Issuu on Google+

magazine Voor holebi’s & transgenders 16de jaargang nr 98 • OKTOBER 2009 • 3,95 euro

alle kleuren van

sliimy

gendertests in de topsport

the l-web internetseries

zizo98_opmaak.indd 1

22/09/2009 17:49:45


Het PARSHIP-principe ®

„Love means never having to say you’re sorry“ Vind de partner die echt bij je past. Echte liefde laat zich niet sturen, of toch wel? Via 80 vragen vergelijkt PARSHIP 30 persoonskenmerken met elkaar. Doe nu de gratis psychologische PARSHIP test en vind de partner die echt bij je past.

Nu gratis inschrijven op www.gay-parship.be

zizo98_opmaak.indd 2

22/09/2009 17:49:46


zizo98_opmaak.indd 3

22/09/2009 17:49:47


edito Beste peter Smet, Ik ben zeer vroeg met mijn nieuwjaarsbrief, maar u zal mij dat ongeduld vergeven. “Ik ben ongeduldig,” zegt u over uzelf in HUMO, “maar alleen omdat ik dingen wil veranderen.” Dat treft: enkele veranderingen staan op mijn verlanglijstje van 2010. Nochtans kreeg ik vorige maand al enkele mooie cadeautjes van u. Zo werd u als homo minister van Gelijke Kansen. Als positief rolmodel kan dat tellen. Ik wil u ook hartelijk danken voor uw coming-out in HUMO. Zelf hoopt u dat uw verhaal ‘andere jongens en meisjes kan helpen.’ Ik geloof van wel. Daarom vind ik het des te jammer dat u het interview besluit met: “Ik ga nu ook niet elke dag op straat staan roepen: “Hallo, ik ben Pascal Smet en ik ben homo.” Kris Peeters zegt toch ook niet: “Ik ben hetero en ik val op blonde vrouwen?” Begrijp me niet verkeerd. Ook ik verwacht dat niet van u - toch niet elke dag -, maar volgens mij vergelijkt u hier appels met peren. Want laten we eerlijk zijn: Kris Peeters’ al dan niet bestaande voorkeur voor blonde vrouwen heeft omzeggens geen emancipatorische waarde, wanneer hij die kenbaar zou maken. Uw seksuele voorkeur voor mannen heeft dat vooralsnog in grote mate. Gelukkig heb ik hiermee een open deur ingetrapt. Anders moest ik een nieuwe vragen voor 2010, en ik heb al zoveel te vragen. Als minister van een progressieve partij en als zoon uit een arbeidersfamilie moet de emancipatorische gedachte u wel nauw aan het hart liggen. Daarom wil ik u in de eerste plaats vragen om dat via publieke fora en uw beleid te laten blijken, in het belang van alle minderheidsgroepen en dus ook degene waartoe u zelf behoort. Verder bent u minister van Brussel, Jeugd, Onderwijs en Gelijke Kansen. “Ik ben god de vader niet”, relativeert u in HUMO. Toch zijn mijn verwachtingen ten aanzien van uw beleid hooggespannen. Uw bevoegdheidspakket vertoont immers zeer veel raakvlakken met de agenda van de holebibeweging. Zo blijkt uit diverse onderzoeken dat holebi-jongeren nog steeds een zeer kwetsbaar segment van de holebipopulatie zijn. U bent er bovendien van op de hoogte dat holebi’s in het onderwijs “nog altijd gediscrimineerd worden.” Verder - het werd al tot in den treure herhaald op deze, eh, nieuwjaarsbrieven - is het ‘ juridische holebiparadijs’ België lang niet zo holebivriendelijk op straat en in de huiskamer. Het negatieve discours dat een deel van de jongeren nog steeds over holebi’s hanteert (cfr. Alexis Dewaele, 2009), levert daar een pijnlijk bewijs van. Als minister van Gelijke Kansen kan u hier een groot verschil maken. Misschien kan u vanuit uw functie zelfs invloed uitoefenen op collega-ministers? Op uw Vlaamse collega Muyters bijvoorbeeld. Want zoals u verderop in deze ZiZo - meteen mijn nieuwjaarsgeschenk - kan lezen, loopt er nog heel wat mis op de Vlaamse werkvloeren. Ook bij collega Vandeurzen zou ik met uw groeten graag eens op de koffie gaan. Uit onderzoek (cfr. Zzzzip, 2006) blijkt immers dat het welzijn van holebi’s nog steeds een stuk beneden het gemiddelde ligt. Bovendien blijkt uit internationaal onderzoek dat transgenderpersonen nog veel lager scoren (Vlaamse onderzoeksresultaten zijn in aantocht). En dan

zijn er nog de stijgende hiv-cijfers, waarop doelgroepgerichte campagnes een deel van het antwoord kunnen zijn. “Ik kondig veel aan, maar ik doe ook veel,” zegt u in HUMO. Ik kijk uit naar de quality time. Uw petekind

zizo98_opmaak.indd 4

22/09/2009 17:49:52


in dit nummer 06

pot pourri

10

21

boerin zkt vrouw

filmfestival gent

22

12

sliimy

16

hardloopster foekje dillema

een jonge homopriester getuigt

24

19

zizo, gedacht: caster semenya

hollywoodregisseur dorothy arzner herdacht

27 zizo, gezegd 30 statusverschillen in de slaapkamer 32 lesbische webseries 37 mooi meegenomen: boek, cd, dvd 40 strips van tom en vero

10

12

30

32

24

zizo98_opmaak.indd 5

16

“Er zouden slechts twee categorieën kunnen bestaan, mannen en vrouwen”

22

21

22/09/2009 17:50:08


samenstelling: shana sluyts , valerie de groodt, annelies dalemans

Winterson geïnspireerd door breuk

Jeanette Winterson heeft een kinderprogramma geschreven voor de Britse televisie. Bijna twintig jaar na hun samenwerking, toen voor de verfilming van haar boek ‘Oranges are not the only fruit’, slaan BBC en Winterson de handen weer in elkaar. ‘Ingenious’, een thriller, vertelt het verhaal van een elfjarig meisje dat bij haar oma op de boerderij woont. Het programma zal in de herfst te zien zijn op BBC1. En dat is niet alles: nog voor Kerstmis brengt Winterson ook een prentenboek uit. In 2007, na de breuk met haar toenmalige partner, werd ze immers geïnspireerd tot ‘The Lion, The Unicorn and Me’. Of, hoe een pijnlijk moment ook tot iets moois kan leiden. Lady Gaga zaait twijfel

Heeft Lady Gaga een penis of niet? Die vraag stellen heel wat mensen zich momenteel. Toen ze tijdens een optreden op het festival Glastonbury van haar motor sprong, merkten fans een bobbel in haar slip op. Volgens website Bossip.com werd het nieuws bevestigd: de zangers van onder andere ‘Just Dance’ zou zelf hebben gezegd deels man, deels vrouw te zijn. De geruchten worden tegengesproken door zowel de manager van Lady Gaga als collega Katy Perry. De zangeres van ‘I Kissed a Girl’ beweert dat Lady Gaga de stunt plande om in de aandacht te komen. Perry is ervan overtuigd dat Lady Gaga iets in haar slip stopte. Ivan Denis en Bram Bierkens vonden elkaar

Ivan Denis, de achttienjarige wereldkampioen handboogschieten bij de junioren, en Bram Bierkens, bekend van zijn deelname aan ‘Toast Kannibaal’, hebben een relatie. De twee vertelden voor het eerst over hun relatie in het weekblad Dag Allemaal. Bierkens en Denis leerden elkaar een drietal maanden geleden kennen, toen Bierkens jongeren zocht die wilden vertellen over hun coming-out in zijn nieuwe tv-programma. Bram bezocht het netlogprofiel van Ivan, wat de start betekende van hun relatie. Bierkens deed zijn coming-out al in februari 2009. Denis kwam pas

zizo98_opmaak.indd 6

recent uit de kast. Hiermee wordt hij één van de weinig openlijk homoseksuele topsporters. ‘The Open House’ heeft bewaker

Het ‘roze huis’ in Jeruzalem heeft sinds kort een bewapende bewaker aan de deur staan. De maatregel is een gevolg van de aanslag op een homocentrum in Tel Aviv afgelopen zomer, waar twee jonge holebi’s omkwamen en heel wat gewonden vielen. De aanwezigheid van de holebigemeenschap stuit in Jeruzalem op heel wat verzet, van orthodoxe joden én moslims. Aangezien Tel Aviv als veel moderner en opener van geest bekend staat dan Jeruzalem, vindt de directeur van het Jeruzalemse ‘roze huis’ de extra bescherming meer dan nodig. Bovendien vraagt hij zich openlijk af of ze de homohaat misschien onderschat hebben, zo schrijft de Israëlische krant ‘The Jerusalem Post’. Olympisch cricketteam delft onderspit

In Pakistan won Sanam XI, een ploeg bestaande uit hijras, een cricketmatch van het plaatselijke olympische mannenteam. Hijras worden beschouwd als leden van ‘de derde sekse’ in bepaalde Aziatische landen en hebben een lage maatschappelijke status . Ze wekken tegengestelde reacties op. Enerzijds wordt op hen neergekeken omdat ze veelal de kost verdienen in de prostitutie. Anderzijds worden ze soms ook als heilig aanzien. Hijras zouden namelijk vruchtbaarheid en geluk brengen bij geboorte of huwelijk. Toenemende homofobie remt strijd tegen aids in Senegal

In Senegal neemt het antihomogeweld alarmerend toe, signaleert dr. Ibra Ndoye, secretaris van de Nationale Raad ter bestrijding van hiv en aids. Het antihomogeweld deed al tientallen mannen wegvluchten naar afgelegen dorpen. Dat kan dramatische gevolgen hebben voor mannen die antiretrovirale geneesmiddelen nemen, en daardoor noodgedwongen hun behandeling onderbreken. Zo kwam er twee maand geleden al een jongeman aan zijn einde. Ook de imams mengen zich in de strijd. Zij vormen het ‘islamitisch front ter verdediging van de ethische waarden’ en vechten tegen de verdere ‘verspreiding’ van homoseksualiteit. Als er niet snel iets ondernomen wordt, dreigt de aidsepidemie weer op te laaien, waarschuwt Dr. Ndoye. De verspreiding van hiv onder homoseksuele mannen zou in Senegal momenteel al 21,8 procent bedragen. Palestijnse holebi’s in de kou

Duizenden mensen kwamen begin augustus samen op het Rabin Square in Tel Aviv. Samen met heel wat politici herdachten zij de dood van Nir Katz (26) en Liz Trobishi (16). Beiden kwamen zij om tijdens de aanslag op het homocentrum

22/09/2009 17:50:10


van Tel Aviv. President Shimon Peres sprak het publiek toe en zei dat de aanslag op het centrum iedereen heeft gekwetst, “als mensen, als Joden, als Israëlis.” Hiermee haalde hij een heikel punt aan. Hoewel de Israëlische homoscene pretendeert open te staan voor Palestijnse holebi’s, waren deze laatste niet welkom op de herdenking. De Israëlische holebigemeenschap weigerde immers het woord te geven aan Palestijnse sprekers. Erfelijke structuur hiv ontcijferd

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd de volledige structuur van het hivgenoom bloot te leggen, de erfelijke structuur van het virus dat aids veroorzaakt. De studie is gepubliceerd in het Britse wetenschappelijke tijdschrift Nature. Deze ontdekking zou een beter inzicht moeten geven in de strategieën die het hiv-virus gebruikt om uit het vizier te blijven van het immuniteitssysteem. Dat zou het onderzoek naar nieuwe antivirale middelen moeten stimuleren. Nu het hiv-genoom ontcijferd is, kunnen biologen verder inzoomen op het hiv 1-genoom, de bij mensen meest voorkomende hiv-variant, om daarvan het atoomniveau te bestuderen. Sinds 1981, toen aids als ziekte bekend raakte, zijn al minstens 25 miljoen mensen eraan gestorven. Drieëndertig miljoen anderen leven met aids of met het hiv-virus. Tentoonstelling ‘Wie kan ik nog vertrouwen’ naar Limburg

COC Limburg organiseert van 13 september tot 29 oktober 2009 de tentoonstelling ‘Wie kan ik nog vertrouwen?’ in AINSI Maastricht. De tentoonstelling is geheel gewijd aan de vervolging en het verzet van homoseksuele mannen en lesbische vrouwen onder de nazi’s en de Duitse bezetting. Aan de hand van persoonlijke getuigenissen en uniek beeldmateriaal wordt een beklemmend beeld van die tijd geschetst. De tentoonstelling komt naar Limburg ter gelegenheid van de 65-jarige bevrijding van Maastricht en een groot deel van Zuid-Limburg. De betrokken organisaties willen de aandacht vestigen op het feit dat acceptatie van holebiseksualiteit niet vanzelfsprekend is, ook nu nog niet. AINSI is te vinden aan de Lage Kanaaldijk 112-113 te Maastricht. Meer info vind je op www.ainsi.nl en www.wiekaniknogvertrouwen.coclimburg.nl.

geweld te stoppen. In het rapport schrijft de mensenrechtenorganisatie dat het geweld is begonnen in Sadr City, een arme wijk in Bagdad. Mannen die zich niet ‘mannelijk’ genoeg gedragen worden door sjiitische milities uit hun huizen geplukt of gewoon van de straat gehaald. Het geweld verspreidt zich nu ook in andere steden. Hoeveel slachtoffers of doden er precies te betreuren zijn, is zeer moeilijk te bepalen. Veel slachtoffers en getuigen doen uit schaamte of angst geen aangifte. Door het geweld vluchten veel Irakezen naar omliggende landen zoals Egypte, Jordanië en Libanon. In die landen is homoseksualiteit officieel verboden, maar de overlevingskans ligt er hoger dan in Irak. Homoseksualiteit is niet verboden in Irak, maar de milities eisen dat de islamitische wetgeving, de sharia, wordt gevolgd. HRW heeft de Iraakse regering opgeroepen op te treden tegen de milities en de moordenaars te vervolgen. Project Stop Trans Pathologization – 2012 roept op tot demonstratie

Het project ‘Stop Trans Pathologization- 2012’ van het Trans Depathologization Network plant op 17 oktober demonstraties tegen discriminatie van transseksuelen. De demonstraties komen er naar aanleiding van de herziening van de lijst met mentale aandoeningen. Hierin staat transseksualiteit nog steeds vermeld. De aanpassing van de lijst wordt verwacht in 2012. Verschillende steden in Europa en Amerika hebben hun deelname reeds bevestigd. Ook Brussel is van de partij. De organisatie wil van het een project een wereldwijde aangelegenheid maken met demonstraties tot in Afrika en Azië. Met deze demonstraties willen de organisatoren pleiten voor meer rechten voor transseksuelen. Het recht op hormonale behandelingen zonder psychiatrische controle, geen verdere uitsluiting van transseksuelen in officiële documenten en de strijd tegen transfobie op het werk en in de maatschappij, staan centraal. Verlof voor meemoeders in ambtenarij

Vrouwen die meemoeder worden in een lesbische relatie hadden totnogtoe geen recht op ‘vaderschapsverlof’: tien dagen vrij naar aanleiding van de geboorte van een kind bij hun partner, zoals kersverse vaders dat kunnen krijgen. Die discriminatie wordt nu opgeheven voor een kleine groep van meemoeders: zij die als ambtenaar voor de Vlaamse overheid werken. Voor meemoeders bij de federale overheid of in de privésector geldt dit nog niet. Wettelijk heeft een meemoeder geen recht op ouderschapsverlof. In het verleden werden al talrijke voorstellen gedaan om de bewuste wet te herschrijven, maar deze werden nooit gestemd. Toenmalig Vlaams minister van Mobiliteit, Sociale Economie en Gelijke Kansen, Kathleen Van Brempt deed vorig jaar nog een wetsvoorstel Roze vogels krijgen kleintjes

In het Nederlandse dierenpark Avifauna in Alphen aan den Rijn heeft een koppel lesbische roze lepelaars het slim bekeken. Beide wijfjes verleidden een mannetje en stuurden het daarna wandelen (of liever, vliegen). Nu broeden ze samen de bevruchte eieren uit, met dank aan de beteuterde zaaddonoren. In datzelfde park hebben ze trouwens ervaring met gevleugelde holebi’s. Er zat al eens een koppel homoflamingo’s blijkbaar zo hard te smachten naar het ouderschap, dat de verzorgers bevruchte eieren in hun nest hebben gelegd. Voor zover geweten, zijn daar perfect normale flamingokuikens uitgekomen.

