Page 1

GRATIS MAGAZINE VOOR HOLEBI’S & TRANSGENDERS 20STE JAARGANG NR 123 JULI - AUGUSTUS - SEPTEMBER 2013


Gaan wij ook discrimineren? www.sawassia.com

een project met steun van het Federaal Impulsfonds voor Migrantenbeleid - www.fim-fipi.be


20u00 - De Bijloke, Gent Muziek van: Bernard Herrmann, Howard Shore, Elmer Bernstein, Philip Glass, Peter Gabriel, e.a. Brussels Philharmonic olv Dirk Brossé

FoTo: Guy Peellaert, © the estate of Guy Peellaert, all riGhts reserveD

Tickets: www.filmfestival.be

SCORING FOR SCORSESE


INHOUDSTAFEL

VOORSPEL COLOFON



6

MUNDO VERO

EDITO





ZIZO GEZEGD

14 13 6 7



8

ONDER DE GAYDAR  10 We vingen weer berichten op die in de kolkstroom aan nieuws dreigden te ontglippen.

DOSSIER EXPRESSIE FLORENCE CARLIER 13 Stoffenontwerpster Florence Carlier vertelt via textiel een verhaal over de onveranderlijkheid van chromosomen, zichtbaarheid en identiteit. BRUNO DE LILLE 14 Brussels staatssecretaris voor Gelijke Kansen Bruno De Lille pleit voor maximale expressievrijheid.

DEKT DE VLAG DE LADING? 18 Waar komt de regenboogvlag vandaan? We vroegen het aan de ontwerper: Gilbert Baker.

DE LETTERSOEP: EEN NOODZAKELIJK KWAAD 20 Marion Wasserbauer vindt dat ‘holebi’ heeft afgedaan als aanduiding voor seksuele minderheden en gaat op zoek naar een inclusiever letterwoord.

NEUTRALITEIT OF DIVERSITEIT? 22 Martijn Van Esbroeck (N-VA), Tom Van den Borne (Groen) en Yasmine Kherbache (sp.a) verdedigen hun standpunt over neutraliteit.

4

SPREEKBUIZEN Welke personen nemen standpunten in voor de holebi- en transgenderbeweging?

28

STREET ART ACTIVISME 30 Street art kan een vorm van activisme zijn. Holebi’s, transgenders en queers maken er handig gebruik van. VERRUKKELIJK UITDRUKKELIJK 32 Holebi- en transgenderbladen gedijen goed in het Nederlands taalgebied. Er zijn er niet alleen veel, ze hebben ook hun eigen identiteit en stem. LACHEN MAG 34 Humor is een krachtige manier om jezelf uit te drukken. De ene mop is al geslaagder dan de andere. We verkennen de gay humor. CONFECTIE & GENDERSTEREOTYPEN 36 Ans Van Cauwenberge hekelt in een pienter opiniestuk de dogma’s van de confectie-industrie en looft kledingmerken die losser omgaan met gender. ZEG HET MET KLEDING 38 Met kleding proberen we ons een bepaalde identiteit aan te meten. Kleding kan een ‘onderscheidende factor’ zijn. Is het echter altijd even duidelijk? HETEROZUCHT – HOMOZUCHT 40 Als homo niet kunnen voldoen aan de homoclichés. Of nog: als homo het vakje ‘hetero’ verkiezen en dan maar ‘straight-acting’ trachten te doen. Ai toch! EXPRESSIE ALS BEROEP 42 Onze coverkerel Daisel vertelt over werken als model. DAT ROZE TOCH! 44 Roze en homoseksualiteit worden vaak met elkaar in verband gebracht. Waar komt die associatie vandaan?


64

70 58 72

36

TUSSENSPEL

HET DOCUMENT CASTRATIE

46

COLUMN: DE HETERONORM

48

SNEL BEZORGD 50 Çavaria zet zich blijvend in voor LGBT’s: ze wil dat België leider wordt op de Europese Rainbow Index, doet mee aan de Vredesweek, omarmt vluchtelingen … “LATEN WE ONZE RELATIES KOESTEREN” 52 Relatiedeskundige Rika Ponnet spreekt over de verschillende hechtingsstijlen in relaties. Zijn haar theorieën toepasbaar op holebi’s? COLUMN: BRON VAN LESBISCH ZIJN

REIS JAPAN 68 Timothy verkent Japan en toont ons de omgangsvormen. REIS BERLIJN 70 We verkennen Berlijn, de Europese metropool waar homo’s sterk in het straatbeeld aanwezig zijn. REIS IBIZA 74 Geert bezoekt Ibiza en gaat na of de clichés over ‘het feesteiland’ kloppen.

55

HOREN, ZIEN EN GENIETEN FILM LGBT HALL OF FAME 56 ‘Kiss of the Spider Woman’ is de ‘Classic Scene’ en we bezoeken onder meer de leerbar met James Franco. MUZIEK LISA HANNIGAN 58 Iers zangeres Lisa Hannigan spreekt met ZiZo over muziek maken. Ze ligt er niet meer wakker van hoe ze overkomt in haar liedjes, maar blijft zelfkritisch. SNOEPEN UIT EEN AMBER KOOKBOEK

REIS FEESTEN IN ALLE UITHOEKEN VAN EUROPA66 We tonen op de kaart een aantal bekende en minder bekende Prides waar je een Summer of Love kunt beleven.

LITERATUUR SASKIA DE COSTER 78 Saskia De Coster heeft een bestseller beet met de familieroman ‘Wij en ik’. We praten met haar over kneuterigheid, optimisme en haar eigen genen.

UITSMIJTER ZIZO WORDT 20 JAAR!

82

WEDSTRIJDEN

84

ZIZO ACTIEF

85

ZIZO, GEZOCHT MAN & MAN

93 94

MUNDO VERO XL

96

61

EXPO GEORGES EEKHOUD 62 In Antwerpen loopt een dubbele expo over Georges Eekhoud, een pionier op vlak van begripvolle Westerse romans over homoseksualiteit. MUZIEK TOM ODELL 64 Singer-songwriter Tom Odell vertelt over zijn album ‘Long Way Down’.

