີ ດມີ ກ ານປຶ ກ ສາຫາລື ກັ ບ ບ ານກ ອນນັ ນ ້ ເຫັ ນ ວ າ ້ ້ ່ ່ ໂຄງການສ່ ວນໃຫຍ່ໄດ້ເປີດກວາງໃຫ ້ ້ ແກ່ທຸກຄົນຢູ່ພາຍໃນບ້ານເຂົ້າຮ່ວມ ໃນນັນ ້ ໂຄງການກະສິກາໍ ກວມເອົາ 63%, ໂຄງການປູກໄມ້ ກວມເອົາ 69% ແລະ ໂຄງການບໍແ ່ ຮ່ ກວມເອົາ 56% (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 46).

0%

2%

ນາຍບ້ານເທົ່ານັນ ້

3%

6%

10%

ບໍ່ຮູ້

31%

21% 63%

ເສັ້ນສະແດງ 46: ການມີສວນ ່ ຮ່ວມຂອງຜູ້ ທີ່ມີສວນກ ຽວຂ ່ ່ ້ອງ ຢູ່ຂັ້ນບ້ານ ໃນຂະບວນການ ປຶ ກສາຫາລືກັບຊຸ ມຊົນ

78

ກະສິກໍາ (91 ບ້ານ)

69%

ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ (159 ບ້ານ)

35%

56%

ບໍ່ແຮ່ (86 ບ້ານ)

ພາກທີ 4: ສະພາບແວດລອມຂອງພື ້ ນທີ່ ທີ່ມີການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ້

ປະເພດການປຶ ກສາຫາລືກັບຊາວບ້ານ ໃນ 8% ຂອງກໍລະນີທ່ ີອາໍ ນາດການປົ ກຄອງບານ ານໄດ ມີ ້ ບອກວາຊາວບ ່ ້ ້ ສ່ວນຮ່ວມໃນຂະບວນການອະນຸມັດໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ນັນ ້ , ການປຶ ກສາຫາລື ແມນມີ ັ ສະນະແບບແຈງໃຫ ່ ລກ ້ ້ ຮູ້ ແລະ ໃຫ້ ຂໍ້ ມູ ນ ຂ່ າວສານກ່ ຽວກັບ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເທົາ່ ນັນ ້ . ໃນຂະນະທີ່ກລ ໍ ະນີອ່ນ ື (96%), ຊາວບານສາມາດເຈລະຈາຕໍ ລ ່ ອງ ້ ກ່ຽວກັບ ບັນຫາໃດໜຶງ່ ກັບໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ສະເໜີອະນຸມດ ັ ນັນ ້ . ສິງ່ ທີ່ຊາວບານໄດ ເຈລະຈາຫຼ າຍກວາໝູ ້ ແມນ ້ ້ ່ ນັ ່ ນ ່ ຕິດ ພັ ນກັບຜົ ນປະໂຫຍດ ເຊັ່ນ: ການຈາງງານ, ຄາຊົ ນ ແລະ ້ ່ ດເຊີຍດານການເງິ ້

ກ່ຽວກັບຜົ ນປະໂຫຍດຕໍ ່ຊາວບ້ານ Benefits

ໂຄງລາງພື ງໝົດ ບອກວາໄດ ຽວກັ ບ ່ ້ ນຖານ. ມີ 41% ຂອງບານທັ ້ ່ ເຈລະຈາກ ້ ່ ຜົນປະໂຫຍດຈາກ ໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ (ເຊັນ ່ : ໂຄງລາງພື ່ ້ ນຖານ ຫຼື ການຈາງງານ), ໃນນັ້ນ 19% ຂອງບານບອກວ າສາມາດເຈລະຈາສະ ້ ້ ່ ເພາະບັນຫາດຽວ ແລະ 22% ບອກວ່າ ສາມາດເຈລະຈາບັນຫາຜົ ນປະ ໂຫຍດຮ່ວມກັບບັນຫາອື່ນ (ເບິ່ງ ເສັນ ້ ສະແດງ 47). ມີ 33% ແລະ 31% ຂອງບານທັ ງໝົດ ບອກວາ່ ສາມາດເຈລະຈາຕໍລ ່ ອງກຽວກັ ບຂະໜາດຂອງ ້ ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແລະ ທີ່ດນ ິ ທີ່ໄດຈັ ້ ດສັນໃຫ້ ແກ່ໂຄງການຕາມລໍາດັບ. ມີ 23% ທີ່ບອກວາ່ ສາມາດເຈລະຈາກຽວກັ ບ ່ ການຊົດເຊີຍຕໍກ ່ ບ ັ ທີ່ດນ ິ ທີ່ສນ ູ ເສຍໃຫ້ແກໂຄງການ. ່

ການຊົcompensation ດເຊີຍຕໍ່ກັບທີ່ດິນທີ່ສູນເສຍ Land

0%

5%

10%

15%

20%

25%

ແລະ ບັນຫາອື່ນໆ In combination with other aspects

ຈາກການສໍາພາດ ອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ້ ໃຫ້ຮູຕື ້ ່ມອີກວາ່ ໃນຂະນະທີ່ ມີຫາຼ ຍກໍລະນີທ່ ີຊາວບານໄດ ເຂົ ແຕພວກເຂົ າບໍໄ່ ດ້ ້ ້ າ້ ຮວມໃນການເຈລະຈາ ່ ່ ເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມກັບໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ໄດ້ ສະເໜີຢ່ ູຂອບເຂດບານຂອງເຂົ າເຈົາ້ ສະເໝີໄປ. ຜົ ນໄດຮັ ້ ້ ບໃນການວິເຄາະ ຂໍ້ມູນນີ້ ມີຄວາມແຕກຕາງກັ ລະນີ: ໃນ 3 ຂະແໜງການນີ້ ່ ນຕາມແຕລະກໍ ່ ມີ 233 ກໍລະນີ (83% ຂອງບານທັ ງໝົດ) ບອກວາໄດ ້ ່ ເຫັ ້ ນດີເຫັ ນພ້ອມຕໍ່ ກັບໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ໃນນັນ ້ 64% ຂອງບານ ້ ທີ່ເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມນັນ ້ (149 ບານ) ການເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມ ແມນອີ ້ ່ ງຕາມ ຫຼັ ກການ FPIC; ສວນກໍ ລະນີອ່ນ ື ໆ ຊາວບານບອກວ າເຂົ ່ ້ ່ າເຈົາ້ ໄດເຫັ ້ ນດີ

3%

35%

40%

45%

ສະເພາະບັນຫານີ້

Single aspect

0%

0%

3%

8%

16%

19% 47%

21%

30%

ເຫັ ນພ້ ອມ ແຕ່ ບໍໄ່ ດປະຕິ ບດ ັ ຕາມຫຼັກການຂອງ FPIC. ນອກນີ້ ລະດັບ ້ ຂອງການເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມນັນ ້ ຍັງມີຄວາມແຕກຕາງ ່ ລະຫວາງ ່ 3 ຂະແໜງ ການ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 48). ໃນຂະແໜງບໍແ ່ ຮ່ ແລະ ກະສິກາໍ ອັດຕາການ ເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມຂອງຊາວບານຕໍ ກ ່ ບ ັ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ້ ຂອງລັ ດ ແມ່ ນມີສງູ ກວາ່ (ມີ 91% ແລະ 81% ຂອງບານທັ ງ ໝົ ດ ຕາມ ້ ລໍາດັບ) ແລະ ສັດສວນ ຂອງກໍ ລະນີທ່ ີມກ ີ ານເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມ ່ ສວນໃຫຍ ່ ່ 36 ແມນໄດ ່ ນໍ ້ າໃຊຫຼ ້ ັ ກການ FPIC . ສໍາລັບຂະແໜງການ ປູກໄມ້ ການເຈລະຈາ ທີ່ ປະຕິ ບດ ັ ຕາມຫຼັກການ FPIC ນັນ ັ້ ກວມເອົາພຽງແຕ່ 48%, ມີ 16% ຂອງໂຄງການກະສິກາໍ , 19% ຂອງໂຄງການປູກໄມ້ ແລະ ປະມານ 8% ຂອງ ໂຄງການບໍແ ່ ຮ່ ທີ່ຊາວບານໄດ ປະຕິ ເສດໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ໄດ້ ້ ້ ສະເໜີນນ ັ້ .

0% 3%

ຊາວບ້ານບໍ່ເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມ

5.3%

17.5%

ລະດັບ ແລະ ປະເພດ ຂອງການເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມ

ຊາວບ້ານເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມ ແຕຊາວບ ່ ້ານບໍ່ມີສິດຕັດສິນໃຈ

2.4%

28.7%

Land ການຈັດສັນທີ່ດິນໃຫ້ແກ ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ່ການເຊົallocation

ຊາວບານເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມ ້ ໂດຍທີ່ຊາວບານມີ ສດ ິ ຕັດສິນໃຈ ້

8.0%

25.1%

ຂະໜາດທີ່ດິນທີ່ຈະອະນຸມັດໃຫ້ການເຊົ່າDeal ແລະ ສໍsize າປະທານ

ເສັ້ນສະແດງ 47: ບັນຫາທີ່ຊາວບ້ານ ໄດເຈລະຈາຫຼ າຍທີ່ສຸດ (338 ບ້ານ) ້

19.2%

21.6%

60%

35%

56%

32%

ບໍ່ໄດ້ຂໍອະນຸຍາດຈາກຊາວບ້ານເລີຍ ບໍ່ຮູ້

ກະສິກໍາ (76 ບ້ານ)

ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ (129 ບ້ານ)

ບໍ່ແຮ່ (77 ບ້ານ)

ເສັ້ນສະແດງ 48: ປະເພດຂອງການເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມຂອງຊາວບ້ານຕໍ່ກັບໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຜົ ນໄດຮັ ງນັນ ້ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ເມື່ອມີການປຶ ກສາຫາລື, ອັດຕາ ້ ບຂາງເທິ ້ ການເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມຕໍໂ່ ຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດແມນ ່ ສູງ. ເຖິງແນວໃດກໍຕ ່ າມ, ຍັງມີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຈໍ ານວນຫຼາຍທີ່ໄດຈັ ີ ານປຶ ກສາຫາລື ກັບ ຊາວ ້ ດຕັງ້ ປະຕິບັດໂດຍທີ່ບໍ່ມກ

ບ້ ານ ຫຼື ຊາວບານຜູ ັ້ ບໍໄ່ ດເຫັ ້ ້ ທີ່ໄດຮັ ້ ບການປຶ ກສາຫາລືນນ ້ ນດີເຫັ ນພ້ອມ ຕໍກ ່ ບ ັ ໂຄງການດັງ່ ກາວ. ມີ 23% ຂອງໂຄງການກະສິກາໍ , 26% ຂອງໂຄງ ່ ກ າ ນປູກໄມ້ ແລະ 28% ຂອງໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ແຮ່ທາດທີ່ຕກ ົ ໃນກໍລະນີ ດັງ່ ກາວ. ່

36 ການເຈລະຈາກຕາມຫຼັກການ FPIC ໝາຍເຖິງ ການເຈລະຈາທີ່ ຊາວບ້ານສາມາດຕັດສິນໃຈ ຕໍ່ກັບໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ດວຍເຂົ າເຈົາ້ ເອງ (ເຊັ່ນ: ຕັດສິນໃຈໂດຍເຖົ້າແກແນວໂຮມ ຂອງບ້ານ, ຄະນະກໍາມະການບ້ານ) ້ ່ ແລະ ໂດຍບໍແ ່ ມນອໍ ິ ທີ່ຈະ ເຫັ ນດີ ຫຼື ປະຕິເສດ ຕໍກ ່ ບ ັ ໂຄງການທີ່ລດ ັ ຖະບານ ໄດອະນຸ ມດ ັ ແລວນັ ້ . ດັງ່ ນັນ ້ , ຈຶງ່ ມີການພິຈາລະນາເຖິງ ສິດທິການຄອບຄອງທີ່ດນ ິ ທີ່ເປັ ນທາງການ ຫຼື ່ ານາດການປົ ກຄອງບານຜູ ້ ້ ທີ່ແຕງຕັ ່ ງ້ ໂດຍລັດຖະບານ, ຊຶ່ງເຂົາເຈົາ້ ມີສດ ້ ້ ນ ບໍ່ເປັ ນທາງການ (ກໍາມະສິດ, ການຄອບຄອງ ຫຼື ນໍາໃຊ້ ຕາມປະເພນີ) ຂອງຊາວບ້ານ.

79

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຄຸນລັກສະນະຂອງນັກລົງທຶນ ຂໍມ ້ ນ ູ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ຍັງເປັ ນເຄື່ອງມື ເພື່ອໃຫ້ເຂົາ້ ໃຈ ເຖິງປະສົບການຂອງນັກລົງທຶນ ແລະ ໂຄງສາງ ້ ແລະ ຄຸນລັກສະນະຂອງ ບໍລສ ິ ດ ັ ລົງທຶນ ທີ່ແທ້ຈິງ ຊຶ່ງມັນອາດເປັ ນຂໍມ ້ ນ ູ ເພື່ອຊ່ວຍສາມາດອະທິບາຍ ຫຼື ມີຜົນຕໍ່ກັບວິທີການໃນການຄຸ້ມຄອງ-ບໍລິຫານ ແລະ ການລົງທຶ ນ ຂອງໂຄງການໃດໜຶງ່ . ລັດຖະບານຕອງການເຮັ ດໃຫ້ ສປປ ລາວ ຫຼດ ຸ ພົ້ນ ້ ອອກຈາກບັນຊີປະເທດດອຍພັ ດ ທະນາຂອງໂລກ ໃຫ ກາຍເປັ ນ ຈຸ ດ ສູ ນ ກາງ ້ ້ ເສດຖະກິດຢູ່ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ . ໂດຍພາຍໃຕ ນະໂຍບາຍ “ການຫັ ນ ່ ້ ້ ທີ່ ດິນເປັ ນທຶ ນ” ທີ່ ໄດ້ກ່າວມາຂ້າງເທິ ງນັ້ນ ລັດຖະບານໄດ້ວາງບັ ນດາ ນະໂຍບາຍ ແລະ ມາດຕະການທາງດານນິ ຕກ ິ າໍ ເພື່ອສົງ່ ເສີມ ແລະ ດຶງດູດ ້ ກາ ນລົງທຶນ ໂດຍສະເພາະໃນຂົງເຂດທີ່ດນ ິ ເພື່ອເປັ ນຍຸດທະສາດໃນການ ພັດທະນາເສດຖະກິດ. ເຖິງວາ່ ໄດມີ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ການ ້ ລະບຽບການຕາງໆ ່ ລົງທຶນມີຄວາມສະດວກວອງໄວ ແລະ ງ າຍດາຍຂຶ ນ ້ ແຕ ສປປ ລາວ ຍັງຖືກ ່ ່ ່ ຈັດຢູ່ໃນອັນດັບທີ 141 ໃນທັງໝົດ 190 ປະເທດ ໃນດານຄວາມສະດວກ ້ ໃນການດໍາເນີນທຸລະກິດຢູ່ ສປປ ລາວ (The World Bank 2018)37. ກາ ນທີ່ເຂົາ້ ໃຈກຽວກັ ບປະສົບການ ແລະ ທັດສະນະຂອງນັກລົງທຶນຈຶງ່ ມີ ່ ຄວາມສໍາຄັນ ເພື່ອທີ່ຈະເຂົາ້ ໃຈເຖິງສະພາບການປ່ຽນແປງ ແລະ ບັນຫາທີ່ ສໍາຄັນໃນການຄຸມຄອງທີ ່ ດນ ິ ແລະ ຊັບພະຍາກອນຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ. ້ ຄຸນລັກສະນະຂອງນັກລົງທຶນ ການທີ່ເຂົາ້ ໃຈເຖິງ ປະເທດ ຫຼື ສັນຊາດຂອງນັກລົງທຶນ ແລະ ໂຄງສາງຂອງ ້ ບໍລສ ິ ດ ັ ທີ່ລງົ ທຶນຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ລັດຖະບານແຫ່ງສປປ ລາວ ອໍານວຍຄວາມສະດວກ ແລະ ຄຸມຄອງບໍ ລສ ິ ດ ັ ທີ່ລງົ ທຶນຢູ່ພາຍໃນປະເທດ ້ ເຫຼົ່ານັນ ້ ໃຫ້ດີຂນ ຶ້ . ນັບແຕມີ ກ ານຂຶ ນ ້ ບັ ນ ຊີ ໂ ຄງການເຊົ ່າ ແລະ ສໍາປະທານປີ ່ 2012 ເປັ ນຕົນ ້ ມາ ການລົງທຶນຂອງນັກລົງທຶນຈາກ ສປ ຈີນ ພົ້ນເດັນ ່ ກວາ່ ນັ ກລົງທຶນຈາກປະເທດອື່ນໃນແງຂອງມູ ນ ຄ າການລົ ງ ທຶ ນ , ເຖິ ງ ແມ ່ ່ ່ນວາ່ ການລົງທຶນຈາກ ໄທ ແລະ ສສ ຫວຽດນາມ ຍັງຄົງເປັ ນການລົງທຶນທີ່ສງູ ກວາ່ ໝູ່ ແລະ ບໍລສ ິ ດ ັ ລົງທຶນຂອງ ສປປ ລາວ ຍັງຄົງມີບດ ົ ບາດສໍາຄັນໃນທຸກ ຂະ ແໜງການ. ໂດຍອີງໃສຂໍ ມ ້ ນ ູ ການສໍ າ ພາດກັ ບ ຜູ ຕາງໜ າຂອງບໍ ລສ ິ ດ ັ ່ ້ ້ ໃຫ້ຮູ້ວ່າ ບໍລິສັດລົງທຶ ນສ່ວນໃຫຍ່ເປັ ນບໍລິສັດເອກະຊົ ນ (58% ຂອງ ໂຄງການທັງໝົດ, ກວມເອົາ 25% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ), 17% ເປັ ນທຸລະກິດສວນບຸ ກ ຄົ ນ ຫຼ ື ຄອບຄົ ວ ແຕ ໂດຍສະເລ ຍແມ ນເປັ ່ ່ ່ ່ ນໂຄງການ ຂະໜາດນອຍ ແລະ ຕົ ນ ້ ຕໍ ແ ມ ນ ລົ ງ ທຶ ນ ໃສ ຂະແໜງ ການກະສິ ກາໍ ແລະ ້ ່ ່ 12% ເປັ ນບໍລສ ິ ດ ັ ມະຫາຊົນທີ່ຈດ ົ ທະບຽນໃນຕະຫຼາດຫຼັກຊັບ (ຫຼື ກວມເອົາ 19% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ, ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 31). ການຈັດປະເພດນັກລົງທຶນຕາມໂຄງສາງຄວມເປັ ນເຈົາ້ ຂອງບໍລສ ິ ດ ັ ແມນມີ ້ ່ ຄວາມສໍາຄັນ ເພື່ອທີ່ຈະໄດເຂົ າ ້ ໃຈເຖິ ງ ຜູ ທີ ່ ມ ບ ີ ດ ົ ບາດໃນການການຕັ ດສິນ ້ ້ ໃຈການລົງທຶນ ແລະ ໂຄງສາງກ ບວິທີການດໍາເນີນງານຂອງເຂົາເຈົາ້ . ້ ຽວກັ ່ ຕົວຢ່າງ: ທຸລະກິດຄອບຄົວ ແລະ ນັກລົງທຶນສວນບຸ ກຄົນ ສວນໃຫຍ ເປັ ່ ່ ່ ນ ທຸລະກິດຂະໜາດນອຍ, ການດໍ າ ເນີ ນ ທຸ ລ ະກິ ດ ມັ ກ ຈະພົ ບ ກັ ບ ຂໍ ຫ ້ ຍຸ ງຍາກ ້ ້ ຖາຫາກບໍ ສ ່ າມາດເຂົາ້ ເຖິງແຫຼ່ງທຶນຈໍານວນຫຼາຍ ແຕສ ມັ ້ ່ ວນໃຫຍ ່ ່ ກຈະໃຊ້ ແຮງງານພາຍໃນຄອບຄົວ. ດັງ່ ນັນ ້ , ພວກເຂົາສາມາດດໍາເນີນທຸລະກິດຢ່າງ ມີ ຜົ ນສໍາເລັດຢູ່ໃນເງືອ ່ ນໄຂເສດຖະກິດຂອງ ສປປ ລາວ ທີ່ມອ ີ ດ ັ ຕາການ ເຕີບໂຕໂດຍລວມຊາ້ ແລະ ມີຄວາມສຽງສູ ງ ແຕ ພັ ດ ມີ ໂ ອກາດອັ ນ ໃຫຍ ຫຼ ່ ່ ່ ວງ ສໍາລັບທຸລະກິດຂະໜາດນອຍ ແລະ ມີ ຄ ວາມຢຶ ດ ຢຸ ນ ໄດ . ໃນຂະນະດຽວກັ ນ, ້ ້ ບໍລສ ິ ດ ັ ມະຫາຊົນທີ່ຈດ ົ ທະບຽນໃນຕະຫຼາດຫຼັກຊັບ ແລະ ລັດວິສາຫະກິດ ອາດຈະມີຄວາມສາມາດເຂົາ້ ເຖິງແຫຼ່ງທຶນສູງກວາ, ິ ດ ັ ມະຫາຊົນ ່ ແຕບໍ ່ ລສ ອາ ດມີຄວາມຮັບຜິດຊອບຕໍຜ ່ ົ ນກະທົບຈາກການລົງທຶນຂອງພວກເຂົາເຈົາ້ ຕາງຈາກການລົ ງທຶນຂອງລັດວິສາຫະກິດ. ບໍລສ ິ ດ ັ ມະຫາຊົນມີຄວາມຮັບ ່ ຜິດຊອບຕໍຜ ່ ູ້ທີ່ມສ ີ ວນກ ຽວຂ ອງ ໂດຍຜ ານການເປີ ດ ເຜີຍຂໍມ ້ ນ ູ ຕໍສ ່ າທາລະນະ ່ ່ ້ ່ ແລະ ມີຄວາມໂປ່ງໃສ, ໃນຂະນະທີ່ນກ ັ ລົງທຶນຂະໜາດນອຍ (ທຸ ລ ະກິ ດຄອບຄົວ ້ ແລະ ບຸກຄົນ) ອາດຈະມີຄວາມຫຍຸງຍາກໃນການຕິ ດ ຕາມກວດກາ ແລະ ້ ລັ ດວິສາຫະກິດ ໂດຍປົ ກກະຕິ ແມນມີ ຄ ວາມຮັ ບ ຜິ ດ ຊອບຕໍ ລ ່ ດ ັ ຖະບານ ່ ແລະ ປະຊາຊົນຂອງເຂົາເຈົາ້ . ສໍາລັບບໍລສ ິ ດ ັ ເອກະຊົນ ມີລະດັບການເຂົາ້ ເຖິງ

37

80

ຊັບພະຍາກອນທີ່ແຕກຕາງ ່ ແຕເຂົ ່ າ້ ໃຈວາ່ ເຂົາເຈົາ້ ໄດລົ ້ ງທຶນຂອງພວກເຂົາ ເອ ງ ໂດຍບໍຜ ່ ່ ານຊ່ອງທາງລະດົມທຶນຈາກພາກລັດ ແລະ ສາທາລະນະ. ດັງ່ ນັນ ້ , ປະເພດຂອງບໍລສ ິ ດ ັ ຈຶງ່ ເປັ ນຂໍມ ້ ນ ູ ເພື່ອແນະນໍາບາງຢ່າງ ກຽວກັ ບ ່ ວິທກ ີ ານທີ່ນກ ັ ລົງທຶນອາດນໍາໃຊໃນການບໍ ລຫ ິ ານທຸລະກິດ (ເຊັນ ່ : ຂະໜາດ ້ ໃດ, ປະເພດຂອງຊັບພະຍາກອນ ແລະ ການສະໜັບສະໜູນອັນໃດ) ແລະ ມີຄວາມຮັບຜິ ດຊອບຄືແນວໃດ. ການຈໍາແນກປະເພດນັກລົງທຶນຕາມຂະແໜງການສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ນັກ ທຸລະກິດສວນບຸ ກຄົນ ແລະ ຄອບຄົວ ແມນມັ ່ ່ ກຈະລົງທຶນໃນຂະແໜງກະສິກາໍ (24 ໂຄງການ ຫຼື 77% ຂອງທຸລະກິດສວນບຸ ກຄົນ/ທຸລະກິດຄອບຄົວທັງ ່ ໝົດ) ແລະ ການປູກໄມ້ (7 ໂຄງການ ຫຼື 23% ຂອງໂຄງການປະເພດນີ້) ແຕນັ ້ ບໍແ ່ ຮ.່ ນີ້ບແ ໍ່ ມນສິ ່ ກລົງທຶນປະເພດນີ້ບໄໍ່ ດດໍ ້ າເນີນທຸລະກິດຂຸດຄົນ ່ ງ່ ທີ່ ໜາແປກໃຈ ເນືອ ່ ງຈາກວາ່ ທຸລະກິດຄອບຄົວ ໂດຍປົ ກກະຕິແມນບໍ ່ ທ ີ ນ ຶ ຫຼາຍ ້ ່ ມ ທີ່ຈະພັດທະນາພື້ນຖານໂຄງລາງສໍ ້ ບໍແ ່ ຮ.່ ບໍລສ ິ ດ ັ ເອກະຊົນ ່ າລັບການຂຸດຄົນ ແມນໄດ ດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮ່ ່ ລົ ້ ງທຶນຢູ່ ທັງ 3 ຂະແໜງການ ແຕໄດ ່ ລົ ້ ງທຶນໃສການຂຸ ່ (ມີ 44 ໂຄງການ ຫຼື 42% ຂອງໂຄງການທີ່ລງົ ທຶນໂດຍບໍລສ ິ ດ ັ ເອກະຊົນ) ຫຼາຍກວາໂຄງການກະສິ ກາໍ ແລະ ການປູກໄມເລັ ່ ້ ກໜອຍ ້ (ມີ 33 ໂຄງການ ແລະ 27 ໂຄງການ ຫຼື 26% ແລະ 32% ຂອງໂຄງການປະເພດນີ້ ຕາມລໍາດັບ). ສໍາ ລັບລັດວິສາຫະກິດທັງໝົດ (ຍົກເວັນ ້ 1 ໂຄງການ ປູກຢາງພາລາ) ໄດລົ ້ ບໍແ ່ ຮ,່ ໃນຂະນະທີ່ບລ ໍ ສ ິ ດ ັ ຈົດທະບຽນ ເປັ ນມະຫາ ້ ງທຶນໃນການຂຸດຄົນ ຊົນ ສວນຫຼ າຍໄດລົ ້ ສະແດງ 49). ຂໍມ ້ ນ ູ ກຽວ ່ ້ ງທຶນໃນການປູກໄມ້ (ເບິງ່ ເສັນ ່ ກັບ ປະເພດຂອງບໍລສ ິ ດ ັ ຜູ້ ລົງທຶນສາມາດຊ່ວຍໃຫ້ລັດຖະບານ ແຫ່ງສປປ ລາວ ຕັດສິນໃຈວາ່ ບໍລສ ິ ດ ັ ຄວນຈະຕອງຮັ ບຜິ ດຊອບຕໍກ ່ ດ ິ ຈະການລົງທຶນ ້ ຂອງເຂົາເຈົາ້ ຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ ຄືແນວໃດ ແລະ ສາມາດຊ່ວຍໃຫ້ເຂົາ້ ໃຈ ິ ດ ັ . ຄວາມຕອງການ ແລະ ຄວາມປາດຖະໜາຂອງບໍລສ ້ ຂໍ້ຫຍຸ້ງຍາກທີ່ນກ ັ ລົງທຶນພົ ບພໍ້ ດັ່ ງທີ່ໄດກ ວ ີ ວາມທ້າທາຍ ້ າວມາແລ ່ ້ ສປປ ລາວ ອາດເປັ ນປະເທດ ທີ່ມຄ ໃນກ ານດໍາເນີນທຸລະກິດ ແຕວ າລັ ດ ຖະບານ ໄດ ມີ ກ ານປັ ບ ປຸງຫຼາຍດານ ່ ່ ້ ້ ຢ່າງເຫັນໄດປະຈັ ກ ຕາ ອັ ນ ນໍ າ ໄປສູ ການເສີ ມ ສ າງຄວາມເຂັ ມ ້ ແຂງໃນຂະບວນ ້ ່ ້ ການດານລະບຽບກົ ດໝາຍ ແລະ ລະບົບການຄຸມຄອງບໍ ລຫ ິ ານການລົງ ້ ້ ທຶນ ໃນຂົງເຂດທີ່ດນ ິ . ເພື່ອໃຫ້ເຂົາ້ ໃຈ ກຽວກັ ບ ການປ ຽນແປງເຫຼ ົ່ ານີ້ຫາຼ ຍ ່ ່ ຂຶນ ້ , ພວກເຮົາໄດສໍ າ ພາດຜູ ຕາງໜ າຂອງບໍ ລ ສ ິ ດ ັ ກ ຽວກັ ບ ຂໍ ຫ ້ ຍຸ ງຍາກທີ ່ ້ ້ ້ ່ ້ ພວກເຂົາໄດພົ ບ ພໍ ້ ໃ ນຂະບວນການພັ ດ ທະນາໂຄງການເຊົ າ ່ ແລະ ສໍ າ ປະທານ ້ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ສິງ່ ທີ່ຫຍຸງຍາກອັ ນຕົນ ້ ຕໍທ່ເີ ຂົາເຈົາ້ ໄດພົ າ້ ເຖິງ ້ ້ ບ ແມນການເຂົ ່ ແຫຼ່ງທຶນ ຫຼື ທຶນໝູນວຽນ ແລະ ນັກລົງທຶນໃນທຸກຂະແໜງການແມ່ນ ໄດພົ ້ ຍຸງຍາກນີ ້ຄກ ື ນ ັ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 50). ້ ບກັບຂໍຫ ້ ສໍາລັບບັນຫາຂໍຂ ້ ດ ັ ແຍງທາງດ ານທີ ່ດນ ິ ແມນບໍ ່ ກ ີ ານລາຍງານຫຼາຍປານໃດ ່ ້ ່ ມ ສໍາລັບນັກລົງທຶນໃນຂະແໜງບໍແ ່ ຮ,່ ໃນຂະນະທີ່ໂຄງການດານກະສິ ກາໍ ບໍໄ່ ດ້ ້ ລາຍງານກຽວກັ ບ ຂໍ ຫ ້ ຍຸ ງຍາກດ ານລະບຽບກົ ດ ໝາຍຂອງສປປ ລາວ ເລີຍ ່ ້ ້ ຊຶງ່ ເຫດຜົນ ແມນອາດເນື ່ ອ ງມາຈາກ ໂຄງການລົ ງ ທຶ ນ ດ ານກະສິ ກ າ ໍ ຈໍ າ ນວນ ່ ້ ຫຼາຍ ແມນເປັ ່ ນການລົງທຶນພາຍໃນ ຊຶ່ງເຂົາເຈົາ້ ອາດຈະມີຄວາມເຂົ້າໃຈ ແລະ ຄຸນເຄີ ໍ່ ບ ັ ລະບຽບກົດໝາຍຂອງປະເທດແລວ ້ ຍເປັ ນຢ່າງດີຕກ ້ ແລະ ບາງທີອາດ ແມນຍ ອນໂຄງການກະສິ ກ າ ໍ ມັ ກ ຈະມີ ຂ ະໜາດນ ອຍກວ າ່ ແລະ ່ ້ ້ ມີລະບຽບການຄຸມຄອງທີ ່ ບ ຫ ່ ໍ າ ຼ ຍ. ້ ໃນຂະນະດຽວກັນ, ພົບວາມີ ່ ທາອ ່ ຽງຈໍ ່ ານວນໜຶງ່ ເມື່ອເບິງ່ ຄວາມແຕກຕາງ ່ ລະຫວາງ ຂໍ ຫ ້ ຍຸ ງຍາກທີ ່ ບ ນ ັ ດານັ ກລົງທຶນຈາກຕາງປະເທດ ຫຼື ນັກລົງທຶນ ່ ້ ່ ປະເພດຕາງໆ ໄດພົ ກຄົນ ແລະ ຄອບຄົວ ່ ້ ບພໍ້. ສໍາລັບກຸມນັ ່ ກລົງທຶນສວນບຸ ່ ສວນໃຫຍ ມັ ກ ພົ ບ ກັ ບ ບັ ນ ຫາຂໍ ຂ ້ ດ ັ ແຍ ງກ ຽວກັ ບ ທີ ່ ດ ນ ິ ແຕ ບໍ ່ ກ ີ ານລາຍງານ ່ ່ ່ ່ ່ ມ ກຽວກັ ບ ຂໍ ຫ ້ ຍຸ ງຍາກທາງດ ານລະບຽບກົ ດ ໝາຍ. (ເບິ ງ ່ ເສັ ນ ້ ສະແດງ 50). ່ ້ ້ ສໍາລັບແນວໂນມອື ນ ່ ໆ, ພວກເຮົ າ ບໍ ສ ່ າມາດສົ ມ ທຽບຂໍ ຫ ້ ຍຸ ງຍາກທີ ່ພບ ົ ພໍ້ ໂດຍ ້ ້ ລັດວິສາຫະກິດ ເນື່ອງຈາກມີຈາໍ ນວນຕົວຢ່າງໜອຍ. ້

ການຈັດລະດັບ ໂດຍທະນາຄານໂລກ ກຽກັ ອມ ດໝາຍຂອງປະເທດ ໃນການສາງຕັ ່ ບການດໍາເນີນທຸລະກິດ ທີ່ໄດຈັ ້ ດລະດັບໃຫ້ຄະແນນບັນດາປະເທດ ໂດຍອີງໃສສະພາບແວດລ ່ ້ ດານລະບຽບກົ ້ ້ ້ງທຸລະກິດ ແລະ ການບັງຄັບໃຊ້ລະບຽບກົດໝາຍ ຂອງປະເທດ. http://www.doingbusiness.org/data/exploreeconomies/lao-pdr.

ພາກທີ 4: ສະພາບແວດລອມຂອງພື ້ ນທີ່ ທີ່ມີການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດິນ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ້

ຕາຕະລາງ 31: ປະເພດຂອງນັກລົງທຶນ (179 ໂຄງການ) ປະເພດນັກລົງທຶນ

ສັດສ່ວນທຽບໃສ່ໂຄງການທັງໝົດ

ສັດສ່ວນເນື້ອທີ່

ບໍລິສັດເອກະຊົນ

58%

25%

ທຸລະກິດ ສ່ວນບຸກຄົນ/ຄອບຄົວ

17%

2%

ບໍລິສັດມະຫາຊົນ

12%

19%

ລັດວິສາຫະກິດ

6%

9%

ບໍ່ສາມາດລະບຸ

5%

46%

ອື່ນໆ

1%

0%

50 45 44

40

ກະສິກໍາ ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ ບໍ່ແຮ່

ຈໍານວນໂຄງການ

35 33

30 25

27 24

20 15 10

10 5

7

1

5

3

1

6

1

10 6

1

0

ບຸກຄົນ/ ທຸລະກິດຄອບຄົວ

ອື່ນໆ

ບໍ່ມີຂໍ້ມູນ

ບໍລິສັດ ເອກະຊົນ

ບໍລິສັດ ມະຫາຊົນ

ລັດວິສາຫະກິດ

ເສັ້ນສະແດງ 49: ປະເພດຂອງນັກລົງທຶນແຍກຕາມຂະແໜງການ

ລັດວິສາຫະກິດ

2

1

ບໍລິສັດມະຫາຊົນ

4

1

ບໍລິສັດເອກະຊົນ

0%

22

2

1 10%

20%

30%

50%

60%

3

12

2

5 40%

1

6

16

12

2

Host country regulation

ລະບຽບກົcapital ດໝາຍ Access to finance or working

6

7

13

9

ບຸກຄົນ/ທຸລະກິດຄອບຄົວ

10

1

1

1

70%

80%

90%

100%

Inadequate infrastructure (e.g. roads, electricity)

ຂອງ ສປປ ລາວ

Land disputes

ການເຂົ້າເຖິງແຫຼ່ງທຶນ

Water availability

ຂໍ້ຂັດແຍ່ງດ້ານທີ່ດິນ ການເຂົ້າເຖິງແຫຼ່ງນໍາ້

ພືUnforeseen ້ ນຖານໂຄງລາງ (ເຊັ່ນ: ເສັ້ນທາງ,conditions ໄຟຟ້າ) (e.g. soil suitability, rainfall, frost etc.) ່ environmental Sourcing qualified staff ເງື ອ ່ ນໄຂສະພາບ ແວດລlocal ອມ ່ນ: ຄວາມເໝາະສົມຂອງດິນ, ປະລິມານນໍາ້ ຝົ ນ, ້ (ເຊັ ໝອກຂຸ້ນ ແລະ ອື່ນໆ)

ການຫາແຮງງານທີ່ມີສີມື

ເສັນ ້ ສະແດງ 50: ຂໍຫ ້ ຍຸງຍາກ ທີ່ນກ ັ ລົງທຶນໄດພົ ິ ຂອງລັດແຍກຕາມປະເພດ ້ ້ ບພໍ້ໃນຂະບວນການ ພັດທະນາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ນັກລົງທຶນ

81

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ການທີ່ບເໍ່ ຫັ ນຄວາມແຕກຕາງ ຫ ້ ຍຸງຍາກທີ ່ບນ ັ ດານັກລົງທຶນພົບ ່ ທາງດານຂໍ ້ ້ ພໍ້ ກໍຖ ່ ວ ື າ່ ເປັ ນຜົນໄດຮັ ້ ນ ູ ທີ່ນາໍ ມາວິເຄາະ ້ ບທີ່ສາໍ ຄັນໜຶງ່ ຈາກການວິເຄາະ. ຂໍມ ໃນ ພາ ກ ນີ້ ແມນອີ ລສ ິ ດ ັ ເທົາ່ ນັນ ້ , ່ ງໃສການລາຍງານຈາກຜູ ່ ້ຕາງໜາຂອງບໍ ້ ຊຶງ່ ເ ຫັ ນວາໃນຕໍ ໜ ່ າ້ ຄວນຈະມີການປຽບທຽບກັບຂໍມ ້ ນ ູ ຈາກການສໍາພາດ ່ ບັ ນດາຜູ້ທີ່ກຽວຂ ອງອື ່ ້ ່ນໆ ໂດຍສະເພາະຈາກຊຸ ມຊົນທີ່ໄດຮັ ້ ບກະທົບ ແລະ ອໍາ ນາດການປົ ກຄອງຂອງລັດຢູ່ຂັນ ້ ທອງຖິ ່ ເພື່ອໃຫ້ເຫັນການລາຍງານ ຫຼື ້ ນ

ພື້ ນທີ່ປູກຢາງພາລາ ຢູ່ເມືອງ ບາຈຽງ, ແຂວງ ຈໍາປາສັກ. © ສະເຕຟານນີ ແຈັກແກວດ, 2014.

82

ທັດສະນະທີ່ແຕກຕາງກັ ລສ ິ ດ ັ ລາຍ ່ ບນັກລົງທຶນ. ຕົວຢ່າງ, ຜູ້ຕາງໜາຂອງບໍ ້ ງານ ເຖິ ງຄວາມຫຍຸງຍາກໃນການຈັ ດຫາແຮງງານທີ່ມສ ີ ມ ີ ຢ ື ່ທ ູ ອງຖິ ນ ່ ເພື່ອ ້ ້ ສົມທຽບ ກັບກໍລະນີທ່ ີຊຸມຊົນທີ່ໄດຮັ ່ ໂີ ອກາດ ້ ບຜົ ນກະທົບລາຍງານວາ່ ບໍມ ໃນການຈາງງານທີ ່ ສາງຂຶ ້ ຈາກການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ . ້ ້ ນ

ແຮງງານໜຸມ ່ ກໍາລັງກະກຽມແລວ ເພື່ ອປູກຕົ້ນຢາງພາລາ ຢູ່ແຂວງ ຫຼວງນໍາ້ ທາ. © ທິມງານພາກສະໜາມ, 2009.

ພາກທີ 5: ຜົ ນກະທົບຂອງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ 83

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ໃນໄລຍະຫຼາຍປີຜ່ານມາ, ຜົນກະທົບດານລົ ້ ບຈາກການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຕໍກ ່ ບ ັ ສິງ່ ແວດລອມ ິ ການເປັ ນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນທອງ ້ ແລະ ຊີວດ ້ ຖິ່ນໄດຮັ ້ ບຄວາມສົນໃຈຫຼາຍຈາກສື່ມວນຊົນ. ຢູ່ ສປປ ລາວ, ໄດເກີ ້ ດມີ ຂໍສ ້ ງົ ໄສ ທີ່ວາ່ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ມີຜົນປະໂຫຍດຫຼາຍ ກວາ່ ຜົ ນເສຍແທ້ບໍ.່ ໃນບັນດາຫົ ວຂໍລ ້ ມນີ ນຜົ ນກະທົບຈາກການ ຸ່ ້, ໄດປະເມີ ້ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃນບາງດານຈໍ ານວນໜຶງ່ ໂດຍອີງໃສ່ ້ ຂໍ້ ມູນການປະເມີນຄຸນນະພາບຂອງການລົງທຶ ນ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນ ຜົນກະທົບຕໍກ ່ ບ ັ ການຈາງງານ, ຄວາມໝັນ ້ ຄົງດານສະບຽງອາຫານສໍ າລັບ ້ ້ ຊຸ ມຊົນທີ່ໄດຮັ ່ ບ ັ ສິງ່ ແວດລອມ ້ ບຜົນກະທົບ ແລະ ຕໍກ ້ ແລະ ຄວາມສຸກສະບາຍ ຫຼື ຄວາມຢູ່ດີມສ ີ ກ ຸ ຂອງຊຸ ມຊົນ ທີ່ຢ່ ູບໍລເິ ວນໃກຄຽງຈາກການນໍ າໃຊ້ຢາຂາ້ ້ ຫຍາ້ ແລະ ຢາປາບສັດຕູພືດ.

ຜົ ນກະທົບຕໍ່ກັບການຈາງງານ ້ ສໍາລັບການປະເມີນຜົນກະທົບຂອງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຕໍກ ່ ບ ັ ການຈາງງານຢູ ້ ນ ູ ໄດອີ ້ ່ ເຂດຊົນນະບົດ, ການວິເຄາະຂໍມ ້ ງຕາມຄໍາຖາມ ທີ່ເລືອກຈາກ ການສໍາພາດກັບຊາວບ້ານຜູ້ ທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບ, ອໍານາດ ການປົ ກຄອງບານ ິ ດ ັ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 9 ໃນ ພາກທີ 2 ສໍາລັບ ້ ແລະ ບໍລສ ລາຍລະອຽດກຽວກັ ບແບບສອບຖາມໃນການປະເມີນຄຸນນະພາບຂອງການ ່

ລົງທຶນ ທີ່ນາໍ ໃຊ້ ແລະ ຄໍາຕອບ ທີ່ໃຊໃນການວິ ເຄາະແຕ່ ລະດານໃນການປະເມີ ນ ້ ້ ຜົນກະທົບຈາກການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຕໍກ ່ ບ ັ ການຈາງງານ). ້ ປະເພດ ແລະ ຈໍານວນການຈາງງານ ທີ່ຕອບສະໜອງ ໂດຍໂຄງການເຊົ່າ ້ ແລະ ສໍາປະທານ ຜົ ນໄດຮັ ້ ບຈາກການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ໄດສະແດງໃຫ ້ ້ ເຫັ ນວາ່ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດສ າງວຽກເຮັ ດ ງານ ທໍາ ້ ້ ຢູ່ທອງຖິ ນ ່ ຈໍ າ ນວນຫຼ າ ຍພໍ ສ ມ ົ ຄວນ. ມີ ຈ າ ໍ ນວນເກື ອ ບ 40,000 ການຈ າງງານ ້ ້ ທີ່ໄດຖື ິ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນ ້ ກສາງຂື ້ ້ ນໂດຍໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ 9 ແຂວງ ທີ່ມີການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ. ການຈາງງານດັ ່ງ ້ ກ່າວນັນ ້ ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນສ້າງຂຶ້ນໂດຍໂຄງການໃນຂະແໜງການປູກໄມ້ (75.1% ຫຼື 29,810 ການຈາງງານ, ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 51). ໂຄງການໃນຂະ ້ ແໜງກະສິກໍາ ໄດຕອບສະໜອງ 19.6% (7,794 ການຈາງງານ) ແລະ ້ ້ ໃນນັນ ້ 93% ຂອງການຈາງງານດັ ງ ່ ກ າວ ແມ ນສ າງຂຶ ້ ນ ໂດຍໂຄງການປູ ກ ້ ່ ່ ້ ພືດ, ໃນຂະນະທີ່ການຈາງງານທີ ່ ສ າງຂຶ ນ ້ ໂດຍໂຄງການລ ຽງສັ ດ ໃຫຍ ກວມ ້ ້ ້ ່ ເອົາພຽງແຕ່ 7% ຂອງການຈາງງານໃນຂະແໜງການນີ ້ . ການຂຸດຄົ້ນ ້ ບໍ່ແຮ່ໄດຕອບສະໜອງພຽງແຕ ງໝົດ. ້ ່ 5% ຂອງການຈາງງານທັ ້

ຈໍານວນການຈາງງານ ແຍກຕາມໜາ້ ວຽກ ແລະ ຂະແໜງການທີ່ແຕກຕາງ ້ ່ ກັນ

Number of employed workers according the different types of work and subsectors ພະ ນັກງານຂັ້ນ ວິຊາການ Management Technician (n =-ບໍ 375) (n (834 = 834) ຄຸມ ລິຫານ ້ ຄອງ (375 ການຈາງງານ) ການຈາງງານ) ້ ້

ຄົ ນຂັບລົດ Transport (n(669 = 669) ການຈາງງານ) ້

ພະນັກງານ ຮັກສາຄວາມ Security ປອດໄພ guard (287 (n = 287) ການຈາງງານ) ້

ສີດຢາປາບສັດ ຕູSpraying ພື ດ ແລະ pesticide ຢາ ຂ້າຫຍ້າ and (1,268 herbicide ການຈ າງງານ) ການຈາງງານ) (n = 1,268) ້ ້ Applying ໃສ່ຝຸ່ ນ fertilizer (n (5,082 = 5,082)

ເສຍຫຍ້າ Weeding (n(8,798 = 8,798)

ການຈາງງານ) ້

ເກັບກ່ຽວ Harvesting (n (5,022 = 5,022)

ການຈາງງານ) ້

ບຸClearing ກເບີກພື້ ນທີ່ land (n (2,445 = 2,445) ການຈາງງານ) ້

ຂຸດDigging ຂຸມປູກພື ດ (n(3,520 = 3,520) ການຈາງງານ) ້

ປູກພື ດ Planting (n(7,388 = 7,388) ການຈາງງານ) ້

ອື່ນໆ Other (n(3,992 = 3,992) ການຈາງງານ) ້

(n = 7,225)

Agriculture ກະ ສິກໍາ-ປູກພື ດ− (7,225 Crop) ການຈາງງານ) ້

6,000 4,000 2,558 1,670

1,533 20

72

223

18

408

273

29

2,000 298

123

0

(n = 569)

Agriculture − ກະ ສິກໍາ-ລ້ຽງສັດ (569Livestock ການຈາງງານ) ້

6,000 4,000 2,000 24

31

26

22

50

98

7

35

3

75

76 0

6,142

5,596

6,000

4,624

(n = 29,810)

ປູກໄມ້ອຸTree ດສາຫະກໍາ plantation (29,810 ການຈາງງານ) ້

122

3,454

4,000

3,322 2,169

2,387 2,000

1,232 114

523

84

163 0

ບໍ່ແຮ່-ຫີ−ນRock ແຮ່ Mining (837(nການຈ າງງານ) = 837) ້

6,000 4,000 2,000

ບໍ່ແຮ່-ແຮ−່ທາດ Mining Ores (1,239 າງງານ) (n =ການຈ 1,239) ້

79

126

200

416

16

0 6,000 4,000

815 138

82

136

2,000

68 0

ofແຮງ workers ແຫຼ່Origin ງທີ່ມາຂອງ ງານ

ແຮງ ງານຄົນລາວ Lao Foreign ແຮງ ງານຕ່າງປະເທດ

ເສັ້ນສະແດງ 51: ຈໍານວນການຈາງງານທີ ່ ສາງຂຶ ້ ້ ້ນໂດຍການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໃນຂະແໜງການ ກະສິກໍາ, ປູກໄມ້ ແລະ ຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ແຍກຕາມປະເພດຂອງການຈາງງານ. ້

84

ພາກທີ 5: ຜົ ນກະທົບຂອງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ

ການຈາງງານສ ວນໃຫຍ ້ ່ ່ ທີ່ຕອບສະໜອງ ໂດຍໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເປັ ນພຽງແຕການຈ າງງານຕາມລະດູ ການເທົາ່ ນັນ ້ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ່ ້ ສະ ແ ດ ງ 52). ໃນຈໍານວນການຈາງງານທັ ງໝົດ 85% ເປັ ນການຈາງ ້ ້ ງານຕາມລະດູການ ແລະ ຕອງການທັ ກສະສີມແ ື ຮງງານຕໍາ່ ; ການຈາງງານ ້ ້ ເຫຼົ່ານີ້ ລວມມີ: ການປູກ ແລະ ການເສຍຫຍາ້ ຊຶ່ງກວມເອົາ 7,388 ແລະ 8,798 ການຈາງງານ ຕາມລໍາດັບ. ຊຶ່ງມີພຽງແຕ່ 5% ຂອງການຈາງງານ ້ ້ ທັງໝົດ ທີ່ເປັ ນການຈາງງານແບບມີ ສນ ັ ຍາເງິນເດືອນ ຊຶງ່ ກໍາມະກອນ ເຊັນ ້ ສັ ນ ຍ າ ເປັ ນໄລຍະເວລາໃດໜຶງ່ . ການຈາງງານແບບມີ ສນ ັ ຍາເງິນເດືອນ ້ ເຫຼົ່ານີ້ລວມມີ ຕໍາແໜງດ ມຄອງ-ບໍ ລຫ ິ ານ ແລະ ຜູ້ຊຽວຊານ ຫຼື ່ ານການຄຸ ້ ້ ່ ວິ ຊ າການ ແລະ ບຸກຄະລາກອນທີ່ເຮັດວຽກການບໍລກ ິ ານຕະຫຼອດປີ (ຕົວ ຢ່າງ: ຄົນຂັບລົດ ແລະ ພະນັກງານຮັກສາຄວາມປອດໄພ). ການຈາງງານສ ວນໃຫຍ ້ ໂດຍ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ້ ່ ່ ທີ່ສາງຂຶ ້ ນ ຂອງລັດ ແມນຢູ ່ ຕົນ ້ ໂຄງການເທົາ່ ນັນ ້ . ບັນດາການຈາງງານແບບ ່ ່ໃນໄລຍະເລີມ ້ ຊົວ ່ ຄາວເຫຼົ່ານີ້ ກວມເອົາ 13,353 ການຈາງງານ ຫຼື 34% ຂອງຈໍານວນການ ້ ຈ້ າ ງ ງ ານທີ່ສາງຂຶ ້ ໂດຍໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ້ ນ ທັງໝົດ, ຊຶງ່ ລວມມີ ການບຸກເບີກທີ່ດນ ິ , ການກະກຽມດິນ ແລະ ການປູກພືດ. ໃນຂະແໜງ ການບໍແ ່ ຮ່ ການຈາງງານຈໍ ານວນຫຼາຍແມນຢູ ້ ່ ່ ໃນໄລຍະການກໍ່ ສ້າງ, ແຕ່ໃນໄລຍະການດໍາເນີນການຜະລິດໂດຍທົ່ວໄປໄດ້ສ້າງການຈາງ ້ ງານຈໍານວນໜອຍ. ເຖິງແນວໃດກໍຕາມ, ນັກລົງທຶນມັກຈະຈາງແຮງງານ ້ ້ ໜຶງ່ ເພື່ອເຮັດຫຼາຍ ໜາວຽກ ເຊັນ ່ : ສໍາລັບການເສຍຫຍາ້ ຫຼື ການໃສຝຸ ້ ່ ່ ນ. ແຮງງານດັງ່ ກາວນັ ້ ຈະໄດຮັ ອດປີ ໂດຍເປັ ນແຮງງານ ່ ນ ້ ບການຈາງງານຕະຫຼ ້ ຮັບຈາງຕາມລະດູ ການ. ້ ນອກຈາກລາຍຮັບດານພາສີ ອາກອນ ແລະ ການປະກອບສວນເຂົ າ້ ໃນການ ້ ່ ເຕີ ບ ໂ ຕ ທາງເສດຖະກິດມະຫາພາກແລວ, ້ ລັດຖະບານຍັງຄາດຫວັງວາ່ ໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຈະສາງວຽກເຮັ ດງານທໍາໃຫ້ແກຊຸ່ ມຊົນ ້ ທີ່ ໄດ້ ຮັບຜົ ນກະທົບ ໂດຍສະເພາະແມນຢູ ່ ່ ໃນເຂດຊົນນະບົດ. ຊຶ່ງຫວັງວາ່ ໂອກາດໃນການຈາງງານເຫຼ ່ົ ານີ້ ຈະປະກອບສວນເຂົ າ້ ໃນການປັ ບປຸງຊີວດ ິ ້ ່ ການເປັ ນຢູ່ຂອງທອງຖິ ນ ່ (GoL 2004). ກົດໝາຍໄດກໍ ້ ້ ານົດວາ່ ນັກລົງທຶນ ຄວນໃຫ້ບຸລມ ິ ະສິດໃນການຈາງແຮງງານທີ ່ ເປັ ນຄົນລາວ ແຕລັ ້ ່ ດຖະບານໄດ້ ອະນຸຍາດໃຫ້ນັກລົງທຶນສາມາດ ນໍາເຂົາ້ ແຮງງານຈາກຕາງປະເທດທີ ່ ອອກ ່ ແຮງງານທາງດານຮ າງກາຍໃນອັ ດຕາ 15% ຂອງຄວາມຕອງການແຮງງານ ້ ່ ້ ດັ່ງກ່າວທັງໝົດ ແລະ 25% ຂອງຈໍານວນຜູ້ ອອກແຮງງານດ້ວຍມັນສະ ໝອງທີ່ຕອງການທັ ງໝົດ ຖາມີ ້ ້ ຄວາມຈໍາເປັ ນ (GoL 2013). ເຖິງແນວໃດ ກໍຕ ່ າມ ຜົ ນໄດຮັ ໃຫ້ ້ ບຈາກການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນໄດສະແດງ ້ ເຫັ ນວາ່ 41% (82 ໂຄງການ) ຂອງໂຄງການທີ່ໄດປະເມີ ນນັກລົງທຶນບໍໄ່ ດ້ ້ ປະຕິບດ ັ ຕາມລະບຽບການທີ່ໄດກໍ າງ ້ ານົດດັງ່ ກາວ ່ ແລະ ໄດຈ ້ າງແຮງງານຕ ້ ່ ປະ ເ ທ ດ ຫຼາຍກວາໂກຕາທີ ່ ລັດຖະບານອະນຸຍາດໃຫ້. ມີແຮງງານຕ່າງ ່ ປະເທດທັງໝົດ ຈໍານວນ 2,169 ແຮງງານ ທີ່ຈາງໂດຍໂຄງການເຫຼ ົ່ ານີ້ ຊຶງ່ ້ ເກີ ນ ກວາໂກຕາທີ ່ ລດ ັ ຖະບານອະນຸຍາດໃຫ້. ໃນນັນ ້ ປະມານ 46% ຂອງ ່ ແຮ ງ ງ າ ນ ຕາງປະເທດທີ ່ ເກີນໂກຕາດັງ່ ກາວ ່ ່ ແມນຈ ່ າງໂດຍໂຄງການໃນ ້ ຂະແໜງບໍແ ່ ຮ.່ ຕໍກ ່ ບ ັ ບັນຫານີ້ ສາມາດອະທິບາຍໄດວ ້ າ່ ໂດຍທົ່ວໄປແລວ, ້ ວຽກງານ ໃນອຸດສາຫະກໍາຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮ່ ແມນຕ ານິຊາໍ ນານ ່ ອງການຄວາມຊໍ ້ ແລະ ຄວາມຮູທີ ້ ່ສະເພາະດານ. ້ ໃນຂະນະທີ່ແຮງງານໃນຊົນນະບົດໂດຍສວນ ່ ໃຫຍ່ມັກຈະຂາດບັນດາທັກສະດັ່ງກ່າວ, ນັ້ນຄືເຫດຜົ ນທີ່ແຮງງານລາວ ຈໍານວນໜອຍເທົ ່ານັນ ້ ທີ່ໄດຮັ ້ ບໍແ ່ ຮ່ ເມື່ອທຽບກັບ ້ ້ ບຈາງຢູ ້ ່ ໂຄງການຂຸດຄົນ ໂຄງການໃນຂະແໜງການກະສິກາໍ ແລະ ປູກໄມ.້ ໃນຂະແໜງການປູກໄມ,້ ມີຈາໍ ນວນແຮງງານຕາງປະເທດ 849 ແຮງງານທີ່ຈາງໂດຍ 25 ໂຄງການ ່ ້ ຊຶ່ ງເກີນໂກຕາທີ່ ລັດຖະບານໄດ້ອະນຸຍາດໃຫ້. ຂະແໜງການກະສິກໍາມີ ຈໍານວນແຮງງານຕາງປະເທດເກີ ນໂກຕາດັງ່ ກາວ າໝູ ່ ່ ໜອຍກວ ້ ່ ່ ຄືມີ 313 ແຮງງານ ຊຶ່ງຈາງໂດຍ 19 ໂຄງການ. ້ ເຖິ ງ ແ ມນວ ດຖະບານດັງ່ ່ າ່ ໂກຕາການນໍາເຂົາ້ ແຮງງານຕາງປະເທດຂອງລັ ່ ກາວ ່ ົ ວໜວຍທຸ ລະກິດ, ແຕທາງດ ານນະໂຍບາຍແລ ວ ່ ໄດກໍ ້ ານົດຕໍຫ ່ ່ ້ ້ ເຫັ ນວາ່ ມັນກໍ່ມຄ ີ ວາມສໍາຄັນທີ່ຈະຕອງໄດ ເຂົ ່ ມີ ້ ້ າ້ ໃຈເຖິງລັກສະນະຂອງໜາວຽກທີ ້ ການຈາງແຮງງານຕ ້ . ການປະເມີນຄຸນນະພາບ ້ ່າງປະເທດເກີນໂກຕານັນ ການລົງທຶນໄດສະແດງໃຫ ່ ໄປ ນັກລົງທຶນບໍໄ່ ດຈ ້ ້ ເຫັ ນວາ່ ໂດຍທົວ ້ າງແຮງງານ ້

40,000 5.5%

3,992

35,000 30,000 25,000 20,000 84.5%

33,523

15,000 10,000 5,000 0

10%

2,165

ປະເພດຂອງວຽກ: ຖາງປ່າ, ຂຸດຂຸມປູກ ພື ດ/ຕົ້ນໄມ,້ ປູກພື ດ/ ຕົ້ນໄມ,້ ເສຍຫຍ້າ, ສີດ ຢາ, ໃສ່ຝຸ່ ນ, ເກັບກ່ຽວ

