Page 1


Ik wil weer vlinders in mijn buik voelen.

Nu gratis aanmelden


ADVERTENTIE

Iedereen is uniek en verschillend. Maar eigenlijk willen we allemaal hetzelfde: we willen ertoe doen, met al onze talenten en eigenaardigheden. Dat lijkt evident. Maar het is wellicht ĂŠĂŠn van de grootste uitdagingen in een wereld waar iedereen een beetje anders is en verschil niet altijd als een verrijking wordt ervaren. Daarom is ons WIJ-verhaal ons kompas: wat goed is voor mij moet ook goed zijn voor jou, want pas dan bouwen we samen aan een duurzame samenleving waar iedereen ertoe doet. #IKBENWIJ

Wouter Beke Voorzitter CD&V

PS: Kies je #IKBENWIJ-buttom om aandacht te wekken voor het WIJ-verhaal. Stuur je keuze aan tom@cdenv.be. Binnenkort kan u dan meebouwen aan een samenleving waar iedereen ertoe doet.


INHOUDSTAFEL

38

11

VOORSPEL COLOFON  MUNDO VERO  EDITO  CIJFERS & LETTERS

06 06 07 08

DOSSIER FAMILIE

VEERLE PROVOOST  12 Bio-ethica Veerle Provoost deelt haar inzichten over genetische verwantschap en afstamming. Ze plaatst kritische kantlijnen bij de mogelijke afschaffing van anonieme eicel- en spermadonatie. “ELK KIND LEEFT VAN LIEFDE”  16 Federaal minister van Justitie Koen Geens (CD&V) werkt aan de modernisering van het Belgisch familierecht. Hoe staat hij tegenover de wet op de transseksualiteit, het anoniem donorschap en het draagmoederschap? NERGENS BETER DAN THUIS  20 Nick (22), Karolien (31), Steve (50), Inge (60) en Frank (64) getuigen over hun coming-out in het gezin. TIPS VOOR REGENBOOGFAMILIES  24 Holebi- en transgenderouders krijgen soms te maken met vreemde vragen. Hoe reageer je er ludiek op? LGBTouders zitten soms met specifieke opvoedingsvragen. ZiZo biedt antwoorden. WE ARE FAMILY  26 Het blijft toch bijzonder: families waarin meerdere personen holebi zijn. Enkele personen die in hun familie niet de enigen ‘van de familie zijn’ vertellen wat voor situaties dat oplevert.

4

GESCHONKEN DOOR DE DRAAGMOEDER  30 Sophie schonk als draagmoeder een zoon aan Wim en Kevin. Ze vertellen zonder te verheerlijken of te problematiseren over die ervaring. HET DOCUMENT MET DE PAPA’S IN BED



33

BEWUST PLEEGOUDER  34 Ingrid en Els zijn de pleegouders van Elvira. Elvira werd via de jeugdrechter bij hen geplaatst. Het koppel vertelt over hun engagement. MET RAAD EN DAAD  36 Christel Verhas en Astrid Van Roy vertellen over de opvoedingsondersteuning die de Gezinsbond aanbiedt en halen enkele oude misverstanden neer. GEZINNEN IN TRANSITIE  38 Myrte Dierckx onderzocht transgenders en hun familie. Ze ging na hoe kinderen van wie een van de ouders een transitie doormaakte, dat beleefden en welke noden zij ervoeren. ADOPTIE DOOR LGBT’S  42 Radiopresentator Tom De Cock schreef het boek ‘En toen kwam jij’ over adoptie. Hij en zijn partner adopteerden zelf. Op het interview volgt een toelichting over de huidige situatie in België op vlak van adoptie door holebi’s en transgenders.

TUSSENSPEL COLUMN INTEGRATIE IN 'HET HELLEGAT' POËZIE BERT DEBEN  COLUMN SUBTIELE VERSCHILLEN SNEL BEZORGD

47 48 49 50


72

42 66 HOREN, ZIEN EN GENIETEN FILM LGBT HALL OF FAME 52 Hannelore Goossens smult van de stoere bikerchicks in ‘Män som hatar kvinnor’, het eerste deel van de Millennium-trilogie. Ze looft ook de Marvel-televisieserie Jessica Jones. PRIDE.BE 56 Pride.be staat dit jaar in het teken van zelfbeschikking. Wat zijn de voornaamste festiviteiten tijdens de pride in Brussel? REIS PARELS AAN HET BODENMEER 58 ZiZo ging in Zuid-Duitsland op stap in Konstanz en Mainau. Een atypische citytrip voor wie gayhoreca en darkrooms schuwt. REIS DONDERSE STAD 60 Onze reisreporter treint naar Keulen. Hij bezoekt er de Roze Bermudadriehoek, de regenboogmonumenten en een sauna voor biseksuelen. Flirten op z’n Keuls doe je zo! BOEK DANSEN IN HET LUCHTLEDIGE 66 Patrick Reyntiens leeft al meer dan dertig jaar, sinds 1985, met hiv. Luc De Keersmaecker tekende samen met Patrick diens levensverhaal op: ‘Dansen in het luchtledige’.

76 BOEK STIJLBIJBEL 76 Jani Kazaltzis helpt alle fleeceliefhebbers en grijze muizen terug op het rechte pad met zijn stijlbijbel ‘De tien geboden van Jani’. REIS LAGO MAGGIORE 78 Lago Maggiore is geen typische gay bestemming, maar toch! Frank Bijnens zet zijn roze zonnebril op en toert rond het bergmeer in Noord-Italië. OPMERKELIJKE RESULTATEN 82 EMIS is een grote Europese studie over de seksuele gezondheid van mannen met homoseksuele contacten. Sleutelfiguren en academici analyseren de Belgische resultaten uit EMIS. VERENIGINGEN ‘T KWADRAAT 86 ZiZo gaat langs bij ‘t Kwadraat, de organisatie voor holebiwensouders en ouders die al kinderen hebben.

UITSMIJTER WEDSTRIJDEN

88

ZIZO ACTIEF

89

FLIKKERZICHT

90

VERHAAL ROBIN & ALEX 70 Een heel jaar lang schrijven Alex en Robin elkaar brieven. Startpunt is hun stukgelopen relatie, en een onbepaald aantal maanden stilte die daarop volgden…

PRIDE & PRIVILEGE 97 In Gent vindt een congres plaats dat het bewustzijn over het bestaan van privileges in onze samenleving wil aanscherpen.

MISTER GAY BELGIUM 2016 72 Twaalf finalisten willen Skelte Willems opvolgen. Wie komt er in aanmerking om Belgisch LGBT-ambassadeur te worden?

COLUMN OOK DE ALLEENWONER IS EEN HOEKSTEEN

98

5


COLOFON

Verantwoordelijke uitgever: Yves Aerts Hoofdredactie: Dennis De Roover Eindredactie: Mark Querton Vormgeving: Virginie Soetaert Administratie: Nicole De Neve Advertentiewerving: Olivier Deschodt Redacteurs politiek: Katrien Vanleirberghe, Paul Borghs Redacteurs muziek: Mark Coel Redacteur film: Hannelore Goossens Redacteur human interest: Thierry Hanan Scheers Redacteur toerisme: Geert De Weyer Redacteur fashion & lifestyle: Jasper Vanpoucke Columnisten: David Schoenmaekers – Isha Van Alsenoy – Piya Deseure Cartoonisten: Vero Beauprez – Tom Bouden Cover: Sophie Nuytten Fotografen: Hanne Nieberding, Sophie Nuytten, Trui Hanoulle

mundo vero door vero beauprez

6

Werkten verder mee aan dit nummer: Bert Deben – Frank Bijnens – Laura Liems – Mark Sergeant – Sharmila Madhvani – Timothy Junes – Yannick Smeets Rugcitaat: Acteurs Michèle Laroque en Jean-Philippe Écoffey spelen in ‘Ma vie en rose’ (1997) van de Belgische regisseur Alain Berliner de ouders van een gendervariant kind, Ludovic. In het citaat maken ze hun kind duidelijk dat ze hem graag zullen zien, of Ludovic zich nu een jongen of een meisje voelt. Inzendingen: teksten: zizo@cavaria.be Bureau: Kammerstraat 22 – 9000 Gent – 09 223 69 29 zizo@cavaria.be – www.zizo-online.be Postabonnement: 15 euro voor verzending onder plastic folie (rek nr. BE41-0682-1596-8810) Gratis verkrijgbaar via verschillende afhaalpunten (www.zizo-online.be) ZIZO IS EEN ONAFHANKELIJK BLAD DAT WORDT UITGEGEVEN DOOR ÇAVARIA.


edit

“Wie raakt aan het familierecht, raakt aan de fundamenten van de samenleving. Ingrijpende veranderingen doorvoeren in het familierecht betekent de toekomst opnieuw ordenen.” Federaal Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) windt er geen doekjes om in het interview dat we van hem afnamen voor het tijdschrift dat u nu vasthoudt. Nochtans wordt het familierecht in ons land momenteel tegen het licht gehouden. Het Belgisch familierecht is immers aan modernisering toe. Er wordt nog onvoldoende rekening gehouden met nieuwe samenlevingsvormen en de vooruitgang in de reproductieve geneeskunde zorgt ervoor dat we opnieuw moeten gaan nadenken over het concept ‘afstamming’. Bio-ethica Veerle Provoost is erg vertrouwd met het thema. Ze is lid van een onderzoeksgroep die nagaat hoe gezinsleden, zowel de kinderen als de volwassenen, denken over thema’s zoals genetische verwantschap en afstamming. Ze onderzocht onder andere welke betekenissen lesbische koppels toekennen aan verwantschap en welk verhaal ze daarover aan hun kind vertellen. De ontbrekende genetische verwantschap tussen een van de lesbische ouders en het kind leidt volgens Provoost niet noodzakelijk tot een onevenwicht tussen de ouders. Minder courante gezinssituaties dienen niet bij voorbaat geproblematiseerd te worden. Sociologe Myrte Dierckx deed onderzoek met dat uitgangspunt. Ze ging na hoe kinderen van wie een van de ouders een transitie doormaakte dat beleefden. Zo kreeg ze zicht op de noden die de kinderen van transgenders ervoeren. “We moeten vooral beseffen dat een transitie niet het hele gezinsleven overhoop moet gooien”, benadrukt ze. Dierckx beschrijft een aantal beschermende processen die daarbij kunnen helpen. Holebi’s en transgenders hebben vaak een even vurige wens om een gezin te stichten als hetero’s en cisgenders. Radiopresentator Tom De Cock en zijn man vervulden hun kinderwens via adoptie. De Cock schreef er een boek over: ‘En toen kwam jij’. Hij wil af van een aantal vooroordelen over adoptie. Andere koppels werken liever via een draagmoeder om hun kinderwens te vervullen. Wim en Kevin konden rekenen op Sophie die hen als draagmoeder “het mooiste cadeau dat er is” schonk. Sophie baarde hun zoontje Remy. Ze vertellen met z’n drieën hun verhaal. Nog andere koppels verlangen niet zozeer naar gezinsuitbreiding, maar vragen zich wel af wat ze kunnen betekenen voor een kind van wie de ouders (tijdelijk) niet in staat zijn om hun kind op te voeden. Een lesbisch koppel vertelt ZiZo met veel vuur waarom zij ervoor kozen om via Pleegzorg Vlaanderen voor een jong meisje te zorgen dat via de jeugdrechter bij hen werd geplaatst. Holebi- of heterogezinnen: ze verschillen in wezen niet zoveel. Ze zitten vaak met dezelfde vragen. Christel Verhas en Astrid Van Roy van de Gezinsbond vertellen wat hun organisatie op vlak van opvoedingsondersteuning te bieden heeft. Soms zitten holebi- en transgenderouders echter met specifieke vragen. Wat als mijn kind wordt gepest omwille van de gezinssituatie? Bovendien hebben niet alle ouders vanaf het begin van de opvoeding hun coming-out bij de kinderen gedaan. ZiZo stelde daarom enkele zeer bruikbare tips voor regenboogfamilies op. En dan spreek ik nog niet over de andere boeiende onderwerpen! We hebben drie reisreportages voor je klaarstaan die je van Keulen, via Konstanz naar Lago Maggiore in Noord-Italië voeren. De finalisten van Mister Gay Belgium 2016 worden aan je voorgesteld en we spraken met Patrick Reyntiens over zijn levensverhaal. We gingen bovendien gezellig ontbijten bij ’t Kwadraat, een vereniging voor holebiwensouders en ouders die al kinderen hebben. Zo zijn we terug in de familieschoot beland van waaruit we zijn gekropen. Daarom zeg ik: ga, lees en vermenigvuldig u! Een tijdschrift waaraan zoveel vrijwilligers met passie en overtuiging meewerken, vraagt erom gelezen te worden. Hoe meer zielen, hoe meer vreugd!

Dennis De Roover

7


Cijfers en letters beheersen de media en boeien de lezers. In deze rubriek verzamelen we enkele cijfers en letters die de voorbije maanden in de LGBT-actualiteit opdoken.

8

85

In Frankrijk is een grote enquête over biseksualiteit gehouden. 85% van de respondenten vindt dat biseksualiteit een seksuele oriëntatie als alle andere is, terwijl 5% het als een identiteit ziet. Slechts 2% van de respondenten gelooft niet in het bestaan van biseksualiteit. Daartegenover staat dat 73% van alle respondenten vindt dat biseksuelen gediscrimineerd mogen worden. De relatiekansen van biseksuelen zijn eerder beperkt. Slechts 61% van alle respondenten kan zich voorstellen een liefdesrelatie met een biseksueel persoon te beginnen. Een seksuele relatie ziet 78% van de deelnemers dan weer wel zitten.

1653

1/4 61

In 118 landen, 61% van de lidstaten van de Verenigde Naties, is seks met wederzijdse instemming tussen personen van hetzelfde geslacht niet strafbaar. Dat stelt de internationale holebi- en transgenderorganisatie ILGA.

SPARKLE 2016, het benefietevenement voor de Holebifoon ontving welgeteld 1653 gasten in de Vooruit in Gent.

13.265

Meer dan een op de drie homomannen kreeg al te maken met vooroordelen over hun gewicht, naar blijkt uit een studie gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Psychology of Sexual Orientation and Gender Diversity. Ook wie medisch geen overgewicht heeft, heeft dit al ervaren.

Kartonnen Dozen, de opvolger van Boekhandel ‘t Verschil, slaagde erin 13.265 euro op te halen via crowdfunding.

40.000

24% van de mannen gebruikte al eens een dildo, een buttplug of een ander vervangobject voor anale stimulatie met als doel seksueel genot. Dat blijkt uit een onderzoek over masturbatie bij mannen van de Amerikaanse psychologe Allison Kirschbaum. Volgens de bevragingen maken hetero’s en homo’s even vaak gebruik van objecten voor anale stimulatie.

1/3

Samenstelling: Timothy Junes

Vlaams minister van Gelijke Kansen Liesbeth Homans (N-VA) voorziet jaarlijks een extra werkingsbudget voor de Holebifoon.

ANN EN TOM EN LOTTE “Ik zie nooit in mijn boek dat Ann en Lotte trouwen. Nee, het zullen eerder Ann en Tom zijn. Schoolboeken zijn voor ons een soort van voorbeeld van de maatschappij en als deze mensen nooit in onze schoolboeken voorkomen gaan wij hen ook als anders beschouwen. Het frustreert mij enorm dat wij hen anders gaan bekijken, terwijl het ook maar gewoon mensen zijn zoals jij en ik! Dus weg met die stereotypen!” Lotte Desutter pleitte op 19 februari op Radio 1 voor minder clichés in schoolboeken. TRANSITIE EN OVERTUIGING “Het is niet omdat je van geslacht verandert dat je diepe overtuigingen veranderen”, antwoordde Caitlyn Jenner (66) aan een student van de Universiteit van Pennsylvania op 17 februari 2016. Jenner krijgt meer kritiek over zich heen omdat ze aanhanger van de Republikeinse Partij is dan omdat ze transgender is. STARENDE BLIKKEN “Soms heb je dappere vrouwen die het toch wagen om de mannentoiletten te gebruiken. Kijk, ik juich dat alleen maar toe, maar je moet hen daar soms eens zien staan, met hun hoofd naar beneden om toch maar geen oogcontact te moeten maken. Want eigenlijk horen ze daar niet te zijn. Dat zegt het plakkaatje op de deur, in elk geval.” Student Stijn De Wandeleer pleitte op Radio 1 op 15 februari voor genderneutrale toiletten. “Vooral voor jongeren die twijfelen aan hun eigen genderidentiteit zou dit een hele verbetering zijn. Welke toilet ze ook binnenwandelen, starende blikken en rake opmerkingen horen er bijna altijd bij. En dat is echt niet oké, vind ik.” O TIJDEN, O ZEDEN “Een samenleving in beweging, de opkomst van het internet en datingapps hebben het uitgaanspatroon van LGBT’s sterk doen veranderen. De noden en behoeften van onze doelgroep zijn sterk veranderd, alsook de acceptatie van gays in de maatschappij.” Homodiscotheek Red & Blue legt uit waarom het na achttien jaar op bepaalde zaterdagen afstapt van het ‘men only’-beleid.


“Ik hou van het contact met de klanten.” Jeremy is treinbegeleider in het depot van Gent. Hij en zijn collega’s zijn voor de klanten het gezicht van de Spoorwegen. Maar zijn beroep houdt veel meer in dan alleen maar kaartjes knippen. Veiligheid staat op één, gevolgd door de stiptheid, het geven van informatie en daarna het controleren van vervoerbewijzen. De dagen van een treinbegeleider zijn goed gevuld. Door de wisselende diensten zijn de werkdagen 6 tot 9 uur lang, en heb je weinig pauzes... maar wel veel afwisseling!

11:40

Aankomst in mijn “thuisbasis”, het depot van Gent. Ik ben ruim op tijd voor het eerste vertrek. Ik raadpleeg het dienstrooster en overleg nog even met m’n collega-treinbegeleiders. De sfeer in Gent is prima!

13:15

In Brugge neem ik een trein naar Blankenberge onder mijn hoede. Eerst geef ik de machinist de veiligheidsdocumenten met informatie over de samenstelling en het gewicht van de rijtuigen. Hij is baas over de locomotief of de stuurpost, maar de rijtuigen zijn mijn verantwoordelijkheid.

12:10

12:20

Vertrek naar Brugge. Op het eerste deel van de rit treed ik op als assistent van de treinbegeleider die de verantwoordelijkheid heeft over de trein. Ik informeer de reizigers regelmatig. Je mag niet bang zijn voor de micro!

14:00

16:00

Bij terugkeer in Brugge wordt de trein gekoppeld aan een andere. Dan gaat het naar Gent en verder naar Brussel. Mijn “bureau” heeft het mooiste uitzicht: het wisselt voortdurend. In Brussel hou ik toezicht over het perron en de reizigers. Zo draag ik bij tot de veiligheid en ben ik klaar voor eventuele vragen.

Gisteren je droom. Vandaag je job.

Solliciteer nu via de spoorwegen werven aan.be

Onderweg controleer ik de vervoerbewijzen, beantwoord ik vragen van reizigers en loop ik regelmatig door de trein om te checken of alles ok is. Als treinbegeleider ben je altijd bezig. Zo meteen, als ik op een aansluiting moet wachten, kan ik even een hapje eten.

Vandaag werk ik tot 20 uur: ik verzeker nog de dienst op een trein naar Hasselt, dan moet ik mee naar Leuven en ten slotte terug naar mijn thuisbasis Gent. Het contact met de klanten vind ik onbetaalbaar. Daar doe ik het voor!

De Spoorwegen werven treinbegeleiders aan.


Heb je een vraag voor Unia? Wil je discriminatie melden? Dan kun je gratis en in alle vertrouwelijkheid contact met ons opnemen. Elke stap gebeurt met jouw instemming.

Gratis Gratisantidiscriminatielijn antidiscriminatielijn

www.unia.be


dossier familie

© Sophie Nuytten

dossier familie BIO-ETHICA VEERLE PROVOOST Over verwantschap en afstamming

WE ARE FAMILY Niet alleen ‘van de familie zijn’

“ELK KIND LEEFT VAN LIEFDE” Koen Geens’ kijk op modern familierecht

HET MOOISTE GESCHENK Een kind krijgen dankzij een draagmoeder

NERGENS BETER DAN THUIS Coming-out in het gezin

HET DOCUMENT Met de papa’s in bed

TIPS VOOR REGENBOOGFAMILIES Specifieke opvoedingsvragen van LGBTouders

BEWUST PLEEGOUDER Kwetsbare kinderen een gezinssfeer bieden

MET RAAD EN DAAD Opvoedingsondersteuning door de Gezinsbond GEZINNEN IN TRANSITIE De noden van transgenders en hun familie EN TOEN KWAM JIJ Tom De Cock over adoptie

11


"DE WARMTE VAN EEN NEST IS HET BELANGRIJKSTE" Afstamming en verwantschap bio-ethisch bekeken

“De geneeskunde en de maatschappij evolueren zo snel dat bio-ethici niet moeten vrezen dat ze ooit met hun vingers zullen moeten draaien.” Aan het woord is Veerle Provoost, bioethica aan de UGent en lid van ‘Parenthood’. Deze onderzoeksgroep gaat na hoe gezinsleden, zowel de kinderen als de volwassenen, denken over thema’s zoals genetische verwantschap en afstamming. De beslissingen waarmee lesbische gezinnen geconfronteerd worden, worden eveneens onder de loep genomen. Tekst: Isha Van Alsenoy Foto: Trui Hanoulle “We hopen dat politici met onze resultaten rekening zullen houden en zullen nadenken vooraleer bijvoorbeeld de anonimiteit van donoren af te schaffen”, zegt de gepassioneerde onderzoekster. Een van de conclusies is alvast dat de wetgever nog werk aan de winkel heeft: Provoost pleit ervoor dat ook gezinnen met meer dan twee ouders juridisch zouden worden beschermd. Wie heeft de UGent in het onderzoek bevraagd? “De gezinnen die we onderzoeken, maken deel uit van een groep mensen die kinderen kregen (of in behandeling zijn) met donorgameten (eicellen of sperma). We bestuderen ook heterokoppels en hun kinderen wanneer zij werkten met spermadonatie of eiceldonatie. Daarnaast interviewden we enkele koppels met een transman van wie de vrouwelijke partner een behandeling met donorsperma onderging.”

12

Wat zijn de opvallendste onderzoeksresultaten? “Bij gezinnen van lesbische koppels is het opvallend dat zij nog steeds geconfronteerd worden met onze heteronormatieve samenleving. Lesbische koppels die naar een fertiliteitscentrum stappen voor een behandeling met donorsperma hebben vaak nog angst dat ze niet in aanmerking zullen komen. Ze vinden dat zij ergens, door hun andere geaardheid, al blij mogen zijn dat ze op zulke behandelingen een beroep mogen doen. Deze ‘accommoderende houding’ kan er tijdens de behandeling voor zorgen dat ze niet steeds de vragen stellen die hen echt bezighouden. Het trekt zich door in het dagelijks leven, bijvoorbeeld wanneer het gaat over vaderen moederdag. Zo willen lesbische koppels niet moeilijk doen. Ze geven typische vaderdagcadeaus dan maar door aan een opa of aan een oom. Sommige ouders zeggen dat ze blij waren wanneer de juf met een pen op een getypt blad het woord ‘vader’ schrapte en er ‘moeke’ boven schreef. Dit toont aan hoe lang de weg naar een gelijke behandeling van anders samengestelde gezinnen nog is.” “Een andere opvallende vaststelling is dat zowel lesbische ouders als hetero-ouders erg begaan zijn met het vinden van een goed ‘gezinsnarratief’ voor hun kind. Het verhaal dat vragen beantwoordt zoals: ‘Wie zijn wij als gezin? Wat typeert ons?’ en ‘Wat is ons ontstaansverhaal?’. Lesbische ouders zijn erg op zoek naar de ‘juiste’ verwoordingen. Ze kiezen heel bewust hoe ze de donor omschrijven. Dat kan gaan om ‘donor’, ‘vader’, ‘biologische vader’, ‘papa’, ‘vriendelijke meneer’ … Uiteraard brengt de keuze van een van die termen ook allerlei betekenissen met zich mee. Dat soort keuzeprocessen toont aan dat lesbische koppels heel wat beslissingen moeten nemen waarmee een koppel dat op een natuurlijke manier kinderen krijgt, geen rekening hoeft te

houden. Zijn hier goede en foute beslissingen? We zijn daar lang niet zeker van. Het is vooral belangrijk dat de ouders beslissingen kunnen nemen op een geïnformeerde manier en dat ze uiteindelijk kunnen kiezen voor iets dat volgens hen goed bij hun gezin past. De communicatiestijl binnen het gezin zal de keuze beïnvloeden. Rekening houden met deze diversiteit is daarom heel belangrijk.” De studie ‘Parental (in)equality and the genetic link in lesbian families’ toont aan dat de ontbrekende genetische verwantschap tussen een ouder en het kind niet noodzakelijk tot een onevenwicht tussen de ouders leidt. Soms echter wel... “De resultaten van die studie verduidelijken dat alles wat de genetische link betreft heel dubbel is. Enerzijds vinden de koppels dat die link niet veel betekent, en dat de moeder die geen genetische band met het kind heeft evenzeer een moeder is als haar partner. Anderzijds blijkt tussen de regels door dat er heel vaak subtiele andere betekenissen naar boven komen. Sommige genetische moeders geven heel voorzichtig te kennen dat ze wel blij zijn met die genetische band. Het geeft hen iets extra, ze hebben toch iets meer dan hun partner, al vinden ze niet dat hun partner daarom minder moeder van hun kind is. De nietgenetische partner spreekt dan weer vaak over een soort gemis. Sommigen denken dat hun kind daarom iets vaker naar de biologische mama gaat wanneer er iets is, terwijl dit gedrag wellicht gewoon van kind tot kind verschilt. Niet-genetische moeders zijn soms ook de favoriete mama. Er zijn genoeg heterokoppels die op de klassieke manier kinderen krijgen waar er periodes zijn waarin één ouder nooit goed genoeg is en het kind steeds opnieuw een verhaaltje wil horen van de andere ouder. Het zijn vaak voorbijgaande fases. De uitdaging voor koppels waarbij slechts één partner een


dossier familie

genetische link met het kind heeft, is om dat soort gedrag van hun kind niet onmiddellijk toe te schrijven aan die genetische link.” Heb je vanuit jullie onderzoek bepaalde tips voor lesbische ouders? “Ik geef liever geen afgewerkte of duidelijke tips. Dat is niet nodig. Lesbische koppels zijn, net als heterokoppels, heel goed in staat om een gezin te vormen en daarna hun kinderen op te voeden. De bestaande studies wijzen daarop. Het gaat niet zozeer om de formule waarop je gezin is gestoeld, of om hoeveel papa’s of mama’s er in het gezin zijn. Het gaat om de warmte van een nest, om de kwaliteit van de relaties tussen de mensen die deel uitmaken van dat gezin. Ik denk wel dat het belangrijk is om met elkaar te spreken over wat het betekent om een genetische band met je kind te hebben, of net niet.” CD&V en N-VA pleiten voor een nieuw wettelijk kader waarin anonieme donatie van eicellen en sperma verdwijnt. Ze willen dat er een databank komt die donorkinderen de mogelijkheid biedt hun biologische afstamming te kennen. Open Vld wil de keuze voor anoniem donorschap behouden. Hoe staat u tegenover de mogelijke afschaffing van anoniem donorschap in België? “Los van enkele belangrijke voordelen van zo’n databank, zou een algemene afschaffing van anoniem donorschap geen goed idee zijn. In landen waar geen anonieme donors beschikbaar zijn, trekken koppels voor hun behandeling naar landen waar wel veilig en gecontroleerd anoniem materiaal verkrijgbaar is. Of koppels zoeken er sperma via het internet. Nog veel gevaarlijker, aangezien dat sperma helemaal niet gecontroleerd is.” “Uit ons onderzoek blijkt bovendien dat anonimiteit voor lesbische koppels veiligheid biedt. Het geeft hen de zekerheid dat de donor het gezin nooit kan binnenvallen en de structuur ervan onderuit kan halen. Wanneer je kinderen de expliciete mogelijkheid geeft om via een databank hun biologische donorouder te vinden, dan komt er tijdens de puberteit van het kind mogelijk een derde volwassene in de gezinsstructuur. De voorstanders van de afschaffing van anoniem donorschap bekijken het verhaal enkel vanuit de rechten van het kind. Dan ga je voorbij aan de realiteit dat deze kinderen in een gezin geboren zijn. Dat gezin bestaat uit mensen die ook rechten hebben. Zo’n uitgangspunt vanuit


een enge visie op de rechten van het kind laat die gezinsrelaties buiten beschouwing.” “Er zijn inderdaad mensen die het moeilijk hebben met het feit dat ze hun donor niet kennen. Ze worstelen met het feit dat hun ouders dat voor hen hebben beslist. Er zijn echter veel zaken die ouders beslissen zonder medezeggenschap van de kinderen.” “Er is geen wetenschappelijk bewijs dat kinderen uit lesbische of heterogezinnen waar gekozen werd voor anoniem donorschap het slechter doen dan kinderen die weten wie hun genetische ouders zijn. Wetenschappelijk onderzoek leert ons vooral dat het welzijn van het kind afhangt van de individuele relaties binnen het gezin. De wetgever heeft dus geen objectieve redenen om anoniem donorschap af te schaffen. We hebben geen wetenschappelijk bewijs dat het kennen van je genetische voorouder het welzijn van donorkinderen verbetert.” “Je kan bovendien als wetgever niet blind zijn voor de negatieve gevolgen die het afschaffen van de anonimiteit met zich meebrengt. Het is vreemd dat de wetgever

WIE IS VEERLE PROVOOST? Veerle Provoost is bio-ethica (UGent). Ze doceert Socratische gespreksmethoden en empirische onderzoeksmethodologie. Daarnaast doet ze interdisciplinair onderzoek naar medisch begeleide voortplanting. Veerle Provoost behaalde een master in de wijsbegeerte (UGent, 1997) en een master in de gerontologie (VUB, 2000). Ze promoveerde in de Sociale Gezondheidswetenschappen in 2005 (VUB) met een proefschrift over de beslissingen rond het levenseinde van pasgeborenen en zuigelingen. Ze is lid van de interdisciplinaire onderzoeksgroep Parenthood, waarbij haar focus ligt op genetisch en sociaal ouderschap in de context van donorconceptie. Voor haar onderzoek werkt ze nauw samen met onderzoekers uit de reproductieve geneeskunde (prof. Petra De Sutter) en de psychologie (prof. Ann Buysse). Vanuit het BIG (Bioethics Institute Ghent) leidt professor Guido Pennings het onderzoek.

14

zich zo verregaand zou bemoeien met gezinnen. Ouders mogen allerlei dingen zelf kiezen, waarom mogen ze dan niet de vorm van het gezin en het gezinsnarratief dat hen het best past kiezen? Ik ben zelf voorstander van het aanbieden van meerdere mogelijkheden: anoniem donorschap, donorschap waarbij de donor later voor het kind identificeerbaar kan worden, donorschap met een ‘extended profile’ (enkel basisinformatie over de donor) en gekend donorschap. Zo kan elk koppel kiezen voor het model dat het best bij hun gezinsbeeld past.” Gaan jullie onderzoek doen naar andere ‘originele gezinsvormen’? Bijvoorbeeld een lesbienne en een homo die samen een kind hebben en van in het begin coouderschap organiseren, of een vrouw die samen met een bevriend homokoppel een kind opvoedt. “Dat staat op het programma. Het leuke aan onderzoek in de bio-ethiek is dat de werkelijkheid je steeds inhaalt. Mochten we ooit de indruk hebben dat we de gezinnen van lesbische koppels voldoende door-

grond hebben, zijn er alweer interessante nieuwe gezinsvormen.” Een Afrikaans spreekwoord zegt dat je een dorp nodig hebt om een kind op te voeden. Is het verstevigen van de juridische band tussen een kind en de mensen die ervoor zorgen belangrijker dan het vormen van een klassiek kerngezin? “Inderdaad. Waarom zou een gezin met twee papa’s en een mama niet kunnen? Of een gezin met vier ouders? Ouders en kinderen de zekerheid bieden die nodig is om een veilige gezinssituatie te creëren primeert. De wetgever moet werk maken van die zekerheden voor gezinnen die er wat anders uitzien. Dat kan voorkomen dat een homoseksuele man die samen met zijn partner en een alleenstaande vrouw een kind kreeg in de problemen komt wanneer de biologische vader overlijdt en de overblijvende vader ineens geen rechten meer blijkt te hebben. De huidige wetgeving biedt die gezinnen niet de bescherming en rechtszekerheid die ze nodig hebben. Dat is geen goede zaak!”


Iedereen moet de kans krijgen zichzelf te zijn

ADVERTENTIE

ZONDER ANGST ZONDER VOOROORDELEN

“Iedereen moet in onze samenleving de kans krijgen zichzelf te zijn, zonder angst of vooroordelen. Dat geldt ook voor holebi’s en transgenders. Dát zijn onze Vlaamse waarden en normen.” Elke Sleurs

Staatssecretaris bevoegd voor Gelijke Kansen, Personen met een beperking, Armoedebestrijding Grootstedenbeleid en Wetenschapsbeleid

Liesbeth Homans

Vlaams viceminister-president en Vlaams minister van Binnenlands Bestuur, Inburgering, Wonen, Gelijke Kansen en Armoedebestrijding


“ELK KIND LEEFT VAN LIEFDE” Koen Geens’ kijk op een modern familierecht

16


dossier familie

Federaal minister van Justitie Koen Geens (CD&V) is bezig met de voorbereidingen voor de aanpassing van de wet betreffende de transseksualiteit. De minister wil af van de medische criteria voor een geslachtsregistratiewijziging. Daarnaast wordt er in het Federaal Parlement gedebatteerd over draagmoederschap en de afschaffing van anonieme zaad- en eiceldonatie. Stuk voor stuk thema’s die holebi’s en transgenders aanbelangen. Wat beschouwt Koen Geens als modern familierecht? Dennis De Roover “Mensen die van geslacht of genderidentiteit willen veranderen verplichten om zich te laten steriliseren of een geslachtsoperatie te ondergaan is mensenrechtelijk geen evidentie. Die situatie is pijnlijk, zowel vanuit menselijk als mensenrechtelijk oogpunt”, meent Koen Geens. “Je stelt personen voor heel moeilijke keuzes. De huidige wetgeving moet herzien worden. Ik vind wel dat er een grote mate van onherroepelijkheid moet zijn wanneer mensen die keuze maken. Geslachtsregistratiewijziging moet een weloverwogen keuze zijn, waar de betrokken personen met de hulp van experts over nadenken.” Vindt u dat een derde zich nog altijd moet uitspreken vooraleer iemand een geslachtsregistratiewijziging kan doen? Koen Geens: “Ik voel daar wel wat voor. Zeker nu er ook wordt gesproken over gendervariante kinderen die hun geslacht willen wijzigen. Ik vind dat iedereen een consultatie bij een expert aangeboden moet krijgen, precies om hen degelijk te begeleiden. Dat zal ook vermijden dat er nadien herroeping nodig is. Gendervariante kinderen die vanaf hun twaalf jaar gefaseerd stappen in hun transitie zetten, met eventueel andere voorwaarden vanaf hun vijftien jaar, moeten dat wat mij betreft kunnen. De herroepbaarheid voor gendervariante kinderen moet wel maximaal gewaarborgd worden. Mijn intentie is vooral om erover te waken dat mensen degelijk geïnformeerd en geadviseerd worden. Ik laat mensen niet graag alleen in delicate beslissingen die ze voor zichzelf nemen. Het vergt veel kracht om het veranderen van je genderrol alleen door te maken. De

waarborgen die ik wil inbouwen zijn niet bevoogdend bedoeld.”

implementeren. Dit houdt ook de opheffing van de medische eisen in.”

Er zijn landen in Europa waar een verklaring op eed van de transgender persoon volstaat om een geslachtsregistratiewijziging te bekomen. Koen Geens: “Ik heb veel respect voor de zelfbeschikking van de persoon. Dit onderwerp en het wetgevend werk dat erbij komt kijken zijn heel nieuw. Zeker als een transitie losgekoppeld wordt van onder andere morfologische kenmerken, zegt mijn gevoel mij dat een consultatie wenselijk is. Die arts of deskundige moet niet noodzakelijk het laatste woord hebben over de geslachtsregistratiewijziging. De verklaring op eed heeft zijn verdienste, maar een gesprek met een expert lijkt me zinvol om op de ernst van de kwestie te wijzen. Ik betwijfel ook niet dat 99% van de mensen dat onderwerp heel ernstig neemt, maar af en toe kan het anders zijn. Teleurstelling kan worden vermeden door eerst een goed gesprek te hebben. Mevrouw Sleurs en ikzelf zijn het eens over de principes die aan de basis moeten liggen van de wetsaanpassing. We staan echter aan het begin van dit proces. Bij ethische kwesties in de brede zin van het woord is het gebruikelijk dat het parlement de kans krijgt om zich uit te spreken. Ik ben er zeker van dat CD&V op dit vlak een gematigd progressief standpunt in het parlement zal huldigen. Het kabinet Justitie is volop bezig met de voorbereidingen van dit debat. Na de zomer moeten we daarmee beginnen. Ik sluit hoorzittingen in het parlement waarop experts komen spreken zeker niet uit.”

Draagmoederschap maakt evenzeer het onderwerp van debat uit. Groen wil beurzen voor commercieel draagmoederschap verbieden. Wat vindt u daarvan? Koen Geens: “Voor mij valt alles wat menselijk leven en organen betreft buiten de commerciële handel. Het is de plicht van de parketten om zich daarover uit te spreken. Dus ga ik me daar niet al te hard over uitspreken. Er is een politieke draagkracht om commercieel draagmoederschap in België te verbieden. Op het moment dat je commercieel draagmoederschap expliciet verbiedt, moet je wel vastleggen wat de voorwaarden van niet-commercieel draagmoederschap zijn. Momenteel is er geen wettelijk kader. Het is een goede zaak dat Belgische fertiliteitscentra nu al begeleiding aanbieden aan wensouders die een beroep willen doen op niet-commercieel draagmoederschap om hun kinderwens te vervullen.”

Hoe kijkt u intussen aan tegen vruchtbaarheid? De sterilisatie-eis is er nog. Moet het voor transgenders mogelijk zijn om eicellen of spermacellen in te vriezen om het perspectief op vruchtbaarheid te behouden en tegelijk wettelijk erkend te worden in hun genderrol? Koen Geens: “Ik wil me niet te veel uitspreken over de interimaire fase. We kunnen mijns inziens niet lang meer wachten met de aanpassing van de wetgeving aan de mensenrechten. Vergeet ook niet dat de Senaat bij resolutie van 6 december 2012 en het Vlaams Parlement bij resolutie van 2 april 2014 heeft opgeroepen om de Jogyakarta-beginselen (een document met betrekking tot homoseksualiteit, genderidentiteit, transseksualiteit, transgenderisme en interseksualiteit waarin aanbevelingen worden geformuleerd ter voorkoming van de schending van de mensenrechten van holebi’s en transgenders, n.v.d.r.), volledig te

Welke wettelijk voorwaarden moeten er volgens u komen om aan niet-commercieel draagmoederschap te doen? Koen Geens: “Er is een instantie nodig die nagaat of de kinderwens van de wensouders oprecht is. Draagmoederschap is een delicaat proces. Verder moeten de rechten van de draagmoeder duidelijk in te schatten zijn. Voor alle betrokkenen moet duidelijk zijn in welke mate de biologische moeder haar moederrol kan en mag opnemen, zelfs ondanks de gemaakte afspraken. Ik heb veel begrip voor wie onbaatzuchtig draagmoeder wil zijn en voor wie een kinderwens heeft. Het kind heeft echter ook rechten en mag niet het kind van de rekening worden. Kinderen hebben recht op ouders. In die zin is, los van de mogelijke voorwaarden in het wetgevend kader, een grote maturiteit van de betrokkenen vereist. Ik denk dat we ons redelijkerwijs niet kunnen onttrekken aan de erkenning van het ouderschap van de draagmoeder, wanneer zij dat wenst.” Welke uitdagingen zie je op het vlak van de afstamming bij het invoeren van nieuwe wetten? Koen Geens: “Wat doe je als de draagmoeder geen ouderschap wil opnemen? Vaak is het genetisch materiaal van een kind dat via een draagmoeder wordt verwekt van een andere persoon. Heeft het kind in dat geval dezelfde rechten wat betreft het kennen van de biologische moeder? Is dat recht gelijkaardig aan de huidige bepalingen van

17


De maatschappelijke kijk op gezinnen evolueert. Gezinnen met holebi-ouders en ook bewust alleenstaande moeders zijn steeds talrijker de adoptiewetgeving? Stel u bijvoorbeeld voor dat de draagmoeder binnen de eigen familie van de wensouders wordt gevonden, maar dat de draagmoeder niet wil dat het kind weet dat zij de biologische ouder is. Gaan we dat toelaten bij het invoeren van wetgeving? Die bepaling kan voor een persoon een verschil maken om zich al dan niet als draagmoeder aan te bieden. Daarom moet er grondig worden nagedacht voor we een wettelijk kader introduceren. De vraag of een draagmoeder al dan niet gekend wil zijn, is ook een indicatie van haar onbaatzuchtigheid, haar bereidheid om een ouderrol op te nemen. Het is een heel moeilijk debat vanuit ethisch oogpunt. In de informaliteit waarin nu afspraken worden gemaakt tussen wensouders en draagmoeders kunnen heel wat problemen opduiken, begrijp me niet verkeerd. In wetgevend werk anticiperen op onvoorziene omstandigheden is echter allerminst evident.” Wat als een van de betrokkenen de buitenlandse nationaliteit heeft? Koen Geens: “Daarbij moet je heel duidelijk nagaan wat het toepasselijk recht is. De wetgeving van welk land ga je toepassen? Het internationaal privaatrecht is ongelofelijk complex. Op internationaal vlak lijkt het mij wenselijk dat er een verdrag komt dat de erkenning van het draagmoederschap regelt zoals het Haags Adoptieverdrag. Dat moet belangrijke garanties bevatten tegen de uitbuiting van vrouwen en commerciële praktijken. We zouden het Belgische wetgevend kader kunnen beperken tot situaties waarbij alle betrokkenen de Belgische nationaliteit hebben, maar we kunnen niet uitsluiten dat mensen zich in de praktijk wenden tot buitenlandse draagmoeders. We kunnen het fenomeen draagmoederschap niet negeren.