KAROLIENS LAATSTE WOORDEN 97 Karolien Debecker zwaait ZiZo uit : De roze psychose

5


COLOFON

Verantwoordelijke uitgevers: Dimitri Cools ∙ Leen De Wispelaere Hoofdredactie: Dennis De Roover Eindredactie: Dennis De Roover ∙ Jana Van Acker ∙ Thierry Scheers Vormgeving: Virginie Soetaert Administratie: Nicole De Neve Advertentiewerving: Olivier Deschodt Redacteur politiek: Paul Borghs Redacteur buitenland: Kenneth Mills Redacteurs muziek: Mark Coel Redacteur film: Hannelore Goossens Redacteur human interest: Thierry Scheers Redacteur toerisme: Geert De Weyer Werkten verder mee aan dit nummer: Amber De Wispeleir – Annelies De Waele – Annelies Leysen – Ans Van Cauwenberge – Bart Vandenbussche – Delia Vermant – Hanne Bonte – Jana Van Acker – Laura Liems – Lut Verstappen – Marion Wasserbauer – Peter De Vos – Timothy Junes

mundo vero door vero beauprez

6

Columnisten: David Schoenmaekers ∙ Isha Van Alsenoy ∙ Karolien Debecker Cartoonisten: Vero Beauprez ∙ Tom Bouden Cover: Johan Cansse Rugcitaat: Gustav von Aschenbach, een dirigent die een persoonlijke crisis doormaakt, laat zijn hoofd op hol brengen door de jonge Tadzio, uit ‘Death in Venice’ van Luchino Visconti. Inzendingen: teksten: zizo@cavaria.be Bureau: Kammerstraat 22 ∙ 9000 Gent ∙ 09 223 69 29 zizo@cavaria.be ∙ www.zizo-online.be Postabonnement: 15 euro voor verzending onder plastic folie (reknr. BE41-0682-1596-8810) Gratis verkrijgbaar via verschillende afhaalpunten (check www.zizo-online.be) ZIZO IS EEN ONAFHANKELIJK BLAD DAT WORDT UITGEGEVEN DOOR ÇAVARIA.


edit

We leven in een samenleving waarin veel nadruk ligt op het uiterlijk en hoe mensen zich uitdrukken. Begin dit jaar overspoelde het neutraliteitsdebat vanuit Antwerpen heel Vlaanderen, met heel emotionele reacties, emoties die ik ook bij mezelf voelde opwellen. Zo gaf een stadsdistrict ‘neutraliteit’ op als reden om niet mee te doen aan de Internationale Dag tegen Homofobie en Transfobie door de regenboogvlag uit te hangen. Het verhinderde niet dat çavaria één op drie Vlaamse gemeentes kon overtuigen om wel mee te doen en zo holebi’s en transgenders wat zichtbaarder te maken op lokaal niveau, al was het maar voor één dag.

Wat begon als een debat over neutraliteit aan het loket, deinde met andere woorden uit. Die loketten, daar viel nog wat voor te zeggen. Er zijn argumenten voor en tegen om te bepleiten om politieke en religieuze symbolen achter het loket te weren. Ik ben er persoonlijk ook van overtuigd dat holebi’s en transgenders er alle belang bij hebben dat kerk en staat strikt gescheiden zijn. Maar zijn kledingscodes daarvoor het juiste instrument? En wat me mateloos stoort aan het debat is dat de ‘neutraliteitsargumentering’ stilaan wordt doorgetrokken naar andere maatschappelijke domeinen. Bovendien houdt het neutraliteitsdebat ook risico’s in voor holebi’s en transgenders: opeens werd er niet alleen gesproken over neutraal gedrag, maar ook over het beperken van ‘expressie’. En wat maakt holebi’s en transgenders weerbaar? Wat is essentieel voor hun welzijn? Dat ze zichtbaar zijn, net doordat ze zich vrij kunnen uitdrukken! Het akelige gevoel bekruipt me dat ‘neutraliteit’ aan het uitgroeien is tot een excuus om seksuele minderheden minder zichtbaar te maken. Misschien is mijn persoonlijke vrees terecht, misschien onterecht. Ik ben er zelf nog niet uit. De neutraliteitsweeën inspireerden me alleszins om ‘expressie’ aan de redactie voor te stellen als thema, die er gretig haar journalistieke tanden in zette. En zoals altijd geldt: we tonen de negatieve en positieve kanten. Tom Van den Borne (Groen), Martijn Van Esbroeck (NV-A) en Yasmine Kherbache (sp.a) zetten zich schrap om hun standpunten over neutraliteit te verdedigen. We slaan hen daarbij om de oren met afwijkende standpunten. Brussels staatssecretaris Bruno De Lille op zijn beurt spreekt over Brussel en pleit voor maximale expressie. We verkennen de betekenissen van die omstreden vlaggen en polsen daarbij zelfs bij Gilbert Baker, de persoon die de regenboogvlag ontwierp. Maar de woorden die je gebruikt zijn ook expressie: Marion Wasserbauer vindt dat we moeten afstappen van het woord ‘holebi’ en gaat op zoek naar een inclusiever woord om alle seksuele minderheden mee te vatten. En wat te denken van homo’s die zich willen uitdrukken als hetero’s? We laten er heterozuchten en homozuchten over. En wat zegt kleding? Is het een bewuste of een onbewuste expressievorm? En wat als je - als vrouwelijke kwajongen - wat stoerdere kleding zoekt, maar door de confectie-industrie alleen genderstereotypen krijgt voorgeschoteld? Ans Van Cauwenberge schreef er een vlijmscherp opiniestuk over. En dan zijn er nog mensen die expressie als beroep hebben. Modellen bijvoorbeeld, zoals Daisel, die onze cover siert. Wat betekent expressie voor hem? Expressie heeft zoveel gezichten: van activistische kunst in de straat, over humor, tot de kleur roze. Het zit allemaal in dit dossier! In de cultuurrubriek geven we jong opkomend wereldtalent een podium. We spraken met Iers zangeres Lisa Hannigan en Brits zanger Tom Odell. We zingen ook een toontje hoger met de castraties in ‘Het Document’. Saskia De Coster heeft het over haar nieuwe boek waarin leden van een gezin elkaar voorbij lopen. Potentiële klanten voor relatiedeskundige Rika Ponnet, dunkt me, waarmee we het hebben over hechtingsstijlen bij lesbiennes. En het is zomer: tijd voor een reisspecial dus. We bezochten Ibiza, Berlijn, Japan en tonen alle uithoeken van Europa waar deze zomer Gay Prides zijn. Maar er is ook een plechtig moment: na een goede twee jaar neemt Karolien Debecker afscheid van de ZiZo-redactie. We gaan in liefde en vriendschap uit elkaar, maar niet verschieten! Karolien zou Karolien niet zijn als ze de deur niet met een stevige knaller achter zich dichttrekt. Ze zwaait met een roze psychose de regenboog uit. Te veel onderwerpen om op te noemen dus. Typisch aan mijn expressie is dat ik soms veel woordtekens nodig heb om me helder uit te drukken. Zo bots ik op de limieten van mijn eigen expressie. In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister? Less is more? Wel nee! Wij laten de onderwerpen liever breed aan bod komen. Veel leesplezier! Dennis De Roover