Meer geweld tegen homo’s in Irak

In Irak neemt het geweld tegen homo’s dag na dag toe. Dat meldt Human Rights Watch in een nieuw rapport. De autoriteiten doen niets om het

7 zizo98_opmaak.indd 7

22/09/2009 17:50:10


Berlin 36: nazi’s spelen met gender

In september ging in Duitsland de film Berlin 36 van Kaspar Heidelbach in première. Daarin staat de deelname van Dora Ratjen en Gretel Bergmann aan de Olympische Spelen van 1936 centraal. Omdat de nazi’s joodse sportlui weren uit hun nationale ploeg, dreigen de Verenigde Staten met een boycot. Daarom moeten de nazi’s de joodse atlete Gretel Bergmann toelaten tot de Duitse nationale ploeg. De nazi’s willen echter koste wat het kost verhinderen dat een joodse atlete goud zou behalen voor Duitsland. Ze spelen haar daarom uit tegen Dora Ratjen. De film, die suggereert dat de nazi’s wisten dat Dora in feite een man was, vertelt het verhaal van de vriendschap die ontstaat tussen beide outsiders. Hopelijk wordt hij weldra ook in België uitgebracht. Naar aanleiding van de film verscheen overigens het interessante boekje ‘Berlin 36: das Buch zum Film’ van de historici Berno Bahro en Jutta Braun. Sakosjenslag in het MoMu

Het zijn hoogdagen voor de sjakosjenminnende homo’s, althans in het Antwerpse Modemuseum. Daar loopt sinds half september, en dat nog tot 21 februari, een tentoonstelling over het handtassenmerk Delvaux. De Belgische fabrikant van luxezakken bestaat immers 180 jaar, en dat verdient een bloemetje. De tentoonstelling schetst een beeld van het huis Delvaux doorheen de tijd, vanaf de productie van reisgoederen voor de plaatselijke adel in de negentiende eeuw, via de opkomst van de moderne handtas in de twintigste eeuw, tot aan de hedendaagse visie van het bedrijf waarvan Veronique Branquinho artistiek directeur zal worden. Meer info op www.momu.be. Navratilova slaat ex-model aan de haak

De 52-jarige tennislegende Martina Navratilova heeft haar nieuwe verloofde officieel voorgesteld. De gelukkige heet Julia Lemigova, een Russisch voormalig topmodel van 36. Het toekomstige huwelijkskoppel ziet er

zizo98_opmaak.indd 8

erg gelukkig uit. Of dat zal blijven duren, is nog maar de vraag, want Lemigova draagt een op z’n zachtst gezegd bizar verleden met zich mee. Zo had ze ooit een affaire met een bankier die vermoord werd teruggevonden, gekleed in een latexpak. Op dat moment was Lemigova zwanger van de man. Ze beviel van een zoontje dat echter na vijf maanden al stierf. Lemigova blijft bij hoog en bij laag beweren dat haar kind door de Bulgaarse kinderjuf werd vermoord. Studiedag Bank vooruit

Op 25 november organiseert Çavaria in Antwerpen een studiedag over het holebithema voor leerkrachten, leerlingenbegeleiders en directies uit het secundair onderwijs. Ook studenten en docenten uit de lerarenopleiding zijn meer dan welkom. Wat biedt het programma? Alexis Dewaele komt er spreken over recent onderzoek. Beleidsmakers en ervaringsdeskundigen gaan in interactie met het publiek. Op de standenmarkt en in workshops kunnen deelnemers op zoek gaan naar inspiratie en good practices. Bovendien is er een primeur: Çavaria stelt er haar nieuwe educatieve map ‘Bank Vooruit. Op naar een holebivriendelijke school’ voor. Elke deelnemer krijgt een gratis exemplaar. Een must dus voor iedereen die betrokken is bij het secundair onderwijs. Inschrijven kan tot en met 18 november en kost 15 euro. Meer info op www.cavaria.be. Webserie over Duitse lesbische superflik

De Duitse filmmaakster Sandra Uredat vindt dat er te weinig lesbische filmheldinnen zijn en creëerde prompt het personage Emma Stahl, een lesbische superflik die undercover gaat in een maffiafamilie. Daar wordt haar het hoofd op hol gebracht door bazin Marissa, wat voor de nodige problemen zorgt. Komt daar nog bij dat advocate en ex-liefje Catharina haar het leven zuur maakt. De reeks zal enkel op het internet te zien zijn, maar de makers moeten eerst nog het nodige geld bijeenkrijgen voor de opnames. Onder het motto dat alle beetjes helpen, kan je surfen naar www.emmastahl.de en je onbaatzuchtige bijdrage storten. Wil je meer weten over het fenomeen van de webseries, dan raden we je het artikel aan op pagina 33. Holebi’s en transgenders aan het werk

Çavaria organiseert samen met de Belgian Business Association, IBM en ING een conferentie over holebi- en transgenderwerknemers in België. Tijdens deze conferentie zal ook de tweejaarlijkse Rainbow Award uitgereikt worden, een prijs voor het meest holebi- en transgendervriendelijke bedrijf. Het evenement vindt plaats op 21 oktober in Brussel. Inschrijven kan je via info@cavaria.be, en meer info vind je op www.rainbowaward.com.

22/09/2009 17:50:11


Hou er wel rekening mee dat de voertaal van de conferentie Engels is. Wie wordt de peter of meter van de Holebifoon?

Het zijn spannende dagen voor de Holebifoon. De gratis hulp- en infolijn voor holebi’s en transgenders heeft een officieel peterschap in het leven geroepen. Welke bekende persoon die nobele taak op zich zal nemen, is nog een groot geheim. Lang zullen we niet meer op de bekendmaking moeten wachten. Naar aanleiding van de national coming-out day op 11 oktober zal de Holebifoon op 8 oktober het grote mysterie onthullen. Diezelfde dag worden ook de winnaars van de kortfilmwedstrijd ‘Kom uit uw kast’, die de Holebifoon organiseerde, in de bloemetjes gezet. Een datum om in je agenda aan te stippen dus! Britse premier biedt excuses aan

Gordon Brown heeft zich uit naam van de Britse regering officieel verontschuldigd voor de onrechtvaardige behandeling van Alan Turing, een homoseksuele computerdeskundige. Turing werkte voor de Britse overheid en was de man die er tijdens de Tweede Wereldoorlog in slaagde om een machine te maken die de Duitse geheime codes kon breken. Hij hielp zo mee aan de geallieerde overwinning, maar veel erkenning heeft

win!

hij daar niet voor gekregen. Toen begin jaren vijftig uitlekte dat hij een relatie had met een andere man, verloor hij zijn job en moest hij (net zoals duizenden andere homo’s) verplicht een chemische castratie ondergaan om hem van zijn homoseksualiteit te ‘genezen’. Twee jaar later pleegde Turing zelfmoord. Roze rondje rond de wereld

In Burundi is homoseksualiteit sinds april een ‘misdrijf’. Buurland Rwanda vond dat een goed idee, en de criminalisering van homoseksualiteit is daar nu in een wetsvoorstel gegoten. In Japan hebben de holebi’s gelukkig wel redenen tot juichen. Een politieke aardverschuiving bracht daar de Democratische Partij van Japan (DPJ) aan de macht, die de holebi-emancipatie een warm hart toedraagt. Wie weet wordt Japan wel het eerste Aziatische land waar holebi’s kunnen trouwen? In Rome werd onlangs door duizenden mensen betoogd tegen homofoob geweld. De aanleiding was de ontploffing van zwaar vuurwerk vlak voor een homocafé waarbij iemand gewond raakte. Burgemeester Alemanno veroordeelde de daad en beloofde te zorgen voor meer veiligheidscamera’s in de homobuurt. In Uruguay mogen homo’s en lesbiennes officieel kinderen adopteren, een primeur voor Zuid-Amerika. Vorig jaar werd in het land al het geregistreerd partnerschap opengesteld voor holebi’s, en eerder dit jaar werden ook de militaire academies in het land toegankelijk voor homo’s. Daar kunnen de Verenigde Staten nog een puntje aan zuigen. In Groot-Brittannië worden vanaf nu de twee namen van lesbische moeders op de geboorteakte van de baby gezet. Als het kind door kunstmatige inseminatie werd verwekt, komt naast de naam van de biologische moeder ook die van de meemoeder op de akte. Op alle registratieformulieren komt nu ‘ouder’ te staan in plaats van ‘vader’ en ‘moeder’. Weer een stapje dichter bij gelijke rechten dus.

Surf naar www.zizo-magazine.be/wedstrijden en beantwoord de wedstrijdvraag. Win tickets voor het Holebifilmfestival Vlaams-Brabant Van 10 tot en met 27 november vindt het negende Holebifilmfestival plaats in Vlaams-Brabant. Het festival is een organisatie van de ‘Holebikoepel Vlaams-Brabant’. Gedurende 18 dagen kan je dagelijks films of toneel meepikken met een specifiek homo, lesbisch of biseksueel thema. Voorstellingen zijn er in Leuven, Halle, Aarschot en Landen. Benieuwd naar het programma? Surf naar de website www.holebifilmfestival.be en schrijf je in op de nieuwsbrief. Eind september wordt het programma bekendgemaakt. ZiZo deelt twintig vrijkaarten uit.

Win duotickets voor Think! Op zaterdag 7 november organiseert Think! opnieuw een holebifuif in de concertzaal van de Vooruit in Gent. Naar jaarlijkse gewoonte voorzien de organisatoren een optreden. In het verleden konden ze artiesten strikken als Natalia, Ian Van Dahl, Dean en Milk Inc. Dit keer halen ze de danssensatie ‘Sylver’ naar de Vooruit. Zangeres Silvy De Bie & DJ Wout scoren momenteel in de hitparades met ‘Foreign Affair’. De deuren van de Vooruit (Sint-Pietersnieuwstraat 23) gaan open om 22u en je komt erin voor 10 euro (8 euro met holebipas). Meer info vind je op www.holebifuif.be. ZiZo geeft 10 duotickets weg!

9 zizo98_opmaak.indd 9

22/09/2009 17:50:13


boys

Het Gentse filmfestival gescreend

the movies Annelies Dalemans

© Eyes wide open

© Strella

© An Englishman in New York

© Telstar

© Taking Woodstock

zizo98_opmaak.indd 10

Op het 36ste filmfestival van Gent (6 - 17 oktober) struikel je over de holebifilms. We rollen alvast de roze loper voor je uit met een overzicht van al het lekkers dat het festival je dit jaar voorschotelt. We liepen vorig jaar wat verweesd rond op het Gentse filmfestival. Zelfs met een beetje goede wil viel er geen homo- of lesbothematiek te spotten, en dat waren we niet gewoon op ons favoriete filmfestival. Het leek wel of de queer cinema er een jaartje tussenuit was. Dit jaar staan er gelukkig wel weer een paar holebifilms op het programma, al lijkt het wel een jongensonderonsje te worden. Laat dat de meisjes niet tegenhouden, want er staan een paar veelbelovende titels tussen. Eentje dingt zelfs mee naar de prijzen; ‘Eyes wide open’ zit in de competitie. De Israëlische film speelt zich af in de ultraorthodoxe joodse gemeenschap van Jeruzalem. De getrouwde slager Aaron neemt de student Ezri in dienst, maar hun relatie overstijgt het louter professionele, waardoor Aaron in een crisis van jewelste terechtkomt. Klinkt interessant. Voor wie het allemaal wat spectaculairder mag, is er de Zuid-Koreaanse film ‘A frozen flower’. De prent speelt zich af in het China van de dertiende eeuw, een tijd waarin blijkbaar veel complotten werden gesmeed. Zo ook tegen de koning van Goryeo die niet in staat blijkt om voor een nageslacht te zorgen. Nogal moeilijk ook, als je liever tussen de lakens duikt met je lijfwacht dan met de koningin. Om toch aan een erfgenaam te raken, beveelt de koning zijn lijfwacht om in zijn plaats de koningin zwanger te maken. Liefde, lust en jaloezie alom dus. Geen zin in historisch spektakel? Dan kan je misschien het Griekse ‘Strella’ proberen. Yiorgos heeft veertien jaar in de cel gezeten wanneer hij de transseksueel Strella ontmoet. De twee beginnen

een relatie, maar dan haalt Yiorgos’ verleden hem in. Regisseur Panos Koutras werkte uitsluitend met amateurs en echte transseksuelen en wordt weleens de Griekse Almodóvar genoemd, dus dat belooft. Het Spaanse ‘Ander’ viel al in de prijzen op het filmfestival van Berlijn, en werd terecht opgepikt door het Gentse filmfestival. De Baskische boer Ander huurt de Peruviaanse immigrant José in om te helpen op de boerderij, en de twee worden vrienden. Wanneer er een vrouw tussen hen in komt te staan, moet Ander voor zichzelf toegeven dat hij meer voor José voelt dan alleen maar vriendschap. Uitkijken is het zeker naar ‘An Englishman in New York’, waarin John Hurt nog eens in de huid kruipt van de notoire dandy Quentin Crisp. De flamboyante Engelse homo bracht een tijd door in New York, en die jaren worden in deze film met flair in beeld gebracht. Aangezien festival vooral de focus op muziek legt, staan er ook een paar muziekgerelateerde holebifilms op het programma. Zo kan je gaan kijken naar ‘Telstar’, dat het verhaal vertelt van de eerste onafhankelijke platenproducent Joe Meek die in het Londen van de jaren zestig ongegeneerd homo was. Tussen de cast van de film die nu al ‘de beste Britse film in jaren’ genoemd wordt, merken we ook Kevin Spacey op. Nu naar de festivalkassa hollen dus! Koop dan ook maar meteen een kaartje voor ‘Taking Woodstock’, de nieuwste van Ang Lee. De prent gaat uiteraard over het legendarische festival, maar dan bekeken door de ogen van Elliot Tiber, een jonge homo die de organisatie van het muziekevenement onderdak bood in het motel van zijn ouders. Peace and love!

meer info

over het filmprogramma, de evenementen en tickets op

www.filmfestival.be

22/09/2009 17:50:23


Lotto Arena Antwerpen 15 December 2009

Info & tickets : 0900

2 60 60

www.proximusgoformusic.be petshopboys.co.uk

New album, available now

zizo98_opmaak.indd 11

22/09/2009 17:50:25


Een vro frans

Smiley. Euh,

Š Kevin Abosch

zizo98_opmaak.indd 12

22/09/2009 17:50:28


rolijke nsman

Euh, Sliimy.

Hoewel Sliimy, die het door het echte leven gaat als Yanis Sahraoui, pas zijn eerste stappen in de muziekwereld zet, heeft hij al meerdere bijnamen. Hij wordt onder meer ‘het Franse antwoord op Mika’, ‘de mannelijke Lilly Allen’, en ‘de nieuwe Prince’ genoemd. De twintigjarige, dikbebrilde, magere (meteen de reden voor zijn artiestennaam) jongeman met Marokkaanse roots komt uit Saint-Etienne, Frankrijk. Zijn doorbraak heeft hij voornamelijk te danken aan zijn persiflage van Britney Spears’ ‘Womanizer’ en de welbekende ‘gedistingeerde’ promotiestunten van Perez Hilton. K asia Uzieblo Kleuren spelen een belangrijke rol in je act, je videoclips, je kleren … . Uit de kleur van iemands kleren kan je volgens jou de gemoedsgesteldheid afleiden. Je hebt vrij donkere kleren aan...

(lacht) Ik voel me vandaag heel gelukkig. Maar je hebt gelijk, ik ben van mening dat je via kleuren in de ziel en in iemands gemoed kunt kijken. Momenteel primeren kleuren in mijn leven. Ik probeer me zo kleurrijk mogelijk te kleden om zo mijn geluk met anderen te delen. Vroeger was dat wel anders; toen ik jong was, was ik een ware Einzelgänger. Ik zocht de duisternis op: ik begaf me vaak in donkere ruimtes en droeg voornamelijk donkere kleren. Maar het is allemaal relatief natuurlijk. Het is best mogelijk dat ik me over vijf jaar weer volledig zwart zal kleden en dat ik een geheel ander kapsel zal hebben.