18

De uitdaging van het familierecht is dat de technologische ontwikkelingen en de maatschappelijke opvattingen enorm snel evolueren. Daardoor moet je te vaak ingrijpen. Het is gemakkelijker om in te grijpen als er al een kristallisatie is van een bepaalde praktijk. Draagmoederschap is een relatief recent fenomeen. Recht is gestolde politiek. Soms moet je veel politiek prakkiseren om gerust te zijn dat je de goede beslissingen neemt.” Over afstamming gesproken: uw partij is voorstander van het afschaffen van de volledig anonieme donatie van eicellen en sperma in België. Koen Geens: “Mensen kennen graag hun ouders. Ik heb mijn vader nooit bewust gekend. Hij is gestorven toen ik negen maanden was. Ik ervaar dat als een van de grootste lacunes in mijn bestaan. Een belangrijke wens zou vervuld worden, mocht ik, op een of andere manier, met hem in contact kunnen komen. Ik heb veel begrip voor kinderen die dezelfde wens hebben, ook al hebben zij twee heel goede ouders. Iedere situatie is natuurlijk anders, maar je biologische ouders kennen kleurt je bestaan. Het grootste geschenk van politiek actief te worden, is dat veel oudere sympathisanten mijn vader hebben gekend en niet wisten dat ik zijn zoon was. Toen ik in de politiek stapte, spraken ze mij aan over mijn vader.” CD&V wil een databank invoeren op vrijwillige basis met de gegevens van donoren en donorkinderen die gekend willen zijn. Koen Geens: “In de Vlaamse Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin is er een werkgroep ‘afstamming’ opgericht. De werkgroep zal beleidsaanbevelingen formuleren om een afstammingscentrum op te richten, met een DNA-databank en -register, gekoppeld aan de nodige begeleiding. Een databank houdt natuurlijk risico’s in. Zo’n databank creëert een aanbod van donoren. Het kan geenszins de bedoeling zijn om optimale kinderen te creëren. Het doel moet zijn om het kind de kans te geven zijn biologische afstamming na te gaan, niet om de wensouders hun donor te laten selecteren. Ik stel me de vraag of er geen internationale databank moet komen. Op internationaal vlak is er immers een sterke tendens om het recht op identiteit te erkennen. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens erkent uitdrukkelijk die tendens. In Duitsland erkende het grondwettelijk hof al in 1989 het recht op identiteit. Recent werd dat recht nog bevestigd voor donorkinderen. In Nederland werd dit erkend in 1992 en 1994

bij de zogeheten Valkenhorstarresten. Ik wil dat we de wetten van andere landen respecteren. Een Europees wettelijk kader zou dus beter zijn, maar daar kunnen we niet op wachten. Ik zie dat niet meteen gebeuren. Ik denk dat de wijsheid in de richting van een Belgische regeling leidt waarbij de donor gedeeltelijk gekend is. Als we immers donoren verplichten volledig bekend te zijn, zullen we wellicht niet meer kunnen garanderen dat er voldoende spermadonoren zullen zijn. Ik ben zeker voorstander van een modernisering van het familierecht, maar ik ben beducht voor te snelle ingrepen. Nationale wetgeving kan maar een beperkte stabiliteit bieden.” Onlangs maakte Kind & Gezin bekend dat er proefdossiers kunnen starten bij adoptiedienst Het Kleine Mirakel voor interlandelijke adoptie met de staat New York. Hoe denkt u daarover? Koen Geens: “Ik heb veel respect voor de kinderwens van mensen. Te meer omdat personen die een beroep doen op interlandelijke adoptie blijk geven van het vermogen om te leven met een situatie die al vastligt. Er gaat veel generositeit uit van mensen die via interlandelijke adoptie hun kinderwens willen vervullen. Je moet bij interlandelijke adoptie de mensenrechtenverdragen wel in het oog houden. Die bepalen dat er bij adoptie eerst moet gezocht worden naar opvang van een kind in de eigen cultuur, taal en omgeving. Respect voor de gevoelens van de ouders die hun kind ter adoptie afstaan is daarbij van primordiaal belang.” Hebt u bedenkingen bij de manier waarop adoptie in de VS is geregeld? Koen Geens: “In de VS is er minder begeleiding van ouders en kinderen. Er is ook niet zo’n sterke sociale zekerheid als in België. Daardoor kunnen heel wat moeders de opvoeding van een kind niet aan en gaan ze soms sneller over tot het afstaan van hun kind bij de geboorte. Dat is trouwens ook in België ooit zo geweest. Iedereen die de film ‘L’enfant’ van de gebroeders Dardenne heeft gezien kan daarover meespreken. Het is geen verwijt aan de VS, eerder een vaststelling.” Begrijpt u dat de opening van dat nieuwe adoptiekanaal in de VS door de holebi- en transgenderbeweging wordt toegejuicht? Koen Geens: “Ik vind het goed dat de kanalen voor interlandelijke adoptie waarbij ook holebikoppels in aanmerking komen opengaan. Ik vertrouw in de goede samenwerking tussen De Centrale Autoriteit


dossier familie

voor adoptie van de Vlaamse Gemeenschap (VCA) en de Federale Centrale Autoriteit inzake Adoptie (FCA). Zo verzekeren we dat alleen adopties die het Haags Adoptieverdrag en het Kinderrechtenverdrag respecteren zullen aanvaard worden. Adoptabiliteit (wat betekent dat iedereen zijn toestemming moet geven voor de adoptie, n.v.d.r.) en subsidiariteit (wat betekent dat men altijd de minst ingrijpende maatregel neemt en waarbij interlandelijke adoptie als de laatste en meest ingrijpende maatregel geldt, n.v.d.r.) zijn de principes.” Bij het verkennen van nieuwe adoptiekanalen zijn er twee bevoegde instanties die zich moeten uitspreken: de VCA en de FCA. Is het niet omslachtig dat deze bevoegdheid zowel op het Vlaamse als het federale niveau zit? Koen Geens: “De VCA en de FCA doen hun werk voortreffelijk. Er is echter een Belgisch aspect, de heterogeniteit van de bevoegdheden. Het persoonsgebonden aspect zit op het Vlaamse niveau. Het internationale aspect zit via het ministerie van Buitenlandse Zaken en het ministerie van Justitie op het federale niveau. De samenwerking

verloopt vlot, maar verschillen in benadering zijn niet uit te sluiten.” In het verleden zijn er situaties geweest waarbij een adoptie in het buitenland werd goedgekeurd, maar in België niet werd erkend. Niet zonder gevolgen… Koen Geens: “Die situaties moeten we te allen tijd vermijden door een goede samenwerking. Interlandelijke adoptie, zowel voor heterokoppels als homokoppels, is veel ingewikkelder geworden dan enkele decennia geleden. Er worden minder kinderen ter adoptie aangeboden die niet in hun eigen land opgevangen kunnen worden. Ik hoop dat de nieuwe adoptiekanalen een stuk soelaas bieden voor holebikoppels met een vurige kinderwens. De maatschappelijke kijk op gezinnen evolueert. Gezinnen met holebi-ouders en ook bewust alleenstaande moeders zijn steeds talrijker. Een kind leeft van liefde, meen ik. Steeds meer mensen erkennen holebi-ouders als volwaardige ouders. De maatschappelijke attitudes zullen verder evolueren.” U hebt enorm veel werk deze legislatuur. Dreigt de modernisering van het familie-

recht niet op de lange baan geschoven te worden? Koen Geens: “Nee. Ik respecteer alleen het werk van de Kamer en de Senaat. Wie raakt aan het familierecht, raakt aan de fundamenten van de samenleving. Ingrijpende veranderingen doorvoeren in het familierecht betekent de toekomst opnieuw ordenen. In het erfrecht en het relatievermogensrecht hoop ik tot een nieuw evenwicht te komen. Nieuwe samenlevingsvormen erkennen is voor mij en mijn partij prioritair. Ik hoop er nog tijdens deze legislatuur in te slagen de wet inzake de transseksualiteit aan de mensenrechten aan te passen. Over draagmoederschap durf ik me niet uit te spreken, omdat er een evenwicht gezocht moet worden tussen de rechten van het kind, de draagmoeder en de wensouders. Ik vraag me ook af of ik deze tijdens legislatuur een heel nieuw afstammingsrecht zal kunnen introduceren. Ik weet niet of ik dat domein tot rust kan brengen. De fundamenten van een nieuw afstammingsrecht gaan we leggen. De toekomst zal uitwijzen of daarop voortgebouwd gaat worden. Dat risico ben ik bereid te nemen. Ik ga alleszins geen uitdaging uit de weg!”

19


COMING-OUT Nergens beter dan thuis

Coming-out thuis bij mama en papa is niet evident. Hoe verloopt het? Is er wel altijd sprake van een coming-out? Soms gebeurt het expliciet, soms stilzwijgend. Nick, Karolien, Steve, Frank en Inge getuigen. Timothy Junes

20


dossier familie

NICK (22)

KAROLIEN (31) STEVE (50)

“Toen ik uit de kast kwam, was ik 13 jaar. Toen nog een onnoemelijk jonge leeftijd om uit de kast te komen. Thuis ben ik twee keer uit de kast gekomen.”

“Mijn mama heeft mijn coming-out voor mij gedaan. Ik was 15 jaar, en nog volop op zoek naar wie ik was en hoe ik mezelf kon zijn. Ergens op het internet was ik de aankondiging van het holebikamp van Wel Jong Niet Hetero tegengekomen, en dat was wel erg aantrekkelijk.”

“Op een avond in december, ondertussen bijna 10 jaar geleden, had ik de moed bijeengeraapt om mijn vrienden van de lagere school te vertellen dat ik homo was. We waren allemaal net aan de middelbare school begonnen en ik dacht dus dat als ze het niet goed zouden opnemen, ik naar een andere school kon gaan en opnieuw kon beginnen. Gelukkig reageerden de meesten heel erg goed en diezelfde avond heb ik het voor het eerst aan mijn ouders en zussen verteld.” “Mijn moeder heeft me toen even apart genomen. Ze zei me dat het nog te vroeg was om daar zeker van te zijn, en dat ik er beter nog geen label op plakte. Iets wat ik tien jaar later heel goed begrijp, maar wat op dat moment wel heel lastig was.” “Thuis was ik zowat half uit de kast, maar op school deed het gerucht al snel de ronde, dus was ik daar wel volledig out. Ik heb een half jaar lang een soort dubbelleven geleid, omdat ik thuis niet kon praten over school en omdat alles te maken leek te hebben met mijn homoseksualiteit.” “In de zomervakantie heb ik mijn ouders een brief geschreven waarin stond dat ik er zeker van was dat ik op jongens viel. Eigenlijk is er niets veranderd sinds die dag. Ze hebben er zelfs niets over gezegd. Ik ben zelfs nog stiekem gaan neuzen in hun nachtkastje om te zien of ze de brief wel echt hadden gelezen.” “Ik ben wel blij dat het zo is gegaan. Er is nooit echt een kwestie van gemaakt en dat was wel heel fijn. Natuurlijk heb ik op school wel mijn portie vuilbekkerij moeten verwerken, maar ik wist dat ik thuis aanvaard werd zoals ik was en ben.”

“Ik had in die periode een pennenvriend die, heel toevallig eigenlijk, in diezelfde fase zat, en ik was volop bezig hem een brief te schrijven over ‘het WJNH-kamp’. Die had ik op mijn bureau laten liggen, en mijn mama heeft hem gevonden bij het opruimen. ‘s Avonds vroeg ze of ik misschien lesbisch was. Ik probeerde het eerst nog te ontkennen, maar toen ik begon te huilen was het al snel duidelijk…” “Zij heeft het even later ook aan mijn papa verteld, en nog later aan de rest van de familie. Mijn papa sprak er pas met mij over toen ik hem meenam naar een ouderavond bij Enig Verschil. Het leek mij de enige manier om als 16-jarige elke woensdagavond weg te mogen en dan wisten ze tenminste waar ik zat. Hij dacht eerst dat het een fase was, maar hij stond wel open voor mijn argumenten dat het niet zo was. Ik ging uiteindelijk op holebikamp toen ik achttien jaar was, waar we op de oudernamiddag een heel erg mooie, maar emotionele babbel hadden. Dat is een moment dat ik echt nooit meer vergeet.” “Mijn broer moest er eerst wel aan wennen, maar uiteindelijk vonden we elkaar in gesprekken over welke bekende vrouwen we knap vonden, en zo konden we weer verder in onze relatie.” “In de familie was er wel een conservatieve oom, maar zowel mijn grootvader (die reageerde met ‘Ah ja, die moeten er ook zijn’) als mijn ouders hebben nooit echt ruimte gelaten om directe negatieve reacties toe te laten. Daar ben ik ze ook echt wel dankbaar voor.” “Op dit moment maak ik er geen geheim meer van. Ik praat gewoon over mijn vrouw en kinderen, zoals mijn collega’s praten over hun gezin. Ik ben wie ik ben, en dat is te nemen of te laten. Ik vind dat ik hierin een voorbeeld te stellen heb tegenover onze kinderen.”

“Ik was puber in de jaren tachtig, een niet zo fijne periode om te experimenteren met seks en seksualiteit. Niet alleen was de tijdsgeest nog totaal anders en konden we nog niet spreken van een algemene aanvaarding van homo’s, laat staan van gelijkheid, maar we beleefden bovendien de opkomst van aids, dat toen vooral gedefinieerd werd als een straf voor het promiscue gedrag van homo’s en waarover medisch gezien nog niet veel bekend was.” “Het enige wat jonge homo’s zoals ik toen ingeprent kregen van ongetwijfeld goed bedoelende jongerengroepen was: van seks krijg je aids en aan aids ga je dood. Als je het echt niet kan laten, doe het veilig, maar beter is het helemaal niet te doen, zeker niet met iemand die je niet (goed) kent… Niet bepaald bevorderlijk voor een hitsige puber die dringend zijn eerste stappen op het gladde liefdespad wilde zetten…” “Mede door deze tijdsgeest gold voor homo’s het ‘Don’t ask, don’t tell’-principe. Ik heb mij nooit tegenover iemand geout in de echte zin van het woord. Mijn ouders en familie kregen op een bepaald moment te horen dat ik een vriend had in plaats van een vriendin. Voor hen was dat nauwelijks een verrassing. Ze hebben er ook nooit een probleem van gemaakt, maar het zinnetje ‘ik ben homo’ is nooit gevallen. In mijn vriendenkring was het meteen duidelijk dat ik meer oog had voor jongens dan voor meisjes. Iedereen aanvaardde dan ook dat ik met een vriendje naar fuiven of etentjes kwam. Ik zat op kot in Gent.” “Slechts één keer heb ik mij echt moeten outen, toen een meisje dat met mij studeerde verliefd op mij werd en mij begon te stalken. Zij scheen mijn hints niet echt te vatten, hoewel die hoe langer hoe minder subtiel werden. Dus heb ik haar uiteindelijk de bevrijdende woorden ‘ik ben homo’ in wel tien talen naar het hoofd geslingerd. Zij interpreteerde dat prompt als ‘ik ben bi, het is een fase, dus misschien maak ik later nog kans’. Ik heb haar nog één keer teruggezien, op haar trouwfeest. Daar ben ik met mijn toenmalige vriend verschenen, wat voor haar zeer katholieke familie best wel een schok was, temeer omdat zij ervan uitgingen dat ik een van haar exen was.”

21


INGE (60) “Voor mij was mijn coming-out een vanzelfsprekendheid. Ik was voorbij de dertig toen ik besefte dat ik op vrouwen viel. Dat is een late ‘roeping’ en daarom moest ik mijn schade inhalen. Het was voor mezelf een schok om te ontdekken dat ik niet gelukkig was omdat ik steeds op zoek ging naar personen van het verkeerde geslacht.” “Vanaf het begin ben ik op zoek gegaan naar verenigingen en zocht ik aansluiting bij lotgenoten om te weten of ik wel lesbisch was of dat het een toeval was dat ik op die ene vrouw viel die trouwens al jarenlang een vriendin van me was. Via een vriendin ben ik in contact gekomen met een vrouw die mijn eerste vrouwelijk lief werd. Vanaf de eerste week wist mijn omgeving dat ik verliefd was op een vrouw en ik stak dit niet onder stoelen of banken. Die relatie duurde niet zo lang en ik ben op zoek gegaan naar verenigingen om te ijveren voor gelijke rechten als heterokoppels.” “Mijn tweede lief, met wie ik bijna twintig jaar heb samengeleefd, kende ik reeds een aantal jaren vooraleer ik wist dat zij lesbisch was. De familie toonden we meteen dat we een koppel waren. Alleen voor mijn grootmoeder toonden we onze gevoelens niet. We dachten dat zij daar misschien problemen mee zou hebben. Ze was al op hoge leeftijd en had een zwak hart. Met Kerstmis nam mijn grootmoeder me plots bij de arm en ze vroeg of het goed was dat zij ook een ‘enveloppeke’ had gemaakt voor Anneke. Dat was voor mij het mooiste kerstgeschenk dat ik in mijn leven heb gekregen. Toen we op televisie kwamen, moest het ganse rusthuis daarvan op de hoogte zijn, zo fier was ze. Dertig jaar geleden was het niet zo evident om iets in de media te krijgen over holebi’s. Soms heb ik vandaag de indruk dat ik in de omgekeerde wereld van toen leef.” “Mooie liedjes duren echter niet lang. Na een samenlevingscontract en een huwelijk ben ik van mijn vriendin gescheiden. Een ommezwaai in mijn leven. Na veel verdriet heb ik toch een manier gevonden om zeer gelukkig te zijn. Ik ben dankbaar voor de mooie jaren en koester hoop voor wat er nog komen zal.”

22

FRANK (64) “Ik ben geboren in 1951, als tweede van drie kinderen. Ik heb een dertien maanden oudere broer en een zes jaar jongere broer. Ik ben heel streng opgevoed, met weinig of geen plaats voor sentiment. Als ik terugdenk aan mijn jeugd, kan ik me niet bepaald voor de geest halen of ik al dan niet gelukkig was. De relatie met mijn ouders en mijn broers was eerder ‘zakelijk’. Ik ging naar school, ik hield me braaf aan de strenge leefregels. Ik dacht zelfs niet na over de (on)zin hiervan.” “In mijn pubertijd ben ik stilaan zelfstandiger beginnen leven en heb ik mijn eigen levensstijl gevonden. Ik was de enige in het gezin die een grote vriendenkring had. Ik bleef bij vrienden en vriendinnen logeren, ging met hen op reis, ging met hen uit. Vanzelfsprekend heeft dat een zekere ‘vervreemding’ van mijn familie veroorzaakt. Er waren regelmatig conflicten.” “In 1977 besloot ik alleen te gaan wonen. Dat werd door mijn ouders en broers 100% ‘zakelijk’ aanvaard. Ze hadden er niets op tegen maar ze hebben mij hoegenaamd niet geholpen.” “Zo gauw ik op eigen benen stond, kon ik naar hartenlust uitgaan en personen ontvangen. Ik heb toen snel de Antwerpse homowereld ontdekt. Ik voelde mij prima in die wereld en heb er met mijn familie nooit over gesproken.”

“In 1977 leerde ik ook mijn partner kennen, met wie ik na drie jaar ging samenwonen. Ook daarover heb ik nooit details verteld. Je spreekt niet van de strop in het huis van de gehangene…” “Ik werkte als leerkracht. Mijn collega’s maakten er geen probleem van dat ik homo was. Ik was gewoon mezelf, probeerde niet te manifest te zijn, maar maakte er evenmin een geheim van. Ik heb een aantal jaren een relatie gehad met een collega van dezelfde school. Zowel leerkrachten als leerlingen waren hiervan op de hoogte. Ik was niemand tekst en uitleg verschuldigd. Ik bleef steeds mezelf.” “Sinds twaalf jaar ben ik vrijwilliger in concertzaal De Roma, waar iedereen weet dat ik al veertig jaar met mijn partner samenleef. De tijden zijn ondertussen dusdanig geëvolueerd dat er vrij over gesproken kan worden.” “Als ik mijn drie situaties vergelijk, thuis, op school en De Roma, dan verheug ik mij steeds meer over de tolerantie van mijn omgeving.”


ADVERTENTIE

KEEP CALM AND LOVE WHO YOU WANT www.s-p-a.be


TIPS VOOR REGENBOOGFAMILIES Hoe voed je als LGBT-ouder je kind(eren) op? Met liefde, hopen wij. Niets bijzonders, behalve dat de kinderen vroeg of laat zullen opmerken dat hun gezin anders is dan dat van de meeste van hun klasgenoten. Misschien omdat die laatsten hen er wel op wijzen. Met empathie, hopen wij, maar dat is niet gegarandeerd. David Schoenmaekers

OPVOEDINGSTIPS VOOR LGBT-OUDERS

LASTIGE VRAGEN DIE ZOTTE ANTWOORDEN VERDRAGEN

Om lastige vragen die LGBT-ouders kunnen krijgen wat te relativeren, geven we eerst enkele antwoorden die veeleer komisch dan praktisch zijn. Daarna komen dan echte tips aan bod. Tot slot volgt advies voor ouders die hun coming-out tegenover hun kinderen willen doen.

24

Kinderen 0-3 jaar •

Op deze jonge leeftijd laat je de kinderen best al in aanraking komen met verschillende types families. Zoek kinderboeken die inclusief zijn en verscheidene familievormen tonen. Nodig families en vrienden uit die holebi en/of transgender zijn. Zo merkt je kind ongedwongen de verschillen tussen families.

(aan een homo-ouder) Jullie zonen krijgen zeker alleen poppen om mee te spelen? Ja, stel je voor dat ze graag zouden voetballen: dat is zo’n homofobe wereld!

Zoek een crèche en een kleuterschool uit waar je jezelf goed bij voelt. Ga naar opendeurdagen, praat met opvoeders en leerkrachten … Zo merk je hoe de school of crèche tegenover genderdiversiteit en diverse gezinsvormen staat.

(aan een lesbische ouder) Missen de kinderen hun vader niet? Och, ze doen af en toe een babbeltje met de bediende van de spermabank.

Je wilt misschien al praten over genderidentiteit en seksualiteit, maar hou er rekening mee dat peuters niet abstract kunnen denken en vooral de zekerheid willen hebben dat ze geliefd zijn, dat de aanwezigheid en de liefde van jou als ouder verzekerd is. Hou verklaringen die verband houden met genderidentiteit en seksualiteit simpel en zeer concreet.

Zadel je kind niet op met dwingende verwachtingen over speelgedrag. Zorg vooral voor voldoende positieve prikkels. Laat kinderen vrij spelen, zonder je te veel te laten leiden door opvattingen van welke spelletjes voor jongens en welke voor meisjes zijn. Dat bevordert de volwaardige ontwikkeling van je kind.

Vragen van de omgeving

(aan een transgenderouder, uitgedrukt in de vorige genderrol) Ben je nog steeds hun papa/mama? Ja, en ook hun papa/mama, hun personal coach, hun superheld, hun huishoudmanager, hun kok, hun schoenveterknoper, hun sprookjesverteller, hun parttime god en alle andere rollen die het ouder-zijn vereist.

Vragen van de kinderen Hoe hebben mama en jij mij gekregen? Je bent de zoon van een superheld uit het superheldenbos. Er leven echter duizenden papa’s in het superheldenbos, dus gaan we nooit weten welke superheld je papa is. (bij adoptie) Papa, waar was ik de eerste jaren van mijn leven? Och kindje, wij hebben je overal gezocht, maar je bent een krak in verstoppertje spelen. Worden we later ook homo? Misschien, maar ook al ben je hetero, we aanvaarden je zoals je bent.

Kinderen 4-11 jaar •

Praat met je kind over seksualiteit en genderidentiteit. Op deze leeftijd kunnen kinderen concepten zoals gender, seksuele identiteit, adoptie, zwangerschap en inseminatie vatten.

Dit is de leeftijd waarop kinderen heel gefocust kunnen zijn op de vraag wat de impact is om een LGBT-ouder te hebben. De vraag hoe leeftijdsgenoten hen daardoor benaderen kan zich op deze leeftijd sterk manifesteren. Dat leidt soms tot onzekerheid. Stel je kinderen gerust met veel liefde. Straal zelfverzekerdheid


dossier familie

COMING-OUT TIPS VOOR LGBT-OUDERS

uit. Leg echter ook uit dat niet iedereen ruimdenkend is over verschillen tussen mensen en gezinnen. Benadruk zeker ook de positieve rol die medestanders spelen zoals de leerkracht of de vriendjes van wie je de ouders goed kent. Leg uit dat als je iemand ‘raar’ vindt, dit vaak is omdat je die persoon niet goed kent. Praten en spelen met elkaar zorgt ervoor dat ‘raar’‘gewoon’ wordt.

Tieners •

Dezelfde tips als voorgaande blijven gelden. Blijf er vooral over praten. Tieners kunnen heel erg bezig zijn met zichzelf en hun eigen leefwereld. Tracht vanuit die leefwereld te vertrekken om je eigen gezinssituatie bespreekbaar te houden.

Zorg dat er in huis voldoende betrouwbare informatie is over holebi’s en transgenders. Je kinderen kunnen opzoeken wat ze je zelf niet durven te vragen. Çavaria heeft twee basisbrochures die informatie voorzien over holebi’s en transgenders: ‘Alles wat je altijd al wilde weten over holebi’s’ en ‘Alles wat je altijd al wilde weten over transgenders’. Die brochures kan je bestellen via cavaria. be/shop. Leg ze niet in een apart hoekje, maar gewoon tussen de tijdschriften op de salontafel. Zet eens in het bijzijn van je kinderen een film of serie op waarin holebi’s en transgenders in gezinssituaties aan bod komen. Zo zien ze dat ze natuurlijk niet de enigen zijn in hun gezinssituatie. Neem de kijkwijzer en aanbevolen leeftijd als referentie indien je twijfelt of je kind gereed is voor een bepaalde film of serie.

Contacten met andere regenboogfamilies met tienerkinderen zijn een steun en een punt van herkenning voor tieners die vrij met elkaar kunnen omgaan. Zie verenigingen voor contacten.

Hou er rekening mee dat je coming-out als LGBT-ouder doen geen eenmalige gebeurtenis is, maar een proces doorheen het leven van het kind. Kinderen willen informatie, maar ze zoeken ook geruststelling. Vraag aan je kinderen wat ze weten over holebi’s en transgenders, en hoe ze denken over holebi’s en transgenders.

Zorg ervoor dat je kinderen in contact komen met andere kinderen met homoseksuele papa’s, lesbische mama’s, transgenderouders, inter- of biseksuele ouders. Indien je die mensen niet kent, dan kunnen kinderen terecht bij de Holebifoon.

Hou er rekening mee dat de reacties van kinderen op je coming-out sterk kunnen variëren. Sommigen zullen veel tijd nodig hebben om de coming-out te verwerken, anderen zullen er helemaal niet over willen praten. Nog anderen zullen vooral veel vragen stellen. Elk kind is anders. Probeer niet te snel gefrustreerd te raken als je kind niet meteen overloopt van begrip. Als LGBT-ouder kan je niet veranderen wie je bent, maar je kunt wel inlevingsvermogen tonen.

Benadruk dat je coming-out niets verandert aan de liefde die je voor je kinderen voelt. Beklemtoon vooral de eerste dagen en weken na een coming-out dat door die onthulling de menselijke relaties in het gezin niet ingrijpend veranderen.

En bij adolescenten? Coming-out doen als ouder tegenover tieners vraagt soms extra moed. Leeftijdsgenoten zijn voor adolescenten zeer belangrijk. Ze zijn misschien extra bezorgd over hoe hun leeftijdsgenoten hen zullen benaderen als bekend wordt dat de ouder(s) holebi en/of transgender is (zijn). Adolescenten zijn ook bezig hun eigen seksuele identiteit te vormen. Daardoor kunnen gesprekken met je kinderen over seksualiteit of seksuele identiteit extra uitdagend worden. Zoek contact met andere ouders over hun ervaring.

INFO & VERENIGINGEN De Holebifoon kan je bereiken via www.holebifoon.be, per e-mail op vragen@holebifoon.be of door te bellen naar het gratis telefoonnummer 0800 99 533 (op maandag, woensdag en donderdag van 18.30 tot 21.30 uur). Verenigingen (alle verenigingen en volledige contactgegevens: zie de verenigingslijst achteraan in ZiZo-Magazine) • •

• •

’t Kwadraat: vereniging voor holebi-ouders Wel Jong Niet Hetero: nationale jongerenvereniging voor holebi's en transgenders. Zij overkoepelen de holebi- en transgenderverenigingen voor jongeren. Bekijk hun site voor een LGBT-jongerengroep in de buurt: www.weljongniethetero. be/groepen Berdache België: vereniging voor ouders van jonge en oudere/volwassen genderkinderen Anders Gewoon: voor transgenders en hun omgeving

25


WE ARE FAMILY Er is al heel veel inkt gevloeid over de vraag of homoseksualiteit is aangeboren, dan wel door de omgeving wordt bepaald. Hoe het ook zij, bij velen leeft toch de indruk dat er veel families zijn waarin meerdere leden ‘van de familie zijn’. ZiZo sprak met enkele personen die niet de enige holebi in hun familie zijn.

Yannick Smeets


dossier familie

Het is gelukkig nog niet voorgevallen dat ik verliefd werd op iemand met wie Koen aan het daten was of met wie hij een relatie had. Of vice versa - Bart

Koen en Bart (25 jaar), een eeneiige tweeling, zijn beiden homo. Ze kwamen niet tezamen uit de kast. Koen vertelde het zijn ouders toen hij 14 jaar was: “Ik heb het gewoon tegen mijn ouders gezegd op een avond toen mijn broers boven waren. Ik zat alleen met mijn ouders in de woonkamer. Als broers konden we het goed vinden met elkaar, maar als we de kans zagen om elkaar een hak te zetten, deden we dat ook wel. Daarom heb ik gekozen om het persoonlijk tegen m’n ouders te zeggen.” Bart heeft 6 jaar langer gewacht, tot hij het middelbaar onderwijs had afgerond. “Doordat ik op een technische school zat waar het grootste deel van de leerlingen jongens waren, heerste er een zekere machocultuur”, verduidelijkt Bart. Volgens hem is dat de reden waarom zijn broer eerder uit de kast is gekomen. Koens eerdere comingout maakte het voor hem wel makkelijker om dat ook te doen, voornamelijk bij zijn ouders en andere familieleden. Voor hun coming-out hadden ze er echter geen idee van dat ze beide homo waren. Voor Koen was het een verrassing toen Bart uit de kast kwam: “Ik had altijd gedacht dat hij samen was met een gezamenlijke vriendin met wie we veel optrokken.” Tweelingbroers die beiden homo zijn… Het is toch wel een beetje speciaal, niet? “Sommige mensen beginnen meteen te fantaseren of ongepaste vragen te stellen als ze dat over ons horen”, vertelt Bart. “We zijn echter nooit samen uitgegaan. Wat nog het dichtst in de buurt kwam van samen uitgaan, was toen Koen mij naar een avond van holebi-jongerenvereniging Enig Verschil heeft meegenomen.” “Ik ga niet echt uit naar clubs of feestjes”, geeft Koen toe. “Ik ga liever iets drinken met vrienden.” “Ik ben

meer diegene van ons twee die uitgaat”, zegt Bart. “Ik vraag Koen af en toe wel mee, maar tot op heden zijn we nog niet samen gaan feesten.” Samen daten is evenmin aan de orde. “We hebben niet dezelfde voorkeuren als het op mannen aankomt”, meent Koen. “Ik val meestal op donkerharige, mannelijke types die lief zijn en me kunnen doen lachen. Als ze fan zijn van Disney, is dat zeker een plus.” “Ik hoop dat we niet op dezelfde types vallen”, bezweert Bart. “Het is gelukkig nog niet voorgevallen dat ik verliefd werd op iemand met wie Koen aan het daten was of met wie hij een relatie had. Of vice versa. Ik vind het niet gemakkelijk om mijn voorkeurstype te omschrijven. Iets dat vaak terugkomt qua uiterlijk is dat de mannen die ik aantrekkelijk vind ofwel slank en iets kleiner dan ik zijn, ofwel even groot of groter en gespierd. (lacht) Verder vind ik het belangrijk dat de persoon gevoel voor humor heeft en een actief leven leidt, aangezien ik zelf veel sport en beweeg.” Geert Proost (25) was al van bij zijn geboorte niet de enige homo in zijn familie. Zijn nonkel Paul Borghs (52) kwam uit de kast nog voor Geert was geboren. Paul benadrukt dat hij moeite heeft met het concept ‘uit de kast komen’: “Als homo moet je telkens opnieuw uit de kast komen, bijvoorbeeld als je van werk verandert of nieuwe buren krijgt, en dit gebeurt ook niet altijd op dezelfde manier en op hetzelfde tempo. Mensen gaan er vaak in eerste instantie vanuit dat je hetero bent. Toen ik enkele jaren geleden voor een onderzoek naar het ziekenhuis moest, ging de verpleegster na afloop in de wachtzaal mijn echtgenoot halen. Ze vroeg luid naar de vrouw van

mijnheer Borghs. Toen mijn echtgenoot rechtstond, werd hij vriendelijk verzocht om terug te gaan zitten omdat ze een vrouw verwachtte. Die verpleegster had trouwens geen enkel bezwaar tegen een homokoppel, maar het kwam gewoon niet in haar op dat een man ook wel eens met een man zou kunnen meegekomen zijn. Zo zie je maar dat je telkens weer uit de kast moet komen. Mijn feitelijke coming-out speelt zich af op het einde van de jaren zeventig, begin jaren tachtig. Ik zat in Deurne op een middelbare jongensschool, het onderwijs was toen nog gescheiden, en er waren nog enkele homo’s in de klas. Op de een of andere manier werd dat al vlug duidelijk. In het laatste jaar van de middelbare school begonnen we in het weekend samen uit te gaan. We gingen naar het G.O.C. in de Dambruggestraat in Antwerpen en Café Strange dat er recht tegenover ligt. De Marcus Antonius in de Van Schoonhovenstraat was voor ons ook een geliefde uitgaansplek. Op school spraken we daar in een soort codetaal over. We gingen naar de club en dat soort dingen. Je mag niet vergeten dat het toentertijd nog absoluut niet evident was om uit de kast te komen, hoewel ik nooit echt moeite heb gehad met het aanvaarden van mijn homoseksualiteit, en zelfs van geluk mag spreken dat ik op vrij jonge leeftijd en vrij spontaan met andere homo’s in contact ben gekomen. Internet bestond nog niet en je kon niet even opzoeken waar je naartoe moest. Uit mijzelf zou ik het wellicht pas veel later hebben aangedurfd om een homodiscotheek binnen te stappen, als ik toen nog geen andere homo’s zou hebben gekend.” “Ik kan me niet herinneren dat ik bij mijn ouders op de één of andere manier een

27


Ik ben uit de kast gekomen met de hulp van de televisie. Enkele jaren geleden werd op VTM het programma ‘Uit de kast’ uitgezonden. Via die weg is het gegaan- Geert

grote coming-out heb gedaan. Mijn tactiek was eerder om ze geleidelijk te laten wennen aan het idee dat hun zoon homo was. In 1986 ben ik gaan samenwonen met Roger, mijn echtgenoot, en toen was het natuurlijk wel voor iedereen duidelijk.” Geert, Pauls neef, pakte het anders aan. Hij deed wel een ‘grote coming-out’: “Ik ben uit de kast gekomen met de hulp van de televisie. Enkele jaren geleden werd op VTM het programma ‘Uit de kast’ uitgezonden. Via die weg is het gegaan. Mijn nonkel steunde me door aanwezig te zijn tijdens één van de opnames.” Paul had er voorheen niet bij stilgestaan dat Geert homo was. “Geert is altijd veel bezig geweest met (vecht) sporten en voetbal. Daardoor vermoedde ik niet meteen dat hij homo zou zijn. Uiteraard is dat een volledig foute redenering”, geeft Paul toe. Paul herinnert zich uit het televisieprogramma dat zijn zus opmerkte dat Geert “van karakter helemaal nonkel Paul was”. Geerts vader merkte op zijn beurt op dat hij er weinig problemen mee had dat Geert homo was, omdat zijn twee nonkels ook al zo lang samenwoonden en gelukkig waren. “Het bewijst nog maar eens hoe belangrijk het is om allerlei mensen met elkaar in contact te brengen”, zegt Paul. “Het is de efficiëntste manier om vooroordelen, bijvoorbeeld over homo’s, af te bouwen.” Geert en Paul zijn overigens niet de enige holebi’s in de familie. “Mijn nonkel, de broer

28

van mijn moeder, was homo”, zegt Paul. “Hij is jammer genoeg al een tijdje gestorven. Toen hij thuis zijn coming-out deed werd hij buitengezet op het moment dat hij achttien jaar werd. Als ik me niet vergis, heeft hij in de jaren vijftig zijn coming-out gedaan. Nadat hij uit het huis was gezet, werd hij nog een tijdje opgevangen door mijn ouders. Hij is voor zover bekend dus de enige echte homopionier in onze familie!” Willeke (40) is als kind ook opgegroeid met de notie dat ze niet de enige in de familie was. Van haar neef Pieter (52) was geweten dat hij niet hetero was, al spreekt hij liever niet over een klassieke coming-out: “Ik heb op geen enkel moment iets verborgen, dus heb ik bij wijze van spreken nooit in de kast gezeten en hoefde geen coming-out te doen. Er was wel een moment waarop iedereen in mijn omgeving het plots te weten kwam. Ik had over mijn eerste relaties en vriendschappen zonder er veel over na te denken een boekje gepubliceerd. Het verhaal lag gewoon in de winkel. Wellicht deed dat nieuws de ronde in mijn familie en zijn er toen zaken over gezegd, maar bijna nooit tegen mezelf. Hoe erop werd gereageerd, weet ik dus eigenlijk niet. Eerlijk gezegd ging ik daar nogal laconiek mee om.” Willeke vult aan: “Pieter heeft het voor mij gemakkelijker gemaakt om bij m’n tantes en nonkels te vertellen dat ik lesbisch ben. Het was immers niet ‘nieuw en choque-

rend’ meer in de familie. Ik ben zeker dat Pieters openheid mijn coming-out in de familie heeft vergemakkelijkt. We spreken ondertussen toch over zo’n 23 jaar geleden. Het is vandaag denk ik allemaal ‘normaler’ geworden dankzij de media en de talrijke inspanningen van de LGBT-gemeenschap.” Pieter is ook van mening dat iedereen in de familie er wat sneller overheen was toen Willeke haar coming-out deed, omdat ze al gewend waren aan het idee dat iemand in de familie holebi was: “Zoals zo vaak, was de eerste gedachte bij mijn ouders wellicht dat hun kind ‘ongelukkig’ zou worden. Mijn ouders hebben snel ingezien dat er van ‘ongelukkig zijn’ geen sprake was. Ik leidde een vrolijk leven met fijne relaties en vrienden. Hun aanvankelijke angst voor mijn toekomst verdween snel. Ze gingen er goed mee om. Mijn ouders zijn altijd heel gastvrij en vriendelijk geweest voor al mijn vrienden. Ik ben al bijna 27 jaar samen met dezelfde man. Hij wordt door mijn vader gewoon als een schoonkind beschouwd, zoals alle anderen. Mijn vriend heeft mijn vader erg graag en omgekeerd. Mijn moeder is enkele jaren geleden overleden, maar ook voor haar gold absoluut hetzelfde.” Pieter ziet er de humor wel van in. “We hebben wel een speciale familiesamenstelling: mijn vader is de broer van Willekes vader, en mijn moeder de zus van Willekes moeder. Als er iets genetisch in het spel is, is het niet zo raar dat we net in deze twee gezinnen ‘met veel’ zijn.”