7


samenstelling: isha van alsenoy

The Belgian Pride

Robbie Rogers © Tom Jenkins

PRIDE PERIKELEN

was… Ik wil goed doen en me niet meer verbergen. Ik wil marcheren voor tolerantie, aanvaarding en begrip.” Amerikaans basketballer Jason Collins doet zijn coming-out, Sports Ilustrated, 06/05/2013

“Wij hebben inderdaad met het College beslist hieraan niet deel te nemen. Dat wil niet zeggen dat wij de actie niet ondersteunen. Wij vinden dat elke actiegroep zijn mening moet kunnen uiten en zeker wanneer deze onverdraagzaamheid willen veroordelen. Alleen zijn wij van mening dat het de actiegroepen zelf zijn die in moeten staan voor de praktische organisatie. In deze vragen de organisatoren dat wij met de gemeente in deze week onze vlaggen willen vervangen door de regenboogvlag. U kan zich inbeelden dat dit een precedent zou scheppen voor andere acties.” Roel Vermeersch, schepen van Cultuur van de gemeente Ranst op de vraag van çavaria om regenboogvlaggen op te hangen tijdens IDAHOT of de week voor de Belgian Pride, Het Nieuwsblad, 12/05/2013 “De Pride is er net om respect te vragen voor de diversiteit die er in de LGBT-gemeenschap leeft. Want het is niet omdat je je niet wil schikken naar de stereotiepe opvattingen van wat mannelijk en vrouwelijk is, dat je daarmee anderen schade berokkent. En dus is er ook geen reden om dat gedrag af te keuren, bij te sturen of zelfs te verbieden.” Brussels Staatssecretaris voor Gelijke Kansen Bruno De Lille, De Morgen, 18/05/2013 “Als de Gay Pride voorbijtrok, keek ik vroeger de andere kant op. Ik vond die gillende bodybuilders en travestieten op praalwagens liederlijk en afstotelijk. Nu begrijp ik dat homoseksuelen hun plaats moeten opeisen in een wereld waarin hun identiteit steeds opnieuw onder vuur ligt. We mogen niet inslapen. We moeten wakker blijven en iedere vierkante centimeter vrijheid blijven opeisen.” Oscar Van Den Boogaard, De Standaard, 27/04/2013 STRIJDEN IN DE SPORT “Toen ik jonger was, ging ik uit met vrouwen. Ik was zelfs verloofd. Ik vond dat ik op een bepaalde manier moest leven. Ik dacht dat ik een vrouw moest huwen en kinderen moest opvoeden met haar. Ik bleef tegen mezelf zeggen dat de hemel rood was, maar ik heb altijd geweten dat hij blauw

8

“Zo trots op je, Jason Collins! Dit is een enorme stap vooruit voor ons land. We steunen je!’’ Michelle Obama via Twitter (Flotus @FLOTUS) naar aanleiding van Collins’ coming-out, 30/04/2013 “In de voetbalwereld is het onmogelijk om zich als homoseksueel te outen, want niemand heeft het eerder gedaan. Dat is gek en triest. Ik was bang voor de reactie van mijn ploeggenoten. Zouden ze me in de kleedkamer en in de bus anders behandelen, zelfs al bleef ik dezelfde persoon? Voorheen zei ik tegen mezelf: ze weten niet dat ik homoseksueel ben, dus dat heeft niets te betekenen. Maar nu ze dit wel weten, wat moet ik doen? In de tribunes springen en met hen vechten?” Professioneel voetballer Robbie Rogers, Het Laatste Nieuws, 29/03/2013 “In de grootste sporten van ons land, voetbal en wielrennen, is er niemand die zich al ‘durfde’ outen. België telt nochtans meer dan vijfhonderd professionele voetbalspelers. Als je weet dat vijf à tien procent van de bevolking holebi is, moet het wel héél gek lopen mocht er bij die vijfhonderd geen enkele homo zijn. Het taboe in het topvoetbal blijft echter even groot als in het Vlaanderen van pakweg vijftig jaar geleden.” Guy Van Gestel, Dag Allemaal, 14/05/2013 DIVERSE STEREOTIEPEN “Ik vind dat Arnout Hauben fantastische programma’s maakt met Ten Oorlog en eerder De Weg Naar Compostella. Maar eerlijk, ging het echt ten koste van het programma als de scène was weggeknipt? Een luttele vijf seconden die alweer het stereotiepe beeld van een homoseksueel bevestigen. Alweer een gemiste kans om de gelijkheid tussen mensen na te streven. Alweer, alweer, alweer ...”   Ferre Windey (16) klaagt het stereotiepe beeld aan dat de VRT volgens hem van homo’s schetst. Hauben gebaarde een slap handje toen het over een kapper ging. Het Nieuwsblad, 18/04/2013 – “Je geeft me stof tot nadenken, Ferre”, liet televisiebaas Jean Philip De Tender weten via Twitter.