ປະເພດຂອງວຽກ: ພະນັກງານຂັ້ນຄຸມ ້ ຄອງ-ບໍລິຫານ, ວິຊາ ການ, ຊ່ຽວຊານ, ຄົນ ຂັບລົດ, ພະນັກງານຮັກ ສາຄວາມປອດໄພ

Not specified ບໍ່ໄດກໍ ້ ານົດ Occasional* and seasonal jobs ການຈາງງານບາງຄັ ້ງຄາວ* ແລະ ຕາມລະດູການ ້ All-year jobs ການຈາງງານແບບຕະຫຼ ອດປີ ້

* ການຈາງງານຕາມລະດູ ການ ແມ່ນວຽກທີ່ ຕິດພັ ນກັບໄລຍະໃດໜຶງ່ ຂອງໂຄງການເທົ່ານັນ ້ (ຕົວຢ່າງ: ້ ການຈາງງານສະ ເພາະໄລຍະກໍ່ສ້າງໂຄງການ) ້

ເສັ້ນສະແດງ 52: ສັດສວນການຈ າງງານທີ ່ ຕອບສະໜອງໂດຍການ ່ ້ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຕາງປະເທດສໍ າລັບໜາວຽກທີ ່ໃຊທັ ື ຮງງານຕໍາ່ ເຊັນ ່ : ການບຸກເບີກ ່ ້ ້ ກສະສີມແ ທີ່ດນ ິ , ການກະກຽມດິນ, ການປູກ ຫຼື ການເສຍຫຍາ, ແຕ ສ ວນໃຫຍ ແມ ້ ່ ່ ່ ນໄດ ່ ້ ຈາງແຮງງານຕ າງປະເທດສໍ າ ລັ ບ ໜ າວຽກທີ ່ ມ ຄ ີ ວາມຊໍ າ ນິ ຊ ໍ າ ນານສູ ງກວາ່ ້ ່ ້ ໂດຍສະເພາະແມນ ກະສິກາໍ , ການເກັບກຽວຜົ ນຜະລິດ ່ ການນໍາໃຊສານເຄມີ ້ ່ ກະສິກາໍ , ການຄຸມຄອງ-ບໍ ລ ຫ ິ ານ, ວິ ຊ າການ ແລະ ການຂົ ນ ສົ ງ ່ (ເບິ ່ງເສັນ ້ ້ ສະແດງ 53). ເຖິງແນວໃດກໍຕ ່ າມ, ການຈາງແຮງງານຕ າງປະເທດດັ ງ ່ ກ າວ ້ ່ ່ ນັນ ້ ແມນແຕກຕ າງກັ ່ ໄປ, ສັດສວນ ່ ່ ນໄປຕາມປະເພດຂອງໂຄງການ. ໂດຍທົວ ່ ຂອງແຮງງານຕາງປະເທດທີ ່ຈາງໂດຍໂຄງການລ ຽງສັ ຸ ່ ້ ້ ດໃຫຍ່ ແມນຕໍ ່ າ່ ທີ່ສດ ເມື່ອທຽບໃສກັ ບ ໂຄງການປະເພດອື ່ ນ . ໂຄງການປູ ກ ພື ດ ກະສິ ກ າ ໍ ໄດ ນໍ າ ເອົ າ ່ ້ ແຮງງານຕາງປະເທດຈໍ າ ນວນຫຼ ວ ງຫຼ າ ຍພໍ ສ ມ ົ ຄວນເຂົ ້ າ ມາໃນ ສປປ ລາວ ່ ເພື່ ອເຮັດວຽກໃນການນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກໍາ ຫຼື ການຂົນສົ່ງ (ສັດສວນ ່ ຂອງແຮງງານຕາງປະເທດສໍ າລັບວຽກ ເຫຼົ່ານັ້ນ ກວມເອົາ 2/3 ຫຼື 37% ່ ຂອງແຮງງານທີ່ຕອງການທັ ງໝົດສໍາລັ ບໜ້າວຽກດັງ່ ກາວ). ສໍາລັບໂຄງ ້ ່ ການປູກໄມ,້ ແຮງງານຕາງປະເທດ ສ ວນໃຫຍ ແມ ນນໍ າ ເຂົ ້ າ ມາເພື ່ອເຮັດ ່ ່ ່ ່ ໜ້າວຽກເກັບກຽວຜົ ນ ຜະລິ ດ (30% ຂອງຈໍ າ ນວນແຮງງານທີ ່ ຕ ອງການ ່ ້ ສໍາລັບການເກັບກຽວທັ ງໝົດ) ແລະ ເຮັດໜາວຽກເປັ ນຜູ້ຈັດການ (72%) ່ ້ ແລະ ນັກ ວິຊາການ (45%). ສໍາລັບໂຄງການຂຸດ ຄົນ ້ ແຮທາດ, ແຮງງານ ່ ຕາງປະເທດຈໍ າ ນວນຫຼ ວ ງຫຼ າ ຍ ແມ ນເຮັ ດ ວຽກໃນຕໍ າ ່ ແໜ ງການບໍ ລຫ ິ ານ ່ ່ ່ ຄຸມຄອງ ຫຼ ື ເປັ ນ ນັ ກ ວິ ຊ າການ, ຊຶ ່ ງ ກວມເອົ າ 47% ແລະ 39% ຂອງແຮງ ້ ງານດັ່ງກາວທັ ງໝົດ. ່ ຄວາມຈິງທີ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ໄດຈ້ າງແຮງງານຕ າງປະເທດ ້ ່ ເກີນໂກຕາທີ່ລດ ັ ຖະບານອະນຸຍາດນັນ ້ ສາມາດເຂົາ້ ໃຈໄດຈາກສອງທັ ດສະນະ. ້ ທັດສະນະທີໜງຶ່ , ແຮງງານຈາກພາຍໃນ ບໍມ ່ ທ ີ ັກສະສືມແ ື ຮງງານທີ່ພຽງພໍ ເພື່ອຕອບສະໜອງໃຫ້ແກໂຄງການເຊົ າ່ ແລະ ສໍາປະທານດັງ່ ກາວ. ່ ່ ເຖິງແມນວ ຸ ໃນການດຶງດູດການລົງທຶນ ່ າ່ ໜຶງ່ ໃນບັນດາປັ ດໃຈທີ່ສາໍ ຄັນທີ່ສດ ຂະໜາດໃຫຍໃນຂົ ງ ເຂດທີ ່ ດ ນ ິ ຢູ ບັ ນ ດາປະເທດກໍ າລັງພັດທະນາ ແມນຍ ່ ່ ່ ອນ ້ ຄາແຮງງານຕໍ າ ່ (Li 2011) ແລະ ສປປ ລາວ ກໍ ໄ ່ ດ ປະສົ ບ ຜົ ນ ສໍ າ ເລັ ດໃນ ່ ້ ການດຶງດູດເອົາການລົງທຶນດັງ່ ກາວ 15 ປີຜ່ານມາ, ແຕ່ ສປປ ່ ໃນຊວງໄລຍະ ່ ລາວ ໄດພົ ບ ກັ ບ ຄວາມຫຍຸ ງຍາກໃນການຕອບສະໜອງແຮງງານທີ ່ ມສ ີ ມ ີ ,ື ້ ້ ໂດຍສະເພາະແມນ ໃຫ ແກ ໂຄງການປູ ກ ພື ດ ເສດຖະກິ ດ ຊະນິ ດ ໃໝ (ຢາງພາ ່ ້ ່ ່ ລາ) ແລະ ອຸດສະຫະກໍາທີ່ເກີດຂຶນ ້ ໃໝ່ (ການຂຸດຄົນ ້ ແຮທາດ). ທັດສະນະ ່

85

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ແຫຼ່ງທີ່ມາຂອງແຮງງານແຍກຕາມໜາ້ ວຽກ ແລະ ຂະແໜງການ Origin of workers according the different types of work and subsectors

(n = 7,225)

Agriculture ກະ ສິກໍາ-ປູກພື ດ− (7,225Crop) ການຈາງງານ) ້

ພະນັກງານຂັ້ນ Technician ວິຊາການ Management ຄຸມ ຄອງ -ບໍລິຫານ (n =(834 ້ (n = 375) 834) (375 ການຈາງງານ) ການຈາງງານ) ້ ້

ຄົນຂັບລົດ Transport (n =(669 669)

ການຈາງງານ) ້

ພະນັກງານ ຮັກສາຄວາມ Security ປອດໄພ guard (287 (n = 287) ການຈ າງງານ) ້

ສີດຢາປາບສັດ ຕູພື ດ ແລະ Spraying Applying pesticide ຢາຂ້າຫຍ້າ ໃສ່ຝຸ່ ນ fertilizer and (1,268 (5,082 (n = 5,082) herbicide ການຈ າງງານ) ການຈາງງານ) ້ ້ (n = 1,268)

ເສຍຫຍ້າ Weeding (n =(8,798 8,798)

ການຈາງງານ) ້

ເກັບກ່ຽວ Harvesting (n =(5,022 5,022)

ບຸClearing ກເບີກພື້ ນທີ່ land (2,445 (n = 2,445)

ການຈາງງານ) ້

ການຈາງງານ) ້

ຂຸDigging ດຂຸມປູກພື ດ (n =(3,520 3,520)

ການຈາງງານ) ້

ປູກພື ດ Planting (7,388 (n = 7,388)

ການຈາງງານ) ້

ອື່ນໆ Other (n (3,992 = 3,992)

ການຈາງງານ) ້ 80%

42% 80%

64% 94%

60% 100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100% 40%

58% 20%

36%

20%

(n = 569)

Agriculture ກະ ສິກໍາ-ລ້ຽງສັດ− (569Livestock ການຈາງງານ) ້

0% 80% 84%

94%

60% 100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

100% 40% 20%

ບໍ່ແຮ່-ຫີ−ນRock ແຮ່ Mining (837(nການຈ າງງານ) ້ = 837)

(n = 29,810)

ປູກໄມ້ອຸTree ດສາຫະກໍາ plantation (29,810 ການຈາງງານ) ້

16%

0%

28%

80%

56%

70%

84% 72%

98%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

96%

40%

44% 30%

20%

16%

0% 80%

46%

60%

82%

100%

100%

100% 40%

54%

20% 18%

ບໍ່ແຮ່-ແຮ−່ທາດ Mining Ores (1,239 າງງານ) ້ (n =ການຈ 1,239)

60%

52%

0% 80% 60% 86%

72% 92%

60% 40%

48%

20%

40% 28%

Origin of workers

ແຫຼ່ງທີ່ມາຂອງແຮງງານ

ແຮງງານຄົນລາວ

ແຮງງານຕ່າງປະເທດ

Lao

GoL limits for shares

0%

Limit for management and technical experts (25%)

of foreign workers ລັດຖະບານForeign ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ໂກຕາສໍາລັບ ແຮງງານຂັLimit ້ນຄຸ້ມfor ຄອງphysical/ ໂກຕາ ສໍາ ລັບ ແຮງ ງານທີ່ອອກແຮງງານ unskilled workers (15%) ກໍານົດໂກຕາ ສໍາລັບແຮງງານ ບໍ ລິ ຫານ ແລະ ຊ່ຽວ ຊານ ວິ ຊາ ການ ດ້ວຍຮ່າງກາຍ (15%) ຕາງ ປະ ເທດ (25%) ່

ເສັ້ນສະແດງ 53: ສັດສ່ວນແຮງງານຕ່າງປະເທດແຍກຕາມປະເພດໜາວຽກ ແລະ ຂະແໜງການ ້

ທີສອງ, ເຫດຜົ ນທີ່ບໍລິສັດຈາງແຮງງານມາຈາກຕ ້ ່າງປະເທດ ແມ່ນຍ້ອນ ການຈາງງານທີ ່ ສາງຂຶ ້ ບໍ່ເປັ ນທີ່ ້ ້ ້ນໂດຍໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານນັນ ສົນໃຈຂອງແຮງງານລາວ ດັງ່ ຊາວບານ ເວົາ້ ວາ່ ພວກເຂົາເຈົາ້ ້ (24 ບານ) ້ ບໍຕ ່ ອງການເຮັ ດວຽກເຫຼົ່ານີ້ ເພາະວາມັ ຕ ່ ອງການ ້ ່ ນເປັ ນວຽກທີ່ຊາວບານບໍ ້ ້ ຫຼື ຍ້ອນວາເຂົ ີ ບ ັ ນັກລົງທຶນມາກອນ ່ າເຈົາ້ ເຄີຍມີປະສົບການທີ່ບໍ່ດກ ່ ເຊັ່ນ: ເຄີຍຖືກສໍ້ໂກງແຮງງານ ຫຼື ເງືອ ່ ນໄຂການຈາງງານບໍ ່ດີ. ້ ໂອກາດໃນການຈາງງານ ແລະ ບົດບາດຍິງ-ຊາຍ ້ ຜົນໄດຮັ ້ ບຈາກການ ສໍາພາດຊາວບານຜູ ້ ້ທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົນກະທົບໃນການປະເມີນ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນຊີ້ໃຫ້ເຫັນວາ, ່ ໃນຈໍານວນປະມານ 27,416 ການຈາງ ້ ງານທີ່ໄດຕອບສະໜອງໃຫ ານ ້ ້ແກຊາວບ ່ ້ ໂດຍໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ງ (ຕາຕະລາງ 32). ທີ່ ດິນ ຂອງລັດນັນ ້ ປະມານ 2/3 ແມນແຮງງານເພດຍິ ່

86

ສັດສວນຂອງແຮງງານຊາຍ ຕໍ່ ແຮງງານເພດຍິງ ແມນແຕກຕ າງກັ ່ ່ ່ ນຢູ່ໃນ 3 ຂະແໜງການ ແລະ ປະເພດກິດຈະການໃນແຕ່ລະຂະແໜງດັ່ງກ່າວ. ສໍາລັບ ໂຄງການລຽງສັ ້ ດ (ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ຊຶ່ງລວມມີ ການລ້ຽງ ງົວ-ຄວາຍ 36 ໂຄງການ, ລ້ຽງໝູ 2 ໂຄງການ ແລະ ລ້ຽງແບ້ 1 ໂຄງການ) ແຮງງານທີ່ຮັບຈາງຢູ ້ ່ ໃນໂຄງການ ດັ່ງກ່າວ ເກືອບທັງໝົດ (96%) ເປັນ ເພດຍິງ. ເຖິງວາ່ ການແບ່ງງານຢູ່ຄົວເຮືອນຂອງຊາວກະສິ ກອນຢູ່ ສປປ ລາວ ໂດຍທົ່ວໄປ ຜູ້ ຊາຍຈະຮັບຜິ ດຊອບໃນການລ້ຽງສັດ ໃຫຍ່ ເຊັ່ນ: ງົວ -ຄວາຍ ແລະ ສ່ວນແມ່ຍິງຈະຮັບຜິ ດຊອບໃນການລ້ຽງ ສັດນອຍ ້ ເຊັ່ນ: ໝູ ແລະ ສັດປີກ (Stür et al. 2002), ຜົ ນໄດຮັ ້ ບຈາກ ການປະເມີນການຈາງງານໃນການລ ຽງສັ ດນີ້ ເຫັ ນວາ່ ບໍໄ່ ປຕາມການແບງ່ ້ ້ ແຮງງານ ດັ່ງກ່າວ. ນີ້ອາດເປັ ນຜົ ນມາຈາກຄວາມຈິງທີ່ວາ່ ການຈາງງານ ້ ຢູ່ໂຄງການລຽງສັ ດຕົນ ້ ຕໍແລວ ້ ້ ຕິດພັ ນກັບການປູກພື ດ ອາຫານສັດ ແລະ ການ ເສຍຫຍ້າ, ຊຶ່ງຖືວາເປັ ່ ນວຽກຂອງແມ່ຍິງ (ADB ແລະ World Bank 2012).

ພາກທີ 5: ຜົ ນກະທົບຂອງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ

ກົງກັນຂາມ ງ ທີ່ເຮັດວຽກໃນໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ້ ສັດສວນຂອງແຮງງານເພດຍິ ່ ບໍແ ່ ຮ່ ແມນມີ ງໝົດ ່ ໜອຍ ້ ແລະ ກວມເອົາພຽງແຕ່ 16% ຂອງການຈາງງານທັ ້ ໃນໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ແຮຫີ ້ ່ ນ ແລະ ດິນໜຽວ ແລະ 32% ໃນໂຄງການຂຸດຄົນ ແຮ່ທາດ. ໂດຍທົ່ວໄປ ການຈາງງານໃນອຸ ດສາຫະກໍາຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ຖືເປັນ ້ ວຽກທີ່ມີຄວາມສ່ຽງ ແລະ ດັ່ງນັນ ້ , ຈຶງ່ ຖືເປັນວຽກທີ່ເໝາະສົມກັບເພດ ຊາ ຍ ຫຼ າຍກວາເພດຍິ ງ (Lahiri-dutt 2007; Huesca 2013; ່ Kotsadam ແລະ Tolonen 2013). ຜົ ນໄດ້ຮັບຈາກການປະເມີນ

ຄຸ ນນະພາບການລົງທຶນ ແມ່ນສອດຄ່ອງກັບທັດສະນະດັ່ງກ່າວ. ສໍາລັບ ຄວາມສົມດູນ ລະຫວາງ ງ ແລະ ແຮງງານຊາຍ ແມນ ່ ສັດສວນແຮງງານຍິ ່ ່ ພົ ບໃນໂຄງການການປູກໄມ້ ແລະ ການປູກພື ດກະສິກໍາ ຊຶ່ງເປັນໂຄງການ ທີ່ມກ ີ ານສາງການຈ າງງານຫຼ າຍທີ່ສດ ຸ . ໃນຈໍານວນການຈາງງານທັ ງໝົດ ້ ້ ້ 17,626 ການຈາງງານຢູ ້ ່ ຂະແໜງ ການປູກໄມ້ ແລະ 5,347 ການຈາງ ້ ງານທີ່ສາງໂດຍ ໂຄງການປູກພືດກະສິກາໍ ເຫັ ນວາ່ 55% ແລະ 46% ຂອງ ້ ການຈາງງານດັ ່ງກ່າວຕາມລໍາດັບ ແມ່ນ ແຮງງານເພດຍິງ. ້

ຕາຕະລາງ 32: ຈໍານວນການຈາງງານທີ ່ ສາງໂດຍໂຄງການເຊົ ່າ ແລະ ສໍາປະທານປະເພດຕາງໆ ແລະ ແຍກຕາມເພດ ້ ້ ່ ປະເພດການຈາງການ ້

ຈໍານວນການຈາງງານທັ ງໝົດ ້

ແຮງານເພດຍິງ

% ແຮງງານເພດຍິງ

ໂຄງການປູກພື ດກະສິກໍາ (72 ບ້ານ)

5,347

2,453

46%

ໂຄງການລ້ຽງສັດ (45 ບ້ານ)

3,695

3,538

96%

ໂຄງການປູກໄມ້ (182 ບ້ານ)

17,626

9,613

55%

ໂຄງການຂຸດຄົ້ນແຮ່ທາດ (59 ບ້ານ)

397

128

32%

ໂຄງການຂຸດຄົ້ນແຮ່ຫີ ນ ແລະ ດິນໜຽວ (78 ບ້ານ)

351

57

16%

27,416

15,789

58%

ລວມ (436 ບ້ານ)

ຜູ້ ທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນປະໂຫຍດຈາກໂອກາດໃນການຈາງງານ ້ ຜົ ນໄດຮັ ງ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ້ ບຢູ່ຂາງເທິ ້ ຂອງລັດໂດຍທົ່ວໄປແມນ ໄດ ສ າງວຽກເຮັ ດ ງານທໍ າ ເປັ ນ ຈໍ າ ນວນຂ ອນຂ າງ ່ ້ ້ ້ ້ ຫຼ າຍ ລວມມີການຈາງງານແບບມີ ສນ ັ ຍາເງິນເດືອນ ແລະ ການຈາງງານ ້ ້ ຕາມລະດູການ. ເຖິງແນວໃດກໍຕ ່ າມ ສັດສວນຂອງບ ານບ ອນທີ ່ ມໂີ ຄງການ ່ ້ ່ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດຕັງ້ ຢູ່ ແລະ ຊາວບານ ໄດ ຮັ ້ ້ ບການ ຈາງງານຢູ ນໍ າ ໂຄງການດັ ງ ່ ກ າວ ແມ ນບໍ ມ ່ ຄ ີ ວາມສົ ມ ສ ວນ (ຕາຕະລາງ 33). ້ ່ ່ ່ ່ ໂດຍລວມແລວອໍ າ ນາດການປົ ກ ຄອງບ ານ ຢູ 59% ຂອງຈໍ າ ນວນບ ານທີ ່ສມ ້ ້ ່ ້ ຸ່

ເປັ ນຕົວຢ່າງທັງໝົດ (ໃນຈໍານວນທັງໝົດ 492 ບານ ນ) ບອກວາ່ ້ ທີ່ໄດປະເມີ ້ ຢ່ າງໜອຍມີ ຊາວບານ ນແຮງງານ ຢູ່ນໍາໂຄງການ ້ ້ 1 ຄົນ ທີ່ໄດຮັ ້ ບຈາງເປັ ້ ໃນໄລຍະເວລາທີ່ເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ . ສັດສວນຂອງບ ານທີ ່ລາຍງານວາໄດ ່ ້ ່ ຮັ ້ ບຜົນ ປະໂຫຍດຈາກໂອກາດການຈາງງານດັ ງ່ ກາວ າງກັ ້ ່ ແມນແຕກຕ ່ ່ ນ ລະຫວາງ ່ ຂະແໜງການ. ໂຄງການ ປູກພືດກະສິກາໍ ແລະ ການປູກໄມ້ ມີສດ ັ ສວນການ ່ ຈາງງານສູ ງທີ່ສດ ຸ ຄື 73% ແລະ 65% ຂອງບານທີ ່ ໄດປະເມີ ນທັງໝົດໃນ ້ ້ ້ ຂະແໜງການດັງ່ ກາວຕາມລໍ າດັບ ທີ່ລາຍງານວາໄດ ່ ່ ຮັ ້ ບຜົ ນປະໂຫຍດ. ໃນ ຂະນະທີ່ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮ່ ແມນມີ ັ ສວນຂອງບ ານທີ ່ ໄດຮັ ່ ສດ ່ ້ ້ ບຜົ ນປະ ໂຫຍດຈາກການຈາງງານທີ ່ ຕາໍ່ ທີ່ສດ ຸ . ້

ຕາຕະລາງ 33: ສັດສ່ວນຂອງບ້ານທີ່ຊາວບ້ານໄດ້ຮັບຈາງຢູ ້ ່ ໂຄງການການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ກຸ່ມປະເພດກິດຈະການ

ຈໍານວນບ້ານທີ່ ປະເມີນທັງໝົດ

ຈໍານວນບ້ານທີ່ມີຊາວບ້ານ ໄດ້ຮັບຈາງຢູ ້ ່ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຈໍານວນບ້ານ

%

ໂຄງການປູກພື ດກະສິກໍາ

73

53

73%

ໂຄງການລຽງສັ ດ ້

61

17

28%

ໂຄງການປູກໄມ້

204

133

65%

ໂຄງການຂຸດຄົ້ນແຮ່ທາດ

59

34

58%

ໂຄງການຂຸດຄົ້ນຫີ ນ ແລະ ດິນໜຽວ

95

54

57%

ລວມ

492

291

59%

87

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ມີຫາຼ ຍປັ ດໃຈ ທີ່ອາດອະທິບາຍວາ່ ເປັ ນຫຍັງຊາວບານບໍ ໄ່ ດຮັ ້ ້ ບຈາງງານ ້ ຢູ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ພາຍໃນບານຂອງເຂົ າເຈົາ້ . ້ ການສໍາພາດອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ໄດ ຊີ ້ ໃ ຫ ເຫັ ນ ວ າ ຊາວບ ານທີ ່ ຢ່ ູບໍ ້ ້ ້ ່ ້ ລິເວນໃກຄຽງສ ວນຫຼ າ ຍ ແມ ນເປັ ນ ແຮງງານທີ ່ ບ ມ ່ ໍ ຄ ີ ນ ຸ ນະພາບ ສໍ າ ລັ ບ ໜ າ້ ້ ່ ່ ວຽກທີ່ໂຄງການຕອບສະໜອງໃຫ້ (ເສັ້ນສະແດງ 54). ຍິ່ງໄປກວານັ ນ ້ ່ ຊາວບານຈໍ ານວນຫຼາຍ (24 ບານ) ໂດຍສະເພາະ ກໍລະນີໂຄງການບໍແ ່ ຮ່ ້ ້ ບອກວາການຈ າງງານສ ວນໃຫຍ ໄດ ຕອບສະໜອງໃຫ ແກ ແຮງງານທີ ່ ມາ ່ ້ ່ ່ ້ ້ ່ ຈາກຕາງປະເທດ ແທນທີ ່ ຈ ະຕອບສະໜອງໃຫ ແກ ປະຊາຊົ ນ ຜູ ທີ ່ ໄ ດ ຮັ ບ ຜົ ນ ່ ້ ່ ້ ້ ກະທົບ. ຈໍານວນ 20 ບານ ຊຶ ່ ງ ສ ວນໃຫຍ ໄດ ຮັ ບ ຜົ ນ ກະທົ ບ ຈາກໂຄງການ ້ ່ ່ ້ ກະສິກາໍ ເວົາ້ ວາ່ ພວກເຂົາບໍ່ເຄີຍຮັບຮູ້ເຖິງໂອກາດໃນການຈາງງານໃດໆ ້ ຢູ່ພື້ນທີ່ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດເລີຍ ຫຼື ເວົາ້ ອີກຢ່າງໜຶງ່ ແມນ ່ ນັກລົງທຶນບໍເ່ ຄີຍຈາງແຮງງານຈາກບ ານດັ ຍ. ມີ 19 ບານ ້ ້ ງ່ ກາວເລີ ່ ້ ລາຍງານວາ່

ບໍລິສັດນໍາໃຊ້ເຄື່ອງຈັກແທນການນໍາໃຊ້ ແຮງງານຄົນ

ເຂົາເຈົາ້ ບໍເ່ ຄີຍໄດຮັ ້ ນ ູ -ຂາວສານ ກຽວກັ ບວາມີ ້ ບຂໍມ ່ ່ ່ ໂອກາດໃນການຈາງງານ ້ ຢູ່ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດນັນ ້ ຫຼື ບໍ.່ ຊາວບານຫຼ າຍຄົນ ້ (18 ບານ), ໂດຍສະເພາະແມ ນ ຜູ ທີ ່ ໄ ດ ຮັ ບ ຜົ ນ ກະທົ ບ ຈາກການຂຸ ດ ຄົນ ້ ບໍ່ ້ ່ ້ ້ ແຮ່ ແລະ ປູກໄມ້ ອາງວ າ ການຈ າງງານທີ ່ ຕ ອບສະໜອງ ໂດຍໂຄງການເຊົ າ່ ້ ່ ້ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແມນຕ ອງການແຮງງານທີ ່ ມ ສ ີ ມ ີ ແ ື ຮງງານ ່ ້ ສູງ ແລະ ຊາວບານທີ ່ໄດຮັ ້ ້ ບຜົນກະທົບ ພັດບໍເ່ ຄີຍໄດຮັ ້ ບການຝຶ ກອົບຮົມໃດໆ ກຽວກັ ບ ສີ ມ ແ ື ຮງງານດັ ງ ່ ກ າວເລີ ຍ . ຍິ ງ ່ ໄປກວ ານັ ນ ້ , ການຈາງງານທີ ່ ຕອບ ່ ່ ່ ້ ສະໜອງໂດຍໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ສວນໃຫຍ ມັ ່ ່ ກ ຈະເປັ ນວຽກທີ່ຊາວບານບໍ ຕ ່ ອງການ ເນື ່ ອ ງຈາກວ າ ເປັ ນ ວຽກທີ ່ ໜ ກ ັ ແຕ ໄດ ້ ້ ່ ່ ້ ຄາຈ າງທີ ່ ຕ າ ່ ໍ ແລະ ຊາວບ ານຫຼ າ ຍຄົ ນ ເຄີ ຍ ພົ ບ ກັ ບ ບັ ນ ຫາການປະຕິ ບ ດ ັ ທີ ່ ບໍ່ ່ ້ ້ ດີ ຕໍແ ່ ຮງງານ, ຕົວຢ່າງ: ບໍໄ່ ດຮັ ບ ຄ າຈ າງ (13 ບ ານ). ເຫດຜົ ນ ອື ນ ່ ໆທີ ່ ຊ າວບ ານ ້ ່ ້ ້ ້ ບໍໄ່ ດຮັ ິ ຂອງລັດ ແມນຍ ້ ບຈາງຢູ ້ ່ ພື້ນທີ່ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ່ ອນຊາວ ້ ບານມີ ໂອກາດທາງເລືອກໃນການຈາງງານທີ ່ ດກ ີ ວາ່ (11 ບານ). ້ ້ ້

5

ຊາວບ້ານມີທາງເລືອກອື່ນທີ່ດີກວາ່

ກະສິກໍາ (37 ບ້ານ) ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ (42 ບ້ານ)

10

1

ບໍ່ແຮ່ (66 ບ້ານ)

ການຈາງງານ ບໍ່ເປັ ນໜາສົ ້ ້ ນໃຈ/ຊາວ ບ້ານເຄີຍຖືກບໍລິສັດເອົາລັດເອົາປຽບ

9

4

ຄ່າແຮງງານຕໍ່າ

7

8

ຂາດສືມືແຮງງານ

11

5

2

ບໍ່ໄດ້ຮັບຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບໂອກາດໃນການ ຈາງ ້ ງານເລີຍ

6

8

5

ບໍ່ມີການຈາງ ້ ງານຢູ່ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນໃດໆເລີຍ

7

13

4

4

ນັກລົງທຶນນໍາແຮງງານມາແຕບ ່ ່ອນອື່ນ ເຫດຜົ ນອື່ນໆ

16

11

6 0

5

10

15

18 20

25

30

35

40

ຈໍານວນຂອງຄໍາຕອບ

ເສັ້ນສະແດງ 54: ເຫດຜົ ນຕົ້ນຕໍທ່ ີຊາວບ້ານ ບໍ່ຈາງແຮງງານຢູ ້ ່ ນໍາ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ບັນຫາການປະຕິບດ ັ ທີ່ບດ ່ໍ ຕ ີ ແ ໍ່ ຮງງານ ແມນເປັ ັ ຈະລາຍງານ ໂດຍ ່ ນຫາທີ່ມກ ສື່ມວນຊົນ ແລະ ກໍລະນີສກ ຶ ສາຢູ່ເລື້ອຍໆ (ເຊັ່ນ: Molina 2011). ຜົ ນໄດ້ ຮັບຈາກການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນສະໜັບສະໜູນການລາຍງານ ດັງ່ ກາວ ່ໄດຮັ ັ ຈາງຢູ ່ ໂດຍພົບວາ່ ມີ 1/3 ຂອງຊາວບານທີ ້ ້ ບຜົນກະທົບທີ່ຮບ ້ ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ພົບກັບບັນຫາການປະຕິບດ ັ ທີ່ບໍ່ດີຕໍ່ແຮງງານ. ບັນຫາການປະຕິບດ ັ ທີ່ບດ ່ໍ ຕ ີ ແ ໍ່ ຮງງານ ດັງ່ ກາວ ່ ມັກຈະ ເກີດຂຶ້ນເລື້ອຍໆກັບໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂດຍ ນັກລົງທຶນຕາງປະເທດ ແລະ ບໍ່ຄອຍເກີ ດຂຶ້ນ ກັບໂຄງການລົງທຶນພາຍໃນ ່ ່ (ເບິ່ ງ ເ ສັ້ ນ ສະແດງ 55). ມີຫຼາຍຮູບແບບທີ່ເປັ ນການປະຕິບັດທີ່ບໍ່ດີຕໍ່ ແຮງງານ ຫຼື ການສໍ້ໂກງແຮງງານທີ່ພົບເຫັ ນໃນການປະເມີນຄຸນນະພາບ ການລົງທຶນ, ແຕສ ແມ ອງກັ ບການບໍໄ່ ດຮັ ່ ວນໃຫຍ ່ ່ ນ ່ ກຽວຂ ່ ້ ້ ບຄາຈ ່ າງແຮງ ້ ງານ, ກ າ ນ ຈ່ າ ຍຄາຈ ່ າງຊັ ້ ກຊາ້ ແລະ ການຫັ ກຄາຈ ່ າງ ້ ຫຼື ເງິນເດືອນ. ຊາວບ້ານ ທີ່ ໄດຮັ ້ ບຜົນກະທົບຍັງບອກວາ່ ພວກເຂົາບໍໄ່ ດຮັ ້ ບອະນຸຍາດໃຫ້ ພັ ກຜ່ອນໃນລະຫວ່າງ ການເຮັດວຽກ ແຕ່ບັນຫານີ້ແມ່ນລາຍງານຢູ່ໃນ ໂຄງການລົງທຶນຂອງຕ່າງປະເທດເທົ່ານັນ ້ . ນອກຈາກນັນ ້ , ການປະຕິບັດ ທີ່ບໍ່ ດີ ຕໍ່ ແຮງງານ ແມນມັ ່ ກຈະພົບເຫັ ນຢູ່ໃນຂະແໜງການປູກໄມຫຼ ້ າຍກວາ່ ຂະແໜງກະສິກາໍ ແລະ ບໍແ ່ ຮ.່

88

ເຫດຜົ ນທີ່ອາງໂດຍບໍ ລສ ິ ດ ັ ກຽວກັ ບ ການທີ່ບຈ ໍ່ າງແຮງງານຈາກທ ່ ້ ່ ້ ້ອງຖິນ ແມນມີ ່ ຄວາມແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍກັບເຫດຜົ ນທີ່ບອກໂດຍຊາວບ້ານ. ນັກ ລົງທຶນຂອງຈໍານວນ 22 ໂຄງການ (ເກືອບ 11% ຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດທີ່ໄດປະເມີ ນ) ບອກວາ່ ເຂົາບໍ່ໄດຈ ້ ້ າງແຮງງານ ້ ຈາກບ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ເລີຍ. ໃນນັນ ້ 9 ບໍລສ ິ ດ ັ ອາງວ ້ ບຜົ ນກະທົບນັນ ້ າ່ ຊາວບານ ້ ມີທາງເລືອກໃນການຈາງງານທີ ່ດກ ີ ວາການຈ າງງານຢູ ້ ່ ້ ່ນໍາໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ມີ 6 ບໍລສ ິ ດ ັ ບອກວາ່ ຈໍານວນປະຊາກອນທີ່ມີ ອາຍຸໃນເກນອອກແຮງງານຢູ່ບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບ ແມນມີ ່ ໜອຍ ້ ຊຶ່ງ ໝາຍຄວາມວ່າ ບໍ່ ມກ ີ ານຕອບສະໜອງກໍາລັງແຮງງານທີ່ອອກແຮງງານ ດວຍຮ ິ ດ ັ ອາງວ ້ ່າງກາຍທີ່ພຽງພໍ. ມີ 4 ບໍລສ ້ າ່ ການຈາງງານໃນໂຄງການ ້ ກະສິກາໍ ແລະ ການປູກໄມ້ ແມນເປັ ່ ນວຽກຕາມລະດູການ ແລະ ການຈາງ ້ ງານດັງ່ ກາວ ນ ກັບການທໍາການຜະລິດກະສິກາໍ ່ ແມນຢູ ່ ່ ໃນຊວງເວລາດຽວກັ ່ ຂອງປະຊາຊົນ. ສຸດທາຍ ິ ດ ັ ໄດອ ່ າງແຮງ ້ 4 ບໍລສ ້ າງວ ້ າ່ ການທີ່ພວກເຂົາບໍຈ ້ ງານຊາວບານທີ ່ ໄດຮັ ່ ີ ້ ້ ບກະທົບເຂົາ້ ເຮັດວຽກເພາະວາ່ ຊາວບານ ້ ເຫຼົ່ານີ້ ບໍມ ທັກສະສີມືແຮງງານ.

ພາກທີ 5: ຜົ ນກະທົບຂອງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ

ບໍເຄີ ່ ຍຖືກເອົາລັດເອົາປຽບດານການຈ າງງານ/ ້ ້ ບໍ່ມີຄໍາຕອບ ການຈາຍ ່ ຄ່າແຮງງານ/ເງິນເດືອນຊັກຊ້າ ຖືກຫັ ກຄ່າແຮງງານ/ເງິນເດືອນ

Never experienc labour treatmen

ໂຄງການຮວມທຶນ Joint-venture (n ່ = 42) (42 ບ້ານ)

Delayed paymen

Reduced wages/ ໂຄງການລົງທຶ(nນພາຍ ໃນ Domestic = 156) (156 ບ້ານ)

Failure to pay w

ບໍ່ຈາຍ ່ ຄ່າແຮງງານ/ເງິນເດືອນເລີຍ ກໍາມະກອນບໍ່ສາມາດພັ ກ ຜ່ອນໃນໄລຍະໂມງເຮັດວຽກ ອື່ນໆ

Workers not allo break

ໂຄງການລົງທຶນຕາງ ເທດ ່ =ປະ205) Foreign (n (205 ບ້ານ)

Other 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Percentage ອັດຕາສ່ວນຮof ຂອງຄໍາຕອບ ້ອຍrespondents

ເສັນ ້ ສະແດງ 55: ຮູບແບບ ແລະ ຄວາມຖີ່ການລາຍງານ ກຽວກັ ບການປະຕິບດ ັ ທີ່ບດ ໍ່ ຕ ີ ແ ໍ່ ຮງງານ ຫຼື ການສໍໂ້ ກງ ແຍກຕາມຮູບແບບຕາມການລົງທຶນ ່

ການຈາງງານ ຢູ່ໃນ 3 ຂະແໜງການ ້ ໂຄງການກະສິກໍາ ແລະ ການປູກໄມ້ ໂຄງການທີ່ສາງວຽກເຮັ ດງານທໍາຈໍານວນຫຼາຍທີ່ສດ ຸ ຕໍ່ ຫົ ວໜວຍເນື ້ອທີ່ ້ ່ ທັງໝົດເປັ ນໂຄງການຢູ່ໃນຂະແໜງການກະສິກາໍ ໂດຍສະເພາະແມນ ່ ໂຄງ ການລຽງໝູ , ປູກໜໍໄ່ ມຝຣັ າລັບການລຽງມ ປູກຜັກ ແລະ ້ ້ ງ່ , ໃບມອນສໍ ້ ້ ອນ, ້ ພືດສະໝູນໄພ. ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ໄດຕອບສະໜອງການຈ າງງານ ຫຼາຍກວາ່ ້ ້ 100 ການຈາງງານ ຕໍ່ 100 ຮຕ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 34). ໃນທາງກົງກັນຂາມ, ້ ້ ການປູກໄມຢື ້ ຊຶ່ງເປັ ນປະເພດກິດຈະການທີ່ພົ້ນເດັນ ່ ກວາໝູ ້ ນຕົນ ່ ່ ລວມມີ ການປູກຢາງພາລາ ແລະ ໄມວິ ດງານທໍາຕໍເ່ ຮັກຕາ ້ ກ ແມນໄດ ່ ສ ້ າງວຽກເຮັ ້ ຈໍານວນໜອຍກວ າໂຄງການປູ ກພືດກະສິກາໍ ຫຼາຍ. ໂດຍສະເລຍ, ້ ່ ່ ໃນທຸກໆ 100 ຮຕ ຂອງການປູກຢາງພາລາໄດສ າງງານພຽງແຕ ້ າງການຈ ້ ້ ່ 16 ການ ຈາງງານເທົ ່ານັນ ້ , ໃນຂະນະທີ່ການປູກໄມວິ ດ ້ ້ ກ 100 ຮຕ ໄດສ ້ າງວຽກເຮັ ້ ງານທໍາໄດບໍ ເຖິງແມນວ ້ ເ່ ຖິງ 10 ການຈາງງານ. ້ ່ າ່ ຢາງພາລາ ຈັດເປັ ນພືດ ທີ່ຕ້ອງການແຮງງານສູງ (Burger et al. 1995), ຈໍານວນການຈາງ ້ ງານທີ່ສາງຂຶ ້ ໂດຍໂຄງການປູກຢາງພາລາ ຢູ່ ສປປ ລາວ ແມນໜ າ່ ້ ນ ່ ອຍກວ ້ ຈໍານວນການຈາງງານທີ ່ ສາງຂຶ ້ ໂດຍໂຄງການ ປູກຢາງພາລາຢູ່ບັນດາປະ ້ ້ ນ ເທດກໍາລັງພັດທະນາອື່ນໆ, ຊຶ່ງມີການສາງການຈ າງງານ ສະເລຍ ້ ້ ່ ປະມານ 42 ການຈາງງານ ຕໍ່ 100 ຮຕ (Deininger, Byerlee 2011). ້ ຄວາມແຕກຕາງ ທີ່ສາງຂຶ ້ ໂດຍໂຄງການ ່ ລະຫວາງ ່ ຈໍານວນການຈາງງານ ້ ້ ນ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຕົນ ້ ຕໍ ແມນຂຶ ້ ກັບປະເພດກິດຈະການ ່ ນ ແລະ ຮູບແບບການຜະລິດ. ຕົວຢ່າງ: ເຫດຜົ ນຕົ້ນຕໍ ທີ່ໂຄງການ ລ້ຽງໝູ ໄດສ ດງານທໍາຕໍເ່ ຮັກຕາ ຈໍານວນຫຼາຍກວາໝູ ້ າງວຽກເຮັ ້ ່ ່ ແມນຍ ່ ້ອນການ ລ້ຽງໝູ ແມ່ນມີຄວາມຕ້ອງການແຮງງານຈໍານວນຫຼາຍໃນທຸກໜາວຽກ ້ ກ່ຽວກັ ບການລ້ຽງໝູ (Ferry 2011, Buloke Shire Council 2017). ການປູກພື ດຜັ ກ ແລະ ໄມໃຫ ່ ມນການ ້ ້ ໝາກ ລວມທັງ ກາເຟ ກໍແ ່ ກະສິກາໍ ອີກປະເພດໜຶງ່ ທີ່ຕອງການໃຊ ແຮງງານຫຼ າຍ, ເພາະວາວຽກສ ວນ ້ ້ ່ ່

ໃຫຍແມ ອງເຮັ ດດວຍມື , ໂດຍສະເພາະແມນການເກັ ບກຽວ. ້ , ່ ນຈະຕ ່ ້ ້ ່ ່ ດັງ່ ນັນ ຄວາມຕອງການແຮງງານສູ ງ ສຸ ດ ສໍ າ ລັ ບ ການປູ ກ ພື ດ ຜັ ກ ແລະ ໄມ ໃຫ ໝາກ ້ ້ ້ ແມນຢູ ່ ່ ໃນໄລຍະເກັບກຽວ. ່ ຖາເບິ ທີ່ສາງຂຶ ້ ໂດຍໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ້ ງ່ ປະລິມານການຈາງງານ ້ ້ ນ ຕາມຮູບແບບການລົງທຶນ ເຫັນວາ່ ການລົງທຶນຂອງຕາງປະເທດໃນຂະແໜງ ່ ການກະສິກໍາ ແລະ ການປູກໄມ້ ໄດສ າງງານຈໍ ານວນ 55 ການ ້ າງການຈ ້ ້ ຈາງງານ ຕໍ ່ 100 ຮຕ ຊຶ ງ ່ ເຫັ ນ ວ າ ມີ ຫ າ ຼ ຍກວ າຈໍ າ ນວນການຈ າງງານທີ ່ສາງ ້ ່ ່ ້ ້ ຂຶ້ນໂດຍໂຄງການລົງທຶນພາຍໃນ (19 ການຈາງງານ ຕໍ ່ 100 ຮຕ) ແລະ ້ ໂຄງການຮ່ວມທຶນ (27 ການຈາງງານ ຕໍ່ 100 ຮຕ) ຫຼາຍກວາ່ ສອງເທົ່າ. ້ ເຫດຜົ ນທີ່ໂຄງການລົງທຶນພາຍໃນໄດຕອບສະໜອງການຈ າງງານໜ ອຍ ້ ້ ້ ກວາ່ ການລົງທຶນຕາງປະເທດນັ ນ ້ ແມ ນອາດເນື ່ ອ ງມາຈາກ ຄວາມຈິ ງ ທີ ່ ວາ່ ່ ່ ການລົງທຶນພາຍໃນສວນໃຫຍ ແມ ນໂຄງການຂະໜາດນ ອຍທາງດ ານເນື ້ອ ່ ່ ່ ້ ້ ທີ່ດນ ິ ແລະ ມູນຄາການລົ ງ ທຶ ນ ຕໍ ໂ ່ ຄງການ ແລະ ໂຄງການເຫຼ ່ ົ າ ນີ ້ ສ ວນໃຫຍ ່ ່ ່ ຈະເປັ ນທຸລະກິດແບບຄອບຄົວ. ດັງ່ ນັນ ້ , ເຂົາເຈົາ້ ອາດຈະອາໄສແຮງງານ ພ າຍໃນຄ ອບ ຄົວເພື່ອດໍາເ ນີນໂຄງການຂອງເຂົາເຈົາ້ ແທນທີ່ຈະວາຈ ່ າງ ້ ແຮງງານຈາກພາຍນອກ. ໂຄງການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ໂຄງການຂຸ ດຄົ້ນແຮ່ຄໍາ ໄດສ ດງານທໍາຫຼາຍທີ່ສຸດ ຊຶ່ງໄດສ ້ າງວຽກເຮັ ້ ້ າງ ້ ປະມານ 400 ການຈາງງານ ຕໍ ໂ ່ ຄງການ (ເບິ ່ ງ ຕາຕະລາງ 35). ຮອງລົ ງ ້ ມ າແມນ ໂ ຄງການຂຸ ດ ຄົ ນ ້ ເກື ອ ກາລີ ໄດ ສ າງ 151 ການຈ າງງານ ແລະ ່ ້ ້ ້ ການຂຸດຄົ້ນຖ່ານຫີ ນໄດສ ຕາມລໍາດັບ. ໂຄງການທີ່ ້ າງ ້ 78 ການຈາງງານ ້ ສາງວຽກເຮັ ດງານທໍາໜອຍທີ ່ ສຸດໃນຂະແໜງບໍ່ແຮ່ ແມນ ້ ້ ່ ການຂຸດຄົ້ນ ຫີ ນແຮ,່ ຖານຕົ ມ , ແຮ ຊື ນ ແລະ ແຮ ບາຣິ ດ ຊຶ ່ ງ ໄດ ສ າງການຈ າງງານໜ ອຍ ່ ່ ່ ້ ້ ້ ້ ກວາ່ 10 ການຈາງງານຕໍ ໂ ່ ຄງການ. ້

89

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຕາຕະລາງ 34: ຈໍານວນການຈາງງານສະເລ ້ ່ຍ ຕໍ່ 100 ຮຕ ໃນຂະແໜງກະສິກໍາ ແລະ ການປູກໄມ້ ຈໍານວນການຈາງງານ ້ ສະເລຍ ່ ຕໍ່ 100 ຮຕ

ປະເພດກິດຈະການ

ຈໍານວນການຈາງງານ ຕໍ່ 100 ຮຕ ້ ຂອງເນື້ອທີ່ໆພັ ດທະນາແລວ ້

ເນື້ອທີ່ ທີ່ພັດທະນາແລ້ວ (ຮຕ)

ຂະແໜງການ ກະສິກໍາ ລຽງໝູ (2 ໂຄງການ) ້

631

50

ປູກໜໍໄ່ ມ້ຝລັ່ງ (1 ໂຄງການ)

359

81

ໃບມອນສໍ າລັບລຽງມ ອນ ້ ້ ້ (2 ໂຄງການ)

120

74

ປູກພື ດຜັ ກ (1 ໂຄງການ)

116

9

ປູກໝາກເຍົາ (1 ໂຄງການ)

115

57

ປູກພື ດສະໝູນໄພ (1 ໂຄງການ)

110

345

ປູກຜັ ກອີ່ຮູມ ແລະ ໝາກຂຽບ (1 ໂຄງການ)

76

201

ປູກກາເຟ (3 ໂຄງການ)

70

304

ປູກກວຍ ້ (4 ໂຄງການ)

57

257

ປູກໝາກກ້ຽງ (1 ໂຄງການ)

43

51

ປູກປາມນໍາ້ ມັນ (1 ໂຄງການ)

28

72

ປູກສາລີ (3 ໂຄງການ)

21

193

ປູກໝາກນໍາ້ ມັນ (1 ໂຄງການ)

20

157

ປູກອ້ອຍ (3 ໂຄງການ)

19

26,168

ປູກໝາກຍໍ (1 ໂຄງການ)

18

150

ລ້ຽງແບ້ (1 ໂຄງການ)

16

92

ປູກເຂົ້າ, ມັນຕົ້ນ, ກາເຟ (1 ໂຄງການ)

16

190

ລ້ຽງສັດໃຫຍ່ (28 ໂຄງການ)

12

4,429

ປູກມັນຕົ້ນ (4 ໂຄງການ)

11

368

ປູກໄມ້ໃຫ້ໝາກ (2 ໂຄງການ)

9

100

ປູກມັນຕົ້ນ ແລະ ສາລີ (1 ໂຄງການ)

2

100

50-100

ປູກດອກເຜີ້ ງ (1 ໂຄງການ)

70

30

20-50

ປູກໄມເກດສະໜາ (2 ໂຄງການ) ້

32

212

ປູກໄມ້ແປກ (1 ໂຄງການ)

19

150

ປູກຢາງພາລາ (33 ໂຄງການ)

16

64,002

ປູກໄມ້ກະຖິນນາລົງ (1 ໂຄງການ)

6

8,138

ປູກໄມວິ ້ ກ (8 ໂຄງການ)

6

23,635

ປູກໄມ້ວິກ ແລະ ໄມ້ກະຖິນນາລົງ (1 ໂຄງການ)

4

230

ປູກຢາງພາລາ ແລະ ໄມເກດສະໜາ (2 ໂຄງການ) ້

4

300

ປູກໄມ້ເກດສະໜາ (1 ໂຄງການ)

1

100

>100

50-100

20-50

10-20

<10

ຂະແໜງການ ປູກໄມ້

10-20

<10

90

ພາກທີ 5: ຜົ ນກະທົບຂອງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ

ຕາຕະລາງ 35: ຈໍານວນການຈາງງານສະເລ ້ ່ຍຕໍ່ໂຄງການ ໃນຂະແໜງການບໍ່ແຮ່ ກຸມປະເພດກິ ດຈະການ ່

ການຂຸດຄົ້ນແຮ່ທາດ

ການຂຸດຄົ້ນ ຫີ ນ ແລະ ດິນໜຽວ

ປະເພດກິດຈະການ

ຈໍານວນການຈາງງານສະເລ ຍ ້ ່ ຕໍ່ໂຄງການ

ແຮ່ຄໍາ ແລະ ແຮ່ທາດອື່ນໆ (3 ໂຄງການ)

468

ເກືອກາລີ (2 ໂຄງການ)

151

ຖ່ານຫີ ນ (4 ໂຄງການ)

78

ແຮ່ເຫຼັກ (3 ໂຄງການ)

48

ແຮ່ກົ່ວ (5 ໂຄງການ)

44

ແຮ່ບາຣິດ (4 ໂຄງການ)

22

ຫີ ນກາວ (4 ໂຄງການ)

21

ເກືອກິນ (1 ໂຄງການ)

19

ແຮ່ຊືນ ແລະ ແຮ່ບາຣິດ (1 ໂຄງການ)

4

ແຮ່ທາດອື່ນໆ (2 ໂຄງການ)

16

ດິນໜຽວ (2 ໂຄງການ)

52

ຫີ ນປູນ (29 ໂຄງການ

21

ຫີ ນກວດສ (4 ໂຄງການ)

18

ຫີ ນແຮ່ (19 ໂຄງການ)

9

ຄ່າ ຈາງແຮງງານທີ ່ ຕອບສະໜອງໂດຍໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ້ ທີ່ດິນ ຂອງລັດ ການສໍາພາດ ຊາວບານທີ ່ ໄດຮັ ້ ້ ບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການ ເຮັດໃຫ້ມີຄວາມ ເຂົ້າໃຈທີ່ໜາສົ ້ ນໃຈກ່ຽວກັບຄ່າຈາງສໍ ້ າລັບການຈາງງານແຕ ້ ່ລະປະເພດ ທີ່ໄດຮັ ິ ຂອງລັດ. ເນື່ອງຈາກວາ່ ້ ບຈາກໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ຄ່າ ຈ້າງສໍາລັບການຈ້າງງານຈໍານວນໜຶງ່ ໄດ້ອີງໃສ່ຈໍານວນເວລາທີ່ໃຊ້ ເຂົ້າໃນການເຮັດວຽກ (ຕົວຢ່າງ: ຄ່າແຮງງານຕໍ່ເດືອນ ຫຼື ລາຍວັນ) ແລະ ຄາຈ ່ນໆ ແມນຈ ນຂອງ ່ າງ ້ ສໍາລັບການຈາງງານປະເພດອື ້ ່ າຍຕາມໝາກຜົ ່ ວຽກ ຫຼື ແບບ ມອບເໝົາ (ເຊັ່ນ: ຈາຍຕາມຈໍ ານວນຂຸມທີ່ຂດ ຸ ໄດ,້ ຈໍານວນ ່ ເຮັ ກຕາທີ່ ໄດ້ບຸກເບີກ ແລະ ອື່ນໆ). ສໍາລັບຄ່າຈ້າງແຮງງານທັ ງໝົດ ແມນໄດ ຍ ່ ້ ື ເພື່ອເຮັດໃຫ້ສາມາດສົມທຽບກັນໄດ້ ລະຫວາງ ່ ຄິ ້ ດໄລສະເລ ່ ່ ຕໍມ ່ ໜາວຽກການຈ າງງານຕ ້ ້ ່າງໆ (ເບິ່ງພາກທີ 2 ສໍາລັບລາຍລະອຽດກ່ຽວ ກັບວິທີການຄິດໄລ່). ໂດຍ ລວມແລ້ວ, ຄ່າຈາງແຮງງານໃນຂະແໜງການບໍ ່ແຮ່ ແມ່ນສູງກວາ່ ້ ຄາຈ ່ນໆ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 36) ແລະ ຄາຈ ່ າງແຮງງານໃນຂະແໜງການອື ້ ່ າງ ້ ແຮງ ງານ ຈ່າຍໂດຍໂຄງການກະສິກໍາແມ່ນສູງກວ່າຄ່າຈ້າງທີ່ຈ່າຍໂດຍ ໂຄງ ການປູກໄມ້ເລັກໜອຍ. ແຕ່ໜາເສຍດາຍ, ຄ່າຈາງແຮງງານທີ ່ ສູ ງ ້ ້ ້ ໃນຂະແໜງການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮດັ ່ ງ່ ກາວ ່ ພັດບໍໄ່ ດເປັ ້ ນຜົ ນປະໂຫຍດແກຊຸ່ ມ ຊົນທີ່ໄດຮັ ້ ບໍແ ່ ຮນັ ້ ້ ບຜົ ນກະທົບຫຼາຍພໍເທົ່າໃດ ເພາະວາ່ ໂຄງການຂຸດຄົນ ່ ນ ຕອບ ສະໜອງການຈ້າງງານໃຫ້ແກ່ຊາວບ້ານທີ່ຖືກຜົ ນກະທົບຈໍານວນ ໜອຍເທົ ່ານັນ ້ ເມື່ອທຽບກັບໂຄງການກະສິກາໍ ແລະ ການປູກໄມ.້ ້ ຄາຈ ຍຕໍ ່ ້ ື ມີຄວາມແຕກຕາງກັ ່ າງແຮງງານສະເລ ້ ່ ມ ່ ນ ລະຫວາງ ່ ໜາວຽກ ້ ການຈາງງານ ໂດຍສະເພາະແມນໃນຂະແໜງ ກະສິກາໍ ແລະ ການປູກໄມ.້ ້ ່

ຄາຈ ່ຕອງການແຮງງານທີ ່ມສ ີ ມ ີ ແ ື ຮງງານສູງ ແລະ ່ າງສໍ ້ າລັບການຈາງງານທີ ້ ້ ການ ຈາງງານທີ ່ ມ ສ ີ ນ ັ ຍາເງິ ນ ເດື ອ ນ ແມ ນສູ ງ ກວ າ ການຈ າງງານທີ ່ ໃຊ້ສີມື ້ ່ ່ ້ ແຮງງານຕໍາ່ ແລະ ການຈາງງານຕາມລະດູ ກ ານຫຼ າ ຍ ຢ າງເຫັ ນ ໄດ ຊັ ້ ່ ້ ດເຈນ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 37). ສໍາລັບການຈາງງານທີ ່ ຕ ອງການສື ມ ແ ີ ຮງງານຕໍ າ່ ້ ້ ແລະ ຕາມລະດູການ, ໂຄງການກະສິກາໍ ແລະ ປູກໄມ້ ແມນມີ ແ ນວໂນ ມກົ ງ ກັ ນ ່ ້ ຂາມກັ ນ. ໃນຂະນະທີ່ຄາຈ ງທີ່ສດ ຸ ໃນການກະສິກາໍ ແມນສໍ ້ ່ າງແຮງງານສູ ້ ່ າລັບ ໜາວຽກການສີ ດຢາຂາຫຍ າ້ ແລະ ຕໍາ່ ສຸດແມນສໍ ້ ້ ່ າລັບການກະກຽມດິນ, ແຕ່ຄາແຮງງານສູ ງ ສຸ ດ ໃນການປູ ກ ໄມ ແມ ນສໍ າ ລັ ບການກະກຽມດິນ ແລະ ່ ້ ່ ຕໍ່ າສຸດແມນສໍ າ ລັ ບ ການສີ ດ ສານເຄມີ ກ ະສິ ກ າ ໍ . ຊຶ ່ງເຫດຜົ ນດັງ່ ກາວ ່ ່ ອາດ ເນື່ອງຈາກຄວາມຈິງທີ່ວາການກະກຽມດິ ນ ສໍ າ ລັ ບ ການປູ ກ ໄມ ແມ ່ ້ ່ນເປັ ນ ວຽກທີ່ໜກ ັ ໜວງກວ າ ເພາະວ າ ຈະຕ ອງໄດ ຂຸ ດ ຂຸ ມ ຂະໜາດໃຫຍ ່ ່ ່ ້ ້ ່ ແລະ ເລິກກວາເມື ່ ອ ທຽບໃສ ການປູ ກ ພື ດ ກະສິ ກ າ ໍ . ່ ່ ສິງ່ ທີ່ໜາສົ າລັບໜາວຽກ ້ ນໃຈ, ໃນຂະແໜງການປູກໄມ້ ຄາຈ ່ າງແຮງງານສໍ ້ ້ ໃນໄລຍະກອນການເກັ ບ ຜົ ນ ຜະລິ ດ (ຍົ ກ ເວັ ນ ້ ການຂຸ ດ ຂຸ ມ ) ແມ ນຕໍ ່ ່ າ່ ກວາຄ ່ າ່ ຈາງແຮງງານ ສໍ າ ລັ ບ ໜ າວຽກການເກັ ບ ກ ຽວ. ຕົ ວ ຢ າງ: ກໍ າ ມະກອນໄດ ຮັ ້ ້ ່ ່ ້ ບ ເງິນຄາຈ າງແຮງງານພຽງແຕ ປະມານ 35,000 ກີ ບ ຕໍ ມ ່ ້ ເ ື ທົ ່ າ ນັ ນ ້ ສໍ າ ລັ ບ ່ ້ ່ ການບຸກເບີກທີ່ດນ ິ ເມື່ອທຽບກັບຄາຈ າງສໍ າ ລັ ບ ການເກັ ບ ກ ຽວ ທີ ່ ໄ ດ ເກື ອ ບ ່ ້ ່ ້ 50,000 ກີບ ຕໍມ ່ ້.ື ສາເຫດໜຶງ່ ທີ່ຄາຈ ສໍາລັບການເກັບກຽວ ່ າງແຮງງານ ້ ່ ທີ່ສງູ ກວານັ ້ ເຊັ່ນ: ໃນກໍລະນີການປູກຢາງພາລາ, ການກີດຢາງ ອາດຈະ ່ ນ ຕ້ອ ງການທັກສະສີມືແຮງງານທີ່ສູງກວາ່ ແລະ ຖືເປັ ນວຽກທີ່ຍາກກວາ່ າ່ ມັນຕອງໄດ ເຮັ ຄາຈ ຍອນວ ້ ້ ດໃນເວລາກາງຄືນ. ແຕໜ ່ າເສຍດາຍ, ້ ່ າງແຮງ ້ ້ ງານທີ່ສງູ ກວາສໍ າ ລັ ບ ການເກັ ບ ກ ຽວໃນຂະແໜງການປູ ກ ໄມ ນີ ້ ບໍ ່ ່ ້ ໄ່ ດນໍ ້ າຜົ ນ ປະໂຫຍດມາໃຫ້ແກຊາວບ ານຫຼ າ ຍພໍ ເ ທົ າ ່ ໃດ ຍ ອນວ າການເກັ ບ ກ ຽວ ່ ້ ້ ່ ່ (ການ ກີດຢາງພາລາສວນໃຫຍ ) ແມ ນມັ ກ ຈະຈ າງແຮງງານຕ າງປະເທດ ແທນທີ ່ຈະ ່ ່ ່ ້ ່ ເປັ ນແຮງງານຈາກຊຸ ມຊົນທີ່ໄດຮັ ບ ຜົ ນ ກະທົ ບ . ້