Het mooiste cadeau Draagmoeder Sophie schonk Wim en Kevin een zoon

30

dat er is


dossier familie

Er is een dorp nodig om een kind op te voeden, zegt men wel eens. In het geval van de kleine Remy was dat spreekwoordelijk dorp nodig om hem op de wereld te zetten. De kleine jongen is de zoon van twee papa’s, maar kwam op de wereld door een draagmoeder, een eiceldonor, de goede zorgen van het medische team van het UZ Gent en de steun van familie en vrienden. Tekst: Laura Liems Foto's: Sophie Nuytten Wim en Kevin ontmoetten elkaar 13 jaar geleden in het pre-smartphonetijdperk op een message party in Antwerpen. Ze waren toen nog prille twintigers en er was nog lang geen sprake van een kinderwens. Acht jaar later begon het toch te kriebelen. Uiteindelijk hebben ze gekozen voor een draagmoeder. Ondertussen is hun zoon 2 jaar oud, en mogen ze zich ‘paps’ en ‘papa’ noemen. HET LANGE PAD DAT ADOPTIE HEET Zoals veel andere koppels, zagen Wim en Kevin hun vrienden en hun familieleden aan kinderen beginnen. Ook zij wilden graag ouders worden. Toen het koppel eraan begon te denken om hun wens concreet te maken, was adoptie de eerste piste die ze onderzochten. “Maar dat bleek nogal lang, ingewikkeld en moeilijk te zijn”, vertelt Kevin. “We hebben ons wel ingeschreven, maar de eerste brief die we kregen van Kind en Gezin, was ronduit ontmoedigend.” “Er waren toen al enorm lange wachtlijsten in België”, voegt Wim eraan toe. “Adopteren uit het buitenland is soms mogelijk, maar veel landen geven nog steeds de voorkeur aan een netjes getrouwd christelijk heterogezin. Een homokoppel gaat in tegen het waardesysteem van veel Afrikaanse of Arabische landen waaruit geadopteerd kan worden.” NIEUWE WERELD, OUDE VRIENDEN In 2012 hoorden Wim en Kevin op het nieuws dat het UZ Gent het eerste ziekenhuis in België zou worden dat draagmoederschap voor homokoppels zou begeleiden. “Sophie, een collega van Wim, had ooit eens terloops laten vallen dat ze wel draagmoeder wilde zijn,” vertelt Kevin, “maar dat wist

ik toen zelfs niet. Pas na dat nieuwsbericht kwam het weer ter sprake op een barbecue. Op dat punt was het allemaal nog lacherig, maar een paar weken later zei Sophie dat ze het écht meende. Op dat moment zijn we echt beginnen nadenken. In september hadden we dan ons intakegesprek met twee koppels: ik en Wim, en Sophie en haar man. Toen is de bal aan het rollen gegaan.” “Ik heb er eigenlijk nooit aan gedacht om draagmoeder te zijn tot het ter sprake kwam”, vertelt Sophie. “Ik werkte samen met Wim, maar ondertussen waren we ook goede vrienden geworden. Ik heb het idee met mijn man besproken en ook hij zag het helemaal zitten. Ik werd dat jaar wel 39 jaar, dus zei ik wel: als je het wil, dan is het nú, want anders is er een groter risico op misvormde kinderen en zo. Ik wist toen nog niet dat ook eiceldonatie mogelijk was. Uiteindelijk was ik al boven de 40 toen we het proces in gang zetten, maar met eiceldonatie is dat risico er niet.” “In het ziekenhuis hebben ze de eicel bevrucht met sperma van één van ons, we zeggen liever niet van wie, en hebben ze een embryo ingebracht bij Sophie”, vertelt Kevin. MOEDERBAND/VADERBAND Hoe is het om een kindje voor iemand anders te dragen? “Van in het begin weet je al: dit is niet mijn kind”, zegt Sophie. “Ik wilde zelf ook geen kinderen meer, ik heb er al twee. Het idee om het kind voor mezelf te houden, wat wettelijk overigens wel kán, is nooit bij me opgekomen. Ook mijn man wilde geen kinderen meer. Je voelt het kind natuurlijk wel groeien. Je hebt daar een zeer groot verantwoordelijkheidsgevoel bij, ik zou zelfs zeggen dat het groter was dan bij mijn eigen kinderen, omdat iemand anders op me rekende. Ik denk wel dat je je er niet echt op kunt voorbereiden om het kind af te geven. Niet dat ik dat niet kón, maar je hormonen zijn dan zó hard bezig... Sommige momenten zegt je lichaam: er hoort hier een kind te zijn om voor te zorgen en dat is er dan niet. Daar moet je gewoon even door.” “Wij probeerden van onze kant de moeilijke momenten wat te verzachten”, vertelt Wim. “Bijvoorbeeld, we waren een week samen in het ziekenhuis en we wisten dat het moment waarop wij met het kindje naar huis zouden gaan en zij zélf ook naar huis zou vertrekken, heel moeilijk zou worden. We

probeerden dat op te vangen door Sophie even haar spullen thuis te laten afzetten en haar dan naar ons te laten komen.” “We weten ook wel dat die band er is,” zegt Kevin, “ook al is het biologisch haar kind niet. We beseffen wel dat ze het kindje 9 maanden heeft voelen leven en bewegen. Die band is er en die kan je niet zomaar doorknippen. Dat willen we ook niet. Sophie is de meter van ons kindje. Dat het moeilijk zal zijn, dat wéét je ergens wel, maar daar ben je tijdens het proces minder mee bezig. Ook voor ons was het een leerproces, al was het voor ons natuurlijk anders. Heel lang was het voor ons eerder abstract. Sophie was dan zwanger van ons kind, maar ze leefde negen kilometer verder. Je zit uiteraard niet met een zwangere vrouw in huis. We probeerden wel contactmomenten in te bouwen tijdens de zwangerschap en gingen mee naar de gynaecoloog. We probeerden de zwangerschap zoveel mogelijk mee te beleven, maar toch is het anders. Sophies man zat met een zwangere vrouw, niet wij. Dus voor ons was het tot op het einde eerder surreëel.” “Ik denkt dat het een misverstand is dat het met een donoreicel niet moeilijk is”, verduidelijkt Sophie. “Het is anders in de zin dat ik op lange termijn niet bezig zal zijn met vergelijkingen maken met mijn eigen kinderen, maar het proces van de bevalling is uiteraard hetzelfde. Je moet dan verder met je eigen gezin, terwijl dat kindje naar de papa’s gaat.” “We hebben de contactmomenten na de zwangerschap ook rustig afgebouwd”, zegt Wim. “Maar je kan dat ook niet altijd inplannen”, verduidelijkt Kevin. “Soms had Sophie er nood aan om Remy te zien, soms was dat verlangen kleiner. Je moet het ook niet rooskleuriger voorstellen dan het is. Het is een proces met ups en downs. Er zijn moeilijke momenten geweest, mét tranen.”“Op zulke momenten is het vooral erg belangrijk om te blijven communiceren,” meent Wim, “want er is niet één, maar er zijn twee koppels bij betrokken.” “Je bent inderdaad niet met twee zwanger, maar met vier”, beaamt Sophie. “Dus ben je een emotionele, zwangere vrouw met drie mannen om je heen.” WETTEN VAN NAPOLEON Naast het menselijke aspect, is er uiteraard ook de wettelijke regeling en het gebrek aan een wettelijk kader voor draagmoederschap in België.

31


“Er zijn geen rechten”, zegt Kevin vlakaf. “Géén van de partijen heeft 100 procent zekerheid”, beaamt Sophie. “In principe wisten zij niet of ik het kind aan hen zou afstaan en wist ik niet of zij het kind zouden aanvaarden. Onderling is dat uiteraard besproken, maar wettelijk was Remy een jaar lang mijn kind en dat van mijn man. Hij had zelfs een jaar lang de familienaam van mijn man, totdat de volledige adoptieprocedure was afgerond.” “Rond draagmoederschap is er in België nog geen wettelijk kader”, stelt Kevin. “Er staat nergens dat het niet mag, maar het is ook niet geregeld. Ook voor UZ Gent is het dansen op een slappe koord, want ze werken echt in die grijze zone. We hebben hier rond ouderschap echt nog de wetten van Napoleon. Dus Sophie was wettelijk de mama, haar man was wettelijk de papa.” “Zelfs al kun je 100 procent, zwart op wit, bewijzen dat het genetisch jouw kind niet is, toch geldt het wettelijk vermoeden van ouderschap”, legt Sophie uit. “Natuurlijk is dat deels ter bescherming van bijvoorbeeld onvruchtbare vrouwen die mama worden via eiceldonatie en die het kind wél als hun eigen kind zien. Daarom heb je echt een aparte wetgeving nodig.” “Je hebt echt concrete discussiepunten”, vertelt Kevin. “Om een voorbeeld te geven: stel dat er iets met Sophie en haar man zou zijn gebeurd voor de adoptie, dan zou Remy een van hun wettelijke erfgenamen zijn geweest. Dat is een héél vreemde situatie. Het kind heeft nooit bij hen gewoond, heeft

32

geen genetische verwantschap met hen, maar geldt voor de wet op dat moment wél als hun derde kind. Er zijn gerechtelijke arrondissementen - in Antwerpen valt het gelukkig mee - waar de rechters moeilijk doen over het ouderschap, ook al zijn al de betrokken partijen het eens, zeker in de eerste maanden, want die gelden als ‘bedenktijd’ voor de draagmoeder. Remy staat vermeld in Sophies trouwboekje en op de geboorteakte staat ook de naam van haar man. De adoptie is maar een aanhangsel bij de geboorteakte. Maar je hebt ook rare kronkels in de wetgeving: het kindergeld bijvoorbeeld kon wél vanaf dag 1 aan ons worden betaald, hoewel Remy een andere achternaam had. De eigenlijke procedure om te adopteren was op zich simpel. Ze duurde wel een jaar.” DOOR EN DOOR VERTROUWEN Op zich zouden Wim en Kevin nog graag een tweede kindje willen, maar ze schatten de kans laag in dat dat gebeurt, zowel vanwege de kosten als vanwege het vinden van een nieuwe draagmoeder. Sophie is momenteel te oud om nog in aanmerking te komen en wil zelf ook niet meer vanwege de druk op haar gezin. “Mijn oudste zei nadat het voorbij was: één keer en nooit meer. Voor mij is het ook wel goed zo. Ik ben blij dat ik het gedaan heb, maar ik zou het niet nog eens doen”, aldus Sophie. “Wij hebben zelf ook geleerd dat een draagmoeder iemand moet zijn die je door en door

vertrouwt. Ik zou het niet zomaar met eender wie kunnen of willen doen”, zegt Kevin. “Zelfs als er geen bezwaren waren, wisten we vanaf het begin dat we het niet nog eens zouden vragen aan Sophie”, zegt Wim. “Het vergt zo’n inspanning om dat te doen. Je kunt het gewoon niet nog een keer aan iemand vragen, al was het maar voor Sophies werk.” “Mijn baas zei iets in de trant van: ‘gelukkig zit ik hier met allemaal oudere vrouwen die niet meer zwanger kunnen worden. Tja, en dan moest ik kort daarna komen uitleggen dat ik zwanger was, hoewel ik moet zeggen dat iedereen uiteindelijk wel positief reageerde.” HET MOOISTE CADEAU “Als ik een tip zou moeten geven aan mensen die eraan beginnen: maak vooraf goede afspraken, zet dingen op papier”, zegt Wim. “Ik weet dat het raar klinkt, want je bent erg zakelijk bezig met een persoon die je al jaren kent. Die geschreven afspraken zijn niet rechtsgeldig, maar het is écht wel nodig. Je moet niets veronderstellen, en zeker geen beslissingen nemen in het midden van emotionele situaties.” “Wat het als draagmoeder de moeite waard maakt, is het geluk te zien van de wensouders”, zegt Sophie. “Je kunt mensen die zelf niet in staat zijn om een kind te hebben de mogelijkheid geven om toch ouders te worden.”“Dat is het mooiste cadeau dat er is”, zegt Kevin.


het document met de papa's in bed

dossier familie

In Het Document duiken we in de rijke collectie holebien transgenderdocumenten van redacteur Paul Borghs. We vissen een merkwaardig document op en onthullen de onthutsende inhoud. Paul Borghs

MET DE PAPA’S IN BED In 1983 publiceerde uitgeverij Gay Men’s Press een boekje over Jenny die samenwoonde met haar vader Martin en zijn vriend Eric. Het kinderboekje, dat vertaald was uit het Deens, leidde in het Verenigd Koninkrijk tot heel wat opschudding. Vooral de foto’s waarop Jenny in het bed van haar vaders is te zien zorgden voor de nodige commotie. Het boekje werd aangevoerd om op het gevaar van homoseksualiteit te wijzen en leidde mee tot de invoering van de beruchte Clause 28 in 1988. Clause 28 stipuleerde dat lokale overheden niet doelbewust homoseksualiteit mochten promoten. In door de staat gesubsidieerde scholen mocht homoseksualiteit niet voorgesteld worden als een samenlevingsvorm die met het gezin kon worden gelijkgesteld. Clause 28 bleef overeind tot aan het begin van de jaren tweeduizend.

33


Kwetsbare kinderen een gezinssfeer bieden Ingrid en Els engageren zich bewust als pleegouders

Ingrid en Els zijn de pleegouders van Elvira. Samen met hun twee zonen vormen ze een hecht gezin. Elvira werd via de jeugdrechter bij de pleegouders geplaatst. Zorgen voor een kindje met bagage is niet evident, maar geeft wel voldoening. Het koppel vertelt over hun engagement als pleegouders. Dennis De Roover

“We dachten al lang over pleegzorg”, herinnert Ingrid zich. “We wilden dat serieuze engagement tegenover het kind en de maatschappij nemen. Er breekt in je leven een moment aan dat als het juiste moment aanvoelt. Wanneer je stabiliteit hebt, je je tijd goed kunt verdelen … We meenden dat onze zonen ook oud genoeg waren om bepaalde zaken te begrijpen. Een pleegkind komt immers met de nodige bagage. Het engagement dat wij aangaan, leggen we in zekere zin ook op aan onze kinderen. We beschouwen pleegzorg niet als gezinsuitbreiding. Pleegzorg betekent tijdelijk, voor korte of langere termijn, een kind opvangen in je gezin omdat je ervan overtuigd bent dat het kind beter af is als het in een gezinssfeer terechtkomt, en dat je het kind en ook de moeder of andere familieleden tijdelijk hulp kan bieden.” Hoe verloopt de screeningsprocedure voor kandidaat-pleegouders? Els: “We hebben ons via pleegzorgvlaan-

34

deren.be aangemeld. Je krijgt dan een uitgebreid infopakket opgestuurd.” Ingrid: “Pleegzorg Vlaanderen organiseert regelmatig infosessies. Die eerste infoavond is een ferme binnenkomer. Er wordt uitgelegd wat pleegzorg inhoudt, welke vormen van pleegzorg er bestaan. Je krijgt geen geïdealiseerd beeld voorgeschoteld. Ze vertelden ons dat de helft van de plaatsingen van pleegzorgkinderen riskeert te mislukken. Na die infoavond begon de overtuiging dat we pleegzorg wilden bieden snel te groeien. Je krijgt een vragenlijst mee naar huis, die je terugbezorgt wanneer je er als gezin klaar voor bent. Eens de vragenlijst is ingediend, volg je gedurende zes avonden een vorming met andere kandidaat-pleegouders. Die vorming wordt gegeven door een medewerker van Pleegzorg Vlaanderen en een ervaren pleegouder. Je krijgt enorm veel info, bijvoorbeeld over traumaproblematiek of de loyaliteit tegenover de eigen ouders waar veel pleegkinderen mee worstelen. Er worden onder meer ook video’s met getui-


dossier familie

genissen van pleegkinderen en pleegouders getoond. Dat is heftig. Je beseft hoe hard het is voor kinderen om van de ene situatie in de andere te belanden.” Els: “Nadien volgt er opnieuw een vragenlijst. Daarin staan veel persoonlijkere vragen. Eens Pleegzorg die vragenlijst heeft ontvangen, begint de screeningsperiode. Een ‘screeningsteam’, een psycholoog en een maatschappelijk assistent, komt om de twee à drie weken thuis langs. Deze fase kan een half jaar of zelfs langer duren. Wij hebben die periode als zeer leerrijk en intens ervaren. Je krijgt de tijd om alles goed te overdenken en dat is broodnodig; je staat immers op het punt om belangrijke beslissingen te nemen. Gaan we met pleegzorg starten? Wanneer? Onder welke vorm? Op een gegeven moment valt de beslissing. Je krijgt te horen of je in aanmerking komt voor pleegzorg en welk type pleegzorg het beste bij jouw gezin past. Je ontvangt dan een uitgebreid verslag van de screening en een pleegzorgattest. Wij kregen een attest voor ‘perspectiefbiedende pleegzorg’. Deze vorm van pleegzorg wordt gekozen voor kinderen die door de jeugdrechter langdurig onder pleegzorg worden geplaatst.” Ingrid: “Wanneer je in aanmerking wil komen voor pleegzorg, vraagt men om een duidelijk profiel te geven van het kind dat in je gezin zou passen. Dat mag heel eng gedefinieerd worden. Pleegzorg Vlaanderen vraagt om niet beschaamd te zijn om een duidelijk profiel te schetsen, omdat ze zo naar een goede match kunnen streven. Je geeft je voorkeur voor geslacht van het kind, leeftijd, ras of godsdienst. Wij hebben het profiel bewust vrij open gelaten. Onze voornaamste vraag was dat het kind jonger zou zijn dan ons jongste zoon.” Els: “Twee weken na het ontvangen van ons pleegzorgattest kregen we telefoon. Ze bellen je op met de vraag of ze een kind summier mogen voorstellen. Ze komen thuis een samenvatting geven. ‘De mama heeft bepaalde problemen en de papa is uit beeld’, luidde de vage omschrijving bij ons. Je moet op basis daarvan beslissen of je met het kind wil kennismaken. De bedoeling is om gaandeweg het kind te leren kennen. Bij ons is dat snel gegaan, maar de situatie vereiste dat ook. We hebben eerst de mama ontmoet onder begeleiding van Pleegzorg Vlaanderen en een week later kwam Elvira met haar mama bij ons op bezoek. We

hebben hen het huis getoond. Dat was een heel triest en pijnlijk moment voor de mama en heel heftig voor Elvira. Twee dagen later vond de overdracht plaats. Dat is soms de realiteit. De jeugdrechter neemt een beslissing. Vervolgens is Pleegzorg Vlaanderen aan zet en moeten ze doortastend te werk gaan.” Hoe verliepen de eerste dagen? Ingrid: “De pleegzorgbegeleidster belde die eerste week dagelijks om te vragen hoe het verliep. Je krijgt een totaal vreemd kindje in huis, en dat is heel onwennig, voor iedereen in huis. Elvira is heel positief ingesteld. Ze is een overlever en ze verwachtte geen hulp. Ze huilde nooit in het begin, voor niets, niet voor pijn noch voor honger. We hebben haar steeds getroost wanneer ze zich pijn deed, ook al waren er bij haar geen tranen. Zo heeft ze geleerd dat huilen mag en kan.” Els: “Ze was net geen twee jaar, en kon zichzelf al volledig aan- en uitkleden. Je neemt dat over, maakt duidelijk dat jij degene bent die haar verzorgt, dat ze op die leeftijd niet voor zichzelf hoort te zorgen.” Ingrid: “Onze zonen hebben fantastisch gereageerd op Elivra’s komst. Ze wierpen zich meteen op als haar persoonlijke bodyguards. Elvira heeft zich tijdens de eerste maanden enorm aan onze jongens kunnen vastklinken. Voor haar was het gemakkelijker om eerst met onze jongens een band te smeden en daarna pas met ons. Elvira moest echt leren ons toe te laten voor haar te zorgen, tegen haar overlevingsinstinct in. Dat is een lang proces.” Zijn er wensen van de biologische moeder waar jullie rekening mee moeten houden? Ingrid: “Er is een bezoekregeling uitgewerkt door de jeugdrechtbank. Als de biologische ouders vragen hebben, moeten ze dat bespreken met de pleegzorgdienst. De pleegzorgdienst overlegt vervolgens met de jeugdrechter of er op die vragen ingegaan kan worden. Er kan bijvoorbeeld afgeweken worden van de bezoekregeling om toe te laten dat het pleegkind tijdens feestdagen bij de biologische ouders vertoeft. Bij Elvira is dat al eens gebeurd. Het biologische gezin bestaat nog, hé.” Els: “We kunnen ons soms opboeien in bepaalde zaken die voor ons worden beslist. Maar je bent een engagement aangegaan, dus moet je jouw deel nakomen. We zijn

goed voorbereid op de pleegzorg, maar je kunt kandidaat-pleegouders niet op alles voorbereiden. Pleegzorg geeft veel voldoening, al kom je jezelf soms tegen. Je weet dat je een kind met een rugzak in huis krijgt, maar je bent geen professionele hulpverlener. Je maakt er het beste van.” Ingrid: “Je krijgt veel steun van je begeleidster van Pleegzorg Vlaanderen. Je kunt haar steeds bellen. Zij komt regelmatig langs. Bij haar kan je je ei kwijt. Via opleidingen en ontmoetingsmomenten voor pleegouders hebben we andere pleegouders leren kennen. Het doet enorm deugd om met hen over onze ervaringen te kunnen praten. Veel pleegouders zitten met dezelfde twijfels en frustraties. We zijn eraan begonnen met het idee: je kunt niet de hele wereld redden, maar misschien kan je voor één persoon en zijn/haar omgeving wel veel betekenen.” Wat raad je mensen aan die pleegzorg overwegen? Ingrid: “Ik raad hen aan om met pleegouders te gaan praten. In het voortraject krijg je van Pleegzorg Vlaanderen een uitgebreide adressenlijst met pleegouders die je kan contacteren.” Els: “Je mag te allen tijde stoppen in het voortraject. Er wordt nooit druk uitgeoefend. Je krijgt veel tijd om goed na te denken.” Zie je het uiteindelijke afscheid van je pleegkind zitten? Els: “We voelen aan dat Elvira graag bij ons is. Op een gegeven moment zullen we misschien afscheid moeten nemen. Je moet op dat moment voor jezelf erkennen dat zij er iets aan heeft gehad om in ons gezin te verblijven, ook al was het verblijf maar tijdelijk.” Ingrid: “Je moet een basisvertrouwen hebben dat de dag waarop je pleegkind jouw gezin verlaat, zij een goede plek zal hebben om naartoe te gaan. Wij moeten haar dat ook gunnen en erop vertrouwen dat haar tijd bij ons haar zal geholpen hebben om te leven!” Overweeg je pleegzorg? Surf voor meer info naar www.pleegzorgvlaanderen.be of bel naar het gratis nummer 0800 30181. Je kunt vrijblijvend een infopakket aanvragen. Alleenstaanden en holebi’s komen evengoed in aanmerking als pleegouder.

35


U hoeft geen streng katholiek heteronormatief gezin met minstens drie pagadders te hebben alvorens u lid kan worden van de Gezinsbond. Christel Verhas, directeur Gezinspolitiek en Sociaal-Cultureel Werk, en Astrid Van Roy, beleidsmedewerker Opvoedingsondersteuning, halen enkele oude misverstanden neer en vertellen over hun uitgebreide werking. Ben je alleenstaand zonder kind of vorm je een nieuw samengesteld gezin met partners van hetzelfde geslacht? Alvast één goede raad: word lid van de Gezinsbond! Tekst en foto's: Peter De Vos

MET RAAD EN DAAD

Opvoedingsondersteuning door de Gezinsbond

De Gezinsbond werd zo’n honderd jaar geleden als een pluralistische organisatie opgericht om het welzijn van gezinnen te verbeteren. Naast de gezinslobby en het juridische advies, bekom je vandaag met je lidkaart van de Gezinsbond nog steeds korting op energie, bioscooptickets, zwembeurten enzovoort. Daarnaast is de Gezinsbond een erkende sociaal-culturele vereniging die activiteiten organiseert. Alvorens dieper in te gaan op de werking van de Gezinsbond, hebben we nog wat plooien glad te strijken. In verband met de uitspraak van hun voormalig nationaal voorzitter Roger Pauly over het adoptierecht voor LGBT-koppels, reageert Christel met: “Hij is gevat geweest in een uitspraak die hij niet zo heeft bedoeld. Wat hij niét heeft willen zeggen is dat LGBT’s géén goede opvoeders zouden zijn. Ons standpunt is heel duidelijk: we zijn tegen de maakbaarheid van het leven (de maakbaarheid van kinderen refereert naar het commercieel draagmoederschap. Het standpunt van de Gezinsbond daarover kan je vinden op www.gezinsbond.be/gezinspolitiek/standpunten, n.v.d.r.), maar zodra een kind er is en het heeft liefdevolle ouders die voor hem zorgen, is dat goed. Wij zijn een bond voor alle gezinnen: ook voor LGBT-gezinnen.” BIJTANKEN OVER OPVOEDEN Naar aanleiding van een onderzoek naar opvoedingsondersteuning op vraag van de Gezinsbond en uitgevoerd door prof. dr. Ann Buysse van de faculteit Psychologie en

Christel Verhas


dossier familie

Pedagogische Wetenschappen, Ugent, heeft de Gezinsbond een programma ontwikkeld op maat van de gezinnen. Hieruit zijn onder meer de thuissessies Bijtanken over Opvoeden ontstaan. Christel: “Het concept is zoals een Tupperware-avond. Alle mensen zitten wel eens met opvoedingsvragen, van huilbaby’s tot het behoud van je autoriteit ten overstaan van pubers. We hebben dit ingedeeld in verschillende thema’s. Uit jouw eigen omgeving nodig je een aantal gezinnen waarbij je je goed voelt, bij jou thuis uit. Je krijgt een Oxfam-bon voor een hapje en een drankje en we sturen er een gespreksleider op af. De opvoedingsondersteuning komt vanuit de interactie met jouw eigen vrienden en uit jouw eigen netwerk. Je voelt je meer gedragen en begrepen; je krijgt het gevoel dat je er niet alleen voor staat en je geeft elkaar tips en positieve feedback. Uiteraard mogen LGBT-gezinnen hier ook beroep op doen! Het belangrijkste is dat je vooral gezinnen uitnodigt waarbij je jezelf goed voelt. In het nieuwe programma willen we samen met çavaria bekijken hoe we meer LGBT-gezinnen kunnen bereiken.” HUIZEN VAN HET KIND Sedert enkele jaren zijn er in Vlaanderen diverse Huizen van het Kind opgericht met als doel om dé lokale informatie- en ondersteuningsplaats voor alle gezinnen te worden. Wat is jullie rol in het Huis van het Kind? Astrid: “De Gezinsbond is een van de partners binnen de Huizen van het Kind. Het is de bedoeling dat gezinnen daar van jongs af komen. Wij werken als Gezinsbond mee aan de opvoedingsondersteuning en de ontmoetingen door middel van onze activiteiten zoals Knuffelturnen en Zingen met Peuters en Kleuters. Het aanbod binnen het Huis van het Kind is afhankelijk van de noden op die plaats. Zo zullen in een grote stad als Antwerpen de noden anders zijn dan in een klein dorp. De lokale afdelingen geven er zelf een invulling aan.”

samengesteld gezin. Is jullie programma hierop afgestemd? Astrid: “We hebben hiervoor twee vormingsreeksen: Vormingsreeks voor Alleenstaande Ouders na Scheiding en Een Thuis in Twee Huizen voor nieuw samengestelde gezinnen. Dit zijn telkens drie bijeenkomsten waarbij ouders met elkaar in gesprek gaan over diverse thema’s. Ook voor grootouders hebben we een lezing: Mijn Kleinkind Woont in Twee Huizen. Met de sessies Mijn Ouders Zijn Uit Elkaar belichten we het standpunt van het kind; hoe de scheiding door het kind ervaren wordt. En voor alleenstaande ouders is er nog het tijdschrift Enig Stuk. Dit staat vol met tips, tricks, interviews en weetjes voor alleenstaande ouders. We delen het tijdschrift uit aan de mensen die naar die vormingsreeks komen.”

Christel: “Neen, wij hebben daar geen specifieke programma’s voor. Vorig jaar is mij dit voor het eerst gevraagd in het kader van suïcidepreventie, omdat het blijkbaar nog steeds niet eenvoudig is voor kinderen om zich te uiten. Wij hebben daar echter nog geen expertise in. Ik zeg er geen neen tegen, maar we willen dit voorbereiden alvorens we in zo’n gesprek een meerwaarde kunnen bieden. Waar we wel actief rond werken is de beeldvorming. In onze publicaties, en zeker in BOTsing, ons tijdschrift voor ouders van tieners, verschijnen er regelmatig verhalen van LGBT-ouders of -tieners. Naast de alledaagse opvoedingsperikelen, krijgen ook thema’s als outing en aanvaarding een plaats. Zo kunnen LGBT-gezinnen zich herkennen en krijgen andere ouders en tieners een ruimer beeld over de diversiteit binnen gezinnen.”

Christel: “Gescheiden ouders zitten vooral in met de gevolgen van hun beslissing voor hun kind. Tijdens de vormingsreeksen vertaalt pedagoge en psychotherapeute Claire Wiewauters op een hele zachte en lieve manier waar het kind in een gescheiden gezinssituatie precies last van heeft. Bijvoorbeeld: de rigiditeit in de verblijfsregelingen. Een belangrijke tip hierbij is: laat een kind zijn leven hebben. Laat hem bijvoorbeeld met je ex naar het voetbal gaan, ook al is het ‘jouw week’, als je weet dat je kind dat leuk vindt. Tijdens zo’n sessies gaat het er soms emotioneel aan toe, maar dat is goed. We mogen toch allemaal mensen zijn. Er wordt niet geoordeeld.”

Werd dit verder in jullie beleidsplan opgenomen om hierin middelen te investeren en onderzoek te verrichten? Christel: “Neen, dat is niet specifiek opgenomen in ons beleidsplan. We hebben het af en toe over doelgroepen, maar we delen gezinnen liefst niet te veel in hokjes in. We kijken eerder naar wat gezinnen gemeenschappelijk hebben dan naar hoe gezinnen van elkaar verschillen. We zijn echter niet blind voor mensen die uit de samenleving vallen, zoals mensen in armoede, ouders van allochtone afkomst, alleenstaande ouders en LGBT-ouders. Indien er een vraag tot samenwerking aan ons wordt gericht, dan doen we dat met veel plezier.” “Wat wél in ons beleidsplan staat is dat we mensen willen verbinden. Het verbinden; zich gewoon aanvaard voelen in de maatschappij en het participeren in het verenigingsleven, is nog steeds niet evident voor holebikoppels. Je komt aan een activiteit deelnemen die niets met je seksuele geaardheid te maken heeft en toch word je met blikken en gegniffel geconfronteerd. Hoe meer koppels van hetzelfde geslacht naar buiten komen, hoe opener de maatschappij zal worden.”

ANDERS BIJ HOLEBI’S EN TRANSGENDERS? Hebben LGBT-ouders andere opvoedingsvragen? Christel: “Waarom zou dat anders zijn? Ik denk dat voor tachtig procent van de basisopvoedingsvragen, zoals vragen over eten, slapen, straffen en belonen, dezelfde zijn. Er zullen wel een aantal specifieke vragen zijn, zoals: wordt mijn kind anders behandeld? De nood aan een gesprek daarover is niet specifiek een opvoedingsvraag.”

NIEUW SAMENGESTELDE GEZINNEN Veel LGBT-gezinnen vormen een nieuw

Biedt de Gezinsbond ondersteuning aan gezinnen met gendervariante kinderen?

Meer informatie kan je vinden op: www.gezinsbond.be www.huizenvanhetkind.be

37


Er is een gebrek aan begeleiding van kinderen en andere familieleden van transgenders, zo blijkt uit een onderzoek van het Steunpunt Gelijkekansenbeleid. ‘Gezinnen in transitie’ is het eerste onderzoek ooit dat (minderjarige) kinderen met een transgenderouder zelf bevroeg. Sociologe Myrte Dierckx ging in haar onderzoek na hoe kinderen van wie een van de ouders een transitie doormaakte, dat beleefden en welke noden zij ervoeren. Ze ging daarbij niet op voorhand uit van een doemscenario. Tekst: Dennis De Roover Foto's: Hanne Nieberding

GEZINNEN IN

TRANSITIE Myrte Dierckx onderzocht transgenders en hun familie

38

“Emancipatorische thema’s spraken me als jonge twintiger al enorm aan”, zegt onderzoekster Myrte Dierckx. “Al benoemde ik dat toen niet zo specifiek. Pas nu besef ik dat genderstudies me boeien. Het project van het Steunpunt Gelijkekansenbeleid over de familiale context waarin een transitie plaatsvindt, was op voorhand al uitgeschreven. Ik had daarvoor meegewerkt aan ‘Beyond The Box’, een studie over homofobie, transfobie en seksisme. Ik had dus al wat achtergrond. De betekenis van opgroeien in een transgezin was wel nieuw voor mij. Ik verdiepte me in de reeds bestaande wetenschappelijke literatuur en deed proefinterviews om te achterhalen welke vragen ik wou stellen in de feitelijke onderzoeksinterviews. Zo werd ik me bewust van de gevoeligheden. Iedereen geeft een andere invulling aan transgenderzijn. Ik heb geleerd niet beschaamd te zijn om te vragen hoe iemand aangesproken wil worden. Wanneer je bijvoorbeeld in een gezin terecht komt waarin de transvrouw door haar kinderen nog als ‘papa’ wordt aangesproken, is de gewenste aanspreekvorm vragen geen overbodige luxe. Elk transgezin ging daar ook anders mee om.” Wat is er zo uniek aan het onderzoeksproject ‘Gezinnen in transitie’? Myrte: “We hebben voornamelijk tieners geïnterviewd. Eerder onderzoek had dat nog nooit gedaan. Het onderwerp werd breed benaderd. Ik onderzocht de processen in gezinnen waarvan een van de ouders transgender is. Hoe reageren kinderen op de transitie? Hoe passen ze zich aan de veranderende identiteit van hun ouders aan? We wilden met dit onderzoek het thema


dossier familie

ook niet bij voorbaat problematiseren. Uit 10 de interviews bleek natuurlijk wel dat een transitie niet altijd eenvoudig is voor de gezinsleden. Er komen grote emoties bij kijken en de bredere omgeving reageert in het beste geval wat onwennig en onwetend, en in het slechtste geval zelfs transfoob .” Welke vragen roept de transitie van een ouder vooral op bij kinderen? Myrte: “Als ik een beetje veralgemeen, zijn er twee vragen die sterk naar voren komen. Kinderen vragen zich vooral af of hun ouders na de transitie uiteen zullen gaan of zullen samenblijven. Tieners beseffen dat als een ouder een andere genderrol aanneemt dat ook een impact kan hebben op het intieme leven van hun ouders. Ouders weten op het moment van de coming-out trouwens vaak zelf nog niet welke richting hun relatie uit zal gaan. De partners in dit onderzoek steunen hun geliefde wel in de transitie, maar kunnen geen garantie bieden dat de relatie zal blijven bestaan. Verder hebben kinderen angst om gepest te worden omdat hun ouder transgender is. Die angst bestaat, ongeacht of het kind nu al dan niet de transitie van zijn ouder aanvaardt. De mening van vrienden en vriendinnen is voor tieners heel belangrijk. Gaan mijn vrienden nog bij ons thuis komen? Wat als ze de ouder in de nieuwe genderrol zien? Die angst was vaak ook meteen het aanknooppunt voor een gesprek erover. Veel kinderen en ouders maken afspraken over de transitie.” “Vooral de beginfase van een transitie ligt zeer gevoelig. Sommige ouders gingen op dat moment niet meer naar het oudercontact. Afspraken kunnen echter gaandeweg veranderen. Kinderen wennen aan een bepaalde situatie. Zo gaf een dochter aan dat ze haar transouder er bij de proclamatie heel graag bij had. Voor de transouder is dat een heel emotioneel moment, want zij heeft een tijdlang een stap teruggezet in het publieke leven van haar kind. Sommige kinderen hadden liever niet dat de transouder in een vroeg stadium naar de wafelenbak van de scouts kwam. Nadien was er wel weer die mogelijkheid en zelfs de wens dat de transouder naar activiteiten van de jeugdbeweging zou komen.” “Een bepaalde ouder, zelf cisgender (niettransgender), sprak van ‘een glijpartij’. De transitie is voor alle betrokkenen een zoektocht. Na verloop van tijd laat het gezin zich echter meeglijden in de nieuwe genderrol van de transouder. Sommige ouders kozen ervoor om in het begin de kinderen in omgevingen te brengen waarvan ze wisten dat de aanwezigen positief zouden reageren

op de nieuwe genderrol. Er werd in een 11 bepaald gezin bijvoorbeeld een weekenduitstapje georganiseerd in het bijzijn van een bevriend koppel, waarbij de transouder de kans kreeg om zijn nieuwe genderrol uit te drukken. Zo zien de kinderen dat vrienden de nieuwe expressie aanvaarden. Verscheidene gezinnen vertrokken vanuit de dichte vriendenkring en breidden dat langzaam uit.” Welke afspraken maken gezinnen over het interne gezinsleven, waarbij geen buitenstanders aanwezig zijn? Myrte: “Er wordt bijvoorbeeld afgesproken dat de transouder in het begin alleen met nieuwe kleding experimenteert wanneer er niemand thuis is, maar er wel met het gezin over praat. Die nieuwe kleding is dus geen geheim. Sommigen kinderen willen die nieuwe expressie niet meteen zien. De transouder voor het eerst met nieuwe kleding aan zien, is voor vele kinderen even schrikken, maar er treedt ook gewenning op. Een dochter vertelde mij dat ze zeer onwennig was toen ze papa voor het eerst in vrouwenkleding zag, maar dat die kleding haar nu zelfs niet meer opvalt. Kinderen vinden het vaak fijn dat stappen geleidelijk worden gezet.” Hoe wordt er omgegaan met aanspreekvormen? Myrte: “Op dat vlak zijn er grote verschillen tussen gezinnen. De gewenste aanspreekvorm was voor sommige gezinnen een punt van hevige discussie. Soms bleven de kinderen de transouder in de vorige genderrol aanspreken, en legde de transouder zich daarbij neer. Sommige transouders meenden ook wel dat ze hun kind dat moesten gunnen, aangezien er al zoveel in hun leven ging veranderen. Van de kinderen die sterk hechtten aan de oude aanspreekvorm, gaven velen achteraf toe dat die wens later voor moeilijkheden zorgde. Wanneer je bijvoorbeeld op restaurant bent en je jouw ouder aanspreekt met ‘papa’ terwijl de omstaanders een vrouw zien, betekent dat telkens een ongewenste outing. Er waren gezinnen die een compromis bereikten. Ze zochten bijvoorbeeld naar een naam die gelijkenissen vertoonde met de vorige naam maar die wel toepasselijker was voor het andere geslacht. Nog andere gezinnen gingen in buitenlandse talen kijken naar alternatieven voor het woord ‘papa’, benamingen die volgens hen wel vrouwelijk klonken.” “Lang niet alle gezinsleden hielden zo hevig vast aan die aanspreekvorm, hoor. Voor verscheidene kinderen was die aanspreek-

vorm echter een uiting van de band die 12 ze met hun ouder hadden. Ik sprak een dochter die heel graag een man in huis had. Ze ervoer de transitie van haar papa naar vrouw als een groot verlies. Haar vader was voor de transitie ook heel stereotiep mannelijk. Gevoelsmatig was voor haar de relatie compleet veranderd door de transitie. Ze miste de man in huis. Een ander meisje van ongeveer dezelfde leeftijd ervoer de transitie van haar vader dan weer niet als een verlies. Haar vader had altijd al een vrouwelijke rol in het gezin aangenomen. De transitie had er gewoonweg toe geleid dat de biologische relatie en de sociale rol niet meer overlapten: er was misschien wel nog een vader in huis, maar niet meer een (mannelijke) papa.” Welke zekerheden zoeken kinderen meteen na de coming-out van hun ouder? Myrte: “Ze hopen heel sterk dat hun ouders samenblijven. In de praktijk blijken koppels vaak uiteen te gaan na een transitie. Verscheidene kinderen gaven aan dat ze wel met een scheiding konden leven zolang beide ouders de rol van ouder op zich konden blijven nemen, bijvoorbeeld door middel van co-ouderschap.” “Veel kinderen willen de authenticiteit van de relatie met hun transouder behouden. Als je voor je transitie natuurlijk bepaalde aspecten van je identiteit voor jezelf hebt gehouden, is het mogelijk dat de transitie verder gaat dan je uiterlijk. Misschien ontwikkelt de transouder wel nieuwe interesses. Er was een transvrouw die me vertelde dat ze voorheen van heavy metal hield. Ze benadrukte dat er geen reden was waarom dat opeens zou veranderen, louter omdat het zogezegd minder vrouwelijk zou zijn. Smaken en persoonlijkheidsaspecten veranderen niet noodzakelijk door een transitie. Kinderen willen gewoonweg de activiteiten en interesses die ze ervoor met de bewuste ouder deelden verderzetten.” Zorgen transities ook voor een betere band met de kinderen? Myrte: “Veel transouders gaven aan dat ze door de transitie een betere ouder zijn geworden, omdat ze de kans kregen om zichzelf te zijn. Voordien waren zij door ongenoegen over hun toegewezen genderrol vaak neerslachtig of liepen ze zelfs met zelfdodingsgedachten rond. Na de transitie zijn ze vaak veel gelukkiger. Daardoor kunnen ze hun opvoedkundige rol beter opnemen. Veel kinderen gaven aan dat de transouder voorheen sneller kwaad of geïrriteerd was. Andere ouders waren vaak op hun werk of thuis mentaal afwezig. Een jong kind met

39


een ouder die de transitie naar man had gedaan, zei me letterlijk: ‘ik wou dat pappie het al eerder had gedaan’. Het kind van twaalf jaar zei me dat zijn pappie veel had geleden. Het benadrukt dat een transitie in het gezin ook positieve veranderingen inhoudt. Door veel te praten en niet beschaamd te zijn om vragen te stellen, overwinnen veel gezinnen de obstakels op hun weg.” “Humor doet ook wonderen. Je moet dat niet zien als uitlachen. Veel gezinnen zagen gewoon de absurditeit van sommige situaties waarin ze belandden wel in. Soms wist de buitenwereld niet hoe de vork in de steel zat. Sommige gezinnen schepten er bijvoorbeeld plezier in om mensen in het ongewisse te laten en dan de reacties af te wachten wanneer omstaanders begonnen door te hebben dat het gezinsverhaal complexer in elkaar zat dan ze eerst dachten. Zulke gedeelde humor schept enerzijds een band tussen de gezinsleden in een moeilijke periode vol onzekerheid, en opent anderzijds de communicatie tussen de verschillende gezinsleden.” Wat concludeer je over de professionele begeleiding van gezinnen in transitie? Myrte: “Daar is nog werk aan de winkel. De psychosociale begeleiding richt zich nu vaak uitsluitend op de transpersoon. De transzorg in België is kwalitatief hoogstaand, maar transgenders worden vaak niet begeleid in hoe ze omgaan met hun transitie binnen het gezin en in de ruimere sociale context. Ze worden daarin enkel begeleid als ze er expliciet naar vragen. Veel gezinnen zijn tevreden over het medische verloop van de transitie, maar voelden zich als gezin wel heel alleen. Ik zie in de toekomst daarvoor een grotere rol voor het Transgender Infopunt weggelegd. Sommige gezinnen verlangen echter naar individuele begeleiding, wat niet gemakkelijk te vinden is. Zoek maar eens een kinderpsycholoog in de buurt die vertrouwd is met het transgenderthema. Verder vind ik het belangrijk dat de kennis rond het thema vergroot in de samenleving en bij de eerstelijnshulp, in het bijzonder bij artsen en CLB-medewerkers. Zij kunnen op die manier de desbetreffende gezinnen ondersteunen en hen doorverwijzen indien ze dit wensen.” Wat is belangrijk om uit dit onderzoek mee te nemen? Myrte: “We moeten vooral beseffen dat een transitie niet het hele gezinsleven overhoop moet gooien. Vooral belangrijk is hoe het gezin zelf en de buitenwereld ermee omgaat. Beschermende processen zoals conti-

40

nuïteit en authenticiteit van de ouderrol en communicatie spelen daarbij een rol. Zaken benoemen en zaken durven te bespreken zijn belangrijk. Humor kan geladen en emotionele situaties helpen ontmijnen. De rol van de andere ouder is heel belangrijk. Je hoeft niet tegen je wil samen te blijven, maar het is belangrijk om de transouder in de ouderrol te ondersteunen. Ik ben blij dat we in ons onderzoek de visie van kinderen op een transitie hebben kunnen horen. In onze samenleving moeten kinderen vaak dingen ondergaan waarbij ze wel een betrokkene zijn. Kinderen zijn volwaardige actoren in een gezin!”