“We stellen vast dat asielinstanties een erg stereotiep beeld van homoseksualiteit hanteren. Zo gaan ze er van uit dat holebi’s zich altijd in het uitgaansmilieu begeven. Dat klopt natuurlijk niet, zeker niet in landen waar homoseksualiteit vervolgd wordt. Ook hechten de instanties erg veel belang aan relaties als bewijs van de homoseksualiteit. Maar het is niet omdat je geen relatie hebt gehad, dat je daarom geen holebi bent.” Els Keytsman, directeur Vluchtelingenwerk Vlaanderen, De Morgen, 15/05/2013 “We zijn er nog lang niet. Kijk maar naar de reclamewereld. Die gaat er nog van uit dat we allemaal zullen trouwen en later met de kinderen zullen gaan picknicken in het park. Bij lezingen krijg ik altijd wel de vraag of ik getrouwd ben. Als ze dan vragen wat mijn vrouw ervan vindt, dan zeg ik dat ik getrouwd ben met een man. Wel, zolang er nog gegiechel is in een deel van het publiek, zijn we er niet.” Bart Moeyaert, Dag Allemaal, 21/05/2013 MEDESTANDERS VAN MEEMOEDERS “De Belgische wetgever zou (…) het vestigen van oorspronkelijke afstammingsbanden ten aanzien van een meemoeder mogelijk moeten maken. Dat is niet alleen juridisch mogelijk, maar ook wenselijk met het oog op het beschermen van de belangen van de betrokkenen. Een kind heeft belang bij een stabiele opvoedingssituatie en bij een bescherming van zijn feitelijke gezinssituatie. Die bescherming komt het best zo snel mogelijk na de geboorte tot stand en met zo weinig mogelijk formaliteiten.” Paul Borghs over de rechtspositie van de meemoeder, Nieuw Juridisch Weekblad, 22/05/2013

“Adoptie is niet de weg om gezinnen met twee moeders een juridisch fundament te geven. Het houdt te veel risico’s in en laat te veel kinderen in de kou staan. Erkenning door de ‘partner van de moeder’, in plaats van door de ‘vader’, of automatisch ouderschap (in geval van huwelijk), geeft alle kinderen met twee ouders dezelfde start. Erkenning geeft ook de meemoeders die niet konden adopteren omdat hun relatie afliep voor de wet dat toeliet, de kans om hun engagement alsnog wettelijk erkend te zien.” Lut Verstappen, Opiniestuk De Standaard, 18/05/2013 GEEN BUITENAARDSE WEZENS “De rechtbank had alleen maar bekrachtigd wat Amerikanen elke dag ontdekten: dat homomannen en lesbiennes geen buitenaardse wezens zijn en dat ze ook niet apart van de samenleving leven. Dan gaat het bijvoorbeeld over Greg Louganis, die een gouden Olympische medaille heeft, miljardairs zoals David Geffen, of entertainers zoals Ellen DeGeneres. Mark Bingham, een rugby spelende homo, was één van de moedige passagiers die de kapers van vlucht 93 op 9/11 tegenwerkte. De aartsbisschop van Milwaukee, Rembert Weakland, was homo. De buurman, of je collega, of de persoon die naast je zit tijdens Thanksgiving of de onbekende naast wie je zit in de kerk kan homo zijn. Daardoor ging die andere onmerkbaar over in het gewone.” Uit ‘How Gay Marriage Won’, Time Magazine, 28/03/2013

A TWEET A DAY… @garythegay: a drop of semen contains more life than a drop of blood. if vampires were real, wouldn’t you think they’d prefer to suck cock..? 06/03/2013 @TheTweetOfGod: I don’t have a problem with homophobes so long as they stay in the closet about it. 29/04/2013

@ArlanWasHere: btw, if you’ve ever used a Luther Vandross song to get laid but use God’s word to defend your homophobia, you guessed it: go fuck yourself. 14/05/2013

9


onder de gaydar Er zit nieuws achter iedere gevel en op iedere straathoek. Daardoor is het bijzonder moeilijk om in de kolkende stroom aan nieuws de feiten er uit te halen die in het bijzonder holebi’s en transgenders aanbelangen. Onze hetero-collega’s vangen vaak bot of laten die feiten slechts doorstromen in grotere nieuwsbrouwsels. Gelukkig heeft ZiZo een groot gistvat. We tappen voor jullie druppels nieuws die nog niet geschonken werden. samenstelling: timothy junes

ZWEEDSE TRANSGENDERS

Transgenders in Zweden moeten zich niet meer laten steriliseren als ze hun geslacht bij de burgerlijke stand willen laten wijzigen. Sterilisatie was lange tijd een vereiste in het Scandinavische land als mensen bij de burgerlijke stand hun geslacht wilden laten aanpassen. In België is dat nog steeds het geval. AMORE

Amour in Frankrijk? Oui. Love in Engeland? Almost. Maar geen amore in Italië. Premier Enrico Letta heeft zijn minister van Gelijke Kansen Josefa Idem teruggefloten. Zij wilde werken aan een samenlevingscontract voor holebikoppels. “Het staat niet op het programma”, luidt het.

DREMPEL

Ang Ladlad, de enige LGBT-partij in de wereld, heeft in de Filippijnen de kiesdrempel voor het parlement niet gehaald. Het hoorde pas drie weken voor de verkiezingen dat het toch accreditaties kreeg. De partij moest dat afdwingen bij het Hooggerechtshof nadat de Kiescommissie Ang Ladlad had uitgesloten wegens “immoreel” en “nefast voor de jeugd”. CRAZY CAT LADY

Ze zijn dolverliefd en ze vinden elkaar fantastisch, maar een ding stoort Porta de Rossi mateloos bij vrouwlief Ellen DeGeneres. Wanneer Portia het met liefde gemaakte avondeten opdient, gaat Ellen de katten eten geven. DE HETERO VAN DE TWEE

Jarron Collins, de identieke tweelingbroer van Jason Collins, heeft van tv-presentator en comedian Jimmy Kimmel een T-shirt gekregen met ‘I’m the straight one’ op. Jason is de eerste actieve basketter in de NBA die uit de kast is gekomen.