Je grote doorbraak heb je voornamelijk te danken aan je cover van ‘Womanizer’ van Britney Spears. Je cover van Lilly Allens ‘LDN’ staat op MySpace en zojuist heb je een geslaagde cover van ‘Fever’ (oorspronkelijk van Little Willie John, red.) gezongen. Aan welke criteria moeten nummers voldoen om door jou gecoverd te worden?

Weet je, ik baseer me vooral op mijn buikgevoel. Ik geef graag een nieuwe dimensie aan nummers waarvan ik houd. En ik geef toe, een beetje jaloezie ligt ook aan de basis van mijn nummerkeuzes. Het zijn vaak nummers die ik graag zelf had geschreven, zoals ‘LDN’. Mijn volgend ‘slachtoffer’ wordt waarschijnlijk ‘Easy Come Easy Go’ van Bessie Smith (recent nog gecoverd door Marianne Faithfull, red.). Het is niet onmiddellijk een wereldhit en het wijkt af van mijn eigen repertoire, maar het nummer raakt me diep. Ik probeer ook graag nieuwe dingen uit. Ik wil me niet krampachtig aan één genre vastklampen. Een dergelijke ingesteldheid heb ik al van kindsbeen af. Ik luisterde toen naar verschillende genres, waaronder soul en jazz. Ik was bijvoorbeeld een grote fan van Sara Vaughn, James Brown, Michael Jackson, … te veel om op te noemen. Je muziek kent een vrolijke, speelse ondertoon. Toch schemert er doorheen je teksten een relatief negatieve kijk op de mensheid door. Je beschrijft mensen vaak als oppervlakkig en materialistisch. Wil je een kritische boodschap meegeven of wil je mensen vooral entertainen?

Op een dag werd ik wakker en realiseerde ik me dat ik gewoon plezier moest maken in mijn leven.

Goed opgemerkt. Ik vind het een uitdaging om vrolijke muziek te mixen met een eerder droevige boodschap. Op die manier kan ik aan de luisteraars duidelijk maken dat ik niet altijd gelukkig in het leven sta. Toen ik jong was, was ik bijvoorbeeld allesbehalve gelukkig. Ik beschrijf in mijn teksten gewoon wat ik bij anderen en bij mijzelf heb geobserveerd toen ik jong was. Het is mijn visie op de wereld en mijn ervaringen (lacht), hoewel ik natuurlijk nog maar twintig jaar ben. De afgelopen jaren heb je veel nieuwe ervaringen kunnen opdoen. Wat was je meest opwindende ervaring sinds het moment dat je als muzikant werd ‘ontdekt’?

Ik vind het fantastisch dat ik mijn muziek kan delen via mijn cd’s en optredens. Toen ik jong was, kon ik mij echt niet inbeelden dat ik ooit zo ver zou geraken. Ook de variatie in deze job staat me enorm aan: ik werk niet alleen aan muziek, maar ook aan videoclips, optredens, en alle andere zaken die erbij horen. Ik heb bovendien het gevoel dat ik hierdoor heel snel volwassen ben geworden. Voorheen

13 zizo98_opmaak.indd 13

22/09/2009 17:50:30


© Kevin Abosch

“Ik vind het niet erg dat mensen mij met Mika en Prince vergelijken.”

© Warner Music

was ik bijvoorbeeld zeer introvert. Nu ben ik haast onherkenbaar op dat vlak.Ik kan eigenlijk haast niet wachten op het vervolg: ik wil nieuwe nummers maken en nog meer ervaringen opdoen. In artikels word je vaak vergeleken met toch wel grote namen als Mika en zelfs Prince. Hoe zou jij jezelf voorstellen aan de lezers?

Oh (lacht en twijfelt)! Ik besef nu pas hoe moeilijk het is om jezelf voor te stellen. Ik vind het niet erg dat mensen mij met deze artiesten vergelijken. Mijn muziek is dan ook door veel artiesten beïnvloed, waaronder Mika en Prince, maar ook door Kate Nash, Kate Perry en Lilly Allen. Toch wil ik me niet helemaal vereenzelvigen met die artiesten. Ik heb als het ware mijn eigen muziekuniversum gecreëerd, een universum dat ontstond toen ik jong was en dat ik voor het eerst aan het grote publiek kon voorstellen via MySpace. Ik onderscheid mij van anderen op het gebied van melodieën en de gevoeligheid die ik via mijn teksten uitdruk. Een ander belangrijk verschil tussen jou Mika is het feit dat jij openlijk homo bent, terwijl Mika, ondanks alle speculaties in de pers, niet op dat onderwerp wil ingaan. Is het voor jou belangrijk om open te zijn over je seksuele geaardheid?

ben. Sindsdien blijven mensen mij hierover vragen stellen alsof het zo abnormaal is om voor je geaardheid uit te komen. Ook jij geeft me nu die indruk … Laat het me de anders zeggen: het is niet abnormaal dat jij ervoor uitkomt, maar het is juist opvallend dat zoveel artiesten er nog heimelijk over doen anno 2009.

Ja, dat is waar. Kijk, voor mij is het ten eerste belangrijk om te tonen wie ik echt ben. Ten tweede stel ik vast dat er nog relatief veel geweld tegen holebi’s voorkomt en dat homoseksualiteit nog steeds niet wereldwijd is geaccepteerd. Daarom vind ik ervoor uitkomen bijna mijn plicht. Zeg maar aan je lezers dat ik homoseksueel en bovendien normaal ben. Het enige dat ik nastreef, is een normaal leven, zoals iedere hetero en iedere homo. Ik kan me indenken dat veel jonge homoseksuele mensen die nog met angst in de kast leven, jou vrijwel als een symbool of voorbeeld beschouwen.

Het is inderdaad hard voor veel mensen. Ook voor mij was het moeilijk toen ik op de middelbare school zat. Ik was bijvoorbeeld voortdurend aan het piekeren over de vraag of ik wel normaal was. Maar op een dag werd ik wakker en ik realiseerde me dat ik gewoon plezier moest maken in mijn leven. Ik wil niet de rest van mijn leven gescheiden van anderen leven omwille van mijn homoseksualiteit, of omwille van mijn kledingsstijl. Ik wil vooral veel plezier maken (lacht). De volgende maanden treed je onder meer op in Frankrijk en België. Ga je ook kleur brengen in de rest van de wereld?

Natuurlijk! Naast Frankrijk en België staan onder meer ook Mexico en Japan op het programma. Het is echt een droom die uitkomt!

Ja, het is voor mij heel belangrijk om mij aan de mensen voor te stellen zoals ik effectief ben. Weet je, het is eigenlijk begonnen met een vraag van een journalist die eens naar mijn geaardheid polste. Ik zei toen nonchalant dat ik inderdaad homoseksueel

zizo98_opmaak.indd 14

22/09/2009 17:50:34


Is Sliimy de Franse Mika? Of is Mika nog steeds zo uniek dat het nog wel even zal duren voor er iemand tot ‘de tweede Mika’ gekroond kan worden? Superster Mika en superster-in-spe Sliimy tekenden onlangs allebei present in Brussel voor een showcase. ZiZo keek en vergeleek. K asia Uzieblo © Kevin Abosch

Mika

ian B © J ul

Lang moesten we niet zoeken naar het Brusselse hotel waar Sliimy zijn showcase hield. Het volstond de zwerm in strak textiel gehesen mannenkontjes te volgen. Hier en daar was toch ook een kind te bespeuren, rond de hals of op de arm van een - zichtbaar uit altruïsme handelende - ouder. De aanwezigen waren afgezakt om de Franse Youtubehype van het jaar te aanschouwen tijdens een exclusief promotieoptreden voor zijn cd (‘Paint your Face’) en zijn komende wereldtournee. Bij aankomst konden we, drentelend tussen het oogverblindend witte hotelmeubilair, naar hartenlust zitten graaien in een kanariegele goodiebag met fuchsia opschrift (‘Sliimy’). De inhoud bestond voornamelijk uit Levis-verftubes. We waren net tegen de onstuitbare drang aan het vechten om ons gezicht met ‘duifwit’ en ‘Kenia’ te camoufleren, toen Sliimy en gitarist Feed een beetje verlegen het podium betraden. Het daaropvolgend halfuur zagen we een erg bedeesde Sliimy zich concentreren op zijn muziekteksten en zijn min of meer geslaagde bellenblaaskunstjes, tot groot jolijt van de zes- tot twaalfjarigen in de zaal. We kregen zijn bescheiden hit ‘Wake Up’ te horen, naast ‘Fever’ en zijn cover van Britney Spears’ ‘Womanizer’. Na het concert verwende hij zijn minderjarige fans met een handtekeningsessie, en de meerderjarige homo’s met een langdurige foto- annex flirtsessie, waarop alle gelederen met een gelukzalige glimlach de zaal verlieten. De ouders niet meegeteld.

ro a d

Sliimy

Ook voor de showcase van Mika, een promotieoptreden voor ‘The Boy who Knew Too Much’, hadden de in strak textiel gehesen mannenkontjes een groepskorting gekregen. In afwachting van Mika, die zoals het een echte wereldster betaamt op zich liet wachten, onderwierpen we het aanwezige publiek aan een grondige inspectie. Het bestond uit een mengeling van homomannen en fans van het JIM-programma ‘We Like to Party’, fans die - godzijdank en in tegenstelling tot wat het programma doet vermoeden - niet onmiddellijk en per se hun ondergoed wilden laten zien. Zodra Mika het podium beklom, trok hij alle aandacht naar zich toe met zijn charisma en zijn geslaagde pogingen om beide landsdelen te verenigen, met relatief vloeiende Franse en Nederlandse (!) bindteksten. Mika ontpopte zich tot een waar podiumbeest en pakte het publiek in met een reeks welgekozen oude hits (‘Grace Kelly’, ‘Happy Ending’ en ‘Big girls’). Voor de nieuwe nummers (‘We are golden’, ‘Rain’, en ‘Blue Eyes’) viel Mika terug op de beproefde ingrediënten: falsetstem, luchtige teksten en vrolijke popdeuntjes. Daardoor flirtte hij wat met het déjà-vugevoel. Toch klonken de nummers al bij al fris in de oren, en zetten ze ons en het ondergoeddragende JIMpubliek aan tot vrolijke danspasjes. En al vielen er dan geen goodiebags te bespeuren, Mika verwende het uitzinnige publiek naar goede gewoonte met glitters en megaballonnen. Het optreden toonde vooral aan dat de voetsporen van Mika voorlopig nog een maatje of tien te groot zijn voor de Mika-klonen die de laatste jaren – weliswaar meestal maar voor even - kwamen bovendrijven.

15 zizo98_opmaak.indd 15

22/09/2009 17:50:37


Was de Nederlandse atlete Foekje Dillema (1926-2007) een man of een vrouw? Tot op heden blijft het een controversiële vraag. Wel staat vast dat Foekje Dillema in 1950 geschorst werd door de Koninklijke Nederlandse Atletiekunie en dat al haar records uit de boeken werden geschrapt. Paul Borghs Caster Semenya De afgelopen maanden was er heel wat te doen rond de Zuid-Afrikaanse wereldkampioene atletiek op de 800 meter, Caster Semenya. Haar bijzondere sportprestaties, haar gespierde lichaamsbouw en haar zware stem deden bij de wereldatletiekfederatie IAAF twijfels rijzen over haar geslacht. Men vond het zelfs nodig om de gendertest terug uit de kast te halen. Want als Caster Semenya effectief een man zou zijn, dan deed ze de andere atleten oneerlijke concurrentie aan. De gendertest raakte in de jaren negentig in onbruik. De test was weinig betrouwbaar en werd als vernederend en onmenselijk aanzien. Het is veelzeggend dat de Britse prinses Anne, toen ze in 1976 deelnam aan de Olympische Spelen, werd vrijgesteld van de test “omdat die voor iemand van haar stand ongepast werd geacht”.

Het Hoe een hardloopster al haar records verloor

zizo98_opmaak.indd 16

Twijfels over het geslacht van atleten zijn geen nieuw fenomeen. De Olympische Spelen die in 1936 plaatsvonden in Berlijn worden in dat opzicht zowat als een keerpunt beschouwd. De Duitse Dora Ratjen nam er deel aan het hoogspringen. In 1938 bleek dat Dora in feite een man was en zijn genitaliën verborg door ze op te binden. Hij werd geschorst en zijn records werden geschrapt. Ook aan het geslacht van twee andere deelnemers aan de Berlijnse spelen werd getwijfeld. Zowel van de Amerikaanse Helen Stephens als van de Poolse Stasia Walasiewicz werd beweerd dat ze van het mannelijk geslacht waren. Stasia Walasiewicz emigreerde later naar de Verenigde Staten waar ze de naam Stella Walsh aannam. Stella Walsh – bijgenaamd Stella the Fella – overleed op negenenzestigjarige leeftijd toen ze getuige werd van een roofoverval en gedood werd door een verdwaalde kogel. Uit de autopsie bleek dat ze zowel XY-chromosomen als XX-chromosomen had.

22/09/2009 17:50:42


Na de oorlog rezen er twijfels over de Franse atletes Lea Caurla en Claire Bressolles. Ze ondergingen na hun sportcarrière een geslachtsoperatie en leefden verder als Léon Caurla en Pierre Bressolles. In de jaren zestig werden de zusjes Tamara Press en Irina Press, twee kogelstootsters en discuswerpsters uit de Sovjet-Unie, ervan verdacht mannen te zijn. Ze verdwenen plots van het toneel toen de geslachtstest verplicht werd. De OostDuitse kogelstootster Heidi Krieger kreeg zoveel hormonen toegediend dat ze elk greintje vrouwelijkheid verloor. Ze liet zich uiteindelijk ombouwen tot Andreas Krieger. Andere bekende twijfelgevallen waren Ewa Klobukowska uit Polen, Jarmila Kratochwilowa uit het voormalige Tsjecho-Slowakije, Maria Mutola uit Mozambique en Pamela Jelimo uit Kenia. In 2006, ten slotte, verloor de Indiase Santhi Soudarajan haar titel omdat na een DNA-onderzoek twijfels waren gerezen over haar geslacht. Foekje Dillema Terug naar Foekje Dillema. Foekje werd op 18 september 1926 geboren in het Friese dorpje Burum. Haar ouders kregen in totaal acht kinderen. Het gezin was straatarm. Al snel werd Foekje uitgestuurd als huishoudhulpje. Toen ze op haar eenentwintigste lid werd van een plaatselijke gymnastiekvereniging, blonk ze onmiddellijk uit in sprinten. Via een atletiekvereniging in Leeuwarden kwam Foekje in de professionele atletiekwereld terecht. Ze won tal van lokale wedstrijden, vooraleer ze in 1949 haar grote doorbraak kende: op de interland Engeland-Nederland-Frankrijk in Londen won ze zowel de 100 meter als de 200 meter sprint. Een jaar later brak Foekje in Amsterdam het Nederlandse record op de 200 meter. Amper enkele weken na haar Amsterdamse overwinning werd Foekje opgeroepen door de Koninklijke Nederlandse Atletiekunie voor een ‘geslachtskeuring’. Samen met vier andere vrouwen moest ze zich aanmelden in een Haags ziekenhuis. De vrouwen moesten plaatsnemen op de verlosstoel en ondergingen allerlei vernederende onderzoeken. Later werd duidelijk dat enkel Foekje geviseerd werd. De vier andere vrouwen waren opgeroepen als voorwendsel om Foekje te kunnen onderzoeken. Eén van de vrouwen was eerder bevallen van een kind. Ze weigerde daarom deel te nemen aan het onderzoek dat moest bepalen of ze een vrouw of een man was. Snel viel het verdict: Foekje was volgens de artsen geen vrouw (maar er werd ook niet gezegd dat ze een man was). Meteen schrapte de Koninklijke Nederlandse Atletiekunie haar voor het leven uit de competitie en haar records werden uit de ranglijsten gehaald. Nog steeds is er felle kritiek op de snelheid waarmee de records van Foekje werden doorgehaald. De Koninklijke Nederlandse Atletiekunie vond het bijvoorbeeld niet nodig om

de nationale records van de omstreden sprinter Tinus Osendarp te schrappen. Nochtans had deze overtuigde nazi en lid van de Nederlandsche SS de dood van tal van verzetsstrijders op zijn geweten. Hij werd daarvoor na de oorlog ter dood veroordeeld. Ook de manier waarop Foekje het nieuws meegedeeld kreeg, zette kwaad bloed. Ze was met de trein op weg van Friesland naar Hilversum, om van daaruit met de nationale damesploeg verder te reizen naar Frankrijk. In het station van Utrecht werd ze van de trein gehaald. Jan Blankers en Jo Moerman van de Koninklijke Nederlandse Atletiekunie deelden haar op het perron mee dat ze geschorst werd. ‘Bedriegster’ Foekje werd afgesnauwd en als oud vuil terug naar