VERVOLGONDERZOEK Myrte Dierckx begint met een vervolgonderzoek. Ze wil zich daarin toespitsen op hoe de (ex-)partners van transpersonen de transitie ervaren. “Ik ben op zoek naar partners en ex-partners van transpersonen. Zij hoeven trouwens niet noodzakelijk kinderen te hebben.” Wie meer info wil of wil deelnemen aan haar onderzoek kan de sociologe contacteren op myrte.dierckx@uantwerpen.be.


t a n g o JAN VANHOUTTEGHEM

Melkmarkt 18 B-2000 Antwerpen T. 03 232 17 66 E. luc@cafedelux.be

www.cafedelux.be

www.facebook.com/cafedelux

DeLux_algemeen_A5_regenboog.indd 1

22-10-2015 8:52:33

Kerkplein 7 9840 De Pinte 09 282 42 14 Koestraat 2 9000 Gent 09 233 66 10 www.edelgedacht.be


EN TOEN KWAM JIJ

Tom De Cock wil af van vooroordelen over adoptie

42


dossier familie

Tom De Cock, radio-dj bij MNM en ambassadeur van Wel Jong Niet Hetero, schreef een eerlijk boek over de adoptie van zijn dochter. Niet zomaar een holebiverhaal, maar het verhaal van de onvoorwaardelijke liefde van twee papa’s voor een broos wezentje. Vooroordelen rond adoptie worden ontkracht. De positieve vibe straalt af van elke pagina. Tekst: Thierry Hanan Scheers Foto links: Bob Van Mol Tom: “Het boek gaat over eerlijkheid. De reden waarom dat boek er komt is al het gezeik dat je steeds over adoptie hoort: ‘het is toch zo moeilijk’, ‘het duurt toch zo lang’ en ‘ze zijn toch zo smerig’. Dat is gewoon niet waar en mag wel eens verteld worden.” Is er weinig correcte informatie over adoptie te vinden? Tom: “De adoptiediensten zitten met een communicatieprobleem. Zij zijn constant bezig met goed doen voor kinderen, voor afstandsmoeders en voor adoptieouders. De werkkrachten in adoptiediensten zijn niet noodzakelijk de beste p.r.-managers, terwijl we in een maatschappij leven waarin we het gewoon zijn dat je op elke straathoek of op elke Googlepagina perfect vindt wat je nodig hebt. Bij adoptie is dat niet zo. Adoptie is dan ook niet zwart-wit. De eerste vraag die er wordt gesteld als iemand kinderen wil adopteren is: ‘Hoe lang gaat dit duren?’. Het antwoord daarop is ‘onbekend’. Voor de ene duurt dat immers vijf jaar, maar er zijn ook procedures die langer dan tien jaar duren. Voor mij en mijn man heeft het zes jaar geduurd. Er is geen eenduidig antwoord. Het gaat over de overdracht van ‘een mens’ en ‘een mensenleven’. Daar kan je niet zomaar een foldertje over maken. Het zorgt ervoor dat mensen een heel raar beeld van adoptie hebben. De adoptiewereld is een gesloten wereld, tot je er mee instapt. Op dat moment blijkt het een heel open, verdraagzame, leuke en tolerante wereld met warme mensen te zijn. Er bestaat te weinig informatie. De informatie die er bestaat, is niet representatief. Je leest natuurlijk alleen maar de negatieve doemscenario’s. Want waarom zouden mensen met een leuke en een geslaagde adoptie er een blog over beginnen? (zucht kort) Daarom dacht ik: ‘Ik zal die verantwoordelijkheid op mij nemen.’ (lacht)”

Je bent erin geslaagd om een heel positief verhaal te brengen. Tom: “Het enige punt waarop ik mij gediscrimineerd had kunnen voelen als adopterende homo betreft een aantal dingen die de afstandsmoeder mag meegeven. Een moeder die een kind afstaat voor adoptie zit in een rouwproces en loopt een gigantisch trauma op door afstand te nemen van haar kind. Mensen vergeten vaak dat stuk van het verhaal. Nochtans is dat minstens een derde of misschien zelfs meer van het adoptieverhaal. De biologische moeder mag onder andere aangeven: ‘Ik wil dat mijn kind in een gezin terecht komt met andere kinderen, want ik ben altijd eenzaam geweest en dat is een stuk van mijn miserie’. Ze mag evengoed vragen: ‘Ik wil dat mijn kind op het platteland opgroeit’. En jawel, ze mag ook vragen dat haar kind niet opgroeit bij twee mannen. Stel je eens voor dat je als moslimmeisje bent opgegroeid met het idee dat homo’s de duivel zijn. Ik kan me dan

Probeer in een doorsneerestaurant je baby eens te verschonen. Je belandt bijna altijd in de vrouwentoiletten voorstellen dat de ouders van dat meisje zullen vragen om het kind niet in een holebigezin te plaatsen. Ik kan me evengoed voorstellen dat de adoptiedienst daarop antwoordt: ‘Jouw trauma hoeft niet groter te worden, dus zullen we ervoor zorgen dat je kindje niet naar twee mannen gaat.’ Ik heb de keuze om daarop op twee manieren te reageren. Ik kan mij daardoor geschoffeerd voelen. Er strijd tegen voeren en denken: ‘Wie denkt dat wijf wel dat ze is?’. Of ik kan denken: ‘Ja kijk, die vrouw heeft ook pijn’. Ik kies voor die tweede reactie. Je kan ook voor de eerste reactie kiezen, maar wat bereik je daarmee? Wij zijn een paar keer overgeslagen omdat het kind niet naar twee mannen

mocht, maar de conclusie die ik daaruit trek, is dat we als maatschappij nog een hele weg af te leggen hebben. Daarom kwam mijn boek er.” Als je terugblikt op jullie adoptieprocedure, wat zou er volgens jou dan moeten veranderen? Tom: “Pas op! Het boek is niet bedoeld als een aanklacht tegen de adoptieprocedure, want ik heb zeer goede contacten met Kind en Gezin. Zij zijn zich bewust van een aantal tekortkomingen waarmee ze te maken krijgen. Het is verschrikkelijk dat de wachtlijsten voor binnenlandse adoptie werden afgesloten, maar die aanmeldingsstop is onlangs opgeheven.” “Wat er ook moet veranderen is dat adoptie door de Vlaamse overheid véél meer gesubsidieerd moet worden. De adoptiediensten beheren honderden dossiers van kinderen die geadopteerd zijn. Ze hebben contact met de biologische moeders die hun kind afstaan. Ze organiseren elk jaar evenementen voor adoptieouders. De adoptiediensten begeleiden de vrouwen die hun kind afstaan en de kandidaat-adoptanten. Sommige diensten krijgen geen subsidies. Gelukkig zijn er in het nieuwe adoptiedecreet iets meer middelen voorzien, maar dat is bijlange niet genoeg.” “Waarom is adoptie trouwens een gewestelijke aangelegenheid? Je kunt in Vlaanderen geen kind adopteren uit Wallonië of uit Brussel. Hoe absurd en kafkaiaans is dat? Ook dat zou kunnen veranderen.” “Bovendien is interlandelijke adoptie een zeer groot probleem voor holebi’s aangezien de meeste landen waarmee Vlaanderen samenwerkt geen adoptie door holebikoppels toestaan. Er zijn nog altijd landen waar de doodstraf staat op homoseksualiteit. Vlaanderen moet geen homopropaganda uitdragen, absoluut niet, maar Vlaanderen zou hierin een rol kunnen spelen door er wat actiever op te wijzen dat we hier een groot potentieel hebben aan ouders die kindjes gelukkig kunnen maken. Er kunnen nieuwe adoptiekanalen opengaan. Landen zoals Zuid-Afrika en Argentinië staan adoptie door holebikoppels toe, maar zij regelen dat intern. Er zijn proefprojecten, zoals de samenwerking tussen een Vlaamse adoptiedienst en de staat New York, maar het gaat over vijf adopties die de komende jaren zullen plaatsvinden. Het is heel kleinschalig.” “Er zitten ook een aantal elementen in de procedure die niet meer van deze tijd zijn, bijvoorbeeld de verplichte opleiding. De procedure moet gewoon worden geüp-

43


datet. De procedure blijft echter belangrijk. Mij ga je niet horen zeggen dat ze die opleiding moeten afschaffen. Ik vind dat de rest van de wereld die opleiding moet volgen. De medewerkers van de adoptiediensten zijn echt van ongelooflijk goeie wil, maar kunnen niet anders. Er zijn soms maar twee of drie personen op de adoptiedienst voor al het werk. Dat is gewoon onaanvaardbaar! Bij deze een warme oproep, ook aan de voogdijminister (Vlaams minister van Gezin Jo Vandeurzen, n.v.d.r.), om daar veel geld voor vrij te maken. Dat is zo belangrijk, je kan het bijna niet te veel subsidiëren.” Je schreef in je boek dat een baby op verplaatsing verschonen niet simpel is. Zijn er nog andere uitdagingen waar je voor staat? Tom: “Dat geldt niet alleen voor holebivaders, maar voor alle vaders. Er is vooruitgang, maar bijvoorbeeld op een luchthaven moet je maar eens proberen je kind te verschonen. Op nieuwe internationale luchthavens is dat dik in orde. Of probeer in een doorsneerestaurant je baby eens te verschonen. Je belandt bijna altijd in de vrouwentoilet-

ten. Heel onze maatschappij zit zo in elkaar. Waarom krijgen vrouwen drie maanden bevallingsverlof? En een man tien dagen? Die vrouw heeft natuurlijk lichamelijke complicaties, maar het verschil is gewoon absurd. Je installeert iets dat niet alleen in het huwelijk blijft doorlopen, maar ook in de maatschappij. Die vrouw zit namelijk drie maanden thuis met de baby. Manlief moet gaan werken. Hij neemt in het beste geval een beetje verlof. Wat gebeurt er? Die vrouw zegt: “Ik zal dan wel het huishouden doen. Ik zal zorgen dat het eten klaar staat en zal voor de baby zorgen.” Daardoor hou je rolpatronen in stand. Mijn man en ik kregen allebei zes weken adoptieverlof. We nemen elk de helft van hele huishouden, inclusief de zorg voor het kind, op ons. Fiftyfifty. We moeten ons als samenleving de vraag stellen of we dat niet een beetje ‘normaler’ kunnen organiseren, zodat mannen meer een rol kunnen opnemen. Als man die ergens alleen met een kind vertoeft, word je regelmatig door vrouwen vreemd bekeken. Zij bedoelen het meestal wel goed. In de zin van ‘zou ik niet even gaan helpen?’. Terwijl ik beter pampers kan verversen dan vele anderen. (lacht)”

Welke goede raad zou je geven aan toekomstige adoptieouders? Tom: “Behoud een openheid van geest. Als je al misnoegd aan een adoptieprocedure begint en denkt ‘goed dat die lijsten terug open zijn, want het werd verdorie tijd’, dan snap je niet waar het over gaat. Het is verschrikkelijk dat die lijsten zo lang zijn, maar zeg me eens wie daarvan de schuldige is. De adoptiediensten? Wat moeten ze doen? Kinderen bijmaken? De overheid? Wat moeten ze doen? Kinderen bijmaken? Cru gezegd, dit is gewoon vraag en aanbod. Je hebt gewoon pech. In onze maatschappij hebben velen het er moeilijk mee om te aanvaarden dat ze pech hebben. Een andere raad: begin er op tijd aan, zeker gezien die gigantisch lange adoptielijsten. Je kan je tot het allerlaatste moment, tot op de dag dat ze bellen en melden dat ze een kleine voor je hebben, zeggen dat je hem toch niet moet. Begin er dus op tijd aan, zodat je je tijd kan nemen. Het neemt al een groot stuk van je frustraties weg. Zit ook niet te wachten. Er zijn twee vormen van wachten. Wachten op een stoel in de hoek van de kamer en elke minuut dat het nog langer duurt kwaad zijn.

Zit niet te wachten. Er zijn twee vormen van wachten. Wachten op een stoel in de hoek van de kamer en elke minuut dat het nog langer duurt kwaad zijn. Of leven

44


dossier familie

Je stelt in je boek dat adoptie om het kind draait en dat de biologische mama niet vergeten mag worden. Tom: “Meteen ook de grootste uitdaging van het boek. We proberen de biologische mama zoveel mogelijk te respecteren. We hebben daar natuurlijk geen contact mee, de adoptiedienst wel. We hebben het raden naar haar gevoelens. We proberen ons natuurlijk zo empathisch mogelijk op te stellen. ‘Je kind afstaan, ik zou dat nooit kunnen. Wat voor vrouwen zijn dat?’, is een van de meest gehoorde clichés over adoptie. Kan je je echter voorstellen door wat voor een hel die vrouw moet gaan? (stilte) Verschrikkelijk. Veel mensen staan daar niet bij stil. De Vlaamse adoptiediensten zijn vooral bezig met de begeleiding van die moeders. Ze zijn maar voor een klein stukje met ons bezig. Dat de biologische moeders begeleid worden en zij hun kindje niet zomaar in een kartonnen doos of een vondelingeschuif achterlaten, daar staan velen niet bij stil.”

WIN

EEN EXEMPLAAR VAN HET BOEK 'EN TOEN KWAM JIJ'! In de wedstrijdrubriek op p. 88 vind je meer info over hoe je kan deelnemen.

ADOPTIE DOOR HOLEBI’S EN TRANSGENDERS

© iStockphoto.com

Of leven. Wij hebben geleefd. Alleen op het einde hebben we ook echt zitten wachten, omdat het al heel lang duurde.”

België legt weinig voorwaarden op om te kunnen adopteren. Iedereen die ouder dan 25 jaar is, kan in ons land adopteren, ongeacht de gezinssamenstelling. Er worden jaarlijks twintig tot dertig kinderen in België afgestaan voor adoptie. Jaarlijks stellen zich echter honderdvijftig tot tweehonderd mensen kandidaat als adoptieouder. Begin 2015 stonden meer dan vijfhonderd kandidaat-adoptieouders op de wachtlijst voor de voorbereidingscursus. Er waren meer dan vijftig kandidaat-adoptieouders aan het wachten bij een adoptiedienst. Bij binnenlandse adoptie maken mannenkoppels 40% uit van het totaal aantal kandidaatadoptieouders. De wachttijd loopt hoog op. Er was een aanmeldingsstop in 2015 die onlangs via decreet opgeheven werd. Bij interlandelijke adoptie leggen de meeste herkomstlanden meer voorwaarden op. De meeste landen geven de voorkeur aan gehuwde heteroseksuele koppels (soms zelfs met een minimum aantal jaren huwelijk). Daardoor zijn er minder mogelijkheden voor holebikoppels, alleenstaanden en samenwonende koppels (hetero of andere). Landen die adoptie door holebikoppels toelaten en waar België overeenkomsten heeft met lokale adoptiebureaus zijn Zuid-Afrika en de Verenigde Staten. Het kanaal met de VS zit in de proeffase. Pas na afronding van deze proeffase zullen er nieuwe adopties mogelijk zijn. Voor Zuid-Afrika werd de proeffase net positief afgerond en zijn er dus nieuwe adopties mogelijk. Binnenkort kunnen we ook Portugal toevoegen aan het lijstje van landen die adoptie door holebikoppels toelaten. Holebi’s konden individueel wel kinderen adopteren

in Portugal, maar niet als koppel. Recent werden wetten goedgekeurd die adoptie als holebikoppel toch mogelijk maken. Het Vlaams Centrum voor Adoptie (VCA) staat in voor elke adoptie van een kind door adoptieouders die in Vlaanderen wonen. Ze baseren zich in hun dagelijkse werking op het verdrag inzake de bescherming van kinderen en de samenwerking op het gebied van de interlandelijke adoptie, meestal aangeduid als het Haags Adoptieverdrag. Het VCA is en blijft er rotsvast van overtuigd dat (interlandelijke) adoptie een bijzonder krachtige en waardevolle jeugdbeschermingsmaatregel is voor kinderen die niet in hun eigen gezin kunnen opgroeien. Adoptiekinderen maken na de aankomst in hun nieuwe gezin een spectaculaire inhaalbeweging op vlak van welbevinden en ontwikkeling in vergelijking met kinderen die in een weeshuis verblijven. Daarom wil het VCA, samen met al zijn partners, alles in het werk stellen om zoveel mogelijk kinderen die nood hebben aan adoptie, effectief een nieuwe familie (in Vlaanderen) te bieden. Het uitgangspunt is en blijft dat de VCA op zoek gaat naar een geschikte familie voor kinderen in nood. Adoptie is een ingrijpende maatregel: het kind verliest zijn plaats in zijn oorspronkelijke familie, niet alleen fysiek, maar ook juridisch. Een beslissing die je niet kan terugdraaien en die je enkel neemt als dat voor een kind de beste kansen biedt. HEB JE VRAGEN? Vlaams Centrum voor Adoptie adoptie@kindengezin.be Bel 02 533 14 76 of 02 533 14 77

45


column meer man

INTEGRATIE IN 'HET HELLEGAT' David Schoenmaekers Gwendolyn Rutten stond met haar gebruikelijke goesting op het podium van SPARKLE, het benefietevenement van çavaria. Het jaar was nog jong, de kussen vlogen in het rond en er werden dassen en strikjes gespot. De Open VLD-voorzitster kwam ons een hart onder de riem steken. Haar strijd voor de vrouwenrechten verbond ze met die voor de holebirechten. Ze legde die link naar aanleiding van de hallucinante Keulse taferelen die toen nog aan pas gearriveerde vluchtelingen werden toegeschreven. Dat bleek later een inschattingsfout die het imago van de vluchtelingen ernstig schaadde. Sommigen zullen zeggen dat ze er evenmin meters naast zaten. Hooguit een armlengte. De meeste daders waren immers geen nette, blanke Duitsers. Het waren ‘nieuwe Duitsers’ zouden we kunnen zeggen. De wieg van hun ouders of grootouders stond in landen als Marokko en Algerije.

nen. Terwijl we uiteraard tegenover de hele groep nieuwkomers, net als op school, onze normen en waarden toelichten en beargumenteren. Normen zoals het fundamentele respect voor elke mens, dat geen plaats laat voor seksisme, homohaat of racisme. Mmm… racisme? Hoelang duurt het dan vooraleer wij hen opnemen in onze samenleving? Wanneer ze als asielzoeker worden erkend? Bij de wafelenbak wanneer ze hun integratiecursus hebben afgerond? Of zitten wij met de gebakken peren zolang zij geen stoofvlees met friet eten? Denken we na drie generaties nog steeds in termen van ‘wij’ en ‘zij’?

Davids zoektocht naar het schone en het goede mondt uit in de kunsten, de natuur en natuurlijk in mensen, van de onbekende tot de meest nabije.

Denken we na drie generaties nog steeds in termen van ‘wij’ en ‘zij’?

Rutten klonk echter niet als haar optimistische zelve. Van Keulen en dus het aanranden van vrouwen naar het stenigen van holebi’s, noemde ze een kleine stap. Ze sloeg naar mijn aanvoelen wel enkele stappen over, maar het publiek liet het niet aan het hart komen. Toch valt de onderliggende angst niet weg te spoelen met nog een glaasje cava. Rutten heeft immers een punt. Het zijn heus niet alleen weirdo’s zoals Donald Trump die vrezen dat grote groepen immigranten de bestaande waarden en normen onder druk zetten. Trump denkt daarbij ongetwijfeld niet aan de maatschappelijke positie van holebi’s en transgenders, maar dat is hier nu juist het punt. Als we LGBT-rechten als definitief verworven beschouwen, zouden we wel eens te relax achterover kunnen leunen.

Deze bezorgdheid over onze eigen situatie illustreert opnieuw de complexiteit van de asielcrisis. Tot de vluchtelingen behoren natuurlijk ook LGBT’s en zij hebben in de meeste van hun herkomstlanden geen rooskleurige toekomst. Niet alleen in IS-gebied, maar in grote delen van Afrika en het Midden-Oosten. Iemand nog iets gehoord uit Rusland? Uit de Balkan? Uit zowat de hele Europese oostrand? De beste oplossing is nog altijd de situatie in die landen verbeteren, maar intussen zou het Westen mensen die op de vlucht zijn voor miserie ruimhartig asiel moeten verle-

Voor het themanummer over welzijn (ZiZo-Magazine #128) interviewde ik Heleen Huysentruyt, die maandenlang een observerende studie had uitgevoerd in de Brusselse homowijk. (Was het eigenlijk daarop dat Trump doelde toen hij Brussel als ‘een hellegat’ omschreef?) Zij merkte op dat bruingekleurde gasten er door blanke homo’s werden buitengekeken. Van racisme gaat het zelfs over tot angst voor geweld indien pakweg een Marokkaans type in trainingspak het homocafé binnenstapt. Het is natuurlijk als vloeken in de kerk. In België kom je met een trainingspak alleen buiten om te sporten. Laat ons dat gebruik toelichten in de integratiecursus, en wel in de eerste les! Verduidelijking: als je buiten bent in een trainingspak, ben je aan het sporten. Als je naar de fitness gaat, doe je een jeans aan en kleed je je om in het fitnesscentrum, net zoals je niet in een zwembroek de straat op gaat, zelfs al is het zwembad je bestemming. De enige uitzondering voor die zwembroek is de gaypride, maar dat is niet meteen voor de eerste les. Behalve dus die vestimentaire doodzonde, zit deze gekleurde homobarbezoeker hoogstwaarschijnlijk vol goede bedoelingen. En vol goesting, al is het jammer dat ik nu weer aan Gwendolyn Rutten moet denken. Conclusie: wie een homocafé bezoekt, is waarschijnlijk een homo of toch op zijn minst gayfriendly. Homovriendelijk… vriendelijk en positief tegenover anderen staan, gewoon als menselijke reflex. Zo waren we toch ook aan 2016 begonnen? Met misschien de ene kus net iets enthousiaster dan de andere, maar in geen geval met een judaskus.

47


poĂŤzie bert deben

Bij uitgeverij Kartonnen Dozen is zopas de dichtbundel 'Na het vrijen steek ik een gedicht op' van Bert Deben verschenen. ISBN 9789490952181 56p.,14,95 euro

48


column 3gender, the grassroots t-movement

SUBTIELE VERSCHILLEN piya deseure

Stel, ik zou het huis van mijn buren kopen. Beide huizen zijn symmetrisch gebouwd, volstrekt elkaars spiegelbeeld. Dan zou ik via de trap naar boven kunnen rennen. Door een nieuw gat in de slaapkamermuur het andere huis betreden. Daar de trap naar beneden stormen. En door een nog veel grotere opening in de keukenmuur terug mijn huis binnenwippen. Waarom zou ik dit wensen? Geen idee. Het lijkt absurd om twee voordeuren te hebben en twee keer grondbelasting te betalen. In welke woonkamer zou ik ’s avonds bij het haardvuur in de sofa liggen? Of zijn er toch kleine verschillen? De buren hebben geen open haard. Wat er ook van zij, dit is slechts een gedachte-experiment. Het huis van de buren staat niet te koop. Toch worstelen vele transgenders met een soortgelijk dilemma. Stel dat ik twee personen was, elk met hun eigen lichaam. Zou ik ’s morgens als man (of als vrouw) uit werken kunnen gaan? En ’s avonds moe, maar voldaan als vrouw (of als man) terug huiswaarts keren. Zou ik dan ergens ter hoogte van de toiletten, douches of kleedkamers (welke, die van de mannen of de vrouwen?) subtiel van genderidentiteit kunnen wisselen? Zou ik dan ook twee werkplekken hebben, twee bazen? (de ene al baziger dan de andere, .. er zijn toch subtiele verschillen) Maar verder hetzelfde loon uitbetaald krijgen. Het is maar een gedachte-experiment. Maar toch? Begin je eindelijk een beetje te begrijpen hoe complex het leven van crossdressers is in deze samenleving? Mannen (of vrouwen) die zich zowel in mannelijke als vrouwelijke gedaante op straat wagen. Wist je dat de term ‘travestie’ in de negentiende eeuw gebruikt werd voor vrouwen die het waagden een ‘pantalon’ te dragen? En niet zoals toen de mode was een lange jurk of rok met heel wat ingewikkelde

lagen van ondergoed en onderrokken. Het keurslijf of het korset van de stereotiepe genderrollen was toen nog heel strak uitgetekend. Dankzij de emancipatorische kracht van de decennialang volgehouden strijd voor vrouwenrechten, dragen de dames nu ook letterlijk ‘de broek’. Ook al stoten ze, ondanks hun verruimde maatschappelijke bewegingsvrijheid, nog al te vaak tegen glazen plafonds. Want er zijn nog steeds subtiele verschillen. Voor de heren is het dragen van een rok, in de meeste culturen, echter nog steeds een taboe! Waarom eigenlijk? Wat is het nut om hun keuzevrijheid zo ernstig in te perken? Zijn ze bang dat ze zullen struikelen tijdens het hordelopen over maatschappelijke vooroordelen? Als vrouwen erin slagen om zich, in korte rokjes of op hoge hakken, elegant onder de mensen te begeven (sommigen eleganter dan anderen, er zijn subtiele verschillen), waarom zouden stoere binken zich dan niet galant in zijden jurken kunnen wringen? Om op een galabal aan de hand van een in strak pak gestoken dame, enkele danspassen te wagen? Waarom lijkt je dit ridicuul? Vooroordelen? Staan we dan werkelijk nog nergens met de bouw van ons huis met vele kamers, waarin eenieder zich thuis mag voelen? Het ganse spreekwoordelijke spectrum van de regenboog? Wordt het niet dringend tijd om een architect onder de arm te nemen voor het uittekenen van een vrijere, ruimhartigere samenleving? Waarin iedereen onbekommerd zichzelf kan zijn? Man of vrouw, of beiden, niettegenstaande de subtiele verschillen. En deze vrijheid vastberaden blijven verdedigen tegen al wie haar bedreigt. Beste mensen, tussen droom en daad… Wat staat er onze keuzevrijheid in de weg? Wetten, praktische bezwaren of subtiele vooroordelen?

Piya Deseure is geboren in Ieper. Ze studeerde geografie en werkte in de industrie. Piya is actief lid van verscheidene transgenderorganisaties en schrijft ook regelmatig gedichten.

Stel dat ik twee personen was, elk met hun eigen lichaam. Zou ik ’s morgens als man (of als vrouw) uit werken kunnen gaan?

49


snel bezorgd

NIEUWS UIT DE BEWEGING

SNEL BEZORGD

WERKEN AAN HET WELZIJN VAN LGBT’S IN ASIELCENTRA

ÇAVARIA BREIDT REGENBOOGACTIE UIT Çavaria en alle Roze Huizen roepen al enkele jaren op om naar aanleiding van de Internationale Dag tegen Homofobie en Transfobie een regenboogvlag uit te hangen aan stadhuizen of openbare gebouwen. Zo tonen gemeenten en steden zich solidair met en open voor al haar burgers. Dit jaar doet çavaria extra suggesties aan de lokale besturen om te tonen dat ze oog hebben voor holebi’s en transgenders in hun gemeente. De organisatoren van de actie vragen ook om op de officiële site van de gemeente te verwijzen naar de Holebifoon, de anonieme hulp- en informatielijn. Gemeenten en steden kunnen er verder voor zorgen dat burgers de weg vinden naar de juiste discriminatiemeldpunten door die informatie te verspreiden via hun communicatiekanalen. Openbare bibliotheken zijn dan weer een dankbaar afhaalpunt voor ZiZo-Magazine, het holebi- en transgendertijdschrift dat çavaria uitgeeft. De LGBT-beweging vraagt ook om de akten en formulieren die gemeenten gebruiken te screenen op gender- en heteronormen. Via www.cavaria.be/aanspreektitel geeft çavaria daarvoor tips. Bovendien vragen de initiatiefnemers om heteronormativiteit en gendernormativiteit te doorbreken in de beelden die steden en gemeenten delen via allerlei kanalen. Expertisecentrum KliQ vzw biedt vormingen aan voor het personeel en het bestuur van de lokale overheden. Daartoe kunnen geïnteresseerden contact opnemen via sam.smit@kliqvzw.be. Meer info over het vormingsaanbod staat op www.kliqvzw.be. In 2015 namen 98% van alle Vlaamse en Brusselse gemeenten deel aan de Regenboogactie. Alleen de gemeenten Bever, Drogenbos, Kortenberg, Kraainem, Linkebeek en Wezembeek-Oppem konden niet overtuigd worden. Dit jaar wil çavaria ook die laatste zes gemeenten over de streep trekken. Regenboogvlaggen aankopen kan via prideshop.be. Een volledige lijst van de deelnemende gemeentes zal in de loop van mei verschijnen op www.cavaria.be/ idahotgemeenten.

50

Çavaria en Fedasil starten samen het proefproject Safe Havens om holebi’s en transgenders in asielcentra te begeleiden. Fedasil is de federale instelling die de opvang van asielzoekers organiseert. Beide organisaties willen met het project holebi’s en transgenders die naar België zijn gevlucht een veilige omgeving garanderen. Çavaria gaat in de opvangcentra voor asielzoekers professionele medewerkers opleiden tot referentiepersonen inzake holebi- en transgenderasielzoekers. “Deze referentiepersonen hebben een dubbele functie”, zegt çavaria-woordvoerder Jeroen Borghs. “Enerzijds zijn zij een steunpunt binnen hun eigen centrum ter verbetering van de hulpverlening aan de doelgroep. Zij sensibiliseren collega’s en reiken hen waar en wanneer nodig informatie en hulpmiddelen aan. Anderzijds beschikken zij over vaardigheden om LGBT-asielzoekers toe te laten op een veilige manier voor hun seksuele oriëntatie en/ of genderidentiteit uit te komen en om hen in contact te brengen met andere LGBT-asielzoekers en/of LGBTverenigingen.” In een later stadium van het project Safe Havens zullen bijeenkomsten worden georganiseerd waaraan asielzoekende holebi’s en transgenders kunnen deelnemen. Die bijeenkomsten hebben een dubbel doel. Ten eerste kan de doelgroep daarop informele contacten leggen met andere LGBT-asielzoekers en met vrijwilligers uit LGBTverenigingen. Ten tweede krijgen zij collectieve begeleiding over diverse thema’s die aansluiten bij enerzijds hun LGBT-achtergrond en anderzijds hun transitie naar een zelfstandig leven in de Belgische samenleving. De LGBT-asielzoekers zullen dus ook begeleid worden in de eerste stappen die ze dienen te zetten bij de zoektocht naar een job of een huis. DRAAKPLAATS WORDT LGBT-CENTRUM VAN ANTWERPEN Op zaterdag 25 juni organiseren Kartonnen Dozen, çavaria en Het Roze Huis-çavaria Antwerpen de opening van het nieuwe pand aan de Draakplaats. Het pand biedt extra kantoorruimte voor Het Roze Huis en çavaria. Daarnaast huisvest het gebouw de holebi- en transgenderboekhandel Kartonnen Dozen en de Holebibib. “Met de opening van het nieuwe pand wordt de Draakplaats nog meer dan tevoren het kloppend hart voor holebi’s en transgenders van Antwerpen”, zegt Chloé


Lenaerts, algemeen coördinator van Het Roze Huis. “We hebben hier onze kantoren, maar ook het prachtige regenboogmonument, de brugbogen die ’s avonds oplichten in de kleuren van de regenboogvlag, en het goed draaiende café Den Draak. Onze huidige kantoren en zalen op de Draakplaats 1 blijven in gebruik. We breiden onze kantoorruimte dus uit.” “We zijn tevreden met de opening van dit nieuwe gebouw”, beaamt çavaria-woordvoerder Jeroen Borghs. “Het benadrukt de sterke samenwerking tussen çavaria en de provinciale LGBT-koepels. Ons hoofdkantoor blijft uiteraard gevestigd in Gent, maar door deze samenwerking vergroten we onze aanwezigheid in Antwerpen. Bovendien biedt het pand extra kantoorruimte aan ons gegroeid professioneel team.” Het Roze Huis is voorlopig de locatie voor de boekvoorstellingen, lezingen en workshops van Kartonnen Dozen. De nieuwe boekenwinkel opent al in de loop van mei. “Deze nieuwe locatie en de samenwerking met çavaria en Het Roze Huis past helemaal in de nieuwe werkwijze van onze zaak”, zegt Johanna Pas van Kartonnen Dozen. “Ons aanbod spitst zich toe op boeken en speelfilms. Kartonnen Dozen gaat daarnaast vooral veel activiteiten en evenementen organiseren waarbij we de holebi- en transgendergemeenschap maximaal zullen betrekken. Wees allen welkom in onze zaak en op 25 juni voor het grote feest!” REGENBOOGNETWERKEN IN DE BEDRIJVEN VERSTERKEN Expertisecentrum KliQ vzw organiseert op 21 april samen met Accenture de eerste editie van open@ work. Het doel van open@work is om samenkomsten te organiseren van regenboognetwerken in verscheidene bedrijven. Zo worden die regenboognetwerken versterkt en krijgen holebi’s en transgenders de kans om hun ervaringen op het werk met elkaar te delen. Door de krachten te bundelen zorgt open@work ervoor dat er, over de grenzen van de bedrijven heen, een netwerk ontstaat dat zich focust op ‘out op het werk zijn’. Het overbruggende netwerk zal zich inzetten voor een werkomgeving die inclusief is voor holebi’s en transgenders. De bijeenkomsten van open@work zullen gepaard gaan met inspirerende praatgasten en informelere netwerkmomenten. Tijdens de eerste editie van open@work op 21 april in de kantoren van Accenture zal Sam Smit, de coördinator van KliQ vzw, een korte presentatie geven

over de evolutie van LGBT-netwerken in België en in onze buurlanden. De evenementen zijn op uitnodiging. Daarnaast is er het debat ‘M/V/X – Why even bother?’ op 11 mei. Daarop worden kritische vragen gesteld over de strategieën die nodig zijn om een genderinclusieve werkomgeving te creëren. Ben je geïnteresseerd in een vorming ‘gender- en seksuele diversiteit op de werkvloer’ in jouw bedrijf? Of heb je vragen over een van deze activiteiten? Mail dan naar sam.smit@kliqvzw.be. EERSTE GEREGISTREERDE GAY-STRAIGHT ALLIANCE Het Koninklijk Atheneum 1 Brugge Centrum heeft als allereerste school in België een gay-straight alliance (GSA) geregistreerd. Een gay-straight alliance is een groep van leerlingen en leerkrachten die ervoor zorgt dat iedereen op school zichzelf kan zijn. De bedoeling is om van scholen inclusieve omgevingen voor holebi’s en transgenders te maken. In de Brugse school zal op 9 mei samen met de gaystraight alliance het startschot worden gegeven van #rainbowyourselfie 2016. Die campagne loopt van 9 mei tot en met 17 mei 2016, naar aanleiding van de Internationale Dag tegen Holebifobie en Transfobie. Scholen die ervan overtuigd zijn dat iedereen onder de regenboog zijn kleurrijke zelf moet kunnen zijn, hetero, holebi cis- of transgender, laten jongeren een rainbowselfie maken die ze op www.facebook.com/ rainbowyourselfie kunnen uploaden met de hashtag #rainbowyourselfie. Zo geven scholen en jongeren diversiteit een gezicht!. Een jury kiest de origineelste foto uit. Scholen kunnen een volledige dag workshops winnen. “Het West-Vlaamse project #rainbowyourselfie toont aan dat het creëren van een veilige schoolomgeving voor iedereen vertrekt vanuit de basis”, zeg çavaria-woordvoeder Jeroen Borghs. “Doordat jongeren zelf worden betrokken om het welzijn van holebi’s en transgenders op school te vergroten, is het project zo efficiënt en enthousiasmerend. We zijn blij dat de oprichting van gay-straight alliances in West-Vlaanderen door de provincie wordt ondersteund. We hopen dat het WestVlaamse voorbeeld in de toekomst in heel Vlaanderen wordt overgenomen.” Op gaystraightalliance.be kunnen scholen gratis het rainbowyourselfie actiepakket met stickers, buttons, vlaggen, fanbrushes, posters en maskers bestellen. Voor meer informatie kan je altijd terecht bij de WestVlaamse educatieve medewerker, Lozano Lafertin, via het mailadres lozano.lafertin@cavaria.be of het nummer 0473 13.04.29.