10

VIVA LAS GAYVAS

Webreeks ‘Husbands’ is een bescheiden internethit. Topatleet Brady Kelly en tabloidlieveling Cheeks worden naast elkaar wakker in Las Vegas... en ze zijn getrouwd. Ze zouden het huwelijk wel willen annuleren, maar dat is slecht voor de strijd voor het homohuwelijk. Dus wagen ze het erop. Scenarist van dienst is Jane Espenson, de schrijfster van ‘Buffy The Vampire Slayer’. Bekijk het op husbandstheseries.com. HOMO’S EN DE TOEKOMST

Econoom John Maynard Keynes (1883 - 1946) had als kinderloze homo of bi geen oog voor de lange termijntoekomst en te veel aandacht voor de kortetermijnnoden. Dat beweerde alvast de conservatieve econoom Niall Ferguson van de Harvard-universiteit. Keynes’ economische ideeën (de overheid moet investeren in tijden van recessie) worden overal ter wereld gebruikt. Ferguson kreeg de wind van voren voor zijn bewering dat homo’s geen oog hebben voor de lange termijn. De obligate excuses volgden.


Wij zijn er voor jou! In een huisvandeMens ben je steeds welkom: als je je hart wil luchten, een vrijzinnig humanistische plechtigheid wilt of als je op zoek bent naar info of activiteiten. Verdraagzaamheid, vrijheid, gelijkwaardigheid en verbondenheid staan bij ons centraal. De huizenvandeMens vind je overal in Vlaanderen en Brussel. Onze dienstverlening is kosteloos. Je kan bij ons terecht voor: Informatie Bij ons vind je informatie over ethische en maatschappelijke thema’s zoals vrijzinnig humanisme, euthanasie, abortus, mensenrechten… Vrijzinnig humanistische plechtigheden Wil je even stilstaan bij een belangrijke gebeurtenis in je leven? Wij ondersteunen je als je een plechtigheid wenst voor een geboorte, huwelijk, jubileum, afscheid of als je gaat samenwonen… Vrijzinnig humanistische begeleiding Zit je met iets, wil je je hart luchten en zoek je professionele hulp? Bij ons kan je terecht voor een luisterend oor en een goed gesprek. Waardig levenseinde Wij bieden informatie omtrent euthanasie, patiëntenrechten, palliatieve zorg… en helpen je met het opstellen van een wilsverklaring. Activiteiten Een huisvandeMens werkt als vrijzinnig humanistische draaischijf. Je kan bij ons terecht voor info over initiatieven en activiteiten van de lokale vrijzinnig humanistische verenigingen. Vrijwilligerswerk Zin om het vrijzinnig humanistisch netwerk te versterken? Vrijwilligers zijn bij ons meer dan welkom. Wij zorgen voor begeleiding en geven je alle kansen. Zo kan je onder andere plechtigheden verzorgen of meewerken aan activiteiten.

Unie Vrijzinnige Verenigingen vzw

Praktisch Je kan gewoon even binnenspringen in een huisvandeMens of je telefoneert voor een afspraak.

deMens.nu Magazine Voel je je betrokken bij mens en maatschappij? Om de drie maanden werpt het deMens.nu Magazine een vrijzinnig humanistische blik op de samenleving. Ethische en maatschappelijke thema’s komen daarbij aan bod, en de mens staat centraal. Een magazine voor en over jou, dus.

Voor meer informatie:

Je kan een gratis proefnummer aanvragen of je gratis abonneren.

www.deMens.nu

Hoe? Stuur een mailtje naar: info@deMens.nu OF schrijf naar: deMens.nu-UVV vzw Brand Whitlocklaan 87 – 1200 Sint-Lambrechts-Woluwe OF telefoneer naar: 02 735 81 92 Met vermelding van je naam en adres.

De huizenvandeMens zijn een initiatief van deMens.nu


DOSSIER: EXPRESSIE Florence Carlier - Het weefsel van het DNA Tekst: Laura Liems

Florence Carlier is derdejaarsstudente aan het SintLucas in Gent. Ze ontwerpt stoffen en hoopt ooit haar eigen collectie te beginnen. Dit jaar is ze bezig met een erg persoonlijk project: textiel waarin de letters X en Y verwerkt zijn. Dit zijn de twee chromosomen die op genetisch vlak coderen voor ‘mannelijk’ - de chromosomen waarmee Florence is geboren. Gedurende de eerste twee jaar van Florence’ studie kenden haar docenten haar als jongen. “Ik was toen meer met androgynie bezig”, vertelt ze. “Ik kreeg soms de opmerking dat ik daar te veel rond deed, dat ik in mijn eigen ideeënwereld zat. Daar heb ik uit geleerd en ik heb die kritiek meegenomen naar dit jaar.” Voordat het derde jaar begon, lichtte Florence haar docenten en klasgenoten in dat ze het volgende semester als meisje naar de les zou komen. Toen begon ze ook met haar X-Y collectie. “Ik probeerde eerst volledig van het thema af te stappen, maar ik kon niet iets doen waar ik niet achter stond. Ondertussen heb ik ook veel postieve reacties gekregen. Als je zo een persoonlijk thema kiest en je krijgt er commentaar op, dan ligt dat natuurlijk delicaat. Dat weten de docenten ook wel. Wat je ook doet, er zijn altijd mensen die je werk goed vinden en mensen die het maar niets vinden. Gelukkig heb ik wel het gevoel dat ik vooral op professioneel vlak word beoordeeld en niet word afgerekend op wie ik ben.” ONZICHTBAAR Florence maakt vooral breisels en weefsels geïnspireerd door menselijke chromosomen. Ze ontwerpt een patroon en zet het om in een breiprogramma, dat het dan met de nodige manuele hulp in een stof omzet. Vaak gebruikt ze enkel zwart en wit, wat het ontwerp volgens haar zuiver houdt. Ze zou haar ontwerpen graag in kleding gebruiken, meer bepaald als voering voor een ander kledingstuk, zodat de stof zichtbaar maar ook verborgen kan zijn. “Onze chromosomen zijn deel van ons, die kun je niet veranderen, maar wie weet eigenlijk wat je chromosomen zijn als hij naar je kijkt? In de voering zit een deel van je identiteit, maar het blijft onzichtbaar voor de maatschappij. De meeste van mijn stoffen bevatten X én Y, maar soms is het ook gezichtsbedrog. Zo heb ik een borduursel met vooral de letter X, maar af en toe wordt een X vervangen door een Y. De Y verdwijnt dan bijna.”