Fanny Blankers-Koen verkondigde herhaaldelijk dat ze niet liep tegen een ‘vent’. huis gestuurd. Moederziel alleen reisde ze weer naar Burum. Ze was geknakt en vernederd. Jarenlang weigerde ze nog buiten te komen. Later gaf ze, om aan de kost te komen, gymnastiekles en sporttraining bij lokale verenigingen. Tot aan haar dood, op 5 december 2007, wilde ze niet meer praten over haar atletiekprestaties. the flying housemum Twee vragen houden de Nederlandse atletiekwereld nog steeds bezig: wie zat er achter de vernederende ‘geslachtskeuring’ ? En, was Foekje Dillema een man of een vrouw? Voor het antwoord op de eerste vraag wordt vaak verwezen naar Fanny Blankers-Koen en haar echtgenoot Jan Blankers. De Nederlandse atlete Fanny Blankers-Koen debuteerde op de Olympische Spelen van Berlijn in 1936. Ze werd een icoon nadat ze op de Olympische Spelen van Londen in 1948 maar liefst vier gouden medailles had gewonnen. Het was haar grote droom om opnieuw goud te behalen op de Olympische Spelen van Helsinki in 1952. Maar daar dreigde Foekje Dillema een stokje voor te steken. Het is bekend dat Fanny Blankers-Koen niet tegen Foekje Dillema wilde lopen, ze had schrik om van haar te verliezen. Herhaaldelijk had ze verkondigd dat ze niet liep tegen een ‘vent’. Tijdens een atletiekmeeting had ze Foekje ook heimelijk bespied in de douches. Het mannelijke voorkomen van Foekje Dillema en de gebeurtenissen op de Olympische Spelen van Berlijn in 1936, hadden bij het echtpaar Blankers-Koen, de overtuiging doen groeien dat Foekje geen echte vrouw kon zijn. Jan Blankers, die koste wat het kost de onoverwinnelijke status van zijn vrouw wilde beschermen, zou aangedrongen hebben op een geslachtstest. In Jo Moerman, de voorzitter van de commissie damesatletiek die zich bij de Koninklijke Nederlandse Atletiekunie bezighield met gendervraagstukken (en het ontmaskeren van ‘bedriegers’), vond hij een gewillige medestander. Overigens greep Fanny Blankers-Koen naast het olympisch goud in Helsinki. Steenpuisten tussen vagina en anus, die ook nog eens verkeerd werden behandeld door een oogarts, zorgden ervoor dat ze moest opgeven van de pijn. man of vrouw? Blijft de vraag of Foekje Dillema een man of een vrouw was. Het is duidelijk dat Foekje als vrouw werd geboren, maar ook een Disorder of Sexual Development had. Ze menstrueerde niet en ze werd in 1952 ‘geholpen aan haar klieren’, aldus haar oudste zus.

17 zizo98_opmaak.indd 17

22/09/2009 17:50:43


Na de dood van Foekje probeerde men het mysterie op te helderen. In 2008 werd DNA, afkomstig uit huidcellen gevonden in enkele kledingstukken van Foekje, geanalyseerd onder leiding van professor Anton Grootegoed, hoofd van de afdeling Voortplanting en Ontwikkeling van Erasmus MC. Volgens de professor zouden bij Foekje, door foutjes bij de bevruchting en de eerste celdelingen in het embryo, cellen gevormd zijn met twee X-chromosomen (XX) en cellen met een X- en een Y-chromosoom (XY). Beide types cellen zouden naast elkaar voorgekomen zijn, en als een mozaïek over de huid en in het lichaam verspreid zijn geweest. Een dergelijke mozaïek is uiterst zeldzaam, maar belet volgens professor Grootegoed niet dat iemand meisje en vrouw wordt: “Zijn er veel XX-cellen, dan ontstaan ovaria (eierstokken, red.), zijn er veel XY-cellen dan ontstaan testes. Bij een bepaalde verhouding aan XX- en XY-cellen, kan er ook wat testisweefsel in de ovaria gevormd worden. Dat testisweefsel kan geen zaadcellen aanmaken, maar wel het geslachtshormoon testosteron. Bij Foekje moet sprake geweest zijn van een dergelijke situatie, met overwegend ovariumweefsel waarin vanaf de puberteit het geslachtshormoon oestradiol werd aangemaakt”. Max Dohle, die vorig jaar een biografie uitbracht over Foekje Dillema, bekritiseert dit. Hij stelt dat de onderzoekers niet keken met de ogen van een gynaecoloog uit de jaren vijftig. Toen was de kennis nog vrij beperkt: men wist wel al wat over hormonen, maar over DNA was vrijwel nog niets bekend. Volgens Dohle werd Foekje afgekeurd omdat er één volledige testikel in haar lies zat. De arts zou die gevoeld hebben bij de ‘geslachtskeuring’ in 1950 en hij heeft daarover verslag uitgebracht bij de Koninklijke Nederlandse Atletiekunie. In 1952 werd de testikel operatief verwijderd. besluit Het bepalen van het geslacht is een terugkerend probleem onder topsporters. Op het eerste gezicht lijkt een DNA-test voldoende om het geslacht te bepalen: iemand met twee X-chromosomen is een vrouw en iemand met een X- en een Y-chromosoom is een man. In de praktijk is het bepalen van iemands geslacht echter heel wat complexer. Naast verschillende lichamelijke kenmerken, dient immers ook de genderidentiteit in rekening gebracht te worden: voelt iemand zich man of vrouw? Daarvoor bestaat geen geijkte test. Verplichte gendertesten worden als oneerlijk, vernederend en contraproductief bestempeld. Er zijn gevallen bekend van atleten die zelfmoord pleegden na een gendertest. Vrouwelijke atleten met een Disorder of Sexual Development zijn er niet op uit om voordeel te halen uit hun situatie. Ze doen enkel hun best om te sporten, in overeenstemming met het geslacht dat ze toebedeeld kregen bij de geboorte. Anderzijds blijft de angst voor oneerlijke concurrentie erg groot. Met betrekking tot Caster Semenya werd herhaaldelijk gesteld dat ze uitgesloten moet worden van de competitie wanneer zou blijken dat ze een X- en een Y-chromosoom zou hebben, “omdat ze dan puur biologisch oneerlijke concurrentie zou aandoen”. Ze zou dan meteen overal uit de boot vallen: voor de vrouwencompetitie zou ze te goed zijn, voor de mannencompetitie niet goed genoeg. Om een aparte categorie op te richten is het probleem dan weer net iets te zeldzaam. Blijkbaar moet iedereen ingepast worden in het mannelijke of het vrouwelijk geslacht. Er zouden slechts twee categorieën kunnen bestaan, mannen en vrouwen, die mooi af te lijnen zijn. Blijkbaar is het voor velen ondenkbaar dat ook nog andere categorieën mogelijk zijn. En misschien is dat nog wel het grootste probleem.

bronnen • www.foekjedillema.nl • Max Dohle, Het verwoeste leven van Foekje Dillema,

zizo98_opmaak.indd 18

Amsterdam, Arbeiderspers/Het Sporthuis, 2008, 115 blzn.

22/09/2009 17:50:46


Leanne Geurts

Niet zomaar een meisje? Als ik niet beter wist zou ik over Helen Stephens, die furore maakte op de Olympische Spelen in 1936, gezegd hebben: “Dat is een man”. Dichter bij huis, maar eveneens terug in de tijd, hadden de Nederlanders Foekje Dillema. Ze zag er tamelijk mannelijk uit en behaalde het ene record na het andere. Later verscheen Martina Navratilova op de buis, ook zo’n kanon maar dan op het tennisveld. “Dat is een man, dat zie je toch ook,” bromde mijn ouwe heer, vooral wanneer Martina uitkwam tegen Chris Evert. Als er in het vooroorlogse Europa

Dat er mogelijk sprake is van interseksualiteit lees je nergens*. Journalisten doen het af als: het is lastig om vast te stellen of iemand man of vrouw is, daar moeten deskundigen zich dus over buigen. Nochtans is interseksualiteit makkelijk uit te leggen: het is een afwijking in de chromosomen. Toelichting zou dan getuigen van meer respect voor het publiek en voor de atleet in kwestie. Maar we blijven liever onwetend. Transseksualiteit, interseksualiteit,...’een omgebouwde’ blijft voor de grote massa makkelijker.

bron: forum op www.sporza.be

meer televisietoestellen waren geweest, hadden vast veel meer mensen gereageerd als mijn vader. Maar ook vandaag vieren, zo blijkt uit de perikelen rond Caster Semenya, vooroordelen en het gebrek aan kennis nog steeds hoogtij. Caster Semenya? “Oh, maar dat is een omgebouwde”. Zo charmant. En boordevol respect. Wat verkoopt is duidelijkheid en schoonheid. Maria Sharapova, Lalia Ali, Jelena Jankovic, Kim Clijsters zijn boegbeelden van de hedendaagse sport, succesnummers die ‘het maken’, maar die vooral mooi en duidelijk zijn. En ‘een omgebouwde’, nee, dat is niet mooi. Dat zien we liever niet. Want dat begrijpen we niet. Die gaan door een moeilijke tijd. En hebben áltijd een verhaal.

Caster Semenya is 18 jaar. Voor een geslachtsverandering moet je een jaar als vrouw geleefd hebben. Daarnaast moet je in de meeste landen twee jaar hormonen en testosteron blockers geslikt hebben. Dat betekent dat Caster Semenya op haar vijftiende, of vroeger, met HRT (Hormone replacement therapy, red.) moet begonnen zijn. Op haar zeventiende kreeg ze vervolgens een geslachtsveranderende operatie, waarvan ze vanzelfsprekend maar zes maanden hoefde te herstellen. Half bijgekomen van haar operatie, is ze als een wervelwind beginnen te trainen voor de Olympische Spelen, waar zij vervolgens de beste tijd van het jaar neerzette. Erg aannemelijk, toch?

En wat mag ‘een omgebouwde’ dan wel zijn ? Is dat een transseksueel, iemand die zijn of haar geslacht wil aanpassen dus? Dat er anno 2009 nog veel onduidelijkheid over transseksualiteit bestaat, daarvoor is de reden simpel: dat verkoopt niet. Mensen vinden het vreemd. In Nederland zeiden we vroeger: “Wat een boer niet kent, dat vreet ie niet”. Die vooroorlogse ingesteldheid is blijkbaar nooit veranderd. Zo hoorden we dat Caster Semenya een geslachtstest moet ondergaan. Dat eiste de International Association of Athletics Federations.Wie daarom gevraagd heeft, wil het I.A.A.F. niet kwijt, maar de reden is duidelijk: Caster Semenya is zichtbaar een man. Ze won goud op de 800 m op de Olympische Spelen in Berlijn, met een duidelijke voorsprong. Semenya, gespierd, hoekig en behaard in het gezicht is not your average girl. Conclusie: ‘dat is een omgebouwde’. En wat zijn omgebouwden ook alweer? O ja, dat waren transseksuelen.

,

*Inmiddels beweerden verschillende media, waaronder News Ltd. en Fairfax, dat Caster Semenya zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsdelen bezit. Ze zou geen eierstokken hebben, maar wel testikels en “een abnormaal hoog testosterongehalte”. De media in kwestie zouden zich gebaseerd hebben op het uitgelekte medische rapport. Op 20 en 21 november moet er meer duidelijkheid komen in de zaak. (Bronnen: The Sydney Morning Herald en Sporza.be) (LDW)

zizo98_opmaak.indd 19

19 22/09/2009 17:50:50


VROUW ZKT. HOLEBIVERENIGINGEN Onafhankelijk makelaar (actief sinds 1987) zou graag kennismaken met holebiverenigingen. Via de Holebifederatie kunnen zij immers intekenen op een globale polis en zeer gunstige voorwaarden genieten. Info: www.parkassur.be/verenigingen.htm Ook particulieren en bedrijven kunnen bij PARKassurantiĂŤn terecht voor maatwerk. Interesse? Aarzel dan niet om contact op te nemen.

Tel: 03 325 91 10 Fax: 03 325 91 01 vera@parkassur.be www.parkassur.be

fid17407_Ad Zizo2.indd 1 zizo98_opmaak.indd 20

PARKassurantiĂŤn Vera Van Dijck Paulus Beyestraat 40 2100 Deurne

4/8/09 4:35:08 PM 22/09/2009 17:50:57


© VTM

Boerin & em.ambt. zkn vr. Werk aan de werkvloer “Blijkbaar is Vlaanderen er toch nog niet helemaal klaar voor.” Dat wist vtm-presentatrice Dina Tersago bij wijze van troost te zeggen tegen de lesbische boerin Conny in de tweede aflevering van de datingshow ‘Boer zkt. vrouw’. Conny was nogal verbaasd dat ze, van de tien vrouwen die ze had uitgekozen voor de ‘speeddate’, er maar weinig herkende op de dag zelf.

had het onderzoek “aangetoond dat er nog ruimte is voor verbetering”. Ook de vtm-saga, en haar onbedoeld staartje in het bijzonder, leert dat het beter zou kunnen. Een ambtenaar die waakt over het lot van holebipersoneel is één ding. Hoe deze efficiënt kan optreden in situaties als deze, daar zal blijkbaar nog verder over moeten nagedacht worden. Het is immers niet zo moeilijk een afdelingschef op de vingers te tikken (als die gevonden wordt tenminste). Maar hoe moet het dan verder, wanneer het getroffen personeelslid opnieuw moet samenwerken met de chef? Nog belangrijker is dat dit voorval de nood aan structurele oplossingen blootlegt, opdat werknemers niet langer van de goodwill van afdelingshoofden afhankelijk zouden zijn. In de tussentijd kunnen uiteraard ook sensibiliserende acties op de werkvloer hun nut bewijzen, zodat tijdrovende zoektochten naar chefs die uit de bocht gaan misschien niet meer nodig zijn.