51


LGBT MOVIE HALL OF FAME

CLASSIC SCENE: ED WOOD (1994)

In deze rubriek bespreken we films uit het heden, het verleden en de toekomst. Er staat steeds een ‘Classic Motion Picture’ in de spotlights: een klassieker die zich op een of ander vlak wist te onderscheiden én die ook zonder zijn LGBT-thema overeind blijft als deel van het betere filmwerk. Gedaan met waardeloze recensies, amateuristische projecten en het uitmelken van meesterwerken die we al allemaal hebben gezien. Welkom in de LGBT Movie Hall of Fame! Tekst: Hannelore Goossens Zoals schrijver Dan Brown het zou kunnen beamen, zijn goede boeken aan de basis van een script helaas geen garantie voor goede films. Gelukkig voor Stieg Larsson, schrijver van de bestseller ‘Män som hatar kvinnor’ (2005), en voor ons, is dat bij de filmklassieker van deze Hall of Fame editie wel het geval. Hoewel hij het succes van het eerste deel van zijn Millennium-trilogie jammer genoeg niet meer heeft mogen meemaken, heeft Larsson met het Zweedse thrillerverhaal zoveel indruk gemaakt dat het reeds vier jaar later van klank en beeld

52

werd voorzien. Dat het nog twee jaar later zelfs een Amerikaanse remake kreeg, zegt genoeg over de terechte internationale bijval die het origineel mocht genieten. De vertaling van de titel naar het beter bekende ‘The Girl with the Dragon Tattoo’ was echter tegen de zin van Larsson in. Het is slechts een kleine dip voor deze topper die nog maar eens bevestigt waar de Scandinaviërs het allerbeste in zijn: detectives, whodunits en rauwe realiteit. Voor de niet-Zweedstaligen onder ons: ‘män som hatar kvinnor’ wordt letterlijk vertaald

als “mannen die vrouwen haten”. Dergelijke titel in ons magazine doet misschien vermoeden dat het om een antiheterofilm draait, maar niets is minder waar. Dat er een feministisch trekje in te bespeuren valt, kan niet worden ontkend, maar ook ‘de goede man’ krijgt een rol toebedeeld, waardoor de balans man-vrouw-LGBT-gelijkheid in dit prachtwerk mooi in evenwicht is. De Engelstalige vertaling die de nadruk legt op het vrouwelijke hoofdpersonage en daardoor haar omgeving en medepersonages naar de achtergrond verdringt, is een spijtige zaak.


MÄN SOM HATAR KVINNOR (2009) Het verhaal draait rond een journalist die als vorm van retraite een onderzoeksopdracht aanneemt buiten de stad. Een radeloze oom is al 40 jaar op zoek naar zijn verdwenen nichtje en wil nog steeds kosten noch moeite sparen om te weten te komen wat er met haar is gebeurd. Mikael Blomkvist (Michael Nyqvist) gaat op onderzoek uit, maar wordt zonder zijn medeweten op de voeten gevolgd door fervente hacker Lisbeth Salander (Noomi Rapace). De ruige Lisbeth bewijst zich al snel als een bekwamere speurneus dan Blomkvist, waardoor de twee zich samen op de verdwijning storten en stap voor stap achter een gruwelijke waarheid komen. Dat Rapace als actrice op de kaart werd gezet op basis van haar vertolking van Lisbeth is geen verrassing. Ze mag dan niet de enige troef in de film zijn, ze draagt honderd procent bij aan het sterke, triomfantelijke beeld dat de film vormt van vrouwen die op allerlei afschuwelijke manieren slachtoffer zijn geworden van de patriarchale maatschappij en zich er toch van weten los te scheuren. In het geval van Lisbeth kan er zelfs niets anders gezegd worden dan dat ze zich erboven wist te zetten ondanks haar ‘zwakke’ sociale status van jonge crimineel, outcast en rebel. Het is niet verwonderlijk dat ze na meer dan een uur film wakker wordt naast

een vrouw, zonder dat er ook maar enige aandacht aan wordt geschonken. Zij heeft op alle niveaus in haar leven het heft in handen en beslist zelf met wie ze de lakens deelt. Een halfuur later zien we haar echter letterlijk op een man, Blomkvist, kruipen, waardoor haar biseksualiteit meteen naast haar rebelse bestaan en de thematische pleidooien voor gelijkheid komt te staan. Dat ze de man duidelijk als een soort levende dildo gebruikt en niet als liefdespartner, blijkt later niets te maken te hebben met een gevoelsmatige voorkeur voor vrouwen. Zeker is dat Lisbeth in de vorm van Rapace een heerlijk genuanceerd, geëmancipeerd en krachtig personage is. Daardoor heeft het personage misschien alsnog recht op een titel voor zichzelf. Rapace’s dragende prestatie werd niet voor niets voor de BAFTA’s en soortgelijke filmprijzen genomineerd. Het is des te beklagenswaardiger dat Hollywood niet verder keek dan zijn neus lang is en haar weinig aandacht heeft gegeven in zijn filmprijsuitreikingen. Vanuit cinematografisch standpunt is de film uitmuntend klassiek. De donkere, besneeuwde landschappen, stijl en emoties zijn prachtig in hun gevarieerde eenvoud. Dat regisseur Niels Arden Oplev weinig andere verdiensten heeft, is opmerkelijk. Het hoeft daarentegen niet te verwonderen dat

scenarioschrijver Nikolaj Arcel voor ‘Män som hatar kvinnor’ een BAFTA-nominatie voor beste scenario kreeg. Hij was onder meer verantwoordelijk voor het uitstekende ‘Kvinden i buret’ (2013) en maakte samen met partner Rasmus Heisterberg de opvolger ervan: ‘Fasandræberne’ (2014). . ‘Män som hatar kvinnor’ is geen klassieke LGBT-film die het thema in de spotlights zet. De makers kozen voor een subtiele integratie van het LGBT-thema via een prominent personage, wat de zichtbaarheid van holebi’s en transgenders in de filmwereld misschien wel meer ten goede komt dan de dramatische verhalen die we maar al te vaak voorgeschoteld krijgen. Zou het trouwens toevallig zijn dat zowel Rapace als haar Amerikaanse tegenhangster Rooney Mara later allebei te zien zijn in andere lesbische rollen? (‘Passion’ (2012) van Brian De Palma, ‘Side Effects’ (2013) van Steven Soderbergh en het recente ‘Carol’ (2015) van Todd Haynes) Dat film nummer twee en drie van de Millennium-trilogie van mindere kwaliteit zijn, doet in elk geval geen enkele afbreuk aan het prachtwerk dat Arden Oplev ons schonk. Stoere bikerchicks die stijlvol wraak nemen op elke walgelijke vent die het verdient, mogen te allen tijde onze schermen inpalmen.

53


LGBT SERIES HALL OF FAME Na talloze decennia onder de dictatuur van de ‘hogere’ filmcultuur geleefd te hebben, zijn kwaliteitsvolle tvseries niet langer uit onze audiovisuele leefwereld weg te denken. Dankzij de evolutie van televisieseries van niche naar mainstream, kon de aanwezigheid van LGBT-verhaallijnen ongetwijfeld aan haar opmars binnen het genre beginnen. Van full focus tot beduidende bijrollen, geen enkele sexy serie zal in deze rubriek gespaard blijven van onze roze schijnwerpers. Welkom in de LGBT Series Hall of Fame! Tekst: Hannelore Goossens

JESSICA JONES (2015 - …) Gezien de enorme expansie van het superheldenuniversum op het grote doek, is het geen verrassing dat Marvel ook zijn zinnen heeft gezet op het publiek dat deze wondere wereld liever in zijn eigen woonkamer bewondert. De comic books waarin voornoemde helden steevast hun oorsprong vonden, zijn voorlopig een onuitputtelijke bron van cinematografisch materiaal. Gelukkig voor ons nemen de televisiemakers het niet altijd even nauw met hun bronteksten. Na voorgangers als ‘Gotham’ (van DC Comics) en ‘Daredevil’ (Marvel), stak eind november 2015 ‘Jessica Jones’ de kop op. Deze grotendeels onbekende, stoere griet (Krysten Ritter) bevindt zich in dezelfde realiteit als The Avengers en zelfs hetzelfde stadsgedeelte als – een potentieel toekomstige partner – Daredevil. Hoewel ze haar ‘collega’s’ wel kent van naam en reputatie, heeft ze verder niets te maken met de vrolijke, bonte bende die van heldhaftigheid hun hoofdberoep hebben gemaakt. Jessica is een einzelgänger die na een traumatische ervaring heeft beslist dat ze verre van een superheld is ondanks haar bovennatuurlijke kracht. Een bouwvallig appartement, enkele gerafelde kledingstukken en een kantoor dat zich in haar woonkamer bevindt zijn veruit haar belangrijkste bezittingen. De enige mensen met wie ze zich inlaat, zijn

54

haar enige en beste jeugdvriendin, een drugsverslaafde buurman en een succesvolle advocate die haar opdrachten bezorgt. Zelfs die contacten onderhoudt Jessica het grootste deel van de tijd met zichtbare tegenzin. De advocate is echter waar het voor ons om draait. Jeri Hogarth (niemand minder dan Carrie-Anne Moss) ging in de oorspronkelijke comics namelijk door het leven als Jeryn Hogarth, de mannelijke advocaat van onder andere Iron Fist, die in de nabije toekomst eveneens zal debuteren in de gelijknamige serie. De makers van ‘Jessica Jones’ hebben echter gekozen voor een vrouwelijke en bijgevolg lesbische versie van Jeryn, waardoor de serie in één klap een schot in de roos was voor de LGBT-integratie in mainstream televisie. Jeri verschilt op alle andere vlakken dan haar geslacht namelijk in niets van Jeryn. Er wordt geen aandacht geschonken aan haar seksuele geaardheid en geen enkele situatie zou er anders hebben uitgezien als ze een man was geweest. Dat ze haar huwelijk kapot maakt door een affaire met haar secretaresse is zelfs zo cliché, dat dit misschien wel het perfectste voorbeeld van LGBT-gelijkheid is dat ooit op het kleine scherm is verschenen. Een populair personage kunnen we haar alvast niet noemen. Naast haar persoonlijke misstappen zet ze een aantal professionele wanpraktijken in gang en moraliteit is duidelijk zeer ver te zoeken in haar dominante,

harde karakter. Een wijs filosoof zei ooit dat de vrouw pas gelijk zal zijn aan de man als ook incompetente vrouwen aan de top komen. In het geval van Jeri Hogarth kunnen we die uitspraak ook toepassen op een lesbisch personage, waardoor ‘Jessica Jones’ een dikke pluim voor LGBT-emancipatie verdient. Jessica zelf is eveneens een leuk voorbeeld van een vlotte, nonchalante omgang met het thema. Buiten haar stoere uiterlijk, inclusief lederen motorvest, combat boots en gescheurde jeans, deinst Jessica er niet voor terug om enkele seksueel getinte grapjes met een vrouwelijke verpleegster (Claire Temple, gespeeld door Rosario Dawson, het ex-vriendinnetje van Daredevil) te maken die daar vlotjes in meegaat. Hoewel beide vrouwen (voorlopig) uitgesproken hetero zijn, vinden ze het wel jolig om schunnig te doen over Jessica die haar broek moet uitdoen of Claire die in haar appartement de nacht doorbrengt. Hoera voor flirtende heterovrouwen! Dat ZiZo meer van dit wil zien, staat buiten kijf. Met enkele vervolgseries, zoals ‘Iron Fist’, ‘Luke Cage’ (Jessica’s bedpartner) en het overkoepelende ‘The Defenders’, én een tweede seizoen van ‘Jessica Jones’ in het vooruitzicht, mogen we er zeker van zijn dat we bij Marvel aan onze trekken zullen komen. Getraumatiseerde superhelden in film noir-stijl met sexy sidekicks? Bring it on!


Ik wil eindelijk diegene vinden die echt bij me past.

Nu gratis aanmelden


PRIDE.BE IN HET TEKEN VAN

ZELFBESCHIKKING Van 29 april tot en met 17 mei vindt de grootste reeks pridefestiviteiten van ons land plaats. Tienduizenden bezoekers, holebi’s, transgenders, hun vrienden en sympathisanten, zullen opnieuw naar onze hoofdstad afzakken om er denderende festiviteiten van te maken! Mis je een overzicht van de talrijke activiteiten? Hieronder alvast de voornaamste hoogtepunten.

Tekst: Dennis De Roover Foto's: ZiZo

29 april tot en met 17 mei 2016 // PrideFestival

Het PrideFestival opent met de MiniPride en loopt af op 17 mei, de Internationale Dag tegen Holebifobie en Transfobie (IDAHOT). Tijdens deze periode worden verenigingen en partners uit het hele land aangespoord om activiteiten te organiseren in de aanloop naar Parade@Pride, het hoogtepunt van het PrideFestival. Er worden films vertoond en debatten, tentoonstellingen, workshops … georganiseerd in heel België. Het PrideFestival is een mengeling van sportieve, culturele en activistische activiteiten.

29 april 2016 // MiniPride De MiniPride opent traditioneel de festiviteiten. The Belgian Pride, de organisatoren van de pride, houden een receptie in het Brusselse stadhuis. Na afloop ervan volgt een folkloristische optocht door het centrum van Brussel onder begeleiding van de Fanfare van de Meyboom. Een parade met veel activisten trekt voorbij Manneken Pis, die getooid zal in zijn in het kostuum dat Jean-Paul Gaultier voor hem heeft ontworpen, en eindigt bij RainbowHouse Brussels. Voor de gelegenheid wordt er Kriek geserveerd.

14 mei 2016 // Parade@Pride De bekende optocht trekt door Brussel. Militanten, feestvierders, politici en sympathisanten kleuren de Belgische hoofdstad in de regenboogkleuren. De parade start om 14 uur aan de Beurs. In het centrum van Brussel gaat PrideVillage open van 12 uur tot middernacht. PrideVillage zal dit jaar zelfs helemaal doorlopen tot het Brouckèreplein. Nieuw is de komst van een Health Point met gezondheidsverenigingen. De Ortsstraat wordt dan weer omgedoopt tot een Vrouwenstraat.

Alle activiteiten vind je op www.pride.be

56


IK BESLIS!

Pride.be staat dit jaar volledig in het teken van zelfbeschikking. Personen moeten zelf kunnen beslissen over hun gewenste genderidentiteit, genderexpressie en genderrol. De slogan dit jaar is: ‘Ik beslis!’. WWW.CAVARIA.BE/STEUN-ONS Arc-en-Ciel Wallonie, çavaria en RainbowHouse Brussels vragen om de zelfbeschikking van iedereen te respecteren.

Ik beslis! … om door het leven te gaan als vrouw, man of met een andere genderidentiteit … met welke naam ik wil worden aangesproken … wat op mijn officiële documenten vermeld moet worden … of ik mijn lichaam al dan niet wil veranderen

Ik beslis, want ik weet wie ik ben! In België moeten trans* personen het recht hebben om te leven volgens hun genderidentiteit, zonder dat de staat bepaalt wie of wat zij zijn. In België moeten trans* personen het recht hebben om hun voornaam te veranderen, zonder instemming van een derde, laat staan van een psychiater. In België moeten trans* personen hun wettelijke documenten kunnen laten aanpassen, zonder psychiatrische of medische behandeling te ondergaan, en zonder van hen te eisen om zich te laten steriliseren. In België moeten trans* personen toegang hebben tot hormoonbehandeling en chirurgie, maar ze mogen hiertoe niet gedwongen worden om juridische erkenning te verkrijgen. Zijn we al zover? Vergeet het maar! De LGBTQI-gemeenschap vraagt een wet op de genderidentiteit die voldoet aan internationale mensenrechtenbepalingen, gebaseerd op respect en zelfidentificatie!

STEUN ÇAVARIA IN HAAR STRIJD VOOR GELIJKE RECHTEN! WORD LID Çavaria kan als belangenverdediger van holebi’s en transgenders niet zonder jouw steun. Sluit je daarom bij ons aan! Word steunlid voor slechts 35 euro. Stort je bijdrage op rekeningnummer BE84 0682 1326 7459 met als mededeling ‘steunlid’. Meer info via cavaria.be/steun/word-lid GEEF EEN GIFT Stort je bijdrage. Hoe groot of klein die ook is, elke bijdrage is welkom. Op onze beurt geven wij je een cadeau: giften vanaf 40 euro op jaarbasis zijn fiscaal aftrekbaar. Stort je bijdrage op rekeningnummer BE84 0682 1326 7459 met als mededeling ‘gift’. Meer info via cavaria.be/steun/ geef-een-gift

57


r e e m n e d o b t e h pareltaspainanKonstanz en Mainau Op s

Een citytrip betekent voor homomannen meer dan alleen op zoek gaan naar gayhoreca en darkrooms, en méér dan fuiven tot in de vroege uurtjes, al zullen sommigen die activiteiten zeker prefereren. De LGBT-gemeenschap is echter heel divers. Holebi’s en transgenders willen soms ook gewoon de cultuur, de geschiedenis en de gastronomie van een stad ontdekken. We trokken naar Zuid-Duitsland om de stad Konstanz op die manier te ontdekken. Thierry Hanan Scheers

58

Konstanz is een stad in het zuiden van Duitsland. De stad ligt aan de grens met Zwitserland en aan de oevers van het Bodenmeer, ook wel het Meer van Konstanz genoemd. Wellicht is deze stad minder bekend bij het grote publiek, maar daarom zeker niet minder aangenaam. Bij mijn aankomst merk ik meteen dat Konstanz een bruisende, levendige en kosmopolitische stad is met voor elk wat wils. De bestemming is een aanrader voor koppels die de rust opzoeken en houden van een lekker hapje, wellness, gezellig shoppen of flaneren aan de oevers van het meer. Voeg daar de geschiedenis en de cultuur aan toe, en Konstanz mag gerust een totaalbestemming worden genoemd. De stad leent zich perfect voor een vakantie met het hele holebigezin. Er zijn veel mogelijkheden voor wie houdt van fietsen, zwemmen, zeilen, … Geen andere locatie aan het Bodenmeer biedt zoveel shopping- en eetgelegenheden. Smalle straatjes, middeleeuwse architectuur, een maritieme flair en een adembenemend uitzicht op het meer en de Alpen zijn slechts enkele redenen om deze stad te bezoeken. Palmbomen en een zacht klimaat helpen om meteen in de sfeer te komen.

GESCHIEDENIS EN CULTUUR Zelfs in de middeleeuwen wisten ze al dat deze plaats bijzonder was, want ongeveer zeshonderd jaar geleden moest en zou de nieuwe paus van hier komen. In 1388 werd er een groot gebouw opgetrokken aan de haven. In dit gebouw vond tussen 1414 en 1418 het Concilie van Konstanz plaats. Het gebouw is tot vandaag bewaard gebleven. Het Concilie van Konstanz effende het pad voor Paus Martinus V. Tussen 2014 en 2018 nodigt de stad dan ook iedereen uit om opnieuw een stukje van het verleden te komen opsnuiven. De sfeer van eeuwen geleden dwaalt nog steeds door straten van Konstanz. De sfeer in het straatbeeld geeft een Italiaanse indruk. In Konstanz ontdek ik het oudste stadstheater van Duitsland. Er worden al producties getoond sinds 1607. Natuurlijk is er op cultureel gebied nog veel meer te ontdekken. Of je er nu voor kiest om naar het beroemde ‘Seenachtfest’ (een zomerfeest met vuurwerk) te gaan, of het Jazzfestival in de herfst te bezoeken, of een van de vele kleinere culturele evenementen te ontdekken, er is het hele jaar door iets te beleven in Konstanz!


SHOPPING, FLANEREN EN UIT ETEN

ZON, STRAND EN ACTIE

Konstanz is een winkelparadijs. Als je wil shoppen, eten of een van de vele lokale bezienswaardigheden bezoeken, is Marktstätte (het plein in het hart van Konstanz) de perfecte plaats om te beginnen. In enkele minuten wandel je langs antieke winkels, kunsthandelaars, talrijke speciaalzaken en een heleboel mooie cafés en restaurants waar je regionale gerechten kan proeven. Hun mooie terrassen liggen trouwens langs mediterraan uitziende pleinen, en zeg nu zelf, wat is er heerlijker dan op zo’n prachtplaats je voetjes even te laten rusten en te genieten van een drankje? Deze Duitse stad is uniek omdat ze tot een

Ga met het hele gezin op stap en ontdek het Sea Life Centre. Hier kan je in dertig aquaria meer dan 3000 fascinerende wezens uit de onderwaterwereld bewonderen. Zwemmen, duiken en zeilen? Windsurfen of kanovaren? Het is allemaal mogelijk in Konstanz. Met de hele familie kan je bovendien zwemmen aan het strand Hörnle. Heel de omgeving heeft best veel te bieden. Je kan langs verscheidene goed aangeduide paden op stap door het schilderachtige landschap. Neem ook gerust je fiets of je inlineskates mee en maak een tocht langs de oevers van het meer. De zonsondergangen zijn hier trouwens prachtig.

Sea Life Centre

© Thierry Hanan Scheers

Konstanz

Mainau

© Thierry Hanan Scheers

Restaurant Ophelia

Hotel Riva

SLAPEN, WELNESS EN GENIETEN Ik verblijf in Hotel Riva. Dit hotel ligt pal aan de oever van het meer en is voorzien van een even luxueus als indrukwekkend design. Het hotel is uitgerust met een zeer aangename spa, maar de attractie is toch wel het zwembad boven op het dak van het hotel. Hou je van lekker eten? Dan ben je in dit hotel ook op de juiste plaats. Chef Dirk Hoberg staat achter het fornuis in het gourmetrestaurant Ophelia dat twee Michelinsterren heeft. Hij zegt me dat hij in de eerste plaats “de mensen gelukkig wil maken”. Dat doet hij ook. Je smaakpapillen worden gestreeld door alle culinaire hoogstandjes die hij op tafel tovert. Ik ben nog steeds onder de indruk van alle prikkelingen die mijn zintuigen overweldigden. Hoberg wordt bijgestaan door de befaamde sommelier Werner Hinze. De capaciteit van het restaurant, een fraaie villa in art-nouveaustijl, werd bewust beperkt gehouden. Het zorgt voor een gezellige, intieme sfeer. Hotel Riva is ook the place to be voor zeilers. De jachthaven van Konstanz bevindt zich namelijk aan de voordeur. Je kan er zeillessen nemen of zelfs een zeilboot huren. STAPJE IN DE OMGEVING Ik tel ze niet allemaal, maar op het bloemeneiland Mainau, niet ver van Konstanz, zouden meer dan 9000 rozenstruiken en 1200 orchideeënvariëteiten staan. Bovendien zijn er duizenden vlinders, een barok kasteel en talrijke bomen te bewonderen. Een van de pronkstukken is een stokoude Victorialinde uit 1892. De reuzensequoia’s en watercipressen die je er kan bezichtigen, zijn eveneens behoorlijk indrukwekkend. Gelukkig beslaan de tuinen op dit bloemeneiland ‘slechts’ 45 hectare. Net genoeg om in een bezoek te kunnen genieten van al dat moois. Ik ervaar het alvast als een ultiem genot om mij alle geuren en prikkelingen van de tuinen van het eiland Mainau te laten welgevallen. Een ideale afsluiter van een bezoek aan Konstanz, de stad aan het meer.

MET DANK AAN

geheel is versmolten met de Zwitserse stad Kreuzlingen aan de andere kant van de grens. Als je door de straten wandelt, steek je de Duits-Zwitserse grens over zonder dat op te merken. Aangezien beide landen een verschillende munteenheid hebben, kan het zijn dat in de ene winkel alles in euro staat aangeduid en in de andere alles in Zwitserse frank. Beschouw dit alleszins niet als een probleem. Je kunt gerust aan de Zwitserse kant in euro betalen, maar krijgt dan wel wisselgeld in Zwitserse frank. Aan de Duitse kant is het net omgekeerd.

© Thierry Hanan Scheers

De stad kent al toerisme sinds 1440. In de middeleeuwen kwamen hier dagelijks veel toeristen. De stad telde toen slechts 6000 inwoners. Intussen heeft de stad ruwweg 83.000 inwoners en wordt de stad iets minder overrompeld door toeristen. Ik heb persoonlijk erg genoten van de zeer fraaie en oude fresco’s die je overal in de stad kan bewonderen. De oudste dateert uit 1320 en bevindt zich in het zogenaamde Haus zur Kunkel. Bij de toeristische dienst van Konstanz kan je een mapje krijgen met een volledige tour langsheen de fresco’s van de stad.

Dienst Toerisme Konstanz Bahnhofplatz 43 | Im Bahnhof 78462 Konstanz www.konstanz-tourismus.de Hotel Riva Seestrasse 25, 78464 Konstanz www.hotel-riva.de Toerisme Mainau 78465 Insel Mainau www.mainau.de

59


©Andreas Möltgen

“Hartelijker dan Berlijn, opwindender dan München en vrolijker dan Hamburg.” Zo wordt Duitslands vierde grootste stad omschreven in een kleine, speciaal voor de holebi- en transgendergemeenschap ontworpen stadsgids. Meer argumenten had ZiZo niet nodig om een weekendje in Keulen te boeken. Een verslag over de Roze Bermudadriehoek, Duitslands meest bezochte attractie, een kapotgebombardeerde binnenstad, een sauna voor biseksuelen, bijbels op de hotelkamers en chocolade. Véél chocolade… Tekst: Geert De Weyer Foto's: KölnTourismus GmbH

DONDERSE STA BEKERINGSDR

ANG EN FLIRTE

60

N OP KEULSE W

D

IJZE


de weyde wereld

net in Keulen is opgetrokken. “Het was een teken van macht van de toenmalige katholieke wereld”, zegt Lupri. DOM Deze kathedraal, die sinds 1996 in de Werelderfgoedlijst van de UNESCO werd opgenomen en geldt als officieus stadssymbool, is alleszins indrukwekkend. De eerste steen werd gelegd in 1248 door aartsbisschop Koenraad van Hochstaden. Zo’n driehonderd jaar werd eraan gewerkt, terwijl de werken nadien zo’n driehonderd jaar hebben stilgelegen. Pas in 1880 werd het bouwwerk vervolledigd. In de zestiende eeuw was de kathedraal op de grond klaar, maar in de hoogte nog lang niet. Driehonderd jaar lang werd het gebouw voorzien van een houten plafond, tot er in achttiende eeuw, op 43 meter hoogte, een waardig dak werd opgelegd en men het effect van een gotische kathedraal bekwam. “De Duitse kerk was niet weinig ambitieus”, zegt Lupri. “Ze wilde een nog beter resultaat dan de al indrukwekkende gotische kerken in Frankrijk. Ze voegde er bovendien haar eigen toets aan toe: de gewelven hier zijn niet alleen indrukwekkender, maar ook hoger en net wat scherper naar boven toe, als ware het een naar God wijzende pijlpunt.” Ze glimlacht nog eens. “Zo gaat het over de hele wereld: iedereen wil de grootste hebben.” De kerkvaders kregen hun zin. Bij de voltooiing ervan in 1880 was de Dom officieel het hoogste gebouw ter wereld: 157 meter hoog. Wie deed beter? De Dom herbergt onder meer de relikwieën (lees: beenderen) van de Drie Koningen: Caspar, Melchior en Balthasar. Het is grappig om te zien hoe die drie op de kerkramen staan afgebeeld. Indertijd wilden ze de drie koningen laten vertegenwoordigen door een blanke, een zwarte en een Aziaat. Alleen wisten ze toen helemaal niet hoe Aziaten eruit zagen, dus werd de Aziaat van dienst eerder een blanke met een wat andere huidskleur. Politieke correctheid in zijn primitiefste vorm. Je zou het bijna beledigend kunnen noemen. Overigens leren we hier dat deze drie overbekende Bijbelse figuren niet in de Bijbel voorkwamen, maar er in de veertiende eeuw aan werden toegevoegd. Je leert wat bij in Keulen, als atheïst. De Dom heeft ook één moderne toets. Uitgerekend dat joeg de toenmalige, erg orthodoxe bisschop Joachim Meisner de gordijnen in. In 2007 huldigde de vermaarde kunstenaar Gerhard Richter zijn nieuwe glasraam in, waarin deze keer eens geen Bijbelse taferelen zijn verwerkt, maar dat een

©Udo Haake

Het hangt in de lobby van de jeugdherberg: een groot houten kruis. Ik slik. Zeker wanneer er in het nachtkastje op mijn slaapkamer ook nog een bijbel ligt te blinken. Het kleine ding gaat beleefd, maar onverbiddelijk terug naar de receptie. “Met alle respect, maar dit wil ik niet op mijn kamer”, argumenteer ik. “Tenzij u er ook onder meer de koran en de Thora bijlegt.” De receptioniste weet even niet waar kijken, mijn reisgenoot schuifelt wat ongemakkelijk over en weer. Ik ben vooral stomverbaasd. Hier? In Keulen? Een bijbel op mijn kamer? Toegegeven: op mijn reizen, met de VS op kop, zag ik hoeveel hotel(keten)s er eenzelfde attitude op nahielden. Niet zelden lag daar ‘s werelds best verkochte boek op mijn hoofdkussen te wachten in een hopeloze poging om nog dat ene zieltje te winnen. Maar hier? Ik ben lang niet de enige die er zo over denkt. Mijn grootste medestander is acteur sir Ian McKellen die er al jaren, telkens hij zo’n voor hem onaangename ontdekking doet, een sport van maakt om net die pagina’s uit het boek te scheuren die naar verluidt negatief zijn tegenover holebi’s. Leuk idee, maar daarvoor moet je de Bijbel wel kennen, want hoe vind je anders die pagina’s? Zover gaat mijn interesse niet. Weg met dat ding, denk ik enkel. Later bespeur ik in een gang, achter glas, een artikel waarin de eigenaar van Hostel Köln verklaart dolenthousiast te zijn wanneer er weer eens een bijbel wordt gepikt. “Hopelijk lezen ze die dan”, klinkt het hoopvol. In West-Europa heb ik nog nooit een bijbel in de kamer zien liggen. Is het toeval of is de vierde grootste stad van Duitsland een erg religieuze stad? Wanneer we door de stad kuieren valt immers op hoeveel kerken er staan: 240 om precies te zijn, waarvan 12 Romeinse kerken. En wat met de Dom? De bekende, in het hart van de stad gesitueerde gotische kathedraal die met 6,5 miljoen bezoekers per jaar officieel wordt beschouwd als de best bezochte attractie van heel Duitsland. Ook toeval? Claudia Lupri is sinds 1991 stadsgids in Keulen. Ze grijnst minzaam wanneer we haar op de trappen van de Dom de vraag stellen. Ze legt uit dat de tweeduizend jaar oude geschiedenis van Keulen vooral is gevormd door de kerk en de politiek. De Keulse geschiedenis gaat ver terug: van de Kelten en de Franken tot aan de middeleeuwen, toen de bisschop van Keulen het politieke toneel naar zijn hand zette en het schopte tot een van belangrijkste hoogwaardigheidsbekleders van het heilige Roomse Rijk. Geen toeval dus dat de Dom

61


Museum Ludwig © Thomas Riehle

Dom Keulen

mozaïek vormt van 1100 glasstukjes waarvan alle 72 kleuren accordeerden met de andere, historische glasramen in de kathedraal. Bij zonlicht wordt het glasraam een ultiem lichtspel. Meisner trok zich bij de inhuldiging ervan terug in Polen: enerzijds om zijn ongenoegen te uiten, anderzijds om de media niet te woord te hoeven staan. Later liet hij zich ontvallen dat het nieuwe glasraam beter in een moskee zou passen dan in een kerk. Joachim Meisner ontpopte zich tot een van de conservatiefste Duitse bisschoppen. Holebirechten lapte hij aan zijn laars. In 2011 verbood hij de Duitse auteur David Berger nog langer religie te onderwijzen vanwege diens geaardheid. De Bijbel was volgens hem duidelijk over homoseksualiteit. Hij schuwde de harde woorden evenmin. Over de regeringspartij CDU was hij ziedend naar aanleiding van haar abortusstandpunt. Hij suggereerde dat de CDU de ‘C’ van ‘christlich’ beter zou verwijderen. In 2002 ontstond er bij de aanvang van de EuroPride in Keulen een relletje toen bleek dat het Keulse jeugdkoor St. Stephan in de Dom wilde optreden tijdens de EuroPride-openingsnacht, om aan te tonen dat ze er voor iedereen waren. Meisner verbood het optreden met als argument dat het de indruk zou wekken dat de kerk de EuroPride zou steunen. Tot ieders verrassing liet ook de nieuwe, relatief jonge aartsbisschop Rainer Maria Woelki (sinds 2014) zich niet onbetuigd. De inmiddels 59-jarige geestelijke stond bekend om zijn zachte aanpak van de holebigemeenschap, maar zijn standpunt verhardde in de jaren die volgden. “Die homosexuelle Praxis ist, denke ich, aus katholischer Sicht, vor Gott, nicht geordnet”, liet hij zich ontvallen. Hij sprak zich ook uit tegen echtscheidingen. Keulen was in shock. “Dit is een stad met bewoners die zeer open van zijn”, zegt Lupri. “De Ontmoeting metgeest een bever

62

Gerhard Richter, glasraam

publieke opinie maakte de aartsbisschop snel duidelijk dat hij zich moest aanpassen aan de stadsbewoners, en niet andersom.” Vandaag is de invloed van de kerk en haar bisschoppen tanend. “De bewoners van deze stad zijn erg tolerant tegenover zowel andere culturen als de LGBT-gemeenschap.” Ze wijst er bovendien op dat we niet mogen vergeten dat het befaamde (Keulse) carnaval, waarvan het seizoen start op 11 november, zijn wortels vindt in het geloof. Carnaval vindt zijn oorsprong in de katholieke veertig dagen vasten. MUSEUM LUDWIG Cultuur staat hoog aangeschreven in Keulen. Alleen al in de binnenstad, of beter de Altstadt (het centrum van de binnenstad) vind je veertig musea. Ludwig Museum is één van de bekendste. Wat ooit een indrukwekkende privécollectie was van een gefortuneerd koppel (ze kochten elke dag een kunstwerk), is nu een museum met moderne kunst van de twintigste eeuw tot nu. Een knap gebouw, waarin de grootste collectie popart van Europa te zien is, alsook de derde grootste Picasso-collectie. Daarnaast ligt het Römisch-Germanisches Museum, dat in 1974 werd geopend met een collectie die veelal uit archeologisch vondsten uit Keulen bestond, maar vandaag artefacten bezit van de oudheid tot de middeleeuwen. Minder bekend, en veel specifieker, is het Duftmuseum tegenover het stadhuisplein, dat is gewijd aan parfum en geuren. Deze locatie is sfeerbepalend: op deze plek werd de eau de cologne destijds uitgevonden. Veel ernstiger gaat het eraan toe in het EL-DE-Haus, een voormalig hoofdkwartier van de Gestapo waar vermeende spionnen en tegenstanders werden gemarteld en geëlimineerd. Je kunt er als bezoeker alles te

Schokoladenmuseum

weten komen over Nazi-Duitsland. Het populairste museum is echter… het Schokoladenmuseum, een ongesubsidieerd privémuseum van vierduizend vierkante meter, gelegen aan het water. Alles wat u ooit wilde weten over chocolade is hier te zien en te horen: van de prille oorsprong vierduizend jaar geleden in Centraal-Amerika over de barokperiode tot de chocoladeconsumptie van vandaag. De collectie toont veel historisch beeld- en tekstmateriaal, zelfs een kleine serre met cacaoplanten. Het merendeel van de bezoekers komt echter maar voor één ding: rondlopen in de kleine chocoladefabriek waarin chocoladefabrikant Lindt achter glas laat zien hoe pralines, truffels en chocoladetongen worden gemaakt. Het is vooral aanschuiven bij een chocoladefontein waarin zo’n 200 liter chocolade stroomt. Voor de lekkerbekken onder ons: wie geduld heeft, krijgt een in chocolade gedipt (niet eens zo lekker) koekje. Dit soort musea zijn niet onbelangrijk voor deze stad, die zo’n miljoen inwoners telt, maar jaarlijks wel een drievoud aan overnachtende toeristen moet verwerken. Naast cultuur doet ook de pub het hier goed. Keulen is een uitgaansstad, zoveel is duidelijk. Er wordt gezopen tegen de klippen van de hel op. Keuze zat! Keulen is niet voor niets de Duitse stad met de grootste densiteit aan gastronomische etablissementen. Wie in een pub een pint van 33 cl vraagt, is duidelijk een buitenlander, een mietje op de koop toe. Hier gaan pinten van een halve liter over de toonbank! In de Tweede Wereldoorlog werd Keulen zwaar gebombardeerd. Het centrum werd nagenoeg volledig vernield. Enkel in het oude stadsgedeelte, de Altstadt, bespeur je nog enkele huizen uit die tijd. Ik had graag de zogenaamde Kölner Travestie-Expedition gedaan, een door


de weyde wereld

de blonde vamp Julie Voyage begeleide busreis door de binnenstad, die je, volgens de brochure, Keulen laat zien zoals je haar nog nooit gezien hebt. Dragqueen Judy zou geen blad voor de mond nemen. Bedenkelijk. Leuk ook. Ik ben zonder meer nieuwsgierig. Enkele uren voor de start word ik echter opgebeld door de organisatoren en blijkt er sprake van een overboeking. Dan maar te voet. Wat opvalt zijn de middeleeuwse poorten, stadshallen en stadsmuren, net als de archeologische sites. Grote magistrale locaties zijn er echter niet te vinden. Gids Lupri heeft het antwoord: “Wij zijn een kleine stad en hebben geen koningen gehad, waardoor we eerder weinig koninklijke gebouwen en avenues hebben.” BERMUDADRIEHOEK Keulen staat bekend als een winkelparadijs. In straten en op boulevards zoals Hohe

Straße en Schildergasse vind je grote winkels van bekende merken, terwijl exclusieve designers zich vestigen in de Mittelstraße en de Pfeilstraße. Daarnaast zijn er alternatieve wijken, waar eerder jonge, onbekende designers hun waren tonen. Eén daarvan is Belgisches Viertel (de ‘Belgische wijk’), waarin ook heel wat vegetarische en veganistische restaurantjes gevestigd zijn, net als natuurwinkels en alternatieve koffiehuizen en cafeetjes. De wijk dankt haar naam aan de straatnamen die allemaal verwijzen naar Belgische provincies of steden. Vlak aan de Rijn, niet ver van de Dom en Ludwig Museum, bevinden zich twee homomonumenten. Het eerste, een sober monumentje uit 1995 op een verhoog, is een herinnering aan de homoslachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. ‘Totgeschwiegen’ bloklettert het: doodgezwegen. ‘Den schwulen und lesbischen Opfern des National Sozialismus’, staat er op het monu-

ment. Het tweede monument (uit 1993) is een herinnering aan de vele aidsslachtoffers wereldwijd. Het idee is eenvoudig: in zowat elk van de honderd lichtgekleurde kasseien in een reeds bestaande kasseienweg staan de namen van vele aidsslachtoffers, zowel internationale bekendheden als Freddie Mercury en Keith Haring, als voor ons onbekende Duitse artiesten en zelfs namen van doodgewone mensen gegraveerd. Even sterk als onopvallend en sober. Als holebistad doet Keulen het erg goed. Voor ik er arriveerde, las ik over de Bermudadriehoek, waarbinnen de zowat veertig holebibars, -restaurants en clubs zich zouden bevinden. Vreemd genoeg vinden we daar op het stadsplan niets van terug. Er blijken twee holebiwijken te zijn, maar die wijken lijken niets eens op een driehoek, laat staan dat ze een geografische driehoek vormen. Volgens Lupri is die beschrijving ruimer te interpreteren. “We bedoelen er

Homomonument

Het oude stadscentrum

Kort door de bocht kan je stellen dat de holebi-en transgendergemeenschap in Duitsland dezelfde rechten heeft als in de meeste West-Europese landen, behalve wat betreft huwelijk en adoptie – Stadgids Claudia Lupri

Aids Memorial monument

gaypride Keulen

63


enkel mee dat de homo-etablissementen op wandelafstand van elkaar liggen.” Qua marketing sterk, denk ik, terwijl ik een beetje de wenkbrauwen frons. WOMENPRIDE Claudia Lupri is al enkele jaren getrouwd met haar vriendin, maar kijkt bedenkelijk als we vragen naar de lesbo-scene in Keulen. Eerst zegt ze nog geen uitgaanstype te zijn, maar zelfs met wat bedenktijd lukt het haar niet om tips en weetjes te geven. “Ik ben niet zo thuis in de scene, maar ik weet wel dat het enige lesbiennecafé gesloten is, ook al staat het nog vermeld in de toeristische brochures.” Over de reden van de sluiting deden de eigenaars intussen een boekje open in de media, zegt ze. Daarbij staken ze de vinger in een open wonde. “Ze beweerden dat lesbiennes minder geld hebben dan homo’s en het daarom vaak houden bij een koffie of een watertje. Dat leverde hen als zaakvoerders zo weinig op dat ze zich genoodzaakt zagen te sluiten.” Lupri kaart meteen ook een aloud ongelijkheidsbeginsel aan: het loon van vrouwen ten opzichte dat van mannen. “In Duitsland verdienen vrouwen ongeveer dertig procent minder dan mannen. En de zonen erven meestal officieel meer dan de dochters. Tja, dan weet je het wel…” Eén keer per jaar echter, laten de vrouwen van zich horen. De WomenPride is een belangrijk onderdeel van de jaarlijkse gaypride of, zoals dat hier ook heet, Christopher Street Day. Het event is met zo’n miljoen bezoekers Duitslands grootste gaypride. Ook veel hetero’s begeven zich dan door de straten, omdat het voor hen naar verluidt een tweede carnaval is. “De WomenPride vindt zo’n twee weken voor de gaypride plaats. De lesbische gemeenschap steekt er veel tijd en energie in. Er worden lesbo-evenementen en party’s georganiseerd, maar ook serieuzere zaken komen aan bod, zoals lezingen over adoptie, huwelijk, samenlevingscontracten…” Daar is nog nood aan, zegt Lupri. “Duitsland mag dan wel zeer tolerant zijn

voor de LGBT-gemeenschap, het homohuwelijk is nog niet voor meteen.” Onder meer bondskanselier Angela Merkel liet al verstaan dat het wat haar betreft onmogelijk is. Heiraten (trouwen) dus niet, maar een Verpartnerung (een samenlevingscontract tussen koppels van hetzelfde geslacht) wel. Lupri: “Kort door de bocht kan je stellen dat de holebi-en transgendergemeenschap in Duitsland dezelfde rechten heeft als in de meeste West-Europese landen, behalve wat betreft huwelijk en adoptie.” Keulen is een plek waar ook Nederlandse en Vlaamse mannen zich in alle anonimiteit kunnen laten gaan. ‘s Weekends is de toestroom uit de buurlanden België en Nederland enorm. De binnenstad telt enkele befaamde seksclubs en twee grote homosauna’s. Eén ervan, Phoenix, besliste in 2014 dat de tijd rijp was om een sauna voor biseksuelen te openen. Het resultaat: PAN Sauna, die door het leven gaat als een plek voor ‘wellness & cruising for open minded people’. Of dat lukt, willen we weten. Zeker, zegt de joviale, schaars geklede receptionist annex barman. “Steeds meer mensen overwinnen hun vooroordelen en zetten de stap naar PAN.” Hij knipoogt, en zegt vervolgens wat samenzweerderig: “Er zijn meer biseksuelen dan u denkt, hoor.” Leven van enkel dat cliënteel kunnen ze voorlopig nog niet. Enkel in het weekend is de sauna voorbehouden voor zowel mannen als vrouwen. Bij de toeristische dienst kan je overigens een vijftig pagina’s tellende Duits- en Engelstalige brochure opvragen, getiteld ‘Der ultimative Ratgeber für Kölnbesucher_innen’. De eerste pagina’s lezen als een clichématig Grindr-gesprek. Maar wel leuk gedaan. Je leert daarin onder meer hoe je in het Keuls mannen of vrouwen verleidt. Wil je vragen of iemand een biertje wil, zeg je: “Drinks de ejne met?” Wanneer daarentegen iemand je lastigvalt, kan je “Wat soll dä Quatsch?” proberen. Blijkbaar zijn de Keulenaars trots op hun aparte taaltje. In heel wat souvenirshops vind je dit soort uitspraken op mokken, frigomagneten of T-shirts. Amen.