12

ALLEDAAGS PUBLIEK In het kader van haar opleiding zou Florence voor de eerste keer een tentoonstelling willen organiseren waar ook buitenstaanders haar werk kunnen zien. Voor haar is dat niet enkel een kwestie van mensen te overtuigen van haar talent. Ze wil kunst gebruiken om het onderwerp transseksualiteit uit de taboesfeer te trekken. “Ik wil een alledaags publiek pushen om het te zien,” zegt ze, “want het is vaak een wereld op zich en dat is soms beperkend. Ik denk dat het goed kan zijn voor de maatschappij om transseksualiteit of transgenderisme via meerdere media te zien, bijvoorbeeld via beeldende kunst, film of fotografie. Mensen koppelen daar een zekere ervaring aan, een zeker gevoel. Dat mag van mij zelfs een gevoel van vervreemding zijn. Ze hoeven het misschien niet helemaal te begrijpen, maar ik wil dat ze zich erin interesseren omdat ze de kunstvorm esthetisch mooi vinden. Ik wil dat mensen het doordacht vinden, dat ze zien dat er intelligentie verwerkt is in hetgene waar ze naar kijken. Dat is anders dan een transseksueel persoon te gebruiken voor een realityshow, waar er de vorige week een drugverslaafde was te zien en volgende week iemand met drie benen wordt gefilmd. Dan word je in een rijtje gezet met ‘abnormale mensen’. Vaak hoor ik dat dan: hé, dat heb ik ooit gezien op TV. Je kunt het de mensen niet echt kwalijk nemen, maar ik erger me er soms wel aan. Ik vind dat het een onderwerp is dat vanaf de kleuterklas al zou moeten worden meegegeven.” SPANNINGSVELD De ontwerpen van Florence scheppen ook voor haar een spanningsveld. Aan de ene kant wil ze als ontwerpster het onderwerp van transseksualiteit naar buiten brengen, aan de andere kant wil ze dat haar eigen transseksualteit onzichtbaar wordt voor de maatschappij. Florence: “ Ik zou willen dat er een tijd komt dat ik het niet meer moet zeggen. Niet dat het een geheim is, maar ik wil er ook niet voordurend aan herinnerd worden. Uiteindelijk wil ik gewoon als vouw gezien worden, niet als iemand die ooit man was. Ik denk dat er misschien ook een punt komt dat ik er minder nood aan heb om rond dat thema te werken. Voor mij is het nu ook therapeutish, maar ik wil dat mijn ontwerpen ooit omwille van een andere reden in het spotlight komen te staan.”


dossier expressie

BRUNO DE LILLE De staatssecretaris over de Pride en kledingvoorschriften

VERUKKELIJK UITDRUKKELIJK De verscheidenheid aan holebi- en transgenderbladen

DEKT DE VLAG DE LADING? Hoe seksuele minderheden ze vlaggen

LACHEN MAG De grillen en grollen van gay humor

DE LETTERSOEP Marion Wasserbauer zoekt naar een inclusief letterwoord voor seksuele minderheden

CONFECTIE & GENDERSTEREOTYPEN Ans Van Cauwenberge wil alternatieven voor tomboys in de kledingindustrie

NEUTRALITEIT OF DIVERSITEIT? Martijn Van Esbroeck, Tom Van den Borne en Yasmine Kherbache geven hun visie op neutraliteit

ZEG HET MET KLEDING Kleding als onderscheidende factor. Of toch niet? HETEROZUCHT - HOMOZUCHT Over hoe we ons uitputten om zo of zo over te komen

SPREEKBUIZEN Welke personen voeren zoal het woord voor de holebi- en transgenderbeweging?

EXPRESSIE ALS BEROEP Coverkerel Daisel over werken als model

STREET ART ACTIVISME Politieke en artistieke boodschappen in het straatbeeld

DAT ROZE TOCH! Een kleur met een geladen symboliek .

Foto: Sien De Luyck


Al meer dan twaalf jaar is Bruno De Lille politiek verantwoordelijk voor Gelijke Kansen in Brussel: eerst als Brussels schepen, vervolgens als staatssecretaris in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Hij is openlijk homoseksueel en heeft in zijn beleid zeker oog voor holebi’s en transgenders. Gevallen van gay bashing en het debat over kledingvoorschriften achter het loket sterken hem in zijn pleidooi voor maximale expressie. Dennis De Roover

Pleitbezorger voor maximale expressie Bruno De Lille over de Pride en kledingvoorschriften