Yvan Brys Wat bleek? Verschillende kandidaten durfden plots niet meer, en enkelen werden onder druk gezet door hun omgeving om niet deel te nemen. In twee gevallen werd er zelfs gedreigd met ontslag. Dat het in één geval om een werkneemster bij de Vlaamse overheid ging, zette alvast kwaad bloed bij Vlaams emancipatieambtenaar Ingrid Pelssers. Die begon terstond een zoektocht naar de vrouw in kwestie. Niet om ze alsnog aan Conny te koppelen, wel om haar overste op het matje te roepen. Bij het ter perse gaan van ZiZo had de zoektocht nog geen resultaat opgeleverd. Jammer, want een emancipatieambtenaar die zich daarmee kan bezighouden, hebben ze echt niet overal. Ze zijn er slechts in enkele steden, gemeenten en provincies, én bij de Vlaamse overheid. Niet toevallig trouwens: de Vlaamse overheid draagt diversiteit hoog in het vaandel. Dat bleek nog eens eind 2008, toen de Dienst Emancipatiezaken de resultaten bekendmaakte van een onderzoek naar de situatie van holebi’s bij de Vlaamse overheid. De minister van Bestuurszaken, Geert Bourgeois, wilde immers meer inzicht krijgen in de situatie en de mogelijke problemen. Volgens een persbericht van de Vlaamse overheid,

Is het dan zo slecht gesteld op onze werkvloeren? In 2007 peilde de Belgian Business Association aan de hand van een vragenlijst naar de mate waarin Belgische bedrijven een diversiteitsbeleid en/of een actief holebibeleid voeren. Uit het onderzoek bleek dat slechts de helft van de deelnemende bedrijven op papier - een non-discriminatiebeleid had uitgewerkt. Daarvan nam opnieuw slechts de helft ‘seksuele oriëntatie’ op als criterium. De cijfers over het criterium ‘genderidentiteit’ waren nog bedroevender. Bedrijven die het wél goed doen met holebi’s en transgenders kunnen daarvoor een prijs in de wacht slepen: de Rainbow Award. In 2007 vielen Capsugel (Vlaanderen), IBM (Brussel) en Westing House Electric Belgium (Wallonië), in de prijzen, omdat zij in de vragenlijst naar voor kwamen als de meest holebi- en transvriendelijke bedrijven. Op 21 oktober vindt opnieuw een uitreiking van de tweejaarlijkse Rainbow award plaats. Benieuwd of er een significante evolutie in de resultaten kan gevonden worden tegenover 2007. Toch heb ik de nodige scepsis. Eén en ander wijst op de noodzaak van een beleid dat veel verder gaat dan wat we totnogtoe kennen, een beleid dat minder willekeur toelaat, een beleid dat transparant is en bekend bij de werknemers, een beleid dat gestuurd wordt door de overheid. Çavaria heeft de voorbije jaren het terrein al verkend, met de hulp van onderzoekers. Zo maakte een team onder leiding van wijlen Dr. John Vincke een rapport over discriminatie van holebi’s op de werkvloer (2008), en was er het eerder vermelde onderzoek van de Vlaamse overheid. Bovendien is er bij bepaalde vakbonden en werkgevers bereidheid gevonden om stappen te zetten. Een goed gesprek met Vlaams minister van Arbeid Philippe Muyters staat dan ook met stip op het verlanglijstje van Çavaria.

21 zizo98_opmaak.indd 21

22/09/2009 17:51:04


“Jeans, kleurrijke sjaal, Aziatische roots,” sms ik nog snel voor mijn trein het station binnendendert waar we hebben afgesproken. Zijn antwoord: “Net blind date. Pinnekes, grijze jas.” Een priester van 33, homo én met piekjes in het haar, het kan tellen als gesprekspartner. Erik werd tot priester gewijd in 2007 en werkt nu ergens in de stille kempen. Grace Hellinckx Of hij binnen zijn parochie zijn coming-out heeft gedaan, wil ik weten. Erik: “Je moet het jezelf niet moeilijk maken, vind ik. We hebben een ouder publiek en vaak is het nog taboe. Het is niet mijn taak om te choqueren. Anderzijds zal ik het niet ontkennen als iemand erover begint, vooral niet tegenover jongeren. Toets van godsdienst Op zijn dertiende wist Erik dat hij homo was én dat hij priester wilde worden, al stonden die twee dingen los van elkaar. “Ik heb onlangs een map van godsdienst teruggevonden uit het eerste middelbaar. Daarin stond geschreven: ‘ik wil priester worden’. En in datzelfde jaar werd ik verliefd op mijn beste vriendje uit de klas. Ik voelde me abnormaal en zweeg erover. Op mijn vijftiende zat ik daar zo mee in de knoop dat ik zelfs naar de brug van het kanaal ben gelopen, als schreeuw om aandacht. Mijn ouders waren er altijd voor mij, maar ik durfde er niet mee naar buiten te komen. Ik schaamde mij dood.” In het derde middelbaar barstte de bom dan toch. Op een toets van godsdienst schreef Erik zijn hele verhaal. Met als gevolg een tien op tien voor zijn toets én de school die zijn ouders verwittigde. “Ik dacht: ik heb alles eens gezegd, nu is het voorbij.” Maar door nog twee keer van school te moeten veranderen, liep het toch niet zo vlotjes. “In het laatste jaar kon ik eindelijk zijn wie ik was en ben ik totaal veranderd, van een stil, braaf jongetje in de flapuit die ik nu nog steeds ben.” De droom om priester te worden bleef aanwezig. Na het obligate diploma en wat omzwervingen in het onderwijs, kon Erik dan toch de oerklassieke zevenjarige priesteropleiding starten aan het seminarie van Hasselt. “Toen ik er aankwam had ik sowieso een uitlaatklep nodig, dus vertelde ik aan mijn begeleider dat ik homo was. Hij schrok wel een

zizo98_opmaak.indd 22

“Men wilde bidden voor mijn genezing.’’ Homopriester Erik getuigt. 22/09/2009 17:51:07


beetje dat ik daar voor uitkwam en raadde me aan om het toch maar stil te houden op het seminarie. Daar zat ik dan.” Vreemde reacties Na een halfjaar vertelde Erik het toch aan zijn beste kameraad. “Die viel bijna van zijn stoel. Het jaar erna heb ik met iedereen op onze kamer – we zaten er met zijn negenen - gepraat en heb ik de zotste reacties gekregen! Sommigen zouden bidden voor mijn genezing, anderen zijn dichtgeklapt. Of ik kreeg een ‘ je bent toch niet verliefd op mij?’ De vreemdste reacties eerst, maar er werd over gesproken. Ook tijdens de volgende jaren is het

ben ook dolblij dat de wet van de homoadoptie bestaat, in theorie dan toch. En als ik geen priester geworden was en een vriend zou hebben, zou ik zelf ook alle moeite doen om een kindje te kunnen adopteren. Het spookt soms wel door mijn hoofd: is dat wel goed, twee mama’s of twee papa’s? Mijn hoofd zegt nee, maar mijn hart zegt ja, want wat maakt dat nu uit.’ Rome is ver Ziet hij in de toekomst iets veranderen binnen de kerk? “Als er iets moet veranderen, moet het van onderuit komen. Wij kunnen getuigen en laten horen wat er leeft. In de praktijk kan ik wel over homoseksualiteit praten met jonge mensen, maar Rome is ver. Als daar iets doorgedrongen is, zijn we vier pausen verder. Met alle respect voor deze paus en de mening van de kerk, maar het zal niet veranderen van vandaag op morgen. Sommige mensen denken nog steeds: ‘Ocharme, we moeten ze genezen’ en dat vind ik droevig. Maar ik merk ook heel veel openheid van mens tot mens.”

Rome is ver. Als daar iets doorgedrongen is, zijn we vier pausen verder. onderwerp homoseksualiteit altijd bespreekbaar geweest en viel er een druk van mij af.’ En tijdens de lessen zelf? “Ik heb tijdens het seminarie nooit taboes ervaren of weerstand ondervonden, ook binnen de kerk niet. Toen de paus zei dat jongens die voor jongens vallen (want zo subtiel zeggen ze het dan) geen priester mogen worden, waren veel mensen bezorgd voor mij. Maar ik heb daar nooit problemen mee gehad. Ik kies voor het celibaat, dat geldt evengoed voor mij als voor een hetero.”

Onlangs ging ik getuigen in een middelbare beroepsschool, bij jongens die totaal niet geïnteresseerd waren. Ik zei: “Ik word ook verliefd, niet op meisjes maar op jongens. Ik kreeg de reactie: ‘Ja, en dan? Dat is uw zaak.’ Maar achteraf hoorde ik van de leerkracht dat het bij twee jongens toch iets had losgeweekt. Dat vind ik goed, want er is altijd wel een groepje holebi’s dat binnen de schitterende werking van holebijongerenorganisaties niet terecht kan. Gewoon omdat ze keiverlegen zijn, of heel stil. Sommige gelovige jongeren worstelen enorm met holebiseksualiteit. Als zij weten: dat is Erik en daar kan ik bij terecht, ben ik al tevreden.”

Wat is eigenlijk het officiële standpunt van de kerk over homoseksualiteit? “Je kan dat heel simplistisch en in drie korte zinnetjes samenvatten. Eén: ze kunnen er niets aan doen. Twee: we kennen de oorzaak niet. Drie: men mag niet discrimineren en men moet mensen met een andere geaardheid met respect behandelen. Natuurlijk staat er ook bij dat seksuele contacten met mensen van hetzelfde geslacht taboe zijn. Dat staat er ook bewust in, omdat het de visie van de kerk is dat man en vrouw voor mekaar geschapen zijn en zij kinderen moeten kunnen krijgen.’ Geen huwelijk Nochtans, een relatiezegening voor een homoseksueel koppel zou Erik niet weigeren, maar een huwelijk? “Ik hou gewoon niet van die term ‘huwelijk’ als het over twee mannen of twee vrouwen gaat. Een huwelijksviering in een kerk is helemaal gebouwd rond man en vrouw. Ik vind het ook doodjammer dat er niets bestaat voor holebi’s. Ik

23 zizo98_opmaak.indd 23

22/09/2009 17:51:10


Lost and

Mysterious

Still uit ‘The Wild

Party ’ (1929)

Holly woodregis

Dorothy Arzner was ‘one of the boys’ in het Hollywood van de jaren dertig. Deze maand is het dertig jaar geleden dat de enige vrouwelijke regisseur uit het Gouden Tijdperk van Hollywood stierf, en haar films helemaal in de vergetelheid raakten. Hoog tijd dus om die weer eens op te rakelen. Annelies Dalemans met dank aan Cinematek, Brussel, en Cinema Zuid, Antwerpen

Ik maakte een klein balletje van mijn trots en gooide het door het raam.

seur Dorothy Ar z

ner

Even de feiten op een rijtje. Ze was de eerste vrouw die een talking picture regisseerde, ze was de allereerste in Hollywood die een vermelding kreeg op de filmgeneriek voor haar montagewerk, ze is tot op heden de vrouw met de meeste films als regisseur op haar actief, ze is degene die op het idee kwam om een hulpje een microfoon aan een lange stok (de ‘boom mike’ – het hulpje heet nu officieel ‘boom operator’) te laten hanteren zodat de acteurs geen rekening meer moesten houden met waar de dingen hingen op de set, ze was de eerste vrouw die werd opgenomen in het mannenclubje van de Directors Guild of America, ze gaf les aan Francis Ford Coppola, en ze lanceerde de carrières van onder andere Katherine Hepburn, Rosalind Russell en Lucille Ball. Was Dorothy Arzner een man, dan kende iedereen nu haar naam, en was er al lang één of andere prijs naar haar vernoemd. Maar Arzner werd lange tijd vergeten door de filmhistorici. In de jaren zeventig werd ze ‘herontdekt’ door de tweede feministische golf, maar voor het grote publiek blijft Arzner tot op heden, dertig jaar na haar overlijden, een onbekende. Komt dat omdat haar films niet zo makkelijk te vinden zijn? Of ligt het eerder aan het feit dat ze zich probleemloos wist in te schrijven in het Hollywood-studiosysteem van de jaren dertig en veertig? Zelf zei ze immers: “Toen ik voor een studio ging werken, nam ik m’n trots, maakte er een klein balletje van, en gooide het uit het raam.” Dat lijkt te impliceren dat Arzner gewillig boog voor de wensen van de studiobonzen, braafjes mee de droomfabriek draaiende hield, en niet opviel tussen de massa andere broodregisseurs. One of the boys Ze beschouwde zichzelf inderdaad als een Hollywoodregisseur die afleverde wat de studio van haar vroeg. Als vrouw hield ze zich in het gouden studiotijdperk niet alleen staande door haar talent en ambitie, maar ook door

Dorothy Arzner

zizo98_opmaak.indd 24

22/09/2009 17:51:14


haar mannelijke stijl en uiterlijk (Dorothy verscheen bijna uitsluitend in het openbaar in kostuum en das). Ironisch genoeg deed haar dat minder opvallen tussen de regisseurs van het moment hoewel ze door haar butch look afweek van het vrouwbeeld van die tijd. Als ‘één van de jongens’ kon ze het zo wel maken binnen het kader van de Hollywoodcodes en –verwachtingen. Zelfs wanneer ze in 1932 haar contract met Paramount opzegde om onafhankelijk films te maken, bleef ze die produceren binnen het studiosysteem. Was Arzner daarmee een zielig kneusje dat de dupe was van het hiërarchische studiosysteem, of een verdoken feministische rebel in een door mannen gedomineerde wereld? De waarheid ligt wellicht ergens in het midden. Afgaande op haar werk, dat vooral uit melodrama’s bestaat, kan je haar beschouwen als een regisseur die begaan was met de cinematografische werking van ‘vrouwelijkheid’. Zo bekeken kan haar identiteit als butch haar misschien net geholpen hebben om een zekere afstand te bewaren van haar filmheldinnen. Ze maakte dus braafjes de melodrama’s die de studio van haar verwachtte, maar sluisde wél steeds een kritiek op het vrouwbeeld in haar films binnen, en suggereerde meer dan eens dat er zoiets als solidariteit tussen vrouwen bestaat.

Arzner er ook mooi het klassenverschil tussen vrouwen in de kijker. Judy is immers een balletdanseres die het probeert te maken in de wereld van de professionele dans, terwijl Bubbles een variétédanseres is die het moet hebben van opwindende dansrou) for women’ (1927 Still uit ‘Fashions tines. Beide hopen ze door hun werk een trapje hoger op de sociale ladder te komen. En hoewel het duidelijk is dat de kijker zich vooral moet identificeren met Judy’s weigering om haar artistieke ambities op te geven voor het geld, veroordeelt de film Bubbles nooit omdat ze dat net wel gedaan heeft. Ook zij behoudt haar waardigheid. Dat wordt nergens duidelijker dan in de scène waarin Judy inspringt voor Bubbles, zich tot het cabaretpubliek richt en het veroordeelt voor zijn spottende houding. ‘Dance, girl, dance’ is echter ook op persoonlijk vlak een belangrijke film in het oeuvre van Arzner. Ze verving de mannelijke dansleraar van Judy immers door een vrouw. Madame Basilova verschijnt getooid met een mannendas in beeld en gedraagt zich butchy. Was dit Arzners manier om iets van zichzelf in de prent te steken? Zeker is alvast dat de relatie tussen Judy en Basilova leidde tot vergelijkingen met Arzners leven. Verschillende foto’s van haar met haar vrouwelijke hoofdrolspeelsters circuleerden in Hollywood, en bovendien leefde Arzner openlijk samen met haar partner Marion Morgan, toevallig een choreografe. Blikken en codes Er worden in ‘Dance, girl, dance’ heel wat blikken uitgewisseld tussen Judy en Basilova, al leveren die niets op. Basilova belandt immers onder een bus, net wanneer ze beslist heeft om zich wat vrouwelijker te gaan gedragen. Dat zegt ongetwijfeld genoeg over hoe Arzner dacht over het zich aanpassen aan de genderconventies. Geen wonder dus dat de film uitgebreid onder de loep van de queer studies werd gelegd. Ook een andere film van Arzner bleek een favoriet studieonderwerp te zijn. ‘The wild party’ (1929) was de eerste gesproken film die uit de Paramountstudio rolde, en Arzner ontwikkelde voor de prent de ‘boom mike’ zodat hoofdrolspeelster Clara Bow zich meer op haar gemak zou voelen tijdens de opnames. Maar niet alleen op het vlak van geluidstechniek of voor de carrière van Bow zou dit een belangrijke film blijken. Het verhaal speelt zich af in een vrouwencollege, en barst van de gecodeerde lesbische thema’s. Al is het alleen de goede verstaander die méér ziet in de lichtjes sensuele vriendschappen tussen de vrouwen in het college.