91

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຕາຕະລາງ 36: ຄ່າຈາງແຮງງານ ຕໍ່ມ້ ື ແຍກຕາມຂະແໜງການ ້ ຄາຈ ່ າງຕໍ ້ ່ມ້ ື (ກີບ) ຂະແໜງການ

ຄາຈ ່ າງ ້ ສະເລ່ຍ

ຄາຈ ່ າງ ້ ຕໍ່າສຸດ

ຄາຈ ່ າງ ້ ສູງສຸດ

ຄ່າຈາງ ້ ທີ່ມັກພົ ບ ຫຼາຍສຸດ

ຄາແຮງງານຂັ ້ນຕໍ່າ ່ ຕໍ່ມ້ ື ໃນປີ 2015 (MLSW 2015)

ກະສິກໍາ (97 ບ້ານ)

53,335

10,000

200,000

50,000

45,000

ການປູກໄມ້ (169 ບ້ານ)

49,337

10,000

150,000

40,000

45,000

ການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ (119 ບ້ານ)

77,119

23,000

138,000

110,000

45,000

ໝາຍເຫດ: ສໍາລັບການວິເຄາະນີ້ ບໍໄ່ ດລວມເອົ າຂໍມ ້ ນ ູ ຈາກແຂວງ ຫຼວງພະບາງ ເນີ່ອ ື ງຈາກການປະເມີນໄດຈັ ັ ໃນປີ 2014 ຊຶງ່ ກອນ ນ ້ ຕໍາ່ ຢູ່ສປປ ລາວ. ້ ້ ດຕັງ້ ປະຕິບດ ່ ການປະກາດການນໍາໃຊຄ ້ າແຮງງານຂັ ່

ຕາຕະລາງ 37: ຄ່າຈາງແຮງງານ ຕໍ່ມ້ ື ແຍກຕາມປະເພດການຈາງງານ (385 ບ້ານ) ້ ້ ປະເພດການຈາງງານ ້

ລັກສະນະ ຂອງການຈາງງານ ້

ໄລຍະການ ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ

1= ແບບສັນຍາເງິນເດືອນ 2= ແຮງງານຕາມລະດູການ 3= ບໍ່ໄດ້ລະບຸ

1= ໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນ 2= ກໍາລັງດໍາເນີນການຜະລິດ 3 = ທັງສອງ 4 = ບໍໄດ້ລະບຸ

ກະສິກໍາ

ປູກໄມ້

ຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່

ການຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານ

1

3

126,500

21,000*

82,000

ວິຊາການ

1

3

112,000

69,750

97,833

ການຂົນສົ່ງ

1

3

62,111

121,833

98,604

ຮັກສາຄວາມປອດໄພ

1

3

40,222*

32,631*

60,781

ບຸກເບີກທີ່ດິນ

2

1

36,131*

35,547*

ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງ

ຂຸດຂຸມ

2

1

30,850*

55,005

ບໍ່ກຽວຂ ່ ້ອງ

ປູກ

2

1

46,463

40,799*

ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງ

ເສຍຫຍ້າ

2

3

48,323

36,637*

ບໍ່ກຽວຂ ່ ້ອງ

ສີດຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະ ຢາຂ້າຫຍ້າ

2

3

73,889

31,267*

ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງ

ໃສ່ຝຸ່ ນ

2

3

44,990

34,963*

ບໍ່ກຽວຂ ່ ້ອງ

ເກັບກ່ຽວ

2

2

45,473

48,700

ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງ

ອື່ນໆ

3

4

43,375*

49,739

46,375

ຄ່າຈາງລະເລ ້ ່ຍ ຕໍ່ມ້ ື (ກີບ)

* ຄາຈ ຕໍາ່ ກວາຄ ້ ຕໍາ່ ຢູ່ ສປປ ລາວ. ຄາຈ ້ ຕໍາ່ ຢູ່ສປປ ລາວໃນປີ 2015 ແມນ ່ າງແຮງງານ ້ ່ າຈ ່ າງຂັ ້ ນ ່ າງ ້ ຂັນ ່ 45,000 ກີບ ຕໍ່ ມື້ (MLSW 2015)

ການຈາຍຄ ນ, ແຂວງ ສາລະວັນ. © ທິມງານພາກສະໜາມ, 2010. ່ ່າຈາງແຮງງານໃຫ ້ ້ ແກ່ ແຮງງານຮັບຈາງລາຍວັ ້

92

ພາກທີ 5: ຜົ ນກະທົບຂອງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ

ຜົ ນກະທົບຈາກການນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກໍາ

ການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະ ຢາຂ້າຫຍ້າ

ໃນຫົ ວຂໍ້ນ້ ີ ນໍາສະເໜີ ຜົ ນໄດຮັ ູ ທີ່ໄດເກັ ບ ການນໍາ ້ ບຈາກຂໍ້ມນ ້ ບກໍາ ກຽວກັ ່ ໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ, ຄວາມສອດຄອງກັ ບ ລະບຽບກົ ດ ໝາຍ ແລະ ທັດ ່ ສະນະກຽວກັ ບ ຜົ ນ ກະທົ ບ ຕໍ ກ ່ ບ ັ ສິ ງ ່ ແວດລ ອມ ແລະ ສຸ ຂ ະພາບ ຈາກການ ່ ້ ນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະ ຢາຂ້າຫຍ້າ ເຂົ້າໃນໂຄງການກະສິກາໍ ແລະ ການປູກໄມ.້ ໃນຫົ ວຂໍ້ນ້ ີ ຕົ້ນຕໍແມນອີ າພາດ ບໍລິສັດ ກຽວກັ ບ ່ ງໃສການສໍ ່ ່ ການນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກາໍ ແລະ ຄວາມສອດຄອງກັ ບ ລະບຽບກົ ດ ໝາຍ ່ ດານສິ ງ່ ແວດລອມ ້ ້ ແລະ ການສໍາພາດກັບພະນັກງານ ຫກປ, ຫຊສ ແລະ ຫຮສສ ກຽວກັ ບຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ, ການຝຶ ກອົບຮົມ ່ ່ ດານຄວາມປອດໄພ ແລະ ທັ ດ ສະນະກ ຽວກັ ບຜົ ນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລອມ ້ ່ ້ ຫຼື ສຸຂະພາບຈາກການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະ ຢາຂ້າຫຍ້າ ເຂົ້າໃນ ການກະສິກາໍ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 9 ໃນພາກທີ 2 ສໍາລັບລາຍລະອຽດກຽວກັ ບ ່ ແບບສອບຖາມການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ແລະ ຂະໜາດຂອງ ກຸມຕົ ່ ວຢ່າງ). ທ້າຍສຸດ, ໄດນໍ ້ າສະເໜີ ຜົ ນໄດຮັ ້ ບຈາກການສໍາພາດກັບ ຊາວບ້ານທີ່ໄດຮັ ບ ຜົ ນ ກະທົ ບ ກ ຽວກັ ບ ທັ ດ ສະນະຂອງເຂົ າເຈົາ້ ກຽວກັ ບ ້ ່ ່ ຜົ ນກະທົບຈາກການນໍໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະ ຢາຂ້າຫຍ້າ ຕໍ່ກັບດານ ້ ສິ່ງແວດລອມ ້ ຫຼື ສຸຂະພາບ.

ໄດນໍ ້ າໃຊ້ ຢາປາບສັດຕູພືດ 22%

ບໍ່ໄດນໍ ້ າໃຊ້ ຢາປາບສັດຕູພືດ 78%

ການລາຍງານຂອງບໍລສ ິ ດ ັ ຕໍກ ່ ບ ັ ທິມງານເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ກຽວກັ ບ ການນໍາໃຊ້ ່ ສານເຄມີກະສິກາໍ ອາດຈະບໍ່ເປັ ນທີ່ເຊື່ອຖື ເນື່ອງຈາກວາມີ ່ ຫຼາຍໆໂຄງການ ໄດ້ລາຍງານວາ່ ເຂົາເຈົາ້ ບໍ່ໄດ້ໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ຫຼື ຢາຂ້າຫຍ້າ ເຂົ້າໃນ ການຜະລິດເລີຍ ເຖິງວາມາດຕະຖານອຸ ດສາຫະກໍາ ແມນອະນຸ ຍາດໃຫ້ນໍາ ່ ່ ໃຊໄດ ີ ກ ີ ານຍົກເລີກໂຄງການປູກກວຍທີ ່ຜ່ານມາ ເນື່ອງຈາກ ້ .້ ຈາກກໍລະນີທ່ມ ້ ການໃຊ້ສານເຄມີກະສິກາໍ ທີ່ບໍ່ຖືກຕອງ. ້ , ມັນຈິງ່ ບໍ່ແມນເລື ້ ສະນັນ ່ ່ອງແປກ ເລີຍ ຖາຫາກນັ ກລົງທຶນໄດລະມັ ດລະວັງ ກຽວກັ ບ ການລາຍງານ ກຽວກັ ບ ້ ້ ່ ່ ການນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກໍາຢູ່ໃນພື້ ນທີ່ການກະສິກໍາຂອງເຂົາເຈົາ້ . ການ ນໍາເຂົາ້ ຢາປາບສັດຕູພືດທີ່ຖກ ື ຕອງຕາມກົ ດໝາຍຢູ່ບັນດາ ແຂວງໂດຍກົງ ້ ແມນມັ ເນື່ອງຈາກມີບອນຂາຍສົ ງ່ ສານເຄມີກະສິກາໍ ່ ກຈະມີຄວາມຫຍຸງຍາກ ້ ່ ດັ່ງກ່າວພຽງແຕ່ 2 ແຫ່ງຢູ່ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ. ມີ ພຽງແຕ່ 20% ຂອງບໍລສ ິ ດ ັ ທີ່ບອກວາ່ ໄດນໍ ້ າໃຊ້ຢາຂ້າຫຍ້າ (121 ໂຄງ ການ) ແລະ 22% ຂອງບໍລສ ິ ດ ັ ໄດບອກວ າໄດ ້ ່ ນໍ ້ າໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ (125 ໂຄງການ) (ເບິງ່ ເສັ້ນສະແດງ 56); 30% ຂອງບໍລິສັດ ໄດ້ລາຍງານວາ່ ໄດ້ນໍາໃຊ້ຢາປາບ ສັດຕູພືດ ຫຼື ຢາຂ້າຫຍ້າ.

ໄດ້ນໍາໃຊ້ ຢາຂ້າຫຍ້າ 20%

ບໍ່ໄດນໍ ້ າໃຊ້ ຢາຂ້າຫຍ້າ 80%

ເສັ້ນສະແດງ 56: ສັດສວນຂອງບໍ ລິສັດທີ່ໄດລາຍງານກ ຽວກັ ບການນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກໍາ. ເສັ້ນສະແດງເບື້ອງຊ້າຍ: ການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ; ່ ້ ່ ເສັ້ນສະແດງເບື້ອງຂວາ: ການນໍາໃຊ້ຢາຂ້າຫຍ້າ ມັນ ມີຄວາມເປັ ນໄປໄດສູ ້ ງ ໂດຍສະເພາະ ໂຄງການປູກພືດຂະໜາດໃຫຍ່ ທີ່ ລາຍງານຂໍມ ້ ນ ູ ດັງ່ ກາວ ່ ກ ື ຕອງ. ຕົວຢ່າງ: 46% ຂອງໂຄງການປູກ ່ ບໍຖ ້ ຢາງພາລາ ອາງວ າ. ້ າ່ ບໍໄ່ ດນໍ ້ າໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ຫຼື ຢາຂາຫຍ ້ ້ ໂຄງການ ຈໍານວນຫຼາຍ ໄດລາຍງານວ າ່ ບໍໄ່ ດນໍ າ້ ້ ້ າໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ຫຼື ຢາຂາຫຍ ້ ເລີຍນັນ ້ ແມນ າຍທີ່ຈະປູກພືດຂະໜາດໃຫຍ່ ່ ອາດຈະມີຄວາມຫຍຸງຍາກຫຼ ້ ໂດຍປາສະຈາກການນໍາໃຊສານເຄມີ ກະສິກາໍ . ຕົວຢ່າງຂອງໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ້ ປະກອບມີ: • • • •

ການປູກກວຍ ້ ຂອງບໍລິສັດຈີນ ຂະໜາດ 200 ຮຕ ການປູກມັນຕົ້ນ ຂອງບໍລິສັດ ຫວຽດນາມ ຂະໜາດ 2,600 ຮຕ ການປູກສາລີ ຂອງບໍລິສັດຄົນລາວ ຂະໜາດ 300 ຮຕ ການປູກໝາກກຽງ ້ ຂອງໂຄງການຮ່ວມທຶນ ສປປ ລາວ-ສປ ຈີນ ຂະໜາດ 150 ຮຕ • ການປູກອອຍ ້ ຂອງນັກລົງທຶນໄຕຫວັ ້ ນ ຂະໜາດ 10,000 ຮຕ ການລາຍງານກຽວກັ ບການນໍາໃຊ້ປຸ໋ຍ ແມນໜ າຈະຕໍ າ່ ກວາຄວາມເປັ ນຈິງ ່ ່ ້ ່ ຊຶ່ງມີພຽງ 45% ຂອງບໍລສ ິ ດ ັ ທີ່ບອກວາ່ ໄດນໍ າ ໃຊ ປຸ ຍ ເຂົ າ ້ ໃນການຜະລິ ດ. ້ ້ ໋ ການອະນຸຍາດ ການນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກໍາ ໃນຂ ະນະທີ່ບໍລສ ິ ດ ັ ສວນໃຫຍ ່ ່ໄດຮັ ້ ບການອະນຸຍາດຈາກລັດຖະບານຢ່າງ ເປັ ນລາຍລັກອັກສອນໃນການນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກໍ ແຕມີ ່ ໂຄງການພຽງ

ຈໍານວນໜອຍເທົ າ່ ນັນ ້ ທີ່ໄດຮັ ້ ້ ບອະນຸຍາດຈາກ ກປ, ພກປ ຫຼື ຫຊສ. ສໍາລັບ 67 ໂຄງການ (58% ຂອງບໍລສ ິ ດ ັ ທີ່ຕອບຄໍາຖາມນີ້) ໄດລາຍງານ ວາ່ ໄດ້ ້ ຮັບອະນຸຍາດທີ່ເປັ ນລາຍລັກອັກສອນໃນການນໍາໃຊຢາປາບສັ ດຕູພືດ ແລະ ້ ຢາຂາຫຍ າ້ ເຂົາ້ ໃນການຜະລິດ. ໃນນັນ ້ ມີພຽງ 19 ບໍລສ ິ ດ ັ ລາຍງານວາ່ ້ ໄດຮັ ້ ບການອະນຸຍາດໃນການນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກາໍ ຈາກ ພກປ ຫຼື ກປ; ມີພຽງ 1 ບໍລສ ິ ດ ັ ທີ່ບອກວາໄດ ່ ີ ່ ຮັ ້ ບອະນຸຍາດຈາກ ອົງການອື່ນຂອງລັດ. ບໍມ ບໍລສ ິ ດ ັ ໃດທີ່ບອກວາ່ ໄດຮັ ້ ບອະນຸຍາດໃນການນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກາໍ ເຂົາ້ ໃນການຜະລິດຈາກ ພຊສ ຫຼື ກຊສ. ການຝຶ ກອົບຮົມກຽວກັ ບຄວາມປອດໄພ ່ ພວກເຮົາໄດສໍ ບ ການຝຶ ກ ອົບຮົມຄວາມ ້ າພາດ ຫຮສສ ຫຼື ພຮສສ ກຽວກັ ່ ປອດໄພ ແລະ ການຕອບສະໜອງອຸປະກອນ ກຽວກັ ບ ຄວາມປອດໄພໃຫ້ ່ ແກ່ ກໍາມະກອນໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການປູກພື ດກະສິກໍາ ແລະ ປູກ ໄ ມ.້ ພະນັກງານຂອງຫ້ອງການດັງ່ ກາວຢັ ່ ້ ງຢືນວາ່ 8 ໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດມີ ກ ານຈັ ດຝຶ ກອົບຮົມ ກຽວກັ ບ ຄວາມ ້ ່ ປອດໄພຢ່າງພຽງພໍໃຫ້ແກກໍ າ ມະກອນ ແລະ 5 ໂຄງການໄດ ຕອບສະໜອງ ່ ້ ອຸປ ະກອນກຽວກັ ບຄວາມປອດໄພຢ່າງພຽງພໍໃຫ້ແກກໍ ່ ່ າມະກອນ. ເນື່ອງ ຈາກ ບໍແ ່ ມນທຸ ້ ນ ູ -ຂາວສານ ກຽວກັ ບ ໂຄງການ ່ ກໆ ຫຮສສ ຫຼື ພຮສສ ທີ່ຮຂໍ ູ້ ມ ່ ່ ທີ່ກຽວຂ ອງ. ດັ ງ ່ ນັ ນ ້ , ການປະເມີ ນ ນີ ້ ຈ ງ ່ ຶ ບໍ ທ ່ ັ ນ ຄົ ບ ຖ ວນສົ ມ ບູ ນ . ່ ້ ້

93

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ທັດສະນະກ່ຽວກັບຜົ ນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສຸຂະພາບຈາກການ ນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະ ຢາຂ້າຫຍ້າ

1,000 ຮຕ) ຍົ ກ ເວັນ ້ ໂຄງການປູກກວຍທີ ່ ເປັ ນໂຄງການຂະໜາດກາງ. ້ ມີບາງ ໂຄງການທີ່ ຫກປ ບອກວາ່ ມີຜົນກະທົບຈາກການນໍາໃຊ້ຢາປາບ ສັດຕູພືດນັນ ້ ແຕເປັ ່ ນໂຄງການທີ່ ນັກລົງທຶນ ລາຍງານວາ່ ເຂົາເຈົາ້ ບໍໄ່ ດນໍ ້ າ ໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດເລີຍ.

ຜູ້ທີ່ໃຫ້ສໍາພາດໂດຍທົວ ່ ໄປ ແມນໄດ ບ ຜົນກະທົບດານ ່ ໃຫ ້ ້ ທັດສະນະ ກຽວກັ ່ ້ ລົບຈາກການນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກາໍ . ການປະເມີນນີ້ໄດສໍ ້ າພາດອົງການ ຈັດຕັງ້ ຂອງລັດ ກຽວກັ ບ ທັດສະນະທົວ ່ ໄປຂອງເຂົາເຈົາ້ ກຽວກັ ບຜົນກະທົບ ່ ່ ທີ່ເກີດຈາກການນໍາໃຊສານເຄມີ ກະສິກາໍ . ອີງຕາມ ໜຶງ່ ຫຼື ຫຼາຍຫ້ອງການ ້ ຂອງລັດທີ່ໄດສໍ ້ າພາດພົບວາ່ 33% ຂອງຜູ້ໃຫ້ສໍາພາດ ອາງວ ້ າ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ສາງຜົ ນກະທົບທາງລົບລະດັບໃດໜຶງ່ ຫຼື ຫຼາຍຕໍ່ ້ ສິງ່ ແວດລອມ ້ ອັນເນື່ອງມາຈາກການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ, 49% ຂອງ ຜູ້ ໃຫ້ສໍາພາດ ບອກວາມີ ່ ຜົນກະທົບທາງລົບ ລະດັບໃດໜຶງ່ ຫຼື ຫຼາຍຈາກ ການນໍາໃຊຢາຂ າຫຍ າ. ່ າມ ຄວນຈະມີການວິເຄາະເພີ່ມຕື່ມ ້ ້ ້ ເຖິງແນວໃດກໍຕ ອີກ ກຽວກັ ບປະເພດ ແລະ ຂະໜາດຂອງຜົ ນກະທົບຈາກການນໍາໃຊ້ສານ ່ ເຄມີກະສິກາໍ ດັງ່ ກາວ ້ ນ ູ ດັງ່ ກາວ. ່ ເນື່ອງຈາກການປະເມີນນີ້ ບໍໄ່ ດເກັ ້ ບກໍາຂໍມ ່

ບໍແ ່ ມນທຸ ິ ທີ່ສາມາດສໍາພາດ ຫກປ ່ ກໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ແລະ ຫຊສ ແລະ ບໍແ ່ ມນທຸ ່ ກຫ້ອງການ ສາມາດປະເມີນທຸກໆໂຄງການໄດ້ ແລະ ແຕລະຫ ບຜົນກະທົບດັງ່ ກາວ ່ ກ ື ນ ັ . ່ ້ອງການມີລະດັບຄວາມຮູກ ້ ຽວກັ ່ ່ ບໍຄ ເຖິງແນວໃດກໍ່ຕາມ, ການປະເມີນຂອງ ຫຊສ ແມນຂ າງມີ ່ ອນຂ ້ ້ ລະດັບໃກ້ ຄຽງກັບ ຫກປ ໃນດານຈໍ ານວນໂຄງການທີ່ເຂົາເຈົາ້ ໃຫ້ທັດສະນະ ກຽວກັ ບ ້ ່ ຜົນກະທົບຈາກການນໍາໃຊຢາປາບສັ ດຕູພືດ ແລະ ຢາຂາຫຍ າ. ້ ້ ້ ສໍາລັບ ໂຄງ ການທີ່ເຂົາເຈົ້າສາມາດປະເມີນໄດ,້ ໂດຍສະເລຍແມ ນ ່ ່ 9% ຂອງຜູ້ ໃຫ້ສໍາ ພາດບອກວາ່ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ໄດສ ນກະທົບທາງລົບ ້ າງຜົ ້ ຫຼາຍຈາກການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ; 17% ຂອງຜູ້ ໃຫ້ຂໍມ ້ ນ ູ ບອກວາ່ ມີ ຜົ ນກະທົບດານລົ ບຈາກການນໍາໃຊ້ຢາຂາຫຍ າເຊັ ້ ້ ້ ່ນດຽວກັນ.

ທັດສະນະ ຂອງ ຫກປ ແລະ ຫຊສ

ໃນຂະນະທີ່ປະສົບການຂອງແຕລະຫ ບຜົນກະທົບຈາກໂຄງ ່ ້ ອງການ ກຽວກັ ່ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານນັນ ້ ແມນແຕກຕ າງກັ ້ ນທີ່, ແຕທາງ ່ ່ ນໃນແຕລະພື ່ ່ ດານຄຸ ນນະພາບແລວ ບຜົນກະທົບທາງລົບ ຈາກການນໍາ ້ ້ ທັດສະນະກຽວກັ ່ ໃຊສານເຄມີ ກະສິກາໍ ດັງ່ ກາວຂອງແຕ ລະຫ ັ ສະນະຄາຍຄື ້ ່ ່ ້ ອງການ ແມນມີ ່ ລກ ້ ກັນ. ເຖິງແນວໃດກໍຕ ່ າມ, ບໍແ ່ ມນທຸ ່ ກໂຄງການທີ່ເຂົາເຈົາ້ ໃຫ້ທັດສະນະ ວາ່ ເປັ ນໂຄງການທີ່ບດ ໍ່ .ີ ທາງ ຫກປ ແລະ ຫຊສ ໃຫ້ທັດສະນະທີ່ມຄ ີ ວາມກົງກັນ ໃນລະດັບຫຼາຍພໍ ສົມຄວນ ກຽວກັ ບ ການຄຸມຄອງການນໍ າໃຊ້ຢາປາບສັດ ່ ້ ຕູພືດຂອງບັນດາໂຄງການໃນທາງທີ່ບປ ໍ່ ອດໄພ: ມີ 15 ໂຄງການທີ່ ທີ່ທງັ ສອງ ຫ້ອງການດັງ່ ກາວ ່ ໄດໃຫ ້ ້ ທັດສະນະວາມີ ່ ຜົນກະທົບທາງລົບລະດັບໃດໜຶງ່ ຫຼື ຫຼາຍຈາກການນໍາໃຊສານເຄມີ ດງັ່ ກາວ. ້ ມີພຽງແຕ່ 11 ໃນຈໍານວນ ້ ່ ໃນນັນ 15 ໂຄງການທີ່ເຂົາເຈົາ້ ວາ່ ເປັ ນໂຄງການທີ່ບດ ໍ່ ີ ຊຶ່ງຜູ້ ຕາງໜາຂອງບໍ ລສ ິ ດ ັ ້ ໄດລາຍງານວ າ່ ເຂົາເຈົາ້ ໄດນໍ ້ ມີ 5 ກໍລະນີ ທີ່ ້ ້ າໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ. ໃນນັນ ນັກລົງທຶນ ລາຍງານວາ່ ເຂົາເຈົາ້ ບໍໄ່ ດນໍ າ້ ຫຼື ຢາປາບສັດຕູ ້ າໃຊ້ຢາຂາຫຍ ້ ພືດເຂົາ້ ໃນການຜະລິດຂອງເຂົາເຈົາ້ ເລີຍ.

ການປະເມີນໄດສໍ ບຜົ ນກະທົບຈາກການ ້ າພາດ ຫກປ ແລະ ຫຊສ ກຽວກັ ່ ນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະ ຢາຂາຫຍ າ້ ຂອງແຕລະໂຄງການ. ຜົ ນການ ້ ່ ວິເຄາະ ຂໍ້ ມູນໂດຍອີງໃສການສໍ າພາດດັງ່ ກາວ ່ ່ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ຫກປ ມີທັດສະນະ ບໍຄ ່ ກ ື ນ ັ ຕໍກ ່ ບ ັ ບັນຫາຜົ ນກະທົບຈາກການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູ ພືດຂອງໂຄງການຢູ່ຂອບເຂດເມືອງຂອງເຂົາເຈົາ້ . ຫກປ ສວນໃຫຍ ່ ່ ໄດ້ ບອກວາ່ ການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດຂອງໂຄງການ ແມນບໍ ່ ຜ ີ ົ ນກະທົບ ່ ມ ຫຼື ພວກ ເຂົາບໍຮ ່ ຂໍ ້ ນ ູ ຫຼື ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດນັນ ້ ູ້ ມ ບໍໄ່ ດ້ນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 57). ມີພຽງ 11% (15 ກໍລະນີ ໃນຈໍານວນທັງໝົດ 132 ກໍລະນີ) ທີ່ຕອບວາ່ ການນໍາໃຊ້ຢາປາບ ສັດຕູພືດຂອງໂຄງການໄດສ ້ າງຜົ ້ ນກະທົບທາງລົບຫຼາຍ; 21% (29 ກໍລະນີ ໃນຈໍານວນທັ ງ ໝົດ 134 ກໍລະນີ) ຕອບວາ່ ການນໍາໃຊ້ຢາຂາຫຍ າຂອງ ້ ້ ໂຄງການໄ ດ້ ສ້ າ ງ ຜົ ນກະທົບທາງລົບຫຼາຍ. ບັນດາໂຄງການ ທີ່ ຫກປ ບອກວາມີ ້ ່ ຜົ ນກະທົບທາງລົບຫຼາຍ ຈາກການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ນັນ ປະກອບມີ ໂຄງການ ປູກອອຍ, ປູກຢາງພາລາ, ປູກກວຍ, ລຽງສັ ດ ແລະ ້ ້ ້ ປູກໄມວິ ້ ກ, ຊຶງ່ ສວນໃຫຍ ່ ່ ແມນໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ ່ ່ (ມີເນື້ອທີ່ ຫຼາຍກວາ່ ຢາປາບສັດຕູພືດ

ຢາຂ້າຫຍ້າ

ບໍ່ມີຜົ ນກະທົບ ຜົ ນກະທົບດານບວກ ້ ຜົ ນກະທົບດ້ານລົບ

47%

39%

31%

37%

ຜົ ນກະທົບດ້ານລົບຫຼາຍ ບໍ່ມີຂໍ້ມູນ

22%

11% 2%

9% 1%

1%

ເສັ້ນສະແດງ 57: ທັດສະນະຂອງ ຫກປ ກ່ຽວກັບຜົ ນກະທົບຈາກການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ (ເສັ້ນສະແດງເບື້ອງຊ້າຍ) ແລະ ຢາຂ້າຫຍ້າ (ເສັ້ນສະແດງເບຶ້ອງຂວາ) ທັດສະນະຂອງຊາວບ້ານ ການປະເມີນນີ້ໄດສໍ ້ າພາດອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ້ ໂດຍໃຊ້ຄໍາຖາມດຽວ ກັນກັບຄໍາຖາມທີ່ໃຊຖາມ ຫກປ ແລະ ຫຊສ. ທັດສະນະກຽວກັ ບຜົນກະທົບ ້ ່ ທາງລົບຈາກການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະ ຢາຂ້າຫຍ້າ ໄດລາຍງານ ້ ຢ່າງກວາງຂວາງ ໂດຍຜູ້ ໃຫ້ສໍາພາດຢູ່ຂັນ ້ ບານ ້ ້ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 38 ແລະ ເສັ້ນສະແດງ 58); 41% ຂອງຜູ້ ໃຫ້ສໍາພາດໄດ້ລາຍງານ ກ່ຽວກັບ ຜົ ນ ກະທົບທາງລົບລະດັບໃດໜຶງ່ ຫຼື ຫຼາຍຈາກການນໍາໃຊ້ຢາຂ້າຫຍ້າ ແລະ 20% ໄດ້ ລາຍງານກ່ ຽວກັບຜົ ນກະທົບທາງລົບລະດັບໃດໜຶງ່ ຫຼື ຫຼາຍ ຈາກການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ.

94

ມີຫາຼ ຍປັ ດໃຈທີ່ອາດສົງ່ ຜົນຕໍທ ່ ດ ັ ສະນະ ຂອງຊາວບານ ບ ຜົນກະທົບ ້ ກຽວກັ ່ ຂອງຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະ ຄວາມເຂົາ້ ໃຈຜິ ດ ກຽວກັ ບ ຢາປາບສັ ດຕູພືດ ່ ແມນຖື ເ ປັ ນທໍ າ ມະດາ. ເຖິ ງ ແນວໃດກໍ ຕ ່ າມ, ມີ ຜ ູ ໃຫ ສໍ າ ພາດໜຶ ງ ່ ຫຼ ື ຫຼາຍ ່ ້ ້ ຄົນທີ່ໄ ດ້ ໃຫ້ ທັ ດ ສະນະຄືກນ ັ ກຽວກັ ບ ຜົ ນ ກະທົ ບ ຈາກການນໍ າ ໃຊ ຢາປາບ ່ ້ ສັດຕູພືດ. ໃນບັນດາຜູ້ ທີ່ໄດໃຫ ້ ້ ທັດສະນະ (56 ຄົນໃນຈໍານວນ 282 ຄົນ) ກຽວກັ ບ ຜົນກະທົບທາງລົບລະດັບໃດໜຶງ່ ຫຼື ຫຼາຍ ກຽວກັ ບ ການນໍາໃຊຢາ ່ ່ ້ ປາບສັດຕູພືດ, 90% ຂອງຄໍາຕອບໃນໄລຍະການປະເມີນ ແມນຄື ັ ລະ ່ ກນ ຫວາງຜູ ່ໄດຮັ ່ ້ໃຫ້ສໍາພາດຊາວບານທີ ້ ້ ບຜົນກະທົບ ຫຼື ອົງການຈັດຕັງ້ ຂອງລັດ.

ພາກທີ 5: ຜົ ນກະທົບຂອງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ

ຕາຕະລາງ 38: ທັດສະນະກ່ຽວກັບລະດັບຜົ ນກະທົບຈາກການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ແລະ ຢາຂ້າຫຍ້າ ແຍກຕາມບັນດາຜູ້ ທີ່ມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງທີ່ ໄດ້ເຮັດການສໍາພາດ ທັດສະນະກ່ຽວກັບຜົ ນກະທົບຈາກການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ % ຂອງຜູ້ ໃຫ້ສໍາພາດ ລະດັບຂອງຜົ ນກະທົບ

ຫກປ (ຈໍານວນ 132)

ບໍ່ມີຜົນກະທົບ

ຫຊສ ຊາວບ້ານ (ຈໍານວນ 124) (ຈໍານວນ 282)

ທັດສະນະກ່ຽວກັບຜົ ນກະທົບຈາກການນໍາໃຊ້ຢາຂ້າຫຍ້າ % ຂອງຜູ້ ໃຫ້ສໍາພາດ ຫກປ (ຈໍານວນ 134)

ຫຊສ ຊາວບ້ານ (ຈໍານວນ 126) (ຈໍານວນ 283)

47%

32%

47%

37%

27%

33%

ຜົ ນກະທົບທາງບວກ

1%

0%

0%

1%

0%

0%

ຜົ ນກະທົບທາງລົບລະດັບໃດໜຶງ່

2%

8%

7%

9%

7%

10%

ຜົ ນກະທົບທາງລົບຫຼາຍ

11%

9%

12%

22%

17%

31%

ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງ

39%

51%

33%

31%

49%

25%

ຢາປາບສັດຕູພືດ

ຢາຂ້າຫຍ້າ

ບໍ່ມີຜົ ນກະທົບ ຜົ ນກະທົບດ້ານບວກ

26%

33%

33%

47%

ຜົ ນກະທົບດ້ານລົບ ຜົ ນກະທົບດານ ້ ລົບຫຼາຍ ບໍ່ມີຂໍ້ມູນ

31%

12% 8%

10%

0%

0%

ເສັ້ນສະແດງ 58: ທັດສະນະຂອງຊາວບ້ານຢູ່ບໍລິເວນໂຄງການເຊົ່າ ຫຼື ສໍາປະທານຕັ້ງຢູ່ ກຽວກັ ບຜົ ນກະທົບຈາກການນໍາໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ ່ (ເສັ້ນສະແດງ ເບື້ອງຊ້າຍ) ແລະ ຢາຂ້າຫຍ້າ (ເສັ້ນສະແດງເບື້ອງຂວາ) ເຊັ່ນດຽວກັນກັບບັນດາຜູ້ ທີ່ໃຫ້ທັດສະນະ (116 ຄົນໃນຈໍານວນ 283 ຄົນ) ກ່ຽວກັບ ຜົ ນກະທົບທາງລົບລະດັບໃດໜຶງ່ ຫຼື ຫຼາຍ ຈາກການນໍາໃຊ້ ຢາຂ້າຫຍ້າ, 89% ຂອງຄໍາຕອບໃນໄລຍະການປະເມີນ ແມ່ນຄືກັນ ລະຫວາງ ່ ຊາວບ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບ ຫຼື ອົງການຈັດຕັ້ງຂອງລັດ.

ຜົ ນກະທົບຕໍ່ກັບປະລິມານອາຫານຂອງທ້ອງຖິ່ນ ເພື່ອປະເມີນເຖິງຜົ ນກະທົບຂອງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຕໍ່ ກັບປະລິມານອາຫານຢູ່ຊຸ ມຊົນທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບ, ການປະເມີນໄດ້ ສໍາພາດອໍານາດການປົ ກຄອງບ້ານ ກ່ຽວກັບ ການປ່ຽນແປງປະລິມານ ອາຫານ ທີ່ຊາວບ້ານສາມາດເຂົ້າເຖິງໄດ້ ພາຍຫຼັງທີ່ໄດ້ຈັດສັນທີ່ດິນໃຫ້ ແກໂຄງ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ໂດຍສົມທຽບໃສກ ໂຄງການເຊົາ່ ່ ່ ອນມີ ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ (ເບິ່ງຕາຕະລາງ 9 ໃນພາກທີ 2 ສໍາລັບ ລາຍລະອຽດ ກຽວກັ ບ ຂະໜາດຂອງຕົວຢ່າງໃນການປະເມີນ). ອໍານາດ ່ ການປົ ກຄອງບ້ານສ່ວນໃຫຍ່ (61%) ໄດ້ຕອບວ່າ ບໍ່ມີການປ່ຽນແປງ ກຽວກັ ບ ປະລິມານຂອງອາຫານທີ່ມຢ ີ ່ໃນທ ູ ອງຖິ ນ ່ . ນີອ ້ າດສະແດງວາ່ ທີ່ດນ ິ ່ ້ ທີ່ໄດຈັ ດ ສັ ນ ໃຫ ແກ ໂຄງການເຊົ ່ າ ແລະ ສໍ າ ປະທານ ບໍ ມ ່ ຄ ີ ວາມສໍ າ ຄັ ນ ຕໍ ກ ່ ບ ັ ້ ້ ່ ດານປະລິ ມານອາຫານໂດຍລວມ. ເວົາ້ ອີກແນວໜຶງ່ ແມນຊາວບ ານສາມາດ ້ ່ ້ ຊົ ດ ເຊີ ຍ ຕໍ່ ກັ ບ ແຫຼ່ ງອາຫານທີ່ ໄ ດ້ ສູ ນ ເສຍໃຫ້ ແກ່ ໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເຊັນ ່ : ໂດຍການຊື້ອາຫານຢູ່ຈາກຕະຫຼາດແທນ. ມີເກືອບ 1/4 (24%) ຂອງອໍານາດການປົ ກຄອງບານທີ ່ ໄດສໍ ້ ້ າພາດທັງໝົດ ໄດ້ລາຍງານວາ່ ມີການຫຼຸດລົງຂອງປະລິມານອາຫານ. ທັດສະນະຂອງ ອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ບ ການປ່ຽນແປງປະລິມານອາຫານ ແມນ ້ ກຽວກັ ່ ່ ແຕກຕາງກັ ນ ຕາມຂະແໜງການຂອງໂຄງການເຊົ າ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ່ ຂອງລັດ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 59). ສໍາລັບໂຄງການປູກໄມ,້ ປະມານ 36% ຂອງ ບານໃກ ຄຽງ ບອກວາ່ ປະລິມານສະບຽງອາຫານໄດຫຼ ຸ ລົງ, ໃນຂະນະ ້ ້ ້ ດ ທີ່ມີ ພຽງແຕ່ 17% ແລະ 14% ຂອງບານທີ ່ ໄ ດ ຮັ ບ ຜົ ນ ກະທົ ບ ຈາກໂຄງການ ້ ້

ກະສິກາໍ ແລະ ການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮ່ ທີ່ລາຍງານວາ່ ປະລິມານຂອງອາຫານໄດ້ ຫຼຸດລົງ. ອໍານາດການປົ ກຄອງບ້ານຂອງບ້ານ ທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບຈາກໂຄງການ ກະສິກາໍ ແລະ ການປູກໄມ້ ໄດລະບຸ ຫາຼ ຍເຫດຜົ ນທີ່ເຮັດໃຫ້ມີການຫຼດ ຸ ລົງ ້ ຂອງ ປະລິມານອາຫານທີ່ເປັ ນຜົ ນມາຈາກໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ດັງ່ ກາວ. ້ ປັ ດໄຈທີ່ສາໍ ຄັນທີ່ສດ ຸ ທີ່ເຮັດໃຫ້ມີການຫຼດ ຸ ່ ໃນນັນ ລົງຂອງອາຫານແມ່ນການສູນເສຍເນື້ອທີ່ ດິນສໍາລັບການເກັບເຄື່ອງປ່າ ຂອງດົງ ແລະ ທີ່ດນ ິ ການຜະລິດກະສິກາໍ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 39). ການປ່ຽນ ແປງສະພາບ ດິນຟ້າອາກາດ ແລະ ການປົ ນເປື້ ອນຂອງສານເຄມີ ອັນເນື່ອງ ມາຈາກການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ເປັ ນອີກປັດໄຈ ທີ່ໄດ້ ລາຍງານໂດຍ 13% ແລະ 10% ຂອງອໍານາດການປົ ກຄອງບ້ານທັງໝົດ. ເມື່ອຖາມກ່ຽວກັບປັ ດໄຈທີ່ ສໍາຄັນທີ່ ສຸດ ທີ່ ເຮັດໃຫ້ມີການເພີ່ ມຂຶ້ນຂອງ ປະລິມານອາຫານ ເຂົາເຈົາ້ ບອກວາ່ ຍ້ອນໂອກາດໃນການຈາງງານຈາກ ້ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ຢູ່ພາຍໃນບ້ານ ຫຼື ຢູ່ນອກບ້ານເພີ່ ມຂຶ້ນ (ເບິ່ງ ຕາຕະລາງ 39). ຜົ ນໄດຮັ ິ ້ ບ ໃຫ້ຮູວ ້ າ່ ການພັດທະນາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ຂອງລັດ ໄດປະກອບສ ວນເຂົ າ ້ ໃນການປ ຽນແປງແຫຼ ງອາຫານຂອງຊຸ ມ ຊົ ນ ້ ່ ່ ່ ໃກຄຽງ. ເຫດຜົນທີ່ໜງຶ່ , ອໍານາດການປົ ກຄອງບານໄດ ບອກວ າ່ ການຜະລິດ ້ ້ ້ ເຂົາ້ ຢູ່ 24% ຂອງບານທີ ່ ໄ ດ ຮັ ບ ຜົ ນ ກະທົ ບ ທັ ງ ໝົ ດ ຫຼ ດ ລົ ງ (ເບິ ງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ ຸ ້ ້ 60). ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ອາດເຮັດໃຫ້ຊາວບານ ້ ຊື້ອາຫານ (ເຂົາ້ ) ທີ່ເປັ ນອາຫານຫຼັກເພີ່ມຂຶນ ້ ເພື່ອຕອບສະໜອງກັບຄວາມ ຕອງການ. ເຫດຜົ ນທີ່ສອງ, 59% ຂອງຈໍານວນບານທີ ່ ໄດຮັ ້ ້ ້ ບຜົ ນກະທົບ ທັງໝົດ ເຫັ ນວາ່ ປະລິມານເຄື່ອງປ່າຂອງດົງທີ່ສາມາດເກັບໄດ້ຫຼຸດລົງ; ໃນນັນ ້ 38% ຂອງກໍລະນີດງັ່ ກາວ ່ ປະລິມານເຄື່ອງປ່າຂອງດົງທີ່ເກັບໄດ້ ຫຼດ ລົ ງ ຫຼ າ ຍກວ າ 50% ພາຍຫຼ ັ ງ ທີ ່ໄດສ ຸ ່ ້ າງຕັ ້ ງ້ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ.

95

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

80%

74%

70%

65% 61%

60% ກະສິກໍາ

49%

50%

ປູກໄມອຸ ້ ດສາຫະກໍາ

40%

ບໍ່ແຮ່

30%

ລວມ 3 ຂະແໜງການ

22% 20% 10%

9%

5% 5% 6%

11% 10%

14% 7%

9%

9%

9%

13%

11% 6%

5%

0% Increased ເພີ່ ມຂຶ້ນຫຼາaຍlot 50%) ((>= 50%)

Increased ເພີ່ ມຂຶ້ນໜອຍໜຶ ງ່ ້ a little 50%) (<(<50%)

Agriculture

change ບໍ່ມີNo ການ ປ່ຽນແປງ

Decreased little ຫຼຸດລົງໜອຍ ງ່ ້ aໜຶ 50%) (<(< 50%)

Forestry/plantation

Mining

Decreased ຫຼຸດລົງຫຼາຍa lot 50%) ( (>=50%) Grand Total

ເສັ້ນສະແດງ 59: ຜົ ນກະທົບຂອງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຕໍ່ປະລິມານອາຫານ ໂດຍອີງຕາມທັດສະນະຂອງອໍານາດການປົກຄອງບ້ານທີ່ ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບ ຕາຕະລາງ 39: ເຫດຜົ ນທີ່ເຮັດໃຫ້ມີການປ່ຽນແປງປະລິມານອາຫານ ໂດຍອີງຕາມທັດສະນະຂອງອໍານາດການປົກຄອງບ້ານ ຢູ່ບໍລິເວນ ໂຄງການກະສິກໍາ ແລະ ການປູກໄມຕັ ້ ້ງຢູ່ ປະລິມານອາຫານຫຼຸດລົງ ເຫດຜົ ນ

ປະລິມານອາຫານເພື່ ມຂຶ້ນ ຄວາມຖີ່ຂອງຄໍາຕອບ (60 ບ້ານ)

ເຫດຜົ ນ

ຄວາມຖີ່ ຂອງ ຄໍາຕອບ (49 ບ້ານ)

ເນືອ ິ້ ທີ່ໃນການເກັບເຄື່ອງປ່າຂອງດົງຫຼຸດລົງ

43%

ການສາງວຽກເຮັ ດງານທໍາ ຈາກໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ້ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ

61%

ເນື້ອທີ່ດິນສໍາລັບການກະສິກໍາຫຼຸດລົງ

40%

ການເຂົ້າເຖິງເສັ້ນທາງ ແລະ ຕະຫຼາດທີ່ດີກວາ່

43%

ການປ່ຽນແປງຂອງສະພາບດິນຟ້າອາກາດຂອງທ້ອງຖິ່ນ

13%

ມີບ່ອນຮັບຈາງສໍ ້ າລັບລູກຫຼານ

18%

ເກີດມີສານເຄມີປົນເປື້ ອນ

12%

ໄດ້ຮັບການຈາງງານ ຢູ່ບ່ອນອື່ນ ້

8%

ການເພີ່ ມຂຶ້ນຂອງປະຊາກອນ

8%

ສະມັດຕະພາບຜົ ນຜະລິດກະສິກໍາສູງຂຶ້ນ ເນື່ອງຈາກມີການ ຖ່າຍໂອນດ້ານເຕັກໂນໂລຢີ

6%

ຈໍານວນສັດລຽງຫຼ ຸດລົງ ້

3%

ເຫດຜົ ນອື່ນໆ

2%

ຜົ ນຜະລິດເຂົ້າ

ເພີ່ ມຂຶ້ນຫຼາຍ (

50%)

ເພີ່ ມຂຶ້ນໜອຍ ້ ໜຶງ່ (< 50%)

ຄວາມສາມາດໃນການເກັບເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ 0% 0%

8% 10% 9%

16%

38%

40%

ບໍ່ມີການປ່ຽນແປງ ຫຼຸດລົງໜອຍ ້ ໜຶງ່ (< 50%) ຫຼຸດລົງຫຼາຍ (

50%)

58%

21%

ເສັ້ນສະແດງ 60: ຜົ ນກະທົບຈາກການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນຕໍ່ກັບປະລິມານການຜະລິດເຂົ້າ (ເສັ້ນສະແດງເບື້ອງຊ້າຍ) ແລະ ເຄື່ອງປ່າຂອງ ດົງ (ເສັ້ນສະແເດງເບື້ອງຂວາ) ອີງຕາມທັດສະນະຂອງອໍານາດການ ປົກຄອງບ້ານ

96

ພື້ ນທີ່ລະຫວາງ ສໍາລັບ ການປູກພື ດຊະນິດອື່ນ ຢູ່ແຂວງ ສະຫວັນນະເຂດ. © ຣອບ ແຄຼມ, 2012. ່ ແລວປູກໄມວິ ້ ກ ກວາງພໍ ້

ພາກທີ 6: ການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂດຍນໍາໃຊ້ດັດຊະນີຄະແນນ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ 97

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ການແຈກຢາຍຂອງຄະແນນ ແມນມີ ່ ຄວາມແຕກຕາງກັ ່ ນເລັກໜອຍ ້ ລະຫວາງ ່ ຂະແໜງການ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 61). ຫຼາຍໂຄງການ (42%) ໃນຂະແໜງ ກະສິກາໍ ມີຄະແນນລະຫວາງ ີ ຽງ 29% ຂອງ ່ 50 ແລະ 60, ຂະນະທີ່ມພ ໂຄງການໃນຂະແໜງການ ປູກໄມ້ ມີຄະແນນຢູ່ໃນລະດັບ ດັງ່ ກາວ. ່ ໂຄງການ ປູກໄມສ ້ ວນໃຫຍ ່ ່ (51%) ມີຄະແນນ ລະຫວາງ ່ 40 ແລະ 50 ຄະແນນ. ໂຄງການ ຂຸດຄົ້ນ ບໍ່ແຮ່ແມ່ນມີຄະແນນສູງກວ່າ ຄື 32% ຂອງຈໍານວນໂຄງການ ໃນຂະແໜງການນີ້ມຄ ີ ະແນນ ລະຫວາງ ່ 50 ແລະ 60 ແລະ ອີກ 32% ມີຄະແນນ ລະຫວາງ ່ 60 ແລະ 70 ຄະແນນ.

ໃນພາກນີນ ້ າໍ ສະເໜີ ຜົນຂອງການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໂດຍອີງໃສຄວາມສອດຄ ອງກັ ່ ່ ບລະບຽບກົດໝາຍ, ແລະ ຜົ ນກະທົບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ, ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ ທີ່ໄດ້ຈາກ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶ ນ ໂດຍນໍາໃຊ້ດັດຊະນີຄະແນນຄຸນ ນະພາບການລົງທຶນໃນຫຼາຍລະດັບ.

ການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຄະແນນແຕ່ 0 ຫາ 100

ໂຄງການທີ່ ໄ ດ້ ຄະແນນສູ ງ ກວ່າ ສ່ ວນໃຫຍ່ ຕັ້ ງ ຢູ່ ພື້ ນທີ່ ບໍ ລິ ເ ວນແຂວງ ວຽງຈັນ, ສະຫວັນນະເຂດ, ຄໍາມວນ ້ ່ ແລະ ຊຽງຂວາງ ຕາມທີ່ສະແດງໃນເສັນ ສະແດງ 62, ໃນຂະນະທີ່ໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນຕໍາ່ ສວນໃຫຍ ່ ່ຕັງ້ ຢູ່ບໍລເິ ວນ ແຂວງ ອັ ດຕະປື. ແຍກຕາມພາກສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ໂຄງການທີ່ຕັ້ງໃນ ເຂດພາກກ າງ ມີຄະແນນສູງກວາເຂດພາກໃຕ ່ ້ (ເບິ່ງຕາຕະລາງ 40). ໃນເຂດພາ ກເໜືອ ໂຄງການທີ່ ມີ ຄ ະແນນສູ ງ ສ່ ວນໃຫຍ່ ຕັ້ ງ ຢູ່ ແຂວງ ຫຼວງພະບາງ ແລະ ຊຽງຂວາງ, ໃນຂະທີ່ໂຄງການຢູ່ແຂວງ ອຸດມ ົ ໄຊ ແລະ ພາກໃຕ້ມີຄະແນນຕໍ່າກວາ. ່ ໂຄງ ການທີ່ຢ່ ູພາກໃຕ້ມີຄະແນນສະເລ່ຍຕໍ່າ ກວາຢູ ້ ໝາຍຄວາມວາ່ ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ໄດສ ນກະທົບ ່ ່ ບ່ອນອື່ນໆນັນ ້ າງຜົ ້ ອັນບໍ່ ເ ພິ່ ງປາດຖະໜາຕໍ່ກັບຊີ ວິດການເປັ ນຢູ່ ຂອງປະຊາຊົ ນທ້ອງຖິ່ ນ ລວມທັ ງ ການສູນເສຍທີ່ ດິນ, ລາຍຮັ ບຂອງ ຄົວເຮື ອນຫຼຸດລົງ ແລະ ປ່າໄມ້ຖືກທໍາລາຍ ຫຼາຍກວາໂຄງການທີ ່ ຢ່ ູພາກເໜືອ. ຊຶ່ງມັນສອດຄ່ອງ ່ ກັບຜົ ນການຄົ້ນຄວາຈາກກໍ ລະນີສຶກສາຜ່ານມາ (ເຊັ່ນ: Baird 2010; ້ LNRRIC, FSS, FER 2009; Global Witness 2013; Kenney-Lazar 2011). ແຂວງທີ່ມໂີ ຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນສະເລຍ ຸ ່ ຕໍາ່ ທີ່ສດ ແມ່ນໂຄງການຢູ່ ແຂວງ ອັດຕະປື (ຄະແນນສະເລ່ຍ 42).

ດັດຊະນີຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ໃຫ້ຄະແນນ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ນັບແຕ່ 0 (ຄຸນນະພາບຕໍາ່ ) ຫາ 100 (ຄຸນນະ ພາບສູງ) ຕໍໂ່ ຄງການ (ເບິງ່ ພາກທີ 2 ສໍາລັບລາຍລະອຽດການອະທິບາຍ ກ່ຽວກັ ບ ການອອກແບບດັດຊະນີຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶ ນ). ຜົ ນໄດຮັ ້ ບ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ໂຄງການສວນໃຫຍ ່ ່ (184 ໂຄງການ ຫຼື 66% ໃນຈໍານວນ 279 ໂຄງການທີ່ໄດປະເມີ ນ ) ມີ ຄ ະແນນສະເລ ຍໂດຍລວມແມ ນ ້ ່ ່ 54 ຄະແນນ ຊຶ່ງໂຄງການສວນໃຫຍ ມີ ຄ ະແນນຢູ ໃນລະຫວ າງ 40 ຫາ 60 ່ ່ ່ ່ ຄະແນນ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 61). ໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນຢູ່ລະດັບປານກາງ ດັງ່ ກາວ ກວມເອົ າ ເນື ້ ອ ທີ ່ ປ ະມານ 50% ຂອງເນື ້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດທີ່ໄດ້ ່ ປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ (ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດຂອງໂຄງການທີ່ ໄດປະເມີ ນແມນ ້ ່ 429,804 ຮຕ) ໃນຂະນະທີ່ເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດພັ ້ ດທະນາແລວ ້ ແມນ 161,540 ຮຕ, ມີ 10% ຂອງໂຄງການເຊົ ່ າ ແລະ ສໍ າປະທານທີ່ດນ ິ ່ ຂອງລັດ ທີ່ໄດປະເມີ ນມີຄະແນນຕໍາ່ ຫຼາຍ ລະຫວາງ ້ ່ 25 ຫາ 40 ຄະແນນ. ໂຄງການ ທີ່ໄດຄະແນນຕໍ າ ່ ສຸ ດ 25 ຄະແນນ ແມ ນໂຄງການປູ ກປາມນໍາ້ ມັນ ້ ່ ຂອງນັກລົງທຶນຈາກ ສສ ຫວຽດນາມ (ມີເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ້ 5,168 ຮຕ) ຢູ່ ແຂວງ ອັດຕະປື. ສໍາລັບໂຄງການທີ່ໄດຄະແນນສູ ງ ສຸ ດ 74 ຄະແນນ ້ ແມນ ໂຄງການຂຸ ດ ຄົ ນ ້ ເກື ອ ກາລີ ຂະໜາດໃຫຍ (ເນື ອ ້ ທີ ່ ອ ະນຸ ມ ດ ັ 3,500 ່ ່ ຮຕ) ຢູ່ແຂວງ ຄໍາມວນ. ່

50 45 40

ຈໍານວນໂຄງການ

35 30 25 20 15 10 5 1

1

0

9

10

5

17

43

29

36

24

35

21

5

35

2

1

0 20-30

30-40

40-50

50-60

60-70

ດັດຊະນີຄະແນນຄຸນນະພາບຂອງການລົງທຶນ ກະສິກໍາ

ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ

ບໍ່ແຮ່

ເສັ້ນສະແດງ 61: ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນໃນລະດັບທີ 1 ແຍກຕາມຂະແໜງການ

98

70-80

5

ພາກທີ 6: ການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂດຍນໍາໃຊ້ດັດຊະນີຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ

ຈີ ນ

ຫ ວ ຽ ດ ນ າ ມ ມຽນມາ

ະແນນ 0

50

100

ເນືອ ້ ທີ່ ຳປະທານ ທີພ ່ ັດທະນາແລວ ້ ເປັນ ເຮ ັກຕາ

1

10,000 - 20,000 5,000 - 10,000 1,000 - 5,000 500 - 1,000 200 - 500 0 - 200

ໄ ທ 2 1 ທດຕາເວ ັນຕ ົກ

ອງອາ່ ງນ້າງື່ມ

2 ທດຕາເວ ັນອອກ ອງຕ ົວເມອ ື ງທາ່ ແ ກ

3 3 ່ລ ູ ະຫວາ່ ງແ ວງ າລະວ ັນແລະເ ກອງ

4 ອ ັດຕະປື 4

ກຳ ປູ ເ ຈ ຍ

ເສັ້ນສະແດງ 62: ໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແຍກຕາມດັດຊະນີຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນໃນລະດັບທີ 1 ແລະ ຂະໜາດຂອງ ໂຄງການ

99

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຕາຕະລາງ 40: ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນສະເລ່ຍ ເປັນແຕ່ລະແຂວງ ຈັດເປັ ນກຸ່ມຕາມພາກພູ ມສັນຖານ ຄະແນນ

ພາກ/ແຂວງ

ຄະແນນສະເລ່ຍ

ຄະແນນຕໍ່າສຸດ

ຄະແນນສູງສຸດ

ຄ່າບ່ຽງເບນມາດຕະຖານ

ພາກເໜືອ

55

29

74

10

ອຸດົມໄຊ (14 ໂຄງການ)

47

30

64

10

ຫຼວງພະບາງ (43 ໂຄງການ)

59

29

74

9

ຊຽງຂວາງ (26 ໂຄງການ)

53

38

66

7

ພາກກາງ

53

31

74

9

ວຽງຈັນ (60 ໂຄງການ)

52

34

67

7

ສະຫວັນນະເຂດ (35 ໂຄງການ)

54

43

68

8

ຄໍາມ່ວນ (44 ໂຄງການ)

53

31

74

11

ພາກໃຕ້

47

25

67

10

ສາລະວັນ (21 ໂຄງການ)

49

33

67

10

ເຊກອງ (19 ໂຄງການ)

48

36

63

8

ອັດຕະປື (14 ໂຄງການ)

42

25

64

10

ລວມ (279 ໂຄງການ)

52

25

74

10

ໂຄງການທີ່ມີ ຄະແນນສູງສຸດ ແລະ ຕໍ່າສຸດ 5 ໂຄງການ ໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນສູງສຸດ 5 ໂຄງການ ທີ່ມຄ ີ ະແນນສູງກວາ່ 70 ຄະແນນ 4 ໂຄງການຕັ້ງຢູ່ແຂວງ ຄໍາມ່ວນ ແລະ ອີກ 1 ໂຄງການ ຕັ້ງຢູ່ແຂວງ ຫຼວງພະບາງ. ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດວຍ ້ ບໍແ ່ ຮ່ 3 ໂຄງ ້ ໂຄງການຂຸດຄົນ ການ (ກິດຈະການ: ຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນປູນ, ຂຸດຄົນ ້ ເກືອກາລີ ແລະ ຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນແຮ), ່ 1 ໂຄງການລຽງໝູ ແລະ 1 ໂຄງການປູກໄມວິ ້ 2 ໂຄງການ ເປັ ນ ້ ້ ກ. ໃນນັນ ການລົງທຶນຂອງຕາງປະເທດ, ອີກ 2 ໂຄງການເປັ ນການລົງທຶນພາຍໃນ ່ ແລະ ອີກ 1 ໂຄງການເປັ ນການຮວມທຶ ນ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 41). ່

ໃນທາງກົງຂາມ ີ ະແນນ ໃນລະດັບທີ 1 ຕໍາ່ ສຸດ ປະກອບມີ ້ 5 ໂຄງການ ທີ່ມຄ 2 ໂຄງການ ຊຶ່ງເປັ ນການລົງທຶນພາຍໃນ, 2 ໂຄງການ ແມນນັ ່ ກລົງທຶນຈາກ ສສ ຫວຽດນາມ ແລະ 1 ໂຄງການ ເປັ ນນັກລົງທຶນຈາກ ສປ ຈີນ. ຊຶ່ງ 2 ໂຄງການ ຢູ່ໃນຂະແໜງການກະສິກາໍ (ກິດຈະການ: ປູກປາມນໍາ້ ມັນ ແລະ ພື ດຜັ ກ), 1 ໂຄງການຂຸດຄົ້ນແຮ່ກົ່ວ ແລະ 2 ໂຄງການປູກຢາງພາລາ ຊຶ່ງຕັງ້ ຢູ່ແຂວງ ອັດຕະປື, ຄໍາມວນ, ຫຼວງພະບາງ ແລະ ອຸດມ ົ ໄຊ. ່

ຕາຕະລາງ 41: ໂຄງການທີ່ມີຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ໃນລະດັບທີ 1 ສູງສຸດ ແລະ ຕໍ່າສຸດ 5 ໂຄງການ ປະເພດກິດຈະການ

ຄະແນນດັດຊະນີ ຂັ້ນຂອງອົງການ ປະເທດ/ ຄຸນນະພາບ ສັນຊາດຂອງ ຈັດຕັ້ງທີ່ອະນຸມັດ ການລົງທຶນ ນັກລົງທຶນ ໂຄງການ ໃນລະດັບທີ 1

ແຂວງ

ຂະໜາດໂຄງການ ເນື່ອທີ່ອະນຸມັດ (ຮຕ)

ເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວ ້ (ຮຕ)

ໂຄງການທີ່ມີຄະແນນສູງສຸດ 5 ໂຄງການ ຂຸດຄົ້ນຫີ ນແຮ່

73.78

ສປປ ລາວ

ບໍ່ມີຂໍ້ມູນ

ຫຼວງພະບາງ

ບໍ່ມີຂໍ້ມູນ

0.2

ຂຸດຄົ້ນເກືອກາລີ

73.66

ສປ ຈີນ

ສູນກາງ

ຄໍາມ່ວນ

3,500

3,500

ຂຸດຄົ້ນຫີ ນປູນ

72.83

ສປປ ລາວ

ແຂວງ

ຄໍາມວນ ່

5

5

ປູກໄມ້ວິກ

72.58

ສປປ ລາວ-ຍີ່ປ່ ຸນ

ສູນກາງ

ຄໍາມ່ວນ

25,000

16,302

ລຽງໝູ ້

72.11

ໄທ

ແຂວງ

ຄໍາມວນ ່

46

47

ປູກປາມນໍາ້ ມັນ

24.69

ຫວຽດນາມ

ສູນກາງ

ອັດຕະປື

ບໍ່ມີຂໍ້ມູນ

5,168

ປູກຢາງພາລາ

29.04

ສປປ ລາວ

ບໍ່ມີຂໍ້ມູນ

ຫຼວງພະບາງ

55

62

ປູກພື ດຜັ ກ

30.22

ສປ ຈີນ

ແຂວງ

ອຸດົມໄຊ

9

9

ຂຸດຄົ້ນແຮ່ກົ່ວ

30.57

ສປປ ລາວ

ແຂວງ

ຄໍາມ່ວນ

43

42

ປູກຢາງພາລາ

30.97

ສສ ຫວຽດນາມ

ສູນກາງ

ອັດຕະປື

3,000

2,998

ໂຄງການທີ່ມີຄະແນນຕໍ່າສຸດ 5 ໂຄງການ

100

ພາກທີ 6: ການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂດຍນໍາໃຊ້ດັດຊະນີຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ

ໃນຂະນະທີ່ ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນໃນລະດັບທີ 1 ສະແດງ ໃຫ້ເຫັນພາບລວມ ແລະ ເປັ ນຂໍມ ້ ນ ູ ພື້ນຖານ ເພື່ອສົມທຽບຄະແນນ ລະຫວາງ ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ, ຄະແນນໃນລະດັບທີ 2 ແລະ ທີ 3 ທີ່ນາໍ ສະເໜີຢ່ ູຂາງລຸ ້ ມນີ ່ ້ ແມນຈະສະແດງໃຫ ່ ້ ເຫັ ນລາຍລະອຽດ ເພີ່ມ ເຕີມກຽວກັ ບອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ (ໃນລະດັບທີ 2) ແລະ ຕົວຊີ້ວດ ັ (ໃນລະດັບ ່ ທີ 3) ທີ່ມຜ ີ ົ ນຕໍກ ່ ບ ັ ຄະແນນລວມໃນລະດັບທີ 1. ໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນ ສູງທີ່ສດ ຸ ແລະ ຕໍາ່ ສຸດ ທີ່ນາໍ ສະເໜີຢ່ໃນຫົ ູ ວຂໍນ ້ ຈ ້ ີ ະນໍາມາຍົກເປັ ນຕົວຢ່າງຕື່ມ ອີກໃນເວລານໍາສະເໜີຄະແນນໃນລະດັບທີ 2.

ກະສິກໍາເລັກນອຍ ກໄມ້ຫຼາຍພໍ ້ (53 ຄະແນນ) ແລະ ສູງກວາໂຄງການປູ ່ ສົມຄວນ (48 ຄະແນນ). ນອກນັນ ້ , ໂຄງການທີ່ອະນຸມດ ັ ຢູ່ຂັນ ້ ເມືອງມີຄະ ແນນ ສະເລ່ຍ (59 ຄະແນນ) ສູງກວາ່ ໂຄງການທີ່ອະນຸມັດຢູ່ຂັ້ນແຂວງ ແລະ ສູນກາງ (52 ແລະ 50 ຄະແນນ ຕາມລໍາດັບ). ເສັນ ້ ສະແດງ 63 ນໍາສະເໜີຜົນໄດຮັ ້ ນ ູ ຄະແນນໃນ ້ ບຂອງການວິເຄາະຂໍມ ລະດັບທີ 1 ໂດຍສົມທຽບ ລະຫວາງ ່ ຂະໜາດເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລ້ວ. ຄະແນນດັງ່ ກາວ ່ ມີຄວາມແຕກຕາງກັ ່ ນເລັກນອຍ ້ ລະຫວາງ ່ ຂະແໜງການ ແຕ່ໂດຍລວມແມ່ນໂຄງການຂະໜາດນ້ອຍ (ເນື້ອທີ່ ພັດທະນາ ແລ້ວ ຕໍາ່ ກວາ່ 100 ຮຕ) ແມນມີ ແລະ ່ ຄະແນນສູງກວາໂຄງການຂະໜາດກາງ ່ ຂະໜາດໃຫຍ່ (ເນື່ອທີ່ພັດທະນາແລວ ້ ຫຼາຍກວາ່ 100 ຮຕ ແລະ ໜອຍ ້ ກວາ່ 10,000 ຮຕ). ຄະແນນສະເລຍແຍກຕາມຂະໜາດເນື ້ອທີ່ພັດທະນາ ່ ແລວມີ ້ ຄວາມຕາງກັ ່ ນຢູ່ໃນ ລະຫວາງ ່ 57 ຄະແນນ (ສໍາລັບໂຄງການທີ່ ມີເນືອ ້ ທີ່ໜອຍກວ າ່ 10 ຮຕ) ແລະ 52 ຄະແນນ (ສໍາລັບໂຄງການມີຂະໜາດ ້ 50 - 100 ຮຕ), ໃນຂະນະທີ່ໂຄງການຂະໜາດກາງ ແລະ ຂະໜາດໃຫຍມີ ່ ຄະແນນສະເລຍຕໍ ່ າ່ ກວາ. ່

ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ໃນລະດັບທີ 1: ສົມທຽບ ແລະ ວິເຄາະ ຕາມແຕ່ລະປະເພດໂຄງການ ໂຄງການລົງທຶນຕາງປະເທດ ໂດຍສະເລຍ ່ ່ (ຄະແນນສະເລຍ ່ 49) ມີຄະແນນ ຕໍ່າກວາໂຄງການລົ ງ ທຶ ນ ພາຍໃນ ແລະ ໂຄງການຮ ວມທຶ ນ (ມີຄະແນນ ່ ່ ສະເລຍ 54 ຄະແນນ, ເບິ ງ ່ ຕາຕະລາງ 42). ແຍກຕາມຂະແໜງການເຫັ ນວາ່ ່ ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮ່ ມີຄະແນນສະເລຍ (55 ຄະແນນ) ສູ ງ ກວ າຂະແໜງ ່ ່

ຕາຕະລາງ 42: ສັງລວມຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ໃນລະດັບທີ 1 ແຍກຕາມປະເພດໂຄງການ ການຈັດແບ່ງປະເພດໂຄງການ

ປະເພດໂຄງການ

ຂະແໜງການ

ສະຖານະພາບການຈັດຕັ້ງປະຕິ ບັດໂຄງການ

ຮູບບແບບການລົງທຶນ

ຂັ້ນຂອງອົງການຈັດຕັ້ງທີ່ ອະນຸມັດໂຄງການ

ຄະແນນສະເລຍ ່

ຄະແນນຕໍ່າສຸດ

ຄະແນນສູງສຸດ

ກະສິກໍາ

53

25

72

ປູກໄມ້

48

29

73

ຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່

55

31

74

ໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນ/ກະກຽມ (75 ໂຄງການ)

53

25

70

ກໍາລັງດໍາເນີນການຜະລິດ (204 ໂຄງການ)

52

30

74

ພາຍໃນ

54

29

74

ຕາງປະເທດ ່

49

25

74

ຮ່ວມທຶນ

54

33

73

ສູນກາງ

50

25

74

ແຂວງ

52

30

73

ເມືອງ

59

38

70

ກະສິກໍາ

ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ

ບໍ່ແຮ່

70

66 59

ຄະແນນສະເລ່ຍລວມ (ໃນລະດັບທີ 1)

60

53 50

49

49

59

59

57

57

56

55 51

50

51

54

53 48

47

45

48 44

40

50

49

51 47

45 42 37

36

30

20

10

<10

10-50

50-100

100-200

200-500

500-1000

1000-2000

2000-5000

5000-10000

>10000

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແຍກຕາມເນື່ອທີ່ ທີ່ໄດພັ ້ ດທະນາແລວ ້ (ຮຕ)

ເສັ້ນສະແດງ 63: ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນໃນລະດັບທີ 1 ແຍກຕາມຂະໜາດເນື້ອທີ່ໆພັ ດທະນາແລ້ວຂອງໂຄງການ

101

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ໃນລະດັບທີ 2: ຄະແນນໃນດ້ານຄວາມສອດຄ່ອງຕາມລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ຜົນກະທົບດານ ສັງຄົມ ແລະ ເສດຖະກິດ ້ ສິງ່ ແວດລອມ, ້ ຜົ ນໄດຮັ ້ ບ ຂອງຄະແນນໃນລະດັບທີ 2, ຊຶ່ງຄະແນນຂອງທຸກອົງປະກອບ ຕົວ ຊີ້ວດ ັ ໄດແກ ບລະບຽບກົດໝາຍ, ຜົ ນກະທົບດານ ້ ່ ຄວາມສອດຄອງກັ ່ ້ ສິງ່ ແວດລອມ, ເສດຖະກິ ດ ແລະ ສັ ງ ຄົ ມ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ຄະແນນສະເລຍ ້ ່ ໃນ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ໂດຍທົ່ວໄປແມນຢູ ່ ່ ລະດັບປານກາງ. ໂຄງການ ສວນໃຫຍ ມີ ງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດານຄວາມສອດຄ ອງ ່ ່ ຄະແນນສູງກວາໃນອົ ່ ້ ່ ກັບລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ຜົ ນກະທົບດານສິ ງ ່ ແວດລ ອມ ຄື 14 ຄະແນນ ້ ້ ຈາກຄະແນນສູງສຸດທີ່ຈະໄດຮັ ້ ບ 25 ຄະແນນ (ເບິງ່ ຕາຕະລາງ 43). ເຖິງ ແນວ ໃດກໍຕ ່ າມ, ເຖິງວາຄະແນນສະເລ ຍສໍ ອງກັ ບ ່ ່ າລັບດານຄວາມສອດຄ ້ ່

ລະບຽບກົດໝາຍ ຢູ່ລະດັບປານກາງ ກໍຕ ່ າມ ແຕໃນຂະນະທີ ່ ຄວາມສອດ ່ ຄອງ ເມື ່ ອ ເບິ ງ ່ ໃນດ ານການປະກອບເອກະສານອະນຸ ມ ດ ັ ໂຄງການແມ ນຕໍ ່ ້ ່ າ່ (ພາກທີ 4)38. ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໂດຍສະເລຍ ່ ມີຄະແນນທີ່ຕາ່ໍ ຫຼາຍ ໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດານຜົ ນກະທົບທາງເສດຖະກິດ ້ (ຄະແນນສະເລຍ ງຄົມ (ຄະແນນ ່ 13 ຄະແນນ) ແລະ ຜົ ນກະທົບດານສັ ້ ສະເລຍ 11 ຄະແນນ) ເມື ່ ອ ທຽບກັ ບ ຄະແນນສະເລ ຍຂອງ 2 ອົ ງປະກອບອື່ນ. ່ ່ ດັງ່ ທີ່ເຫັ ນໃນຕາລາງ 43, ຄະແນນ ໃນ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ນັນ ້ ແມນມີ ່ ການກະຈາຍທີ່ກວາງຫຼ າ ຍ. ໂຄງການເຊົ າ ່ ແລະ ສໍ າ ປະທານ ມີ ຄ ະແນນຕໍ າ່ ສຸດ ້ ເຖິງ 2 ຄະແນນ ໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ຜົນກະທົບດານສັ ງຄົມ, ເສດຖະກິດ ້ ແລະ ຄວາມສອດຄອງກັ ບ ລະບຽບກົ ດ ໝາຍ. ໃນຂະນະທີ ່ໂຄງການຈໍານວນ ່ ໜຶງ່ ມີຄະແນນສູງເຖິງ 24 ຄະແນນ ໃນດານຜົ ນ ກະທົ ບ ທາງສິ ງ່ ແວດລອມ. ້ ້

ຕາຕະລາງ 43: ສັງລວມຄະແນນ (ໃນລະດັບທີ 2 ຂອງດັດຊະນີຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ) ໃນແຕ່ລະອົງປະກອບຂອງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດທີ່ໄດ້ປະເມີນ ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ

ຄະແນນສະເລຍ ່ ຄະແນນຕໍ່າສຸດ ຄະແນນສູງສຸດ ຄະແນນສວນໃຫຍ ່ ່ທີ່ໄດຮັ ້ ບ

ຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ ່

14

2

23

17

4

ຜົ ນກະທົບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ

14

3

24

15

4

ຜົ ນກະທົບດານເສດຖະກິ ດ ້

13

2

22

12

4

ຜົ ນກະທົບດ້ານສັງຄົມ

11

2

22

4 & 14

5

ໂຄງການທີ່ມີຄະແນນສຸງສຸດ ແລະ ຕໍ່າທີ່ສຸດ 5 ໂຄງການ: ຄະແນນລວມ ຈາກ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ເບິງ່ ລາຍລະອຽດຂອງຄະແນນ ສໍາລັບ 5 ໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນດັດຊະນີ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນໃນລະດັບທີ 1 ສູງສຸດ ແລະ ຕໍ່າສຸດ ແມ່ນບໍ່ມີ ແນວໂນມຂອງຄະແນນ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ທີ່ແຕກຕາງກັ ້ ່ ນ, ແຕຄະແນນ ່ ຂອງແຕລະດ ານແມ ນແຕກຕ າງກັ ນ ໄປຕາມແຕ ລະກໍ ລ ະນີ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ ່ ້ ່ ່ ່ 64). ຕົວຢ່າງ: ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ເກືອກາລີ ມີຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບ ການລົງທຶນໂດຍລວມສູງສຸດ (ລະດັບທີ 1) ແມນໄດ ຄະແນນສູ ງ ສໍ າລັບດານ ່ ້ ້ ຄວາມສອດຄ່ອງກັບລະບຽບກົດໝາຍ, ຜົ ນກະທົບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ຜົ ນກະທົບທາງເສດຖະກິດ ໃນຂະນະທີ່ດານຜົ ນກະທົບທາງສັງຄົມ ້ ພັດໄດຄະແນນຕໍ າ ່ . ສໍ າ ລັ ບ ໂຄງການປູ ກ ໄມ ວິ ກ ຊຶ ງ ່ ມີ ຄ ະແນນລວມທີ ່ ສງູ ເທົາ່ ້ ້ ກັບ 73 ຄະແນນ, ແຕຄະແນນທີ ່ ສ ງ ູ ດັ ງ ່ ກ າວນັ ນ ້ ແມ ນຕົ ນ ້ ຕໍ ໄ ດ ມາຈາກອົ ງ ່ ່ ່ ້ ປະກອບດານຄວາມສອດຄ ອງກັ ບ ລະບຽບກົ ດ ໝາຍ, ຜົ ນ ກະທົ ບ ທາງເສດ ້ ່ ຖະກິດ ແລະ ຜົ ນກະທົບທາງສັງຄົມ, ໃນຂະນະທີ່ຜົນກະທົບດານສິ ງ່ ແວດ ້ ລອມມີ ຄ ະແນນທີ ່ ຕ າ ່ ໍ ທີ ່ ສ ດ ຸ . ້ ສໍາລັບ ໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນຕໍາ່ ທີ່ສດ ຸ 5 ໂຄງການ ກໍມ ່ ລ ີ ກ ັ ສະນະຄືກນ ັ . ມັນບໍມ ່ ແ ີ ນວໂນມທີ ່ ແ ຕກຕ າງກັ ນ ລະຫວ າງ ້ ່ ່ ຄະແນນ ໃນ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ສໍາລັບໂຄງການເຫຼົ່ານີ້. ໃນທາງກົງກັນຂາມ ້ ເຖິງວາ່ 5 ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ມີຄະແນນໃນລະດັບທີ 2 ຕໍາ່ ສຸດ ໃນບັນດາ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ , ແຕມີ ັ ພັດມີຄະແນນສູງກວາ່ ່ ບາງອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ບັນດາໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນລວມສູງສຸດ. ຕົວຢ່າງ: ໂຄງການຢາງພາລາ ມີຄະແນນລວມຕໍາ່ ຫຼາຍ ຄື 30 ຄະແນນ ແຕມີ ່ ຄະແນນໃນລະດັບທີ 2 ໃນ ອົງປະກອບຕົວຊີ້ ວັດຜົ ນກະທົ ບດ້ານສັງຄົມ (12 ຄະແນນ) ສູງກວ່າ ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນປູນ ທີ່ມຄ ີ ະແນນລວມ 73 (ຊຶ່ງໄດຄະແນນພຽງແຕ ້ ່8 ຄະແນນ ໃນດານຜົ ນ ກະທົ ບ ທາງສັ ງ ຄົ ມ ). ້ ໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນ ສູງສຸດ ແລະ ຕໍາ່ ສຸດ ສໍາລັບອົງປະກອບດານຄວາມ ້ ສອດຄ່ອງຕາມລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ຜົ ນກະທົບດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ, ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ ໃນຫົ ວຂໍນ ້ ້ ີ ນໍາສະເໜີບນ ັ ດາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ມຄ ີ ະແນນສູງສຸດ ແລະ ຕໍາ່ ສຸດ ໃນແຕລະອົ ງ ປະກອບຕົ ວ ຊີ ້ ວ ດ ັ . ຊຶ່ງເປັ ນ ່ ການສະແດງຕົວຢ່າງ ສິງ່ ທີ່ໂຄງການເຮັດບໍໄ່ ດດີ ຫຼ ື ທີ ່ ເ ຮັ ດ ໄດ ດີ ແ ລ ວໃນບັ ນດາ ້ ້ ້

102

ຄາບ ່ ່ຽງເບນມາດຕະຖານ

ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດັງ່ ກາວ. ິ ຂອງລັດ ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ທີ່ມີຄະແນນສູງໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ໃດໜຶງ່ ນັນ ້ ຖືເປັ ນຕົວຢ່າງ ແລະ ເປັ ນບົດຮຽນໃຫ້ແກ່ໂຄງການອື່ນ ເພື່ ອປັ ບປຸງໂຄງກການໃຫ້ມີຄະແນນ ທີ່ສງູ ກວາເດີ ງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ນັນ ້ . ຜົ ນການວິເຄາະນີ້ ຍັງ ່ ມ ໃນແຕລະອົ ່ ສາມາດໃຊສໍ ້ ນ ູ ພື້ນຖານ ເພື່ອຮັບໃຊໃນການລົ ງຕິດຕາມໂຄງການ ້ າລັບເປັ ນຂໍມ ້ ຢູ່ພາກສະໜາມ ແລະ ການຮຽນຮູຮ ນ ລະຫວາງ ັ ລົງທຶນ ແລະ ້ ວມກັ ່ ່ ນັກ ຂະແໜງການທີ່ກຽວຂ ອງຂອງລັ ດຖະບານ ແລະ ເປັ ນບອນອີ ງໃນການສຶກສາ ່ ້ ່ ລົງເລິກເພີ່ມເຕີມໃນຕໍໜ ່ າ້ ເພື່ອວິເຄາະຫາເຫດຜົ ນ ແລະ ເງືອ ່ ນໄຂທີ່ເຮັດ ໃຫ້ໂຄງການເຫຼ່ົ ານີ້ເຮັດໄດດີ ້ ກວາ. ່ ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮ່ 4 ໂຄງການ ແລະ ໂຄງການກະສິກາໍ 1 ໂຄງການທີ່ມີ ຄະແນນສູງສຸດ (ສູງກວາ່ 21) ໃນດານຄວາມສອດຄ ອງກັ ້ ່ ບລະບຽບກົດໝາຍ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 65). ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ເປັ ນໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນກາວ (2 ໂຄງການ), ຫີ ນກວດສ, ດິນໜຽວ ແລະ ປູກພືດສະໝຸນໄພ. ລັດຖະບານ ຂັນ ້ ສູນກາງເປັ ນຜູ້ ອະນຸມດ ັ 4 ໃນ 5 ໂຄງການດັງ່ ກາວ. ່ ສໍາລັບໂຄງການທີ່ ໄດຄະແນນຕໍ າ່ ສຸດໃນດານຄວາມສອດຄ ອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ (ຕໍາ່ ກວາ່ ້ ້ ່ 7) ແມນໂຄງການປູ ກ ປາມນໍາ້ ມັນ, ໝາກກຽງ, ກາເຟ, ປູກໄມວິ ່ ້ ້ ກ ແລະ ຂຸດຄົນ ້ ຖ່ານຫີ ນ. ໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນຕໍາ່ ສຸດດານຄວາມສອດຄ ອງກັ ບ ້ ່ ລະບຽບກົດໝາຍເຫຼົ່ານີ້ ແມນໂຄງການລົ ງທຶນພາຍໃນຂະໜາດນອຍ ່ ້ ທີ່ມີ ເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ໜອຍກວ າ່ 200 ຮຕ. ້ ໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດານຜົ ນກະທົບດານສິ ງ່ ແວດລອມ, ໂຄງການທີ່ໄດ້ ້ ້ ້ ຄະແນນສູງສຸດ (ສູງກວາ່ 22 ຄະແນນ) ແມນ ັ ຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ຢູ່ ່ ໂຄງການທີ່ຈດ ແຂວງ ຄໍາມວນ. ສວນໃຫຍ ແມ ດ ່ ່ ່ ນ ່ ການລົງທຶນຂອງຕາງປະເທດໃນການຂຸ ່ ຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮ່ (ເຊັ່ນ: ການຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນແຮ,່ ຫີ ນປູນ, ດິນໜຽວ, ຫີ ນກາວ ແລະ ເກືອກາລີ). ໂຄງການທັງໝົດເຫຼົ່ານີ້ ແມນໂຄງການຂະໜາດນ ອຍ ່ ້ ມີເນື້ອທີ່ ພັດທະນາແລວໜ າ່ 50 ຮຕ. ໂຄງການສວນໃຫຍ ທີ ີ ະແນນຕໍາ່ ສຸດ ້ ອຍກວ ້ ່ ່ ່ມຄ (ຕໍາ່ ກວາ່ 5 ຄະແນນ) ແມນໂຄງການປູ ກໄມ້ (ປູກຢາງພາລາ 3 ໂຄງການ ່ ແລະ ໄມເກດສະໜາ 1 ໂຄງການ). ໂຄງການ ປູກປາມນໍາ້ ມັນ ຢູ່ແຂວງ ້ ອັດຕະປື ຊຶງ່ ເປັ ນໂຄງການດຽວກັນກັບ 1 ໃນ 5 ໂຄງການທີ່ໄດຄະແນນຕໍ າ່ ສຸດ ້ ໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດານຄວາມສອດຄ ອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ້ ່ ໂຄງການປູກດອກເຜິ້ ງ ມີຄະແນນຕໍາ່ ກວາ່ 5 ຄະແນນ ໃນອົງປະກອບຕົວ ຊີ້ວດ ັ ດານຜົ ນກະທົບຕໍສ ່ ງ່ິ ແວດລອມ. ບັນດາໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນຕໍາ່ ສຸດ ້ ້ ເຫຼົ່ານີ້ ມີເນື້ອທີ່ພັດທະນາແລວຫຼ ້ າຍກວາ່ 100 ຮຕ ຕໍ່ໂຄງການ.

38 ຄວາມແຕກຕາງ າງຂອງຕົ ວແປທີ່ນາໍ ມາວິເຄາະ. ການວິເຄາະຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ ຢູ່ໃນພາກທີ 4 ແມນໄດ ິ າໍ ່ ລະຫວາງ ່ ຜົ ນໄດຮັ ້ ບ ຢູ່ໃນພາກທີ 4 ແລະ ພາກທີ 6 ນີ້ ແມນອີ ່ ງໃສຄວາມແຕກຕ ່ ່ ່ ່ ວິ ້ ເຄາະເຖິງ ຈໍານວນຂອງເອກະສານນິຕກ ທີ່ຕອງໄດ ປະກອບຕາມກົ ດລະບຽບ ຂອງ ສປປ ລາວ ທີ່ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດມີ ໂດຍອີງໃສຂໍ ້ ນ ູ ຈາກການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ລັດ. ສໍາລັບຄວາມສອດຄອງກັ ູ ້ ແມນ ້ ້ ່ ມ ່ ບລະບຽບກົດໝາຍທີ່ໄດນໍ ້ າສະເໜີຢ່ພາກນີ ່ ອີງໃສຂໍ ້ ນ ູ ການປະເມີນຄຸນນະພາບຂອງການລົງທຶນ ແລະ ບັນດາຕົວຊີ້ວດ ັ ສໍາລັບຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ ປະກອບມີ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດປະຕິ ບດ ັ ຕາມລະບຽບການທີ່ກຽວຂ ອງ ່ ມ ່ ້ ່ ້ ຂອງ ສປປ ລາວ ໃນຂະບວນການອະນຸມດ ັ ໂຄງການ ຫຼື ບໍ, ສັນຍາສໍາປະທານໄດຮັ ນ ່ ໄດເຂົ ມດ ັ ທີ່ດນ ິ ໃຫ້ແກໂຄງການ ຫຼື ບໍ(ລວມທັງ ການປຶ ກສາຫາລື ແລະ ການເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມ) ແລະ ຄວາມຄືບໜາໃນ ້ ບການບັງຄັບໃຊ້ ຫຼື ບໍ, ຊຸ ມຊົນທອງຖິ ້ ້ າ້ ຮວມໃນຂະບວນການອະນຸ ່ ່ ້ ການພັດທະນາຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ.

ພາກທີ 6: ການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂດຍນໍາໃຊ້ດັດຊະນີຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ

25 25

ພືດຜ ັກ

20 20 15 15 10 10

55 25

25 25

20

20 20

15

15 15

10

10 10

5

55

0

00

00

ແຮກ ່ ວົ່

ຄະແນນ 25 25

20 20 15 15 25 25

ຫີນແຮ ່

10 10

20 20

55

15 15

00

ໄມວິ ້ ກ

0

50

100

ເນື້ອທີ່ສຳປະທານ ທີ່ພ ັດທະນາແລວ ້ ເປັນ ເຮ ັກຕາ

10 10

55 00

25 25

25 25

ຫີນປູນ

20 20

ປາມນໍ້າມນັ

15 15

20 20

10 10

15 15

55

10 10

00

55 00

25 25

25 25

ໝູ

15 15

20 20

10 10

15 15

55

10 10

00

55 00

ເກືອກາລີ

20 20

25 25

20 20

ຢາງພາລາ

15 15 10 10 55 00

ເສັ້ນສະແດງ 64: ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ໃນລະດັບທີ 2 ສໍາລັບ 5 ໂຄງການທີ່ມີຄະແນນສູງສຸດ ແລະ ຕໍ່າສຸດ

103

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ງການທີໄ ່ ດ ້ ະແນນ ງູ ດ ຸ ແລະ ຕ່າ ດ ຸ

ງການທີໄ ່ ດ ້ ະແນນ ງູ ດ ຸ ແລະ ຕ່າ ດ ຸ

ດາ້ ນ ວາມ ອດ ອ ່ ງກ ັບລະບຽບກ ົດ າຍ

! (

ດາ້ ນ ົນກະທ ົບ ງ ່ ແວດລອ ້ ມ

າ່ ນຫີນ (5.36)

! (

ດອກເ ້ງ (4.16)

! ( ! (

າງພາລາ (4.16)

າກກຽ້ ງ (1.79)

! (

າງພາລາ (5.21)

ໄມເກດ ະ າ (4.17) ້

! ( ຫີນກາວ (21.44)

( ! (!

ໄມວກ (4.17) ້

ດນ ຽວ (22.19)

ຫີນກວດ

! (

! (

ແຮກ ່ ວົ່ (2.77)

! ( ຫີນປູນ (23.62)

! (

! (!(

ເກືອກາລີ (23.62)

(21.32)

ຫີນກາວ (21.24)

ກາເ

ພືດ ະ ນ ູ ໄພ (23.15)

(6.37)

ປາມນ້າມນl ັ (5.21)

! ( ! (

! (

າງພາລາ (5.21)

ປາມນ້າມນັ (6.49)

ະແນນ 1

ະແນນ 25

1

ທີພ ່ ັດທະນາແລວ ້ ເປັນ ເຮ ັກຕາ

25

ໂຄງການທີໄ ່ ດຄ ້ ະແນນສູງສຸດ ແລະ ຕໍາ່ ສຸດ

ດາ້ ນຜ ົນກະທ ົບດາ້ ນເສດຖະກິດ

ດາ້ ນຜ ົນກະທ ົບດາ້ ນສ ັງຄ ົມ

! (! (

ດິນ ຽວ (19.08)

1,000 - 20,000 500 - 1,000 100 - 500 10 - 100 1 - 10

ເນື້ອທີ່ ຳປະທານ

ໂຄງການທີໄ ່ ດຄ ້ ະແນນສູງສຸດ ແລະ ຕໍາ່ ສຸດ

ສ ັດໃຫຍ ່ (ງ ົວ-ຄວາຍ) (4.34)

າງພາລາ (22.93)

! (

( ! ( !

ຫີນແຮ ່ (19.8)

! (

ຖາ່ ນຫີນ (22.33)

! (

! (! ! ( (

! (

ສ ັດໃຫຍ ່ (ງ ົວ-ຄວາຍ) (20.84)

ສ ັດໃຫຍ ່ (ງ ົວ-ຄວາຍ) (20.31)

ແຮທ ່ ອງ (2.08)

ັ ນ ົ້ (21.88) ! ( ມນຕ

ແຮກ ່ ວົ່ (5.36)

! ( ! (! (

ແຮກ ່ ວົ່ (19.08)

ແຮບ ່ າລິດ (19.08)

ຫີນກາວ (19.61)

! (

ຢາງພາລາ (5.51)

ຢາງພາລາ (4.68)

ໝູ (20.32)

! ( ! ( ຫີນປູນ (19.08)

( !! (

ແຮກ ່ ວົ່ (2.08)

! (

ຫີນປູນ (20.77)

ຫີນຊາຍກອ ້ ນ (19.08) ຫີນຊາຍກອ ້ ນ (19.08)

ຫີນປູນ (1.56)

( ! (!

ຫີນປູນ (2.08)

ຢາງພາລາ (2.08)

( ! (!

ແຮຖ ່ າ່ ນຫີນ (2.08)

! (!(

ກວ ້ ຍ (2.34)

ຄະແນນ 1

! (

ໂສມ (20.31)

ຄະແນນ 25

1

ເນື້ອທີສ ່ ຳປະທານ 25

ທີພ ່ ັດທະນາແລວ ້ ເປັນ ເຮ ັກຕາ

1,000 - 20,000 500 - 1,000 100 - 500 10 - 100 1 - 10

ເສັ້ນສະແດງ 65: ໂຄງການທີ່ມີຄະແນນສູງສຸດ ແລະ ຕໍ່າສຸດ ໃນລະດັບທີ 2: ຄວາມສອດຄ່ອງກັບລະບຽບກົດໝາຍ (ເສັ້ນສະແດງຊ້າຍມືເທິງສຸດ), ຜົ ນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ (ເສັ້ນສະແດງຂວາເທິງສຸດ), ຜົ ນກະທົບດ້ານເສດຖະກິດ (ເສັ້ນສະແດງຊ້າຍມືລ່ມສຸ ຸ ດ), ແລະ ຜົ ນກະທົບຕໍ່ສັງຄົມ (ເສັ້ນສະແດງຂວາມືລ່ມສຸ ຸ ດ).

104

ພາກທີ 6: ການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂດຍນໍາໃຊ້ດັດຊະນີຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ

ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດານຜົ ນກະທົບທາງດານເສດຖະກິ ດ, ໂຄງການທີ່ມີ ້ ້ ຄະແນນສູງສຸດ (ສູງກວາ່ 19 ຄະແນນ) ທັງໝົດແມນ ່ ໂຄງການຂະໜາດ ນອຍ າ່ 20 ຮຕ. ໂຄງການດັງ່ ກາວທັ ງໝົດ ອະນຸມດ ັ ຢູ່ ້ ມີເນື້ອທີ່ໜອຍກວ ້ ່ ຂັນ ້ ແຂວງ. ໂຄງການເຫຼ່ົ ານີ້ ແມນໂຄງການ ຂຸດຄົນ ້ ຖານຫີ ນ, ຫີ ນປູນ, ຫີ ນ ່ ່ ກາວ, ແຮ່ກົວ ່ , ແຮ່ບາຣິດ, ດິນໜຽວ, ແລະ ຫີ ນຊາຍກອນ. ໃນນັນ ້ 4 ້ ໂຄງການດັງ່ ກາວ ງທຶນພາຍໃນ. ສໍາລັບ 5 ໂຄງການທີ່ມີ ່ ແມນໂຄງການລົ ່ ຄະແນນຕໍາ່ ສຸດ (ຕໍາ່ ກວາ່ 6 ຄະແນນ) ເປັ ນໂຄງການ ປູກກວຍ, ລຽງສັ ດ ້ ້ ແລະ ຢາງພາລາ ແລະ ການຂຸດຄົນ ້ ແຮກົ ່ . ໃນນັນ ້ 3 ໂຄງການ ເປັ ນການ ່ ວ ລົງທຶນຂອງຕາງປະເທດ ແລະ ສວນທີ ່ ເຫຼືອແມນໂຄງການລົ ງທຶນພາຍໃນ. ່ ່ ່ ໂຄງການດັງ່ ກາວ ັ , 2 ໂຄງການ ອະນຸມດ ັ ່ 2 ໂຄງການ ແມນສູ ່ ນກາງອະນຸມດ ຢູ່ຂັນ ້ ແຂວງ ແລະ ເມືອງ ອະນຸມດ ັ 1 ໂຄງການ.

ແວດລ້ອມ ແຕ່ມີຄະແນນຕໍ່າໃນດ້ານຜົ ນກະທົ ບທາງເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ. ກໍລະນີອ່ ືນທີ່ ໜ້າສົນໃຈ ແມ່ນໂຄງການຂຸດຄົ້ນແຮ່ຊາຍກ້ອນ ຢູ່ແຂວງ ສະຫວັນນະເຂດ ຊຶ່ງມີຄະແນນໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດານຜົ ນ ້ ກະທົບທາງສັງຄົມທີ່ຕາໍ່ ຫຼາຍ ແຕພັ າງສູ ່ ດມີຄະແນນຂອນຂ ້ ້ ງໃນອົງປະກອບ ຕົວຊີ້ວດ ັ ດານອື ່ນໆ. ້ ຄະແນນດັດຊະນີຄຸນນະພາບການລົງທຶ ນ ໃນລະດັບທີ 2 ແຍກຕາມ ຄຸນລັກສະນະຕົ້ນຕໍຂອງໂຄງການ ຖາສົ ິ ຂອງລັດ ້ ມທຽບຄະແນນຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ລະຫວາງ ຮູ ບ ແບບການລົ ງ ທຶ ນ ເຫັ ນ ວ າ ໂຄງການລົ ງ ທຶ ນ ພາຍໃນ ແລະ ການ ່ ່ ຮວມທຶ ນ ໄດ ຄະແນນສູ ງ ກວ າໂຄງການລົ ງ ທຶ ນ ຕ າງປະເທດເລັ ກ ນ ອຍ (ເບິງ່ ່ ້ ່ ່ ້ ເສັນ ້ ສະແດງ 66). ໂຄງການລົງທຶນພາຍໃນມີຄະແນນສູງກວາເລັ ກ ນ ອຍໃນ ່ ້ ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວັດດ້ານຄວາມສອດຄ່ອງກັບລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ຜົນກະທົບຕໍກ ່ ບ ັ ສິງ່ ແວດລອມ ຊຶງ່ ໃນແຕລະອົ ງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ມີຄະແນນ ້ ່ ສະເລຍ 15 ຄະແນນ. ຄວາມແຕກຕ າງຂອງຄະແນນນີ ສ ້ ະແດງ ໃຫ້ເຫັນວາ່ ່ ່ ໂຄງການລົງທຶນພາຍໃນ ແມນມັ ກ ຈະມີ ສ ວນຮ ວມກັ ບ ຊາວບ ານ ທີ ່ໄດຮັ ່ ່ ່ ້ ້ ບຜົນ ກະທົບໃນການຈັດຕັງ້ ປະຕິບັດໂຄງການຫຼາຍກວາ່ ໂຄງການຮ່ວມທຶນ ຫຼື ການລົງທຶນຂອງຕາງປະເທດ, ແຕເຫັ ຫາຼ ຍສາເຫດກວານັ ້ ທີ່ເຮັດ ່ ່ ນວາອາດມີ ່ ່ ນ ໃຫ້ມີຄວາມແຕກຕ່າງດັ່ງກ່າວ ທີ່ຈາໍ ເປັ ນຈະຕ້ອງສຶກສາຄົ້ນຄວາລົ ້ ງເລິກ ຕື່ມອີກ. ການທີ່ໂຄງການລົງທຶນຂອງຕາງປະເທດໄດ ຄະແນນຕໍ າ ່ ກວາໂຄງ ່ ້ ່ ການລົງທຶນພາຍໃນນັນ ້ ມັນອາດບົງ່ ບອກເຖິງນັກລົງທຶນຕາງປະເທດມີ ຄວາມ ່ ເຂົ້າໃຈທີ່ຈໍາກັດຕໍ່ກັບກົດໝາຍ ຂອງ ສປປ ລາວ ສະນັ້ນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ ນັກລົງທຶນຕາງປະເທດ ບໍມ ່ ສ ີ ວນຮ ວມກັ ບຊາວບານເທົ າ່ ທີ່ຄວນໃນຂະບວນ ່ ່ ່ ້ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ. ຜົ ນໄດ້ຮັບຍັງສະແດງໃຫ້ເຫັ ນຕື່ມອີກວາ່ ໂຄງການລົງທຶນພາຍໃນ ແລະ ຮວມທຶ ນ ມີຄະແນນທາງດານຜົ ນກະທົບ ່ ້ ເສດຖະກິດ (13 ແລະ 14 ຄະແນນ ຕາມລໍາດັບ) ສູງກວາ. ນີ ້ ອ າດບົ ່ງບອກ ່ ວາ່ ນັກລົງທຶນພາຍໃນມີຄວາມມຸງໝັ ນ ້ ສູ ງ ກວ າ ນັ ກ ລົ ງ ທຶ ນ ຕ າງປະເທດ ່ ່ ່ ໃນການປະກອບສວນເຂົ າ້ ໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດຢູ່ພາຍໃນປະເທດ ່ ຂອງຕົນ (ເບິ່ງ Oya 2013 ແລະ Mirza et al. 2014).

ສຸດທ້າຍ, ໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນສູງສຸດ ໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດານຜົ ນ ້ ກະທົບທາງສັງຄົມ (ສູງກວາ່ 19 ຄະແນນ) ເປັ ນໂຄງການຢູ່ໃນຂະແໜງ ການກະສິກາໍ ຊຶ່ງປະກອບມີ ໂຄງການລຽງງົ ້ , ້ ວ ແລະ ຄວາຍ, ປູກມັນຕົນ ລຽງໝູ ແລະ ປູກໂສມ. ໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນຕໍາ່ ສຸດ ແມນການຂຸ ດຄົນ ້ ້ ່ ຫີ ນປູນ, ຖານຫີ ນ, ແຮທອງ ແລະ ແຮກົ ່ ແລະ ປູກຢາງພາລາ. ໂຄງການ ່ ່ ່ ວ ເຫຼົ່ານີ້, ສູນກາງອະນຸມດ ັ 5 ໂຄງການ ແລະ ແຂວງອະນຸມດ ັ 1 ໂຄງການ. ສໍາລັບໂຄງການ ປູກປາມນໍາ້ ມັນ ແລະ ຢາງພາລາ ຢູ່ໃນແຂວງ ອັດຕະປື ທີ່ໄດກ ຂ ງນັນ ້ , ຄະແນນໃນ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ແມນຕໍ ້ າວໄວ ່ ້ າງເທິ ້ ່ າ່ ຫຼື ຕໍາ່ ຫຼາຍ. ນອກຈາກ 2 ໂຄງການນີ້ແລວ, ່ ໂີ ຄງການໃດທີ່ມຄ ີ ະ ້ ເຫັ ນວາບໍ ່ ມ ແນນຕໍາ່ ທັງໝົດໃນ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ . ເຫັ ນວາຄະແນນຂອງໂຄງການ ່ ຕາງໆ ແມນມີ ັ ແລະ ່ ່ ຄວາມແຕກຕາງກັ ່ ນຫຼາຍໃນ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ສັງເກດເຫັ ນວາ່ ມີທັງໂຄງການທີ່ໄດຄະແນນ ສູງ ແລະ ຕໍາ່ . ຕົວຢ່າງ: 1 ້ ໂຄງການ ຂຸດຄົນ ້ ແຮກົ ່ ຢູ່ແຂວງ ຄໍາມວນ າງສູ ່ ວ ່ ແມນມີ ່ ຄະແນນຂອນຂ ້ ້ ງ ໃນດານຜົ ນກະທົບທາງດານເສດຖະກິ ດ ແຕມີ ນກະທົບ ້ ້ ່ ຄະແນນຕໍາ່ ໃນດານຜົ ້ ທາງສັງຄົມ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ. ້ ໃນຂະນະດຽວກັນ, ໂຄງການປູກຢາງພາລາ 1 ໂຄງການ ຢູ່ແຂວງ ສາລະວັນ ຊຶ່ງມີຄະແນນສູງໃນດານຜົ ນກະທົບຕໍສ ່ ງິ່ ້

ການຮ່ວມທຶນ (30 ໂຄງການ)

14

14

ການລົງທຶນຕາງ ່ ປະເທດ (87 ໂຄງການ)

14

13

ການລົງທຶນພາຍໃນ (162 ໂຄງການ)

15

0

ຂັ້ນເມືອງ (40 ໂຄງການ)

14

11

15

12

13

20

16

11

11

40

17

60

12

13

ກະສິກໍາ (86 ໂຄງການ)

14

ປູກໄມ້ອຸດສາຫະກໍາ (84 ໂຄງການ)

14

ບໍ່ແຮ່ (109 ໂຄງການ)

15

0

15

12

12

12

11

15

20

12

15

10

40

60

ຄວາມສອດຄ່ອງດ້ານລະບຽບກົດໝາຍ ຜົ ນກະທົບດານ ້ ສິ່ງແວດລອມ ້

ຂັ້ນແຂວງ (152 ໂຄງການ)

14

ຂັ້ນສູນກາງ (71 ໂຄງການ)

14

14

13

ຜົ ນກະທົບດ້ານເສດຖະກິດ

11

ຜົ ນກະທົບດານ ້ ສັງຄົມ

-

13

10

20

13

30

10

40

50

60

ເສັ້ນສະແດງ 66: ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ໃນລະດັບທີ 2 ສະເລຍ ່ ແຍກຕາມຮູບແບບການລົງທຶນ (ເສັ້ນສະແດງເບື້ອງຊ້າຍມືເທິງ ສຸດ), ຂະແໜງການ (ເສັ້ນສະແດງເບື້ອງຂວາມືເທິງສຸດ), ຂັ້ນຂອງອົງການຈັດຕັ້ງຂອງລັດທີ່ອະນຸມັດໂຄງການ (ເສັ້ນສະແດງດານລຸ ມ) ້ ່

105

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຖາເບິ ້ ງ່ ຄະແນນຕາມຂະແໜງການສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ຄຸນນະພາບ ໂດຍ ລວມຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ມີຄວາມແຕກຕາງກັ ່ ນ ໃນລະດັບໃດໜຶງ່ ລະຫວາງ ້ ່ ໂຄງການກະສິກາໍ , ປູກໄມ້ ແລະ ການຂຸດຄົນ ບໍ່ ແ ຮ່ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 66). ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮ່ ມີຄະແນນສູງກວາ່ ເລັ ກ ໜ້ ອຍໃນດານຄວາມສອດຄ ອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ. ໂດຍອີງຕາມ ້ ່ ການສັງເກດການຢູ່ພາກສະໜາມ ເຫັ ນວາ່ ເຫດຜົນທີ່ເຫັ ນໄດຊັ ້ ດເຈນ ກຽວ ່ ກັບໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮອາດຈະມີ ຄະແນນສູງກວາໝູ ່ ່ ແມ ່ ນ ່ ຍອນຂະບວນ ້ ການອະນຸມດ ັ ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ແຮທາດໂດຍທົ ວ ່ ໄປ ແມນໃຊ າຍກວາ່ ່ ່ ເວລາຫຼ ້ ຂະແໜງການອືນ ່ ໆ ຊຶງ່ ເຮັດໃຫ້ນັກລົງທຶນມີເວລາຫຼາຍໃນການນໍາໃຊຂະບວນ ້ ການແບບມີສວນຮ ວມໃນການເຈລະຈາໂຄງການ ລວມທັງໃນການປະກອບ ່ ່ ເອກະສານນິຕກ ິ າໍ ທີ່ກຽວຂ ອງ. ນອກຈາກນັນ ້ , ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮຈະ ່ ້ ່ ສາມາດເລີ່ມຕົນ ້ ໄດ້ ແມນພາຍຫຼ ັ ງທີ່ຜ່ານຂະບວນການໄລຍະເວລາຫຼາຍປີ ່ ໃນການຊອກຄົນ ້ , ສໍາຫຼວດແຮທາດ ແລະ ການສຶກສາຄວາມເປັ ນໄປໄດ້ ່ ທາງດານເສດຖະກິ ດ-ເຕັກນິກ39. ໃນໄລຍະກອນການຂຸ ດຄົນ ້ , ນັກລົງທຶນ ້ ່ ຈະຕອງໄດ ປະກອບເອກະສານທາງດ ານນິ ຕກ ິ າໍ ຫຼາຍປະເພດ, ດໍາເນີນການ ້ ້ ້ ສໍາຫຼວດພາກສະໜາມ ແລະ ການປະເມີນຜົ ນກະທົບຕໍສ ່ ງິ່ ແວດລອມ ້ ແລະ ສັງຄົມ ແລະ ປຶ ກສາຫາລືກບ ັ ຊາວບານ. ້ ໂຄງການກະສິກາໍ ແລະ ຂຸດຄົນ ້ ບໍ່ແຮ່ ແມນມີ ່ ຄະແນນສູງກວາ່ ການປູກໄມ້ ເລັກນ້ອຍໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດ້ານຜົ ນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ (ມີຄະ ແນນສະເລ່ຍ 15, 15 ແລະ 12 ຄະແນນ ຕາມລໍາດັບ). ເມື່ອເບິ່ງຕົວຊີ້ວດ ັ ຢູ່ໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ນີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ເຫດຜົ ນຕົນ ້ ຕໍ ທີ່ໂຄງການ ປູກ ໄ ມ້ ມີຄະແນນຕໍ່າກວ່າໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວັດດ້ານຜົ ນກະທົບຕໍ່ສິ່ງ ແວດລ້ອມແມ່ນ (ກ) ໂຄງການບໍ່ໄດ້ເຮັດ EIA ຫຼື ເຮັດແຕ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດຢ່າງ ຖືກ ຕ້ ອງ (ເຊັ່ນ: EIA ໄດ້ເຮັດພາຍຫຼັງທີ່ໄດ້ມີການບຸກເບີກທີ່ດິນແລ້ວ); (ຂ) ໂຄງການ ດັ່ງກ່າວ ຄຸ້ມຄອງການນໍາໃຊ້ເຄມີທ່ ີບໍ່ຖືກຕ້ອງ ຈຶງ່ ເຮັດໃຫ້ ຊາວ ບ້ າ ນທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງຂອງລັດລາຍງານ ກ່ຽວກັບ ມົນລະພິ ດທາງ ອາກາດ, ນໍາ້ ແລະ ດິນ; (ຄ) ໂຄງການດັ່ງກ່າວ ມັກຈະກໍໃ່ ຫ້ມີການສູນເສຍປ່າໄມ້ ເນື່ອງຈາກວາ່ ມີຫາຼ ຍໂຄງການໄດຈັ ້ ດຕັງ້ ປະຕິ ບັ ດຢູ່ໃນເຂດ ປ່າສະຫງວນ, ປ່າປ້ອງກັນ ຫຼື ປ່າຜະລິດ ແລະ (ງ) ໂຄງການດັງ່ ກາວ ່ ານລຽງສັ ດຢູ່ບໍລເິ ວນ ່ ມັກຈະສົງ່ ຜົ ນກະທົບທາງລົບຕໍກ ້ ໃກ້ຄຽງ. ໂຄງການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ມີຄະແນນສູງກວາ່ ທາງອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດ້ານ ຜົ ນກະທົບດ້ານເສດຖະກິດ (15 ຄະແນນ ທຽບໃສ່ 12 ແລະ 11 ຄະແນນ ສໍາລັບໂຄງການກະສິກໍາ ແລະ ການປູກໄມ້). ສາເຫດອັນຕົ້ນຕໍທ່ ີເຮັດໃຫ້ ຄະແນນມີຄວາມແຕກຕາງ ້ ບໍແ ່ ຮ່ ແລະ ຂະແໜງການ ່ ລະຫວາງ ່ ການຂຸດຄົນ ອື່ນແມນ ້ ບໍແ ່ ຮ່ ມັກຈະເຮັດໃຫ້ເກີດມີຜົນກະທົບໜອຍ ່ ກ). ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ກວ່ າ ຕໍກ ່ ບ ັ ການສູນເສຍຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດຢູ່ໃນທ້ອງຖິນ ່ ເຊັ່ນ: ດິນສໍາລັບ ກະສິກາໍ , ເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ, ທົ່ງຫຍາລ ດ ແລະ ແຫຼ່ງນໍາ້ ້ ຽງສັ ້ ຢູ່ເຂດບໍລເິ ວນໃກຄຽງ ເມື່ອທຽບກັບໂຄງການກະສິກາໍ ແລະ ການປູກໄມ້ ຂ). ້ ໃນຂະນະດຽວກັນ, ໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮ່ ມັກຈະປະກອບສວນເຂົ າ້ ໃນການ ່ ພັດທະນາພື້ນຖານໂຄງລາງໃນທ ່ ຫຼາຍກວາ່ ເຊັ່ນ: ຖະໜົນຫົ ນທາງ ່ ້ອງຖິນ ຢູ່ບານທີ ່ ໄດຮັ ້ ບໍແ ່ ຮ່ ມັກຈະ ້ ້ ບຜົ ນກະທົບ, ຄ). ຫຼາຍໂຄງການໃນການຂຸດຄົນ ປະກອບສ່ ວນເຂົາ້ ໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດຂອງທ້ອງຖິນ ່ ໂດຍຜ່ານ ການນໍາໃຊປັ້ ດໄຈການຜະລິດຈາກທອງຖິ ນ ່ ເຊັນ ່ : ນໍາ້ ມັນເຊື້ອໄຟ ຫຼື ເຄື່ອງມື ້ ອື່ນໆ ແລະ ໄດ້ມີການປຸງແຕ່ງຜົ ນຜະລິດຢູ່ພາຍໃນປະເທດກ່ອນທີ່ຈະສົ່ງ ອອກ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ຄະແນນສໍາລັບອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດ້ານຜົ ນກະທົບ ທາງສັງຄົມຂອງໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ບໍ່ແຮ່ພັດໄດຄະແນນຕໍ າ່ ທີ່ສດ ຸ ລະຫວາງ ້ ່ ໂຄງການໃນ 3 ຂະແໜງການ, ຊຶ່ງໂຄງການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮມີ ່ ຄະແນນສະເລຍ ່ 10 ຄະແນນ. ເຫດຜົນໜຶງ່ ທີ່ສາມາດອະທິບາຍ ທີ່ໂຄງການບໍແ ່ ຮມີ ່ ຄະແນນ ຕໍາ່ ນັນ ້ ແມນເນື ແມນຕົ ັ ທີ່ ່ ່ອງມາຈາກຄວາມຈິງທີ່ວາ່ ການຈາງງານ ້ ່ ວຊີ້ວດ ສໍາຄັນທີ່ໄດປະເມີ ນຢູ່ໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດານສັ ້ ້ ງຄົມ, ແຕໜ ່ າເສຍດາຍ, ້ ໂຄງການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ ພັ ດຕອບສະໜອງການຈາງງານໃຫ ້ ້ ແກ່ ຊຸ ມຊົນທີ່ ໄດ້ ຮັບຜົ ນກະທົບນັນ ້ ໜອຍຫຼ າຍ ເມື່ອທຽບໃສ່ໂຄງການກະສິກໍາ ແລະ ້ ການ ປູກໄມ້ (ເບິ່ງພາກທີ 5 ສໍາລັບລາຍລະອຽດ ກ່ຽວກັບຜົ ນກະທົບ ຂອງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຕໍ່ກັບການຈາງງານ). ້ 39

106

ທາງດານຂັ ນ ້ ຂອງອົງການຈັດຕັງ້ ຂອງລັດທີ່ອະນຸມດ ັ ໂຄງການ ດັງ່ ສະແດງ ້ ້ ສະແດງ 66, ໂຄງການສວນໃຫຍ ທີ ັ ຢູ່ຂັນ ້ ເມືອງ ແມນໄດ ຢູ່ໃນເສັນ ່ ່ ່ ອະນຸມດ ່ ້ ຄະແນນສູງກວາໝູ ່ ໃນດ ່ ້ານຄວາມສອດຄ່ອງກັບລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ດານຜົ ນກະທົບຕໍສ ່ ງິ່ ແວດລອມ ່ອະນຸມດ ັ ຢູ່ຂັນ ້ ແຂວງ ້ ້ ຊຶງ່ ສູງກວາໂຄງການທີ ່ ແລະ ຂັນ ້ ສູນກາງ. ດັງ່ ທີ່ໄດອະທິ ບາຍຢູ່ໃນຫົ ວຂໍກ ້ ຽວກັ ບຜົນໄດຮັ ້ ່ ້ ບຄະແນນ ໃນລະດັບທີ 1 ຂ້າງເທິງ, ໂຄງການທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸມັດຢູ່ໃນຂັ້ນເມືອງມັກຈະ ມີສ່ວນຮ່ວມກັບຊາວບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບດີກວາ, ່ ໂດຍຜ່ານການປຶ ກ ສາຫາລື ແລະ ການເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມກັບທີ່ດນ ິ ທີ່ອະນຸມດ ັ ໃຫ້ແກໂຄງການ ່ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ແລະ ໃນເວລາດຽວກັນ ແມນມີ ັ ລົງທຶນ ່ ແນວໂນມຕໍ ້ າ່ ທີ່ນກ ຈະລະເມີດເງືອ ່ ນໄຂຂອງສັນຍາສໍາປະທານ ແລະ ລະບຽບການທີ່ກຽວຂ ອງ. ່ ້ ນອກນັນ ້ ຍັງເຫັ ນວາ່ ອໍານາດການປົກຄອງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຢູ່ຂັ້ນເມືອງ ອາດ ສາມາດຕິດຕາມກວດກາກິດຈະກໍາ ແລະ ຄວາມຄືບໜາຂອງໂຄງການເຊົ າ່ ້ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດດີ າເຂົ ້ ກວາ່ ຍອນວ ້ ່ າເຈົາ້ ຢູ່ໃກສິ ້ ດຕິດ ແທດກັບພື້ ນທີ່ ທີ່ໂຄງການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຢູ່.