14

Bruno De Lille weet wat het is om als vrijwilliger actief te zijn in de holebigemeenschap. De Lille komt oorspronkelijk van Wevelgem in West-Vlaanderen. Nadat hij een tijd in Brussel woonde en studeerde, brachten zijn studies hem naar Antwerpen. Hij werd er bij holebivereniging Kast&Co onthaald door Yves Aerts, die later coördinator van çavaria zou worden. De Lille draaide mee als vrijwilliger: “Ik heb meegeschreven aan het ledenblad van de vereniging, de lay-out daarvan was toen nog echt knutselwerk hé. Je moest de teksten uitknippen en in de goede volgorde plakken. Ik heb ook activiteiten georganiseerd.” Hoe goed hij het ook had bij Kast&Co, Antwerpen lag hem niet: “Ik vond Antwerpen soms een dode stad. Er waren dagen dat er weinig te doen was.” Toen hij voorheen studeerde in de hoofdstad, was hij in aanraking gekomen met een paar minder leuke kanten van Brussel: “Ik ben een keer overvallen, heb eens wat klappen gekregen en Brussel is soms een erg grote stad waar eenzaamheid om de hoek lonkt.” Toch begon De Lille in de Scheldestad te beseffen dat hij Brussel graag had. Hij begon te werken voor Radio 2 in Kortrijk maar had geen behoefte om terug te keren naar WestVlaanderen. In de jaren 90 verhuisde hij terug naar Brussel. MAN GEVONDEN BIJ BASTA Deze keer werd de toekomstige politicus actief bij holebivereniging Basta: “Ik kende in Brussel nog wel wat mensen van toen ik op kot zat. Toch is het niet zo gemakkelijk om recht nieuwe mensen te leren kennen als je in Brussel arriveert. Bij Basta heb ik ook mijn man leren kennen,


dossier expressie

die er toen nog coördinator was. Het grappige was: de eerste keer dat ik naar Basta ging, kwam ik als eerste een persoon uit Wevelgem tegen, de gemeente waar ik zelf vandaan kom. Daar kwam ik er pas achter dat die kerel homo was. Hij was goed bevriend geweest met mijn broer: ze hadden samen in de Chiro gezeten en zo. Ik heb toen de hele avond met die persoon gepraat. Mijn toekomstige man zag me toen al wel zitten, vermoed ik, en was daar ook. Ik had ook een oogje op hem maar hij was kennelijk onder de indruk dat ik al mijn zinnen had gezet op mijn dorpsgenoot waarmee ik zat te praten. Hij durfde ons niet te onderbreken. Ik heb later nog een fuif in Gent nodig gehad om hem te versieren. Ik dans normaal helemaal niet graag, maar toen heb ik van middernacht tot ongeveer vier uur in de ochtend rond hem staan dansen om toch maar even de aandacht op mijn aanwezigheid te vestigen. De boodschap kwam over en sindsdien zijn we samen.” Niet alleen de grote liefde ontwaakte bij zijn terugkomst in Brussel, ook zijn politiek engagement voor de stad: “Door terug te gaan naar de hoofdstad, had ik een redelijk realistische kijk op Brussel: ik kende de leuke kanten, maar wist ook dat het voor sommigen moeilijk is om ingang te vinden tot de stad. Ik wou aan de slag om Brussel in positieve zin te veranderen. Ik heb zelf de stap gezet naar Agalev, die toen een zeer kleine groep was in Brussel. Ze hebben mij meteen met open armen ontvangen en ingeschakeld in de lokale werking. We besloten om met de groenen deel te nemen aan de gemeenteraadsverkiezingen in 2000. Iedereen verklaarde ons zot. We dachten: ‘we proberen het, we willen per slot van rekening zaken veranderen. En als het niet lukt, hebben we daarna op zijn minst recht van spreken. Dan hebben we meegedaan.’ De verkiezingen vielen super mee. Voor ik het goed en wel besefte, was ik verkozen en werd ik zelfs schepen. Dat was wel degelijk onverwacht, maar daardoor kon ik op korte tijd veranderingen doorvoeren.” GEEN FEEST ZONDER BETOGING De staatssecretaris praat nu zichtbaar trots. De Lille herinnert zich nog de Belgian Pride van vroeger: “De Pride begon aan het Noordstation, deed een tour langs de Kleine Ring, waar geen kat woont, en ging dan ter hoogte van het Zuidstation

naar het Rouppeplein aan de Stalingradlaan, waar de Pride eindigde. Het was wel een Pride maar vooral met de indirecte bedoeling om niet te veel op te vallen. Het evenement trok gewoon geen volk. De groenen wilden dat de Pride in het centrum van Brussel mocht doorgaan. Het was de eerste grote verwezenlijking voor holebi’s en transgenders: in 2001 mocht de Pride door het centrum. Het nieuwe parcours is toen fel begeleid door het kabinet. Het nieuwe college had echt de intentie om aan te tonen dat er een breuk werd gemaakt met het verleden. Ik kreeg van collega’s de vraag: ‘Laat het ons op zondag doen, dan zijn de winkels meer gesloten en dan ondervinden de handelaars geen last.’ Maar je kunt ‘de roze zaterdag’ toch moeilijk op een zondag houden? We wilden die Pride net niet meer wegstoppen om duidelijk te maken dat Brussel van iedereen is. Het was een politiek symbool. Gelukkig namen de

Maar geen feest zonder betoging. Als de Pride geen emancipatorisch doel meer zou hebben, dan hoeft de overheid ze ook niet te subsidiëren. Maar de mentaliteit moet nog steeds veranderen en niet alles is goed geregeld, dus het heeft nog zin om het te ondersteunen.” TWEETALIG REGENBOOGHUIS Bruno De Lille stond ook aan de wieg van het Brusselse Regenbooghuis. “Ik was een sterke voorstander van een tweetalig regenbooghuis”, herinnert de groene vertegenwoordiger zich, “Er was toen een goede dynamiek bij de Nederlandstalige verenigingen. De vraag voor een regenbooghuis kwam vooral van hen, de nood leefde minder bij de Franstalige verenigingen. De Nederlandstalige verenigingen waren aanvankelijk behoorlijk boos op mij omdat ik die tweetaligheid wilde. Ze waren bang dat alles vertraagd ging

Als de expressie van een ander je niet hindert, hoe extravagant die andere persoon ook over straat wil gaan, respecteer je die keuze deelnemers jaar na jaar toe: dat motiveert toch de stadsdiensten. De laatste jaren is er een grote toestroom van Vlaamse deelnemers gekomen. Daarvoor waren het voornamelijk Franstaligen, maar op zich is dat geen probleem: je zat altijd al met een mix. Het is ook logisch: in de stad wonen er gemiddeld meer Franstaligen. Doordat de Pride meer weerklank kreeg, werd het ook interessanter voor Vlamingen om er aan deel te nemen.” “Er zijn personen die vinden dat de Belgian Pride naar Antwerpen moet gaan. Dat is absurd! Je zult een leuk feestje hebben wat de Antwerp Pride nu al is - maar als je wilt manifesteren, moet je in Brussel zijn. De politiek zit in Brussel. Zelfs Spanjaarden komen naar de Europese hoofdstad om te betogen. Het zou toch wat vreemd overkomen dat je als beweging zou gaan betogen in Gent of Antwerpen? Voor mij is de inhoudelijke boodschap van een Pride altijd belangrijk geweest. Ik zie de Pride als een betoging, en ook wel als een feest.