PRAKTISCH VERBLIJF Wij sliepen in het Hostel Köln, een jeugdherberg dat zijn katholieke gezindheid niet verbergt, maar zeker een aanrader is. De kamers zijn ruim en verzorgd (inclusief single- of duokamers), netheid doorheen het hele het gebouw, een fijne lobby, (gratis) WiFi en een ontbijt dat je in viersterrenhotels aantreft. Voor de feestbeesten onder ons: in het weekend loopt het ontbijt tot 12 uur. De jeugdherberg bevindt zich ideaal in de bekendste homostraat en -wijk. VERVOER ZiZo spoorde naar Keulen met de Thalys. Vijfmaal daags rechtstreeks vanuit BrusselZuid. Duur: 1.47 uur. Prijzen vanaf 19 euro voor een ticket in Comfort 2 en vanaf 35 euro in Comfort 1. Info: www.thalys.com OPENBAAR VERVOER Op enkele minuten stappen van het treinstation bevindt zich de toeristische dienst (Service Center KölnTourismus). Daar koop je best een weekend of Xdagenpass. Hoewel? De binnenstad is helemaal niet zo groot, alles is te doen binnen wandelafstand. INTERNET In bijna heel de binnenstad heb je gratis Wi-Fi. Selecteer HOTSPOT.KOELN in je instellingen, vul de gegevens in (naam, telefoon en email) en je bent online. TIP Koop bij de toeristische dienst van Keulen (Service Center KölnTourismus) een Kölnkaart voor 9 euro. Die geeft recht op gratis openbaar vervoer, tot 50 procent korting in restaurants en artistieke en culturele attracties, tot 15 procent korting in winkelstraten en tot 20 procent korting in restaurants. Info: www.koeltourismus.de LGBT-LEVEN Alles over de ColognePride vind je op www.colognepride.de. Gedurende het jaar zijn er specifieke LGBT-evenementen zoals de International Bear Pride, Mr. Bear Germany, Christmas Avenue (een kerstmarkt voor holebi’s), Gay Open Cologne 2016 ...

64


BE YOU WITH US .

CHECK OUT MARRIOTT BRUSSELS HOTEL GRAND PLACE PRIDE PACKAGE Visit MarriottBrussels.Com


Niemand kiest ervoor om besmet te worden

Patrick Reyntiens leeft al meer dan dertig jaar, sinds 1985, met hiv. Hij was lange tijd de enige persoon om met naam en foto in de Vlaamse media te getuigen over leven met hiv. Luc De Keersmaecker tekende samen met Patrick diens levensverhaal op: ‘Dansen in het luchtledige’. Tekst: Dennis De Roover Foto's: Noortje Palmers Patrick: “Toen ik vijfentwintig jaar met hiv leefde, liet ik samen met Peter Piot van het Instituut voor Tropische Geneeskunde een groot interview afnemen dat in Humo verscheen”, vertelt Patrick Reyntiens. “Uitgeverij Vrijdag contacteerde me. Ze waren ervan overtuigd dat ik een verhaal te vertellen had en wilden daar graag een boek over maken. Ik heb hen meteen gezegd dat ik geen schrijver ben, maar een babbelaar.” Luc: “Zo ben ik betrokken geraakt bij het boek. Ik had net de roman ‘Wolfsvrouw’ geschreven die bij Uitgeverij Vrijdag is verschenen. Een half jaar later vroeg mijn uitgever om een boek over het leven van Patrick te schrijven. Ik kende Patrick al wel van interviews in kranten en tijdschriften, maar nog niet persoonlijk. Ik zag dat meteen zitten. In ‘Wolfsvrouw’ kwam het thema aids ook aan bod. Het verhaal gaat over een jonge Colombiaan die door zijn Belgische partner wordt besmet. Voor elk hoofdstuk in Patricks biografie hebben we ongeveer drie uur gesproken en er zijn zestien hoofdstukken. Dat nam wel wat tijd in beslag. Van Patricks antwoorden heb ik een verhaal gemaakt. Ik wou het boek zoveel mogelijk een romanstructuur geven. Dat leest vlotter en maakt Patricks verhaal alleen maar interessanter.” Hoe zag je jeugd eruit, Patrick? Patrick: “Ik ben geboren in 1964. Ik kom uit een behoorlijk groot gezin. De familie Reyntiens was vrij bekend in Willebroek. Ik had acht zussen en twee broers. Ik heb goede herinneringen aan mijn jeugd. Voor homoseksuelen was er in Willebroek natuurlijk niet zoveel te doen maar we hadden wel De Flamingo, een café dat werd uitgebaat door twee homo’s. Ik vond het best spannend om daar een keer langs te gaan. Eens ik begon te beseffen dat ik op mannen viel, moest dat in Willebroek ook gezien worden. Mijn kleding kon in het begin niet flamboyant genoeg zijn! Ik was me vrij snel bewust dat ik homo was. Zo rond mijn vijftien jaar

66


Ik liet zelfs een ruggenmergpunctie doen. Het was lang wachten op het resultaat. Ik werd terug beter en maakte me weinig zorgen. Op 2 oktober 1985 kreeg ik de diagnose. Ik was ‘een niet volledige aidspatiënt’. Het voelde als een doodsvonnis. De cijfers bewijzen die realiteit: slechts 4% van de mensen die in 1985 hun diagnose kregen zijn vandaag nog in opvolging. Ik heb veel geluk gehad.”

was het mij wel duidelijk. Het besef homo te zijn boezemde mij geen angst in, mensen in mijn omgeving misschien wel.” Een zus heeft je geholpen met je comingout, lezen we in het boek. Patrick: “Acht zussen is voor veel goed, hé! Een collega van mijn zus was homo. Ze had een smoesje bedacht zodat ik wat vaker bij hem moest langsgaan. Zij liet ons plots met z’n tweeën achter om mij de kans te geven het aan die man te vertellen. Zo kwam zij het te weten. Weldra waren ook de andere broers en zussen op de hoogte. Ze moedigden mij aan het ook aan mijn ouders te vertellen. Ik heb dat met het nodige drama gedaan, maar dat lees je in het boek.” (lacht) Bouwde je na je coming-out meteen een nieuwe vriendenkring op? Patrick: “In het begin ging ik vooral uit in Mechelen. In een homocafé waar je nog moest aanbellen voor je er werd binnengelaten. Iemand kwam achter het gordijn kijken. Ik ging ook af en toe in Antwerpen uit, dé grote stad. Ik zocht en vond mijn weg in het milieu. Het was de tijd dat alle zaken nog vooral in de Van Schoonhovenstraat en de Dambruggestraat gevestigd waren. Zo

ook het G.O.C., waar we om middernacht de kuskesdans deden op de tonen van ‘La Bamba’. Ik wou het allemaal geproefd hebben.” Vanaf wanneer werd er over hiv gesproken in het Vlaamse homomilieu? Patrick: “Rond 1985, in het G.O.C. Eerlijk gezegd, is dat aan mij voorbijgegaan. Een van mijn zussen waarschuwde me wel dat er een nieuwe ziekte onder homo’s in de VS was. Ik heb dat toen weggelachen. ‘Ik ben nog nooit in Amerika geweest’, was mijn antwoord daarop. Voor mijn diagnose was ik mij niet bewust van de gevaren.” Wanneer merkte je dat er iets aan de hand was met je gezondheid? Patrick: “In juni 1985. Mijn jongste broer ging trouwen. Hij wou het feest simpel houden. Ik had hotelschool gevolgd en bood aan om voor het eten te zorgen. De dag van zijn huwelijk voelde ik mij heel slecht. De hapjes moesten er echter zijn! Van het feest heb ik niet meegenoten. Ik ben daarna naar de dokter gegaan. Ze hebben mij in het Instituut voor Tropische Geneeskunde opgenomen ter observatie. Ze hebben er heel wat testen uitgevoerd.

Hoe zagen de eerste maanden na de diagnose eruit? Patrick: “Ik was vlak voor mijn diagnose begonnen te werken bij Continental Foods. Ik was verscheidene weken afwezig. Nadien kon ik terug aan de slag. Ik moest echter iedere week in het Instituut in Antwerpen zijn, maar had nog geen recht op verlof. Ik heb aan de bedrijfsdokter gewoon gezegd hoe de vork in de steel zat. Iets wat ik beter niet had gedaan. De dag erna ging de deur terug toe. Continental Foods was bang voor de reacties als het nieuws bekend zou raken dat ik hiv-positief was. Het bedrijf wilde dat ik thuisbleef en ze zouden me gewoon doorbetalen. Naïef als ik was, aanvaardde ik dat voorstel. Een jaar nadien wilden ze me echt ontslaan. Ze spraken van ‘reorganisatie’ en wilden me nog zes maanden loon uitbetalen. Ik weigerde op dat voorstel in te gaan. Ik heb de socialistische vakbond erbij betrokken. Zij lieten mij echter in de kou staan. Ik kwam alleen opdagen toen het bedrijf me had uitgenodigd om mijn ontslag te tekenen. Ik voelde me zo machteloos en heb me toen bij mijn ontslag neergelegd. Ik voel geen rancune ten opzichte van Continental Foods. Het is alleen spijtig dat er nooit een sorry is gekomen.” Je werkte voor Devos & Lemmens, een onderdeel van Continental foods. Het bedrijf was in Willebroek gekend. Heb je gesproken over dat onrecht? Patrick: “Ik had daar een heel dubbel gevoel bij. Een vriendin die lid was van de vakbond, vond dat ik het er niet bij kon laten, en heeft me in contact gebracht met de krant De Morgen. Een jonge Yves Desmet kwam mij interviewen. Een artikeltje dat zou opgaan in de veelheid aan berichten, dacht ik. Hij maakte er echter voorpaginanieuws van. Ik hoef niet per se in de schijnwerpers te staan, zolang er maar maatschappelijke verandering is. Dat krantenartikel heeft heel wat in gang gezet. Daar ben ik blij om. Ik hecht belang aan een eerlijk verhaal. Ik hoef niets te verbloemen. Zolang er niemand sprak over hiv, bleven hiv-patiënten cijfers zonder gezicht.”

67


Hoe raakte je betrokken bij hivpreventie? Patrick: “Ik kreeg veel vragen voor interviews na de publicatie van dat artikel in De Morgen. Via de radio vernam ik dat het Aidsteam wou dat ik contact met hen zou opnemen. Ik herinner me nog dat het Aidsteam met een rood wagentje op de jaarmarkt in Willebroek stond toen ik mijn diagnose al had gehad. Ik ben er toen met een grote boog om heen gewandeld. Ik was er toen nog niet klaar voor. Via de radio geraakte ik toch met hen in contact. Ik begon mee te gaan naar scholen om te getuigen. Nadien werd ik actief bij de Witte Raven, later omgedoopt tot Hiv-Vereniging Vlaanderen. Ik heb ook de eerste buddies mee opgeleid bij de toenmalige organisatie The Foundation in Brussel.” Je kreeg steun van koningin Fabiola voor je werk… Patrick: “Ze is op bezoek geweest bij het Instituut voor Tropische Geneeskunde om haar solidariteit met hiv-positieve personen te betuigen. Velen spreken over prinses Diana die, als een van de eerste royals, aidspatiënten publiekelijk omarmde. Koningin Fabiola was er echter nog eerder mee bezig. Zo geef je het brede publiek een andere kijk op hiv-positieve mensen. Ik werk graag mee aan zo’n statements. Ik heb ooit in het televisieprogramma ‘Man bijt hond’ als seropositief persoon om een lief gevraagd. Zo wanhopig was ik niet, hoor, maar het was een prachtcampagne. Ik ben dankbaar voor de erkenning die ik krijg voor mijn werk, hoewel dat niet de grote drijfveer is. In 2014 ontving ik van çavaria de Çavaria Lifetime Achievement Award voor mijn inzet om hiv bespreekbaar te maken.” Hoe lang duurde het voor de holebi- en transgenderbeweging betrokken raakte bij de hiv-kwestie? Patrick: “Alle hiv-organisaties in Vlaanderen zijn volledig of gedeeltelijk in de homobeweging ontstaan. Een grote pluim voor de beweging dus! Toen de pillencocktails tegen aids werden geïntroduceerd, verslapte de aandacht wel tijdelijk. Çavaria zet de hivthematiek nog steeds hoog op de agenda. Het is wel zonde dat de homohoreca en de doorsneehomo niet meer zo betrokken zijn bij het hiv-thema. Dat verkoopt niet. Preventieaffiches kunnen we wel verspreiden in de homohoreca, maar solidariteit met mensen met hiv is evenzeer belangrijk. Tijdens Wereldaidsdag moeten we haast smeken om een rood lintje te dragen. Toen mensen nog stierven aan hiv, kon het rood lint dat

68


Het kernwoord is normaliseren en mensen met hiv empoweren. Ik zie dat positief evolueren. Geen enkele andere ziekte ter wereld kende dezelfde reactie als aids... Mensen dachten dat de wereld ging vergaan aan aids. Dat beeld bijstellen vraagt tijd mensen opspeldden niet groot genoeg zijn. Weinigen denken er nu eens spontaan aan zo’n lintje te dragen. Als het niet is voor de mensen hier, dan toch voor de personen in het buitenland die geen toegang hebben tot hiv-medicatie en een degelijke behandeling. Voor wie nog niet heel open is over zijn of haar hiv-status kan zo’n lintje deugd doen. Ik weet het, ik ken het gevoel.” Hoe komt het dat veel jongeren niet spreken over onderwerpen die ertoe doen in een relatie, zoals serostatus en veilig vrijen? Patrick: “Het gaat over seks! Mensen hangen veel waardeoordelen op aan iemands seksleven. Velen met hiv komen bij Sensoa aankloppen en zeggen dat er ‘nooit iets is gebeurd’, terwijl je om hiv op te lopen toch met twee personen moet zijn. Ik was niet alleen toen ik hiv opliep en hoef daar ook niemand voor met de vinger te wijzen. Misschien heb ik ook wel het virus doorgegeven op het moment dat ik mijn serostatus nog niet kende.” Leeft soms nog het harde oordeel ‘ze hebben het aan zichzelf te danken’? Patrick: “Dat leeft zeker. Alle verhalen zijn verschillend. Een kindje dat besmet geraakt bij de geboorte omdat de mama hiv-positief is, is iets anders dan iemand die besmet raakt via onveilige seks. Het is alleen zonde dat er altijd ‘schuldigen’ aangeduid moeten worden. Niemand kiest ervoor om besmet te worden. Een hiv-besmetting overkomt je. Zelfs met de moderne hiv-preventie bereik je niet iedereen.” Het aantal nieuwe hiv-diagnoses bij mannen die seks hebben met mannen

daalde in 2014 voor het eerst. De jaren daarvoor stegen de cijfers telkens. Je werkt voor Sensoa. Had je ooit de indruk dat die evolutie uitzichtloos werd? Patrick: “Nee! We doen een oproep naar homo’s en biseksuele mannen om zich te laten testen. Uiteraard vinden er dan meer hiv-diagnoses plaats in die groep. Hoe sneller iemand wordt getest, hoe sneller de behandeling kan starten. Indien hij/zij hiv-positief blijkt te zijn, hoe sneller hij/zij minder besmettelijk zal zijn. Uiteraard ben ik opgelucht over de recente daling van het aantal diagnoses. Sensoa kreeg vaak de kritiek dat zijn preventiebeleid faalde. Nu kunnen we beter uitleggen wat het effect van het preventiebeleid is. Een epidemie moet je op meerdere jaren bekijken. Als we de inspanningen volhouden en daarvoor de nodige middelen krijgen, zal de situatie ook blijven verbeteren. De aandacht voor hiv mag niet verslappen.”

niet klaar voor zijn om daarmee naar buiten te komen, moedigen me echter aan. Ik vind het belangrijk dat je niet alleen een ikverhaal brengt, maar dat je het onderwerp in de brede zin aan bod laat komen.” Wat moet er gebeuren zodat nog meer mensen uit de kast durven komen als hiv-positief persoon? Patrick: “Het kernwoord is normaliseren en mensen met hiv empoweren. Ik zie dat positief evolueren. Geen enkele andere ziekte ter wereld kende dezelfde reactie als aids. In 1987 is er een huis-aan-huisfolder over hiv naar alle Vlaamse huishoudens verzonden. Mensen dachten dat de wereld ging vergaan aan aids. Dat beeld bijstellen vraagt tijd. Veel mensen vertellen vandaag thuis over hun serostatus, kunnen daar op begrip rekenen en voelen niet de behoefte om op de barricaden te staan. Prima. Dat hoeft ook niet noodzakelijk.” Hoe zie je de hiv-situatie wereldwijd de komende decennia evolueren? Patrick: “Of er ooit een vaccin komt, is nog een groot vraagteken. Hiv is een virus en virussen muteren waardoor een sluitend vaccin ontwikkelen niet evident is. Ik zie de behandeling van hiv nog verder verbeteren. Mensen bij wie nu hiv wordt vastgesteld, hebben een heel ander toekomstperspectief dan toen ik mijn diagnose kreeg. De pil die mensen nu dagelijks moeten innemen heeft ook veel minder bijwerkingen op langere termijn. Ik ben zeker van de vooruitgang in de geneeskunde en in de attitudes ten opzichte van hiv-positieve personen. Alleen vraagt dat nog veel werk van tal van betrokkenen.”

HET BOEK Lang was je de enige Vlaamse homoman die in de media met gezicht wou getuigen over leven met hiv. In 2014 kwam ook Tim Van de Putte uit de kast als hiv-positief persoon en toonde hij zich bereid een hiv-preventieboodschap mee uit te dragen. Wat vind je daarvan? Patrick: “Ik juich dat toe! Ik vind het fijn om te kunnen getuigen naast andere lotgenoten die een dergelijke stap durven zetten. Ik ben het ook niet altijd eens met alle standpunten van andere hiv-positieve personen, maar dat moet kunnen. Debat over hiv is goed, zolang het op een respectvolle manier verloopt. Als ik getuig, doe ik dat vaak met de personen die overleden zijn aan de gevolgen van aids in het achterhoofd. Vooral de verhalen van mensen met hiv die er nog

‘Dansen in het luchtledige: leven met hiv’ Patrick Reyntiens & Luc De Keersmaecker Uitgeverij Vrijdag, 2015 ISBN 978 94 6001 386 7

69


Robin & Alex Een heel jaar lang schrijven Alex en Robin elkaar brieven. Startpunt is hun stukgelopen relatie, en een onbepaald aantal maanden stilte die daarop volgde. Wat dit voor beiden teweegbrengt, valt nog af te wachten. Als ZiZo-lezer (m/v/a) zit je op de eerste rij om mee te snuisteren in hun schrijfsels. Tekst: Sharmila Madhvani & Isha Van Alsenoy

Lieve Robin, Wat je van me vraagt is moeilijk voor me. Een beetje onmogelijk zelfs. Ik zou zeggen dat ik me er suf over pieker, als ik dat soort persoon was. Maar ik ben niet dat soort persoon. In plaats daarvan maakt je vraag me helemaal onrustig. Ik begrijp die taal niet. Ik begrijp jouw taal niet, als het over onderwerpen als deze gaat. Nu zitten je woorden echter in mijn hoofd, en proberen ze tegen me te spreken, en daarop reageer ik steeds maar met niet-weten, en met meer niet-weten. Je wil weten wat je voor me betekent. Ach Robin. Kijk. Ik kan met zekerheid zeggen dat ik van je hou. Maar ook dat is in mijn hoofd allicht iets anders dan in het jouwe. Ik hou van veel mensen. En van veel dingen. Jij bent daar een van. Je bent heel bijzonder voor me. Totaal uniek. Maar, in alle eerlijkheid, ook het voelen van lauwe zandkorrels onder mijn eeltige voetzolen, deze ochtend, was voor mij uniek. Of het maken van een fotoreeks van de lucht achter mijn huis, kunnen zien hoe die lucht elk uur weer verandert. Of een kus geven aan het verlegen Spaanse meisje met de zwarte ogen (de dochter van de verhuurder van de stoelen en windschermen op het strand), wat vorige week gebeurde. Je was een van mijn zeer dierbare geliefden. Een kwetsbare, mooie parel. Maar wat probeer ik nu eigenlijk te doen? Die laatste woorden klinken niet als mezelf. Niet echt. Ik probeer het opnieuw. Wat ik weet, is dat ik je een paar maanden geleden wou schrijven. En dat ik dat vandaag nog steeds wil. En morgen allicht ook nog. Van volgende maand weet ik het niet zeker. Ik weet ook dat ik van je woorden geniet. Dat ik graag aan je denk. Is dat niet genoeg? Ik begrijp niet waarom mensen zo graag dingen willen bepalen. Het frustreert me. Waarom wil je bepalen wat er tussen ons is? Het is toch niet nodig om zo’n groot,

70

Alicante, 3 januari 2016

delicaat gevoel kleiner te maken, het op te sluiten in woorden. Waar het niet kan ademen. Dat is niet nodig. Hoe komt het dat je dat nodig hebt? Of misschien wil je weten waarom ik wegging? Dat kan ik je vertellen, denk ik. Je maakte me bang. De zekerheid die je uitademde was een oase voor me, in het begin. Je weet wie je bent, wat dingen en mensen voor jou zijn. Of je denkt toch dat je dat weet, want volgens mij kan niemand zulke dingen echt weten. Maar dat doet er niet toe, het was fijn voor me dat je er zelf van overtuigd was. Daarna begon je echter lijnen te tekenen. Onmogelijke, vaste vormen, waar ik in moest passen. Ik had het al eerder gemerkt. En toen mijn broer stierf viel het harder op. Je begon over mijn verdriet in die vreemde, klare taal van je te spreken. Met woorden die niet klopten. Je bevreemdde me. Ik kon het niet uithouden. Ik wou liever andere dingen in deze brief schrijven. Ik wou een brief schrijven als een plant, of als een boom. Een brief die uit zichzelf groeit, zonder enig doel. Ik wou onze woorden om elkaar heen doen dansen, volgens hun eigen goeddunken. Zonder onze tussenkomst. Maar ik dacht niet dat je dat zou willen voordat ik die vraag van je had beantwoord. Dus ik hoop dat dat nu min of meer is gelukt. In mijn volgende brief wil ik je graag vertellen over mijn nieuw fotoproject. Als dat oké is voor jou, zou ik de fotoreeksen kunnen doormailen? Ik wil weten wat je erover denkt. Het thema is bloemen, niet geheel toevallig, gezien jouw passie daarvoor :) Misschien kunnen mijn foto’s van de wilde bloemen hier beter uitdrukken wat ik voor je voel dan al die expliciete woorden.

Alex


OVER DE SCHRIJFSTERS Sharmila en Isha kwamen elkaar tegen in de marge van de bundel ‘Labyrint’, een kortverhalencollectie over liefde tussen vrouwen, gepubliceerd door Uitgeverij ’t Verschil (nu Kartonnen Dozen). Sharmila Madhvani won met haar uitgegeven roman ‘Adem’ in 2013 de La Vita Publishing Debuutprijs. Zij kruipt in de huid van Alex. Isha Van Alsenoy, ZiZo-columniste en kortverhalenschrijfster, neemt de rol van Robin op zich.

Antwerpen, 16 januari 2016

Alex, Jouw brief raakte me, net als de vorige, op een plek waar ik weinig controle over heb. Op het moment dat ik hem vond in de bus, versnelde mijn hartslag, stokte mijn ademhaling. Je weet maar half hoezeer ik je koester, hoe diep je wortels graven in mijn ziel, hoe hard ik je wilde, elke dag opnieuw. Ik wou je niet kwijt. Maar je bent weg. Ik lees het, ik voel het, ik weet het. Soms wens ik dat we elkaar nooit hadden ontmoet. Je hebt me zo gekwetst. Het heeft tot nu geduurd eer ik dat hardop kan zeggen. De eerste paar dagen na ons laatste gesprek was ik verdoofd. Daarna ging het beter. Ongrijpbare ziel noemde ik je. Ik nam je niets kwalijk. Dacht ik. Door je brieven vervliegt mijn boosheid. Misschien zou jij dat een nuchtere kijk op onze briefwisseling noemen? Sorry, maar het is zo. En ik was altijd de meer zakelijke van ons twee. Ik wil er even inkomen, ik ben geen schrijver. Laat me vertellen over mijn dag. Tegenwoordig is het wat rustiger, na de feestdagen. De serre voelde winters vanochtend, ik rook die typische mosachtige geur. Ik verpotte wat graslelies en sneed de rozen af. Die doen het altijd goed. Stipt om 9 uur deed ik de winkel open. Het was kalm. De eerste bestellingen voor de trouwfeesten deze lente liepen binnen. Een man kocht een van m’n grootste prefabboeketten. Hij had waarschijnlijk iets goed te maken. Om 5 uur draaide ik de sleutel in het slot. Jouw brief knabbelde de hele dag aan mijn gedachten. Je schreef dat de woorden die ik gebruikte om je broers overlijden betekenis te geven, vreemd aanvoelden. Dat spijt me. Misschien zocht ik in die periode inderdaad te veel naar vorm, naar betekenis, naar richting voor dit leven. Ik worstel er al langer mee. Ons leven lijkt zo futiel, zo klein en zo nutteloos. Zo kort ook, kijk maar naar je broer. Zijn overlijden riep bij mij alleen maar meer vragen op. Om eraan uit te kunnen, probeerde ik de dingen te vatten, te begrijpen. Soms gebruikte ik daarvoor

blijkbaar een taal die jij niet begrijpt. Je wilde een brief schrijven als een boom? Je slaagde erin, je brief groeit. Ik heb hem al zeker tien keer gelezen, en elke keer ontdek ik iets nieuws. Zo jij... op meer dan één manier te interpreteren. Terwijl ik zekerheid uitstraalde voor jou, wist ik soms niet waar ik je moest aanraken om je te voelen. Ik was onhandig. Ik maakte je bang, terwijl ik zelf verging van angst. Dat ik zou verliezen wat wij hadden. Ik weet nu dat je nooit van plan was te blijven. De lijnen die ik trok, waren er niet om jou iets te ontnemen, of om je ergens te doen inpassen. Ze hielden mezelf op afstand. Ik zocht naar manieren om wat ik voor je voelde een plaats te geven. Want ik had het nog nooit eerder gevoeld, zo overweldigend, zoveel en vol. Jij kroop in mij, ik vond je op plaatsen waarvan ik niet wist dat er ruimte was. Misschien dienden die lijnen om in stukken te snijden wat ik voelde, zodat ik het wel zou aankunnen. Wat ik niet wist, is dat liefde is als kwik: als je het loslaat, zoekt het zichzelf terug, in zijn grootste vorm. Nu overleef ik. De winkel draait, ik verveel me niet. Spreek af met de vrienden (ja, ik ga nog altijd squashen met Boris). Ik hou me sterk en teer op herinneringen. Ik mis je. Ik mis je echt. Blijf me schrijven. Over foto’s, over wilde Spaanse bloemen, over de meisjes die je kust, over je voeten die genieten van het warme zand, over alles wat vandaag ‘jouw dagen’ zijn. Blijf me graag zien, blijf aan me denken. Ik doe hetzelfde met jou. Tot de volgende? Robin

71


Gezocht: holebi-ambassadeur voor het koninkrijk! Wie wordt Mister Gay Belgium 2016?

72


Tom Goris (37) in 2013, Willem Joris (30) in 2014 en Skelte Willems (21) in 2015 zijn de drie vorige Mister Gay Vlaanderenwinnaars. Wie wint dit jaar de titel van Mister Gay Belgium? Want Mister Gay Vlaanderen kreeg een upgrade naar Mister Gay Belgium. Tekst: Timothy Junes Foto's: Johan Cansse

WIE ZIJN ZE EN WAAROM DOEN ZE HET? De naam ‘Mister Gay Belgium’ was eigendom van de vorige gebruiker. Pas later kwam de bevestiging dat de nieuwe organisatoren Bram Bierkens en Ivan Denis hun wedstrijd van Vlaanderen konden opentrekken naar heel het koninkrijk. In 2008 werd de toenmalig laatste Mister Gay Belgium verkozen. Die winnaar was Lionel Grégoire uit Brussel. Lionel is tegenwoordig 31 jaar oud en is getrouwd met Olivier. Helaas zijn er dit jaar nog geen finalisten uit Brussel, Wallonië of Duitstalig België. “De kandidaten schreven zich in voor Mister Gay Vlaanderen. Pas tijdens het selectieweekend in Mol hoorden ze van de wijziging”, vertelt Bram. Bram en Ivan zochten en vonden wel enkele Waalse kandidaten, maar die voldeden niet om bij de ‘gouden twaalf’ te eindigen.   De kandidaten die het wel haalden, hebben allemaal een verschillend thema gekozen. Dat is ook çavaria-coördinator Yves Aerts opgevallen. “Veel succes aan al de kandidaten! Mooi dat er aandacht zal zijn voor een breed palet aan inhoudelijke thema’s: ouderen, personen met een beperking, verschillende culturen, transgenderrechten, onderwijs, seksueel geweld, sport …”, zegt hij op Facebook.

Abdellah Bijat (22) uit Gent, student sociaal werk. Hij kwam in 2013 uit de kast en wil holebi’s en transgenders in andere culturele gemeenschappen, waaronder de Turkse en Marokkaanse, onder de aandacht brengen.

Dominique Goedvriendt (19) uit Zwijndrecht, student haarstylist. Hij is sinds 2009 uit de kast en wil zich inzetten voor transgenders.

Ayrton Hensmans (17) uit Betekom, student verzorging. Hij kwam in 2014 uit de kast en wil zich inzetten voor de aanvaarding van holebi’s en transgenders op sociale media.

Glenn Van Meerbeek (23) uit Hasselt, verkoper bij s.Olliver. Hij kwam in 2008 uit de kast. Hij wil zich inzetten voor holebi’s die het slachtoffer zijn van seksueel geweld. Uit ervaring weet hij hoe moeilijk het is om aangifte te doen.

73


Fotografie: Johan Cansse & Lieve Van Rompay (Yourpix.be) MUA : Stefano Martorana & Lynn De Coen (LUX) Kapsels : Philippe Jespers (Kreatos Antwerpen Zuid)

Ignace Vermeulen (19) uit Zwijndrecht, student media en entertainment. Hij kwam in 2011 uit de kast. Ignace wil zich inzetten voor holebi’s en transgenders in de jeugdbeweging.

Mike Camps (20) uit Booischot, student lerarenopleiding. Hij kwam in 2012 uit de kast. Mike wil strijden tegen de uitsluiting van mannen die seks hebben met mannen van bloeddonatie.

Sidney Demeulemeester (29) Torhout, arbeider bij een productiebedrijf van tractoronderdelen. Hij kwam in 2005 uit de kast. Sidney wil werken tegen discriminatie op de werkvloer.

Kevin Aerts (33) uit Heist-op-den-Berg, verzorger. Hij is sinds 2002 uit de kast en wil zich inzetten voor holebi’s en transgenders in rusthuizen.

Nico Maes (26) uit Lede, arbeider in een plantenkwekerij. Hij deed zijn coming-out in 2013. Nico heeft groene vingers en kiest dan ook holebi’s en transgenders op het platteland als thema.

Tim Van Bael (24) uit Wiekevorst, student lerarenopleiding. Hij kwam in 2011 uit de kast en wil werken rond holebi’s en transgenders op school.

Intussen kan je via de website van OUTtv stemmen op je favoriet. Via MrGayBelgium. be en sherpa.be kan je tickets kopen voor de finale op zaterdag 28 mei in Theater Elckerlyc in Antwerpen.

Lenz Borgenon (22) uit Boechout, barman. Hij is sinds 2008 uit de kast. Lenz is slechthorend en maakt dan ook van holebi’s en transgenders met een beperking zijn thema.

74

Raf Van Puymbroeck (21) uit Vosselaar, docent dans en beweging. Hij is sinds 2011 uit de kast en kiest voor LGBT’s in de sport als thema.


Tim (hiv+):

"DOOR DE MEDICATIE BEN IK ONDETECTEERBAAR. IK VIND HET NU GEMAKKELIJKER OM TE ZEGGEN DAT IK HIV HEB."

LEE

SM

DE F

EN

OP

MA

EER

OLD

NNE

NSE

IN

ER

K S.

BE


l e b j i b l j i t s e m e i t f l a De ult z n e t laa

s s i z t l a z a Jani K

Jani Kazaltzis gaat de religieuze tour op. VIJF’s superstylist en golden boy bewees in het programma ‘Zo man, zo vrouw’ dat modezondaars wel degelijk geholpen kunnen worden, en werd prompt uitgeroepen tot de stijlpaus van Vlaanderen. Na het Goede Woord verkondigd te hebben op het televisiescherm, besliste de modegoeroe met Griekse roots om al z’n kennis te bundelen in een ultieme stijlbijbel. In ‘De tien geboden van Jani’ helpt Kazaltzis alle fleeceliefhebbers en grijze muizen terug op het rechte pad, met behulp van een klein leger BV’s en zijn gebruikelijke scherpe tong. Tekst: Jasper Vanpoucke Foto’s: Borgerhoff & Lamberigts “Een sollicitatiegesprek in te korte rok kan je jaren achtervolgen, een wilde avond in een te strak hemdje wordt niet snel vergeven, en een cameltoe brandmerkt je voor je leven”, predikt Jani in de intro van zijn tien geboden. Daarmee is de toon van het boek meteen gezet, want ondanks de vrolijke toon en de gevatte opmerkingen van de auteur is er ook plaats voor pure ernst. “Je leven beïnvloedt niet enkel hoe je eruit ziet, hoe je eruit ziet beïnvloedt ook je leven”, onthult de stylist. “De juiste outfit kan dus wel degelijk je leven veranderen.” Alvorens de zoektocht naar de perfecte outfit begint, is er een lesje zelfontdekking. “Doe de deur op slot, schenk jezelf een glas wijn in, zet een old school Madonna nummer op en ga eens in je ondergoed voor de spiegel staan”, daagt Jani de lezer uit. “Dans, beweeg en ontdek hoe je lichaam anders wordt van zodra je een beetje rondhuppelt”. Een uitdaging die uitgebreid werd getest door ZiZo, en inderdaad: billen lijken dunner, armen tonen langer en er werd zelfs vrede genomen met een stel flinke kuiten. “Zelf had ik vroeger een gloeiende hekel aan mijn neus”, bekent Jani. “Maar nu ben ik er trots op, omdat het me karakter geeft.” Blijkt dat eventjes gek doen voor de spiegel niet enkel wonderen doet voor je zelfvertrouwen, maar ook de sleutel is tot het bepalen van een juiste outfit. “Focus niet op zogenaamde troeven of minpunten, maar bekijk jezelf met een open blik”, besluit Kazaltzis. “Zo krijg je een realistisch beeld van je eigen lichaam.”

76


GOED FOUT MET LIEN, LOES EN CO Hoe kan je tien modegeboden nog beter kracht bijzetten, dan ze uit te testen op een klein leger gewillige BV’s met een – tot nu toe – smetteloze modereputatie? Zo is het bijvoorbeeld even schrikken om collegastyliste Lien Degol in een bommarok, nylon bodywarmer en triestige ballerina’s te zien. Om nog maar te zwijgen van het tuttige haarspeldje dat haar anders zo stijlvolle grijze haren geen eer aandoet. Of Ann Van Elsen, die haar innerlijke ‘marina’ ontdekt, door zich te wagen aan hoepeloorringen en een witte kuitbroek met iets te veel blingbling. Gelukkig worden al deze modeflaters meteen goedgemaakt op de volgende pagina, waar wordt aangetoond hoe het wel moet. “Een oubollige bodywarmer vervang je best door een kasjmieren, mouwloze jas”, bewijst Jani. “En blingbling beperk je best tot je riem, je bent tenslotte geen ekster.” Opmerkelijk is ook Loes Van den Heuvel, die voor het zevende gebod, Gij Zult Niet Als Een Kerstboom Door Het Leven Gaan, even terug in de huid van Carmen Waterslaeghers uit ‘F.C. De Kampioenen’ lijkt te kruipen. “Gebruik gerust wat glitter, maar zorg dat het er niet goedkoop uitziet”, waarschuwt de stylist van dienst. “Met Swarovski beklede borsten en oorbellen zo groot als een gong laat je best aan dragqueens over.” Voor de andere negen geboden worden onder andere Siska Schoeters, Annelien Coorevits, Eline De Munck en zelfs Peter Van de Veire onder handen genomen. Maar ook Jani zelf waagt zich af en toe aan een goed foute outfit. Zo wordt hij het levende bewijs dat cowboyboots, slobberige truien en te strakke skinny jeans absolute modemissers zijn voor mannen. “Hoe komt het toch dat mannen met een grote fluit opvallend vaak een voorkeur voor veel te strakke broeken hebben”, vraagt Jani zich openlijk af. “Ranzig gewoon!” GRIEK VERKETTERT MARCELLEKES Er op ieder moment van de dag uitzien om door een ringetje te halen vraagt veel tijd en energie, en is misschien enkel weggelegd voor de Anna Wintours en Karl Lagerfelds van deze wereld. En toegegeven, soms is het heerlijk om even niet te letten op wat je aantrekt voor een snel bezoekje aan de supermarkt. “Bovendien is perfectie saai”, oordeelt Jani. “Een perfecte outfit straalt weinig karakter uit.” Toch zijn er volgens hem enkele verleidingen die te allen tijde moeten vermeden worden. “Opvallende logo’s bijvoorbeeld”, gruwelt Kazaltzis. “Opvallende

logo’s dragen om een of ander schreeuwerig merk in de verf te zetten is totaal uit den boze, zowel voor hem als haar. Vooral logo’s met strass steentjes! Die ondingen horen thuis op een podium, niet in jouw kleerkast.” Van dikke gouden kettingen gaat Jani’s nekhaar ook rechtop staan. Vooral als die gecombineerd worden met een te strakke T-shirt of een ‘marcelleke’. “Als Griek ben ik met die dingen opgegroeid, maar ik zal ze nooit gewoon worden”, geeft de auteur toe. “Ik heb er zelf een paar thuis liggen, die ik cadeau kreeg van familieleden. Ooit wil ik ze laten omsmelten tot iets stijlvols dat ik wel kan dragen.” Heren, wees dus gewaarschuwd en laat al die machobling in de onderste schuif liggen. “De enige juwelen die een man met trots mag dragen, zijn z’n kroonjuwelen”, voegt Jani er met een knipoog aan toe. BOVENAL: CREËER JE EIGEN STIJL! “De juiste maten dragen, de foute kledingstukken mijden en de juiste snitten kiezen, het is allemaal van geen tel als je outfits doorgaans volledig fantasieloos zijn”, waarschuwt de Vlaamse topstylist ook. “Kleed je dus niet als een etalagepop, maar ga op zoek naar je eigen stijl.” Durf dus te experimenteren met verschillende looks, draag kledingstukken die jou typeren en laat

je inspireren door vrienden of beroemdheden. “Indien je een stijlicoon nodig hebt, kies dan een beroemdheid die je beste vriend of vriendin zou kunnen zijn”, raadt Jani aan. “Maar kopieer hun kledingstijl niet achteloos, want dan zal je altijd een Kate Moss of George Clooney ‘wannabe’ blijven”. Bij twijfel kan je gelukkig terugvallen op een onfeilbare outfit die altijd werkt. “Voor dames is dat de ‘little black dress’, of het zwarte jurkje”, verzekert Jani. “Heren kunnen dan weer niets verkeerds doen met een zwart kostuum of donkere blazer op een wit hemd.” Durf ook een stapje verder te gaan, en experimenteer met elegante accessoires of subtiele prints om je outfit persoonlijkheid te geven. En wees vooral niet onzeker of een outfit er al dan niet ‘te gay’ uitziet. “Je bent geen homo omdat je er goed gekleed bij loopt”, beaamt Kazaltzis. “Je bent een homo omdat je dol bent op mannenkontjes.” En met deze wijze woorden belooft dit Nieuwe Stijltestament een ware moderevolutie in vele Vlaamse dressings te ontketenen. Met hier en daar een stevige kwinkslag, uiteraard. ‘De tien geboden van Jani’ verscheen bij uitgeverij Borgerhoff & Lamberigts. Het boek is te verkrijgen in de boekhandel of via www.borgerhoff-lamberigts.be.