ຄະແ ນ ນ ໃ ນລະດັບຕົວຊີ້ວດ ັ ອົງປະກອບດ້ານຄວາມສອດ ຄອ ງ ກັ ບລະບຽບກົ ດ ໝາຍ ແລະ ຜົ ນກະທົບດານສິ ່ງແວດ ່ ້ ລ້ອມ, ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ ຫົ ວຂໍ້ ນ້ ີ ນໍາສະເໜີຜົນຂອງການວິເຄາະຂໍ້ມູນຄະແນນທີ່ ີໄດ້ໃນລະດັບຕົວ ຊີ້ວດ ັ ຂອງ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ . ການວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ອັນລະອຽດໃນລະດັບນີ້ ແມນເພື ່ ່ ອຊວຍໃຫ ່ ້ ລັດຖະບານ ແລະ ບັນດາກະຊວງ ແລະ ບັນດາກົມທີ່ກຽວ ່ ຂອງຂອງກະຊວງສາມາດກໍ ານົດຄວາມຕອງການອັ ນຮີບດວນກວ າໃນການ ້ ້ ່ ່ ປັ ບປຸງດານຄຸ ນນະພາບຂອງການລົງທຶນ ໂດຍມີມາດຕະການທີ່ເປັ ນຮູບປະ ້ ທໍາຕໍກ ່ ບ ັ ຕົວຊີ້ວດ ັ ເພື່ອໃຫ້ສອດຄອງກັ ບຄວາມຮັບຜິ ດຊອບຂອງຂະແໜງ ່ ການທີ່ກຽວຂ ອງຂອງລັ ດຖະບານ. ່ ້ ຕົວ ຊີ້ ວັດໃນດານຄວາມສອດຄ ອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ຄະແນນ ້ ່ ຂອງແຕລະຕົ ວ ຊີ ້ ວ ດ ັ ່ ຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍປະກອບມີ 7 ຕົວຊີ້ວດ ັ : (1) ມີການ ່ ສໍາຫຼວດພື້ນທີ່ດນ ິ ແລະ ໄດຮັ ັ ກອນການບຸ ກເບີກທີ່ດນ ິ , (2) ້ ບການອະນຸມດ ່ ນໍາໃຊ້ທີ່ດນ ິ ຕາມຂອບເຂດອະນຸມດ ັ , (3) ປະຕິບດ ັ ຕາມສັນຍາເຊົາ່ -ສໍາປະ ທານ, (4) ປຶ ກສາຫາລືກບ ັ ຊາວບ້ານທັງໝົດກອນການບຸ ກເບີກທີ່ດນ ິ (5) ່ ໄດຮັ ົ ໄກການ ້ ບການອະນຸຍາດ-ເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມຈາກຊາວບານ ້ ແລະ ມີກນ ຮອງທຸ ກ, (6) ຄວາມຄືບໜາຂອງໂຄງການໄປຕາມແຜນທີ ່ ກາໍ ນົດໄວ້ ແລະ ້ ້ (7) ການລາຍງານຄວາມຄືບໜາຂອງໂຄງການ (ເບິງ່ ພາກທີ 2 ແລະ ເອກະ ້ ສານຊ້ອນທ້າຍ 3 ສໍາລັບລາຍລະອຽດຂອງແຕລະຕົ ວຊີ້ວດ ັ ). ເສັນ ້ ສະແດງ ່ 67 ນໍາສະເໜີຜົນຂອງການໃຫ້ຄະແນນແຕລະຕົ ວຊີ້ວດ ັ ໃນອົງປະກອບຕົວ ່ ຊີ້ວດ ັ ນີ້. ຕົວຊີ້ວດ ັ “ນໍາໃຊ້ທີ່ດນ ິ ຕາມຂອບເຂດອະນຸມດ ັ ແລະ ປະຕິບດ ັ ຕາມ ສັນຍາເຊົາ່ -ສໍາປະທານ” ແມນເຮັ ່ ດໄດດີ ້ ກວາໝູ ່ ່ ຊຶງ່ ຫຼາຍໂຄງການໄດຄະແນນ ້ ສູງໃນດານຄວາມສອດຄ ອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ. ຈໍານວນ 88% ຫຼື 245 ້ ່ ໂຄງການ ແມນເຮັ ິ ຕາມຂອບເຂດສັນສໍາປະທານ ່ ດໄດດີ ້ ໃນການນໍາໃຊທີ ້ ່ດນ ທີ່ ໄດ້ອະນຸມດ ັ ແລະ ການພັດທະນາທີ່ດນ ິ ສໍາປະທານຂອງເຂົາເຈົາ້ ແມນຢູ ່ ່ ໃນຂອບເຂດທີ່ດນ ິ ທີ່ໄດຮັ ້ ບການຈັດສັນ. ເກືອບ 90% ຂອງໂຄງການທີ່ປະ ເມີນທັງໝົດ ບໍເ່ ຄີຍລະເມີດເງືອ ່ ນໄຂຂອງສັນຍາ ຫຼື ລະເມີດແຕບໍ ່ າຍແຮງ. ່ ຮ ້ ການປຶ ກສາຫາລືກບ ັ ຊຸ ມຊົນ ໂຄງການສວນໃຫຍ ໄດ ບປານກາງ ່ ່ ຄະແນນລະດັ ້ ຊຶງ່ ສະທອນໃຫ ັ ສະນະຈໍາ ້ ້ເຫັນວາ່ ໄດມີ ້ ການປຶ ກສາຫາລືດງັ່ ກາວ ່ ແຕຍັ ່ ງມີລກ ກັດ, ບໍແ ່ ມນວິ ີ ານແບບມີສວນຮ ວມ ່ ທກ ່ ່ ຫຼື ໃນລັກສະນະທີ່ບໄ່ໍ ດເປີ ້ ດໂອກາດ ໃຫ້ຊາວບານຈະເຈລະຈາກັ ບນັກລົງທຶນກຽວກັ ບຂະໜາດຂອງທີ່ດນ ິ ທີ່ອະນຸ ້ ່ ມັດໃຫ້ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ, ຂອບເຂດຕອນດິນສໍາປະທານ ຫຼື ການຕອບ ສະໜອງຜົ ນປະໂຫຍດຈາກໂຄງການ. ໂຄງການທີ່ເຮັດໄດດີ ບການ ້ ກຽວກັ ່ ປຶ ກສາຫາລືກບ ັ ຊຸ ມຊົນ ແມນກວມເອົ າສັດສວນຈໍ ານວນໜອຍເທົ ່ານັນ ້ . ມີ ່ ່ ້ 27% (74 ໂຄງການ) ຂອງຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດ ໄດຄະແນນຕໍ າ່ ຫຼາຍ ້ ໝາຍຄວາມວາ່ ການອະນຸມດ ັ ທີ່ດນ ິ ໃຫ້ແກການເຊົ ່າ ແລະ ສໍາປະທານນັນ ້ ່ ບໍ່ໄດ້ປຶ ກສາຫາລື ກັບຊາວບ້ານເລີຍ.

ມາດຕາ 36 ຂອງກົດໝາຍວາດ ທາດ (ສະບັບປັ ບປຸງ) ວັນທີ 20 ທັນວາ 2011, ໄດກໍ ່ ຮ່ ແມນ ້ ແຮທາດ, 3 ປີ ສໍາລັບສໍາຫຼວດແຮທາດ ແລະ 1 ປີ ສໍາລັບ ່ ວຍແຮ ້ ່ ້ ານົດໄລຍະເວລາ ສໍາລັບໄລຍະ ໃນການກະກຽມສໍາລັບໂຄງການບໍແ ່ 2 ປີ ສໍາລັບຊອກຄົນ ່ ່ ການສຶກສາຄວາມເປັ ນໄປໄດທາງດ ານເສດຖະກິ ດ-ເຕັກນິກ. ້ ້

ພາກທີ 6: ການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂດຍນໍາໃຊ້ດັດຊະນີຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ

ກຽວກັ ບ ການຂໍອະນຸຍາດ - ເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມຈາກຊາວບານ ົ ໄກ ່ ້ ແລະ ມີກນ ການຮ້ອງທຸກ, ໂຄງການສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນເຮັດບໍ່ໄດ້ດີເລີຍ. ມີ 40% (117 ໂຄງການ) ຂອງໂຄງການທັງໝົດ ບໍ່ໄດ້ມີການຂໍອະນຸຍາດຈາກຊາວບ້ານ ກອນການບຸ ກເບີກທີ່ດນ ິ ເລີຍ ແລະ ມີ 45% (125 ໂຄງການ) ຂອງຈໍານວນ ່ ທັງໝົດຊາວບານໄດ ເຫັ ່ ສ ີ ດ ິ ໃນການຕັດສິນ. ສວນໃຫຍ ,່ ້ ້ ນດີເຫັນພ້ອມ ແຕບໍ ່ ມ ່ 100%

1%

90%

7%

80% ສັດສວນ ການ PERCENTAGE DEALS ່ OFໂຄງ

ຊາວບານທີ ່ ໄດຮັ ່ າມາດ ຫຼື ຖືກຈໍາກັດໃນການ ສະເໜີຮອງ ້ ້ ບຜົ ນກະທົບ ບໍສ ້ ທຸກໃນກໍລະນີທ່ ີນກ ັ ລົງທຶນກະທໍາທີ່ບໍ່ຖືກຕອງໃນການພັ ດທະນາໂຄງການ ້ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ການທີ່ຫາຼ ຍໂຄງການເຮັດບໍໄ່ ດດີ ້ ໃນຂະບວນ ການປຶ ກສາຫາລື ແລະ ກຽວກັ ບການແກໄຂການຮ ອງທຸ ກທີ່ເກີດ ່ ້ ້ ຂຶນ ້ ນັນ ້ ອາດຈະມີຜົນກະທົບຮາຍແຮງຕໍ ກ ່ ບ ັ ການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການເຊົາ່ ້

37%

7% 13% 4%

38%

70%

45%

60% 50%

4%

5% 7%

26%

88%

88%

65% 33%

40%

76%

30% 20% 10% 0%

43%

32% 6%

3% 9%

survey ມີLand ການສໍາຫຼ ວດພື້ນທີ່ ນໍAdherence າໃຊທີ ິ ຕາມ ້ ່ ດນ &ມດ of concession ແລະconducted ໄດຮັ ບ ການອະນຸ ັ ຂອບເຂດອະນຸ ມດ ັ ້ boundary approved ກdeal ອນການບຸ ກເບີກທີ່ດນ ິ ່ prior land cleared

ຄະແນນຕໍ່າ (<1.79)

25% 11% 1% Respecting Project ປຶ ກVillage ສາຫາລືກບ ັ ໄດຮັ ບອະນຸຍາດ- ຄວາມຄື ບໜາຂອງ ປະຕິບດ ັ ຕາມ ້ Village ້ of concession consultation consent & progress ຊາວບານທັ ງ ໝົ ດ ເຫັ ນ ດີ ເ ຫັ ນ ພ ອມ ໂຄງການໄປຕາມ ສັນຍາເຊົາ່ ້ ້ took place to overall grievance ກອນການບຸ ກເບີກທີ່ດນ ິ ຈາກຊາວບ ານ ສໍagreement າປະທານທີ່ດນ ິ ່ ້ ແລະ ແຜນການທີ່ວາງໄວ້ in an inclusive ມີmechanisms schedule ກນ ົ ໄກການຮອງທຸ ກ ້ way prior land cleared

Low score (<1.79)

27%

ຄະແນນລະດັບປານກາງ (1.79 - 3)

Medium score (1.79-3)

ຄະແນນສູງ (>3)

ບໍ່ມີຂໍ້ມູນ

High score (>3)

Progress ການລາຍງານ reporting ຄວາມຄື ບໜາ້ ຂອງໂຄງການ

No data

ເສັ້ນສະແດງ 67: ຄະແນນຂອງຕົວຊີ້ວດ ັ ໃນອົງປະກອບດານຄວາມສອດຄ ອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ ້ ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ. ການທີ່ຊາວບ້ານທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບມີ ທັ ດສະນະໃນທາງລົບກ່ຽວກັບໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ ດິນ ຂອງລັດ ໃນໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນໂຄງການນັ້ນ ເຂົາເຈົ້າອາດບໍ່ຕ້ອງການເຂົ້າ ເຮັດວຽກເປັ ນແຮງງານຮັບຈາງ ິ ້ ນໍາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ຂອງລັດ ຫຼື ອາດຈະປະຕິເສດໂຄງການ. ການທີ່ຊາວບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນ ກະທົບມີທັດສະນະໃນທາງລົບ ກຽວກັ ບ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ່ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແລະ ຖືກກີດກັນ ້ ບໍໃ່ ຫ້ມີສວນຮ ວມໃນຂະບວນການເຈລະຈາ ່ ່ ສັນຍາໂຄງການນັນ ້ ອາດມີຄວາມເປັນໄປໄດສູ ້ ງທີ່ ຊາວບ້ານຈະປະຕິເສດ ໂຄງການ. ຄວາມແຕກຕາງ ີ ະແນນສູງສໍາລັບຕົວຊີ້ວດ ັ “ປະຕິ ່ ລະຫວາງ ່ ໂຄງການທີ່ມຄ ບັດຕາມສັນຍາເຊົາ່ -ສໍາປະທານ” ແລະ ຄະແນນຕໍາ່ ສໍາລັບຕົວຊີ້ວດ ັ “ການ ປຶ ກສາຫາລືກບ ັ ບານ” ແລະ “ການໄດ ຮັ ບ ການອະນຸ ຍ າດ ເຫັ ນ ດີ ເ ຫັ ນພ້ອມ ້ ້ ຈາກຊາວບານ ແລະ ມີ ກ ນ ົ ໄກການຮ ອງທຸ ກ ” ນັ ນ ້ ສະແດງໃຫ ເຫັ ນ ວາ່ ນັກ ້ ້ ້ ລົງທຶ ນບໍ່ໄດ້ໃສ່ໃຈໃນການປະຕິບັດຕາມຫຼັກການຂອງສາກົນ ກ່ຽວກັບ ຫຼັກການເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມໂດຍ ທີ່ຊາວບານມີ ສດ ິ ໃນການຕັດສິນໃຈໂດຍມີ ້ ການແຈງ້ ລວງໜ າ ແລະ ຫຼ ັ ກ ການແບບສະໝັ ກໃຈຂອງສາກົນ (FAO ່ ້ 2005). ເຫັ ນວາ່ ລວມທັງສັນຍາສໍາປະທານ ຫຼື ກົດໝາຍຂອງສປປ ລາວ ບໍໄ່ ດ້ ນໍາມາເປັ ນເງືອ ່ ນໄຂທີ່ຈະຕອງໄດ ຮັ ັ ແລະ ວິທີການໃນ ້ ້ ບການປະຕິບດ ການຕິດຕາມໃນຂະບວນການເຈລະຈາໂຄງການເລີຍ. ດັງ່ ນັນ ້ , ການມີສວນ ່ ຮວມ ແລະ ການເຈລະຈາສັ ນ ຍາແບບມີ ສ ວນຮ ວມກັ ບ ຊາວບ ານນັ ນ ້ ຈຶງ່ ຖືວາ່ ່ ່ ່ ້ ເປັ ນຄວາມສະໝັກໃຈຂອງນັກລົງທຶນແທນທີ່ຈະເປັ ນພັນທະໃຫ້ແກນັ ່ ກລົງທຶນ ທີ່ຈະຕອງໄດ ຮັ ບ ຜິ ດ ຊອບຕໍ ກ ່ ບ ັ ຕົ ວ ຊີ ້ ວ ດ ັ “ການເຄົ າ ລົ ບ ສັ ນ ຍາສໍ າ ປະທານ”. ້ ້ ໂດຍທົ່ວໄປແລວ, ້ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ເຮັດບໍໄ່ ດດີ ້ ເລີຍໃນການ ລາຍງານຄວາມຄືບໜາການຈັ ດ ຕັ ງ ້ ປະຕິ ບ ດ ັ ໂຄງການໃຫ ແກ ຂະແໜງການ ້ ້ ່ ທີ່ກຽວຂ ອງຂອງລັ ດ, ໂດຍສະເພາະຢູ່ຂັນ ້ ເມືອງ (ເຊັ່ນ: ຫຜຮ, ຫຊສ ແລະ ່ ້ ຫກປ ຫຼື ຫພບ)40, ຊຶ່ງ 76% (211 ໂຄງການ) ຂອງໂຄງການທັງໝົດໄດ້ ຄະແນນຕໍາ່ ກຽວກັ ບ ຕົວຊີ້ວດ ັ “ການລາຍງານຄວາມຄືບໜາ້ ຂອງໂຄງການ” ່ 40

ແລະ ໝາຍຄວາມວາ່ ໂຄງການເຫຼ່ົ ານີ້ ບໍໄ່ ດສົ ້ ງ່ ລາຍງານຄວາມຄືບໜາໃຫ ້ ້ ແກຂະແໜງການທີ ່ ກ ຽວຂ ອງຂອງລັ ດ (ເບິ ງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 67). ຜົ ນໄດ້ ່ ່ ້ ຮັບສໍາລັບຕົວຊີ້ວດ ັ “ການສໍາຫຼວດພື້ນທີ່ດນ ິ ແລະ ການອະນຸມດ ັ ” ແມນ ່ ຂອນຂ າງພິ ເ ສດ ຊຶ ່ ງ ມີ ພ ຽງແຕ 63% ຂອງໂຄງການເຊົ ່ າ ແລະ ສໍ າ ປະທານ ້ ້ ່ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ໄດປະເມີ ນທັງໝົດທີ່ສາມາດໃຫ້ຄະແນນໄດ.້ ໃນກໍລະນີ ້ ທີ່ສາມາດ ເຮັດການປະເມີນຜົ ນໄດ້ ເຫັ ນວາສັ ່ ມຄ ີ ະ ່ ດສວນຂອງໂຄງການທີ ່ ແນນ ປານກາງ ແລະ ສູງ ແມນກວມເອົ າ ສັ ດ ສ ວນສູ ງ ກວ າໂຄງການທີ ່ ມີ ່ ່ ່ ຄະແນນຕໍາ່ . ການທີ່ຂມ ໍ້ ນ ູ ມີຈາໍ ກັດ ສໍາລັບຕົວຊີ້ວດ ັ ນີ້ ມີຜົນ 2 ຢ່າງຄື: ໜຶງ່ , ສໍາລັບຄະແນນ ດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ, ຖາຈະບັ ນຈຸເອົາຕົວຊີ້ວດ ັ ້ ນີ້ເຂົາ້ ໃນແບບຟອມທີ່ໄດອອກແບບຜ ານມານັ ນ ້ ຈໍ າ ເປັ ນ ຈະຕ ອງໄດ ຮັ ບ ການ ້ ່ ້ ້ ປະເມີນຄືນ ໃໝ.່ ຕົວຊີ້ວດ ັ ດັງ່ ກາວນີ ້ ະກອບດວຍ ຸ ເບີກທີ່ດນ ິ ່ ປ ້ (ກ) ໄລຍະທີ່ບກ (ກອນ ຫຼ ື ຫຼ ັ ງ ການເຊັ ນ ສັ ນ ຍາ), (ຂ) ການດໍ າ ເນີ ນ ການສໍ າ ຫຼ ວ ດທີ ່ ດ ນ ິ , (ຄ) ່ ການສ້າງ ແຜນທີ່ກ່ຽວກັບຂອບເຂດທີ່ດິນທີ່ມີຄວາມເປັ ນໄປໄດ້ໃນການ ອະນຸມດ ັ ໃຫ້ແກໂຄງການທີ ່ຕດ ິ ຂັດຢູ່ໃນບົດລາຍງານການສໍາຫຼວດ ຫຼື ສັນຍາ ່ ສໍາປະທານ ແລະ (ງ) ຄວາມຮູທົ ່ ໄປຂອງຊາວບານ ບ ການພັດທະນາ ້ ວ ້ ກຽວກັ ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ; ສອງ, ຖາຫາກວ າ່ ຈະບັນຈຸ ້ ຕົວຊີ້ວດ ັ ດັ່ງກ່າວນີ້ເຂົ້າໃນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນໃນອະນາຄົດ, ຄວນມີເຄືອ ່ ງມື ເພື່ອເຮັດໃຫ້ມີຂມ ໍ້ ນ ູ ດັງ່ ກາວ ນ. ່ ເພື່ອສະໜອງໃຫ້ແກການປະເມີ ່ ຕົວຊີ້ວດ ັ ກຽວກັ ບ ຄວາມຄືບໜາຂອງໂຄງການ ໝາຍເຖິງຄວາມຄືບໜາ້ ່ ້ ທີ່ໂຄງການສາມາດພັດທະນາໂຄງການທຽບໃສແຜນການ ຫຼື ໄລຍະເວລາ ່ ຂອງໂຄງການ, ຊຶງ່ ເຫັ ນວາເກື ອ ບ 40% ຂອງໂຄງການທັ ງ ໝົ ດ ມີຄະແນນສູງ ່ 1 ແຕຈໍ າ ນວນໂຄງການອີ ກ / ພັ ດ ມີ ຄ ະແນນຕໍ າ ່ ເນື ່ ອ ງຈາກວ າ່ ໂຄງການ 4 ່ ເຫຼົ່ານີບ ້ ມ ໍ່ ຄ ີ ວາມຄືບໜາເທົ າ ່ ທີ ່ ຄ ວນ ແລະ ບາງຄັ ງ ້ ເນື ອ ່ ງຈາກວ າ ້ ່ ຄຸນນະພາບ ຂອງພືດທີ່ປກ ູ ນັນ ້ ແມນມີ ຄ ນ ຸ ນະພາບຕໍ າ ່ ຕາມທັ ດ ສະນະຂອງອົ ງການຈັດ ່ ຕັງ້ ຂອງລັດ ແລະ ຊາວບານ. ໃນຂະນະທີ ່ ອ ກ ີ 33% ຂອງໂຄງການ ທັງໝົດ ້ ມີຄະແນນໃນລະດັບປານກາງ ກຽວກັ ບ ຕົ ວ ຊີ ້ ວ ດ ັ ນີ ້ ຊຶ ່ ງ ໝາຍຄວາມວ າ່ ່ ຄວາມຄືບໜາຂອງໂຄງການບໍ ່ ດ ປ ີ ານໃດ ແຕ ກໍ ບ ່ ່ ໍ ໄ ດ ຂີ ້ ຮ າຍເກີ ນ ໄປ. ້ ່ ້ ້

ດັງ່ ທີ່ໄດລະບຸ ໄວໃນສັ ສົ ັ ໂຄງການໃຫ້ແກອົ ອງ ້ ້ ນຍາສໍາປະທານ ຫຼື ສັນຍາການລົງທຶນ, ນັກລົງທຶນຕອງໄດ ້ ້ ງ່ ບົດລາຍງານຄວາມຄືບໜາ້ ຂອງການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ່ ງການຈັດຕັງ້ ຂອງລັດທີ່ກຽວຂ ່ ້ ຢ່າງໜອຍ ້ 1 ຄັງ້ ຕໍ່ ປີ.

107

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຕົວຊີ້ວດ ັ ໃນອົງປະກອບດານຜົ ນກະທົບຕໍສ ່ ງິ່ ແວດລອມ ້ ້ ແລະ ຄະແນນຂອງ ແຕ່ລະຕົວຊີ້ວດ ັ ໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວັດດ້ານຜົ ນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມດັດຊະນີຄນ ຸ ນະ ພາບການລົງທຶນ ປະກອບດ້ວຍ 6 ຕົວຊີ້ວດ ັ : (1) ຫຼີກລ່ຽງການບຸກເບີກ ພື້ນທີ່ປ່າໄມ,້ (2) ປະເມີນຜົນກະທົບສິງ່ ແວດລອມທີ ່ເໝາະສົມ, (3) ຕິດຕາມ ້ ກວດກາບັນຫາສິງ່ ແວດລອມຢ ້ ່ າງເໝາະສົມ, (4) ການນໍາໃຊ້ ແລະ ຄຸມຄອງ ້ ການນໍາໃຊສານເຄມີ ທີ່ເໝາະສົມ, (5) ບໍສ ່ າງມົ ງ່ ແວດລອມ, ້ ້ ນລະພິດດານສິ ້ ້ ແລະ (6) ຫຼຸດຜ່ອນຜົ ນກະທົບຕໍ່ການລ້ຽງສັດ. ຕົວຊີ້ວດ ັ “ຫຼຸດຜ່ອນຜົ ນ ກະທົບຕໍ່ການລ້ຽງສັດ” ແລະ “ຫຼີກລ່ຽງການບຸກເບີກພື້ ນທີ່ປ່າໄມ້” ແມ່ນ ມີຄະແນນສູງສຸດຢູ່ໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ນີ້ (ເບິງ່ ເສັນ ້ ສະແດງ 68). ຕໍກ ່ ບ ັ ຕົວຊີ້ວດ ັ ຫຼຸດຜ່ອນຜົ ນກະທົບຕໍກ ່ ານລຽງສັ ດ, ຜົ ນໄດຮັ ້ ້ ບສະແດງໃຫ້ເຫັ ນ ວາ່ 9% (25 ໂຄງການ) ຂອງໂຄງການທີ່ໄດປະເມີ ນທັງໝົດ, ໂຄງການເຊົ່າ ້ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໄດ້ສ້າງຜົ ນກະທົບທາງລົບຕໍ່ກັບການ ລ້ຽງສັ ດ ເນື່ອງຈາກທີ່ດນ ິ ທີ່ໃຊ້ເປັ ນທົ່ງຫຍາລ ດໄດຈັ ້ ຽງສັ ້ ້ ດສັນໃຫ້ແກໂຄງ ່ ການ, ຈຶງ່ ເປັ ນ ສາເຫດເຮັດໃຫ້ຊາວບານບໍ ລເິ ວນໃກຄຽງຕ ອງໄດ ໄປລ ້ ້ ້ ້ ຽງສັ ້ ດ ຢູ່ເຂດອືນ ່ ຂອງບານ ອງ ້ (ເຊັ່ນ: ເຂດປ່າໄມ)້ ຫຼື ເປັ ນເຫດເຮັດໃຫ້ຊາວບານຕ ້ ້ ຢຸດຕິການລຽງສັ ດ. ໃນຂະນະທີ່ໂຄງການສວນຫຼ າຍ (77%) ແມນບໍ ່ ກ ີ ານ ້ ່ ່ ມ ລາຍງານ ກ່ຽວກັບ ຜົ ນກະທົບດ້ານລົບຕໍ່ກັບການລ້ຽງສັດ ຜົ ນໄດ້ຮັບນີ້ ແມນກົ ບຜົ ນໄດຮັ ້ ຄວາຜ ຶ ສາ ່ ງການຂາມກັ ້ ້ ບຈາກຜົ ນການຄົນ ້ ່ ານກໍລະນີສກ ທີ່ບອກວາ່ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຢູ່ຫຼາຍພື້ນທີ່ໄດສົ ້ ງ່ ຜົ ນກະທົບ ທາງ ລົ ບ ຕໍ່ ກັ ບ ການລ້ ຽງສັ ດ (ເຊັ່ ນ : Kenney-Lazar 2011; Nanhthavong 2012; Shi 2008; Yasuhiro and Sibounkeuang 2010). ໂຄງການສວນໃຫຍ ັ ່ ່ (63% ຫຼື 117 ໂຄງການ) ໄດ້ ຄະແນນສູງໃນຕົວຊີ້ວດ “ຫຼີ ກລຽງການບຸ ກເບີກພື້ນທີ່ປ່າໄມ”. ັ ນີ້ ໄດປະເມີ ນເຖິງການພັດ ່ ້ ຕົວຊີ້ວດ ້ ທະນາຂອງໂຄງການວາ່ ໄດນອນຢູ ິ ປ່າໄມ້ ຫຼື ບໍ (ປ່າສະຫງວນ, ້ ່ ໃນພື້ນທີ່ດນ ປ່າປ້ອງກັນ ຫລື ປ່າໄມຜະລິ ດ) ໂດຍອີງໃສການສໍ າພາດຂະແໜງການທີ່ ້ ່ ກຽວຂ ອງຂອງລັ ດ ແລະ ອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ້ ນ ູ ຈາກການ ່ ້ ້ ແລະ ຂໍມ ຂຶ້ ນບັ ນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ (ການວາງຂໍມ ້ ນ ູ ຂອບເຂດໂຄງການ ເຕັງທັບ ກັບຂໍມ ້ ນ ູ ຂອງປະເພດປ່າໄມ,້ ເບິງ່ ພາກທີ 4). ເຖິງແນວໃດກໍຕ ່ າມ ຜົ ນໄດຮັ ້ ບໄດສະແດງໃຫ ້ ້ ເຫັ ນວາ່ ເກືອບ 1/4 (23%) ຂອງໂຄງການແມນມີ ານວນໜຶງ່ ທີ່ໄດພັ ່ ເນື້ອທີ່ຢ່າງໜອຍຈໍ ້ ້ ດທະນາແລວ ້ ນອນຢູ່ພື້ນທີ່ດນ ິ ປ່າໄມ້ ຊຶງ່ ເຫັ ນວາ່ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງ ລັດ ໄ ດ້ ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການສ້າງຜົ ນກະທົບທາງລົບ ຕໍ່ກັບດ້ານສິ່ງ ແວດລ້ ອມ ໂດຍການທໍາລາຍປ່າໄມ້ ແລະ ຫັ ນປ່ຽນທີ່ດິນປ່າໄມ້ ໄປເປັ ນ ປະເພດອືນ ່ ແລະ ຕິດພັນກັບການເຮັດໃຫ້ມີການສູນເສຍຊີວະນາໆພັນ ແລະ ການບໍລິການດ້ານລະບົບນິເວດ.

ມີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຈໍານວນ 1/4 ທີ່ໄດປະເມີ ນ ້ ມີ ຄະແນນຕໍ່າສໍາລັບຕົວຊີ້ວດ ັ “ການນໍາໃຊ້ ແລະ ການຄຸ້ມຄອງສານເຄມີ ທີ່ເໝາະສົມ”. ໂຄງການທີ່ໄດຄະແນນຕໍ າ່ ດັງ່ ກາວ ້ ່ ແມນເນື ່ ່ອງຈາກ ມີການ ລາຍ ງ າ ນ ກຽວກັ ບ ຜົ ນກະທົບທາງລົບຈາກຊາວບານທີ ່ ຖກ ື ກະທົບ ແລະ ່ ້ ການນໍາໃຊສານເຄມີ ດງັ່ ກາວ ້ ່ ແມນບໍ ່ ໄ່ ດຮັ ້ ບການອະນຸຍາດຈາກ ຂະແໜງການ ທີ່ຮບ ັ ຜິດຊອບຂອງລັດ. ເຖິງແນວໃດກໍຕ ່ າມ, ເຫັ ນວາໂຄງການຈໍ ານວນຫຼາຍ ່ (44%, 124 ໂຄງການ) ມີຄະແນນສູງ ສໍາລັບຕົວຊີ້ວດ ັ ນີ້. ອີງຕາມຜົ ນຂອງ ການປະເມີນຄຸນນະພາບຂອງການລົງທຶນ, ໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນສູງເຫຼົ່າ ນີ້ບໄໍ່ ດນໍ ້ າໃຊ້ສານເຄມີເຂົາ້ ໃນການຜະລິດໃດໆເລີຍ ຫຼື ນໍາໃຊ້ແຕມີ ່ ການຄຸມ ້ ຄອງຢ່ າງເໝາະສົມ ຈຶງ່ ບໍ່ມີການລາຍງານກ່ຽວກັບຜົ ນກະທົບທາງລົບທີ່ ຮາຍແຮງຈາກຜູ ແລະ ຜົນກະທົບທາງລົບ ້ ້ໃຫ້ສໍາພາດ. ການນໍາໃຊສານເຄມີ ້ ຕໍກ ່ ບ ັ ສິງ່ ແວດລອມ ້ ໄດມີ ້ ການວິເຄາະລະອຽດຢູ່ ພາກທີ 5. ຜົ ນໄດຮັ ້ ບຈາກ ການວິເຄາະຂໍ້ມນ ູ ຢູ່ພາກທີ 5 ນັນ ້ ໄດແນະນໍ າໃຫ້ມີການທົບທວນຄືນວິທີ ້ ການປະເມີນກຽວກັ ບກັບບັນຫາການນໍາໃຊ້ ແລະ ຜົ ນກະທົບຈາກ ການນໍາ ່ ໃຊ້ ສ າ ນ ເຄມີ. ການວິເຄາະຂໍ້ມນ ູ ນີ້ ແມນອີ າພາດຜູ້ ທີ່ ໄດ້ຮັບ ່ ງໃສການສໍ ່ ຜົ ນ ກະທົບຈາກໂຄງການ ແລະ ຜູ້ຕາງໜາຂອງບໍ ລສ ິ ດ ັ ເທົາ່ ນັນ ້ ຊຶງ່ ອາດມີ ້ ຄວາມຄາດເຄື່ອນ ເນື່ອງຈາກ ມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ທີ່ຜູ້ໃຫ້ຂໍ້ມູນດັ່ງກ່າວບໍ່ ຮູຂໍ ້ ນ ູ ຕໍກ ່ ບ ັ ບັນຫາດັງ່ ກາວ ວ ຂອງນັກລົງທຶນ ້ ມ ່ ຫຼື ອາດເປັ ນເຫດຜົ ນສວນຕົ ່ ບໍ່ ຕ້ ອ ງການເປີດເຜີ ຍຂໍ້ມູນ ກ່ຽວກັບ ການນໍາໃຊ້ສານເຄມີເຂົ້າໃນການ ຜະລິດຂອງໂຄງການ. ໃນຕົວຊີ້ວດ ັ “ປະເມີນຜົ ນກະທົບສິງ່ ແວດລອມທີ ່ ເໝາະສົມ” ໂຄງການເຊົ່າ ້ ແລະ ສໍາປະທານເຮັດໄດຂ ັ ອື່ນໆຢູ່ໃນອົງ ້ ້ອນຂ້າງດີ ເມື່ອທຽບກັບຕົວຊີ້ວດ ປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດານສິ ່ າມ, ມີພຽງ 42% (117 ້ ງ່ ແວດລອມ. ້ ເຖິງແນວໃດກໍຕ ໂຄງການ) ຂອງໂຄງການທັງໝົດທີ່ໄດຮັ ້ ບຄະແນນສູງດັງ່ ກາວ, ່ ຊຶ່ງໝາຍ ຄວາມວ່າ ການປະເມີນຜົ ນກະທົບນັນ ້ ໄດຖື ັ ຕາມກົດໝາຍຂອງ ້ ກປະຕິບດ ສປປ ລາວ ແລະ ກອນທີ ່ຈະເລີ່ມຕົນ ້ ໂຄງການ. ໃນຂະນະທີ່ 1/3 (75 ໂຄງການ) ່ ຂອງໂຄງການທັງໝົດໄດຄະແນນຕໍ າ່ ຍອນວ າ່ ການປະເມີນຜົນກະທົບນັນ ້ ້ ້ ໄດ້ດໍາເນີນພາຍຫຼັງໄດ້ຖືກບຸກເບີກທີ່ດິນແລ້ວ ຫຼື ບໍ່ໄດ້ມີການປະເມີນຜົ ນ ກະທົບເລີຍ. ສໍາລັບໂຄງການທີ່ດາໍ ເນີນການ ຕິດຕາມກວດກາດານສິ ງ່ ແວດ ້ ລອມ ້ ແມນຢູ ່ ່ ໃນອັດຕາທີ່ຕາໍ່ . ມີໂຄງການ 42% ບໍ່ໄດດໍ ້ າເນີນການຕິດຕາມ ກວດກາບັນຫາສິງ່ ແວດລອມເລີ ຍ ແລະ ອີກ 14% ຂອງຈໍານວນໂຄງການທັງ ້ ໝົດ ໄດເຮັ ່ ຽງພໍ ເຊັ່ນ: ເຮັດບໍເ່ ປັ ນປົ ກກະຕິ ້ ດການຕິດຕາມກວດກາ ແຕບໍ ່ ພ ແລະ ບໍມ ່ ແ ີ ຜນການຄຸມຄອງ ແລະ ກວດກາສິງ່ ແວດລອມ ້ ້ (EMMP).

0%

100%

ຄະແນນຕໍ່າ (<2.08) ຄະແນນລະດັບປານກາງ (2.08 - 4) ຄະແນນສູງ (>4) ບໍ່ມີຂໍ້ມູນ

ສັດສ່ວນໂຄງ ການ PERCENTAGE OF DEALS

90%

13%

17%

24%

80%

44%

70% 60% 50%

14% 42% 63%

40%

77% 39%

20% 31%

14%

30%

42%

20% 10%

24%

23%

27%

37%

24%

9%

0% Avoiding Conduction Conduction Chemical ນໍາໃຊ້ ແລະ ຫຼ ີ ກລຽງການ ປະເມີນຜົ ນ ຕິດຕາມບັນຫາ ່ clearing ofບEIA & ຄູuse ມຄອງການ ບຸກເບີກພືforest ້ ນທີ່ ກະທົ ສິງ່ ແວດ of environmental ສິງ່ ແວດລອມ ້ ້ properly ນໍາໃຊສານ ປ່າໄມ້ ລອມທີ ່ເໝາະສົມ mornitoring ຢ່າງເໝາະສົມ management ້ ້ properly properly ເຄມີທ່ເີ ໝາະສົມ

ເສັ້ນສະແດງ 68: ຄະແນນຂອງຕົວຊີ້ວດ ັ ໃນອົງປະກອບດ ນກະທົບຕໍ່ສິ່ງMedium ແວດລ້ອມscore (2.08-4) ້ານຜົ Low score (<2.08)

108

13%

ບໍNo ສ ່ າງ ້ pollution ມົນລະພິດ ດານສິ ງ່ ແວດລອມ ້ ້

High score (>4)

Minimizing ຫຼດ ຸ ຜ່ອນ impact ຜົນກະທົon ບ livestock ຕໍກ ່ ບ ັ ການ

ລຽງສັ ້ ດ

No data

ພາກທີ 6: ການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂດຍນໍາໃຊ້ດັດຊະນີຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ

ຕົວຊີ້ວດ ັ ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດານຜົ ນກະທົບຕໍເ່ ສດຖະກິດ ແລະ ຄະແນນ ້ ຂອງແຕ່ລະຕົວຊີ້ວດ ັ ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ທາງດານຜົ ນກະທົບທາງດານເສດຖະກິ ດ ປະກອບມີ ້ ້ 8 ຕົວຊີ້ວດ ັ : (1) ຫຼີກລຽງຜົ ນກະທົບຕໍກ ່ ານນໍາໃຊ້ທີ່ດນ ິ ຂອງປະຊາຊົນ, ່ (2) ການຊົດເຊີຍຕໍກ ່ ບ ັ ທີ່ດນ ິ ທີ່ສນ ູ ເສຍ, (3) ການຈາຍຄ າເຊົ ່ ່ າ່ -ສໍາປະທານ, ພາສີ-ອາກອນ, (4) ການປະກອບສວນການພັ ດທະນາພື້ນຖານໂຄງລາງ ່ ່ ຢູ່ທ້ອງຖິນ ່ , (5) ຫຼີກລຽງການບຸ ກເບີກທີ່ດນ ິ ທີ່ມຄ ີ ນ ຸ ຄາສູ ່ ່ ງ, 6) ປະກອບ ສວນເຂົ າ້ ໃນການປັ ບປຸງລາຍຮັບຢູ່ທ້ອງຖິນ ່ , (7) ຫຼີກລຽງຜົ ນກະທົບຕໍກ ່ ບ ັ ່ ່ ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ (8) ປະກອບສວນເຂົ າ້ ໃນການພັດທະນາ ່ ເສດຖະກິດທ້ອງຖິນ ່ (ເບິງ່ ພາກທີ 2). ເສັນ ້ ສະແເດງ 69 ສະແດງຜົ ນການ ຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນບັນດາຕົວຊີ້ວດ ັ ເຫຼົ່ານີ້. ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ໄດ້ຄະແນນຕໍ່າສຸດ ກ່ຽວກັບ ຕົວຊີ້ວດ ັ “ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການປັບປຸງລາຍຮັບຢູ່ທ້ອງຖິ່ນ”. ມີ 83% (232 ໂຄງການ) ຂອງຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດທີ່ໄດປະເມີ ນຊາວບານລາຍງານ ້ ້ ວາ່ ລາຍຮັບຂອງເຂົາເຈົາ້ ບໍໄ່ ດຮັ ຶ້ ຫຼື ຫຼດ ຸ ລົງໃນລະດັບ ້ ບການປັ ບປຸງໃຫ້ດີຂນ ໃດໜຶງ່ . ນອກຈາກນັນ ້ , ຕົວຊີ້ວດ ັ “ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການພັ ດທະນາ ເສດຖະກິດທ້ອງຖິ່ນ” ແມ່ນຂ້ອນຂ້າງໄດ້ຄະແນນຕໍ່າ ໂຄງການຫຼາຍກວາ່ 1/3 (96 ໂຄງການ) ບໍ່ມີຂໍ້ມູນສໍາລັບຕົວຊີ້ວດ ັ ນີ້ ແຕ່ 33% (91 ໂຄງການ) ຂອງຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດທີ່ມຂ ີ ມ ໍ້ ນ ູ ໄດຄະແນນຕໍ າ່ ແລະ ໂຄງການທີ່ມີ ້ ຄະແນນລະດັບປານກາງກວມເອົາ 14%. ໝາຍຄວາມວາ່ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດປະກອບສ ວນໃນການສົ ງ່ ເສີມປະຊາຊົນ ້ ່ ຜະລິດກະສິກາໍ ແບບມີສນ ັ ຍາການຜະລິດ ນອກຈາກການຜະລິດພາຍໃຕ້ ສັນຍາເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດແລວ ້ ແມນມີ ່ ຈາໍ ກັດ ແລະ ໂຄງການ ເຫຼົ່ານີ້ ມັກຈະນໍາໃຊ້ປັດໄຈການຜະລິດຈາກພາຍນອກ ແລະ ປຸງແຕ່ງຜົ ນ ຜະລິດທີ່ໄດຈາກການລົ ງ ທຶນຢູ່ພາຍນອກແທນທີ່ຈະນໍາໃຊ້ ແລະ ປຸງແຕງ່ ້ ຢູ່ທ້ອງຖິນ ່ . ຜົ ນການປະ ເມີນນີ້ ເຫັ ນວາຂັ ່ ດກັບເປົ້ າໝາຍຂອງນະໂຍບາຍ ຫັ ນທີ່ດິນເປັນທຶນທີ່ວາ່ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຄວນ ປັບປຸງຊີວດ ິ ການເປັນຢູ່ຂອງທ້ອງຖິ່ນ.

100%

5%

2%

ໂຄງການສວນໃຫຍ ັ “ຫຼີກລຽງຜົ ນກະທົບຕໍກ ່ ານນໍາ ່ ່ ເຮັດໄດດີ ້ ສາໍ ລັບຕົວຊີ້ວດ ່ ໃຊ້ທີ່ດິນຂອງປະຊາຊົນ”. ຈໍານວນ 59% (166 ໂຄງການ) ຂອງຈໍານວນ ໂຄງການທັງໝົດ ຈໍານວນຄົວເຮືອນ ແລະ ຂະໜາດຂອງທີ່ດນ ິ ທີ່ສນ ູ ເສຍໃຫ້ ແກ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານນັນ ້ ແມນໜ ນອກຈາກນີ້, ໂຄງການ ່ ອຍ. ້ ສວນໃຫຍ ເຮັ ິ ທີ່ສນ ູ ເສຍໃນກໍລະນີທ່ ີໄດ້ ່ ່ ດໄດດີ ້ ໃນການຊົດເຊີຍໃຫ້ແກທີ ່ ່ ດນ ມີການ ໃຫ້ຄໍາໝັນ ້ ສັນຍາ. ມີ 61% (169 ໂຄງການ) ຂອງໂຄງການທັງໝົດ, ຊາວບານບອກວ າໄດ ້ ່ ມີ ້ ການຊົດເຊີຍຢ່າງສົມເຫດສົມຜົ ນ, ທຸກຄົນທີ່ໄດຮັ ້ ບ ຜົ ນກະທົບແມນໄດ ້ ບໍພ ່ ຽງແຕເປັ ່ ຮັ ້ ບການຊົດເຊີຍ ແລະ ການຊົດເຊີຍນັນ ່ ນ ການສັນຍາເທົາ່ ນັນ ້ ແຕໄດ ື ຜົ ນກະທົບສວນ ່ ຈ ້ າຍໃຫ ່ ້ ຕົວຈິງ. ຄົວເຮືອນທີ່ຖກ ່ ໃຫຍ່ໄດ້ຮັບການຊົດເຊີຍຕາມລະບຽບກົດໝາຍ. ເພື່ ອປະເ ມີ ນ ຄຸນ ຄ່ າຂອງທີ່ ດິ ນ ທີ່ ໄ ດ້ ອະນຸ ມັ ດ ໃຫ້ ແກ່ ການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານກຽວກັ ບຕົວຊີ້ວດ ັ “ຫຼີກລຽງການບຸ ກເບີກທີ່ດນ ິ ທີ່ມຄ ີ ນ ຸ ຄາສູ ່ ່ ່ ງ” ນັ້ນ, ການ ປະເມີນໄດ້ຖາມຊາວບ້ານກ່ຽວກັບການນໍາໃຊ້ທີ່ ດິນໃນເມື່ອ ກອນ ມດ ັ ໃຫ້ແກການເຊົ າ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ່ ກອນການອະນຸ ່ ່ ຜົ ນໄດຮັ ້ ບຊີ້ໃຫ້ເຫັ ນວາ່ 2/3 (61% ຫຼື 170 ໂຄງການ) ຂອງໂຄງການທີ່ໄດ້ ປະເມີນພົບວາ່ ທີ່ດນ ິ ທີ່ໄດນໍ ້ າໃຊ້ເພື່ອການພັດທະນາສໍາລັບໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານນັນ ້ ແມ່ນມີຄວາມສໍາຄັນຫຼາຍສໍາລັບຊາວບ້ານ, ໝາຍ ຄວາມວາ່ ການພັດທະນາໂຄງການ ແມນກວມເອົ າ ທີ່ດນ ິ ທີ່ມຄ ີ ວາມສໍາຄັນ ່ ຕໍ່ກັບຊີວິ ດການເປັ ນຢູ່ຂອງທ້ອງຖິ່ນ. ຊາວບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບຈາກ ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ອ້າງວ່າ ພວກເຂົາເຄີຍນໍາໃຊ້ພື້ ນທີ່ດັ່ງກ່າວ ເພື່ ອການ ຜະລິດອາຫານ ແລະ ພືດເສດຖະກິດ ຫຼື ການເກັບຜະລິດຕະພັນຈາກທໍາມະຊາດ (ເຊັ່ນ: ອາຫານ, ຟືນ ດັງໄຟ, ເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ, ໄມສໍ ້ າລັບປຸກສາງ) ້ ແລະ ເປັ ນແຫຼ່ ງລ າຍຮັ ບ ຕົ້ ນ ຕໍ ຂ ອງຄົ ວ ເຮື ອ ນກ່ ອນທີ່ ໂ ຄງການຈະເຂົ້ າ ມາ. ເນື່ອງຈາກທີ່ດນ ິ ທີ່ອະນຸມດ ັ ໃຫ້ແກການເຊົ ່າ ແລະ ສໍາປະທານນັນ ້ ມີຄວາມ ່ ສໍາຄັນຫຼາຍ ຕໍ່ກັບຊີວດ ິ ການເປັ ນຢູ່ຂອງຊາວບ້ານ ຈຶງ່ ເຮັດໃຫ້ຕົວຊີ້ວດ ັ ນີ້ໄດ້ຄະແນນຕໍ່າ (ເບິ່ງເສັ້ນສະແດງ 69).

3% 1%

3%

5% 3% 9%

90%

ສັດສ່ວນໂຄງການ

PERCENTAGE OF DEALS

80% 70%

29%

35% 59%

76% 19%

50%

37% 83%

40% 11%

30%

10%

34%

51%

61%

60%

20%

4%

31%

14%

61%

23% 26% 13%

0% Avoiding ຫຼ ີ ກລຽງຜົ ນ ່ of household ກະທົ ບຕໍກ ່ ບ ັ ການ land lost ນໍາໃຊທີ ິ ້ ່ດນ ຂອງປະຊາຊົນ

Compensation ການຊົດເຊີຍ paid to all ຕໍກ ່ ບ ັ ທີ່ດນ ິ impacted ທີ ່ ສ ນ ູ ເສຍ households according to regulations

10% 3% 10%

31%

33%

Avoiding ຫຼີກລຽງ ່ ຜົimpacts ນກະທົບ on availability ຕໍກ ່ natural ບ ັ ຊັບ of ພະຍາກອນ resources ທໍາມະຊາດ

Contribution ປະກອບ to local ສ ວນເຂົ າ້ ່ economic ໃນການພັ ດ development

15%

Payment ການປະກອບ ການຈ າຍຄ າເຊົ ່ ່ າ່ - Contribution fees to infrastructure ສວນການ ສໍາof ປະທານ, ່ development ພັດທະນາ ພາສີ-ອາກອນ ພື້ນຖານ ໂຄງລາງ ່ ຢູ່ທອງຖິ ນ ່ ້

ຫຼAvoiding ີ ກລຽງການ ່ ບຸກclearing ເບີກທີ່ດນ ິ valuable land ທີ່ມຄ ີ ນ ຸ ຄາສູ ່ ງ

Low score (<1.56) Medium score (1.56-3) ຄະແນນຕໍ່າ <1.56) ຄະແນນລະດັບປານກາງ (1.56 - 3)

Improving ປະກອບສ ວນ ່ local income

ເຂົາ້ ໃນການ ປັ ບປຸງລາຍ ຮັບຢູ່ທອງຖິ ນ ່ ້

High score (>3) ຄະແນນສູງ (>3)

ທະນາເສດ ຖະກິດທອງຖິ ນ ່ ້

No data ບໍ່ມີຂໍ້ມູນ

ເສັ້ນສະແດງ 69: ຄະແນນຂອງຕົວຊີ້ວດ ັ ໃນອົງປະກອບດ້ານເສດຖະກິດ

109

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຄະແນນຂອງໂຄງການສວນໃຫຍ ັ “ການປະກອບສວນເຂົ າ້ ໃນ ່ ່ ສໍາລັບຕົວຊີ້ວດ ່ ການພັດທະນາພື້ນຖານໂຄງລາງຢູ ່ ” ແມນຂ າງສູ ່ ່ ທ້ອງຖິນ ່ ອນຂ ້ ້ ງ. ຈໍານວນ 51% (143 ໂຄງການ) ຂອງໂຄງການທັງໝົດ ທີ່ໄດໃຫ ້ ສັນຍາວາ່ ້ ້ ຄໍາໝັນ ຈະປະກອບສວນໃນການປັ ບປຸງສິງ່ ອໍານວຍຄວາມສະດວກຢູ່ທອງຖິ ນ ່ ເຊັນ ່ : ່ ້ ເສັນ ້ ທາງ, ໂຮງຮຽນ ຫຼື ລະບົບການສະໜອງແຫຼ່ງນໍາ້ ສະອາດ ແມນໄດ ່ ປະ ້ ຕິບດ ັ ຕາມສັນຍາໃນເບື້ອງຕົນ ້ . ເຖິງແນວໃດກໍຕ ່ າມ, ຈະຕອງໄດ ລະມັ ດລະວັງ ້ ້ ກຽວກັ ບ ຄວາມໝາຍຂອງຕົວຊີ້ວດ ັ ດັງ່ ກາວ ນນີ້ ່ ່ ເນື່ອງຈາກວາການປະເມີ ່ ພ ວກເຮົາໄດໃຫ ້ ້ ຄະແນນສູງເຊັ່ນດຽວກັນ ສໍາລັບມີໂຄງການຈໍານວນໜຶງ່ ທີ່ບໍ່ໄດປະກອບສ ວນເຂົ ້າ ໃນການພັດທະນາພື້ນຖານໂຄງລາງຢູ ້ ່ ່ ່ ທ້ອງຖິ່ນ ເພາະວາເຂົ ້ ສັນຍາກັບຊາວບານ ບ ບັນຫາດັງ່ ່ າເຈົາ້ ບໍໄ່ ດໃຫ ້ ້ ຄໍາໝັນ ້ ກຽວກັ ່ ກາວເລີ ຍ. ສໍາລັບຕົວຊີ້ວດ ັ ການຈາຍຄ າເຊົ ່ ່ ່ ່າ-ສໍາປະທານ, ພາສີ-ອາກອນ ແມນຍັ ໍ້ ນ ູ ທີ່ຈາໍ ກັດ. ຫຼາຍກວາ່ 70% (212 ໂຄງການ) ຂອງໂຄງການ ່ ງມີຂມ ທັງໝົດ ແມນບໍ ່ າມາດປະເມີນໄດ້ ໂດຍວິທກ ີ ານທີ່ນາໍ ໃຊໃນການປະເມີ ນນີ້. ່ ສ ້ ຄວາມອາດສາມາດໃນການສາງລາຍຮັ ບຈາກການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ້ ຂອງລັດ ໂດຍຜ່ານການເກັບຄາເຊົ ວງ ແລະ ພາສີ ່ າ່ -ສໍາປະທານ, ຄາພາກຫຼ ່ ອາກອນ ເປັ ນຄວາມຄາດຫວັງຕົນ ້ ຕໍໜງຶ່ ຂອງລັດຖະບານ ຊຶງ່ ການເກັບລາຍ ຮັບ ດັງ່ ກາວ ນຢູ່ຂັນ ້ ສູນກາງ, ຂັນ ້ ແຂວງ ແລະ ຂັນ ້ ເມືອງ ່ ແມນຂະແໜງການເງິ ່ ໃນຂອບເຂດທົວ ່ ປະເທດເປັ ນຜູ້ຮັບຜິດຊອບ. ແຕໜ ການປະເມີນ ່ າເສຍດາຍ, ້ ນີບ ້ ສ ່ໍ າມາດເຂົາ້ ເຖິງຂໍມ ້ ນ ູ ຈາກກະຊວງການເງິນ. ດັງ່ ນັນ ້ , ຈຶງ່ ມີຄວາມຈໍາເປັ ນ ອັນຮີບດວນເພື ່ ອເຮັດໃຫ້ສາມາດເຂົາ້ ເຖິງຂໍມ ້ ນ ູ ເຫຼົ່ານີ້ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ສາມາດ ່ ປະເມີນຕົວຊີ້ວດ ັ ນີ້ໄດ.້ ຕົວຊີ້ວດ ັ ອົງປະກອບດານຜົ ນກະທົບທາງສັງຄົມ ແລະ ຄະແນນຂອງແຕລະ ້ ່ ຕົວຊີ້ວດ ັ ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດານຜົ ນກະດານສັ ງຄົມ ປະກອບດວຍ ິ ດ ັ ທີ່ ້ ້ ້ 8 ຕົວຊີ້ວ ກ່ຽວຂ້ອງກັບການຈ້າງງານທີ່ຕອບສະໜອງໃຫ້ແກ່ຊຸ ມຊົນທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນ ກະທົບໂດຍໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ: (1) ການຈໍາກັດ ການນໍາໃຊແຮງງານຕ າງປະເທດ, (2) ຄວາມເທົ າ່ ທຽມໃນການຈາງແຮງງານ ້ ່ ້ ໃນແຕລະເກນອາຍຸ ແລະ ເພດ, (3) ຄ າແຮງງານທີ ່ ສມ ົ ເຫດສົມຜົ ນ, (4) ່ ່ ການປະຕິບດ ັ ຕໍແ ່ ຮງງານທີ່ດ,ີ (5) ການຈາງແຮງງານຈາກບ ານທີ ່ໄດຮັ ້ ້ ້ ບຜົນ ກ ະທົບ, (6) ການຫຼີກລຽງຜົ ນ ກະທົ ບ ຕໍ ກ ່ ບ ັ ສຸ ຂ ະພາບຢູ ທ ອງຖິ ່ ນ ແລະ ່ ່ ້ ຄວາມປອດໄພຂອງແຮງງານ, (7) ການຫຼີກລຽງຜົ ນ ກະທົ ບ ທາງລົ ບ ຕໍ ຄ ່ ວາມ ່ ໝັນ ້ ຄົງດານສະບຽງອາຫານ ແລະ (8) ການຖ າຍທອດຄວາມຮູ ເຕັ ກ ໂນໂລຢີ ້ ່ ້ ແລະ ການພັດທະນາຊຸ ມຊົນ (ເບິງ່ ພາກທີ 2 ສໍາລັບລາຍລະອຽດການອະທິ ບາຍກຽວກັ ບຕົວຊີ້ວດ ັ ). ່ 100%

6%

PERCENTAGE OF DEALS ສັດສ່ວນໂຄງ ການ

90%

ຕົວຊີ້ວດ ັ “ການປະຕິບດ ັ ຕໍແ ່ ຮງງານທີ່ດ”ີ ຫຼາຍໂຄງການແມນເຮັ ່ ດໄດດີ ້ ຊຶງ່ ເຫັນວາດີ ີ ດ ຸ ໃນບັນດາ 8 ຕົວຊີ້ວດ ັ ທີ່ໄດປະເມີ ນ. ຜົນການປະເມີນສະແດງໃຫ້ ່ ທ່ສ ້ ເຫັນວາ່ ໂຄງການສວນໃຫຍ ັ ຫາກຽວກັ ບ ່ ່ (57% ຫຼື 158 ໂຄງການ) ບໍໄ່ ດມີ ້ ບນ ່ ການປະຕິບດ ັ ຕໍກ ່ ບ ັ ແຮງງານທີ່ບດ ໍ່ .ີ ຜົ ນການປະເມີນນີ້ ີ ບໍສ ່ ອດຄອງກັ ບສິງ່ ່ ທີ່ກລ ໍ ະນີສກ ຶ ສາຈໍານວນໜຶງ່ ຄົນ ້ ພົບ ທີ່ວາ່ ນັກລົງທຶນ ປະຕິບດ ັ ທີ່ບດ ໍ່ ຕ ີ ແໍ່ ຮງງານ ເຊັນ ່ : ບໍຈ ່ າຍເງິ ນຄາຈ ່ ະນຸຍາດໃຫ້ພັກຜ່ອນໃນໄລຍະ ່ ່ າງຄົ ້ ບຕາມຈໍານວນ, ບໍອ ເຮັດວຽກ ແລະ ອື່ນໆ (ເຊັນ ່ : Baird 2010; LNRRIC et al. 2009; Molina 2011). ເຖິງແນວໃດກໍຕ ່ າມ, ຍັງມີໂຄງການອີກເກືອບ 1/3 ຂອງ ຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດ ແມນໄດ າ່ ພວກເຂົາໄດ້ ່ ຮັ ້ ບຄະແນນຕໍາ່ ຍອນວ ້ ປະຕິບດ ັ ທີ່ບດ ໍ່ ຕ ີ ແ ໍ່ ຮງງານ. ນອກຈາກນັນ ້ , ຕົວຊີ້ວດ ັ “ການຈໍາກັດການນໍາ ໃຊແຮງງານຕ າງປະເທດ” ແມນຂ າງເຮັ ດໄດດີ ັ ອັນດັບ ້ ່ ່ ອນຂ ້ ້ ້ (ຊຶງ່ ເປັ ນຕົວຊີ້ວດ ທີ 2 ໃນອົງປະກອບນີ້ ທີ່ຫາຼ ຍໂຄງການເຮັດໄດດີ ີ ດ ຸ . ລັດຖະບານແຫ່ງສປປ ້ ທ່ສ ລາວ ອະນຸຍາດໃຫ້ບໍລສ ິ ດ ັ ສາມາດນໍາເຂົາ້ ແຮງງານຈາກຕາງປະເທດໄດ ເຖິ ່ ້ ງ 15% ຂອງຈໍານວນແຮງງານທີ່ອອກແຮງງານດ້ວຍຮ່າງກາຍທີ່ຕ້ອງການ ທັງໝົດ ແລະ 25% ສໍາລັບຊຽວຊານ ຫຼື ນັກວິຊາການ42. ໃນນັນ ້ ໂຄງການ ່ ຫຼາຍກວາເຄິ ນ (55% ຫຼື 153 ໂຄງການ) ແມນໄດ ່ ງ່ ໜຶງ່ ທີ່ໄດປະເມີ ້ ່ ຄະແນນ ້

3%

10%

18%

15%

80% 70%

ຜົນໄດຮັ ິ ້ ບຈາກການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ຂອງລັດ ທີ່ໄດປະເມີ ນສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ຕົວຊີ້ວດ ັ ສວນໃຫຍ ໃນບັ ້ ່ ່ ນດາ 8 ຕົວຊີ້ວດ ັ ໃນອົງປະກອບນີໂ້ ຄງການຈໍານວນຫຼາຍແມນເຮັ ່ ດບໍໄ່ ດດີ ້ ດັງ່ ສະແດງ ຢູ່ເສັນ ້ ສະແດງ 70. ໂດຍສະເພາະແມນຕົ ັ “ການຖາຍທອດຄວາມຮູ ່ ວຊີ້ວດ ່ ້ ເຕັກໂນໂລຢີ ແລະ ການພັດທະນາຊຸ ມຊົນ” ແລະ “ຄາແຮງງານທີ ່ ສມ ົ ເຫດ ່ ສົມຜົນ”. ໃນຂະນະທີ່ລດ ັ ຖະບານຄາດຫວັງວາ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດຈະນໍາເອົາເທັກນິກການກະສິກາໍ ອັນໃໝ່ ແລະ ເຕັກໂນໂລຢີອນ ັ ໃໝ່ ມາໃຫ້ແກຊຸ່ ມຊົນ ໂດຍສະເພາະໃນໂຄງການກະສິກາໍ ແລະ ການປູກໄມ້ າ້ ໃນການພັດທະນາຢູ່ໃນເຂດຊົນນະບົດ ແລະ ຈະສາມາດປະກອບສວນເຂົ ່ (GoL 2004) ແຕຜົ ່ ໂີ ຄງ ່ ນການປະເມີນນີ້ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ເກືອບວາບໍ ່ ມ ການໃດເລີຍທີ່ໄດມີ ກສະ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີອນ ັ ໃໝ່ ໃຫ້ແກ່ ້ ການຖາຍທອດທັ ່ ຊຸ ມຊົນ. ສໍາລັບການປະເມີນຕົວຊີ້ວດ ັ ກຽວກັ ບ “ຄາຈ ່ ່ າງທີ ້ ່ ເໝາະສົມ”, ການປະເມີນນີ້ ໄດສົ ທີ່ນກ ັ ລົງທຶນຈາຍໃຫ ້ ມທຽບຄາຈ ່ າງແຮງງານ ້ ່ ້ ແກແຮງ ່ ງານກັບຄາແຮງງານຂັ ນ ້ ຕໍາ່ 41 ຂອງ ສປປ ລາວ ແລະ ສົມທຽບຄາແຮງງານ ່ ່ ທີ່ຈາຍໃຫ ນດຽວ ່ ້ ລະຫວາງ ່ ແຮງງານເພດຊາຍ ແລະ ເພດຍິງ ໃນໜາວຽກອັ ້ ກັນ. ໃນນັນ ້ 59% (164 ໂຄງການ) ບອກວາໄດ ່ ຮັ ້ ບຄາຈ ່ າງຕໍ ້ າ່ ກວາຄ ່ າແຮງ ່ ງານຂັນ ້ ຕໍາ່ ແລະ ມີຊ່ອງຫວາງ າຈ ່ ຄວາມແຕກຕາງຂອງຄ ່ ່ າງ ້ ລະຫວາງ ່ ແຮງງານເພດຊາຍ ແລະ ເພດຍິງ ຫຼາຍ (ຫຼາຍກວາ່ 10,000 ກີບ ຕໍມ ່ ້)ື .