Still uit ‘Nana ’ (19 34)

Dans, meisje, dans! Beide thema’s komen zelfs openlijk aan bod in één van haar bekendste films, ‘Dance, girl, dance’ (1940). De prent, met Maureen O’Hara en Lucille Ball in de hoofdrollen, stelt onomwonden dat het beroep van danseres een manier was voor vrouwen om aan zelfexpressie te doen én om economische onafhankelijkheid te krijgen. Het was dus niet alleen een expressievorm die de vrouwelijke seksualiteit op een begeerlijke manier moest presenteren voor de mannelijke blik. Daarnaast zet

Vonken en brandjes Het bevestigt in elk geval dat Dorothy Arzner een volbloedlesbienne was – voor zover haar voorkomen dat nog niet duidelijk genoeg etaleerde. Haar voorkeur voor het portretteren van sterke vrouwen viel in elk geval op, net zoals haar hechte werkrelaties met de vrouwen in haar cast. Vreemd genoeg was het niet zozeer haar lesbische levensstijl die aandacht kreeg. In de pers van de jaren dertig werd veeleer druk commentaar gegeven op haar mannelijke beroep én uiterlijk (al stelde men de lezers wel steeds gerust dat Arzner op de set haar bevelen gaf met een zachte en ‘vrouwelijke’ stem). Ook de studio’s waarvoor ze werkte sprongen op die kar en romantiseerden de relaties met haar vrouwelijke sterren in publiciteitsfoto’s. Meestal terecht, maar soms ook niet. Zo boterde het absoluut niet tussen Arzner en Katherine Hepburn. Om de koppige nieuwe ster te regisseren huurde studio RKO Arzner in. Tijdens de opnames van ‘Christopher Strong’ (1933), waarin Hepburn een vrouwelijke pilote speelt

25 zizo98_opmaak.indd 25

22/09/2009 17:51:18


die ongelukkig eindigt door haar liefde voor het titelpersonage, botsten de twee sterke karakters met elkaar. Hepburn ging klagen bij de studiobazen, maar die kozen de kant van de regisseuse; zij was immers de baas op de set. Hepburn en Arzner zouden zich de hele draaiperiode koud en afstandelijk gedragen tegen elkaar, iets wat Arzner in de film stak door te verwijzen naar de competitieve rivaliteit die tussen vrouwen kan bestaan. Hepburn nam jaren later wraak tijdens een hommage aan Arzner. Tijdens de feestavond werd een telegram voorgelezen van Hepburn: “Is het niet prachtig dat je zo’n geweldige carrière hebt gehad, terwijl je niet eens het recht had om een carrière te hebben?” Met andere Hollywooddiva’s vlotte het dan weer beter. Arzner werd een intieme vriendin van Joan Crawford, en hun relatie werd wel eens bestempeld als méér dan boezemvriendinnen. Crawford verklaarde in elk geval ooit: “Al mijn regisseurs werden verliefd op me; ik weet dat Dorothy Arzner verliefd op me werd!”, een uitspraak die uiteraard alleen maar meer olie op het vuur gooide. Beide vrouwen bleven echter met elkaar optrekken, en

Crawford zorgde er later zelfs voor dat Arzner na haar Hollywoodcarrière nog aan de bak raakte als reclamefilmer voor Pepsi. Crawfords echtgenoot zat dan ook in de raad van bestuur van het frisdrankenbedrijf. Vergeten pionier Dorothy Arzner kapte met regisseren in 1943. Ze had er op dat moment een carrière van vijftien jaar op zitten, en had drie stille en veertien gesproken films gemaakt. Maar haar loopbaan in de filmwereld begon veel eerder. Ze begon in 1917 als typiste bij Paramount, om al snel in de montagekamer te belanden. Ze monteerde in totaal meer dan vijftig films, en vond dat het dan tijd werd voor Paramount om haar in de regisseerstoel te plaatsen. De studio liet het schoorvoetend toe, uit schrik om de getalenteerde filmmaker te verliezen aan een concurrerende studio. Waarom ze uiteindelijk nogal abrupt besliste om het regisseren op te geven is nog steeds voer voor speculatie. Arzner bleef dicht betrokken bij de filmwereld door haar lesopdrachten, onder andere aan de Universiteit van Californië in Los Angeles. Ze zou er nieuwe generaties filmmakers opleiden tot aan haar dood in 1979. Haar films werden vergeten, ondanks de grote sterren die erin meespeelden en de zelden geziene nuance waarmee ze feministische thema’s aankaartte. Gelukkig kreeg ze wel een ster op de Hollywood Walk of Fame, al is het een magere troost voor deze pioniersvrouw dat er dagelijks een hoop mensen hun voeten aan haar vegen.

filmografie Fashions for women (1927) Ten modern commandments (1927) Get your man (1927) Manhattan cocktail (1928) The wild party (1929) Sarah and son (1930) Paramount on parade (1930) Anybody’s woman (1930) Honor among lovers (1931) Working girls (1931) Merrily we go to hell (1932) Christopher Strong (1933) Nana (1934) Craig’s wife (1936) The bride wore red (1937) Dance, girl, dance (1940) First comes courage (1943)

*De films van Dorothy Arzner waarvoor ze een vermelding kreeg als regisseur, in chronologische volgorde.

Still uit ‘Working girls’ (1931)

zizo98_opmaak.indd 26

22/09/2009 17:51:20


A n Gyde samenstelling:

Smet “De Vlaamse holebi’s zijn erg blij met de nieuwe regering-Peeters II. Zowel het regeerakkoord als de naam van de nieuwe minister voor Gelijke Kansen werd op gejuich onthaald. Dat kan geen verwondering wekken, want met Pascal Smet (SP.A) komt de portefeuille van Gelijke Kansen voor het eerst terecht bij iemand die naar eigen zeggen ‘de homogemeenschap vrij goed kent’.

Aanslag “De schoten die afgevuurd werden op de holebigemeenschap hebben ons allemaal gekwetst - als mensen, als Joden, als Israëli’s. De persoon die een pistool richtte op Nir Katz and Liz Trobishi (de twee dodelijke slachtoffers, AG) , richtte het op elk van jullie, elk van ons, op mij.” Israëlisch president Shimon Peres reageert op de schietpartij in Tel Aviv in Haaretz, 8 augustus 09

Knack mikt op de goede verstaander, 15 juli 09 “Het is iets waarvoor je niet kiest: je bent homo of je bent het niet. De enige keuze die je hebt is: ‘Aanvaard ik het of aanvaard ik het niet?’ Die keuze maakt of je gelukkig bent. Ik heb er nu vrede mee, maar ik heb het er lang heel moeilijk mee gehad. Twintig jaar geleden was het echt nog niet aanvaardbaar in Vlaanderen: niet op school, maar ook niet binnen veel families en gezinnen. Ik heb op dat vlak veel geluk gehad: mijn familie heeft mij heel veel steun gegeven. Je beseft maar hoe sterk de genderstereotiepen en vooroordelen zijn als je er zelf op botst.” Minister van Gelijke Kansen Pascal Smet doet zijn coming-out in Humo, 1 september 09

Bloed en hiv “Uiteraard wil ik dat ook monogame homo’s het recht krijgen om bloed te geven. Daarover ga ik de komende maanden samen zitten met het Rode Kruis. Ik hoop dat we een oplossing vinden waarmee we homoseksuele mannen gelijke rechten kunnen geven zonder de volksgezondheid in gevaar te brengen.” Minister van Gelijke Kansen Pascal Smet in Gazet Van Antwerpen, 2 september 09

“Dit is een nooit geziene gebeurtenis voor Israël en voor de gemeenschap. We behoren nu tot het lijstje ‘beschaafde landen’ waar haat de norm is.” May Pamel, holebi-activist, Reuters, 1 augustus 09

“Voor ons, heterootjes, is het soms een beetje raar wat er daar (op seksorgieën in homobars, AG) allemaal gebeurt. Maar ik kén nogal wat homo’s, en die vinden het niet meer dan normaal dat je zegt ‘Doe met andere mannen wat je wilt, maar houd je aars voor je vaste vriend.’ Dat is toch niet zo moeilijk? En het werkt nog ook.” Columnist Luc Bonneux in Humo, 4 augustus 09 “Homoseksuele mannen mogen geen bloed geven omdat zij een grotere kans hebben op hivbesmetting. Çavaria, de vroegere Holebifederatie, is daar nog steeds erg verontwaardigd over en pleit voor de gelijke rechten van homogame (sic) homoseksuele mannen.” Gazet Van Antwerpen, 2 september 09

Akkoord? Breng zelf je stem uit op www.cavaria.be.

27 zizo98_opmaak.indd 27

22/09/2009 17:51:21


Holebi zijn is... “Lesbiennes, homo’s, biseksuelen en van geslacht veranderde tieners, ervaren dagelijks homofobe opmerkingen en pesterijen. Hierdoor voelen ze zich minder gerespecteerd, niet gewild en onveilig. Zinnetjes als “That’s so gay” worden vaak gebruikt. Deze zinnen zijn vaak onbedoeld beledigend voor anderen.” De Amerikaanse organisatie ThinkB4YouSpeak voert campagne om de woorden gay en lesbian af te voeren, gaysite.nl, 22 augustus 09

“Ik heb een paar homovrienden die Hairglow geweldig vinden. Maar ik denk niet dat ik me zorgen moet maken over mijn geaardheid, ik heb al twee keer naar je borsten gekeken. (lacht)”

“Ik ga nu ook niet elke dag op straat staan roepen: ‘Hallo, ik ben Pascal Smet en ik ben homo.’ Kris Peeters zegt toch ook niet: ‘Ik ben hetero en ik val op blonde vrouwen’?” Minister van Gelijke Kansen Pascal Smet in Humo, 1 september 09

Hooverphonic-frontman Alex Callier over zijn nieuwe project in Metro, 2 september 09

Ten slotte “Aan het eind van ‘Zomergasten’ raakten Viktor & Rolf eventjes van de uiterlijkheden los, toen ze ons schroomvallig een idee van hun jeugd gaven, die zich diep in de provincie had afgespeeld. ‘t Zal wellicht nog steeds geen pretje zijn om in zulke plekken als homo te ontluiken. Zowel Viktor als Rolf hadden zich lang - toen nog los van elkaar - in de eenzaamheid van hun kamer teruggetrokken: er kwam veel tekenen van, en lezen, studeren en viool spelen. Maar wellicht was die jongenskamer ook de broedplaats van hun ambitie. Succes is vaker een verschijningsvorm van wraak.” Dwarskijker (RV) in Humo over het Nederlandse couturiersduo, 4 augustus 09

zizo98_opmaak.indd 28

22/09/2009 17:51:23


De enige in BelgiĂŤ!

HOT GAYDATE Teletext: p773

Uw zoekertje in 5 minuten op Teletext

len! e fi o r p e t 100% ech

Nu proberen?

Sms GAY (spatie) BE RICHT naar 7970 En kijk snel op Text 773 van VT4

zizo98_opmaak.indd 29

22/09/2009 17:51:25


© Tim Mannens

Man, macht, Mars. Over statusverschillen in de slaapkamer Kunnen alleen vrouwen en verwijfde homo’s ‘bottoms’ zijn? Over penetreren en gepenetreerd worden.

Algemeen worden man en vrouw als twee tegengestelde seksen beschouwd. Daarom bezitten de twee seksen heel andere eigenschappen. Die retoriek is iedereen bekend: mannen komen van Mars en vrouwen komen van Venus. Ze passen bij elkaar en in elkaar. Ook hun geslachtsdelen zijn tegengesteld.

Mieke Stessens

Van de Grieken tot aan het einde van de achttiende eeuw bestond die opvatting niet. Voor de Grieken was ‘man’ hetzelfde als mens. ‘Vrouw’ was een minder ontwikkelde versie van die ‘mens’. De geslachtsdelen van mannen en vrouwen waren dezelfde, alleen bevonden die van de man zich buiten het lichaam, terwijl die van de vrouw in het lichaam ‘bleven steken’. De penis was een naar buiten gekeerde vagina. Het scrotum was een baarmoeder die buiten het lichaam werd geduwd. Teelballen waren naar buiten gekomen eierstokken. ‘Man’ was een verder ontwikkelde ‘vrouw’. ‘Man’ en ‘vrouw’ waren ‘groeistadia’ van één en dezelfde mens, geen tegengestelde seksen. Waren mannen en vrouwen daarom gelijk voor de Grieken? Nee, allesbehalve. Mensen van hoge status, intelligent, atletisch, sterk en welopgevoed, produceerden vitale warmte. Het is die warmte die hun geslachtsdelen naar buiten stuwde. Individuen van lagere rang, niet bijster eloquent of getalenteerd, waren koud. Door het gebrek aan warmte bleven hun geslachtsdelen in het lichaam steken. Zij waren vrouwen, slaven of jonge jongetjes die nog alles moesten leren. Wij denken wel eens dat de Grieken zulke verdraagzame jongens waren, want ze waren niet vies van homoseksualiteit. De Griekse mannenliefde had nochtans weinig te maken met homoseksualiteit zoals wij die kennen. Het was geen identiteit. Een man die een andere man penetreerde, was geen homo. Hij was een man, omdat hij penetreerde, actief en krachtig was. De man die zich liet penetreren en passief was, was ‘verwijfd’, en dat was niet oké. Dus weer het verhaal van de ene die de ander domineert: macht, geassocieerd

Seks is plezant en iedereen doet het. Het wordt verondersteld iets ‘natuurlijks’ te zijn, dat gebeurt in de beslotenheid van de slaapkamer. Over seks zijn nochtans interessante vragen te stellen. Ook wat ‘privé’ is, is onderhevig aan normen en rigide opvattingen. Rolverdeling, bijvoorbeeld. Een man heeft graag seks, een vrouw zoekt intimiteit. Logisch: de man is een ‘doener’, hij houdt de wereld draaiende, de vrouw is leuk om naar te kijken. Een man penetreert (want daar is hij voor geëquipeerd) en een vrouw wordt gepenetreerd (want daar is zij dan weer toe uitgerust). In haar pamflet ‘De man, zijn penis en het mes’ vertrekt Kristien Hemmerechts van de metafoor van de penis als wapen. Zangeres Diamanda Galas vertelde ooit in een interview met ZiZo dat ze een man tijdens de seks anaal wil penetreren. Feministe en antipornoactiviste Andrea Dworkin stelde dat “de spleet tussen de benen van de vrouw de sleutel is tot haar lagere status”. Is die ‘natuurlijke rolverdeling’ in het seksspel dan toch minder onschuldig als ze lijkt?

zizo98_opmaak.indd 30

mens = man

22/09/2009 17:51:27


© Tim Mannens

met mannelijkheid. Misschien worden vrouwen in wezen niet gezien als vrouwen omdat ze borsten en een vagina hebben, maar wel omdat ze ‘van nature’ passief zijn? Een vrouw is lief, zorgzaam, elegant, fysiek niet al te sterk, mooi om te zien. Onlangs moest de Afrikaanse Wereldkampioene op de 800m Caster Semenya een ‘gendertest’ ondergaan. Ze is sterk, atletisch en supersnel, dus volstaan borsten en vagina niet om haar vrouwelijkheid te bewijzen.

krachtig en actief. Het is, volgens de gangbare normen, de man die ‘doet’, en de vrouw die ondergaat. Een man ‘neemt’ een vrouw. Hij bedrijft de liefde met haar, niet andersom. ‘Neuken’ is een actieve term. Voor wat vrouwen doen tijdens dat neuken, bestaat geen actief equivalent. Zijn vrouwen die andere vrouwen penetreren dan geen vrouwen meer? Vast niet.

top of bottom. of versatile.