77


e r o i g g a M o g a L n a v n e t e i n e g s root et roze bril

G

Atyp

m d n e k r e v g in m m ische reisbeste

78


Liefhebbers van Italië en de Alpen hebben ongetwijfeld al gehoord van de talrijke bergmeren van Noord-Italië. De meren trekken jaarlijks horden toeristen aan die houden van de combinatie van bergwandelingen, bergbeklimmen, zeilen en de goede Italiaanse keuken. Het is niet meteen een gebied waar je heen gaat voor het bruisende nachtleven. Nee, Lago Maggiore is geen typische gay bestemming. Het aangename klimaat, de rust, de mooie natuur en de cultuur oefenen echter een onweerstaanbare lokroep op iedereen uit. Frank Bijnens De meeste mensen weten dat het Gardameer qua oppervlakte het grootste meer van Italië is en dat onder andere George Clooney is neergestreken bij het Comomeer verderop. Als je nog een uurtje verder westwaarts rijdt van de stad Como, kom je aan in het belangrijkste merengebied van de Italiaanse regio Lombardije. Het Meer van Lugano vormt de grens met Zwitserland, het Meer van Varese is gekend voor de internationale roeiwedstrijden. De kleinere meren van Comabbio en Monate liggen zuidwaarts in de richting van het Ortameer. Dit laatste meer is bekend voor de mooie natuur en de pelgrimsberg met kapellen uit de zestiende eeuw, Sacro Monti genoemd. Er zijn meerdere van deze pelgrimsbergen in dit gebied. Ze zijn allemaal geklasseerd als UNESCO-Werelderfgoed, onder andere deze in Varese en in Ghiffa. De belangrijkste toeristische trekpleister is het Lago Maggiore. Het ‘grootste’ meer, zoals de naam aangeeft. Neem dus bergschoenen, zonnecrème en een hippe zwemshort in je bagage mee en laat je verleiden door de schoonheid van dit gebied! SHOPPEN IN ZWITSERLAND Met een oppervlakte van 212,5 vierkante kilometer en een lengte van 66 kilometer is Lago Maggiore het tweede grootste meer van Italië. Het wordt ‘Maggiore’ genoemd omdat dit het langste gletsjermeer is, uitgesleten in de uitlopers van de Alpen. Het meer wordt gevoed door de rivier Ticino die ook zijn naam gaf aan het Zwitserse

district Ticino waar je doorheen rijdt zodra je de Gothardtunnel verlaat. Het noorden van het meer hoort bij Zwitserland. De plaatselijke bevolking spreekt er Italiaans. Enkele kilometers voorbij de stad Locarno, steek je de grens met Italië over. Die grens wordt nog steeds aan beide kanten door douaniers bewaakt en de Italiaanse douane houdt geregeld controles om na te gaan of je in Zwitserland niet teveel hebt gekocht. Toeristen hebben hier meestal weinig last van. Toch pas je best op met bepaalde producten, zoals alcohol. Lago Maggiore werd populair in de negentiende eeuw toen de eerste koningen van Italië een buitenverblijf bouwden bij het stadje Stresa. Na de koning volgde de hofhouding, daarna alle mensen die zich belangrijk genoeg vonden om in hetzelfde gebied een vakantieverblijf te hebben. De Belgische koninklijke familie mocht niet ontbreken en tegenwoordig worden koning Albert II en koningin Paola hier occasioneel opgemerkt! VEELVULDIG BESCHREVEN SCHOONHEID De schaduwrijke westelijke oever van het meer, vanaf het stadje Arona tot en met Ascona en Locarno in Zwitserland, ontpopte zich tot een groot jetsetgebied. De prachtige villa’s, landhuizen en grand hotels herinneren nog aan die glorietijden. De zonnige oostelijke oever was in die tijd pover landbouwgebied, waar vooral de keramiekindustrie floreerde rondom het stadje Laveno. Beroemde schrijvers zoals Stendhal, Charles Dickens, Ernest Hemingway en Hermann Hesse beschreven uitvoerig de pracht en de betoverende schoonheid van het meer en de omliggende streek. Vooroorlogse Duitse kunstenaars en schrijvers die in het Zwitserse Ascona neergestreken waren, bouwden er vakantiekolonies voor geest- en lichaamsverkenning, en voor vrije omgangsvormen. Op een uur rijden van het meer ligt de stad Milaan, waar het in de zomer nogal zwoel warm kan zijn. Voor de Milanezen was de stap naar het koelere gebied van het Lago Maggiore snel gezet. De rijke families, vooral bankiers, industriëlen en ondernemers, ontdekten ook de zuidelijke en oostelijke oevers. Ze bouwden er mooie huizen die enkel in de zomer gebruikt werden. In de jaren tachtig werd het gebied populair bij beeldende kunstenaars en acteurs uit de theaterwereld en de showbusiness. Tal van verlaten historische gebouwen werden

opgeknapt en opnieuw bewoond. De boerenkarren maakten definitief plaats voor de Jaguars, Abarths, Porsches en Ferrari’s van de Milanese jetset die het Lago opnieuw ontdekte. De streek van Stresa en Verbania floreerde zoals nooit tevoren. ROMANTISCH TOEVLUCHTSOORD VOOR HOMO’S De prachtige Borromeïsche eilandengroep in het Lago Maggiore met drie eilanden, werden een toevluchtsoord voor romantische weekends. Homoseksuele koppels uit Duitsland en Frankrijk vonden snel hun weg naar de eilanden. Het schilderachtige eilandje Isola dei Pescatori met de gekleurde vissershuisjes en restaurants, Isola Madre met de beroemde tuinen en het paleis van de familie Borromeo op Isola Bella, behoren nog steeds tot de topattracties van dit gebied. De heilige Carolus Borromeus (eigenlijk Carlo Borromeo) was afkomstig van deze streek. Vlakbij het stadje Intra aan de oevers van Lago Maggiore, kan je een bezoek brengen aan de tuinen van Villa Taranto, een van de meest beroemde botanische tuinen ter wereld met meer dan 20.000 plantenvariëteiten, verspreid over een mooie Engelse landschapstuin uit 1931. Rijke Duitsers bouwden nieuwe vakantiehuizen en met hun prachtige houten Riva’s, luxueuze jachten, maakten ze boottochtjes op het grote meer. De historische kernen van de ingedommelde stadjes Besozzo en Gemonio werden toevluchtsoorden voor kunstenaars. Vooral in en rond het kasteel van Besozzo en het dorpje Ispra, kwamen heel wat lesbische dames wonen. CERCI DIVERTIMENTO? Door de nabijheid van de stad Milaan was het leven voor homoseksuelen er zeer genietbaar. In Milaan waren er heel wat discotheken en clubs waarin er al op het einde van de jaren tachtig van de twintigste eeuw goed werd gefeest. Vrij markant in een land waar de meeste homo’s en lesbiennes nog steeds niet uit de kast durven komen en waar er op homoseksualiteit vaak openlijk negatief wordt gereageerd. Aan het Lago Maggiore werden in Locarno en Arona clubs en sauna’s gevestigd die vooral op het einde van de jaren negentig tot 2010 goed draaiden. Enkele restaurants organiseerden privéavonden, men only, waarbij zowel op als onder de tafel heel wat te smullen viel. De autoriteiten maakten hier snel een einde aan met strenge controles en de onmiddellijke sluiting van een lokaal op basis van

79


hygiënische redenen. Door de opkomst van het internet en datingsites worden er nu vooral online ontmoetingen geregeld. Roze huizen zijn er aan het Lago niet meer. Enkele discrete gay stranden zijn wél gebleven en deze zijn op zonnige dagen belangrijke ontmoetingsplaatsen. Gay strandjes vind je in de buurt van Brebbia aan het strand van Sabbia d’Oro, vlakbij Laveno aan Sasso Galletto en nabij de gemeente Maccagno. In de richting van de luchthaven MilaanMalpensa, bij Vizzola Ticino, kan je een stevige wandeling maken door het park van de rivier Ticino om daar aan de oever te genieten van alles wat de natuur te bieden heeft. Naakt zonnen op openbare plekken is strafbaar, dus neem steeds je (liefst strakke) zwembroek mee! Lesbiennes hebben een voorkeur voor het dorp Porto Valtravaglia. Het stadje Arona is het bekendste plaatsje om uit te gaan, met enkele discotheken in de buurt. In het Zwitserse Locarno vindt iedere zomer het Internationale filmfestival in openlucht plaats. In de stad worden ’s zomers ook diverse muzikale evenementen georganiseerd. Liefhebbers van klassieke muziek komen het hele zomerseizoen aan hun trekken rondom de stad Stresa. Als je uitgaat, besteed dan aandacht aan je kleding. Toon wat je in huis hebt, want daar genieten Italianen van. Dat borsthaar, je gespierde torso of je tatoeage mogen worden getoond. Draag een strakke broek, de juiste schoenen en juwelen, maar vooral... glimlach! Oogcontact is zeer belangrijk. Conversaties worden beperkt gehouden.

Het paleis van de familie Borromeo op Isola Bella

80

Sky Bar in Stresa

De vraag “Cerci divertimento?” oftewel “Zoek je ontspanning?” betekent dat je de vis aan de haak hebt geslagen! GASTRONOMIE Overal rondom het meer zijn er bezienswaardigheden en sportieve mogelijkheden; van skiën op de berg Mottarone, langlaufen of wandelingen met sneeuwschoenen in de winter, tot zeilcursussen, fietstochten, roeien, zwemmen en bergbeklimmen in de zomertijd. Het hele gebied van het Lago is bekend om de lekkere kazen waaronder de smeuïge Gorgonzola en de meer pittige Toma ossolana d’alpeggio. Verder zijn er veel kleine salamiproducenten. Van Luino tot Laveno kan je bovendien een gastronomische route volgen en daarbij tal van geitenkazen ontdekken! Overal kan je honing kopen. De zoete acaciahoning is het gekendste streekproduct. Aan de streekproducten zijn kwaliteitscertificaten verbonden. Een van de bekendste gecertificeerde producenten is dhr. Carera uit Oltrona richting Varese, met bijen afkomstig uit het Belgische Zutendaal! De regio Piemonte is bekend voor de lekkere wijnen en voor de risotto’s. Polenta, een bereiding op basis van maïsmeel en dus glutenvrij, is het meest typische gerecht uit de regio Lombardije. Een aanrader voor wie wil eten met kleiner budget zijn de grotto’s. Dit zijn tavernes of osteria’s op een plaats waar ooit een winterverblijf was. Je kunt er goedkoop

eten. Hoewel dat relatief is, want vlakbij Locarno ligt ook een grotto met Michelinster en aan het Mergozzomeer, bij Verbania, ligt een restaurant met twee Michelinsterren. Tussen 18 en 20 uur kan je op veel plaatsen terecht voor een aperitivo. Dan krijg je bij je drankje een bordje met hapjes of kan je aanschuiven bij een buffet. Meestal betaal je hiervoor tussen 5 en 13 Euro. Een café noemt men in Italië een bar. TOEREN OM HET MEER De westelijke oever van Lago Maggiore behoort tot de Italiaanse regio Piemonte. Hier ontdek je de elegantste stadjes met mooie promenades en historische huizen, leuke winkelcentra en loungeclubs. Opvallend is ook dat het hier goedkoper is om uit te gaan eten of een aperitivo of cappuccino te nuttigen. We beginnen onze rondrit in Arona. Dit voormalige Romeinse stadje biedt naast het gezellige centrum ook een wandeling naar de ruïne van de vroegere burcht en het reuzegrote, bronzen standbeeld van de heilige Carolus Borromeus. Aan de oever van het meer zijn er meerdere zaken waar het de moeite loont een aperitief te nuttigen. Bar Lo Strobino en Osteria La Navassa in het centrum zijn ook gekend bij het gay publiek. Via de mooie dorpen Lesa en Belgirate kom je in het stadje Stresa, waar je de kabelbaan kan nemen naar de hoogste berg in de buurt, de Mottarone. In Stresa is de hippe Sky Bar op de bovenverdieping van Hotel La Palma

De hippe loungebar AcquaDulza in Maccagno

Patrick’s Kafè

Tuin op Isola Bella

Botanische tuin Villa Taranto


Rocca Borromea di Angera

Gorgonzola

Ascona

een aanrader. In het gezelschap van de plaatselijke beau monde kan je hier genieten van een aperitivo met zicht over het meer en de Borromeïsche eilanden. Hier kom je om te zien en gezien te worden! De slingerende wegen langsheen de oevers van het Lago leiden verder naar Ghiffa, 360 meter boven zeeniveau, waar je kan genieten van de Sacro Monte en kan lunchen onder de kastanjebomen. Kijk niet naar de menukaart maar luister naar de gerechten van de dag die de ober je met veel genoegen zal toelichten! BLOEMENRIVIÈRA Vervolg de rondreis naar het pittoreske dorp Cannero Riviera met het park waar citrusvruchten in de bomen hangen. Het stadje Cannobio is nog mooier. Steek de Zwitserse grens over. Stop zeker in Ascona en Locarno. Vervolg de route naar de Italiaanse oostelijke oever tot in Maccagno. Dit dorp, nagenoeg een Duitse enclave, heeft een groot aanbod aan sport en recreatie, een zeilschool, campings en een leuk strand. De hippe loungebar AcquaDulza (Lungolago Girardi 4 in Maccagno), trekt een trendy publiek aan. De uitbater Steven, van Afrikaanse herkomst, kan je zeker goede tips geven voor dit deel van het meer. Trek verder naar het drukke marktstadje Luino. Aan de waterkant bij de oude haven zijn meerdere leuke plaatsen waar vooral jonge mensen komen. Vanaf nu volg je de route van de ‘Bloemenrivièra’. Rijd verder richting Porto Valtravaglia,

een piepkleine gemeente met rustige stranden. Iets verderop, in het schilderachtige Castelveccana, baat de Belg Philippe Bredael een gay-friendly bed and breakfast uit, Casa Vallate genaamd. De kamers zijn er heel mooi ingericht. ZWEVEN OVER KLIFFEN Vanuit het havenstadje Laveno kan je per ferry met de auto terug naar de overkant of je kunt per boot de eilanden, de tuinen of andere plaatsen langs het meer bezoeken. Patrick’s Kafè is een nieuwe zaak vlakbij de haventerminal in Laveno die een gay publiek aantrekt. Ze bieden van mei tot oktober een brunch aan en ’s avonds een lekker bordje als aperitivo. Het stadje Cerro heeft dan weer een zeer interessant keramiekmuseum en leuk strand. Vlakbij Reno bevindt zich het beroemde klooster Santa Caterina del Sasso dat tegen de kliffen van het meer lijkt te hangen. Voor wie niet goed te been is, is er gelukkig een lift naar het klooster. Sportievelingen kunnen het kronkelende trap die naar het klooster leidt volgen. Je kunt via Ispra en Ranco zuidwaarts verder rijden naar Angera. Daar kan je met een gelato op de promenade flaneren. Bovenop een rots in de stad bevindt zich een indrukwekkend kasteel, Rocca Borromea di Angera, dat een spectaculair uitzicht over het hele gebied biedt. Uiteindelijk kom je aan bij het mooie stadje Sesto Calende, waar het meer uitmondt in de Ticinorivier. Van hieruit

ben je in twintig minuten op de luchthaven Milaan-Malpensa. SPONTANE ONTMOETINGEN Hoewel het Lago Maggiore geen klassieke gay bestemming is, kan je na een bezoek aan dit gebied gerust besluiten dat het hier heerlijk leven is! Vooral in de lente en de zomer gebeuren ontmoetingen met leuke mannen of vrouwen heel spontaan. De strandbars aan het meer en de gezellige aperitivo’s maken dat alleen maar gemakkelijker. Het taalprobleem hoeft geen probleem te zijn: Italianen spreken meestal enkel Italiaans maar communiceren vlot met lichaamstaal… Je verblijf combineren met een weekend in Milaan biedt het beste van twee werelden. PRAKTISCH Vanuit Brussels Airport ben je in 75 minuten in de luchthaven Milaan-Malpensa met verbindingen via SN Brussels en Easyjet. Vanuit Malpensa kan je vlot per trein naar Arona of Laveno. Reis je per auto, dan volg je de autosnelwegen richting Luzern en Gotthardpas of je rijdt richting Bern. Vanaf Bern de richting Domodossola/Sempione aanhouden. Afhankelijk van het verkeer en je rijstijl doe je er gemiddeld elf uur over.

81


2 op 3 Belgische homo’s

tevreden met hun

seksleven

Europese studie levert opmerkelijke resultaten op

EMIS is wellicht de grootste onlinebevraging die ooit is uitgevoerd. Niet minder dan 180.000 mannen met homoseksuele contacten uit vijfendertig Europese landen vulden in 2010 de lange vragenlijst over hun seksuele gezondheid in. EMIS staat voor ‘European MSM Internet Survey’. Het onderzoek resulteerde in een gigantische berg informatie. Voor veel Europese landen was EMIS de eerste bevraging van homomannen over hun gezondheid en hun seksuele tevredenheid. Mark Sergeant

82

Inmiddels verschenen er tientallen wetenschappelijke artikelen gebaseerd op de resultaten. Soms met opmerkelijke resultaten. Zo toonde een analyse aan dat mannen in landen waar homo’s gediscrimineerd worden, opmerkelijk meer risico’s voor hiv nemen dan mannen in landen met een open klimaat over homoseksualiteit. Holebien transgenderrechten zijn dus ook goed voor de gezondheid. Sinds kort beschikken we ook over de verwerkte antwoorden van de 3982 Belgische homo’s die de vragenlijst invulden. Wie verzot is op cijfertjes vindt het Belgische verslag bij de ‘nationale rapporten’ op www. emis-project.eu. Wij vroegen aan twee onderzoekers, aan beleidsmakers van Sensoa en çavaria, en aan de twee auteurs van het Belgische rapport om een selectie te maken. We vroegen hen welke cijfers hun aandacht trokken, waarom en belangrijker nog, wat ze vinden dat de overheid of het middenveld ermee moet aanvangen.

Thomas Ronti is een van de auteurs van het Belgische EMIS-rapport. Hij werkt als onderzoeker rond MSM-thema’s (mannen die seks hebben met mannen) aan het Observatoire du Sida et des Sexualités van de Universiteit Saint-Louis van Brussel.

THOMAS RONTI

Waarom?

Dat zoveel Belgische homo’s, één op negen, zeggen dat ze niet van hun seksualiteit kunnen genieten uit angst voor hiv en soa’s, vind ik verontrustend

“Dat zoveel Belgische homo’s, één op negen, zeggen dat ze niet van hun seksualiteit kunnen genieten uit angst voor hiv en soa’s, vind ik verontrustend. We beschikken vandaag over zoveel goede manieren om onszelf te beschermen. Naast condooms zijn er PrEP, ondetecteerbare virale lading ten gevolge van behandeling, diverse methodes van risicoreductie… Ook bij homomannen met hiv merk je een gebrek aan informatie. Bijna één op drie is onvoldoende op de hoogte van de voordelen van ondetecteerbare virale lading.”

Opmerkelijk 68% van de Belgische homomannen is tevreden met zijn seksleven. De schaduwzijde hiervan is dat bijna één op drie eerder ontevreden is met zijn seksleven. Deze mannen konden meerdere redenen aanvinken voor hun ontevredenheid. Het gemis aan een vaste relatie (51%) werd door hen het vaakst genoemd, maar ook problemen in de vaste relatie (16%) maken hen ongelukkig. Respondenten zijn ook ontevreden omdat ze niet genoeg seks hebben (48%) of meer sekspartners willen (27%). 39% voelt zich niet zo zelfzeker op seksueel vlak. 33% is ontevreden met zijn seksleven omdat hij angst heeft om hiv of andere soa’s op te lopen.


Wat nu? “De Vlaamse en Franstalige homobeweging en preventieorganisaties mogen niet bang zijn om boodschappen te geven die verder gaan dan condoomgebruik. Ze moeten mannen beter informeren over besmettingsrisico’s en de verschillende manieren om zich te beschermen. Als we homo’s bang maken voor hun seksualiteit met onze preventieboodschappen, zijn we verkeerd bezig. Vooral ook omdat die angst leidt tot serofobie, afkeer en discriminatie van mensen met hiv.”

De hiv-epidemie onder homo’s is in veel Europese landen gelijklopend. Vaak worden over dezelfde onderwerpen campagnes ingericht, los van elkaar. Dat is dubbel werk. We zouden veel meer van mekaar kunnen leren. Gezien de grote mobiliteit van homo’s zou meer internationale samenwerking zeker welkom zijn. Je ziet dat op het internet nieuwe subculturen ontstaan, over de grenzen heen, die mekaar treffen op internationale bijeenkomsten. Ik begrijp wel dat samenwerking tijd en geld kost, en die ontbreken vaak. Samenwerking is niet evident, maar er valt winst mee te boeken.”

WIM VANDEN BERGHE WIM PEUMANS

De hiv-epidemie onder Je leest dat 68% van de homo’s is in veel Europese mannen die de vragenlanden gelijklopend lijst invulden tevreden is met zijn seksleven, Wim Vanden Berghe is medeauteur van het maar het blijft gissen Belgische EMIS-rapport. Hij is doctor in de gezondheidswetenschappen en werkt sinds kort naar de redenen als onderzoeker bij het Sociaal en Cultureel Planbureau in Den Haag. In het verleden coördineerde hij diverse onderzoeksprojecten over seksuele gezondheid van Belgische homomannen, zoals FAQit en SIALON II, in opdracht van de Universiteit Gent en het Instituut voor Tropische Geneeskunde.

Opmerkelijk EMIS was een uniek onderzoek. Een dergelijke bevraging op Europese schaal was nog nooit eerder gerealiseerd. Door het internationale karakter en door de specifieke methodologie van het internet konden data verzameld worden die voorheen in nationale of regionale enquêtes onopgemerkt bleven. Een voorbeeld hiervan is de grote etnisch-culturele diversiteit onder Belgische homomannen: 24% van de Belgische respondenten heeft niet de Belgische nationaliteit. Door EMIS hebben we nu ook informatie over regionale verschillen. Hier en daar zie je verschillen tussen Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Zo woont bijvoorbeeld in Vlaanderen 16% van de homomannen samen met één of beide ouders, terwijl dat in Wallonië 24% is, maar in Brussel slechts 6%. Al zijn die verschillen door de band beperkt.

Wat nu? “Het is belangrijk dat de overheid die grote diversiteit meeneemt in haar beleid. Ook de preventie moet daar rekening mee houden.

Wim Peumans doctoreerde vorig jaar aan de KU Leuven als antropoloog. Op dit ogenblik werkt hij als postdoctoraal onderzoeker bij de Universiteit van de Witwatersrand in Johannesburg, waar hij een boekpublicatie voorbereidt over de thema’s van zijn doctoraatsonderzoek: seksuele migratie en identiteit en het zelfbeeld bij homoseksuele moslims.

Opmerkelijk Er is een grote diversiteit onder de Belgische mannen die reageerden op EMIS. 24% is niet in België geboren. De diversiteit is het grootst in Brussel: 43% van de Brusselse homo’s is elders dan in België geboren. Die diversiteit zie je ook in de gekozen taal. Om de enquête in te vullen konden de respondenten kiezen uit 25 Europese talen. 15% van de Belgische homomannen koos een andere taal dan Nederlands of Frans. Dat cijfer liep in Brussel op tot 28%.

Waarom? “In ander Belgisch onderzoek waarbij homomannen bevraagd werden, is het cijfer van niet-Belgen veel lager. Is het omdat ze voor EMIS vooral deelnemers hebben gezocht via gay profielensites, die sowieso een internationalere uitstraling hebben? Of

komt het door de grote keuze aan talen om de vragenlijst in te vullen, waardoor ditmaal ook mensen zijn bereikt die weinig of geen Nederlands of Frans begrijpen?”

Wat nu? “Bij mij roept dit soort onderzoek vooral veel vragen op. Je leest bijvoorbeeld dat 68% van de mannen die de vragenlijst invulden tevreden is met zijn seksleven, maar het blijft gissen naar de redenen. Geldt dit ook voor homo’s met niet-Belgische nationaliteit? En hoe hangt dat samen met bijvoorbeeld druggebruik? Het type onderzoek dat ik doe is kwalitatief. Daarbij worden diepgaande interviews afgenomen, weliswaar van een kleiner aantal personen. Op die manier krijg je meer zicht op verbanden. Tegenwoordig wordt om die reden vaker een combinatie gemaakt van kwalitatief en kwantitatief onderzoek. Het ziet er naar uit dat er een vervolgonderzoek van EMIS aankomt, ik zou de onderzoekers zeker aanraden om die combinatie te overwegen.” ALEXIS DEWAELE

De term ‘risicogedrag’ werkt contraproductief: het lijkt of je mensen ervan beschuldigt iets verkeerds te doen Alexis Dewaele doceert onder andere relatie- en gezinsstudies aan de vakgroep Experimenteel-Klinische en Gezondheidspsychologie van de Universiteit Gent. Tot 2013 coördineerde hij de studie ‘Sexpert’, een multidisciplinair onderzoek naar de seksuele gezondheid van de Vlaming.

Opmerkelijk 19% van de Belgische mannen die seks hebben met mannen heeft zich nog nooit laten testen op hiv. In Vlaanderen loopt dit cijfer op tot 23%. Iets meer dan 10% van de respondenten is hiv-positief. Een kleine groep mannen (1,2%) geeft aan dat hun laatste hiv-test geschiedde bij een bloeddonatie.

Waarom? “Vergeleken met de overige Europese landen die deelnamen aan EMIS is het aantal Belgische homomannen dat zich liet testen

83


op hiv hoog. Maar toch schrik ik ervan dat er nog altijd een groep is met erg weinig risicobewustzijn. Bijna een kwart van de Vlaamse homomannen heeft zich nog nooit laten testen op hiv. Veel mannen krijgen hun hiv-diagnose pas in een laat stadium, als hun weerstand al erg is aangetast. En dan zijn er nog mannen die de bloedbank gebruiken als een hiv-test, terwijl Rode Kruis-Vlaanderen expliciet vraagt aan mannen met homoseksuele contacten om geen bloed te geven. Ik weet dat veel homo’s zich gediscrimineerd voelen door die weigering van Rode Kruis-Vlaanderen, maar er is nu eenmaal erg veel hiv in onze gemeenschap.”

YVES AERTS

CHRIS LAMBRECHTS

Yves Aerts is sinds 2007 coördinator van çavaria, de koepel van de Vlaamse en Brusselse LGBT-verenigingen.

Chris Lambrechts is directeur van Sensoa, het Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid.

We moeten meer rekening houden met bi’s in onze beweging, we moeten meer moeite doen om hen te bereiken

Wat nu? “Het is belangrijk dat we homomannen blijven motiveren om zich regelmatig te laten testen. Veel mannen redeneren: ik vertoon geen risicogedrag, dus moet ik me niet laten testen. De term ‘risicogedrag’ werkt daarom contraproductief: het lijkt of je mensen ervan beschuldigt iets verkeerds te doen. Homo’s nemen niet noodzakelijk meer risico dan de rest van de bevolking, maar ze worden wel meer blootgesteld aan het virus, omdat we anale seks hebben, en omdat we onze partners vinden in een kleine gemeenschap waarin veel hiv aanwezig is. Daardoor lopen we meer risico op hiv dan de doorsneebevolking.”

Opmerkelijk 79% valt uitsluitend op mannen. 3% voelt zich “zowel tot mannen als tot vrouwen aangetrokken”, 16% “vooral tot mannen”. 85% noemt zichzelf homo, bijna 10% kiest voor de term biseksueel. 8% had het voorbije jaar seks met een vrouw. 54% van de Belgische respondenten had ooit seks met een vrouw.

Waarom? “In ander Vlaams of Belgisch onderzoek bij mannen met homoseksuele contacten merk je dat hooguit een paar procent van de respondenten zich biseksueel noemt, terwijl hier bijna één op tien zich bi noemt. EMIS werd vooral bekendgemaakt via gay profielensites, terwijl de overige onderzoeken zichzelf meer bekendmaakten via holebiverenigingen en de gebruikelijke nieuwskanalen voor holebi’s. Ik ga ervan uit dat dit hoge cijfer voor biseksualiteit van EMIS dichter bij de realiteit zit.”

Wat nu? “We hebben het vaak over de LGBT- of holebibeweging, maar de bi’s blijven daarin doorgaans onzichtbaar. Het aantal mannen dat - ook - seks heeft met mannen is veel groter dan vaak wordt aangenomen. Internet heeft wellicht veel mannen geholpen om een weg te vinden voor hun homoseksuele gevoelens. We moeten meer rekening houden met bi’s in onze beweging, we moeten meer moeite doen om hen te bereiken. Sedert enkele jaren werken we mee aan de internationale Bi Visibility Day op 23 september. Of beter gezegd, heel september staat bij çavaria in het teken van biseksualiteit.”

84

Ik vind het verfrissend dat EMIS vroeg naar het aantal vaste partners, in het meervoud.... Veel mannen in een vaste relatie hebben daarnaast ook losse sekscontacten Opmerkelijk 50% van de Belgische homomannen is alleenstaand. 46% heeft een vaste relatie met een man en 4,5% met een vrouw. 6% had het voorbije jaar geen seks. 75% had het voorbije jaar minstens één losse partner. 36% heeft één vaste sekspartner, 24% heeft twee of meer vaste sekspartners. 68% is tevreden met zijn seksleven.

Waarom? “Ik vind het verfrissend dat EMIS vroeg naar het aantal vaste partners, in het meervoud. Ander onderzoek maakt doorgaans enkel onderscheid tussen vaste en losse relaties, terwijl neukmaatjes, driehoeksrelaties, friends with benefits vaak een realiteit zijn onder homo’s. Veel mannen in een vaste relatie hebben daarnaast ook losse sekscontacten. Uit de praktijk weten we dat partners dat niet altijd van elkaar weten, of dat ze de afspraken die ze hebben gemaakt niet nakomen.”

Wat nu? “We weten al meer dan dertig jaar dat mannenrelaties vaak een andere dynamiek hebben dan heteroseksuele relaties. Naargelang de lengte van de relatie en de leeftijd van de partners, zie je meer open relaties. Dat houdt zowel risico’s als kansen in. Enerzijds zit België in de top van Europa als je de score voor ‘seksuele tevredenheid’ vergelijkt met de andere landen die deelnamen aan EMIS. Anderzijds vindt wellicht de helft of meer van de hiv-infecties plaats tussen vaste partners. Daarom zet Sensoa dit jaar in op een campagne die focust op relaties en op het maken van haalbare afspraken over al dan niet seks met andere mannen.”


vereniging in de kijker: 't kwadraat

’t Kwadraat maakt regenbooggezinnen zichtbaar Het is zaterdagmorgen. Hoe kan je een zaterdag beter beginnen dan met een heerlijk ontbijt en een gezellige babbel? De gezelligheid en de warmte waar ook de vereniging ’t Kwadraat uit Antwerpen voor staat, ontdek ik al snel. Thierry Hanan Scheers Heerlijke koffie- en theedampen komen me tegemoet wanneer ik de deur van het gezellige koffiehuis open. Ik ruik versgebakken croissants. Buiten zie ik mensen op de wekelijkse markt in Mechelen rondstruinen. Ik ga op zoek naar mijn twee gasten. Ik ken enkel hun namen en weet dat ze mij meer kunnen vertellen over ’t Kwadraat. Het wordt mij meteen duidelijk wie Anke Van Loon is. Op de een of andere manier kruisen onze blikken elkaar. We zitten na een korte kennismaking aan de ontbijttafel. Niet veel later komt ook Filip Coveliers binnen. Met zijn drieën praten we over kinderen, over ouder-zijn en natuurlijk over ’t Kwadraat. Ik ben wel benieuwd wat voor een vereniging ’t Kwadraat is. Anke: “’t Kwadraat is een organisatie voor holebiwensouders en ouders die al kinderen hebben. We organiseren vooral infomomenten voor zowel homo- als lesbische koppels die aan kinderen willen beginnen. Daarnaast zijn er onze ontmoetingsmomenten voor holebigezinnen.” Filip: “Die infomomenten vinden meestal

86

plaats in Antwerpen. Soms ook in Mechelen of op een andere locatie. Zo laten we onze ‘Mamoesdag en Papasdag’ plaatsvinden op een plek die voor kinderen leuk is.” Wat moet ik mij voorstellen bij zo’n infomoment? Anke: “Tijdens zo’n moment gaat het er vooral over hoe je vader of moeder kunt worden. Eind maart was er nog een infomoment voor wensvaders en in het najaar volgt een infomoment voor wensmoeders. Ofwel komen professionele mensen iets vertellen, ofwel laten we holebikoppels hun ervaring delen.” Filip: “Je hebt de twee. Afgelopen infomoment voor wensvaders ging het bijvoorbeeld over adoptie, pleegzorg … Hoe begin je eraan? Vooral de praktische zaken, zoals de wetgeving, kwamen aan bod. Tijdens de wensvaderborrel in oktober kwamen echter de vaders en de koppels zelf aan het woord. Dat geeft natuurlijk een heel ander verhaal dan een professionele uiteenzetting. Ouders vertellen vanuit hun ervaring en met hun hart. We hadden vorig jaar in oktober het geluk om zes uiteenlopende verhalen te kunnen horen. Ik vond dat persoonlijk dan ook een van de mooiste wensvaderborrels die we ooit hebben gehad. Er waren zowel verhalen over landelijke als over interlandelijk adoptie, over landelijk en interlandelijk draagmoederschap, over pleegzorg en over co-ouderschap. Zes prachtige verhalen die heel tof werden gebracht. Voor wensvaders is dat de ideale informatie. Ze kunnen proe-

ven van alle ervaringen en alle mogelijkheden die er zijn.” Anke: “Tijdens zo’n borrel kunnen wensvaders de vragen stellen waar ze al lang mee zitten. Wensmoeders hebben evengoed interesse om de ervaringen van anderen te horen.” Filip: “In elke verhaal zit natuurlijk ook een stuk emotie. We willen met ‘t Kwadraat vooral alle ervaringen aan bod laten komen. We spreken bijvoorbeeld ook over pleegzorg, niet alleen over adoptie. Draagmoederschap is ook een nogal beladen thema.” Anke: “Mensen die geïnteresseerd zijn in onze activiteiten vinden alle informatie op onze Facebookpagina en onze vernieuwde website. Ze kunnen ons ook hun mailadres bezorgen. Dan ontvangen ze onze nieuwsbrief. Niet iedereen heeft immers een persoonlijk profiel op Facebook.” Hoe kwamen jullie terecht bij ’t Kwadraat? Filip: “Ik ben ooit eens naar een infomoment geweest, omdat ik zelf vader ben. Nadien werd ik de eerste man in de raad van bestuur. Voordien waren er enkel vrouwen, dus was ik welgekomen.” Anke: “Sinds vorig jaar ben ik voorzitter van ’t Kwadraat. Daarvoor had ik al enkele keren meegeholpen aan de ‘Mamoesdag’. Ik hoorde dat er enkele mensen in de raad van bestuur zouden stoppen omdat ze bijvoorbeeld zelf terug zwanger gingen worden. Ze hadden daardoor minder tijd om zich in te zetten voor de vereniging.”


Wat is de ‘Mamoesdag’? Anke: “Sinds vorig jaar is dat de ‘Mamoesdag en Papasdag’ geworden, omdat we ook homogezinnen de gelegenheid willen geven elkaar te leren kennen. Het is vooral een ontmoetingsdag. De gezinnen komen soms van ver. Ik zag er al mensen die uit Kortrijk kwamen, omdat ze de dag interessant vonden, en omdat ze zo eens een namiddag met andere holebigezinnen konden doorbrengen. Hun kinderen zagen op die manier ook eens andere holebikoppels. Het is heel belangrijk dat dergelijke initiatieven blijven bestaan. We proberen tijdens die ontmoetingsdag wat informatie mee te geven. De voornaamste doelen zijn echter ontmoetingen bevorderen en spelletjes voor de kinderen voorzien. Er worden leuke workshops gegeven. De ouders eten en drinken samen.” Jullie zijn ook betrokken bij de ‘International Family Equality Day’ (IFED). Anke: “De IFED wordt elk jaar ergens in het begin van mei georganiseerd. Die dag is een internationaal initiatief. De initiatiefnemer, NELFA (Network of European LGBTI Families Associations), probeert zoveel mogelijk landen te motiveren om een dag voor holebigezinnen te organiseren. Vorig jaar deed ‘t Kwadraat voor de eerste keer mee. We zijn toen op uitstap gegaan naar dierenpark Planckendael. Ondanks het geweldige Belgische weer, regen en nog eens regen, waren er toch vijftig à zestig deelnemers. Die uitstap was een leuke ervaring. Dit jaar gaan we opnieuw een activiteit tijdens

IFED organiseren. We werken daarvoor samen met çavaria, Het Roze Huis-çavaria Antwerpen, WIJ en QT4M. Zo kunnen we de dag iets grootser aanpakken dan vorig jaar. We gaan een picknick met volksspelen organiseren in Park Spoor Noord in Antwerpen. Een heel eenvoudige activiteit, maar het zal zeker en vast een leuke dag worden. De picknick staat open voor holebigezinnen en sympathisanten. Hou alvast zaterdag 7 mei in je agenda vrij! Van 11 tot 16 uur.” Filip: “Leuk toch dat heel wat holebigezinnen gewoon tussen de heterogezinnen zullen vertoeven.” Anke: “Tijdens IFED vorig jaar zei een heteroseksuele vrouw met kinderen dat ze het fijn vond dat er ook homo- en lesbische koppels met kinderen in Planckendael waren. Zij had in haar vriendenkring eigenlijk geen holebigezinnen. Doordat wij buitenkwamen, zagen haar kinderen dat er ook gezinnen met twee papa’s of twee mama’s zijn. Zij vond dat geweldig.” Filip: “Mensen denken er vaak ook niet over na. Toen ik nog met mijn ex-man samen was, gingen wij vaak met de kinderen op stap. Ze dachten meestal dat wij twee broers of twee neven waren die met elkaars kinderen op stap waren. Niemand kwam ooit op de spontane gedachte dat wij een koppel konden zijn. Veel hebben dat beeld van twee mannen die samen een kind opvoeden nog niet in hun hoofd opgeslagen. Bij twee vrouwen denkt men al sneller aan een koppel, maar bij twee mannen maakt men die klik nog niet.” Anke: “Er is dus nog veel werk aan de winkel.

Het is daarom bijzonder dat we tijdens IFED voor een open locatie kiezen en niet voor een verborgen locatie, ergens op een afgesloten terrein, waar niemand ons ziet. De mensen mogen ons gerust zien.” Filip: “We moeten laten zien dat holebigezinnen ook normaal zijn.” Anke: “Zichtbaarheid is zo belangrijk!”

INTERNATIONAL FAMILY EQUALITY DAY 2016 ZATERDAG 7 MEI 2016, VAN 11 TOT 16U Park Spoor Noord, Antwerpen Er wordt gevraagd een lekkere picknick voor je hele gezin mee te brengen. De organisatoren voorzien lekkere tussendoortjes. Inschrijven is gratis, maar verplicht via

www.cavaria.be/ifed2016 INFO EN VRAGEN: info@hetrozehuis.be

87


zizo geeft weg

WIN!