32%

55%

60%

57%

29%

98%

11%

59%

42%

39%

20% 0%

38%

8%

40%

10%

41%

1% 1%

40%

50% 30%

33%

4%

10%

ການຈໍາusing ກັດ ຄວາມເທົ ທຽມ Fairຄາຈ າງ ່ wage ້ Limit Legalາ່ age ການນໍ າໃຊ້ ໃນການຈ າງ ທີrates ່ ສມ ົ ເຫດ ້ of foreign & gender ແຮງງານ ງານໃນແຕລະ ສົມຜົ ນ ່ of labour equality ຕາງປະເທດ ເກນອາຍຸ ແລະ ເພດ ່ labourers

Low score (<1.56)

58%

29%

16%

ຄະແນນຕໍ່າ (<1.56)

49%

ການປະຕິ ັ Goodບດ ຕໍlabour ແ ່ ຮງງານ

practices

ການຈ າງແຮງ ການຫຼີກລຽງ ການຫຼີກລຽງ ການຖາຍທອດ ້ ່ ່ ່ Labour Avoiding Avoiding Technology ງານຈາກບ ຜົນກະທົບຕໍ່ ຜົນກະທົບ ເຕັກໂນໂລຢີ ້ from ານ negative negative transfer & ທີ່ໄດຮັ ກັບສຸຂະພາບ ຕໍກ ່ ບ ັ ຄວາມ ແລະ ການ ້ ບຜົ ນ impacted impact on impact on social ກະທົ ບຈາກ ຢູhealth ນ ່ ແລະ ໝັ ນ ້ ຄົງ ພັດທະນາ ່ ທອງຖິ ້ villages & food development ໂຄງການ ຄວາມປອດໄພ ານສະບຽງ ຊຸ ມຊົນ ້ safety aspects ດsecurity ຂອງແຮງງານ ອາຫານ

Medium score (1.56-3)

ຄະແນນລະດັບປານກາງ (1.56 – 3)

High score (>3) ບໍ່ມີຂໍ້ມູນ

ຄະແນນສູງ (>3)

No data

ເສັ້ນສະແດງ 70: ຄະແນນຂອງຕົວຊີ້ວດ ັ ໃນອົງປະກອບດານຜົ ນກະທົບຕໍສ ່ ງັ ຄົມ ້ 41

110

42

ແຈງການຂອງລັ ດຖະມົນຕີ ກະຊວງແຮງງານ ແລະ ສະຫວັດດີການສັງຄົມ ເລກທີ 808/ກຮສສ, ລົງວັນທີ 9 ກຸມພາ 2015 ໄດກໍ ນ ້ ຕໍາ່ ຢູ່ ສປປ ລາວ ແມນ ່ ້ື ້ ້ ານົດຄາແຮງງານຂັ ່ ່ 900,000 ກີບ ຕໍເ່ ດືອນ ຕໍ່ ແຮງງານ ຫຼື ປະມານ 45,000 ກີບ ຕໍມ (MLSW 2015). ອີງໃສມາດຕາ 68 ຂອງກົ ດ ໝາຍແຮງງານ 2013 (ສະບັ ບ ປັ ບ ປຸ ງ ) (GoL 2013), ລັ ດ ຖະບານອະນຸ ຍ າດໃຫ ຫົ ວ ໜ ວຍທຸ ລ ະກິ ດ ສາມາດນໍ າ ເຂົ ້ າ ແຮງງານຈາກຕ າງປະເທດໄດ ເຖິ ງ 15% ຂອງແຮງງານທີ ່ ອ ອກແຮງງານດ ວຍຮ າງກາຍທີ ່ ຕອງ ່ ້ ່ ່ ້ ້ ່ ້ ການທັງໝົດ ແລະ 25% ສໍາລັບ ນັກວິຊາການ ຫຼື ນັກບໍລິຫານ-ຊ່ຽວຊານ.

ພາກທີ 6: ການຈັດລະດັບໃຫ້ຄະແນນໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂດຍນໍາໃຊ້ດັດຊະນີຄະແນນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ

ສູງ ຊຶງ່ ໝາຍຄວາມວາ່ ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ໄດນໍ ້ າເອົາແຮງງານຈາກຕາງປະເທດ ່ ເຂົ້າມາຢູ່ໃນເກນໂກຕາທີ່ລດ ັ ກໍານົດໃຫ້ ແລະ ສວນໃຫຍ ່ ່ໄດຈ ້ າງແຮງງານ ້ ພາຍໃນ. ເຖິງແນວໃດກໍຕ ່ າມ ເຫັ ນວາ່ ມີໂຄງການອີກຈໍານວນຫຼາຍທີ່ໄດ້ ຄະແນນຕໍາ່ ກຽວກັ ບ ການຈາງແຮງງານ ຈາກພາຍໃນ. ໃນນັນ ້ ສິງ່ ທີ່ໜາຕົ ່ ້ ້ ກໃຈ ແມນມີ ່ ປະມານ 65% (82 ໂຄງການ) ຂອງໂຄງການທັງໝົດ ແມນໄດ ່ ຈ ້ າງ ້ ທັງແຮງງານທີ່ອອກແຮງງານດວຍຮ າງກາຍ ແລະ ມັນສະໝອງ ເກີນໂກຕາ ້ ່ ທີ່ລດ ັ ກໍານົດໃຫ້ ແລະ ອີກ 35% ໄດຈ ່ ອອກແຮງງານ ດວຍ ້ າງແຮງງານທີ ້ ້ ຮາງກາຍ ຫຼື ມັນສະໝອງເກີນໂກຕາ ທີ່ລດ ັ ກໍານົດໃຫ້. ່ ກຽວກັ ບ ຕົວຊີ້ວດ ັ ຄວາມເທົ່າທຽມກັນທາງດານໂອກາດໃນການຈ າງງານ ່ ້ ້ ທີ່ຕອບສະໜອງໃຫ້ແກແຮງງານເພດຊາຍ ແລະ ເພດຍິງ43 ແລະ ເກນອາຍຸ ່ ຂອງແຮງງານຕາມລະບຽບກົດໝາຍ (ເກນອາຍຸອອກແຮງງານທີ່ຖກ ື ຕອງ ້ 44 ຕາມລະບຽບກົດໝາຍແມນ ່ ລະຫວາງ ່ 14 ຫາ 64 ປີ) ຜົ ນການປະເມີນ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວ່າ ມີໂຄງການຈໍານວນໜ້ອຍເທົ່ ານັ້ນ (15%) ທີ່ ໄດ້ ປະຕິບດ ັ ຕາມຫຼັກການ ແລະ ກົດໝາຍດັງ່ ກາວ, ່ ຊຶ່ງໝາຍວາ່ ໄດຈ ້ າງແຮງ ້ ງານ ເພດຊາຍ ແລະ ເພດຍິງຢ່າງເທົ່າທຽມກັນ ແລະ ໄດຈ ້ າງສະເພາະແຮງ ້ ງານທີ່ ຢ່ ູ ໃນຊ່ວງເກນອາຍຸທ່ ີ ກົດໝາຍກໍານົດໃຫ້. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, 39% (109 ໂຄງການ) ຂອງຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດໄດຮັ ້ ບຄະແນນຕໍາ່ ເນື່ອງຈາກການຈາງງານນັ ນ ້ ບໍ່ມີຄວາມເທົ່າທຽມກັນ ລະຫວາງ ້ ່ ເພດຍິງ ແລະ ເພດຊາຍ ແລະ ໄດຈ ທີ່ບ່ໍນອນຢູ່ໃນເກນອາຍຸອອກແຮງ ້ າງແຮງງານ ້ ງານທີ່ກໍານົດໄວຢູ ້ ່ ໃນກົດໝາຍ. ເພື່ອເຂົາ້ ໃຈກຽວກັ ບ ວາ່ ໂອກາດໃນການຈາງງານນັ ນ ້ ໄດຕອບສະໜອງໃຫ ່ ້ ້ ້ ແກຊາວບ ານທີ ່ໄດຮັ ້ ຫຼາຍປານໃດ, ການປະເມີນ ່ ້ ້ ບຜົນກະທົບຈາກໂຄງການນັນ ນີ້ ໄດສໍ ່ ໄດຮັ ້ າພາດອໍານາດການປົ ກຄອງບານ, ້ ຊາວບານຢູ ້ ່ ໃນບານທີ ້ ້ ບຜົ ນ ກະທົບ ແລະ ບໍລສ ິ ດ ັ ກຽວກັ ບ ແຫຼ່ງທີ່ມາຂອງແຮງງານ. ຈາກນັນ ້ ໄດສົ ່ ້ ມທຽບ

ຈໍານວນແຮງງານທີ່ມາຈາກບານທີ ່ ໄດຮັ ້ ້ ບຜົ ນກະທົບກັບຈໍານວນຄົວເຮືອນ ທີ່ສນ ູ ເສຍທີ່ດນ ິ ໃຫ້ແກໂຄງການ. ເຖິງແມນວ ່ ່ າ່ ໂດຍລວມແລວ ້ ການຈາງງານ ້ ຈໍານວນຫຼາຍ ທີ່ສາງຂຶ ້ ໂດຍໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ (ເບິງ່ ພາກທີ ້ ນ 5) ແຕ່ໂອກາດການຈາງງານເຫຼ ົ່ ານີ້ ຕົ້ນຕໍແລ້ວ ແມ່ນບໍ່ໄດ້ຕອບສະໜອງ ້ ໃຫ້ແກຊາວບ ານທີ ່ໄດຮັ ່ ້ ້ ບຜົນກະທົບ, ຊຶງ່ ບາງກໍລະນີ ແມນໄດ ່ ຕອບສະໜອງ ້ ການຈາງງານດັ ່ງກ່າວໃຫ້ແກ່ແຮງງານເຄື່ອນຍ້າຍ ມາແຕ່ບ່ອນອື່ນ ຫຼື ຈໍາ ້ ນວນການຈາງງານທີ ່ ໄດຕອບສະໜອງໃຫ ່ ໄດຮັ ້ ້ ້ ້ ແກບ ່ ານທີ ້ ້ ບຜົ ນກະທົບນັນ ໜອຍກວ ້ ່າຈໍານວນຄົວເຮືອນທີ່ສູນເສຍທີ່ດິນໃຫ້ແກ່ໂຄງການນັ້ນ ແລະ ມີຫຼາຍກວາ່ 42% (118 ໂຄງການ) ໄດ້ຄະແນນຕໍ່າໃນຕົວຊີ້ວດ ັ ນີ້. ນອກ ຈາກນັນ ້ , ຜູ້ໃຫ້ສໍາພາດຫຼາຍຄົນ (ຊາວບານ ້ ແລະ ນັກລົງທຶນ) ອາງວ ້ າໂອກາດ ່ ການຈາງງານທີ ່ ສາງຂຶ ້ ໂດຍໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ເຫຼົ່ານີ້ ແມນ ້ ້ ນ ່ ບໍມ ່ ຄ ີ ວາມໝັນ ້ ຄົງ ແລະ ມີຫາຼ ຍໆກໍລະນີ, ການຈາງງານທີ ່ ຕອບສະໜອງ ້ ໃຫ້ແກ່ຊາວບ້ານທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນກະທົບສ່ວນຫຼາຍແມ່ນຢູ່ໃນໄລຍະ 2-3 ປີ ທໍາອິດເທົ່ານັນ ້ , ແຕ່ຫຼັງຈາກນັນ ້ ໂອກາດການ ຈາງງານດັ ່ງກ່າວໄດ້ຫຼຸດລົງ ້ ຫຼາຍ ເຖິງແມ່ນວາ່ ໂຄງການດັ່ງກ່າວ ກ້າວເຂົ້າສູ່ໄລຍະການດໍາເນີນການ ຜະລິດແລ້ວກໍ່ຕາມ. ໂຄງການ ປະມານເຄິ່ງໜຶງ່ (49%, 138 ໂຄງການ) ມີຄະແນນຕໍ່າກ່ຽວ ກັບຕົວຊີ້ວດ ັ “ການຫຼີກລ່ຽງຜົ ນກະທົບຕໍ່ກັບສຸຂະພາບຢູ່ທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ຄວາມປອດໄພຂອງແຮງງານ”. ໂດຍອີງໃສການສໍ າພາດ ຊາວບານທີ ່ໄດຮັ ່ ້ ້ ບ ຜົ ນກະທົບ ພົ ບວາ່ ແຮງງານຂອງທ້ອງຖິ່ນບໍ່ເຄີຍໄດ້ຮັບການຝຶ ກອົບຮົມ ກຽວກັ ບ ຄວາມປອດໄພ ຫຼື ໄດຮັ ັ ່ ້ ບອຸປະກອນຄວາມປອດໄພ ເພື່ອປະຕິບດ ວຽກງານທີ່ມຄ ີ ວາມສຽງສູ ງ ເຊັ່ນ: ການສີດພົ່ນສານເຄມີກະສິກາໍ . ດັງ່ ນັນ ້ ່ ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ຈຶງ່ ເຮັດໃຫ້ເກີດມີຜົນກະທົບທາງລົບຕໍສ ່ ຂ ຸ ະພາບຂອງຄົນ ທ້ອງຖິ່ນ.

ເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ: ໝາກໄມ້ ແລະ ພື ດຜັ ກ ວາງຂາຍ ຢູ່ຕະຫຼາດນອຍແຫ ້ ່ ງໜຶງ່ ຂອງແຂວງ ວຽງຈັນ. © ໄມກາ ອິງໂກລສ, 2006.

43 44

ຄວາມເທົ່າທຽມກັນ ລະຫວາງ ່ ແຮງງານເພດຊາຍ ແລະ ເພດຍິງ ແມ່ນໄດ້ກໍານົດວາ່ ອັດຕາສ່ວນຂອງແຮງງານເພດຍິງຢູ່ລະຫວາງ ່ 40% ຫາ 60% ຂອງຈໍານວນແຮງງານທັງໝົດ ທີ່ຈາງໂດຍໂຄງການ. ້ ອີງຕາມມາດຕາ 101 ຂອງກົດໝາຍ ແຮງງານ 2013 (ສະບັບປັ ບປຸງ, GoL 2013).

111

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ຂອງກິດຈະການ ທີ່ພົ້ນເດັ່ນທີ່ຄັດເລືອກຈໍານວນໜຶງ່ ໃນຂໍນ ້ ້ນ ີ າໍ ສະເໜີຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ລັດ ສໍາລັບກິດຈະການທີ່ພົ້ນເດັນ ່ ຈໍານວນ ໜຶງ່ , ໃນນັນ ້ ມີປະເພດກິດຈະການຈໍານວນໜຶງ່ ແມນນອນຢູ ໃນຄໍ າ ສັ ງ ່ ເລກທີ 13/ນຍ (ເຊັ ່ ນ : ຢາງພາລາ, ໄມ ວິ ກ , ແຮ ຄໍ າ ແລະ ແຮ່ກົ່ວ). ່ ່ ້ ່ ຜົ ນການວິເຄາະສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ບໍ່ມີຄວາມແຕກຕາງກັ ນ ລະຫວ າງ ຄຸ ນ ນະພາບຂອງໂຄງການທີ ່ ລ ງ ົ ທຶ ນ ໃນປະເພດກິ ດ ຈະການທີ ່ ລະບຸຢ່ ູ ່ ່ ໃນຄໍາສັ່ງເລກທີ 13/ນຍ ແລະ ກິດຈະການທີ່ ພົ້ນເດັ່ນອື່ນໆ (ເບິ່ງຕາຕະລາງ 44). ໂຄງການ ປູກຢາງພາລາ ແລະ ຂຸດຄົ້ນແຮ່ກົ່ວ ໄດຄະແນນຕໍ າ່ ກວາ່ (ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນສະເລຍ ້ ່ 47 ແລະ 43 ຄະແນນ ຕາມລໍາດັບ); ສໍາລັບໂຄງການປູກໄມວິ ້ ກ ແລະ ຂຸດຄົ້ນແຮ່ຄໍາ ທີ່ໄດຖື ກ ສັ ງ ່ ໂຈະເຊັ ່ ນ ກັ ນ ແມ ນໄດ ຄະແນນ (ຄະແນນສະເລ ຍ 51 ຄະແນນ) ສູ ງ ກວ າ ປະເພດກິ ດ ຈະການຈໍ າ ນວນໜຶ ງ່ ທີ່ບໍ່ໄດ້ ້ ່ ້ ່ ່ ຖືກສັ່ງໂຈະນັນ ້ ເຊັ່ນ: ການປູກກວຍ (ຄະແນນສະເລ ຍ 46 ຄະແນນ) ຊຶ ່ ງ ບໍ ່ ນ ອນຢູ ໃນບັ ນ ຊີ ສ ງ ່ ັ ໂຈະຂອງຄໍ າ ສັ ງ ່ ເລກທີ 13/ນຍ. ້ ່ ່ ເບິ່ງຄະແນນ ໃນລະດັບທີ 2, ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ໂດຍແຍກຕາມປະເພດກິດຈະການ ແມນແຕກຕ າງກັ ່ ່ ນ ລະຫວາງ ່ ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ (ເບິ່ງຕາຕະລາງ 44). ໂຄງການປູກມັນຕົ້ນ, ລຽງງົ ວ -ຄວາຍ ແລະ ປູ ກ ກ ວຍ ເຮັ ດ ໄດ ດີ ໃ ນດ ານຄວາມສອດຄ ອງກັ ບ ້ ້ ້ ້ ່ ລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ຜົ ນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລອມ ແຕ ພັ ດ ມີ ຄ ະແນນຕໍ າ ່ ໃນອີ ກ ສອງອົ ງ ປະກອບຕົ ວ ຊີ ້ ວ ດ ັ ອື ່ ນ . ໂຄງການປູ ກ ໄມ ໄດ ຄະແນນ ້ ່ ້ ້ ຕໍ່າໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດານຄວາມສອດຄ ອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ, ຜົ ນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລອມ ແລະ ຜົ ນກະທົບທາງດານເສດຖະກິ ດ ້ ່ ້ ້ ເມື່ອທຽບໃສ່ກັບກິດຈະການອື່ນ ແຕ່ພັ ດມີຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດ້ານຜົ ນກະທົບທາງສັງຄົມສູງ ກວ່າ. ໂຄງການຂຸດຄົ້ນຫີ ນປູນ, ຫີ ນແຮ່, ແຮ່ບາຣິດ ແລະ ແຮ່ຄໍາ ເຮັດໄດ້ຂ້ອນຂ້າງດີໃນດ້ານຄວາມສອດຄ່ອງກັບລະບຽບກົດໝາຍ, ຜົ ນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລອມ ແລະ ຜົ ນກະທົບທາງດານເສດຖະກິ ດ ແຕພັ ່າ ໃນອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ດານຜົ ນກະທົບທາງດານ ້ ້ ່ ດໄດຄະແນນຕໍ ້ ້ ້ ສັງຄົມ. ສຸດທ້າຍ, ໂຄງການປູກກາເຟ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ຄະແນນສະເລຍໂດຍລວມແມ ນຕໍ າ ່ . ຊຶ ່ ງ ເປັ ນ ຜົ ນ ເນື ່ ອ ງມາຈາກ ຄະແນນສະເລ ຍຢູ ່ ່ ່ ່ ໃນ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ທັງໝົດນັນ ້ ແມນຢູ ່ ່ ໃນລະດັບປານກາງ. ຕາຕະລາງ 44: ປະເພດກິດຈະການທີ່ໄດຄັ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ໃນລະດັບທີ 1 ແລະ ໃນລະດັບທີ 2 ້ ດເລືອກ ແລະ ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ປະເພດກິດຈະການ

ຢູ່ໃນບັນຊີຂອງ ຄໍາສັ່ງເລກທີ 13 ຫຼື ບໍ?

ຂະແໜງກະສິກາໍ (54 ໂຄງການ)

ຄະແນນ ຄະແນນ ສະເລ່ຍ ຕໍ່າສຸດ

ຄະແນນ ໃນແຕລະອົ ງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ (ໃນລະດັບທີ 2) ່

ຄະແນນ ສູງສຸດ

ຄວາມສອດຄອງ ່ ກັບລະບຽບ ກົດໝາຍ

ສິ່ງແວດລ້ອມ

ເສດຖະກິດ

ສັງຄົມ

54

36

70

15

16

12

11

ປູກມັນຕົນ ້ (6 ໂຄງການ)

ບໍ່ຢ່ ູ

54

51

64

14

18

10

12

ລຽງງົ ້ ວ-ຄວາຍ (36 ໂຄງການ)

ບໍ່ຢ່ ູ

56

36

70

15

17

13

11

ປູກກາເຟ (7 ໂຄງການ)

ບໍ່ຢ່ ູ

50

43

61

12

12

13

12

ປູກກວຍ ້ (5 ໂຄງການ)

ບໍ່ຢ່ ູ

46

40

54

15

11

9

10

48

24

73

14

12

11

11

11

12

12

11

ຂະແໜງການປູກໄມ້ (80 ໂຄງການ) ປູກໄມວິ ້ ກ (13 ໂຄງການ)

ຢູ່

51

33

73

14

13

ປູກໄມເກດສະໜາ ້ (6 ໂຄງການ)

ບໍ່ຢ່ ູ

50

34

67

14

13

ປູກຢາງພາລາ (61 ໂຄງການ)

ຢູ່

47

29

63

14

11

10

11

55

31

74

15

15

15

11

ການຂຸດຄົນ ້ ບໍແ ່ ຮ່ (83 ໂຄງການ) ຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນປູນ (36 ໂຄງການ)

ບໍ່ຢ່ ູ

56

40

73

15

15

16

10

ຂຸດຄົນ ້ ຫີ ນແຮ່ (21 ໂຄງການ)

ບໍ່ຢ່ ູ

62

48

74

16

17

13

15

ຂຸດຄົນ ້ ແຮບາຣິ ດ (7 ໂຄງການ) ່

ບໍ່ຢ່ ູ

51

44

65

13

15

15

8

ຂຸດຄົນ ້ ແຮຄໍ ່ າ (5 ໂຄງການ)

ຢູ່

51

43

66

14

12

15

9

ຂຸດຄົນ ້ ຖານຫີ ນ (6 ໂຄງການ) ່

ບໍ່ຢ່ ູ

50

33

63

13

13

17

6

ຂຸດຄົນ ້ ແຮກົ ່ (8 ໂຄງການ) ່ ວ

ຢູ່

43

31

51

12

9

14

7

50

24

73

14

14

13

11

ລວມ (217 ໂຄງການ)

112

ຄະແນນໃນລະດັບທີ 1

ການເກັບກຽວຜົ ນຜະລິດອອຍ ່ ້ ຢູ່ເຂດໃກກັ ້ ບເມືອງ ສິງ, ແຂວງ ຫຼວງນໍາ້ ທາ. © ມິກ ຊິບເພັ ນ, 2019.

ພາກທີ 7: ສັງລວມ

113

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ພາກສຸດທ້າຍຂອງບົດລາຍງານ ສັງລວມຜົ ນໄດ້ຮັບທີ່ສໍາຄັນ ກ່ຽວກັບ ສະພາບການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ. ຊຶ່ງ ຜົນໄດຮັ ເຄາະ 2 ຊຸ ດຖານຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ໄດພັ ້ ມາ ້ ບແມນໄດ ່ ຈາກການວິ ້ ້ ດທະນາຂຶນ ໃໝ່ ຄື: ຊຸ ດຖານຂໍ້ມູນທີ່ ໜງຶ່ ແມ່ນການຂຶ້ນບັນຊີ ໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນຂອບເຂດທົວ ່ ປະເທດ ທີ່ປະກອບດວຍຂໍ ມ ້ ນ ູ ້ ພື້ນຖານທີ່ສາໍ ຄັນ ກຽວກັ ບ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ແລະ ຊຸ ດຖານ ່ ຂໍ້ມູນທີສອງ ແມ່ນ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນແບບລະອຽດ ໃນຈໍານວນ 296 ໂຄງການ ທີ່ໄດເລື ້ ອກເພື່ອປະເມີນຄວາມສອດຄອງຕາມ ່ ລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ຜົ ນກະທົບດານສິ ງ່ ແວດລອມ, ເສດຖະກິດ ແລະ ້ ້ ສັງຄົມ ຈາກໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ. ຊຸ ດຖານຂໍມ ້ ນ ູ ທີສອງນີ້ ສາມາດ ເວົາ້ ໄດວ ້ ນ ູ ພາບລວມອັນລະອຽດ ກຽວກັ ບ ການລິເລີ່ມ ້ າ່ ຍົກໃຫ້ເຫັ ນຂໍມ ່ ຫຼື ການພັດທະນາກິດຈະການ ຂອງ 296 ໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ 9 ແຂວງ ໂດຍມີ ຈຸດປະສົງເພື່ອໃຫ້ມີຄວາມເຂົາ້ ໃຈເລິກ ເຊິ່ ງ ຕື່ ມ ນອກຈາກຂໍ້ ມູ ນ ທີ່ ໄ ດ້ ຈາກການຂຶ້ ນ ບັ ນ ຊີ ໂ ຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານຢູ່ຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ ດັງ່ ກາວ. ່ ຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ການອະນຸມດ ັ ທີ່ດນ ິ ໃຫ້ ແກໂຄງການ ່ ລົງທຶນໃໝ່ ເພື່ອເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ມີຈງັ ຫວະຫຼດ ຸ ລົງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ນັບຕັງ້ ແຕໄດ ້ ບັນຊີຄງັ້ ສຸດທາຍປີ 2010. ເຖິງວາຈໍ ່ ມີ ້ ການຂຶນ ້ ່ ານວນໂຄງການ ອະນຸມດ ັ ຍັງສືບຕໍເ່ ພີ່ມຂຶນ ້ ແຕເນື ມດ ັ ໃນແຕລະປີ ໄດຫຼ ຸ ລົງ ່ ້ອທີ່ ທີ່ໄດອະນຸ ້ ່ ້ ດ ຢ່າງໄວວາ ໃນໄລຍະທົດສະວັດທີ່ຜ່ານມາ. ສະນັນ ້ , ໂຄງການທີ່ອະນຸມດ ັ ໃໝ່ ໃນໄລຍະຫຼັງມານີ້ເປັ ນໂຄງການຂະໜາດນອຍ. ທາອ ບ ໂຄງການ ້ ່ ຽງ ່ ກຽວກັ ່ ຂະໜາດນອຍນີ ້ ແມນສອດຄ ອງກັ ບແນວໂນມຢູ ົ້ ພົບໂດຍບົດ ້ ່ ່ ້ ່ ໃນໂລກ ທີ່ຄນ ຄົນ ້ ຄວາຂອງສາກົ ນ (Nolte et al. 2016). ໃນທົດສະວັດກອນໜ ານັ ້ ້ ່ ້ ນ ຊຶງ່ ເປັ ນໄລຍະທີ່ໄດມີ ິ ເປັ ນທຶນ (Ken້ ການກໍານົດນະໂຍບາຍການຫັ ນທີ່ດນ ney-Lazar et al. 2018), ລັດຖະບານແຫ່ງສປປ ລາວ ຮັບຮູຢ ້ ່າງກວາງ ້ ຂວາງວາ່ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດໄດເປັ ້ ນເຄື່ອງມື ທີ່ເໝາະ ສົມສໍາລັບການສາງລາຍຮັ ບຈາກຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ການ ້ ຂັບເຄື່ອນການພັດທະນາຊົນນະບົດ. ສະນັນ ້ , ຈຶງ່ ໄດມີ ັ ພື້ນທີ່ ້ ການອະນຸມດ ດິນເປັ ນບໍລເິ ວນກວາງໃຫ າ້ ໃນ ້ ້ ແກນັ ່ ກລົງທຶນ ເພື່ອເປັ ນການປະກອບສວນເຂົ ່ ການບັນລຸເປົ້ າໝາຍທາງເສດຖະກິດ ແລະ ການພັດທະນາຂອງປະເທດ. ແຕວ ດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການລົງທຶນຂະໜາດໃຫຍເຫຼ ່ າໃນຂະບວນການຈັ ່ ່ ົ່ ານີ້ ໄດນໍ ເຊັ່ນ: ການຂາດແຮງງານທີ່ ້ າເອົາສິງ່ ທ້າທາຍຫຼາຍຢ່າງມາສູປະເທດ ່ ມີສມ ີ ແື ຮງງານຢູ່ໃນທອງຖິ ່ , ການເຂົາ້ ເຖິງເຕັກໂນໂລຢີ ແລະ ພື້ນຖານໂຄງລາງ ້ ນ ່ ຊຶ່ງທັງໝົດນີ້ໄດເຮັ ມດ ັ ແລະ ພັດ ້ ດໃຫ້ເກີດຄວາມຫຍຸງຍາກໃນການອະນຸ ້ ທະນາພື້ນທີ່ດນ ິ ສໍາປະທານຂະໜາດໃຫຍ,່ ດັງ່ ນັນ ້ , ຂະໜາດຂອງໂຄງການ ທີ່ອະນຸມດ ັ ໃນໄລຍະຫຼັງມານີ້ ຈຶງ່ ມີຂະໜາດນອຍກວ າ. ້ ່ ການທີ່ໂຄງການມີ ຂະໜາດນອຍກວ ານັ ້ ອາດເປັ ນຜົນເນືອ ່ ງມາຈາກ ການວາງແຜນພັດທະນາ ້ ່ ນ ໂດຍອີງໃສສະພາບຄວາມເປັ ນຈິງ, ອີງໃສປະສົ ບການຜ່ານມາ ແລະ ຍອນ ່ ່ ້ ທີ່ດນ ິ ທີ່ມຢ ີ ່ ູມີຈາໍ ກັດແລວ ້ (Messerli et al. 2015). ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ຍັງເຮັດໃຫ້ສາມາດວິເຄາະ ໄດກ ບຊ່ອງຫວາງ ມດ ັ ໃຫ້ແກໂຄງການ ້ ຽວກັ ່ ່ ລະຫວາງ ່ ເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດອະນຸ ້ ່ ແລະ ເນື້ອທີ່ ທີ່ນກ ັ ລົງທຶນໄດພັ ້ ດທະນາຕົວຈິງ. ສໍາລັບ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຢຸ ້ ດເຊົາຊົ່ວຄາວ ແມນໄດ ່ ພັ ້ ດທະນາເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດຮັ ັ ພຽງແຕ່ 28% ເທົາ່ ນັນ ້ ແລະ ສໍາລັບໂຄງການທີ່ໄດຈັ ້ ບອະນຸມດ ້ ດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ສໍາເລັດຕາມສັນຍາແລວນັ ້ ແມນໄດ ້ ທີ່ອະນຸມດ ັ ພຽງ ້ ນ ່ ພັ ້ ດທະນາເນືອ ແຕ່ 69%. ອີງໃສຜົ ່ ນໄດຮັ ້ ບນີ້ ຈຶງ່ ເກີດມີຄາໍ ຖາມຂຶ້ນມາວາ່ ມັນມີຄວາມ ຈໍາເປັ ນບໍ ທີ່ຈະຈັດສັນທີ່ດນ ິ ໃໝໃຫ ິ ່ ້ ແກ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ຂອງລັດໃໝ່ ຫຼື ຄວນຈັດສັນທີ່ດນ ິ ທີ່ບໄໍ່ ດນໍ ່ ໄດອະນຸ ມດ ັ ້ າໃຊຂອງໂຄງການທີ ້ ້ ຜ່ານມານັນ ້ ໃຫ້ແກໂຄງການລົ ງທຶນໃໝ.່ ນອກຈາກນັນ ້ , ຍັງເຫັ ນວາ່ ໂຄງ ່ ການລົງທຶນໃໝຄວນຈະຈັ ດສັນໄປໃສພື ິ ຂອງໂຄງການທີ່ປະລະ ່ ່ ້ ນທີ່ ທີ່ດນ ຫຼື ບໍມ ່ ຄ ີ ວາມຄືບໜາທີ ມດ ັ ຜ່ານມາ. ້ ່ ໄດອະນຸ ້ ໂຄງການສວນໃຫຍ ນ ້ ຕອນການກະກຽມ ໄປສູການຈັ ດຕັງ້ ່ ່ ໄດກ ້ າວຈາກຂັ ້ ່ ປະຕິບດ ັ ຊຶງ່ ລວມມີ ໄລຍະເລີ່ມຕົນ ້ ແລະ ກໍສ ່ າງ ້ ຕອນການດໍາເນີນ ້ ແລະ ຂັນ ການຜະລິດ. ນີ້ໝາຍຄວາມວາ, ່ ໃນອະນາຄົດອັນໃກນີ ້ ້, ສປປ ລາວ ຈະມີ ການຜະລິດສິນຄາ້ ແລະ ລາຍຮັບດານພາສີ -ອາກອນ ຈາກການເຊົ່າ ແລະ ້

45

114

ກົດໝາຍວາດ ່ ້ວຍສົ່ງເສີມການລົງທຶນຂອງສປປ ລາວ (ສະບັບປັ ບປຸງ) 2009

ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເພີ່ມຂຶນ ້ ແລະ ລວມທັງ ຄວາມຕອງການແຮງງານ ້ ສໍາລັບໂຄງການເຫຼ່ົ ານີ້ ກໍອ ່ າດຈະເພີ່ມຂຶນ ້ ເຊັ່ນດຽວກັນ. ໃນເວລາດຽວກັນ, ຜົ ນກະທົບ ດານສັ ງຄົມ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ ່ າດຈະເພີ່ມຂຶນ ້ . ້ ້ ກໍອ

ການປະກອບສວນ ິ ່ ຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ຂອງລັດ ເຂົາ້ ໃນການພັດທະນາຢູ່ເຂດຊົນນະບົດຢູ່ ສປປ ລາວ ຄໍາຖາມຕົນ ້ ຕໍໃນການຖົກຖຽງກັນ ກຽວກັ ບການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ່ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ ແມ່ນກ່ຽວຂ້ອງກັບການປະກອບສ່ວນເຂົ້າ ໃນການພັດທະນາຊົນນະບົດໂດຍລວມ ແລະ ການລຶບລາງຄວາມທຸ ກຍາກ ້ ຕາມເນື້ອ ໃນຈິດໃຈຂອງນະໂຍບາຍຫັ ນທີ່ດນ ິ ເປັ ນທຶນ. ໃນໄລຍະຜ່ານມາ ການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນ ິ ໄດຮັ ເພື່ອເປັ ນ ້ ບການສົງ່ ເສີມຢ່າງກວາງຂວາງ ້ ເຄື່ອງມືເພື່ອນໍາເອົາໂອກາດການພັດທະນາ ແລະ ເພື່ອເປັ ນການດຶງດູດເອົາ ການລົງທຶນໄປສູເຂດຫ ່ : ອັດຕາພາ ່ ່ າງໄກສອກຫຼີກ ໂດຍລັດມີສງິ່ ຈູງໃຈ ເຊັນ ສີຕາໍ່ ຫຼື ການຍົກເວັນ ້ ພາສີຕກ ໍ່ ບ ັ ໂຄງການລົງທຶນທີ່ຢ່ ໃນເຂດຫ ູ ່ າງໄກສອກ ຫຼີກ45. ຄາດວາ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຈະນໍາຜົນ ປະໂຫຍດມາສູເຂດເນີ ນສູງບອນທີ ່ ຊາວກະສິກອນຂະໜາດນອຍ ່ ່ ້ ມີຄວາມ ອາດສາມາດຈໍາກັດໃນການຍົກສູງສະມັດຕະພາບການຜະລິດກະສິກາໍ ຂອງ ເຂົາເຈົາ້ (ເບິງ່ Alexander, Millar, Lipscombe 2009; MAF 2010). ເຖິງວາມັ ່ ນນອກເໜືອຈາກກອບຂອງບົດລາຍງານນີ້ ທີ່ຈະປະເມີນ ຜົ ນນະໂຍບາຍການຫັ ນທີ່ດນ ິ ເປັ ນທຶນ ແຕວ ຼ ຖານຫຼາກຫຼາຍຈາກ ່ າ່ ມີຫັ ກ ການວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ຢູ່ໃນບົດລາຍງານນີ້ ທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ການປະກອບ ສ່ວນຂອງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຕໍ່ການພັ ດທະນາ ຊົນນະບົດ ແມນຕໍ ງ່ ກາວນັ ້ ່ າ່ ກວາທີ ່ ່ຄາດຫວັງໄວ້ ແລະ ການປະກອບສວນດັ ່ ່ ນ ບໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນຢູ່ ຂົງເຂດທີ່ ທກ ຸ ຍາກຂອງປະເທດຕາມທີ່ ຄາດຫວັງໄວ້. ມີ ໂຄງການຈໍານວນໜອຍເທົ ່ານັນ ້ ທີ່ໄດປະກອບສ ວນເຂົ າ້ ໃນການກໍສ ່ າງ ້ ້ ່ ້ ຫຼື ປັ ບປຸງພື້ນຖານໂຄງລາງທີ ່ ມ ຢ ີ ູ ໃນທ ອງຖິ ນ ່ . ຜົ ນ ການວິ ເ ຄາະຂໍ ມ ້ ນ ູ ນີ ້ ແມນ ່ ່ ້ ່ ສອດຄອງກັ ບ ຜົ ນ ໄດ ຮັ ບ ຂອງການສຶ ກ ສາອື ່ ນ ໆ (ເຊັ ນ ່ : Messerli et al. ່ ້ 2015) ທີ່ວາການເຊົ ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ບໍຄ ່ ອຍຈະຈັ ດຕັງ້ ່ ່ ປະຕິບດ ັ ຢູ່ເຂດຫ່າງໄກສອກຫຼີກ. ແຕໂດຍປົ ກ ກະຕິ ໂຄງການສ ວນໃຫຍ ່ ່ ່ ຈະ ສຸມໃສ່ທີ່ ດິນຢູ່ ໃກ້ເຂດສູນກາງເສດຖະກິດທີ່ ມີຢ່ ູ ແລ້ວ ເຊັ່ ນ: ເຂດເທດ ສະບານແຂວງ ແລະ ເຂດຊາຍແດນ. ການທີ່ນກ ັ ລົງທຶນລົງທຶນຢູ່ໃນພື້ນທີ່ ເຫຼົ່ານີ້, ນັກລົງທຶນຈະສາມາດຫຼີກລຽງຄ າໃຊ ຈ າຍໃນການກໍ ສ ່ າງ ່ ່ ້ ່ ້ ຫຼື ປັ ບປຸງ ພື້ນຖານໂຄງລາງ. ຜົ ນ ການປະເມີ ນ ຜົ ນ ຄຸ ນ ນະພາບການລົ ງ ທຶ ນ ສະແດງໃຫ້ ່ ເຫັ ນວາ່ ມີພຽງແຕ່ 12% ຂອງໂຄງການ ທີ່ໄດປະເມີ ນ ເປັ ນ ບໍ ລ ສ ິ ດ ັ ມະຫາຊົນ ້ ທີ່ ມີຄວາມສາມາດໃນການເຂົ້ າເຖິ ງແຫຼ່ ງທຶ ນໄດ້ໃນຈໍານວນຫຼ ວງຫຼ າຍ. ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ສ່ວນໃຫຍ່ລົງທຶນໂດຍ ບໍລສ ິ ດ ັ ເອກະຊົນ ແລະ ທຸລະກິດຄອບຄົວ, ຊຶ່ງໂດຍທົ່ວໄປ ມີຫາຼ ຍໂຄງການ ບອກວາ່ ພົບກັບບັນຫາການເຂົາ້ ເຖິງແຫຼ່ງທຶນໃນເວລາຖາມກຽວກັ ບອຸປະ ່ ສັກທີ່ເຂົາເຈົາ້ ພົ ບໃນການພັ ດທະນາໂຄງການ, ຊຶ່ງມັນອາດສະທ້ອນເຖິງ ສາເຫດທີ່ມໂີ ຄງການລົງທຶນຈໍານວນໜອຍທີ ່ ໄດປະກອບສ ວນເຂົ າ້ ໃນການ ້ ້ ່ ປັ ບປຸງພື້ນຖານໂຄງລາງ ດັ ງ ່ ກ າວມາຂ າງເທິ ງ . ່ ່ ້ ເຖິງແນວໃດກໍຕ ່ າມ, ແນວໂນມດັ ້ ງ່ ກາວ ່ ແມນມີ ່ ການປ່ຽນແປງໃນແຕລະໄລຍະ. ່ ຂໍ້ ມູ ນ ການຂຶ້ ນ ບັ ນ ຊີ ໂ ຄງການສະແດງໃຫ້ ເຫັ ນວ່ າ ການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດໄດຂະຫຍາຍໄປສູ ເຂດຫ ້ ່ ່ າງໄກສອກຫຼີກຫຼາຍ ຂຶນ ້ . ໂຄງການທີ່ໄດຮັ ບ ອະນຸ ມ ດ ັ ກ ອນປີ 2005 ແມ ນຕັ ງ ້ ຢູ່ພື້ນທີ່ໂດຍໃຊເວລາ ້ ່ ່ ້ ເດີນທາງຈາກ ເທດສະບານແຂວງປະມານ 1.5 ຊົ່ວໂມງ ຊຶ່ງຕັງ້ ຢູ່ໃກກວ ້ າ່ ໂຄງການທີ່ອະນຸມດ ັ ໃນ ລະຫວາງ ປີ 2005 ແລະ 2012 ທີ ່ ໃ ຊ ເວລາເດີ ນ ທາງ ່ ້ ສະເລ່ຍ 2 ຊົ່ ວໂມງ. ໂຄງການທີ່ ໄດ້ຮັບການອະນຸມັດນັບແຕ່ປີ 2015 ເປັ ນຕົນ ້ ມາ ແມນຕັ ່ ງ້ ຢູ່ພື້ນທີ່ໆຕອງໃຊ ້ ້ເວລາສະເລຍ ່ 2.5 ຊົ່ວໂມງ ໃນການ ເດີນທາງຈາກເທດສະບານຂອງແຂວງ. ແນວໂນມດັ ້ ງ່ ກາວ ່ ຊີ້ໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ທີ່ດນ ິ ຢູ່ພື້ນທີ່ໃກຄຽງກັ ບ ສູ ນ ໃຈກາງເສດຖະກິ ດ ແລະ ລຽບຕາມເສັ ນ ້ ທາງ ້ ຄົມມະນາ ຄົມສາຍຫຼັກ ແມນມີ ຈ າ ໍ ກັ ດ ແລ ວ ດັ ງ ່ ນັ ນ ້ ໂຄງການເຊົ ່ າ ແລະ ່ ້ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃໝຈໍ າ ຕ ອງໄດ ໄປຈັ ດ ຕັ ງ ້ ປະຕິ ບ ັ ດ ຢູ ເຂດຫ ່ ້ ້ ່ ່ າງ ໄກກວາ. ເວົ າ ້ ອີ ກ ຢ າງໜຶ ງ ່ ແມ ນບັ ນ ດາໂຄງການທີ ່ ອ ະນຸ ມ ດ ັ ໃນໄລຍະຫຼ ັ ງ ມາ ່ ່ ່ ນີ້ ໄດປະຕິ ບດ ັ ຕາມ ນະໂຍບາຍຂອງລັດຖະບານ ໃນການຈັດສັນທີ່ດນ ິ ຢູ່ເຂດ ້ ຫ່າງໄກສອກຫຼີກທີ່ມລ ີ ະດັບການເຂົາ້ ເຖິງຕໍາ່ ກວາໃຫ ແກ ໂຄງການລົ ງ ທຶ ນໃໝ.່ ່ ້ ່

ພາກທີ 7: ສັງລວມ

ທາງດານລັ ກສະນະພູມສັນຖານ, ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ້ ຂອງລັດ ບໍ່ໄດຈັ ້ ດຕັງ້ ປະຕິບັດຢູ່ເຂດຫ່າງໄກສອກຫຼີກທີ່ເປັ ນເຂດເນີນສູງ, ແຕ່ ສ່ ວນໃຫຍ່ ໄດ້ ສຸ ມ ໃສ່ ເຂດທົ່ ງ ພຽງທີ່ ສ າມາດເຂົ້ າ ເຖິ ງ ໄດ້ ສະດວກ. ພື້ ນທີ່ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນ ມີລະດັບການຜະລິດກະສິກໍາເປັ ນສິນຄ້າ ແລະ ການ ຜະລິ ດ ຂະໜາດໃຫຍ່ ໂດຍຊາວກະສິ ກ ອນຂະໜາດນ້ອຍສູ ງ ຢູ່ ແລ້ ວ (Nanhthavong 2017). ຊຶ່ງນັນ ້ ອາດເວົາ້ ໄດວ ້ າ່ ນັກລົງທຶນໃນຂົງເຂດ ທີ່ດນ ິ ຂະໜາດໃຫຍ່ ບໍແ ່ ມນຜູ ັ ເຄື່ອນການພັດທະນາເສດຖະກິດຢູ່ໃນ ່ ້ ທີ່ຂບ ເຂດຊົນນະບົດທີ່ກະຕຸນການກ າວໄປສູ ການພັ ດທະນາ ແຕການ ເຊົ່າ ແລະ ້ ້ ່ ່ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຊໍາ້ ພັດ ເກີດຂຶນ ້ ຍອນການດຶ ງດູດຂອງການຫັ ນ ້ ໄປສູກົ ່ ນໄກເສດຖະກິດຕະຫຼາດຂອງຊາວກະສິກອນຂະໜາດນອຍ ້ ທີ່ເກີດ ຂຶນ ້ ກອນໜ ານີ ິ ຂອງລັດ ່ ້ ້ແລວ. ້ ການທີ່ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ຕັງ້ ຢູ່ໃນເຂດທີ່ມຈ ີ າໍ ນວນປະຊາຊົນໜາແໜນກວ າ່ (ໂດຍທົ່ວໄປ ແມນຢູ ້ ່ ່ ເຂດໃກກັ ້ ບເທດສະບານຂອງ ແຂວງ, ເຂດຊາຍແດນ ແລະ ໃນເຂດທົງ່ ພຽງ) ນັ້ນ ອາດເປັ ນການຮັບປະກັນ ກ່ຽວກັບ ການຕອບສະໜອງແຮງງານ ທີ່ມສ ີ ມ ີ ແ ື ຮງງານໃຫ້ແກໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ່ ໃນຕົວຈິງແລວ ິ ຂອງລັດ ໄດນໍ ້ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ້ າເອົາ ໂອກາດການຈາງງານຫຼ າຍພໍສມ ົ ຄວນ ແລະ ກໍໄ່ ດປະກອບສ ວນເຂົ າ້ ໃນການ ້ ້ ່ ຫັ ນໄປສູເສດຖະກິ ດຕະຫຼາດຢູ່ເຂດຊົນນະບົດຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ ໂດຍການສະ ່ ໜອງການຈາງງານໃນຂົ ງເຂດກະສິກາໍ ແລະ ແຮງງານຮັບຈາງ ້ ້ (World Bank 2016). ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ມີເກືອບ 40,000 ການຈາງງານໄດ ສ ້ ໂດຍ 202 ໂຄງການໃນຂະແໜງ ້ ້ າງຂຶ ້ ນ ການກະສິກໍາ, ປູກໄມ້ ແລະ ບໍ່ແຮ່, ໂດຍສະເລ່ຍໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດສ ກ ່ ໂິ ລຕາແມັດຂອງ ້ າງ ້ 29 ການຈາງງານຕໍ ້ ເນື້ອທີ່ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ໄດພັ ່ າມ, ້ ດທະນາແລວ. ້ ເຖິງແນວໃດກໍຕ ສິງ່ ທີ່ຍງັ ເປັ ນສິງ່ ທ້າທາຍ ກຽວກັ ບການຈາງງານທີ ່ ສາງຂຶ ້ ນັນ ້ ແມນການ ່ ້ ້ ນ ່ ຕອບສະໜອງການຈາງງານດັ ງ່ ກາວ ້ ້ ່ ໃຫ້ແກຊຸ່ ມຊົນທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບນັນ ຍັງມີຈາໍ ກັດ. ສິງ່ ທ້າທາຍທີໜງ່ຶ , ແມນຄວາມໝັ ນ ້ ຄົງຂອງການຈາງງານ ່ ້ ເນືອ ່ ງຈາກວາ່ ການຈາງງານສ ວນຫຼ າຍ (85%) ຈາກການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ້ ່ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແມນການຈ າງງານຕາມລະດູ ການ ຊຶງ່ ໝາຍຄວາມວາ່ ການ ່ ້ ຈາງງານເຫຼ ົ່ານັນ ້ ບໍໄ່ ດຕອບສະໜອງຕະຫຼ ອດປີ. ນອກຈາກນີ,້ ຈໍານວນການ ້ ້ ຈາງງານທີ ່ສະໜອງໂດຍ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດນັນ ້ ້ ມີການປ່ຽນແປງໄປຕາມແຕລະໄລຍະເວລາ ຊຶງ່ ບໍສ ່ ະເພາະແຕປ ່ ່ ່ ຽນແປງໄປ ຕາມລະດູການ (ການເສຍຫຍາ້ ແລະ ການເກັບກຽວຜົ ນຜະລິດ ແມນຕ ່ ່ ອງ ້ ການແຮງງານເປັ ນຈໍານວນຫຼາຍ ແຕແຮງງານເຫຼ ົ່ ານີ້ ພັດບໍຕ ່ ອງການຢູ ່ ້ ່ ໃນ ຊວງເວລາອື ່ນ). ມັນຍັງປ່ຽນແປງໄປຕາມໄລຍະເວລາຂອງການຈັດຕັງ້ ປະຕິ ່ ບັດໂຄງການ ຊຶງ່ ໃນຂະນະທີ່ແຮງງານຈໍານວນຫຼາຍ ແມນມັ ່ ກຈະຕອງ ້ ການ ຢູ່ໃນໄລຍະເລີ່ມຕົນ ້ ພັດທະນາໂຄງການ (34% ຂອງການຈາງງານ ແມນຕ ້ ່ ອງ ້ ການຢູ່ໃນໄລຍະນີ້), ແຕວ ້ ມີແຮງງານຈໍານວນໜອຍ ້ ່ າຫຼ ່ ັ ງຈາກນັນ ້ ເທົາ່ ນັນ ທີ່ຕອງການໃນການຈັ ດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການ. ້ ສິງ່ ທາທາຍທີ ສອງ, ແມນກ ບປະເພດຂອງການຈາງງານ ແລະ ລະດັບ ້ ່ ຽວກັ ່ ້ ຂອງຄາຈ ່ າງທີ ້ ່ ໂຄງການຕອບສະໜອງໃຫ້ແກຊຸ່ ມຊົນທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບ. ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ສວນໃຫຍ ຕອບສະໜອງ ່ ່ ການຈາງງານໃຫ ມແ ື ຮງງານຕໍາ່ ເຊັນ ່ : ການບຸກເບີກ ້ ້ ແກຊຸ່ ມຊົນ ທີ່ຕອງການສີ ້ ທີ່ດນ ິ , ການກະກຽມດິນ, ການປູກ, ການເສຍຫຍາ້ ແລະ ການນໍາໃຊສານເຄມີ ້ ກະສິກາໍ . ໃນຂະນະທີ່ການຈາງງານທີ ່ຕອງການສີ ມແ ື ຮງງານຕໍາ່ ເຫຼົ່ານີ້ ອາດ ້ ້ ຈະແທດເໝາະກັບຄວາມສາມາດຂອງແຮງງານທອງຖິ ນ ່ ທີ່ມສ ີ ມ ີ ແ ື ຮງງານ ້ ດັງ່ ກາວຕໍ າ່ ຢູ່ແລວ າງງານເຫຼ ົ່ ານີ້ພັດໄດຄ ່ ້ ແຕການຈ ່ ້ ້ າຈ ່ າງທີ ້ ່ ຕາໍ່ ຫຼາຍ ຊຶງ່ ມັກ ຈະຕໍາ່ ກວາຄ ນ ້ ຕໍາ່ ຢູ່ ສປປ ລາວ. ນັກລົງທຶນຢູ່ ສປປ ລາວ ແກໄຂ ່ າແຮງຂັ ່ ້ ບັນຫາດັງ່ ກາວ າງປະເທດ, ໂດຍສະເພາະແມນ ່ ໂດຍການຈາງແຮງງານຕ ້ ່ ່ ການຈາງງານທີ ່ ຕອງການຄວາມຊໍ ານານດານວິ ້ ້ ້ ຊາການສູງ. ແຮງງານຕາງ ່ ປະເທດ ສວນຫຼ າຍແມນນໍ ່ ່ າເຂົາ້ ມາເພື່ອເຮັດວຽກ ໃນຕໍາແໜງ່ ຄຸມຄອງ້ ບໍລຫ ິ ານ (ເຊັ່ນ: 72% ຂອງການຈາງງານທັ ງໝົດທີ່ກຽວຂ ້ ່ ້ອງກັບການ ຄຸມຄອງ-ບໍ ລຫ ິ ານໃນຂະແໜງການປູກໄມ້ ແມນແຮງງານຕ າງປະເທດ), ້ ່ ່ ນໍາມາເພື່ອສີດຢາຂາຫຍ າ້ ແລະ ຢາປາບສັດຕູພືດ (59% ແມນແຮງງານ ້ ່ ຕາງປະເທດ) ຫຼື ນໍາມາເພື່ອເກັບກຽວຜົ ນຜະລິດຢູ່ໃນຂະແໜງການປູກໄມ້ ່ ່ (25% ຂອງການຈາງງານດັ ງ່ ກາວແມ ນແຮງງານຕ າງປະເທດ). ໃນຂະແໜງ ້ ່ ່ ່

ການບໍແ ່ ຮ,່ 28% ຂອງການຈາງງານທັ ງໝົດແມນແຮງງານຕ າງປະເທດ. ້ ່ ່ ການທີ່ສດ ັ ສວນແຮງງານຕ າງປະເທດສູ ງນັນ ້ ໝາຍເຖິງ ການປະກອບສວນ ່ ່ ່ ຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດເຂົາ້ ໃນການພັດທະນາ ດານເສດຖະກິ ດຢູ່ ສປປ ລາວ ຕໍາ່ ກວາທີ ້ ່ ່ ຄວນຈະເປັ ນ (ຄາດວາ່ ເງິນເດືອນ ຂອງແຮງງານຕາງປະເທດ ສວນໃຫຍ ແມ ກບ ັ ຄືນປະເທດຂອງເຂົາເຈົາ້ ) ່ ່ ່ ນໄຫຼ ່ ເຊັນ ່ ດຽວກັນກັບໃນແງດ ກສາ (ຄວາມ ຮູບໍ ່ ານການສຶ ້ ້ ໄ່ ດຖື ້ ກຖາຍທອດໃຫ ່ ້ ແກ່ ຊາວລາວ ແຕ່ພັ ດຍັງຢູ່ກັບແຮງງານຕ່າງປະເທດ). ການເພີ່ ມຄວາມຮູ້ ໂດຍຜ່ານການສາງຄວາມອາດສາມາດ ໃຫ້ແກຊາວບ ານ ນ ້ ້ ່ ້ ຢູ່ບໍລເິ ວນໃກຄຽງນັ ້ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດສວນໃຫຍ ແມ ່ ່ ນບໍ ່ ໄ່ ດຕອບ ້ ສະໜອງໃຫ້ແກຊາວບ ານ. ່ ້ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ຍັງສະແດງ ໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ຊຸ ມຊົນທີ່ໄດຮັ ່ ຄ ີ ວາມອາດສາມາດ ້ ບຜົນກະທົບຈາກໂຄງການບໍມ ແລະ ບໍຕ ່ ອງການທີ ່ຈະຮັບຈາງຢູ ິ ຂອງ ້ ້ ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ລັດ ທີ່ ສົ່ງຜົ ນກະທົ ບດ້ານລົບຕໍ່ເຂົາເຈົ້າ. ສິ່ງນີ້ຖືວ່າເປັ ນການບັ່ນທອນ ຄວາມອາດສາມາດຂອງເຂົາເຈົາ້ ທີ່ຈະໄດຮັ ້ ບຜົ ນປະໂຫຍດຈາກໂອກາດໃນ ການຈາງງານທີ ່ສາງຂຶ ້ ໂດຍໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ. ຍິງ່ ໄປກວານັ ້ , ້ ້ ນ ່ ນ ການຈາງງານທີ ່ສາງຂຶ ້ ໂດຍໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ມັກຈະຕອງການ ້ ້ ນ ້ ສີມແ ື ຮງງານອັນສະເພາະໃດໜຶງ່ ຊຶງ່ ເປັ ນການຍາກທີ່ຈະສາມາດຊອກຫາສີ ມືແຮງງານ ດັງ່ ກາວຢູ ໍ ເິ ວນໃກຄຽງ ແລະ ປົ ກກະຕິແລວ ່ ່ ພື້ນທີ່ບລ ້ ້ ນັກລົງທຶນ ບໍໄ່ ດຕອບສະໜອງການຝຶ ກອົບຮົມ ກຽວກັ ້ ່ ບ ສີມແື ຮງງານດັງ່ ກາວໃຫ ່ ້ແກຊາວ ່ ບານ. ມີບາງກໍລະນີ, ຊາວບານທີ ່ ໄດຮັ ້ ໃນການໄດ້ ້ ້ ້ ບຜົ ນກະທົບຖືກກີດກັນ ຮັບຜົ ນປະໂຫຍດດັງ່ ກາວຕັ ງ້ ແຕຕົ ້ ເນື່ອງຈາກວາ່ ເຂົາເຈົາ້ ບໍໄ່ ດຮັ ່ ່ ນ ້ ບການ ທາບທາມຈາກນັກລົງທຶນເລີຍ ກຽວກັ ບ ໂອກາດການຈາງງານດັ ງ່ ກາວ. ່ ້ ່ ໃນຂະນະດຽວກັນນັນ ້ , ໃນຄວາມຄິດເຫັ ນຂອງຊຸ ມຊົນທອງຖິ ນ ່ ຈໍານວນຫຼາຍ ້ ບອກວາ່ ການຈາງງານທີ ່ ຕອບສະໜອງໃຫ້ໂດຍບໍລສ ິ ດ ັ ເຫຼົ່ານີ້ ແມນເປັ ້ ່ ນ ວຽກທີ່ໜກ ັ ແຕຄ ດຕໍາ່ . ສຸດທາຍ, າຍຄົນເຄີຍມີປະ ່ າແຮງງານພັ ່ ້ ຊາວບານຫຼ ້ ສົບການທີ່ບດ ໍ່ ກ ີ ບ ັ ນັກລົງທຶນ ຊຶງ່ ເປັ ນການຫຍໍທ ້ ເໍ້ ຂົາເຈົາ້ ທີ່ຈະເປັ ນແຮງງານ ຮັບຈາງຢູ ິ ດ ັ . ້ ່ ນໍາບໍລສ ໂດຍສົມທຽບການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຄັງ້ ນີ້ ກັບການຂຶນ ້ ບັນຊີໃນປີ 2012, ພົບວາສັ ງທຶນພາຍໃນ ່ ດສວນໂຄງການລົ ່ ໄດເພີ ້ . ໃນຂະນະທີ່ 40% ຂອງໂຄງການ ທີ່ຂນ ຶ້ ບັນຊີໃນປີ 2012 ແມນ ້ ່ ມຂຶນ ່ ການລົງທຶນພາຍໃນ, ແຕໃນປັ ັ 56% ຂອງໂຄງການທີ່ຂນ ຶ້ ບັນຊີແມນ ່ ດຈຸບນ ່ ການລົງທຶນພາຍໃນ ໂດຍສະເພາະແມນ ້ ຢ່າງ ຫຼວງຫຼາຍ ່ ໄດມີ ້ ການເພີ່ມຂຶນ ໃນຂະແໜງການກະສິກາໍ . ເຫດຜົ ນທີ່ເຮັດໃຫ້ມີການປ່ຽນແປງ ດັງ່ ກາວ ່ ອາດກຽວຂ ອງກັ ບ ການປ່ຽນແປງສະພາບແວດລອມ ່ ້ ້ ການລົງທຶນຢູ່ ສປປ ລາວ ຊຶ່ ງ ນັ ກ ລົ ງ ທຶ ນ ພາຍໃນສາມາດຮຽນຮູ້ ຈາກໄລຍະເລີ່ ມ ຕົ້ ນ ຂອງ ຂະຫຍາຍຕົວຂອງການລົງທຶນ ກຽວກັ ບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ່ ຂອງລັດທີ່ສວນໃຫຍ ງທຶນຂອງຕາງປະເທດ ແລະ ໃນປັ ດຈຸບນ ັ ນີ້ ່ ່ ແມນການລົ ່ ່ ນັກລົງທຶນພາຍໃນສາມາດຢູ່ໃນຕໍາ່ ແໜງທີ ີ ວາໃນການລົ ງທຶນໃນຂົງເຂດ ່ ່ ດກ ່ ທີ່ດນ ິ .