Uit een recent onderzoek naar geweldpleging tegen homo’s in Amsterdam, is gebleken dat de daders vooral overgaan tot geweld als ze het gevoel hebben door mannen ‘verleid’ te worden. Dat verlaagt hen tot seksueel object. De daders geven aan dat ‘object zijn’ bij vrouwen hoort. Een man is de jager, de vrouw is de prooi. Object is de status die ‘van nature’ bij de vrouw hoort. Een man wil, een vrouw wordt gewild. Is penetratie bijgevolg des duivels? Natuurlijk niet. Het is gewoon seks. Misschien is het machtsspel wel eigen aan seks? Gert Hekma beweert dat sociaal verschil lange tijd de basis was voor seksueel verlangen. Hij stelt dat het tot aan het begin van de vorige eeuw ondenkbaar was dat twee gelijken seksueel verlangen voor elkaar zouden voelen. Volgens hem is het recente fenomeen van egalitaire relaties de reden waarom de hiërarchische op-

Hoe zit het dan met mannen die andere mannen penetreren? Is het ‘nemen’ van een jongen een reproductie van het ‘nemen’ van een vrouw? Zijn de penetrerende mannen hoger in status, mannelijker of ouder? Zijn de passievelingen jonger, ‘groener’ en zwakker? Vrouwelijker dus, laat ons zeggen. Seksueel gedrag wordt weinig onderzocht, dus het is moeilijk om daar uitspraken over te doen. We kennen wel ‘tops’ en ‘bottoms’: homo’s die respectievelijk graag ‘nemen’ of ‘genomen worden’. Dat er ook ‘versatiles’ bestaan, die flexibel zijn, relativeert de categorieën wel meteen. Een zekere Nick Yee voerde een minionderzoek bij zo’n vierhonderd homo’s die een online vragenlijst over seks invulden. Daaruit bleek dat bottomhomo’s oudere sekspartners prefereren. De tops

Statusverschillen

Er is niets natuurlijks aan de rigide seksuele rolverdeling. verkiezen jongere partners. Grote leeftijdsverschillen tussen homopartners werden ook in ander onderzoek aangetoond. Tops verkiezen ook mannen die kleiner zijn dan zijzelf, minder behaard en met een lager lichaamsgewicht. Bottoms willen grote, oudere, behaarde en zware mannen: ‘mannelijke’ eigenschappen dus. Dit minionderzoek, hoe beperkt ook, lijkt de stelling over hiërarchie en macht te bevestigen. Top of bottom blijkt vanzelfsprekende informatie op homodating en –sekssites. Waarom wordt er in profielen op hetero-datingsites niet gevraagd naar de seksuele rol? Omdat een penis uitsluitend in een vagina past? Als een heteromeisje op zoek naar een mannelijke date zichzelf als top zou benoemen, zouden mannen haar dan nog willen? Het algemene discours over seks en ieders rol daarin, doet vermoeden van niet. Penetreren is

vatting over actief en passief in seks, verloren gaat. In egalitaire relaties ‘onderhandelen’ partners wat ze leuk vinden. Vroeger was het vanzelfsprekend dat een man zijn vrouw seksueel mocht ‘gebruiken’ wanneer hij wou. Verkrachting binnen het huwelijk werd in Nederland pas strafbaar in 1991. Er is niets natuurlijks aan de rigide seksuele rolverdeling, wat ook niet betekent dat er iets mis mee hóeft te zijn. Het is boeiend om vraagtekens te plaatsen bij de vermeende vanzelfsprekendheid ervan en bij de manier waarop deze rolverdeling samenhangt met andere ideeën over mannen en vrouwen. Seks is (vaak) privé, maar de manier waarop we het doen, waarom we het doen en wat we daarvan vinden, zegt iets over hoe we onszelf zien en definiëren, en over de manier waarop anderen dat doen. Dat thema is een grotere, diepgaandere discussie waard.

31 zizo98_opmaak.indd 31

22/09/2009 17:51:32


The L-web

“We moeten niet langer bedelen om wat kruimels.” © Maia Rosenfeld Photography

Dankzij het internet zijn we niet meer uit armoede aangewezen op ‘The L word’ en voorbij is de tijd van het hoopvol zoeken naar subtekst in ‘Xena: Warrior Princess’. Annelies Cuypers

zizo98_opmaak.indd 32

Deze herfst gaat ‘Venice’ in première. De langverwachte webserie brengt soelaas voor de kijkers van het Amerikaanse ‘Guiding light’, die verslagen achterbleven nadat de laatste aflevering van de langstlopende soap uit de geschiedenis op 18 september werd uitgezonden. Het voorbije jaar vertelde ‘Guiding light’ namelijk één van de mooiste liefdesverhalen die ooit op televisie te zien waren: ondanks een eindeloze reeks obstakels bekenden de personages Olivia en Natalia – door de fans liefdevol ‘Otalia’ gedoopt - uiteindelijk toch hun liefde voor elkaar en besloten ze samen door het leven te gaan.

vrijheid om te doen wat we willen.” Ze stipt daarmee één van de voornaamste redenen aan waarom webseries zo aantrekkelijk zijn, zowel voor de makers als voor de kijkers. Want hoewel Venice een rechtstreeks gevolg is van de Otalia-verhaallijn, zal de aanpak danig verschillen. Zo heeft Chappell beloofd dat Gina, het hoofdpersonage van Venice vertolkt door Chappell zelf, al na dertig seconden een vrouw kust – iets wat Otalia niet werd gegund door het conservatieve televisiestation waarop Guiding light werd uitgezonden.

Realisme

Aanvankelijk werden de mogelijkheden van het internet slechts in beperkte mate benut. De eerste webseries en video blogs (of ‘vlogs’) leverden enkel commentaar op bestaande tv-programma’s en films. “Hallo, ik ben Sarah Warn en we hebben een leuke groep vrouwen samengebracht om te praten over het entertainmentnieuws van deze week.” Met deze weinig opwindende inleiding ging de eerste aflevering van ‘She said what?’ in januari 2006 van start. She said what? was een praatprogramma dat exclusief te zien was op AfterEllen.com, de grootste website gewijd aan entertainment voor en door lesbische en biseksuele vrouwen. Het programma lag geheel binnen het bereik van wat de website al langer bood, namelijk interviews, analyses en commentaar. Toch leek She said what? een leemte te vullen. We kregen vier aantrekkelijke en intelligente vrouwen te zien die wekelijks een

Het internet, dat eerder al zorgde voor een wereldwijd netwerk van Otalia-fans, maakt nu ook het vervolg van de verhaallijn mogelijk. “Ik wilde het verhaal voortzetten, maar dan in een ander format op het web,” vertelde Crystal Chappell aan ZiZo. Chappell, die Olivia speelde en altijd een drijvende kracht is geweest achter het verhaal, creëerde Venice toen bekend raakte dat Guiding light zou worden stopgezet. “Het zijn de fans die me ertoe brachten deze serie te maken. Hun passie en toewijding deed me inzien dat er nood is aan realistische lesbische personages.” Chappell gaat verder: “We hebben niet alleen geweldige acteurs (Jessica Leccia, de andere helft van Otalia, speelt ook mee in Venice, red.) en een uitstekend script, op het internet hebben we ook de

huisvlijt in de begindagen

22/09/2009 17:51:34


“We wilden iets van waarde creëren voor de holebigemeenschap zonder toestemming te moeten krijgen van wie dan ook.” Cathy DeBuono

kritisch licht lieten schijnen op een fenomeen uit de populaire cultuur. Als eerste poging tot een online-reeks was She said what? wel bijzonder ambitieus. De show werd in een studio opgenomen met verschillende camera’s en professionele belichting. Bovendien hadden de presentatrices naast hun deelname aan de reeks ook nog voltijdse jobs. Omdat de productie van She said what? zo duur en tijdrovend was, werden er maar 19 afleveringen van gemaakt. Sarah Warn, die in 2002 AfterEllen had opgericht, besefte echter wel dat er een publiek bestond voor gelijkaardige projecten en riep ‘She made me watch this’ in het leven. She made me watch this was een video blog op kleinere schaal waarin Warn en haar partner elke week het Amerikaanse film- en televisieaanbod overliepen vanuit het perspectief van lesbische vrouwen. Geïnspireerd door deze doe-het-zelfmanier van programma’s maken startten twee andere AfterEllen-schrijfsters, Karman Kregloe en Dara Nai, samen met actrice Jill Bennett de vlog ‘We’re getting nowhere’. ‘We’re getting nowhere’ was een no budget-aangelegenheid, gefilmd met één videocamera in Jill Bennetts appartement. Maar wat begon als een amateuristisch en onopvallend tijdverdrijf, groeide al snel uit tot een ongemeen succes dankzij de humor, intelligentie en passie van de ‘terrible three’. Mettertijd steeg het niveau van technische factoren als geluid en belichting, alsook van inhoud en presentatie. Het concept van de vlog was erg bescheiden: de drie vriendinnen kwamen samen om ‘South of nowhere’, een tienerreeks waarin de relatie tussen twee meisjes centraal staat, te bekijken en te bespreken.

of nowhere, die als eersten de stap waagden. Toen South of nowhere eindigde, beslisten de twee dat er niet genoeg programma’s waren voor lesbiennes. Ze namen het heft in eigen handen en creëerden ‘3Way’. lesbische fictiereeksen 3Way heeft alles wat je verwacht van een sitcom op televisie: goede belichting, degelijke scenario’s, professionele acteurs en een sterke regie. En net als in reeksen als ‘Friends’ en ‘Will & Grace’ zie je ook in 3Way geregeld een bekend gezicht in een gastrol. De premisse van de show is gebaseerd op Quinlans eigen ervaring: Siobhan (vertolkt door Quinlan) is een heteroseksuele soapactrice die na haar scheiding gaat samenwonen met haar beste vriendin Roxie (Cathy Shim) en Roxies vriendin Andrea (Jill Bennett). Ook Roxies ex Geri (Maile Flanagan) neemt ongevraagd haar intrek in de woning.

vlogs om de oren Het succes van We’re getting nowhere was de katalysator voor een ware explosie van video blogs op AfterEllen en al gauw bood de site voor ieder wat wils: een reisprogramma, een mode-vlog, een reeks voor moeders, talkshows in alle mogelijke formats en zoveel meer. Veel van deze video blogs worden gemaakt in Los Angeles. Die stad is niet alleen de plaats waar de grote filmstudio’s gevestigd zijn, het is ook de thuishaven van een groep lesbische filmmaaksters die naast hun werk in de mainstreamindustrie ook bezig zijn met hun eigen projecten. Vroeger ging het dan meestal om onafhankelijk geproduceerde films, maar tegenwoordig zijn webseries een aantrekkelijk alternatief wegens de relatief lage productiekosten en de gratis distributiemogelijkheden die het internet biedt. De populariteit van al deze vlogs liet er geen twijfel meer over bestaan dat er een publiek bestond voor lesbische programma’s. Het talent was aanwezig en de tijd was rijp voor een fictieserie, een heuse ‘televisiereeks’ op het internet. Het waren Maeve Quinlan en Nancylee Myatt, respectievelijk één van de actrices en één van de producers van South

Voor Myatt, een door de wol geverfde televisiemaakster, was 3Way een uitgelezen kans om de toestand van het televisielandschap aan de kaak te stellen. In 2004 schreef en produceerde ze een pilootaflevering voor ‘Nikki and Nora’, een politiereeks die zich afspeelt in New Orleans. De personages uit de titel zijn politieagentes die zowel in het leven als in de misdaadbestrijding partners zijn. Dit heerlijk onpretentieus politiefeuilleton werd uiteindelijk toch niet aangekocht door de tv-stations en de enige bestaande aflevering werd nooit uitgezonden. (Gelukkig voor ons belandde ze wel – illegaal – op YouTube.) Myatt zag haar kans schoon om Nikki en Nora een tweede leven te geven en ze maakte van hen de sterren van ‘Ladycops’, een satirisch programma-

33 zizo98_opmaak.indd 33

22/09/2009 17:51:35


© Robert Milazzo

in-het-programma waarvoor Siobhan auditie doet. Myatt is niet de enige gevestigde naam die de vrijheid van het internet en het netwerk van professionele filmmakers in Los Angeles benut om de verhalen te vertellen die door de filmstudio’s en televisiebazen genegeerd worden. naar het grote doek Ook schrijfster en regisseuse Angela Robinson (D.E.B.S., The L word, Herbie Fully Loaded) zag al snel het potentieel van het web. In haar column op AfterEllen.com schreef Robinson: “Waarom zouden we onze boodschap afzwakken om een zo groot mogelijk publiek te bereiken? Waarom richten we ons niet tot die mensen die zich aangesproken voelen door ons werk en zeggen we niet precies wat we willen zeggen? We moeten niet langer bedelen om wat kruimels.” Ze voegde de daad bij het woord en in 2007 liet ze ‘Girltrash!’ op ons los, een bruisende maar donkere misdaadkomedie waar de televisiebonzen nooit een cent in geïnvesteerd zouden hebben. Girltrash! was een online hit. Een langspeelfilm gebaseerd op de serie gaat eind dit jaar in productie. Succes op het internet is echter geen garantie dat een project een lang leven beschoren zal zijn. Ondanks de goede kijkcijfers (‘hits’) en de professionele aanpak slaagden de makers van 3Way er niet in de reeks aan een televisiestation te verkopen of sponsors te vinden voor een tweede seizoen op het internet. Het eerste seizoen werd door Quinlan en Myatt zelf gefinancierd, de acteurs werkten gratis en de technische ploeg verleende voor weinig of geen geld haar medewerking. We can’t stop now! Ook We have to stop now, de webserie van internetveteranen Jill Bennett en Cathy DeBuono, werd door het productieteam uit eigen zak betaald. “Ik heb veel geleerd van 3Way en ik wist dat we de kosten heel laag moesten houden,” zegt Bennett. “We have to stop now was vrijwilligerswerk en we hebben er niets aan verdiend, maar we zijn er wel in geslaagd een distributiedeal te krijgen voor de dvd.” Om het tweede seizoen te financieren hebben Bennett, DeBuono en hun collega’s iets nieuws geprobeerd. In plaats van de reeks te verkopen aan een televisiestation, hebben ze het mogelijk gemaakt voor de fans om via de website geld te storten om het programma te kunnen voortzetten. Deze manier van geld inzamelen was een bewuste keuze om de teugels in eigen handen te houden. “We beslisten om We have to stop now voor het web te maken om controle te hebben over ons werk. We wilden iets van waarde creëren voor de holebigemeenschap zonder toestemming te moeten krijgen van wie dan ook. Deze manier van werken geeft erg veel voldoening,” aldus DeBuono. Bennett en DeBuono, die ook in het echte leven

zizo98_opmaak.indd 34

“De fans deden me inzien dat er nood is aan realistische lesbische personages.” Crystal Chappell

22/09/2009 17:51:37


© Robert Milazzo

een paar zijn, spelen psychologen die op het punt staan uit elkaar te gaan wanneer hun boek, ‘How to succeed in marriage without even trying’, de eerste plaats bereikt in de bestsellerlijst. In een poging hun relatie te redden gaan ze zelf in therapie. Verschillende AfterEllen-vloggers hebben ondertussen een contract getekend bij een televisiezender. De eerste die de overstap maakte was comédienne Bridget McManus. In januari 2008 ging op AfterEllen ‘Brunch with Bridget’ in première, een talkshow waarin McManus met vrouwen uit de entertainmentindustrie in bed duikt…om hen te interviewen. McManus werd al gauw uitgeroepen tot de lesbische it-girl en de populariteit van haar vlog bleef niet onopgemerkt door de bazen van LOGO, één van de twee LGBTQ-televisiestations in de Verenigde Staten. Voor het aanstormend talent in Hollywood is de overstap naar televisie nog steeds het ultieme streefdoel.

© Regent Media

Meer nog dan anderen zetten actrices Jill Bennett en Cathy DeBuono zich niet alleen in om entertainment te maken, maar ook om mensen te informeren en een netwerk van gelijkgezinden tot stand te brengen.

Welke rol speelt het internet daarbij? CDB: “Het interactieve aspect van het internet stelt ons in staat te communiceren met mensen uit de hele wereld. Veel holebi’s hebben geen veilig toevluchtsoord en het internet biedt een deel van de oplossing. Mensen die geïsoleerd zijn, kunnen zo met elkaar in contact komen.” JB: “Vind je geen andere holebi’s in je woonplaats? Ga online. Daar vind je entertainment, chatrooms, forums en muziek, allemaal gericht op lesbiennes. Er is geen reden meer om je afgesloten te voelen. Je maakt deel uit van een gemeenschap die voor je klaarstaat.”

meer zien Chica busca chica Een Spaanse webserie over vier hippe vriendinnen in Madrid. Met Engelse onderschriften te bekijken op: http://www.veoh.com/collection/chica

Far out Engelse webserie die zich afspeelt in Londen: http://www.farouttv.co.uk

Waarom steken jullie zoveel energie in iets waar jullie geen geld mee verdienen? CDB: “Kennis en bewustzijn maken ons sterker als gemeenschap. We moeten het ook mogelijk maken voor hetero’s om zich met ons te identificeren, want zo bestrijd je angst, haat en onwetendheid.” JB: “Wat mij drijft zijn de verhalen die ik hoor van onze fans: dat ze het moeilijk hebben om zich te outen, dat hun familie hen verstoten heeft, dat ze zich niet veilig voelen waar ze wonen. Zolang dat het geval is, blijf ik me als openlijk homoseksuele actrice inzetten voor verandering. Ik probeer me voor te stellen hoe mijn tienerjaren geweest zouden zijn als al deze programma’s toen bestaan hadden. Ik wil dat er nog duizend keer meer gemaakt worden. Dat is mijn doel.”