C

M

Y

CM

MY

CY

CMY

K

… VETTE ROCK-‘N-ROLL IN STRAKKE JEANS Zanger Matthew Michel (‘Lelies’, ‘Ketnet Musical - Kadanza T2gether’) trekt voor de Vlaamse musical Grease een strakke jeans en een leren jekker aan. Hij belichaamt de stoere Danny, terwijl Helle Vanderheyden schittert als Sandy. Deze Vlaamse versie van de filmklassieker met John Travolta en Olivia Newton-John rockt even hard als het origineel. Stijf je vetkuif maar op en snoer je dansschoenen stevig vast voor deze heerlijke productie van Music Hall en Stage Entertainment Nederland! ZiZo geeft tickets weg voor deze hitmusical.

… EEN SUPERUITRUSTING VOOR HET EUROVISIESONGFESTIVAL Op 10, 12 en 14 mei 2016 is het weer zover: de halve finales en de grote finale van het Eurovisiesongfestival! We zullen duchtig supporteren voor Laura Tesoro opdat ze voor België de finale zou halen met het lied ‘What’s The Pressure’. No pressure! Opdat je je helemaal zou kunnen uitdossen als superfan, geeft ZiZo een supporterspakket van het Eurovisiesongfestival in Stockholm weg. Wuiven met die supporterssjaal en angstzweet uitstaan in die T-shirt en met die muts op, zou ik zeggen!

… EEN ZWOELE DANSSHOW Een musical met de woorden ‘Dirty’ en ‘Dancing’ in de titel: dat kan nooit slecht zijn! Het Kursaal Oostende brengt opnieuw een internationale show naar de Koningin der Badsteden. Dit spektakel is geschreven door Eleanor Bergstein, die ook het scenario schreef voor de cultfilm met Patrick Swayze waarop deze musical is gebaseerd. De musical voert je naar een wereld vol dans en plezier. Laat je meeslepen door het tijdloze liefdesverhaal van twee jonge mensen die verliefd op elkaar worden in de omstrengelingen van de Latijns-Amerikaanse dans.

MEER INFO: shop.eurovision.tv

MEER INFO: dirtydancingbelgie.be

… EEN MEESTERLIJKE FINALESHOW Call me mister! In de finaleshow van Mister Gay Belgium tonen twaalf finalisten het beste van zichzelf. Slechts één van hen kan Skelte Willems opvolgen. De finaleshow in Theater Elckerlyc belooft een gevarieerde avond te worden met optredens, sofagesprekken en veel BV’s. Wie mag uiteindelijk het koninkrijk een jaar lang als LGBT-ambassadeur vertegenwoordigen? Kom het te weten op 28 mei 2016! ZiZo geeft tickets weg voor dit ongeëvenaarde event.

… EEN VEELBESPROKEN BOEK OVER ADOPTIE Tom De Cock vond dat er te veel vooroordelen waren over adoptie in België. Hij en zijn echtgenoot Maarten adopteerden in 2014 Jasmijn. In het boek ‘En toen kwam jij’ biedt hij een inkijk in het verhaal van twee doorsneeadoptiepapa’s die tijdens de soms zenuwslopende adoptieprocedure zelf van de ene wonderlijke vaststelling in de andere vallen. Tom De Cock is nooit verlegen om zijn ongezouten mening te geven. Het is niet anders in dit veelbesproken boek waarvan we exemplaren weggeven.

MEER INFO: musichall.be

… EEN LIEFDEVOLLE AVOND MET TRUUS De woorden die je nooit gedacht hebt, kan je ook niet uitspreken. En wat als het net de woorden zijn die je het liefste wil ontvangen en geven? Truus Druyts koos er in ‘Ik Hou Van Jou’ voor om te zoeken naar het zaadje van de mooiste, grootste boom. Ze zingt, vertelt en stelt vragen over de liefde op haar geheel authentieke manier. Deze performance was zo succesvol dat Truus Druyts en VREAK Holebitheater besloten tot een reprise. ZiZo mag lezers gelukkig maken met gratis tickets! MEER INFO: vreak.be

MEER INFO: sherpa.be mrgaybelgium.be

MEER INFO: debezigebij.nl

SURF NAAR WWW.ZIZO-ONLINE.BE

88


zizo actief

ACTIVITEITEN APRIL-MEI-JUNI vrij 1 april 2016 om 18u Trans Time Travel Weekend van T-jong, ‘t Chaletje, Meierbroekstraat z/n, 3950 Bocholt za 9 april 2016 om 19.30u Jaarlijkse Labyrint Quiz van Lesbiennevereniging Labyrint (Holebi), Zaal Pacem, Hagelandstraat 4, 3012 Wilsele za 9 april 2016 om 20u 6e Break Out Quiz van Break Out Leuven, Zaal Redingenhof, Redingenstraat 90, 3000 Leuven zo 10 april 2016 om 13.30u Jenevermuseum met gids van Hij, Bibliotheek Hasselt, Martelarenlaan 17, 3500 Hasselt vrij 15 april 2016 om 20u Weekend van Hij, Regenbooghuis Limburg, Meldertstraat 38, 3500 Hasselt za 16 april 2016 om 20u LACHmuziekquiz april 2016 van LACHvzw, Regenbooghuis Limburg, Meldertstraat 38, 3500 Hasselt za 16 april 2016 van 20u tot 22u TRILOGY - 3 Holebi-koren in concert van Pink Noise, Tapalanote en CoLeGaS, Cultuurcentrum Merksem, Nieuwdreef 135, 2170 Merksem zo 17 april 2016 om 14u FemiXX Gent - Natuurwandeling in De Klinge (bij St. Gillis Waas), De Klingelaar, Kieldrechtstraat 8, 9170 De Klinge

zo 17 april 2016 om 14u Hyacintenwandeling van HALLElesbienne, P8 = Parking Achtdreef (in het bos, voorbij het Bosmuseum), Nijvelsesteenweg z/n, 1500 Halle ma 18 april 2016 van 20u tot 22u IDD - Total Blackout van Inderdaad vzw, Regenbooghuis Limburg, Meldertstraat 38, 3500 Hasselt za 23 april 2016 om 20u Gratis maandelijkse film: Saint-Laurent van Het Roze Huis - çavaria Antwerpen, Draakplaats 1, 2018 Antwerpen 18

zo 15 mei 2016 om 14u Boommarterwandeling van HALLElesbienne, Kerk Essenbeek, Kasteelstraat 76, 1500 Halle ma 16 mei 2016 van 19.30u tot 00u IDD Café - After Pride Café van Inderdaad vzw, Regenbooghuis Limburg, Meldertstraat 38, 3500 Hasselt zo 22 mei 2016 om 10u FemiXX - Gent: Daguitstap naar Middelburg (NL) van FemiXX, Station Middelburg, Kanaalweg 22, 4337PA Middelburg

zo 24 april 2016 om 14u Walking search van BiHomLes, Zwembad De Merel, Zwarte Spechtstraat 57, 3971 Heppen

ma 30 mei 2016 van 20u tot 22u IDD filmavond - Prayers for Bobby van Inderdaad vzw, Regenbooghuis Limburg, Meldertstraat 38, 3500 Hasselt

di 26 april 2016 van 19.30u tot 21.30u An Englishman in New York – LACHfilmavond van LACHvzw, Regenbooghuis Limburg, Meldertstraat 38 ,3500 Hasselt

ma 6 juni 2016 van 20u tot 22u IDD- Al-weerwolven van Inderdaad vzw, Regenbooghuis Limburg, Meldertstraat 38, 3500 Hasselt

ma 2 mei 2016 van 19.30u tot 22u IDD - Breng je ouders mee van Inderdaad vzw, Regenbooghuis Limburg, Meldertstraat 38, 3500 Hasselt

zo 19 juni 2016 om 14u FemiXX - Gent: Spel- en sportactiviteiten in de Blaarmeersen van FemiXX, Sport- en Recreatiepark Blaarmeersen, Zuiderlaan 5, 9000 Gent

woe 4 mei 2016 om 20u Speeddate van Lesbiennevereniging Labyrint (Holebi), Holebihuis - Café Rocco, Diestsesteenweg 24, 3000 Leuven za 14 mei 2016 om 13u Mixed @ Pride van Mixed (WJNH - Aarschot), Jeugdcentrum De Klinker, Demervallei 14, 3200 Aarschot

za 25 juni 2016 Mixed à Liège van Mixed (WJNH - Aarschot), Jeugdcentrum De Klinker , Demervallei 14, 3200 Aarschot zo 26 juni 2016 van 14u tot 17u Pingpong toernooi van BiHomLes, Sporthal ‘t Geleeg, Caïmolaan 118, 3970 Leopoldsburg

pottenkijken door vero beauprez

89


zizo actief

EVENEMENTEN APRIL-MEI-JUNI za 09/04/16 - AARSCHOT PROUD! LGBT-party van Mixed (WJNH - Aarschot) @ Jeugdcentrum De Klinker za 09/04/16 – GENT Think! ft. Danity Grace @ Balzaal Vooruit, 23u vrij 15/04/16 - LEUVEN Smooch-party van &of en Driekant @ Rumba & Co, 22u30 vrij 15/04/16 - HASSELT Gateway13 @ Ritmo Studio’s, 22u-05u

za 30/04/16 – ANTWERPEN Pink Royale 2 van Het Roze Huis çavaria Antwerpen, Enig Verschil, Active Company, De Flamingo’s, WIJ, Atthis en VREAK holebitheater – Zaal Zappa, 22u

vrij 17/06/16 - BRUSSEL La Démence (voor homomannen) @ Fuse, 22u

zo 15/05/16 - BRUSSEL La Démence (voor homomannen) @ Fuse, 22u

vrij 17/06/16 - HASSELT Gateway13 @ Ritmo Studio’s, 22u-05u

vrij 20/05/16 - HASSELT Gateway13 @ Ritmo Studio’s, 22u-05u

za 25/06/16 – GENT Think! @ Balzaal Vooruit, 23u

MEER INFO Gateway13: www.gateway13.be La Démence: www.lademence.com Proud: proud.mixedonline.be Smooch: www.smoochparty.be Think!: www.thinkparty.be

flikkerzicht door tom bouden

90

za 28/05/16 – GENT Think! ft Ian Thomas @ Balzaal Vooruit, 23u

PLACES TO BE Fuse: Blaesstraat 208, Brussel Jeugdcentrum De Klinker: Demervallei 14, Aarschot Ritmo Studio’s: Ekkelgaarden 13, Hasselt Rumba & Co: Kiekenstraat 6, Leuven Vooruit: Sint-Pietersnieuwstraat 23, Gentµ Zaal Zappa: August Leyweg 6, Antwerpen


zizo actief

= Roze huizen

VLAAMS-BRABANT

Rainbowhouse vzw (RO-NO) Brusselse koepelvereniging voor LGBTQI’s en hun sympathisanten Kolenmarkt 42 1000 Brussel www.rainbowhouse.be T: 02 503 59 90 woe, do, vr en za Café-avond laatste donderdag Rainbows United laatste zondag Hiv-café

Holebihuis Vlaams-Brabant vzw Vlaams-Brabants open huis voor seksuele oriëntatie en genderidentiteit Diestsesteenweg 24 3010 Leuven www.holebihuis.be

Basta! holebi-jongerengroep tot 26 j www.bastabrussel.be 2de woensdag Bastacafé BHS 40+ Culturele vereniging voor oudere holebi’s vanaf 40 jaar bhs40plus@gmail.com 1ste of 2de zaterdag Cultuur-praatcafé BRUCE Gids voor gay-/toeristen en Brusselaars www.bruce-magazine.be Brussels Gay Sports Sportieve en culturele activiteiten voor holebi www.bgs.org Merhaba vzw beweging voor holebi’s en transgenders uit ECM www.merhaba.be M: 0483091007 laatste donderdag MerhaBar Natuurlijk Holebi! een vriendengroep voor holebi’s die houden van de natuur users.skynet.be/natuurlijkholebi Sacha Dilbeek Holebiwerking voor Brussel en Vlaams-Brabant www.sacha-holebi.be 2de zaterdag Kookavond

&of Holebi-jongerengroep tot 30 j www.enof.be 1ste dinsdag &of-café (tot 30 jaar) 3de dinsdag çeci n’est pas enough Break Out Leuven Sportgroep voor mannen & sympathisanten - badminton en volleybal www.break-out.be M: +32494452199 dinsdag Volleybal dinsdag & zondag  Badminton Cantarelli SOGI-Mannenkoor www.cantarelli.be zondag Notenleer & Repetitie De Roze Ballon Vereniging voor holebi’s met een verstandelijke beperking in Vlaams Brabant www.holebihuis.be/werkingen/derozeballon Driekant Homo’s uit Leuven en omstreken www.driekant.be T: 0475 92 85 67 zaterdag Praatcafé HALLElesbienne HalleBuizingen Groep voor lesbiennes www.hallelesbienne.be M: 0496/14.40.11 Holebifilmfestival VlaamsBrabant Vereniging die jaarlijks het filmfestival Vlaams-Brabant organiseert www.holebifilmfestival.be

Homo en Geloof VlaamsBrabant - Gerust Geweten Gelovige holebi’s VlaamsBrabant www.holebihuis.be/werkingen/groep/gerust_geweten M: 0479 82 55 72 3de zaterdag Samenkomst Homo Toch Getrouwd Homomannen in een heterorelatie www.holebihuis.be/werkingen/groep/hotog T: 0486/75 13 95 1ste donderdag Bijeenkomst Labyrint vzw Leuvense vereniging voor lesbische en biseksuele vrouwen www.labyrint-vzw.be dinsdag Badminton woensdag Volleybal 3de vrijdag Vrouwen aan de toog 3de vrijdag Onthaalbox 4de zaterdag Kaartavond Jola Onderdeel van Labyrint, richt zich op jongere lesbiennes facebook.com/jola.labyrint Kaya60+ Onderdeel van Labyrint, richt zich op oudere lesbiennes www.labyrint-vzw.be/ Kaya_60_plus.html 1ste woensdag K.O. Kaffee Leonardo Leonardo International LGBT www.holebihuis.be/werkingen/groep/leonardo_international_lgbt T: 016/60.12.63 1ste & 3de donderdag Leocafé Mixed Aarschot Holebi-jongerengroep tot en met 30 jaar www.mixedonline.be 1ste & 3de donderdag Mixedcafé 3de donderdag Instapmoment voor Mixedcafé 1ste & 3de woensdag Facebook-onthaal

OHO (Driekant vzw) Groep voor oudere homo’s www.holebihuis.be/werkingen/oho 1ste woensdag K.O. Kaffee laatste vrijdag Ontmoetingsavond Re-Mix Aarschot Socio-culturele vereniging voor 30+’ers facebook.com/remix.aarschot 1ste dinsdag Praatcafé Sacha Dilbeek Holebiwerking voor Brussel en Vlaams-Brabant www.sacha-holebi.be 2de zaterdag Kookavond Spot On Amateurtoneelvereniging met focus op holebithematiek www.spotontoneel.be Transgenderkring VlaamsBrabant Vereniging voor transgenderpersonen www.transgenderkringvlaams-brabant.be 1ste donderdag Transcafé 3de zaterdag Queercafé (even maanden) Zensationeel Toneelgroep met een roze knipoog facebook.com/zensationeel M: 0475298347

VERENIGINGEN EN VASTE ACTIVITEITEN

BRUSSEL

ANTWERPEN Het Roze Huis - çavaria Antwerpen vzw Draakplaats 1 2018 Antwerpen www.@hetrozehuis.be T: 03/2880084 donderdag Onthaal, informatie en opvang laatste vrijdag Spellenclub AA-holebigroep ‘De Eerste’ Holebi’s met verslavingsproblemen aa.de.eerste@hotmail.com T: 03 232 43 91 dinsdag Bijeenkomst

91


VERENIGINGEN EN VASTE ACTIVITEITEN

zizo actief

Active Company vzw Holebi-sportvereniging en -koor www.activecompany.be maandag Badminton en Zwemmen dinsdag Active Running, Active Workout en Volleybal woensdag Koor en Zwemmen donderdag Active Running, Badmiton, Waterpolo en Yoga zondag Tennis en Badminton 2de zondag Wandelen 3de zondag Nordic Walking 4de zondag Fietsen Antar vzw Vereniging voor cultuur en vrije tijd antar.vzw@gmail.com M: 0486 66 67 01 3de donderdag Ledenvergadering (niet in aug) Antwerp Pride vzw Jaarlijks evenement in Antwerpen voor holebi’s en transgenders www.antwerppride.be Atthis vzw Vereniging voor vrouwen die van vrouwen houden www.atthis.be 1ste vrijdag Dansavond 2de & 4de vrijdag Poolavond 3de vrijdag Oude caféspelen  Boysproject Organisatie voor mannelijke en transgender sekswerkers/escorts www.boysproject.be T: 03 293 95 90 M: 0475 75 30 63 woensdag Drop-Inn De Flamingo’s Holebistudentenclub tot 30 jaar studentenclubdeflamingos.be De Klaproos Westerlo Praatgroep voor holebi’s klaprooskempen@msn.com T: 016696046 3de vrijdag Praatgroep Dubbelzinnig Praatgroep voor bi’s www.dubbel-zinnig.be 1ste donderdag Praatgroep

92

El Mismo Lier holebigroep 26+ www.elmismo.be M: 0468179279 Enig Verschil vzw Antwerpse holebi-jongeren (tot 30 jaar) www.enigverschil.be Dinsdag EV-café Gay Business Antwerp (GBA) Belangengroep voor roze ondernemers www.gaybusinessantwerp.be M: 0477 40 24 20 GenderFlux Vereniging voor transgenders. genderflux.strikingly.com/ 2de zaterdag Bijeenkomst GenderFlux Vereniging voor transgenders genderflux.blogspot.be 2de zaterdag Bijeenkomst Gewoon Doorgaan Vereniging rond genderthematiek www.gewoon-doorgaan.com 3de vrijdag Praatavond HijZijZo! Turnhout Turnhoutse holebiwerking www.hijzijzo.be M: 0494 85 04 77 Holebi40plus een initiatief voor holebi’s ouder dan 40 holebi40plus@gmail.com M: 0492715708 laatste zondag Ontmoetingsmoment Homo en Lesbienne Werking Mechelen Mechelse holebiwerking www.hlwm.be vrijdag Babbelkroeg

QT4M (Quality Time For Me) vereniging voor HoLeBi’s www.QT4M.be M: 0486974635 2e Zondag: Babbelkroeg in Den Draak om 14u Shouf Shouf multiculturele holebiorganisatie T: 0483/41.60.84 laatste vrijdag Soirée Stavazah Recreatief voetbal voor holebi’s, transgenders en sympathisanten stavazah.wordpress.com woensdag Training VREAK holebitheater Theaterwerkgroep www.vreak.be WAVVH Wandelgroep vrouwen die van vrouwen houden natuurwandelingen.wordpress. com T: 036441438 M: 0497070748 Werkgroep Homofilie Kempen Turnhout Turnhoutse holebiwerking www.whk.be M: 0486882236 dagelijks Onthaal- en informatiemogelijkheid Why Me Vereniging voor holebi’s en transgenders uit zwart-Afrika www.why-me.be M: 0493980962 WIJ Vereniging voor alle vrouwen die van vrouwen houden www.w-i-j.be M: 0476346619 LIMBURG

Jongensdromen Vereniging voor transmannen M: 0486624784 1ste zaterdag Praatcafé Pimpernel40plus Vereniging voor lesbische 40-plussers www.pimpernel40plus.be 1ste zondag Bijeenkomst

Regenbooghuis Limburg vzw Limburgs roze huis Meldertstraat 38 3500 Hasselt www.regenbooghuislimburg.be zondag Praatcafé

Anders Gewoon Voor transgenders en hun omgeving. Iedereen is welkom. www.anders-gewoon.be M: 0486134690 2de vrijdag AG-Praatcafé 4de zaterdag AG-BIS BiHomLes Leopoldsburg facebook.com/BiHomLes 2de vrijdag Praatavond De Madam vzw - vrouwen en lesbocentrum Vrouwen- en lesbocentrum www.demadam.be T: 011 25 22 94 Onthaal maandag en vrijdag voormiddag. Anders na afspraak. Gratis juridisch advies na afspraak. 1ste donderdag Filmavond (afwisselend vrouwen-/lesbisch thema) 2de zondag Wandeling ertussenin Limburgse vereniging voor biseksuelen ertussenin.wordpress.com M: 0470588096 2de woensdag Bijeenkomst Hij Vereniging voor 30+ mannen facebook.com/hijlimburg Iconic Genk drempelverlagend informatiepunt voor jongeren en hun omgeving facebook.com/Infopuntcomingout T: 0473 82 36 52 2de woensdag Praatcafé Inderdaad vzw Voor en door holebi-jongeren in Limburg tot 30j www.inderdaad.be 1ste maandag Activiteit (+ instapmoment) 3de maandag Jongerencafé Limburgs Actiecentrum voor Holebi’s (LACH vzw) Limburgse holebiwerking www.lachvzw.be dinsdag LACHcafé laatste dinsdag LACHfilmavond


zizo actief

Ouders Limburg Vereniging voor ouders van holebi’s ouderslimburg.wordpress.com Proud Projector Genk Culturele vereniging voor holebi’s en hetero’s facebook.com/proudprojector 1ste donderdag Filmvertoning Roze Bink Limburgse vereniging voor lgbt’s met een beperking facebook.com/derozebink

maandag & zaterdag Badminton dinsdag & donderdag Running woensdag Zwemmen

RoundAbout30 Gentse holebigroep voor jongeren van 24 tot 34 www.roundabout30.be 2de vrijdag RAb30-café

derUIT! Sint-Niklaas Holebi-jongerengroep tot 26 j www.deruit.be M: 0474/969 208

Roze Joker praat - en ontmoetingsgroep voor holebi’s met een beperking derozejoker.wix.com/de-rozejoker T: 09/2615750

Famba Lesbisch-feministische sambaband www.famba.be M: 0473767189

SPELenT Spelletjesvereniging facebook.com/Spelent M: 0474691510 4de zondag Spelnamiddag

FemiXX activiteiten- en ontmoetingsgroep voor vrouwen www.femixx.be

True Colours Café Voor holebi’s met een andere etniciteit facebook.com/ahha1999 2de donderdag Ontmoetingsavond

Gehuwd en toch Anders Gehuwde holebi’s in heterorelatie Gent www.geta.be M: 0486 61 84 98 2de vrijdag Praatavond

Zij! Limburgse vereniging voor lesbische en biseksuele vrouwen facebook.com/ZijLimburg 1ste vrijdag Zij! Café

GenderExpress Transgendervereniging in Gent facebook.com/GenderExpress 2de woensdag Bijeenkomst

OOST-VLAANDEREN Casa Rosa vzw Regenbooghuis Oost-Vl Kammerstraat 22 9000 Gent www.casarosa.be AA De Eerste Anonieme Alcoholisten Groep voor Holebi’s bit.ly/eerste_info M: 0485596261 donderdag Bijeenkomst Acantha Gentse LGBT-studentenclub www.acantha.be M: 0472242775 dinsdag Clubavond Auricula Holebisportgroep www.auricula.be M: 0472 72 10 04

Goed Gestemd Vrouwenkoor goedgestemd@hotmail.com tweewekelijks op donderdag Repetities Holebi9100 Sint-Niklaas holebigroep uit Sint-Niklaas www.holebi9100.be vrijdag Café Trouvé HoLeMee Eeklo vereniging voor holebi´s van elke leeftijd holemee1@gmail.com 3de vrijdag Praatavond  Liever Spruitjes Aalst Holebi-jongerengroep tot 26 j www.lieverspruitjes.be M: 0471330983 1ste vrijdag Babbelcafé Ongehoordt De Pinte Toneelgroep voor holebi’s www.ongehoordt.be

Sheshebar maandelijkse ontmoetingsplaats voor vrouwen www.sheshebar.be 1ste zaterdag SheSheBar (niet in juli en aug) Tiszo Holebirechtenvereniging info@tiszo.org M: 0486502313 Toeterniettoe Ronse LHBT-jongerenorganisatie tot 30 jaar www.toeterniettoe.be T: 055 600 793 Verkeerd Geparkeerd vzw Holebi-jongerengroep tot 30 j www.verkeerdgeparkeerd.be maandag VG-Café Werkgroep Ouders Holebi’s Gent Werkgroep voor ouders van holebi’s www.wohg.be T: 037770215 M: 0498139296 1ste woensdag Bijeenkomst WEST-VLAANDEREN REBUS Regenbooghuis W-Vl Torhoutsesteenweg 123 8400 Oostende www.rebuswvl.be T: 059439617 3de vrijdag Praatcafé De Roze Maks Vereniging voor mensen met een verstandelijke beperking in West-Vlaanderen www.derozemaks.be

Dubbelpunt Kortrijk Holebi-jongerengroep tot 30 j www.dubbelpunt.com M: 0492 92 48 48 Gender Contact West-Vlaanderen Brugge Vereniging voor transgender personen en eenieder met een gezonde interesse facebook.com/Gender.Contact. WVL T: 0470 / 02 94 01 4de vrijdag Praatavond Gender.aXept praatavonden voor transgenderpersonenen en hun omgeving facebook.com/groups/genderaXept 3de donderdag Praatavond Jong&Holebi in Brugge Jongerenbeweging gespecialiseerd in educatie over het seksueel zelfbeeld www.j-h.be T: 050 969 897 LezBruges Meetingpoint voor lesbiennes en bi-vrouwen in het hartje van Brugge www.lezbruges.be M: 0497422963 1ste vrijdag Ladies Talk 3de vrijdag Ladies Night Liever Gelijk Kortrijk Kortrijkse holebiwerking www.lievergelijk.be Omegagay Brugge Brugse homovereniging www.omegagay.be 2de zaterdag Men’s Talk of praatcafé 4de zondag Open activiteit en/ of praatcafé Punt Andere Lijn Brugge De holebi-jongerenvereniging van Brugge www.punt-andere-lijn.be M: 0491465360 1ste vrijdag Praatcafé

93


VERENIGINGEN EN VASTE ACTIVITEITEN

zizo actief

Quies Groep voor en door jongvolwassen homo’s en bi’s uit Noord West-Vlaanderen (en daarbuiten) sites.google.com/site/quieswvl REBUS Oostende Regenbooghuis W-Vl www.rebuswvl.be/ T: 059439617 3de vrijdag Praatcafé Stukje Anders (praatgroep) Brugge Groep voor lesbische vrouwen die in een heterohuwelijk zitten of zaten www.stukje-anders.be Think Different Holebigroep West-Vlaanderen www.thinkdiff.be LANDELIJK ‘t Kwadraat Vereniging voor holebi-ouders www.tkwadraat.be Accenture BeLux LGBT network Lokale tak van Accenture’s Global LGBT netwerk

Belgian Business Association Holebi’s met een managementsfunctie belgianbusinessassociation.be 2de dinsdag BBA Diner met gastspreker Berdache België Vereniging voor ouders van jonge en oudere/volwassen genderkinderen www.berdache.be T: 0475 63 33 68 (Patrice) BGMC Knalpijp Holebi motorclub +500cc met ritten in alle provincies. www.bgmc-lgbt.be M: 0494 31 03 69 3de zondag Motorrit

Holebi-pastores Werkgroep voor holebi-pastores www.holebipastores.be Lingam Werkgroep rond levens- en relatievragen www.lingam-workshops.be T: 03 322 71 97 Merhaba vzw beweging voor holebi’s en transgenders uit ECM www.merhaba.be M: 0483091007 laatste donderdag MerhaBar Mikpunt Actiegroep tegen extreem-rechts mikpunt175.skynetblogs.be

CD&V-regenboognetwerk Netwerk binnen CD&V dat werkt rond holebi- en transgenderthema’s www.cdenv.be

Mister Gay Belgium Mister verkiezing voor homo’s en transmannen www.mistergayvlaanderen.be M: 0497930743

Folia - L-day Organiseert de jaarlijkse L-day / lesbiennedag www.l-day.be

N-VA Holebinetwerk Netwerk voor holebi’s en transgenders actief binnen de N-VA www.n-va.be

Groen LGBT netwerk Werking van holebi’s, transgenders en sympathisanten binnen Groen. www.groen.be T: 02/219.19.19

OUT of the Blue Werking van holebi’s en transgenders binnen Open Vld www.openvld.be T: 02 549 00 09

HULPLIJNEN HOLEBIFOON Anonieme hulpverlening telefonisch, mail en chat Tel 0800 99 533 vragen@holebifoon.be www.holebifoon.be MERHABAPHONE Onthaal- en hulplijn voor allochtone holebi’s Tel 0487-55 69 38 onthaal@merhaba.be www.merhaba.be SENSOA POSITIEF Ondersteuning bij leven met hiv Franklin Rooseveltplaats 12 2060 Antwerpen Tel 078-15 11 00 www.sensoa.be

94

ZELFMOORDLIJN 1813 Anonieme telefonische hulpverlening Tel 1813 www.zelfmoord1813.be UNIA Melden van discriminatie op basis van seksuele oriëntatie Koningsstraat 138, 1000 Brussel Tel 0800-12 800 www.unia.be TELE-ONTHAAL Praten is de eerste stap Voor een gesprek bel 106, 24 uur per dag het hele jaar door. Of chat via www.tele-onthaal.be op bepaalde tijdstippen.

Planet Gender Actiegroep rond de genderthematiek www.planetgender.com T: 09 231 01 58 Polyamory Belgium Vereniging voor mensen geïnteresseerd in ethische non-monogamie facebook.com/polyamorybelgium Rainbow Cops Belgium vzw Belgische vereniging van en voor holebi- en transgendermedewerkers van de geïntegreerde politie www.rainbow-cops-belgium.be Sensoa vzw Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid www.sensoa.be T: 03 238 68 68 2de en 4de zondag Hiv-café Wel Jong Niet Hetero Nationale jongerenvereniging voor holebi’s en transgenders www.weljongniethetero.be T: 09 335 41 87 WISH2.be (Werkgroep Internationale Solidariteit Holebi’s) Werkgroep internationale solidariteit met holebi’s en transgenders www.wish2.be

INSTITUUT VOOR DE GELIJKHEID VAN VROUWEN EN MANNEN Melden van discriminatie van transgenderpersonen Ernest Blerotstraat 1, 1070 Brussel Tel 02-233 41 75 gelijkheid.manvrouw@igvm.belgie.be www.igvm.fgov.be


International Family Equality Day Zat erda

g7m 11 Vlaa u - 16u ei 2 ee mse p 016 hole n ontm rege icknick nbo bi-e en oet o i n tr ans ngsdag gkermi gen s voo

d oor en N or werp o p nt kS Par ter), A el h s ( Insc

hrijv en Vrag : gratis v en: i i nfo@ a www. ça hetr ozeh varia.b e/ife uis.b d20 e 1

v.u. Marcia Poelman Draakplaats 1, 2018 Antwerpen

derg r ezin nen

6

MAGAZINE C

M

Y

Voor al uw pakketten. CM

MY

Geen blabla, maar vroemvroem!!

CY

CMY

K

Uw pakman, Uw vakman

bRUSSELS’ FIRST GUIDE TO GAY CLUBS, GAY BARS AND LGBT EVENTS

WWW.BRUCE.BRUSSELS


d niet hete l hel ro e W

’

Homofoob taalgebruik, nog lang geen legende... Word je bestookt met homofobe uitspraken? Kruip dan niet langer achter je schild... Wees een held! Neem je mooiste ganzenveer en schrijf een edelmoedige saga: eentje boordevol lef, kracht en positivisme. Laat je verhaal achter op www.welheldniethetero.be of deel het met #welheldniethetero. Weet dat je niet alleen ten strijde trekt!


PRIDE & PRIVILEGE Congres en herdenkingsmars Ihsane Jarfi in Gent

Çavaria, Arc-en-Ciel Wallonie, RainbowHouse Brussels, Merhaba en Fondation Ihsane Jarfi organiseren op 20 mei met de steun van Stad Gent, UGent en Casa Rosa ‘Pride & Privilege’. Het wordt een congres in Gent waarbij het bewustzijn over het bestaan van privileges en meervoudige discriminatie in de LGBTQI-beweging wordt aangescherpt. Een aansluitende mars roept op tot verdraagzaamheid en tolerantie. Dennis De Roover “Alle grote organisaties in de Belgische LGBTQI-beweging geloven sterk in gelijkheid en sociale rechtvaardigheid voor iedereen, ongeacht de seksuele geaardheid, genderexpressie, genderidentiteit of interseksualiteit”, zegt çavaria-woordvoerder Jeroen Borghs. “Met dit congres willen we de deelnemers vooral bewust maken van de privileges die er binnen onze samenleving bestaan, en die ertoe leiden dat sommige groepen de macht hebben, en andere groepen gemarginaliseerd worden. Sociale

gerechtigheid zou niet voorbehouden mogen zijn aan een bepaalde groep. Wanneer mensen worden gediscrimineerd, is dat vaak op meer dan één vlak. Zo kan iemand tegelijk gediscrimineerd worden omdat ze vrouw, niet-blank, lesbisch en gelovig is. Op dit congres willen we de betrokkenen in de beweging gevoelig maken voor deze vormen van meervoudige discriminatie. De ervaringen van personen die behoren tot etnisch-culturele minderheden met racisme, islamofobie en xenofobie komen aan bod op ‘Pride & Privilege’. Dit initiatief brengt personen met een heel uiteenlopende etniciteit samen. Hiermee werken we aan een beweging die bewust doordrongen is van de superdiversiteit bij holebi’s en transgenders. We willen ons activisme immers versterken door nauwe samenwerking binnen de beweging. Er zullen ook lokale politici aanwezig zijn op het congres. Voor hen is het congres vooral relevant om de nauwe samenwerking tussen lokale besturen te bevorderen en om het lokale gelijkheidsbeleid te versterken. Academici kunnen dan weer hun kennis van de thema’s meervoudige discriminatie en kruispuntdenken vergroten.” Het congres duurt van 12 tot 17 uur. Merhaba, çavaria en RainbowHouse Brussels geven op ‘Pride & Privilege’ boeiende workshops over thema’s zoals normkritisch denken,

armoede en sociale uitsluiting, vrouwen als bewerkstelliger van verandering… Hou voor de inschrijving de çavaria-site in het oog. Op www.cavaria.be/ihsanejarfidag kan je weldra inschrijven. Op 20 mei trekt eveneens de herdenkingsmars Ihsane Jarfi door de straten van Gent. De mars is vernoemd naar Ishane Jarfi, een Luikse jongen van 32 jaar, die in april 2012 werd vermoord omwille van z’n homoseksualiteit. Het was de eerste homofobe moord in België, voor zover geweten. De mars is een initiatief van de Fondation Ishane Jarfi, opgericht door de vader van Ishane, Hassan Jarfi, ter nagedachtenis van Ishane en alle andere slachtoffers van homofoob en transfoob geweld. De mars zendt een signaal van verdraagzaamheid en tolerantie uit. Çavaria organiseert samen met de Fondation, RainbowHouse Brussels en de Dienst Samenleven en Welzijn van de Stad Gent, de mars voor het eerst in Vlaanderen. De mars start bij valavond onder de stadshal van Gent. De mars wordt afgesloten met The Privilege Party in Trefpunt te Gent, gelegen aan het Lieve Kleine Piranha-plein en vlakbij de SintJacobskerk. De opbrengst van de fuif gaat volledig naar de Fondation Ihsane Jarfi en de Holebifoon.

97


OOK DE ALLEENWONER IS EEN HOEKSTEEN isha van alsenoy

“Wie raakt aan het familierecht, raakt aan de fundamenten van de samenleving”, zo startte onze hoofdredacteur zijn Edito. Het is een citaat van Koen Geens (CD&V). Die zin bleef hangen. Het is fijn om LGBT-gezinnen een keertje zo in de belangstelling te zetten. We hebben lang genoeg voor ons huwelijksbootje en onze koters moeten vechten. Maar het gezin als fundament van de samenleving beschouwen? Dat gaat mij toch een beetje ver. Op het werk zorgen gezinnen voor onuitgeslapen collega’s, want hun telgen hielden hen wakker, voor stress rond vakantieplanning, want “waarom mag zij in de zomer congé pakken, zij heeft toch geen kinderen?” en voor nogal eenzijdige gesprekken tijdens de koffiepauzes. De zomer is een minder productieve periode, niet omwille van een collectieve sluiting, maar omwille van een collectieve verhuis naar een ‘gezinsvriendelijke camping’. Kortom, naast de voordelen van het gezinsleven, zijn er ook nadelen. Ik stel het gewoon vast. Waar ik me wel aan stoor, is aan het ophemelen van dat gezin. Die fake reality-tv waarin koppels worden samengebracht dan wel uit elkaar gedreven, al naargelang het concept (boring), reclame voor datingsites (laat me toch gewoon gerust) en voor ‘gezellig samen tafelen’ (alsof alleen kokerellen de hel is). De media kunnen meer hun best doen om te tonen hoe de Belgische huiskamers er écht uitzien. Eind 2015 schreef Knack dat 1 op de 3 Belgische huishoudens uit 1 persoon bestaat. In grote steden zoals Brussel zou dat zelfs 1 op 2 zijn. Cijfers die niet onopgemerkt bleven. All1 is een belangenvereniging door en voor ‘alleenwoners’. Initiatiefneemster Carla Dejonghe zegt: “Alle bevolkingsprognoses wijzen in dezelfde richting: het aantal eenpersoonsgezinnen zal de komende jaren nog verder toenemen (…), maar de Belgische regelgeving blijft hoofdzakelijk afgestemd op het traditionele gezin.” De recente Turteltaks is daarvan een spijtig voorbeeld: deze taks moet per

Isha is een enthousiaste wereldburger met een hardnekkige schrijfmicrobe. Ze houdt van ontdekkingen en uitdagingen, blijft immer kritisch en verwonderd.

gezin worden gedragen. Pech als je gezin maar uit 1 persoon bestaat, je kan die rekening niet splitten. Daarnaast telt ons land één van de hoogste echtscheidingsratio’s (de verhouding van het aantal scheidingen tot het aantal huwelijken) ter wereld. Conclusie: je kan het traditionele gezin nog bezwaarlijk ‘de hoeksteen van de samenleving’ noemen. Nee, het zijn onze alleenwoners die we op een voetstuk moeten plaatsen: zij betalen meer belastingen, hebben minder fiscale voordelen en moeten alles alleen bekostigen. Stop met het promoten van het ‘koppel’ als ultieme samenlevingsvorm. Het is niet aangenaam om als bewuste single telkens opnieuw ‘uit de kast’ te moeten komen. Mensen gaan ervan uit dat je een relatie hebt, net zoals ze veronderstellen dat je hetero bent, tot je zegt dat het niet zo is. Sommige mensen kiezen bewust voor alleen wonen. ‘A room of one’s own’ als het ware, maar dan groter. Niets mis mee, toch? Anderen vinden niemand met wie ze willen samenwonen. Moeten zij gestraft worden omdat ze tegen de muur van het maakbare botsen? Nog anderen willen dan weer met veel lieven of vrienden samenwonen. De overheid maakt werk van een ‘samenhuislabel’ voor bijvoorbeeld ‘co-housers’. Goed, en maak ondertussen ook werk van die singlesreflex, zoals Dejonghe voorstelt. Elke beleidsmaatregel wordt daarbij getoetst aan het effect ervan op mensen die alleen wonen. Misschien kunnen wij het goede voorbeeld geven en een themanummer wijden aan de alleenwoners, de (un)happy singles, de alleenstaanden, de gescheiden ouders bij wie de kinderen niet gedomicilieerd staan, de mensen die kiezen voor een latrelatie, voor geen relatie of voor meerdere relaties tegelijkertijd. Ook dat is diversiteit: het is belangrijk voor je identiteit en het draagt bij tot het besef dat je niet alleen bent. Oef!

Het gezin als fundament van de samenleving beschouwen? Dat gaat mij toch een beetje ver

98

Foto: Gaea Schoeters

column isha werpt op


ADVERTENTIE

Namens alle wensouders, draagmoeders en donoren, kondigt Open Vld strijdvaardig (maar ook trots) de geboorte aan van

Out Of The Blue

Geslacht: niet van belang/veranderlijk Gewicht: stijgende, om in de schaal te gooien Lengte: zijn tijd ver vooruit qua progressieve mindset Ogen: blauw ;-) Geboortelijst: Regeling draagmoederschap / MeeRouderschap / Anonieme of identiďŹ ceerbare donatie / Verplichte medische ingreep transgenders schrappen Levensmissie: Komaf maken met alle discriminatie / OOK binnen het afstammingsrecht opkomen voor de LGBT’s. Gelukwensen, kraambezoek en al uw vragen: geef een seintje op outoftheblue@openvld.be

Out of the Blue is de Open Vld organisatie die opkomt voor LGBT.

99


ADVERTENTIE

Petra De Sutter TOONT HAAR STRIJDKLEUREN VOOR JOUW RECHTEN

Jij beslist Jouw lijf. Jouw kinderwens. Jouw liefde. Jouw recht. Dat verdedigen we vurig en oprecht, van de straat tot in het parlement.

Toon zoals Petra je strijdkleuren op Belgian Pride 2016 en deel jouw foto via #Pridebe

100

groen.be

ZiZo 134  

april-mei-juni 2016

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you