ຄຸນນະພາບ ຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແລະ ການ ປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ຍັງສາມາດເຮັດໃຫ້ມີຄວາມເຂົາ້ ໃຈ ກຽວກັ ບ ່ ຄຸນນະພາບຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ຜົ ນໄດຮັ ້ ບ ຈາກການຂຶນ ້ ບັນຊີ ສາມາດສະແດງໃຫ້ເຫັ ນ ອັດຕາສວນ ່ ຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ບປ ່ໍ ະສົບຜົນສໍາເລັດ ໃນ 3 ຂະແໜງການ ທີ່ໄດມີ ້ ການປະເມີນ. ໃນຈໍານວນໂຄງການທັງໝົດ, 17% ແມນບໍ ່ ໄ່ ດເຄື ້ ່ອນ ໄຫວເລີຍ ຫຼື ປະລະ ຫຼື ບໍມ ່ ຄ ີ ວາມຄືບໜາ. ້ ອີກ 10% ຂອງໂຄງການທັງໝົດ ໄດຢຸ ນ ້ ສຸດສັນຍາ. ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ບໍໄ່ ດພັ ້ ດເຊົ່າກອນການສິ ່ ້ ດທະນາເນື້ອ ທີ່ດນ ິ ສໍາປະທານທີ່ໄດຮັ ັ ຈໍານວນ ເກືອບ 80,000 ຮຕ. ້ ບອະນຸມດ ການທົບທວນເອກະສານນິຕກ ິ າໍ ທີ່ກຽວຂ ອງກັ ບ ການອະນຸມດ ັ ໂຄງການເຊົາ່ ່ ້ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຈາກການຂຶ້ນບັນຊີສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ ໂດຍທົ່ວໄປແລວແມ ນຕໍ ່ ້ ່ າ່ ແລະ ຄຸນ ນະພາບຂອງໂຄງການໃນດານຜົ ນກະທົບດານສິ ງ່ ແວດລອມ ້ ້ ້ ແລະ ສັງຄົມ ແລະ ການຢັ້ ງຢືນກຽວກັ ບມາດຕະການຫຼດ ຸ ຜ່ອນ ແລະ ການຟື້ ນຟູຜົນກະທົບ ່

115

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ດັງ່ ກາວ ບລະບຽບກົດໝາຍທີ່ຕາໍ່ ນັນ ້ ່ ແມນຕໍ ່ າ່ ຫຼາຍ. ຄວາມສອດຄອງກັ ່ ສະແດງເຖິງການທີ່ໂຄງການດັງ່ ກາວ ຕກ ິ າໍ ທີ່ກຽວ ່ ບໍໄ່ ດປະກອບເອກະສານນິ ້ ່ ຂອງຕາມທີ ່ກາໍ ນົດໄວຢູ ້ ້ ່ໃນລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ມີບາງກໍລະນີຈາໍ ນວນໜຶງ່ ນັກລົງທຶ ນອາດໄດ້ປະກອບເອກະສານນິຕິກໍາ ດັ່ງກ່າວຄົບຖ້ວນ ຕາມ ລະບຽບກົດໝາຍທີ່ກາໍ ນົດໄວ້ ແຕທີ ່ ມງານປະເມີນອາດບໍໄ່ ດຮັ ້ ບເອກະສານ ນິຕກ ິ າໍ ດັງ່ ກາວ ເອກະສານດັ ງ່ ກາວ ່ (ສວນໃຫຍ ່ ່ ່ ມັກຈະສູນເສຍ). ເນື່ອງຈາກ ມີຈາໍ ນວນໂຄງການໜອຍກວ າເຄິ ້ ່ ງ່ ໜຶງ່ ທີ່ທີມງານໄດຮັ ້ ບສັນຍາພັດທະນາ ໂຄງການ ຫຼື ສັນຍາສໍາປະທານ ຈຶງ່ ເຮັດໃຫ້ບໍສ ່ າມາດປະເມີນໄດວ ້ າ່ ໂຄງ ການເຫຼົ່ານັນ ້ ໄດ້ນໍາໃຊ້ທີ່ດິນໄປຕາມຂອບເຂດທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸມັດ ຫຼື ໄດ້ ປະຕິບດ ັ ຕາມເງືອ ່ ນໄຂສັນຍາອື່ນໆ ຫຼື ບໍ. ນອກຈາກການພິຈາລະນາ ເຖິງ ຜົນກະທົບທາງດານ ້ ສັງຄົມ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ ້ ແລະ ການກວດກາ ບັນດາ ເອກະສານນິຕກ ິ າໍ ທີ່ກຽວຂ ອງແລ ວ ເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ຄວນຈະ ່ ້ ້ ເຫັ ນວາໃນການວິ ່ ມີການປະເມີນເຖິງ ຜົນໄດ້ ແລະ ຜົນເສຍ ຈາກໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ ດິນໃດໜຶງ່ ໂດຍກໍານົດມາດຕະການຫຼຸດຜ່ອນຜົ ນກະທົ ບທີ່ ເໝາະສົມ ແລະ ການຊົດເຊີຍທີ່ເໝາະສົມສໍາລັບຜົ ນກະທົບທີ່ເກີດຂຶນ ້ . ລາຍລະອຽດ ຂອງການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ທີ່ນາໍ ສະເໜີຢ່ ູໃນ ບົດລາຍງານນີ້ ເປັ ນໝາກຜົ ນຂອງການຮ່ວມມືຂອງຫຼາຍຂະແໜງການ ຂອງລັດທີ່ກຽວຂ ອງ ັ ່ ້ ຄັງ້ ທໍາອິດໃນການປະເມີນບັນດາອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢ່າງເປັ ນລະບົບ ແລະ ຄົບຖວນ. ການປະເມີນດັງ່ ກາວໄດ ຈັ ັ ້ ່ ້ ດຕັງ້ ປະຕິບດ ຢູ່ໃນ 9 ແຂວງ ເທົາ່ ນັນ ້ ເນືອ ່ ງຈາກມີຂຈ ໍ້ າໍ ກັດທາງດານເວລາ ແລະ ງົບປະມານ ້ ແລະ ວິຊາການ. ເຖິງແນວໃດກໍຕ ່ າມ ການປະເມີນນີ້ໄດລວມເອົ າທຸກໂຄງ ້ ການຢູ່ໃນຂົງເຂດຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດທີ່ຢ່ ໃນໄລຍະເລີ ູ ່ມຕົນ ້ ຫຼື ກໍາລັງ ດໍາເນີນການຜະລິດທີ່ມເີ ນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ສູງກວາ່ 10 ຮຕ ສໍາລັບໂຄງການ ກະສິກາໍ ແລະ ການປູກໄມ້ ແລະ 5 ຮຕ ຂຶນ ້ ເມືອສໍາລັບໂຄງການບໍແ ່ ຮ.່ ໃນນີ້ໄດປະເມີ ນ 296 ໂຄງການ ຊຶ່ງສາມາດເປັ ນຕົວແທນໃຫ້ແກໂຄງການ ້ ່ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານຢູ່ໃນຂອບເຂດທົ່ວປະເທດ. ໃນນັນ ້ ໄດຈັ ນ ້ ດລະດັບໃຫ້ຄະແນນ ຈໍານວນ 279 ໂຄງການ ທີ່ໄດປະເມີ ້ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ໂດຍອີງຕາມ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ທາງດານ ້ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ຄື: ຄວາມສອດຄອງກັ ບລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ່ ຜົນກະທົບຕໍສ ່ ງ່ິ ແວດລອມ, ້ ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ ເພື່ອຈັດລະດັບຄະແນນ ດັດຊະນີຕວ ົ ຊີ້ວດ ັ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ. ຄະແນນດັດຊະນີຕວ ົ ຊີ້ວດ ັ ຄຸນນະ ພາບການລົງທຶນ ແມນອີ ່ ງໃສຕົ ່ ວແປທີ່ເລືອກຈາກການປະເມີນຄຸນນະພາບ ການລົງທຶນ ແລະ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເພື່ອເປັ ນດັດຊະນີ ສໍາລັບການ ໃຫ້ຄະແນນ ແລະ ການປຽບທຽບ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດໂດຍອີງໃສ່ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວ ິ ດ ັ ດັງ່ ກາວມາຂ າງເທິ ງ. ໂດຍທົວ ່ ໄປ, ່ ້ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ໄດປະເມີ ນໄດຄະແນນ ້ ້ ແລະ ຄຸນນະພາບລະດັບປານກາງ. ໃນຂະນະທີ່ຄະແນນທັງໝົດ ສໍາລັບດັດ ຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນແມນ ສວນໃຫຍ ່ 100 ຄະແນນ ແຕໂຄງການ ່ ່ ່ (66%) ຂອງໂຄງການທີ່ໄດ້ປະເມີນກວມເອົາ 55% ຂອງເນື້ອທີ່ ທີ່ໄດ້ ອະນຸມດ ັ ໃຫ້ແກໂຄງການເຊົ າ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດທີ່ໄດ້ ປະເມີນ ່ ທັງໝົດ ຢູ່ ສປປ ລາວ ແມນໄດ ່ ຄະແນນຢູ ້ ່ ລະຫວາງ ່ 40 ຫາ 60 ຄະແນນ ເທົ່ານັນ ້ . ຖາເບິ ້ ງ່ ຄະແນນໂດຍລວມ (ໃນລະດັບທີ 1) ພົບວາມີ ່ ທ່າອຽງຈໍ ່ ານວນໜຶງ່ ກຽວກັ ບ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນໃນດານຕ າງໆ ໂດຍໄດແຍກຕາມຂະແໜງ ່ ້ ່ ້ ການ, ປະເພດກິດຈະການ, ຮູບແບບການລົງທຶນ ແລະ ອື່ນໆ: (1) ໂຄງການ ປູກໄມ້ ມີຄະແນນຕໍ່າກວາ່ ໂຄງການກະສິກໍາ ແລະ ຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່; (2) ໂດຍແຍກຕາມທີ່ຕງັ້ ພູມສັນຖານ, ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດທີ່ມຄ ີ ະແນນຕໍາ່ ແມນພົ ່ ບຢູ່ພາກໃຕ້ ຂອງ ສປປ ລາວ ໂດຍສະເພາະ ໃນແຂວງ ອັດຕະປື ແລະ ໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນສູງ (ໂຄງການທີ່ມຄ ີ ະແນນ ສູງສຸດ 5 ໂຄງການ ຊຶ່ງທັງໝົດມີຄະແນນສູງກວາ່ 70 ຄະແນນ) ແມນຢູ ່ ່ ໃນ ແຂວງ ຄໍາມວນ ແລະ ຫຼວງພະບາງ; (3) ໂຄງການລົງທຶນຕາງປະເທດ ່ ່ ມີຄະແນນ ຕໍາ່ ກວາ່ ໂຄງການລົງທຶນພາຍໃນ ແລະ ການຮວມທຶ ນເລັກໜອຍ, ່ ້ ເຖິງແມນວ ີ ະແນນສູງສຸດແມນ ່ າ່ 2 ໃນ 5 ໂຄງການທີ່ມຄ ່ ການລົງທຶນຂອງ ຕາງປະເທດ; ສຸດທ້າຍ (4) ໂຄງການທີ່ອະນຸມດ ັ ຢູ່ຂັນ ້ ເມືອງມີຄະແນນສູງ ່

116

ກວາໂຄງການທີ ່ ອະນຸມດ ັ ຢູ່ຂັນ ້ ແຂວງ ແລະ ສູນກາງເລັກໜອຍ. ຖາປຽບ ່ ້ ້ ທຽບຄະແນນໄດຮັ ັ ເຫັ ນວາ່ ຄະແນນອົງປະ ້ ບຂອງ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ກອບດານຜົ ນກະທົບທາງສັງຄົມມີຄະແນນຕໍາ່ ສຸດ ແລະ ຕົວຊີ້ວດ ັ ທີ່ສາໍ ຄັນ ້ ທີ່ສດ ຸ ທີ່ສງົ່ ຜົ ນຕໍຄ ່ ະແນນຕໍາ່ ດັງ່ ກາວນັ ນ ້ ບໍແ ່ ມນຍ ່າ ແລະ ່ ່ ອນໂຄງການເຊົ ້ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ເຫຼົ່ານັນ ້ ບໍໄ່ ດຕອບສະໜອງການຈ າງງານເລີ ຍ ແຕການ ້ ້ ່ ຕອບສະໜອງການຈາງງານໃຫ ້ ມີຈາໍ ກັດ. ້ ້ ແກຊຸ່ ມຊົນທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົນກະທົບນັນ ຜົ ນໄດຮັ ຸ ນະພາບການລົງທຶນເຫຼົ່ານີ້ ສະແດງ ້ ບຈາກການນໍາໃຊ້ດັດຊະນີຄນ ໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ໂດຍທົ່ວໄປ ແມນມີ ່ ຄວາມເປັ ນໄປໄດສູ ້ ງ ໃນການປັ ບປຸງຄຸນນະ ພາບການລົງທຶນຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດຢູ່ໃນ ຂະແໜງທີ່ຕດ ິ ພັນກັບຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ. ເຖິງວາບໍ ່ ແ ີ ນວໂນມທີ ່ ມ ້ ່ ຊັດເຈນ ກຽວກັ ບ ລະດັບຄຸນນະພາບການລົງທຶນໃນ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ່ ແລະ ລະຫວາງປະເພດຂອງໂຄງການແຕ ການປັ ບປຸງຄຸນນະພາບນັນ ້ ຄວນ ່ ່ ັ . ຄວນຈະໄດມີ ໄດເຮັ ້ ການແກໄຂ ້ ້ ດໄປພ້ອມໆກັນທັງ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ໃນທຸກອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ແລະ ນັກລົງທຶນຕອງໄດ ຮັ ້ ້ ບການຊຸ ກຍູ້ ເພື່ອ ປັ ບປຸງບົນພື້ນຖານເປັ ນແຕລະກໍ ລະນີໄປ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ມີຄນ ຸ ນະພາບທີ່ສງູ ່ ຂຶນ ້ ໃນທຸກອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ .

ຜົ ນກະທົບຈາກການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຕໍກ ່ ບ ັ ສິງ່ ແວດລອມ ິ ການເປັ ນຢູ່ຂອງທ້ອງຖິນ ່ ້ ແລະ ຊີວດ ຜ່ານການຈັດຕັງ້ ປະຕິບໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວໃນໄລຍະຫຼາຍກວາທົ ດ ສະວັ ດ ທີ ່ ຜ ານມາ ແລະ ອີ ງ ໃສ ປະສົ ບການ ່ ່ ່ ຈາກຫຼາຍໂຄງການທີ່ໄດ້ ກາວເຂົ າ ້ ສູ ການດໍ າ ເນີ ນ ການຜະລິ ດ ມາເປັ ນ ໄລຍະ ້ ່ ເວລາໃດໜຶງ່ , ເຫັ ນວາຜົ ນ ກະທົ ບ ດ ານລົ ບ ຕໍ ສ ່ ງ ່ ິ ແວດລ ອມ ແລະ ຊີ ວ ດ ິ ການ ່ ້ ້ ເປັ ນຢູ່ຂອງຊຸ ມຊົນທີ່ໄດ້ຮັບກະທົບມີຄວາມຊັດເຈນຂຶ້ນ. ຂໍ້ມູນທີ່ໄດ້ຈາກ ການສັງລວມໃໝ່ ກຽວກັ ບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ່ ທີ່ໄດນໍ າ ສະເໜີ ຢ ູ ໃນບົ ດ ລາຍງານນີ ້ ສະແດງໃຫ ເຫັ ນ ເຖິ ງ ຜົ ນ ກະດ ານລົ ບ ້ ່ ້ ້ ຈໍານວນໜຶງ່ ທີ່ເກີດຂຶນ ້ ຈາກ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດມາ ເຖິງປັ ດຈຸບນ ັ ນີ້. ການຂຶນ ້ ບັນຊີ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ສະແດງໃຫ້ ເຫັນວາ່ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແມນຕົ ່ ວຂັບເຄື່ອນໃນການ ຫັນປ່ຽນ ປ່າໄມ້ ແລະ ການທໍາລາຍປ່າໄມ.້ ຢູ່ໃນພື້ນທີ່ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ ແມ່ນພື້ ນທີ່ ທີ່ ກໍານົດເພື່ ອເປົ້ າໝາຍການອະນຸລັກຊີ ວະນາໆພັ ນ ແລະ ລະບົບນິເວດວິທະຍາ ພົ ບວ່າມີເນື້ອທີ່ ດິນສໍາປະທານຈໍານວນປະມານ 11,000 ຮຕ ຂອງ 55 ໂຄງການ ນອນຢູ່ໃນພື້ນທີ່ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ ດັງ່ ກາວ. ້ ນ ູ ທາງດານພູ ມສາດ ທີ່ໄດນໍ ເຄາະ ແມນເປັ ່ ຂໍມ ້ ້ າໃຊໃນການວິ ້ ່ ນຂອບ ເຂດທີ່ດນ ິ ປ່າໄມ້ ແລະ ເຂດພື້ນທີ່ໆໄດກໍ າ ນົ ດ ເປັ ນ ເຂດປ າໄມ ເທົ າ ່ ນັ ນ ້ , ດັງ່ ນັນ ້ ້ ່ ້ ຈຶງ່ ເຫັ ນວາຄວນຈະມີ ກ ານວິ ເ ຄາະຂໍ ້ ມ ນ ູ ໂດຍລະອຽດຕື ່ ມ ອີ ກ ເພື ່ ອ ປະເມີ ນ ່ ເຖິງຂະໜາດຂອງການທໍາລາຍປ່າໄມ້ ແລະ ການຫັ ນປ່ຽນທີ່ດນ ິ ປ່າໄມ້ ໃຫ້ ລະອຽດ. ການອະນຸມດ ັ ທີ່ດນ ິ ສໍາປະທານຢູ່ໃນເຂດປ່າສະຫງວນ ແຫ່ງຊາດ ຖືເປັ ນການລະເມີດກົດໝາຍ ແລະ ກົດລະບຽບຂອງລັດ ທີ່ມຢ ີ ່ ູ ຢ່າງເຫັ ນໄດ້ ປະຈັກຕາ ແລະ ມັນຍັງເປັ ນການກະທົບຕໍກ ່ ບ ັ ການທີ່ຈະບັນລຸເປົ້ າໝາຍ ແຜນຍຸດທະສາດປ່າໄມແຫ ້ ່ ງຊາດ ທີ່ວາເຮັ ່ ດໃຫ້ພື້ ນທີ່ປົກຫຸ້ມຂອງປ່າໄມ້ ໃຫ້ໄດ້ 70% ໃນປີ 2020 (GoL 2005). ມີ 2 ເຫດຜົ ນທີ່ອາດເປັ ນໄປໄດ້ ທີ່ເນື້ອທີ່ດິນສໍາປະທານຂະໜາດໃຫຍ່ນອນຢູ່ໃນຂອບເຂດພື້ ນທີ່ປ່າໄມ້. ເຫດຜົ ນທໍາອິດ, ນັກລົງທຶນອາດຈະຊອກຫາລາຍໄດເພີ ້ ່ ມເຕີມ ຈາກການ ຂຸດຄົນ ້ ໄມຢູ ພື ້ ນ ທີ ່ ດ ນ ິ ສໍ າ ປະທານດັ ງ ່ ກ າວ. ລາຄາໄມ ທ ້ ຍອ ້ ່ ່ ້ ່ອນໄດ້ ເພີ່ມ ຂຶນ ້ ນຄວາມຕອງການໄມ ທ ອນຢູ ຕະຫຼ າ ດພາກພື ້ ນ ແລະ ຕະຫຼ າ ດໂລກ ເພີ ່ ມຂຶນ ້ ້ ້ ່ ່ ແລະ ການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງການຄາໄມ ຂ າມຊາຍແດນ (Ingalls et al. ້ ້ ້ 2018; Smirnov 2015). ເຫດຜົ ນທີສອງ, ການກໍານົດຂອບເຂດປ່າ ສະຫງວນ ແຫ່ງຊາດ ຢູ່ ສປປ ລາວ ແມນ ່ ັນໄດດີ ່ ບໍທ ້ ເທົ່າທີ່ຄວນ ແລະ ບໍມ ່ ກ ີ ານແລກປ່ຽນ ຂໍມ ້ ນ ູ -ຂາວສານ ລະຫວ າງ ອົ ງ ການຈັ ດຕັງ້ ຂອງລັດທີ່ ່ ່ ກຽວຂ ອງຢູ ໃນຂັ ້ ນ ຕ າງໆ. ດັ ງ ່ ນັ ນ ້ , ອົ ງ ການຈັ ດ ຕັ ງ ້ ຂອງລັ ດ ໃດໜຶງ່ ແລະ ່ ້ ່ ່ ນັກລົງທຶນອາດຈະບໍຮ ່ ວ ູ້ າ່ ໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ໃດໜຶງ່ ແມ່ນນອນຢູ່ໃນພື້ ນທີ່ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ ໃນເວລາທີ່ມີການຈັດສັນ ທີ່ດນ ິ ນັນ ້ .

ພາກທີ 7: ສັງລວມ

ຫຼັກຖານເພີ່ມເຕີມ ກຽວກັ ບ ການຊຸ ດໂຊມຂອງປ່າໄມ້ ແລະ ການທໍາລາຍປ່າໄມ້ ່ ເນື່ອງມາຈາກ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແມນໄດ ່ ້ ຈາກຜົ ນ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ. ໂດຍເບິງ່ ໃນແງຂອງການປົ ກຫຸ້ມຂອງ ່ ທີ່ດິນຕົວຈິງ ແຕ່ບໍ່ແມ່ນອີງຕາມການແບ່ງເຂດທີ່ດິນ, ຜົ ນການປະເມີນ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ປ່າດົງຕຶບໜາ ແລະ ປ່າໄມຂັ ້ ສອງ ແມນປະເພດການ ້ ນ ່ ນໍາໃຊ້ທີ່ ດິນທີ່ ພົ້ນເດັ່ນກວ່າໝູ່ທີ່ ໄດ້ຈັດສັນໃຫ້ແກ່ ໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ການຈັດສັນທີ່ດນ ິ ປ່າໄມ້ ໃຫ້ແກ່ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ ດິນ ຂອງລັດນີ້ ແມ່ນສອດຄ່ອງກັບການລາຍງານຂອງ ຊາວບານທີ ່ໄດຮັ ບ ການສູນເສຍພື້ນທີ່ສາໍ ລັບການເກັບ ້ ້ ບຜົນກະທົບ ກຽວກັ ່ ເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ. ການເກັບເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ ເປັ ນອົງປະກອບທີ່ສາໍ ຄັນຕໍກ ່ ບ ັ ຊີວດ ິ ການເປັ ນຢູ່ຂອງທ້ອງຖິ່ນ, ແຕ່ການພັ ດທະນາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ມັກຈະເຮັດໃຫ້ພື້ ນທີ່ການເກັບເຄື່ອງປ່າດົງ ດັງ່ ກາວຫຼ ຸດລົງ ຫຼື ຖືກທໍາລາຍທັງໝົດ. ການສູນເສຍເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ ່ ແມນເຫດຜົ ນຕົນ ້ ຕໍ ທີ່ຊາວບານໄດ ລາຍງານ ກຽວກັ ບ ການຫຼດ ຸ ລົງຂອງປະ ່ ້ ້ ່ ລິມານສະບຽງອາຫານທີ່ມຢ ີ ່ ໃນຊຸ ູ ມຊົນ ທີ່ໄດຮັ ້ ບຜົ ນກະທົບຈາກ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ຢູ່ໃນ 38% ບານທັ ງໝົດ ທີ່ໄດສໍ ້ ້ າພາດໃນ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ພົບວາປະລິ ມານເຄື່ອງປ່າຂອງດົງທີ່ ່ ສາມາດເກັບໄດຢູ ນໄດ ່ ງມາ ຸ ລົງຫຼາຍກວາ່ 50% ອັນ ເນືອ ້ ່ ພາຍໃນບານແມ ້ ່ ຫຼ ້ ດ ຈາກການພັດທະນາຂອງໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແລະ ມີເກືອບ 1/4 ຂອງບານທີ ່ ໄດປະເມີ ນທັງໝົດທີ່ລາຍງານວາ່ ປະລິມານ ້ ້ ສະບຽງອາຫານທີ່ມຢ ີ ່ ໂດຍລວມຫຼ ູ ດ ຸ ລົງ. ການນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກາໍ ແລະ ຜົ ນກະທົບຂອງມັນຕໍກ ່ ບ ັ ສິງ່ ແວດລອມ ້ ແລະ ສຸຂະພາບຂອງຊາວບານທີ ່ຢ່ ໃກ ູ ຄຽງ ແລະ ແຮງງານທີ່ເຮັດວຽກຢູ່ພື້ນ ້ ້ ທີ່ຂອງໂຄງການ ໂດຍສະເພາະໃນກໍລະນີທ່ ີບໍ່ມກ ີ ານຄຸມຄອງທີ ່ ເໝາະສົມ ້ ແມນໄດ ່ ມີ ້ ການຖົກຖຽງກັນຢ່າງກວາງຂວາງຢູ ້ ່ ໃນ ສປປ ລາວ. ການປະເມີນ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ໄດ້ສະໜອງຂໍ້ມູນພື້ ນຖານທີ່ສໍາຄັນ ກ່ຽວກັບ ຜົ ນກະທົບເຫຼົ່ານີ້ໂດຍລວມ ແລະ ສາມາດສະທ້ອນໃຫ້ເຫັ ນການຖົກຖຽງ ກຽວກັ ບ ບັນຫາດັງ່ ກາວ. ົ້ ພົບນີ້ ອາດບໍສ ່ ອດຄອງກັ ່ ່ ຜົນທີ່ຄນ ່ ບທຸກໆໂຄງການ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເນື່ອງຈາກວາມີ ່ ພຽງປະມານ 1/3 ຂອງ ອໍານາດການປົ ກຄອງບ້ານທີ່ໄດ້ປະເມີນ ທີ່ອ້າງວາ່ ການນໍາໃຊ້ຢາປາບ ສັດຕູພືດ ໄດສົ ່ ຸ ມຊົນຂອງພວກເຂົາ. ເຖິງແນວໃດ ້ ງ່ ຜົ ນກະທົບທາງລົບຕໍຊ ກໍ່ຕາມ, ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶ ນ ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວ່າ ຄໍາຕອບ ລະຫວາງ ່ ຫກປ, ຫຊສ ແລະ ອໍານາດການປົ ກຄອງບານ ້ ແມນ ່ ຂ້ອນຂ້າງໄປໃນທາງທິດດຽວກັນ ກ່ຽວກັບວາ່ ການຄຸ້ມຄອງການນໍາໃຊ້ ສານເຄມີກະສິກໍາຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແມນກໍ ນມີ 15 ່ ໃ່ ຫ້ເກີດມີຄວາມສຽງ. ່ ໃນບັນດາໂຄງການທັງໝົດທີ່ໄດປະເມີ ້ ໂຄງການທີ່ພົບວາ່ ມີຜົນກະທົບທາງລົບລະດັບໃດໜຶງ່ ຫຼື ຫຼາຍຈາກການນໍາ ໃຊ້ຢາປາບສັດຕູພືດ, ໃນຂະນະທີ່ມີ 29 ໂຄງການ ທີ່ບອກວາ່ ມີຜົນກະທົບ ທາງລົບລະດັບໃດໜຶງ່ ຫຼື ຫຼາຍຈາກການນໍາໃຊຢາຂ າຫຍ າ, ້ ້ ້ ໂຄງການສວນ ່ ໃຫຍ່ທີ່ບອກວາມີ ຢາງພາລາ, ່ ຜົນກະທົບດັງ່ ກາວ ່ ແມນ ່ ການປູກອອຍ, ້ ກວຍ, ລຽງສັ ດ ແລະ ປູກໄມວິ ້ ້ ້ ກ. ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ຍັງສະແດງໃຫ້ເຫັ ນຕື່ມອີກວາ່ ການບັງຄັບໃຊ້ລະບຽບກົດໝາຍດານສິ ງ່ ້ ແວດລອມ ້ ແລະ ສຸຂະພາບ ແລະ ຄວາມປອດໄພ ແມນບໍ ່ ໄ່ ດເຮັ ້ ດເປັ ນປົ ກກະຕິ ແລະ ນັກລົງທຶນ ມັກຈະບໍໄ່ ດຮັ ້ ບການອະນຸຍາດຢ່າງເປັ ນທາງການ ໃນການ ນໍາໃຊສານເຄມີ ກະສິກາໍ ດັງ່ ກາວ ກຽວກັ ບ ການຕິດຕາມ ້ ່ ແລະ ບໍໄ່ ດລາຍງານ ້ ່ ກວດກາບັນຫາສິ່ງແວດລ້ອມ ຕາມທີ່ກໍານົດໄວ້ ຫຼື ບໍ່ມີການຝຶ ກອົບຮົມ ກຽວກັ ບ ຄວາມປອດໄພໃຫ້ແກ່ ແຮງງານ. ່

ການປ່ຽນແປ່ງທັດສະນະ ການຖົກຖຽງກັນ ກຽວກັ ບ ການເຊົາ່ ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ໂດຍໄດສຸ ມ ໃສ ການປັ ບປຸງ ້ ່ ຄຸນ ນະພາບການລົ ງ ທຶ ນ ແລະ ການສົ ມ ດູນ ຂອງບັ ນ ດາ ອົງປະກອບຕົວ ຊີ້ວດ ັ ໃນໄລຍະທົດສັດຕະວັດທີ່ຜ່ານມາ, ການຖົກຖຽງ ກຽວກັ ບ ການເຊົ່າ ແລະ ່ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດມີ ້ ການປ່ຽນແປງຢ່າງໃຫຍຫຼ ່ ວງ ໄປໃນ 3 ທິດທາງ. ການປ່ຽນແປງທີ່ໜງຶ່ , ທັດສະນະທົ່ວໄປທີ່ວາ່ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເປັ ນເຄືອ ່ ງມືທ່ສ ີ າໍ ຄັນ ໃນການພັດທະນາຊົນນະບົດ

ແລະ ເປັ ນຕົວຂັບເຄື່ອນທີ່ມປ ີ ະສິດທິຜົນ ຕໍ່ ກັບວິໄສທັດໃນການຫັ ນປ່ຽນ ໄປສູເສດຖະກິ ດຕະຫຼາດຢູ່ເຂດຊົນນະບົດ ຢູ່ ສປປ ລາວ ໄດມີ ່ ້ ການປ່ຽນແປງ. ຕໍກ ່ ບ ັ ທັດສະນະເບື້ອງຕົນ ້ ທີ່ວາການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ່ ເປັ ນເສັນ ້ ທາງລັດ ໃນ ການພັດທະນາທາງດານເສດຖະກິ ດ ແລະ ສັງຄົມນັນ ້ ້ ໄດຖື ິ ຂອງລັດ ້ ກປ່ຽນເປັ ນຄວາມເຂົາ້ ໃຈທີ່ວາ່ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ອາດມີຄວາມສຽງສູ ງ ທີ່ຈະກໍໃ່ ຫ້ເກີດໃຫ້ມີຜົນກະທົບທາງລົບທີ່ຮາຍແຮງ. ່ ້ ການປ່ຽນແປງນີ້ ສັງເກດ ໄດຈາກການທີ ່ ລດ ັ ຖະບານໄດອອກຄໍ າສັງ່ ໃນການ ້ ້ ສັງ່ ຫ້າມ ແລະ ໂຈະຊົ່ວຄາວ ຫຼາຍສະບັບ, ໃນນັນ ້ ຄໍາສັງ່ ທີ່ພ້ົນເດັນ ່ ກວາໝູ ່ ່ ແມນ ່ ເລກທີ 13/ນຍ ແລະ ຄໍາສັງ່ ດັງ່ ກາວ ່ ໄດຂະຫຍາຍກອບໄລຍະເວລາ ້ ອອກໄປຕື່ມອີກ. ໂດຍເຫັ ນໄດ້ເຖິງ ຜົ ນກະທົບທາງລົບຫຼາຍໆດ້ານຈາກ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດນັນ ້ ລັດຈຶງ່ ໄດສັ ້ ງ່ ໂຈະການອະນຸ ມັດທີ່ດິນໃຫ້ແກ່ໂຄງການໃໝຈໍ ່ ານວນໜຶງ່ ຈົນກວ່າທີ່ລັດສາມາດມີຂໍ້ມູນ ຫຼັກຖານ ກຽວກັ ບ ຜົ ນໄດ້ ແລະ ຜົ ນເສຍ ຈາກການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ່ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ຊຶງ່ ຄໍາສັງ່ ດັງ່ ກາວ ່ ມີປະສິດທິຜົນໃນແງທີ ່ ່ ສາມາດຢຸດການ ອະນຸ ມັ ດ ໂຄງການສໍ າ ລັ ບ ກິ ດ ຈະການທີ່ ມີ ກ ານລາຍງານກ່ ຽວກັ ບ ຜົ ນກະທົບ. ເຖິງແນວໃດກໍຕ ່ າມ, ດັງ່ ທີ່ເຫັ ນໄດຈາກຜົ ນໄດຮັ ້ ້ ບທີ່ນາໍ ສະເໜີ ຢູ່ໃນບົດລາຍງານນີ້, ຄໍາສັງ່ ດັງ່ ກາວ ່ ມນ ດໝາຍ ່ ບໍແ ່ ກົນໄກດານລະບຽບກົ ້ ທີ່ມປ ີ ະສິດທິຜົນເພື່ອແກໄຂບັ ີ ວາມສະຫຼັບຊັບຊ້ອນທີ່ຍາວນານ ້ ນຫາທີ່ມຄ ນີ້. ຄໍາສັງ່ ເຫຼົ່ານັນ ້ ໄດຫ ິ ຂອງລັດ ້ ້ າມໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ສໍາລັບກິດຈະການທີ່ເກີດມີຂສ ໍ້ ງົ ໄສ ກຽວກັ ບ ບັນຫາດານຄຸ ນນະພາບຂອງ ່ ້ ໂຄງການ, ໃນຂະນະທີ່ໄດອະນຸ ຍາດໃຫ້ໂຄງການອື່ນໆ ທີ່ມຜ ີ ົ ນກະທົບທາງ ້ ລົບເຊັ່ນດຽວກັນ ສືບຕໍ່ ແລະ ບໍມ ່ ມ ີ າດຕະການ ທີ່ຈະແກໄຂຜົ ນກະທົບຈາກ ້ ໂຄງການເຫຼົ່ານັນ ້ . ນອກຈາກນັນ ້ , ການຫ້າມໂຄງການໃນກິດຈະການໃດໜຶງ່ ນັນ ້ ໄດເຮັ ້ ດໃຫ້ມີການຫັນປ່ຽນການລົງທຶນ ໄປໃສກິ ່ ດຈະການອື່ນ ທີ່ບໄໍ່ ດລະບຸ ້ ໄວໃນຄໍ ້ . ດັງ່ ນັນ ້ , ຈຶງ່ ເຫັ ນວາ່ ຄໍາສັງ່ ດັງ່ ກາວ ່ າມາດ ້ າສັງ່ ນັນ ່ ເບິງ່ ຄືວາ່ ບໍສ ປັ ບປຸງຄຸນນະພາບຂອງໂຄງການ ສໍາລັບກິດຈະການທີ່ຖກ ື ຫ້າມ ຫຼື ບໍໄ່ ດ້ ກະຕຸນໃຫ ດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ທີ່ດກ ີ ວາສໍ ້ ້ ແກການຈັ ່ ່ າລັບໂຄງການໃໝ່ ໃນກິດຈະ ການທີ່ບໄໍ່ ດຖື ້ , ຄໍາສັງ່ ດັງ່ ກາວ ້ ກຫ້າມເລີຍ. ດັງ່ ນັນ ່ ບໍໄ່ ດນໍ ້ າເອົາການປ່ຽນແປງ ຕາມທີ່ຄາດຫວັງໄວ້ ທີ່ວາ່ ເຮັດໃຫ້ການລົງທຶນກາວໄປສູ ການລົ ງທຶນ ຢ່າງມີ ້ ່ ຄວາມຮັບຜິ ດຊອບຫຼາຍຂຶ້ນ, ແຕອາດນໍ າໄປສູການສ າງຜົ ນກະທົບດານ ່ ່ ້ ້ ລົບຕໍສ ່ ງັ ຄົມ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ ໍ່ ອດຄອງກັ ບລະບຽບ ້ ຈາກໂຄງການ ທີ່ບສ ່ ກົດໝາຍ ແລະ ບໍມ ່ ຄ ີ ວາມຍືນຍົງ ສໍາລັບໂຄງການທີ່ສງັ່ ຫ້າມໄປສູໂຄງການ ່ ທີ່ບໍ່ຢ່ ູໃນບັນຊີຫ້າມນັນ ້ (ເຊັ່ນ: ນັກລົງທຶນຫັ ນປ່ຽນຈາກການລົງທຶນປູກ ຢາງພາລາ ໄປສູການປູ ກກວຍ). ່ ້ ເຊັ່ນດຽວກັນກັບ ການພັດທະນາອື່ນໆ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ມີຄວາມຈໍາເປັ ນຈະຕອງໄດ ເລື ຮັ ້ ້ ອກເພື່ອຄວາມຍືນຍົງ ຊຶງ່ ຕອງໄດ ້ ້ ບ ການຊັ່ງຊາຢ່າງລະມັດລະວັງ ໃນແຕລະອົ ງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ . ຕົວຢ່າງ: ່ ມັນອາດເປັ ນໄປບໍໄ່ ດ້ ທີ່ຈະຫຼີກລຽງການບຸ ກເບີກພື້ນທີ່ດນ ິ ປ່າໄມ້ ແລະ ປ່າ ່ ເຫຼົ່າໃນການພັ ດທະນາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ. ດັງ່ ນັນ ້ , ການພັດທະນາໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຈຶງ່ ສົງ່ ຜົ ນເຮັດໃຫ້ມີການຫຼຸດລົງຂອງພື້ ນທີ່ການປົ ກຫຸ້ມຂອງປ່າໄມ້ ແລະ ຜົ ນ ກະທົບທາງລົບຕໍເ່ ປົ້ າໝາຍ ແຫ່ງຊາດ ໃນການເພີ່ມການປົ ກຫຸ້ມປ່າໄມໃຫ ້ ້ ໄດ້ 70% ໃນປີ 2020. ອີກຕົວຢ່າງໜຶງ່ ກຽວກັ ບ ທາງເລືອກແມນການນໍ າໃຊ້ ່ ່ ເຕັກໂນໂລຢີ ແລະ ການນໍາໃຊ້ປັ ດໄຈການຜະລິດ (ເຊັ່ນ: ກົນຈັກ ແລະ ສານເຄມີກະສິກາໍ ) ເຂົາ້ ໃນການຜະລິດອາດຈະເພີ່ມຜົນຜະລິດຂອງໂຄງການ ແຕ່ອາດເປັ ນການຈໍາກັດໂອກາດໃນການຈ້າງງານຂອງຊຸ ມຊົ ນທີ່ ໄດ້ຮັບ ກະທົບ ແລະ ອາດມີຜົນກະທົບທາງລົບຕໍສ ່ ງິ່ ແວດລອມ. ່ າມ, ້ ເຖິງແນວໃດກໍຕ ຈະຕ້ອງໄດ້ເຂົ້າໃຈວາ່ ມີຫຼາຍທາງເລືອກອາດບໍ່ມີຄວາມບໍ່ເໝາະສົມກັບ ຈຸດປະສົງຂອງຄວາມຍືນຍົງ. ເນື່ອງຈາກວາ່ ບຸລມ ິ ະສິດໃນ ການພັດທະນາ ແລະ ບັນດາເປົ້ າໝາຍຄວາມຍືນຍົງ ຈະຕອງໄດ ຮັ ້ ້ ບການເຈລະຈາຫຼາຍລົບ ຫຼາຍຕາວ ່ . ່ ແລະ ເຫັ ນດີເປັ ນເອກະພາບຢູ່ໃນລະດັບຊາດ ແລະ ທ້ອງຖິນ ດັງ່ ນັນ ້ , ຂະບວນການອະນຸມດ ັ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຄວນເຊື່ອມສານເຂົາ້ ໃນຂະບວນການວາງແຜນຍຸດທະສາດຢູ່ໃນລະດັບສູງ. ໃນເວລາດຽວກັນ ຂະບວນອະນຸມດ ັ ດັງ່ ກາວນັ ນ ້ ຄວນດໍາເນີນໄປໂດຍນໍາ ່ ໃຊ້ວິທີການເຂົ້າຮ່ວມ ແລະ ແບບມີສວນຮ ີ ວນກ ຽວຂ ່ ່ວມຂອງຜູ້ ທີ່ມສ ່ ່ ້ອງ ທັງໝົດ. ຕໍກ ່ ບ ັ ບັນຫາດັງ່ ກາວ, ການປະຕິບດ ັ ຕາມຫຼັກການ ການເຫັ ນດີ ່ ເຫັ ນພ້ອມແບບສະໝັກໃຈ ໂດຍມີການແຈ້ງລ່ວງໜ້າໃນຂະບວນການ

117

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ອະນຸມດ ັ ໂຄງການ, ພ້ອມກັບການຕິດຕາມ ແລະ ການບັງຄັບໃຊເງື ່ ນໄຂຂອງ ້ ອ ສັນຍາທີ່ໄດຕົ ຸ ໆໂຄງການ ້ ກລົງກັນ ເຫັ ນວາ່ ເປັ ນມາດຕະການພື້ນຖານທີ່ທກ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຕອງປະຕິ ບດ ັ . ລັດຖະບານຄວນຊຸ ກ ້ ຍູໃນການປະຕິ ບດ ັ ຕາມຄວາມສອດຄອງກັ ບຫຼັກການ ການເຫັ ນດີເຫັ ນພ້ອມ ້ ່ ແບບສະໝັກໃຈໂດຍມີການແຈງລ າ, ່ ງຈາກວາ່ ການວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ນີ້ ້ ວງໜ ່ ້ ເນືອ ໄດພົ ງໝົດທີ່ໄດຮັ ້ ບວາ່ ຫຼາຍກວາ່ 1/4 ຂອງບານທັ ້ ້ ບຜົ ນກະທົບຈາກ ການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ບໍໄ່ ດຮັ ັ ຊາວ ້ ບການປຶ ກສາຫາລືກບ ບານເລີ ຍ ຫຼື ຊາວບານບໍ ໄ່ ດເຫັ ່ ບ ັ ທີ່ດນ ິ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ໃຫ້ ້ ້ ້ ນດີເຫັ ນພ້ອມຕໍກ ້ ແກໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ນັນ ້ ເລີຍ. ່ ການປ່ຽນແປງທີສາມ, ໃນຂະນະທີ່ຄາໍ ສັງ່ ເລກທີ 13/ນຍ ອາດຈະຍັງບໍສ ່ າມາດ ປະເມີນໄດ້ ກຽວກັ ບ ຜົນກະທົບໄລຍະສັນ ້ ກຽວກັ ບ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ, ່ ່ ແຕຄໍ ອງໃຫ ກນ ັ ຫຼາຍກວາເກົ ່ າສັງ່ ດັງ່ ກາວ ່ ໄດຮຽກຮ ້ ້ ້ ມີ ການຮວມມື ່ ່ າ່ ຂອງ ບັນດາກົມຂອງກະຊວງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຕ່າງໆ. ຄວາມຮຽກຮ້ອງ ດັ່ງກ່າວ ໄດລິ ຸ ໃສຂະແໜງການໃດໜຶ ງ່ ້ ເລີ່ມການປ່ຽນ ແປງອັນຈໍາເປັ ນ ຈາກການທີ່ສມ ່ ໄປສູການຮັ ບ ຜິດຊອບຮວມກັ ນ ໃນການຄຸມຄອງ-ບໍ ລຫ ິ ານ ການເຊົາ່ ແລະ ່ ່ ້ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດຂອງບັນດາຂະແໜງການຂອງລັດ. ຈາກເຫດຜົນ ດັງ່ ກາວ ກນ ັ ໃນການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ່ ຈຶງ່ ເຮັດໃຫ້ມີການຮວມມື ່ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ແລະ ການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ

ພື້ ນທີ່ດິນ ປົ ກຄຸມດ້ວຍ ການປູກກ້ວຍ ແລະ ຢາງພາລາ ຢູ່ແຂວງ ຫຼວງນໍາ້ ທາ. © ຈູລີ ຊາຣິງເຈີ, 2017.

118

ຄັງ້ ທໍາອິດ. ຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານຄັງ້ ທໍາອິດໃນ 10 ປີກອນ ບໍ່ໄດຮັ ່ ້ ບການຍອມຮັບຢ່າງເປັ ນທາງການໂດຍ ລັດຖະບານ, ຊຶງ່ ຄວາມຈິງ ແມນຍ ສວນຮ ວມ ັ ່ ອນການຂາດການມີ ້ ່ ່ ແລະ ການປຶ ກສາຫາລືກບ ຫຼາຍກະຊວງ. ໃນທາງກົງກັນຂາມ, ຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ເກັບກໍາ ຜ່ານໂຄງການ ລາວ ້ ດີຊາຍ ອິນໂຟ ໄລຍະ 3 ແມນໄດ ່ ຮັ ້ ບການຮັບຮອງຢ່າງເປັ ນທາງການຈາກ ກປ, ກຊສ, ພບ ແລະ ກຜທ ແລວ ້ ແລະ ຫວັງຢ່າງຍິງ່ ວາ່ ບົດລາຍງານນີ້ ຈະເປັ ນຂໍມ ້ ນ ູ ພື້ນຖານສໍາລັບການຄຸມຄອງ ແລະ ຕິດຕາມ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ້ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃນຕໍໜ ່ າ. ກນ ັ ້ ຄວາມພະຍາຍາມໃນການຮວມມື ່ ເພື່ອພັດທະນາຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີ ແລະ ປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ສໍາລັບໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ໂດຍການຮວມມື ກນ ັ ຂອງຫຼາຍກະຊວງ ່ ແມນເກີ ູ ່ ດຂຶ້ນບົນ ຈິດໃຈຂອງຄໍາສັງ່ ເລກທີ 13/ນຍ. ການເກັບກໍາຂໍ້ມນ ຄວາມເປັ ນມາຂອງນັກລົງທຶນ ຍັງສະທອນໃຫ ິ ດ ັ ຕາງໆ ້ ້ ເຫັ ນວາ່ ປະເພດບໍລສ ່ ມີຈດ ຸ ແຂງ ແລະ ຈຸດອອນ ແຕກຕາງກັ ່ ບ ັ ່ ່ ນແນວໃດ ຊຶ່ງມັນອາດມີຜົນຕໍກ ວິທກ ີ ານໃນການດໍາເນີນທຸລະກິດຢູ່ ສປປ ລາວ ທີ່ແຕກຕາງກັ ່ ນ. ການຄຸມຄອງ ້ ນັກລົງທຶນທີ່ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍນີ້ ແມ່ນຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການພິ ຈາລະນາ ຢ່າງລະອຽດ ກຽວກັ ບ ຄວາມແຕກຕາງຂອງບັ ນດານັກລົງທຶນ ແລະ ແຮງ ່ ່ ຈູງໃຈຂອງເຂົາເຈົາ້ , ຊັບພະຍາກອນ ແລະ ໂຄງຮາງການຈັ ດຕັງ້ ຂອງບໍລສ ິ ດ ັ ່ ແລະ ຜົ ນປະໂຫຍດທີ່ຈະໄດຮັ ້ ບ.

ພື້ ນທີ່ສາໍ ປະທານປູກກວຍ ້ ຢູ່ແຂວງ ບໍລິຄໍາໄຊ. © ທິມງານພາກສະໜາມ, 2010.