The lovers and friends show Een webserie uit Florida over zes AfrikaansAmerikaanse en Latina vrouwen: www. loversnfriendsshow.com

Bennetts ‘The violet underground’, Debuonos ‘What’s your problem?’ en hun gezamelijke live-webshow, ‘The gloves are off’, zijn te zien op SheWired.com.

Plan V Argentijnse webserie, zonder onderschriften: http://www.planvlaserie.com.ar

meer info op www. 3waytv.tv afterellen.com myspace.com/girltrashy shewired.com venicetheseries.com wehavetostopnow.tv

35 zizo98_opmaak.indd 35

22/09/2009 17:51:39


Op zOek naar ‘n partner? Maak de klik!

www.pinklink.be

zizo98_opmaak.indd 36

22/09/2009 17:51:42


m

i meegen men boek

herboren: dagboeken en aantekeningen 1947-1964 / susan sontag De Amerikaanse Susan Sontag (1933-2004) was een diva en een serieus te nemen intellectuele autoriteit. Hoewel ze zelf haar vier romans het belangrijkste vond, wordt ze vooral herinnerd als auteur van baanbrekende ‘klassieke’ essays over onder meer camp, fotografie, ‘ziekte als metafoor’, en ‘interpretatie’ van kunst. Haar innerlijk leven werd nooit direct besproken. Hoewel haar biseksualiteit algemeen bekend was, onder meer door de ‘ongeautoriseerde biografie’ (‘Susan Sontag. The making of an icon’) die in 2000 verscheen, heeft ze in de woorden van zoon David Rieff altijd geweigerd “haar zielenroerselen prijs te geven”. “Vóór alles vermeed ze waar mogelijk haar eigen homoseksualiteit ter sprake te brengen – zonder die te ontkennen – of haar persoonlijke ambities op tafel te leggen.” Laat dit nu net de twee hoofdthema’s

zijn van het boek ‘Herboren’, het eerste deel (van drie) van de door David Rieff bezorgde dagboeken en aantekeningen uit haar nalatenschap. ‘Herboren’ geeft een onthullend beeld van de jonge Susan Sontag, in de periode 1947 tot 1963, tussen haar veertiende en dertigste levensjaar. De aantekeningen tonen aan hoe diepgeworteld en oprecht haar drang naar kennis was en hoe onzeker ze was in de liefde. In haar dagboek noteert Susan, na een eerste (lesbische) seksuele ervaring als vijftienjarige universiteitsstudente, dat ze zich ‘herboren’ voelt: “vanaf nu neemt alles een aanvang”. De ontmoeting met professor Philip Rieff, en het huwelijk en kind die daar rond haar achttiende uit voortvloeien, dreigen even haar te ringen. Maar nadat ze gepromoveerd is aan Harvard (1957), met specialisaties in filosofie, literatuur en theologie, trekt ze naar Europa, waar ze aansluiting vindt bij de vrijgevochten internationale bohémienscène in Parijs. Bij haar terugkeer naar New York vraagt ze de scheiding aan en eist het hoederecht over zoon David op. Als alleenstaande moeder stort ze zich op haar werk. Op haar dertigste debuteert ze met haar eerste roman, ‘The Benefactor’. Vrouwen die ‘vechten tegen de engel aan de tafel’ geven die strijd meestal gaandeweg op. Zo niet Susan Sontag. Ze werd geheel op eigen kracht “wie ze was”, en wat een tour de force! Uit ‘Herboren’ blijkt dat het waarmaken van haar intellectuele ambities gepaard ging met een levenslang gevecht, tegen weerstanden van buitenaf en tegen innerlijke demonen. Het boek maakt haar menselijk, en genereert zoniet sympathie, dan toch respect voor deze unieke vrouw. (CDP) (De Bezige Bij, 2009, ISBN: 978 90 234 2902 9, 336 blz., € 19.90)

INGRID BLACK / NACHTDIENST

AYA UIT YOPOUGON 4 / Marguerite Abouet - Clément Oubrerie

‘Een verontrustende thriller in de traditie van Nicci French’. Zo wordt het vierde boek rond het speurdersduo Saxon en Fitzgerald beschreven. Wat ons betreft stopt de vergelijking met Nicci French bij de naam van de auteur van ‘Nachtdienst’. Die is net zoals het oervoorbeeld verzonnen, en erachter schuilt een schrijvend echtpaar. En inderdaad, er wordt weinig aandacht besteed aan karakterontwikkeling, en des te meer aan interessante plotwendingen, maar het niveau van de thrillers van French wordt nergens geëvenaard. Het verhaaltje over de jacht van het vrouwelijke speurders- en liefdesduo Saxon en Fitzgerald op de seriemoordenaar die een groep vrienden aan het uitmoorden is, gaat dan ook al snel vervelen, en is al even snel vergeten. (AD) (Anthos, 2009, 351 blzn., ISBN 978-90-414-1288-1)

Sinds ‘Aya de Yopougon’ in 2006 de grote prijs won op het festival van Angoulême – de Franse strip-Oscar, zeg maar – is de strip waanzinnig populair bij onze zuiderburen. De belevenissen van Aya, een eigenzinnige jonge vrouw uit Ivoorkust, hebben een gevoelige snaar geraakt, ook bij lezers die zelden naar strips grijpen. ‘Aya’ biedt een aangename mix van nostalgie en exotisme. Auteur Adouet put uit haar herinneringen aan haar jeugd eind zeventiger jaren, in een gezapig buitenwijk van de Ivoriaanse hoofdstad Abidjan. Het leven van Aya’s vriendinnen en familieleden draait om de roddels op de markt en in de maquis (eetcafé in openlucht). Om plannen maken, flirten en lekker eten (de recepten vind je achterin), met als hoogtepunt de jaarlijkse verkiezing van Miss Yopougon. Het zijn kleine verhalen van kleine mensen, een soap in stripvorm. Onbetekenend, ware het niet dat ‘Aya’ een haast idyllische correctie biedt op het Afrika dat we menen te kennen uit televisiejournaals. Oorspronkelijk was ‘Aya’ bedoeld als een trilogie. De introductie van Innocent, de homoseksuele kapper en Michael Jackson-lookalike, die aan het einde van deel drie besluit zijn geluk te gaan beproeven in Frankrijk, dwong de auteur ertoe om een staart te breien aan de reeks. Bij zijn aankomst in het onherbergzame Parijs, lijkt Inno te verzanden in rampspoed. Maar een goeie kapper lijdt nooit honger. Zijn Ivoriaanse entrepreneursmentaliteit maakt dat hij algauw een man van betekenis wordt voor (de vrouwelijke helft van) de Parijse migrantengemeenschap. Stoemelings komt hij er ook in aanraking met het homoleven… Het intrigerende open einde van deel vier doet hopen dat het stripduo spoedig met Aya 5 op de proppen komt. (MS) Meer info: www.clementoubrerie.com (Uitgeverij L (Luitingh-Sijthoff), 2009 – ISBN 978 90 245 3069 4 – 122 blzn. – ca. € 11)

37 zizo98_opmaak.indd 37

22/09/2009 17:51:49


“the perfect place for a gay wedding“ stylish restaurant different rooms for parties, weddings ... lounge-garden parking facilities friendly staff restaurant open for lunch & dinner spaanse molenstraat 44 . 2040 antwerpen zandvliet . 03-568 63 42 . info@martinushoeve.com . www.martinushoeve.com

zizo98_opmaak.indd 38

22/09/2009 17:51:52


m

i meegen men Passion Pit / Manners (Sony Music, 2009) Passion Pit, een vijfkoppige band uit Cambrigde, Massachusetts, ambieert met debuutalbum ‘Manners’ een plaatsje in de annalen der electro-popmuziek, een ambitie die algauw te hoog gegrepen blijkt. Het overdadig synthesizergeluid vertoont weinig nuance en mist originaliteit (‘Make Light’, ‘Eyes as Candles’, en ‘Swimming in the Flood’). De monotone eunuchenstem van leadzanger Michael Angelako kan, onder meer in ‘Little Secrets’, niet tippen aan de falsetstemmen van illustere voorgangers als de Scissor Sisters. Daarenboven voegt de band er geregeld een door elektronica vermalen stem aan toe, waar je trommelvlies kleine scheurtjes van gaat vertonen. Toch bevatten enkele nummers, zoals de ‘The Reeling’, ‘To Kingdom Come’ en ‘Sleepyhead’, de nodige ingrediënten om dagenlang in je hoofd te blijven hangen. Mijn sleutelwoorden voor toekomstig succes zijn: minder castraatpassie en meer pit! Voor één keer is het advies gratis. (KU)

cd

daniel merriweather / love and war (Sony music) Na zijn vruchteloze poging om Amy Winehouse op het juiste zangpad te krijgen, heeft wonderproducer en -muzikant Mark Ronson zijn muzikale pijlen op Daniel Merriweather gericht. Met zijn debuutalbum ‘Love & War’ wil Merriweather de wereld veroveren met zijn pittige, dynamische stem. De romantische zielen bekoort hij met meeslepende ballades, waarvan ‘Red’, ‘Could you’, en het wondermooie duet met Adele op ‘Water and a Flame’ pure klasse zijn. Anderen zullen het hoofd gewillig laten meedeinen op het opzwepende ‘Impossible’ en ‘Change’. Nog geen album met een lange houdbaarheidsdatum, maar Merriweather is iemand om rekening mee te houden! (KU)

Ricky Martin / 17 (Sony BMG, 2009) Latinoboy Ricky Martin brengt met ‘17’ zijn derde verzamelalbum uit. Het cijfer verwijst naar de 17 jaar carrière die de zanger reeds achter zich heeft liggen. Daarom zette hij ook met plezier 17 songs op het album. Wie de commerciëlere nummers van Ricky verwacht kan het album maar beter in de rekken laten liggen. Eerder zwoele, Spaanstalige nummers zijn hier aan de orde. Een must have voor hete nachten! (SS)

HUMPDAY (Imagine, 2009)

Op het gevaar af heel wat lesbiennes tegen de schenen te stampen: ik was niet wild van Léa Pool’s ‘Lost and Delirious’. De film over de relatie tussen twee meisjes op een internaat was naar mijn smaak te pathetisch en hing aaneen van de clichés. Pathetiek en clichés blijken echter wel een rode draad te vormen doorheen het werk van Pool, zo bewijst ook deze oude film van haar. In ‘Anne Trister’ schetst ze het portret van een jonge, Joodse vrouw die na de dood van haar vader haar familie en vriendje achterlaat in Zwitserland. Ze trekt naar Québec om er op zoek te gaan naar zichzelf en zich aan haar artistieke ambities te wijden. Ze wordt er verliefd op de kinderpsychiater Alix, maar die beantwoordt haar affecties aanvankelijk niet. Voor Pool is dit de uitgelezen kans om te grossieren in met symboliek beladen kunstige beelden. Jammer genoeg overstijgen die amper het clichématige. ‘Anne Trister’ was in 1986 redelijk vooruitstrevend door het biseksuele thema, maar vandaag komt het allemaal erg braaf over. Een beetje saai ook, want het verhaal vordert erg traag. Laat dat de lesbische gemeenschap niet tegenhouden om deze vroege film van ‘Lost and Delirious’-publiekslievelinge Pool te (her)ontdekken. (AD)

dvd

Zocht u nog naar een ideetje om een oude vriendschap nieuw leven in te blazen? Dan kan u voor inspiratie vanaf half oktober terecht in uw plaatselijke arthouse-bioscoop. Het tragikomische (of de komische tragedie - het hangt er maar van af hoe je het bekijkt) ‘Humpday’ toont hoe twee oude universiteitsvrienden elkaar na jaren terugzien. De ene braaf gesetteld met vrouw en job, de andere een rondzwervende artiest. Tijdens een nachtje zuipen dagen de twee elkaar uit om voor een amateurpornofilmfestival zelf iets te maken. Met elkaar. Twee heteromannen die homoporno gaan maken; dat lijkt op het recept voor een grensverleggende film. Maar de kijklustigen zijn eraan voor de moeite. Regisseuse Lynn Shelton richt haar camera liever op het oeverloze geleuter dat aan de daad voorafgaat, en pretendeert iets vernieuwend te melden te hebben over de essentie van vriendschap, liefde en vertrouwen. Veel blabla, weinig boemboem. (AD)

ANNE TRISTER (Homescreen, 1986)

39 zizo98_opmaak.indd 39

22/09/2009 17:51:57


flikkerzicht

door Tom Bouden

pottenkijken

door Vero B eauprez

colofon hoofdredactie leen de wispelaere eindredactie leen de wispelaere timothy junes

joyca leplae

marijke maes

leanne geurts

grace hellinckx

stefaan vallet

mark sergeant

druk geers offset kalender kalender@ cavaria . be be, 09 -223 69 29 bureau kammerstraat 22 onder plastic folie

annelies dalemans redactie paul borghs

inge de waard medewerkers yvan brys

mieke stessens

shana sluyts

november : deadline 6 oktober

9000 gent

t 09 -223 69 29

mark coel

caroline de peuter

annelies dalemans

pia fraus

olivier deschodt

december : deadline 9 november zizo @ cavaria . be

an gyde

leen de wispelaere

kasia uzieblo vormgeving virginie soetaert cover warner music strip vero beauprez

2009

f 09 -223 58 21

39,50 euro voor verzending onder gesloten envelop

chris cnop

annelies cuypers

tom bouden

2009 administratie en advertenties olivier . deschodt@cavaria .

www. zizo - magazine . be jaarabonnementen

29,50 euro voor verzending

rek . nr . 068-215 688-10 verantwoordelijke uitgever robbe herreman zizo is een pluralistisch blad dat

ruimte wil bieden aan alle homo ’s , lesbiennes , biseksuelen en transgenders , ongeacht hun politieke, religieuze of filosofische overtuiging , in zoverre ze de homoseksuele emancipatie

W sc

daadwerkelijk nastreven zizo is een onafhankelijk blad dat uitgegeven wordt door çavaria .

zizo98_opmaak.indd 40

22/09/2009 17:52:00


SuperVLAM (voor nationale en lokale vrijwilligers)

steekt je aan, zet je in vuur en vlam, wakkert je op en knalt je naar hogere sferen.

Onze superVLAM verzorgt het vormingsaanbod van Wel Jong Niet Hetero. We kiezen voor ʻwerken op maatʼ, ʻuitwisseling i.p.v. zware theorieënʼ, ʻluisteren naar wat er bij de groepen leeftʼ, ʻspeelsheid i.p.v. saai stilzittenʼ.

www.weljongniethetero.be/vorming vorming@weljongniethetero.be

09 kt ʻ o ʻ09 24 v ) o n n e 14 erp ) n w t n ʻ09 rpe A v ( e o g n tw inin -22 (An a 0 r t g 2 in ie ) uct ain am r d d t r o n e ʻ09 Intr otte erd c R ( e d r ʻ10 d d n 10 b vo 9 e e e 1 f rt ʻ ) G ek l 7 m e e 2 s Mw -07 nt) rus 0 5 e B A ( L 0 G ( V r ʻ1 l) ag p g a d a n d i M rke 24 rain a t a VL A e el) i t s M s c ( u odu (Br end k g e Intr n 0 i we i ʻ1 rain e M t n m A e VL erd ) 01 t d n r e vo (G Ge ag d M VL A

WJNH organiseert op aanvraag ook vorming op maat voor jeugdwerk, scholen en andere organisaties.

zizo98_opmaak.indd 41

22/09/2009 17:52:00


zizo98_opmaak.indd 42

22/09/2009 17:52:05


zizo98_opmaak.indd 43

22/09/2009 17:52:07


zizo98_opmaak.indd 44

22/09/2009 17:52:11


ZiZo 98