ພາກທີ 8: ຂໍ້ສະເໜີແນະ ແລະ ພາບລວມໃນອະນາຄົດ

119

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ບັນຫາສໍາຄັນທີ່ຕອງໄດ ປັ້ ບປຸງ ສໍາລັບຄຸນນະພາບຂອງ ້ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ອີງຕາມຜົ ນໄດ້ຮັບທີ່ໄດ້ສະເໜີຢ່ ູໃນບົດລາຍງານນີ້, ມີ 2-3 ບັນຫາທີ່ ລັດຖະບານ ສາມາດຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໄດຢ ອນ ້ ່າງເປັ ນຮູບປະທໍາອັນຮີບດວນກ ່ ່ ເພື່ອຍົກລະດັບຄຸນນະພາບໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທາງ ດານຄວາມສອດຄ ອງກັ ່ ງິ່ ແວດລອມ, ້ ່ ບລະບຽບກົດໝາຍ, ຜົນກະທົບຕໍສ ້ ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແລະ ເພື່ ອກ້າວໄປສູ່ເຮັດໃຫ້ໂຄງການມີຜົນປະໂຫຍດອັນທີ່ຄວນສູງສຸດ ພ້ອມທັງ ສາມາດ ຫຼດ ບ ຜົ ນກະ ຸ ຜ່ອນ, ປ້ອງກັນ ແລະ ແກໄຂບັ ້ ນຫາ ກຽວກັ ່ ທົບດານລົ ບທີ່ເກີດຂຶນ ້ ກັບ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ້ ຢ່າງເໝາະສົມ. ຍົກສູງການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຜົນໄດຮັ ້ ບັນຊີ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ້ ບຈາກການຂຶນ ໄດ້ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໂດຍ ທົວ ່ ໄປ ບໍໄ່ ດພັ ້ ທີ່ດນ ິ ສໍາປະທານ ທີ່ໄດຮັ ັ ຈາກຂະແໜງ ້ ດທະນາເນືອ ້ ບອະນຸມດ ການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຂອງລັດທັງໝົດ ຫຼື ໃຊ້ໄລຍະເວລາໃນການພັ ດທະນາ ໂຄງການ ເກີນກໍານົດໄລຍະເວລາທີ່ລັດຖະບານກໍານົດໃຫ້. ໃນຈໍານວນ 13% ຂອງໂຄງການທັງໝົດທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸມັດ (ກວມເອົາເນື້ອທີ່ອະນຸມັດ ເກືອບ 82,000 ຮຕ) ແມນບໍ ັ ່ ໄ່ ດເຄື ້ ່ອນໄຫວ ເລີຍ ພາຍຫຼັງທີ່ໄດຮັ ້ ບອະນຸມດ ຈາກລັດ. ຜົ ນໄດຮັ ້ ບຍັງສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດສວນໃຫຍ ່ ່ ມີອາຍຸການພັດທະນາໂຄງການ ເກີນຕາມໄລຍະ ເວລາທີ່ລດ ັ ກໍານົດໃຫ້ ຊຶງ່ ນັບແຕມື ້ ພັດທະນາ ່ ້ເຊັນສັນຍາ ແລະ ການເລີ່ມຕົນ ກິດຈະກໍາຂອງໂຄງການ ຈຶງ່ ເຫັ ນວາເປັ ່ ນການລະເມີດດໍາລັດເລກທີ 135/ ນຍ (GoL 2009a). ການເຂັ້ມງວດໃນການບັງຄັບໃຊ້ ດໍາລັດເລກທີ 135/ນຍ ຫຼື ຍົກເລີກໂຄງການ ທີ່ບສ ໍ່ າມາດເລີ່ມຕົນ ້ ໃນການພັດທະນາໂຄງ ການ ພາຍໃນກໍານົດໄລຍະເວລາ 3 ປີ ພາຍຫຼັງການອະນຸມັດໂຄງການ ເຫັ ນວາມີ ່ ຄວາມຈໍາເປັນອັນຮີບດ່ວນ. ມີຫຼາຍໂຄງການ ໄດຢຸ ້ ດເຊົາການຈັດຕັງ້ ປະຕິບັດໂຄງການ ໃນຂະນະທີ່ຍັງ ບໍ່ທັນຄົບຕາມອາຍຸຂອງສັນຍາ ຫຼື ປະລະ/ບໍ່ເອົາໃຈໃສ່ ໃນການພັດທະນາ ກິດຈະກໍາລົງທຶນຕາມແຜນການທີ່ວາງໄວ.້ ສາເຫດຕົນ ້ ຕໍ ສໍາລັບການຢຸດ ເຊົ າໂຄງການ ກ່ອນການສິ້ນສຸດສັນຍາ ແລະ ການປະລະການຈັດຕັ້ງ ປະຕິບັດໂຄງການນັນ ້ ແມ່ນຕ້ອງໄດ້ມີການປະເມີນລະອຽດຕື່ມອີກ ເພື່ ອ ກໍານົດມາດຕະການທີ່ ເໝາະສົມໃນການແກ້ໄຂ. ເພື່ ອຫຼີ ກລຽງບັ ນຫາ ດັງ່ ກາວນີ ້ ໃນອະນາຄົດ ຈຶງ່ ແນະນໍາວາຄວນມີ ວທ ິ ີການກັນ ່ ກອງນັກລົງທຶນ ່ ່ ເພື່ອປະເມີນເຖິງຄວາມສາມາດຂອງເຂົາເຈົາ້ ໃນການພັດທະນາໂຄງການ ເຊົ່ າ ແລະ ສໍ າ ປະທານທີ່ ດິ ນ ຂອງລັ ດ ທີ່ ເ ຂົ າ ເຈົ້າ ສະເໜີລົ ງ ທຶ ນ ນັ້ນ . ການກັນ ່ ກອງດັງ່ ກາວ ງທຶນຮອນທີ່ ່ ຄວນປະກອບດວຍການກວດສອບເຖິ ້ ເຂົາເຈົາ້ ມີ, ລວມທັງປະສົບການຂອງນັກລົງທຶນ ກ່ຽວກັບ ກິດຈະກໍາທີ່ ສະເໜີລງົ ທຶນ ແລະ ຂະໜາດຂອງໂຄງການ, ຊຶງ່ ສິງ່ ເຫຼົ່ານີ້ ສາມາດເປັ ນຕົວ ຊີ້ວດ ັ ກຽວກັ ບຄວາມອາດສາມາດຂອງນັກລົງທຶນໃນການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ່ ໂຄງການທີ່ໄດ້ສະເໜີນັ້ນ. ຂໍ້ມູນປະຫວັດຂອງນັກລົງທຶນເຫຼົ່ານີ້ (ເຊັ່ນ: ທຶນຮອນ, ຄວາມອາດສາມາດ, ແຮງຈູງໃຈ, ປະສົບການ ແລະ ອື່ນໆ) ສາມາດຊ່ວຍຫຼດ ບ ຄວາມລົມ ້ ເຫຼວຂອງໂຄງການ ຸ ຜ່ອນຄວາມສຽງ ່ ກຽວກັ ່ ທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນໃນອະນາຄົດ. ການປະເມີນຜົ ນ ສໍາລັບໂຄງການທີ່ໄດຢຸ ້ ດເຊົາ ຫຼື ບໍ່ໄດເຄື ້ ່ ອນໄຫວ ມີເນື້ອທີ່ດນ ິ ເກືອບ 60,000 ຮຕ ຂອງໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ທີ່ໄດຈັ ັ ສໍາເລັດຕາມສັນຍາແລວ ີ ປະມານ ້ ດຕັງ້ ປະຕິບດ ້ ແລະ ມີອກ 160,000 ຮຕ ທີ່ໄດຮັ ັ ຈາກຂະແໜງການທີ່ກຽວຂ ອງຂອງລັ ດ ້ ບອະນຸມດ ່ ້ ແຕ່ນັກລົງທຶ ນຍັ ງບໍ່ ທັນໄດ້ພັ ດທະນາ. ຕໍ່ບັນຫານີ້ ຈຶ່ງສະເໜີແນະວ່າ ສໍາລັບພື້ນທີ່ ທີ່ໄດນໍ ການປະເມີນເຖິງ ການປ່ຽນແປງ ້ າໃຊແລ ້ ວ ້ ແມນຄວນມີ ່ ສະພາບຂອງທີ່ດິນທີ່ເກີດຂຶ້ນ ລວມທັງຄວາມສ່ຽງທີ່ອາດຈະເກີດຂຶ້ນໃນ ປັ ດຈຸບນ ັ ແລະ ໃນອະນາຄົດກັບທີ່ດນ ິ ດັງ່ ກາວ ່ ວາ: ິ ດັງ່ ກາວ ່ (ເຊັນ ່ ທີ່ດນ ່

120

ສາມາດປັ ບປຸງຄືນສູສະພາບເດີ ມ ຫຼື ບໍ ຫຼື ເກີດມີການຕົກຄາງຂອງສານ ່ ້ ເຄມີບ)ໍ . ສໍາລັບເນືອ ້ ທີ່ ທີ່ໄດອະນຸ ມດ ັ ສໍາລັບໂຄງການທີ່ຖກ ື ຍົກເລີກສັນຍານັນ ້ ້ ບໍວ ່ າໄດ ຮັ ່ ນໍ ້ າໃຊ້ ຫຼື ບໍ່ ຕອງໄດ ້ ້ ບການປະເມີນຜົ ນກະທົບທາງສັງຄົມ ແລະ ຜົ ນກະທົບນັນ ້ ຄວນຈະໄດຮັ ້ , ຈຶງ່ ເຫັ ນວາ່ ການຈັດສັນ ້ ບການແກໄຂ. ້ ສະນັນ ທີ່ດນ ິ ຂອງໂຄງການດັງ່ ກາວ ່ ເພື່ອນໍາໃຊເຂົ ້ າ້ ໃນເປົ້ າໝາຍອື່ນ ອາດຈະເປັ ນ ທາງເລືອກໜຶງ່ ທີ່ຄວນພິຈາລະນາ. ຍົກສູງໂອກາດໃນການພັ ດທະນາ ສໍາລັບປະຊາຊົນຢູ່ໃນທ້ອງຖິ່ນ ເຖິງວາການເຊົ າ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໄດມີ າງງານ ່ ້ ການສາງການຈ ້ ້ ຈໍານວນຫຼາຍ ແຕການປະເມີ ນ ຜົ ນ ຄຸ ນ ນະພາບການລົ ງ ທຶ ນ ສະແດງໃຫ ່ ້ ເຫັ ນ ວາ່ ຜົນປະໂຫຍດທີ່ຊາວບານທີ ່ ໄ ດ ຮັ ບ ຜົ ນ ກະທົ ບ ທີ ່ ໄ ດ ຮັ ບ ຈາກການຈ າງງານ ້ ້ ້ ້ ດັງ່ ກາວ ້ , ມາດຕະການອັນຮີບດວນ ເຮັ ່ ແມນມີ ່ ຈາໍ ກັດ. ດັງ່ ນັນ ່ ທີ່ຈະຕອງໄດ ້ ້ ດ ແມນການປັ ບ ປຸ ງ ໂອກາດການຈ າງງານດັ ງ ່ ກ າວ ໃຫ ສາມາດຕອບສະໜອງໃຫ ່ ້ ່ ້ ້ ແກຊຸ່ ມຊົນທີ່ໄດຮັ ້ . ມາດຕະການດັງ່ ກາວ ້ ບຜົ ນກະທົບຫຼາຍຂຶນ ່ ຄວນສຸມໃສ່ ບັນຫາທີ່ສາໍ ຄັນ ດັງ່ ນີ້: (1) ນັກລົງທຶນຕອງມີ ພັນທະໃນການຕອບສະໜອງ ້ ການຝຶ ກອົບຮົມເພື່ອຖາຍທອດທັ ກ ສະສີ ມ ແ ື ຮງງານທີ ່ຕອງການໃຫ ່ ້ ້ ແກແຮງ ່ ງານທອງຖິ ນ ່ ; (2) ການບັ ງ ຄັ ບ ໃຊ ນະໂຍບາຍທີ ່ ມ ຢ ີ ູ ກ ຽວກັ ບ ໂກຕາສໍ າ ລັບແຮງ ້ ້ ່ ່ ງານຕາງປະເທດ; (3) ການຍົກສູງການສຶກສາ ແລະ ການຝຶ ກອົບຮົມວິຊາຊີບ ່ ໂດຍສຸມໃສ່ ການພັດທະນາສີມແ ື ຮງງານ ແລະ ສິດ ແລະ ພັນທະຂອງແຮງງານ; ແລະ (4) ການຕິດຕາມກວດກາ ແລະ ການບັງຄັບໃຊລະບຽບກົ ດໝາຍ ້ ບ ນະໂຍບາຍການຈ າງງານ. ທີ່ມຢ ີ ່ ູ ກຽວກັ ້ ່ ການຫຼຸດຜ່ອນຜົ ນກະທົບອັນບໍ່ດີ ຕໍ່ກັບສິ່ງແວດລ້ອມ ບົດລາຍງານນີ້ໄດສະແດງໃຫ ິ ້ ້ ເຫັ ນວາ່ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ຂອງລັດ ກໍໃ່ ຫ້ເກີດຜົ ນກະທົບທາງລົບຕໍສ ່ ງິ່ ແວດລອມ ໂດຍສະເພາະແມ ນ ້ ່ ການທໍາລາຍປ່າໄມ້ ແລະ ການເຊື່ອມໂຊມຂອງປ່າໄມ້ ຊຶງ່ ໄດສົ ້ ງ່ ຜົນກະທົບ ຕໍຊ ່ ວ ີ ະນາໆພັນ ແລະ ການບໍລກ ິ ານລະບົບນິເວດ (ເຊັນ ່ : ການກັກເກັບ ແລະ ດູດຊືມອາຍກາໂບນິກ, ການຕອບສະໜອງແຫຼ່ງນໍາ້ ). ການປະເມີນຜົ ນ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ພົບວາ່ ປ່າດົງດິບ ແລະ ປ່າໄມຂັ ້ ສອງ ແມນປະເພດ ້ ນ ່ ທີ່ດນ ິ ທີ່ໄດອະນຸ ມ ດ ັ ໃຫ ແກ ການພັ ດ ທະນາໂຄງການເຊົ ່າ ແລະ ສໍາປະທານ ້ ້ ່ ທີ່ດນ ິ ຂອງລັດຫຼາຍທີ່ສດ ຸ . ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຍັງເປີດເຜີ ຍວາ່ ມີພ້ ືນທີ່ດນ ິ ຂອງ 55 ໂຄງການ ແມນນອນຢູ ໃນ ່ ່ ຂອບເຂດປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ. ຈຶງ່ ແນະນໍາວາ່ ບໍຄ ່ ວນມີການພັດທະນາ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນພື້ນທີ່ປ່າສະຫງວນອີກ ໃນຕໍ່ໜາ້ ແລະ ເພື່ ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ການພັ ດທະນາໂຄງການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ເກີດຂຶນ ້ ຢູ່ພາຍໃນຂອບເຂດປ່າສະຫງວນແຫ່ງ ຊາດນັນ ້ ເຫັ ນວາ່ ການກໍານົດຂອບເຂດແດນຂອງປ່າສະຫງວນ ດັງ່ ກາວ ່ ຈະຕອງຈະແຈ ງ້ ແລະ ມີການແລກປ່ຽນຂໍມ ້ ນ ູ -ຂາວສານກັ ບຜູ້ທີ່ກຽວຂ ອງ ້ ່ ່ ້ ຢູ່ທຸກຂັນ ້ . ນອກຈາກນັນ ້ , ການຄຸມຄອງເຂດແດນປ ້ ຕອງໄດ ້ ່ າສະຫງວນນັນ ້ ້ ຮັບການປັ ບປຸງ. ຄວນຈະມີການສຶກສາລົງເລິກ ໂດຍນໍາໃຊຂໍ ມ ້ ນ ູ ທາງດານ ້ ້ ພູມສັນຖານທີ່ມຄ ີ ວາມລະອຽດສູງ ກຽວກັ ິ ່ ບ ການປ່ຽນແປງການປົ ກຫຸ້ມທີ່ດນ ເພື່ອປະເມີນຜົ ນເຖິງຂະໜາດຂອງການທໍາລາຍປ່າໄມຕົ ວ ຈິ ງ ທີ ່ ເ ກີ ດ ຈາກ ້ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ການຕິດຕາມກວດກາແບບທັນ ການ (Real-time) ກຽວກັ ບ ການທໍາລາຍປ່າໄມ້ ຢູ່ບໍລເິ ວນໃກຄຽງ ແລະ ່ ້ ຢູ່ພາຍໃນພື້ນທີ່ດນ ິ ທີ່ຈດ ັ ສັນໃຫ້ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຄວນ ເປັ ນສວນໜຶ ງ່ ເພື່ອເຊື່ອມສານເຂົາ້ ໃນລະບົບການຄຸມຄອງ ແລະ ຕິດຕາມ ່ ້ ກວດກາໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຢູ່ໃນຂອບເຂດທົວ ່ ປະເທດ. ໃນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ພົບວາ່ ມີ 15 ໂຄງການໃນຂະແໜງ ກະສິກາໍ ແລະ ການປູກໄມ້ ທີ່ພົບວາ່ ການນໍາໃຊຢາຂ າຫຍ າ້ ແລະ ຢາປາບ ້ ້ ສັດຕູພືດໄດສົ ງ ່ ຜົ ນ ກະທົ ບ ອັ ນ ຮ າຍແຮງຕໍ ສ ່ ງ ່ ິ ແວດລ ອມ ແລະ ຊີວດ ິ ການ ້ ້ ້ ເປັ ນຢູ່ຂອງຊາວບານບໍລເິ ວນໃກຄຽງ. ໂຄງການເຫຼ ່ ົ າ ນີ ້ ຈະຕ ອງໄດ ມີ ້ ້ ້ ການ ກວດກາເພີ່ມເຕີມ ແລະ ຄວນມີການກໍານົດ ແລະ ຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ຍຸດທະສາດ ເພື່ອປັ ບປຸງປະເພດຂອງສານເຄມີກະສິກາໍ ທີ່ໄດນໍ ີ ານນໍາໃຊ້ ້ າໃຊ້ ແລະ ວິທກ ສານເຄມີກະສິກໍາດັ່ງກາວ. ເນື ່ ອ ງຈາກວ າ ການປະເມີ ນ ຄຸ ນ ນະພາບການ ່ ່

ພາກທີ 8: ຂໍ້ສະເໜີແນະ ແລະ ພາບລວມໃນອະນາຄົດ

ລົງທຶນສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ສັດສວນຂອງນັ ກລົງທຶນທີ່ຕອບວາເຂົ ່ ່ າເຈົາ້ ໄດ້ ນໍາໃຊສານເຄມີ ກະສິກາໍ ເຂົາ້ ໃນການຜະລິດນັນ ້ ແມນຕໍ ້ ່ າ່ , ມັນຈະເປັ ນປະໂຫຍດ ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ຖ້າຫາກລະບົບການຄຸ້ມຄອງ ແລະ ກວດກາຕິດຕາມ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດໃນຕໍໜ ່ າ້ ມີວທ ິ ີການທີ່ເປັ ນ ທາງເລືອກອື່ນໃນການປະເມີນບັນຫາດັງ່ ກາວ ່ (ລວມທັງ ການສັງເກດການ ຢູ່ພາກສະໜາມ ແລະ ມາດຕະການທີ່ເປັນມາດຕະຖານ). ຍົກລະດັບຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ໂດຍສຸມໃສ່ໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ່ ເປັ ນບູລິມະສິດກ່ອນ ການຖົກຖຽງກັນ ກຽວກັ ບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ່ ໃນປັ ດຈຸບນ ັ ພົ້ ນເດັ່ນກວາໝູ ແມ ນການລາຍງານ ກ ຽວກັ ບ ການຈັ ດຕັ້ງ ່ ່ ່ ່ ປະຕິບັດໂຄງການທີ່ບໍ່ມີປະສິດທິຜົນ ແລະ ຄຸນນະພາບການລົງທຶນຕໍ່າ. ໃນການໂຕ້ ຕອບຕໍ່ ກ ານລາຍງານກ່ ຽວກັ ບ ໂຄງການທີ່ ບໍ່ ດີ ນັ້ນ ມາເຖິ ງ ປັ ດຈຸບັນ ລັດຖະບານແຫ່ງສປປ ລາວ ໄດອອກຄໍ າສັງ່ ໂຈະຊົ່ວຄາວ (ເຊັ່ນ: ້ ຄໍາສັງ່ ເລກທີ 13/ນຍ) ກຽວກັ ບ ການລົ ງ ທຶ ນ ໃໝ ໃນບາງປະເພດກິ ດຈະການ ່ ່ ຈໍານວນໜຶງ່ . ເນື່ອງຈາກວາ່ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ມີບົດບາດທີ່ສໍາຄັນໜຶງ່ ໃນການພັ ດທະນາເສດຖະກິດ ແລະ ຊົນນະບົດຢູ່ ສປປ ລາວ ຈຶງ່ ແນະນໍາວາ່ ຄວນຈະມີການຫັ ນປ່ຽນ ຈຸດສຸມໄປສູ່ມາດ ຕະການປ້ອງກັນ ໃນການແກໄຂບັ ນຫາການຈັດຕັງ້ ປະຕິບັດໂຄງການເຊົ່າ ້ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ບມ ໍ່ ປ ີ ະສິດທິຜົນ ດັງ່ ກາວ. ່ ຊຶ່ງມັນສາມາດ ເຮັດໄດໂດຍ: ້ (1) ການປັ ບປຸງໂຄງການທີ່ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດທີ່ບໍ່ມີປະສິດທິຜົນຜ່ານມາ, (2) ການຮຽນຮູ້ຈາກໂຄງການ ທີ່ເຮັດໄດດີ ້ ເຊັ່ນ: ຮຽນຮູ້ຈາກໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດທີ່ມີຄນ ຸ ນະພາບທີ່ດີເລີດ ແລະ (3) ເພີ່ ມຄວາມຮັບຜິ ດຊອບໂດຍການຕິດຕາມ ກວດກາ ແລະ ການບັງຄັບ ໃຊ້ລະບຽບກົດໝາຍຢ່າງເປັນປົກກະຕິ. ຜົ ນ ໄດ້ ຮັ ບ ຈາກການໃຫ້ ຄະແນນດັ ດ ຊະນີຄຸນ ນະພາບການເຊົ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ແມ່ນເປັ ນຂໍ້ມູນພື້ ນຖານອັນໜັກແໜນ ້ ເພື່ ອໄຈແຍກ ້ ລະຫວາງ ໂຄງການທີ ່ ມ ຄ ີ ນ ຸ ນະພາບຕໍ າ ່ ແລະ ໂຄງການທີ ່ ມ ຄ ີ ນ ຸ ນະພາບສູງ. ່ ເຫັນວາມີ ງ່ ທີ່ມຄ ີ ະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການ ່ ໂຄງການຈໍານວນໜອຍໜຶ ້ ລົງທຶນສູງຢູ່ໃນ 4 ອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ນັນ ້ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ມີຄວາມເປັ ນ ໄປໄດທີ ິ ມີຄນ ຸ ນະພາບສູງ. ້ ່ຈະເຮັດໃຫ້ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດທີ່ມຄ ີ ະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະ ພາບການລົງທຶນລວມສູງ ຫຼື ມີຄະແນນສູງໃນລະດັບອົງປະກອບຕົວຊີ້ວດ ັ ນັນ ້ ຈະເປັ ນກໍລະນີຕວ ົ ແບບ ເພື່ອນໍາໃຊເຂົ າ ້ ໃນກິ ດ ຈະກໍ າ ການຮຽນຮູ ຮ ວມກັ ນ ້ ້ ່ ສໍາລັບ ລັດຖະບານແຫ່ງສປປ ລາວ ແລະ ນັກລົງທຶນທີ່ມເີ ຈດຕະນາໃນການ ປັ ບປຸງການຈັດຕັງ້ ປະຕິບດ ັ ໂຄງການຂອງຕົນ. ມາດຕະການເລັ່ງດ່ວນໜຶ່ງທີ່ ມີຄວາມເປັ ນໄປໄດ້ ທີ່ ອາດນໍາໄປສູ່ການ ປ່ຽນແປງທີ່ ໃຫຍ່ຫຼວງ ແມ່ນສະເໜີໃຫ້ສຸມໃສ່ການຍົກສູງຄຸນນະພາບ ຂອງໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ່ ຢູ່ໃນ 3 ຂະແໜງການກອນ. ່ ໃນຂະແໜງການ ກະສິກາໍ ມີ 16 ໂຄງການທີ່ມຂ ີ ະໜາດເນື້ອທີ່ໃຫຍສຸ ດ ່ ຊຶ່ງກວມເອົາປະມານ 73.4% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ຊຶ່ງໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ແມນມີ ່ ຂະໜາດ ເນື້ອທີ່ ຫຼາຍກວາ່ 5,000 ຮຕ. ໃນຂະແໜງການປູກໄມ້ ມີຈາໍ ນວນ 42 ໂຄງການທີ່ໃຫຍທີ ຸ ກວມເອົາ 83.7% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ຂອງທັງໝົດ ່ ່ ສດ ແລະ ໂຄງການເຫຼົ່ານີ້ ແມ່ນມີຂະໜາດເນື້ອທີ່ຫຼາຍກວາ່ 2,000 ຮຕ. ໃນຂະແໜງການບໍ່ແຮ່ ມີ 9 ໂຄງການທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສດ ຸ ກວມເອົາເນື້ອທີ່ 67% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ແລະ ແຕລະໂຄງການມີ ຂະໜາດເນື້ອທີ່ຫາຼ ຍ ່ ກວາ່ 5,000 ຮຕ. ລວມກັນແລວ ໃນຈໍ າ ນວນ 67 ໂຄງການນີ ້ ກວມເອົາ ້ ເນື້ອທີ່ 77% ຂອງເນື້ອທີ່ອະນຸມດ ັ ທັງໝົດ ແລະ ມີ 75% ຂອງເນື້ອທີ່ໆໄດ້ ພັດທະນາແລວຂອງ 3 ຂະແໜງການດັງ່ ກາວ. ້ ່ ໃນບັນດາໂຄງການຂະໜາດ ໃຫຍ່ທີ່ສຸດເຫຼົ່ານີ້, ມີ 57 ໂຄງການຢູ່ໃນໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນ ຫຼື ກໍາລັງດໍາເນີນ ການຜະລິດ ແລະ ໃນນັນ ້ ມີ 29 ໂຄງການ ທີ່ໄດເຮັ ້ ດການປະເມີນຄຸນນະ ອນ ພາບການລົງທຶນ46. ຈຶງ່ ແນະນໍາວາ່ ສິງ່ ທີ່ສາມາດເຮັດໄດອັ ້ ນຮີບດວນກ ່ ່ ໝູ່ ແມນການຍົ ກ ສູ ງ ຄຸ ນ ນະພາບໂດຍລວມຂອງໂຄງການເຫຼ ົ ່ າ ນີ ້ ໂດຍການນໍ າ ່ ໃຊໂຄງການທີ ່ ມ ຄ ີ ະແນນສູ ງ ສຸ ດ ໃນແຕ ອົ ງ ປະກອບຕົ ວ ຊີ ້ ວ ດ ັ ເພື ່ ອ ເປັ ນ ຕົ ວ ຢ າງ ້ ່ ່ ໃນການຮຽນຮູ.້

46

ສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງດ້ານຄວາມອາດສາມາດ ແລະ ການ ຮ່ວມມື ຂອງຫຼາຍຂະແໜງການໃນການປະເມີນຜົ ນ ແລະ ຕິດຕາມກວດກາໂຄງການ ການປະສານງານ ແລະ ການແລກປ່ຽນຂໍ້ ມູນ-ຂ່າວສານ ລະຫວ່າງ ຂະແໜງການ ການເກັບກໍາ ແລະ ວິເຄາະຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ນາໍ ສະເໜີຢ່ ູໃນບົດລາຍງານນີ້ ເປັ ນການ ປະກອບສ່ ວນອັ ນ ໃຫຍ່ ຫຼ ວ ງຕໍ່ ກັ ບ ການກ້ າວໄປສູ່ ການຮ່ ວມມື ແ ບບ ເຊື່ອມສານ ແລະ ແຂງແຮງກວາເກົ ່ ່າ ຂອງຫຼາຍກະຊວງໃນການອະນຸມັດ ແລະ ຄຸມຄອງ ໂຄງການເຊົ ່ າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ. ການລິເລີ່ມ ້ ໃນການຮວມມື ຂ ອງຫຼ າ ຍຂະແໜງການນີ ້ ແມ ນເປັ ນ ພື້ນຖານທີ່ໜກ ັ ແໜນ ່ ່ ້ ເພື່ອສືບຕໍ່ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍການຄຸມຄອງ ແລະ ການປະເມີ ນ ສິ ງ ່ ທ າທາຍ ້ ້ ທີ່ຕດ ິ ພັນກັບຫຼາຍຂະແໜງການ ແລະ ມີຫາຼ ຍອົງປະກອບ ໃນການຄຸມຄອງ ້ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ. ສະນັນ ້ , ຈຶງ່ ສະເໜີແນະວາ່ ບັນດາຂະແໜງການທີ່ກຽວຂ ອງ ກນ ັ ່ ້ ຂອງລັດຖະບານ ຄວນມີການຮວມມື ່ ໃຫ້ຫຼາຍກວາເກົ າ ່ ໂດຍການມີ ສ ວນຮ ວມຂອງບັ ນ ດາກະຊວງ, ຂະແໜງ ່ ່ ່ ການອື່ນ ແລະ ອົງການປົ ກຄອງທ້ອງຖິ່ນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງເພື່ ອປັ ບປຸງ ການ ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ. ຜ່ານການຮ່ວມມືຂອງບັນດາກະຊວງ ແລະ ອົງການປົ ກຄອງຖ້ອງຖິ່ນ ທີ່ກຽວຂ ອງ ັ ຜ່ານມາ ໄດສະແດງໃຫ ່ ້ ທີ່ໄດຈັ ້ ດຕັງ້ ປະຕິບດ ້ ້ ເຫັ ນວາ່ ຄວາມຮັບ ຜິ ດຊອບ ແລະ ການປະສານງານຂອງບັນດາກະຊວງ ກຽວກັ ບ ຂັນ ້ ຕອນ ່ ໃນການອະນຸມດ ັ , ການປະເມີນຜົ ນ ແລະ ຕິດຕາມກວດກາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ມີບາງດານ ່ ນ ັ ເຮັດໄດດີ ້ ແມນຍັ ່ ງບໍທ ້ ເທົາ່ ທີ ຄວນ. ສະນັນ ້ , ເຫັ ນວາ່ ຄວນຈະມີນຕ ິ ກ ິ າໍ ສະເພາະ ເຊັນ ່ : ຄໍາສັງ່ ຂອງນາຍົກ ້ ນ ູ ລັດຖະມົນຕີ ເພື່ອແນະນໍາໃຫ້ມີການກໍານົດກົນໄກ ໃນການແລກປ່ຽນ ຂໍມ ຂາວສານ ລະຫວ າງ ຂະແໜງການໃຫ ມີ ຄ ວາມຊັ ດ ເຈນ. ່ ່ ້ ວິທີການໃນການປະເມີນຜົ ນ ແລະ ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການ ການຮ່ວມມື ຂອງບັນດາກະຊວງ ພາຍໃຕໂຄງການ ລາວ ດີຊາຍ ອິນໂຟ ້ ໄລຍະ 3 ໄດສ າງຖານຂໍ ້ ມ ນ ູ ພື ້ ນ ຖານໂດຍລວມ ສໍ າ ລັ ບ ການຄຸມຄອງ ແລະ ້ ້ ້ ຕິດຕາມກວດກາໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ. ຈຶງ່ ສະເໜີແນະວາ່ ການຮ່ວມມືນ້ຄ ີ ວນສືບຕໍ່ໂດຍແນໃສສ ບການຕິດ ່ າງລະບົ ້ ຕາມກວດກາ ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດແບບຫຼາຍ ຂະແໜງການມີສວນຮ ່ ່ວມ ໂດຍເລີ່ມຕົ້ນຈາກການທົບທວນຄືນວິທີການ ແລະ ຜົ ນໄດຮັ ບ ທີ ່ ນ າ ໍ ສະເໜີ ຢ່ ູໃນບົດລາຍງານນີ້ ແລະ ປຶ ກສາຫາລື ກຽວ ້ ່ ກັບ ລະບົບການຕິດຕາມກວດກາທີ່ຄວນຈະເປັນ. ຜົນໄດຮັ ້ ບຈາກການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ສະແດງໃຫ້ເຫັນວາ່ ວິທີ ການປະເມີນໂດຍອີງໃສການສໍ າພາດເປັ ນຫຼັກນັນ ້ ຜົນໄດຮັ ້ໍ າໍ ກັດ ່ ້ ບແມນມີ ່ ຂຈ ໃນບາງດານຈໍ າ ນວນໜຶ ງ ່ . ອັ ດ ຕາສ ວນຄໍ າ ຕອບໂດຍລວມ ສໍ າ ລັ ບ ຄໍ າຖາມ ້ ່ ຈໍານວນໜຶງ່ ແມນມີ ລ ກ ັ ສະນະປະສົ ມ ປະສານ. ຕົ ວ ຢ າງ: ການທີ ່ ຈ ະໄດ ້ ນ ູ ່ ່ ້ ຂໍມ ທີ່ຖກ ື ຕອງ ກ ຽວກັ ບ ການນໍ າ ໃຊ ຢາຂ າຫຍ າ ແລະ ຢາປາບສັ ດ ຕູ ພ ື ດ ຈາກ ້ ່ ້ ້ ້ ນັກລົງທຶນ ແມ່ນຍາກ ເພາະວາບໍ ່ ລິສັດສ່ວນຫຼາຍແມ່ນບໍ່ຢາກລາຍງານ ກຽວກັ ບ ການນໍາໃຊຢາປາບສັ ດຕູພືດຂອງເຂົາເຈົາ້ . ນອກຈາກນັນ ້ , ເນື່ອງ ່ ້ ຈາກການປະເມີນຄຸນນະພາບຂອງການລົງທຶນ ແມ່ນເນັ້ນເພື່ ອໃຫ້ເຫັ ນ ພາບລວມພື້ນຖານຂອງຫຼາຍອົງປະກອບ ສະນັນ ້ , ຈຶງ່ ເຮັດໃຫ້ບໍສ ່ າມາດສຶກ ສາລົງເລິກໃນຫຼາຍໆດານ. ຕົ ວ ຢ າງ: ສໍ າ ລັ ບ ການນໍ າ ໃຊ ຢາປາບ ສັດຕູພືດ ້ ່ ້ ແລະ ຢາຂ້າຫຍ້າ ການສໍາພາດໃນການປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນ ແມນພຽງແຕ ຖາມພາກສ ວນກ ຽວຂ ອງ ບ ຜົ ນກະທົບທາງບວກ ຫຼື ່ ່ ່ ່ ້ ກຽວກັ ່ ລົບ ຈາກການນໍາໃຊ້ສານເຄມີກະສິກໍາ ເທົ່ ານັ້ນ ຊຶ່ ງບໍ່ໄດ້ຖາມລົງເລິກ ວາມັ ່ ບ ັ ຜົ ນກະທົບ ່ ນມີຜົນກະທົບຫຍັງແດ່ ຫຼື ເຂົາເຈົາ້ ຈັດການແນວໃດຕໍກ ດັງ່ ກາວ. ສໍ າ ລັ ບ ລະບົ ບ ການຕິ ດ ຕາມກວດກາທີ ່ ມ ປ ີ ະສິ ດ ທິ ຜ ົ ນ ແມ ນຈະຕ ອງ ່ ່ ້ ໄດເກັ ບ ກໍ າ ຂໍ ມ ້ ນ ູ ສະເພາະຕົ ວ ຊີ ້ ວ ດ ັ ທີ ່ ສ າ ໍ ຄັ ນ ຈໍ າ ນວນໜຶ ງ ່ ແບບລົ ງ ເລິ ກ ເພື ່ອ ້ ສະທອນໃຫ ເຫັ ນ ບັ ນ ຫາທີ ່ ມ ຄ ີ ວາມສົ ນ ໃຈໃນແຕ ລະອົ ງ ປະກອບຕົ ວ ຊີ ້ ວ ດ ັ . ຊຶ ງ່ ້ ້ ່ ມັນຈໍາເປັ ນຈະຕອງໄດ ເຮັ ດ ຫຼ າ ຍຄັ ງ ້ ແລະ ເປັ ນ ປົ ກ ກະຕິ . ດັ ງ ່ ນັ ນ ້ , ຄວນຈະມີ ້ ້

ໃນ 29 ໂຄງການທີ່ໄດ້ປະເມີນຄຸນນະພາບການລົງທຶນນັນ ້ ລວມມີ: ໂຄງການກະສິກໍາ 5 ໂຄງການ, ໂຄງການປູກໄມ້ 22 ໂຄງການ ແລະ ໂຄງການຂຸດຄົ້ນບໍ່ແຮ່ 2 ໂຄງການ.

121

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ການພັດທະນາວິທີການທາງເລືອກໃນການເກັບກໍາຂໍ້ມນ ູ ເຊັ່ນ: ຜ່ານການ ສັ ງ ເກດການຢູ່ ພາກສະໜາມ ແລະ ການປະເມີ ນ ຜົ ນ . ການກໍ າ ນົດ ຂອບເຂດ ແລະ ວິທີການໃນການເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ໃນດານຕ າງໆ ແມນຈະຕ ອງ ້ ່ ່ ້ ໄດ້ມີການຊັ່ ງຊາຢ່າງລະມັດລະວັງ ໂດຍອີງໃສ່ກອບລວມຂອງການຕິດ ຕາມກວດກາ ແລະ ຄວນຄໍານຶງເຖິງ ໄລຍະເວລາ ແລະ ງົບປະມານທີ່ມີ. ການສ້າງມາດຕະຖານຂັ້ນຕໍ່າ (ເຊັ່ນ: ສັນຍາທີ່ເປັນມາດຕະຖານ) ແລະ ບັນດາຂະບວນການ (ການລາຍງານ ແລະ ການຕິດຕາມກວດກາ) ແລະ ໃຫ້ນັກລົງທຶນ ຫຼື ໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດປະຕິບັດ ຕາມມາດຕະຖານ ແລະ ຂັ້ນຕອນດັງ່ ກາວ ່ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ຄວາມພະຍາຍາມ ໃນການປະເມີນຜົ ນ ແລະ ການຕິດຕາມກວດກາງາຍຂຶ ້ນ. ່ ໃນປັ ດຈຸບນ ັ , ການຄຸມຄອງຂໍ ມ ້ ນ ູ ການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ້ ຂອງບັນດາຂະແໜງການ ສວນໃຫຍ ແມ ້ ນ ູ ຢູ່ໃນ ່ ່ ນເປັ ່ ນລະບົບເຈຍ ້ ແລະ ຂໍມ ລະບົບເຈຍດັ ່ ນ ັ ໄດຫັ ີ ອນ. ຊຶງ່ ເຮັດໃຫ້ຂໍມ ້ ນ ູ ້ ງ່ ກາວ ່ ຍັງບໍທ ້ ນເປັ ນລະບົບດີຈຕ ມີຄວາມສຽງຕໍ ້ , ລະບົບ ່ ່ ການສູນເສຍ ຫຼື ການນໍາໃຊມີ ້ ຄວາມຊັກຊາ. ້ ສະນັນ ການຄຸມຄອງ ແລະ ຕິດຕາມກວດກາການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ້ ຂອງລັດ ໃນອະນາຄົດ ຄວນຈະເປັ ນເຄື່ອງມື ທີ່ສາມາດເຊື່ອມສານ ລະຫວາງ ່ ສາຍຕັ້ງຂອງລັດ. ລະບົບດັ່ງກ່າວ ຈະມີປະສິດທິຜົນທີ່ສຸດ ຖ້າຫາກວາ່ ມີການກໍານົດໜາທີ ້ ່, ພາລະບົດບາດ ແລະ ຄວາມຮັບຜິ ດຊອບ ໃຫ້ຈະແຈງ້ ແລະ ຄວນນໍາໃຊຂະບວນການທີ ່ຊອດຄອງກັ ບສະພາບຄວາມເປັ ນຈິງ ແລະ ້ ່ ເຕັກໂນໂລຢີທ່ເີ ໝາະສົມ ສໍາລັບການປ້ອນຂໍມ ້ ນ ູ ແລະ ການດຶງຂໍມ ້ ນ ູ ມານໍາໃຊ.້ ຈຶງ່ ສະເໜີແນະວາ່ ການຂຶ້ນບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຄວນອອກແບບ ເພື່ອເຊື່ອມສານເຂົາ້ ໃນລະບົບການຄຸມຄອງຖານ ້ ຂໍ້ມນ ູ ໂດຍທີ່ຂະແໜງການທີ່ກຽວຂ ີ ວາມຮັບຜິ ດຊອບ ່ ້ອງຂອງລັດ ທີ່ມຄ ແລະ ພາລະບົດບາດຢູ່ໃນຂັນ ້ ຕາງໆ ສາມາດປັ ບປຸງຖານຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ມຢ ີ ່ ູ ຢ່າງຕໍ່ ່ ເນື່ອງຕາມວົງຈອນການຕິດຕາມກວດກາທີ່ໄດເປັ ້ ນເອກະພາບກັນ. ລະບົບ ການຄຸມຄອງໃນການປະເມີ ນຜົນ ແລະ ຕິດຕາມກວດກາ ໂຄງການເຊົາ່ ແລະ ້ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໃນອະນາຄົດຄວນຈະເຊື່ອມໂຍງກັນ ຫຼື ເຊື່ອມ ສານເຂົ້າໃນຖານຂໍ້ມນ ູ ຂອງຂະແໜງການທີ່ມຢ ີ ່ ູແລວ ້ ແລະ ຄວນເຮັດໃຫ້ ບັນດາກະຊວງຕາງໆ ້ ນ ູ ດັງ່ ກາວ ່ ສາມາດເຂົາ້ ເຖິງຖານຂໍມ ່ ໄດຢ ້ ່າງກວາງຂວາງ ້ ເພື່ອດຶງເອົາຂໍມ ້ ນ ູ ມານໍາໃຊຢ ້ ່ າງທັນການ ຕາມພາລະບົດບາດຂອງເຂົາເຈົາ້ . ການເຊື່ອມສານ ແລະ ປະສານງານ ລະຫວາງ ່ ສາຍຕັ້ງ ດັງ່ ທີ່ກາວມາຂ າງເທິ ງ, ປັ ດຈຸບນ ັ ນີ້ ການປະສານງານ ລະຫວາງ ່ ້ ່ ສູນກາງ ແລະ ທອງຖິ ນ ່ ໃນການຄຸ ມຄອງ ແລະ ຕິ ດ ຕາມກວດກາ ການເຊົ າ່ ແລະ ້ ້ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແມນຍັ ງ ເຮັ ດ ບໍ ທ ່ ນ ັ ໄດ ດີ ເ ທົ າ ່ ທີ ່ ຄ ວນ. ການທີ ່ ບມ ໍ່ ີ ່ ້ ການກໍານົດພາລະບົດບາດທີ່ຈະແຈງ້ ດັງ່ ກາວ ແມ ນພົ ບ ເຫັ ນ ຢູ ໃນທຸ ກ ຂັ ນ ້ ່ ່ ່ ຂອງອົງການຈັດຕັງ້ ຂອງລັດ ແລະ ໄດສົ ງ ່ ຜົ ນ ເຮັ ດ ໃຫ ຂໍ ມ ້ ນ ູ ກ ຽວກັ ບ ການເຊົ າ່ ້ ້ ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ບໍ່ຄບ ົ ຖ້ວນ. ໃນຂະນະທີ່ການປະເມີນຄຸນ ນະພາບການລົງທຶນ ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນແນວໂນມສໍ ້ າລັບໂຄງການທີ່ໄດ້ ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນສູງກວາ່ ແມນໂຄງການທີ ່ ອະນຸ ່ ມັດຢູ່ຂັນ ້ ເມືອງ, ມັນຍັງໄດພົ ບ ເຫັ ນ ຫຼ ັ ກ ຖານ ຈາກພາກສະໜາມ ກ ຽວກັ ບ ້ ່ ລັດຖະບານຢູ່ຂັນ ້ ລຸມ ແມ ນຍັ ງ ຂາດຄວາມຮູ ກ ຽວກັ ບ ຂະບວນການອະນຸ ມ ດ ັ ່ ່ ້ ່ ແລະ ການຕິດຕາມກວດກາໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ແລະ ຄວາມຮູ້ ກຽວກັ ບ ກອບດານນິ ຕກ ິ າໍ . ນອກຈາກນັນ ້ , ຍັງສັງເກດເຫັ ນ ່ ້ ວາ່ ຂາດການປະສານງານ ລະຫວາງ ອົ ງ ການຈັ ດ ຕັ ງ ້ ຂອງລັ ດຢູ່ໃນແຕລະຂັ ນ ້ . ່ ່ ດັງ່ ນັນ ້ , ຈຶງ່ ສະເໜີແນະວາ່ ໃນອະນາຄົດ ຈຶງ່ ເຫັ ນວາ່ ການສາງຄວາມອາດ ້ ສາມາດຕາມພາລະບົດບາດຂອງກະຊວງ, ກົມທີ່ຂຶ້ນກັບກະຊວງ ແລະ ຂະແໜງການທີ່ ກ່ຽວຂ້ອງຢູ່ ໃນຂັ້ ນທ້ອງຖິ່ ນ ຈຶ່ງເປັ ນບູລິມະສິດໜຶ່ງທີ່ ສໍາຄັນທີ່ຈະຕອງໄດ ເຮັ ້ , ຄວນມອບຄວາມຮັບຜິ ດຊອບ ້ ້ ດ. ນອກຈາກນັນ ໃຫ້ແກອໍ າ ນາດການປົ ກ ຄອງທ ອງຖິ ນ ່ ໃຫ ້ ເພື່ອໃຫ້ສາມາດຕິດຕາມ ່ ້ ້ ຫຼາຍຂຶນ ແລະ ກວດກາ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ຢ່າງໃກ້ສິດເນື່ອງຈາກວ່າ ຜົ ນໄດ້ຮັບຈາກການຈັດລະດັບໃຫ້ ຄະແນນດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ສະແດງໃຫ້ເຫັ ນວາ່ ໂຄງການ ທີ່ຄມຄອງຢູ ຸ້ ຂັ ້ ນ ລຸ ມແມ ນໄດ ຄະແນນຄຸ ນນະພາບການລົງທຶນສູງກວາ. ່ ່ ່ ້ ່

122

ທາຍສຸ ດນີ້, ຄວນມີການລິເລີ່ມ ໃນການປຶ ກສາຫາລື ກຽວກັ ບຫົ ວຂໍ້ ການເຊົາ່ ້ ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ໂດຍການເຂົາ້ ຮວມຂອງຫຼ າຍພາກສວນ. ່ ່ ມັນຍັງມີຄວາມສໍາຄັນທີ່ຈະຕອງໄດ ມີ ບ ້ ້ ຄວາມເຂົ້າໃຈໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນ ກຽວກັ ່ ຜົນໄດ້ ແລະ ຜົນເສຍຈາກການເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດຂະໜາດ ໃຫຍ່ ຕໍ່ ຊຸ ມຊົ ນ ທີ່ ໄ ດ້ ຮັ ບ ຜົ ນ ກະທົ ບ , ການພັ ດ ທະນາຊົ ນ ນະບົ ດ ແລະ ການປະກອບ ສວນເຂົ າ້ ໃນການບັນລຸເປົ້ າໝາຍການພັດທະນາແຫ່ງຊາດ. ່ ມີຄວາມຈໍາເປັ ນຈະຕ້ອງໄດ້ກໍານົດພື້ ນທີ່ໆເປັ ນບູລິມະສິດຄືນໃໝ່ ແລະ ປັ ບປຸງກອບທີ່ເປັ ນສິງ່ ຈູງໃຈ ແລະ ມາດຕະການຕໍກ ່ ານລະເມີດຕໍກ ່ ບ ັ ນັກ ງຄົມ, ເສດຖະກິດ ລົງທຶນ. ການເລືອກ ລະຫວາງ ້ ່ ເປົ້ າໝາຍທາງ ດານສັ ແລະ ສິງ່ ແວດລອມ ຕອງໄດ ຮັ ້ ້ ້ ບການປະເມີນຕື່ມອີກ ເພື່ອເຈລະຈາ ແລະ ກາວໄປສູ ແນວທາງການພັ ດທະນາທີ່ເໝາະສົມ ແລະ ຜົ ນກະທົບຂອງການ ້ ່ ເຊົາ່ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ຕອງໄດ ຮັ ້ ້ ບການປະເມີນ ລົງເລິກຕື່ມ ໂດຍເບິງ່ ໃນກອບທີ່ຕດ ິ ພັນກັບເປົ້ າໝາຍການພັດທະນາທີ່ໄດກໍ ້ ານົດ ແລະ ຮັບຮອງຢູ່ສາກົນ ຕົວຢ່າງ: ເປົ້ າໝາຍການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ. ຕໍກ ່ ບ ັ ບັນຫາດັງ່ ກາວ, ເຫັ ນວາ່ ມັນມີຄວາມສໍາຄັນຫຼາຍທີ່ລດ ັ ຖະບານ ຄວນຈະ ່ ຮ່ວມກັບ ບັນດາຜູ້ ທີ່ມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ຊຸ ມຊົນທີ່ໄດ້ຮັບຜົ ນ ກະທົບ, ພາກ ເອກະຊົນ, ຄູຮ ດທະນາ ແລະ ອົງການຈັດຕັງ້ ທາງສັງຄົມ ່ ວມພັ ່ ທີ່ເຮັດວຽກ ກ່ຽວກັບ ບັນຫາການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດ ເພື່ ອສົ່ງເສີມການລົງທຶນໃນ ຂົງເຂດທີ່ດິນໃຫ້ມີຄວາມຮັບຜິ ດຊອບ ແລະ ມີຄວາມຍືນຍົງ.

ເອກະສານອ້າງອີງ ADB [Asian Development Bank], The World Bank.

2012. Country Gender Assessment for Lao PDR-Reducing Vulnerability and Increasing Opportunity. Mandaluyong City, Philippines and Washington DC, USA: Asian Development Bank and The International Bank for Reconstruction and Development/The World Bank.

Alexander KS, Millar J, Lipscombe, N. 2009. Sustainable Development in the Uplands of Lao PDR. Sustainable Development.

Baird IG. 2010. Land, Rubber and People: Rapid Agrarian Changes and Responses in Southern Laos.

The Journal of Lao Studies 1(1), 1–47.

Buloke Shire Council. 2017. Buloke Intensive Livestock Investment Guide. Vol. 3. Buloke Shire Council.

Coulombe H, Epprecht M, Phimhidzai O, Sisoulath, V. 2016. Where are the poor? Lao PDR 2015 Census-based poverty map: Province and District Level Results.

Vientiane, Lao PDR: Ministry of Planning and Investment, Lao Statistics Bureau.

CPI [Committee for Planning and Investment] 2006.

National Socio-economic Development Plan (20062010). Vientiane, Lao PDR. Deininger K, Byerlee D. 2011. Rising Global Interest in Farmland: Can It Yield Sustainable and Equitable Benefits? Agriculture and Rural Development.

Washington DC, USA: The International Bank for Reconstruction and Development, and The World Bank.

Epprecht M, Minot N, Dewina R, Messerli P, Heinimann A. 2008. The Geography of Poverty and Inequality in the Lao PDR. Bern, Switzerland, and Washington DC, USA: Swiss National Centre for Competence in Research (NCCR) North-South, Switzerland and Geographica Bernensia, and International Food Policy Research Institute (IFPRI).

Epprecht M, Bosoni N, Ehrensperger A, Nagasawa H, Lu J, Studer D, Volmar P, Bernhard R, Sisoulath, V. 2018. Socio-Economic Atlas of the Lao PDR. Patterns and trends from 2005 to 2015. Bern, Switzerland and Vientiane, Lao PDR: Centre for Development and Environment, University of Bern, and Lao Statistics Bureau, Lao PDR, with Bern Open Publishing.

FAO [Food and Agriculture Organization], 2005.

Voluntary Guidelines to support the progressive realization of the right to adequate food in the context of national food security. Rome, Italy: FAO.

Ferry E. 2011. Information about labour needs on largescale swine production units. Retrieved from http:// msue.anr.msu.edu/news/information_about_labor_ needs_on_large_scale_swine_production_units.

Franco J. 2014. Reclaiming Free Prior and Informed Consent (FPIC) in the context of global land grabs.

R e t r i eve d f ro m h t t p : // l a n d j u s t i c e 4 wa . o r g / wp-content/uploads/2014/08/reclaiming_fpic_0.pdf.

Global Witness. 2013. Rubber Barons How Vietnamese Companies and International Financiers are Driving a Land Grabbing Crisis in Cambodia and Laos. London, UK: Global Witness.

GRAIN (2016). The Global Farmland Grab in 2016: How Big, How Bad? Retrieved from https://www.grain.org/ article/entries/5492-the-global-farmland-grab-in2016-how-big-how-bad.

GoL [Government of the Lao PDR]. 1993. Decree of the Prime Minister No. 169 on the Management and Use of Forests and Forest Land. Vientiane, Lao PDR. GoL [Government of the Lao PDR]. 2003. Lao Land Law. Vientiane, Lao PDR. GoL [Government of the Lao PDR]. 2004. National Growth and Poverty Eradication Strategy (NGPES).

Vientiane, Lao PDR. GoL [Government of the Lao PDR]. 2005. Forestry Strategy to the Year 2020 of the Lao PDR. Vientiane, Lao PDR. GoL [Government of the Lao PDR]. 2007. Lao Forestry Law (revised). Vientiane, Lao PDR. GoL [Government of the Lao PDR]. 2009a. Prime Minister’s Decree No. 135 on State Land Leases or Concessions in the Lao PDR. Vientiane, Lao PDR. GoL [Government of the Lao PDR]. 2009b. Lao Investment Promotion Law. Vientiane, Lao PDR. GoL [Government of the Lao PDR]. 2012. Prime Minister’s Order No. 13: Moratorium on Considering and Approval of the New Concessions on Mineral Prospecting and Exploration, Rubber and Eucalyptus Plantations in the Lao PDR (2012). Vientiane, Lao PDR. GoL [Government of the Lao PDR]. 2013. Lao Labour Law (revised). Vientiane, Lao PDR. GoL [Government of the Lao PDR]. 2015. Lao Constitution (revised). Vientiane, Lao PDR.

123

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

GoL [Government of the Lao PDR]. 2018a. Prime Minister’s Order No. 08 on Enhancing on Management of Mineral Activities in the Lao PDR. Vientiane, Lao PDR. GoL [Government of the Lao PDR]. 2018b. Prime Minister’s Order No. 09 on Enhancing on Management of Land Uses for Tree Plantations and Crop Production in the Lao PDR. Vientiane, Lao PDR. Hett C, Nanhthavong V, Saphangthong T, Rodriguez Robles G, Phouangphet K, Speller W, Messerli P, Epprecht M, Heinimann A. (2015). Land Deals in Laos: First Insights From A New Nationwide Initiative To Assess The Quality Of Investments In Land. In: International academic conference on Land grabbing, conflict and agrarian-environmental transformations: perspectives from East and Southeast Asia, 5-6 June 2015, Chiang Mai University. Chiang Mai, Thailand: BRICS Initiatives for Critical Agrarian Studies (BICAS), Ford Foundation,Transnational Institute, NOW and DFID. Hett C, Nanhthavong V, Kenney-Lazar M, Phouangphet K, Hanephom S. 2018. Assessing Land Investment Quality - A Methodology to Assess the Quality of Land Concessions and Leases in the Lao PDR. Bern, Switzerland: Centre for Development and Environment, University of Bern, with Bern Open Publishing.

Huesca EF. 2013. Gender and Child Labor Issues in Mining: A Preliminary Study on the Artisanal and Small-scale Mining (ASM) Industry in Davao Oriental, Philippines. Procedia - Social and Behavioral Sciences 91:150–157.

Ingalls ML, Meyfroidt P, To PX, Kenney-Lazar M, Epprecht M. 2018. The transboundary displacement of deforestation under REDD+: Problematic intersections between the trade of forest-risk commodities and land grabbing in the Mekong region.

Global Environmental Change 50:255–267.

Jarvis A, Guevara E, Reuter HI, Nelson A. 2008. Holefilled SRTM for the globe Version 4 available from the CGIAR-CSI SRTM 90m Database. Retrieved from http://srtm.csi.cgiar.org/.

Kenney-Lazar M. 2011. Land Concessions, Land Tenure, and Livelihood Change: Plantation Development in Attapeu Province, Southern Laos. Retrieved from http:// www.laolandissues.org/wp-content/uploads/2012/01/ Kenney-Lazar-Land-Concessions-Attapeu.pdf.

Kenney-Lazar M, Dwyer M, Hett, C. 2018. Turning Land into Capital: Assessing A Decade of Policy in Practice. Vientiane, Lao PDR: Land Issues Working Group (LIWG).

124

Kotsadam A, Tolonen A. 2013. African Mining, Gender, and Local Employment. World Development 83:325–339.

Lahiri-Dutt K. 2007. Roles and status of women in extractive industries in India: Making a place for a gender-sensitive mining development. Social Change 37(4): 37–64.

LNRRIC [Land and Natural Resources Research and Information Centre], FSS [Faculty of Social Sciences], FER [Foundation for Ecological Recovery]. 2009.

Research evaluation of economic, social, and ecological implications of the programme for commercial tree plantations: case study of rubber in the south of the Lao PDR. Vientiane, Lao PDR, Chiang Mai, and Bangkok, Thailand.

Li TM. 2011. Centering labor in the land grab debate.

The Journal of Peasant Studies 38(2): 281–298.

Lu J, Schönweger O. 2019. Great expectations: Chinese investment in Laos and the myth of empty land.

Territory, Politics, Governance 7(1): 61-78.

Messerli P, Giger M, Dwyer MB, Breu T, Eckert S. 2014.

The geography of large-scale land acquisitions: Analysing socio-ecological patterns of target contexts in the global South. Applied Geography 53:449-459.

Messerli P, Peeters A, Schoenweger O, Nanhthavong V, Heinimann A. 2015. Marginal Lands or Marginal People? Analysing Key Processes Determining the Outcomes of Large-Scale Land Acquisitions in Lao PDR and Cambodia. International Development Policy 6.

MAF [Ministry of Agriculture and Forestry] 2010.

Strategy for Agricultural Development 2011 to 2020 Sector Framework, Vision and Goals Agriculture and Forestry for Sustainable Development, Food and Income Security. Vientiane, Lao PDR. MLSW [Ministry of Labour and Social Welfares]. 2015.

Ministerial Notification No. 808 on Adjustment of Minimum Wage in the Lao PDR. Vientiane, Lao PDR. MoNRE [Ministry of Natural Resources and Environment]. 2013a. Ministerial Instruction No. 8029 on Processes of Initial Environmental Examination of Investment and Development Activities. Vientiane, Lao PDR. MoNRE [Ministry of Natural Resources and Environment]. 2013b. Ministerial Instruction No. 8030 on Processes of Environmental and Social Impact Assessment of Investment and Development Activities.

Vientiane, Lao PDR.

MPI [Ministry of Planning and Investment]. 2015. One Stop Service Guidebook 2015. Vientiane, Lao PDR. Mirza H, Speller W, Dixie G. 2014. The Practice of Responsible Investment Principles in Larger-scale Agricultural Investments: Implications for Corporate Performance and Impact on Local Communities. Washington DC, USA: The World Bank.

Smirnov D. 2015. Assessment of Scope of Illegal Logging in Laos and Association Trans-boundary Timber Trade.

Retrieved from: https://wildleaks.org/wp-content/ uploads/2016/07/CarBi-assessment-of-scope2.pdf.

Stür W, Gray D, Bastin G. 2002. Review of the livestock sector in the Lao People’s Democratic Republic. Manila, Indonesia: International Livestock Research Institute.

Molina R. 2011. Camps, Children, Chemicals, Contractors & Credit: Field Observations of Labour Practices inPlantations and other Social Developments in Savannakhet and Champasak. Retrieved from https:// data.opendevelopmentmekong.net/dataset/9c3c7b32418d-4069-be84-42665a3e1a0a/resource/2c513242fdc8-49c2-a1e5-1cfeab301ab0/download/Molina2011CampsChildrenChemicalsPlantationsChampasakSavannakhet.pdf.

The World Bank. 2016. Lao People’s Democratic Republic Lao Economic Monitor FY15-16: Challenges in promoting more inclusive growth and shared prosperity. Washington DC, USA: The World Bank.

Nanhthavong V. 2012. Impact of Cash Crop Development on Food Security in Rural Areas: case study from Oudomxay province, northern Lao PDR. The Graduate Institute of Geneva.

Yasuhiro T, Sibounkeuang T. 2010. Conflict between Water Buffalo and Market-Oriented Agriculture: A Case Study from Northern Laos. Southeast Asian Studies 47(4): 451–477.

The World Bank. 2018. Doing Business 2018: Reforming to Create Jobs. Washington DC, USA: International Bank for Reconstruction and Development/The World Bank.

Nanhthavong V. 2017. Characterization and Contextualization of Agricultural Transition Patterns in the Lao PDR. University of Bern, Switzerland: Faculty of Science.

Nolte K, Chamberlain W, Giger M. 2016. International Land Deals for Agriculture: fresh insights from the Land Matrix: Analytical Report II. Bern, Montpellier, Hamburg, Pretoria: Centre for Development and Environment; Centre de coopération internationale en recherche agronomique pour le développement; German Institute of Global and Area Studies; University of Pretoria; Bern Open Publishing.

Oya C. 2013. Methodological reflections on ‘land grab’ databases and the ‘land grab’ literature ‘rush’. The Journal of Peasant Studies 40(3):503–520.

PwC. 2016. Mine 2016: Slower, lower, weaker... but not defeated: Review of global trends in the mining industry.

Retrieved from https://www.pwc.com/gx/en/mining/ pdf/mine-2016.pdf.

Schönweger O, Heinimann A, Epprecht M, Lu J, Thalongsengchanh P. 2012. Concessions and Leases in the Lao PDR: Taking Stock of Land Investments. Centre for Development and Environment (CDE), University of Bern, Bern and Vientiane: Geographica Bernensia.

Shi W. 2008. Rubber Boom in Luang Namtha: A Transnational Perspective. Vientiane. Retrieved from:https://data.opendevelopmentmekong.net/library_record/rubber-boom-in-luang-namtha-a-transnational-perspective.

125

ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດິນ ຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ - ການຈໍາແນກຄຸນລັກສະນະ ແລະ ຜົນກະທົບ ຈາກການລົງທຶນໃນຂົງເຂດທີ່ດນິ

ເອກະສານຊ້ອນທ້າຍ ເອກະສານຊ້ອນທ້າຍ 1: ພາບລວມຂອງເອກະສານ ທີ່ນາໍ ໃຊ້ສໍາລັບການເກັບກໍາຂໍມ ້ ນ ູ ຕົນ ້ ຕໍ ໃນການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ລັດ ສາມາດ ດາວໂຫຼດ ໂດຍທາງອອນລາຍ: http://www.decide.la/files/en/NLCR2020/Annex01.pdf ເອກະສານຊ້ອນທ້າຍ 2: ພາບລວມ ຂອງຕົວແປຂໍມ ້ ນ ູ ອັນຕົນ ້ ຕໍ ຂອງໂຄງການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ລັດ ຢູ່ໃນຖານຂໍມ ້ ນ ູ ການຂຶນ ້ ບັນຊີໂຄງການ ເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ລັດ ສາມາດ ດາວໂຫຼດ ໂດຍທາງອອນລາຍ: http://www.decide.la/files/en/NLCR2020/Annex02.pdf ເອກະສານຊ້ອນທ້າຍ 3: ບັນດາຕົວແປຂໍມ ້ ນ ູ ທີ່ນາໍ ໃຊ້ເຂົາ້ ໃນການ ຈັດລະດັບດັດຊະນີຄນ ຸ ນະພາບການລົງທຶນ ສາມາດ ດາວໂຫຼດ ໂດຍທາງອອນລາຍ: http://www.decide.la/files/en/NLCR2020/Annex03.pdf ເອກະສານຊ້ອນທ້າຍ 4: ການປັ ບປຸງກອບນິຕກ ິ າໍ ໃນແຕລະໄລຍະ ທີ່ຕດ ິ ພັນກັບ ການເຊົ່າ ແລະ ສໍາປະທານທີ່ດນ ິ ຂອງລັດ ່ ສາມາດ ດາວໂຫຼດ ໂດຍທາງອອນລາຍ: http://www.decide.la/files/en/NLCR2020/Annex04.pdf

126

ກໍາມະກອນ ກໍາລັງສີດສານເຄມີກະສິກໍາ ຢູ່ພື້ ນທີ່ ປູກໝາກຖົ່ວ. ແຂວງ ອຸດົມໄຊ. © ມິກ ຊິບເພັ ນ, 2019.

127