worden en moesten daardoor ook samenwerken met de Franstaligen. Maar als ik een Nederlandstalig regenbooghuis had gemaakt, zouden binnen de kortste keren ook de Franstaligen zo’n huis willen en ik zie er het nut niet van in dat elk een eigen kotje zou hebben. Ze hebben dat uiteindelijk aanvaard. In het begin ging het heel moeilijk: de verenigingen werkten niet goed samen, er was veel ruzie onderling… Die situatie is daarna genormaliseerd en ik denk dat de tweetalige werking nu net de sterkte is van het Regenbooghuis. Het huis en haar zalen worden bovendien goed gebruikt en qua lobbywerk staat het Regenbooghuis in Brussel zeer sterk. Als wij een actie voor holebi’s en transgenders willen doen, kunnen we bij het Regenbooghuis terecht en ik weet meteen dat ik spreek met de hele groep. Je moet niet daarna nog eens een tweede keer gaan overleggen met een anderstalige koepel. Daardoor heeft het Regenbooghuis ook bij mijn collega’s de status als het aanspreekpunt voor holebi’s en transgenders in de

15


We wilden die Pride niet meer wegstoppen om duidelijk te maken dat Brussel van iedereen is

hoofdstad gekregen. Als er twee huizen waren, zou dat niet zijn geweest. In het slechtste geval zouden ze het Franstalige huis zijn gaan gebruiken als aanspreekpunt en de Nederlandstalige verenigingen daarbij over het hoofd zien. Ik ben zeer blij dat ik heb vastgehouden aan het idee van een tweetalig regenbooghuis. Over die beginperiode als schepen ben ik toch extra trots. Ik durf gerust zeggen: als er iemand anders bevoegd was geweest, was het Regenbooghuis er wellicht zes jaar later gekomen.” Brussel komt soms negatief in beeld door gevallen van gay bashing. Volgens De Lille zijn de mechanismen achter transfobie en homofobie dezelfde: “Het zijn mensen die zich niet in het hokje laten duwen van wat ‘mannelijk’ en ‘vrouwelijk’ wordt geacht. Hetzelfde met de discussie over homofoob geweld: het geweld is niet gericht tegen de seksualiteit. Er zijn homo’s die nooit last hebben van geweld omdat ze niet herkenbaar zijn als homo, omdat ze in termen van mannelijk- en vrouwelijkheid helemaal opgaan in de massa. Homo’s die de meeste last ondervinden, zijn zij die hand in hand over straat gaan, die wat ex-

16

plicieter zijn in hun uitdrukking. Wie met de gendernormen speelt, krijgt de felste reacties. Met transgenders is dat ook zo. Homofoob geweld hangt sterk samen met machisme, wat ook een vorm van identiteit is. Het gaat niet alleen over een beeld dat mannen hebben van zichzelf, maar ook de plaats in de wereld die ze zichzelf toekennen. Ze proberen anderen te dwingen in hun maatschappelijk stramien.”

elkaar verwarren. Als je denkt dat je homofobie en homofoob geweld de wereld uit gaat helpen door iedereen van zijn geloof af te helpen, dan vergis je je. Ten eerste kan je niet iedereen zijn geloof afnemen. En ten tweede ga je nog steeds homofobie hebben, maar wie homofoob is, gaat het op een andere manier verantwoorden. We moeten het machisme aanpakken. Daar ben ik vast van overtuigd door de resultaten van onderzoek.”

MAXIMALE EXPRESSIE Bruno De Lille erkent dat godsdienst een rol kan spelen bij homofobie: “Religie is daarbij een soort van legitimering voor homofoob geweld, bij ons gelukkig zelden een oorzaak. Toch kan het godsdienstige discours homofoob zijn. Leg mij een keer uit wat er niet homofoob is aan de godsdienstige redenering: een gezin bestaat per definitie uit een man, vrouw en een kind? Ik denk dat het vooral belangrijk is om te zeggen dat je niet noodzakelijkerwijs homofoob geweld pleegt, als je homofoob bent. Ik zou natuurlijk liefst hebben dat ze helemaal niet homofoob zijn. Je moet de oorzaken van geweld en de verantwoording ervan echter niet met

De staatssecretaris pleit voor maximale expressie: “Veel personen vinden dat ze niet genoeg worden gerespecteerd, maar voelen bij zichzelf niet aan dat ze anderen zelf niet respecteren. Als de expressie van een ander je niet hindert, hoe extravagant die andere persoon ook over straat wil gaan, respecteer je die keuze. Geweldplegers beschouwen zich als de politieagent van de maatschappij en willen opleggen hoe iemand zich hoort te gedragen. Dat mogen we als samenleving nooit toelaten.” De Lille beseft dat hoewel hij de expressie zo vrij mogelijk wilt laten, er grenzen zijn: “Je ordent een maatschappij met regels. We maken keuzes als samenleving over wat toelaatbaar is: hoeveel plaats geef je iets


dossier expressie

in de openbare ruimte? En wat kan alleen thuis? Een voorbeeld: sadomasochisme kan, maar niet op straat. Niemand gaat het recht vragen om zijn vrouw te slaan in de openbare ruimte, omdat zij dat graag heeft.” NIET ZO NEUTRAAL UNIFORM Het is slechts een kleine opstap naar de discussie over neutraliteit achter de loketten. Hoe vrij wil Bruno De Lille de ambtenaren laten? De politicus is immers ook binnen het Gewest en de Vlaamse Gemeenschapscommissie bevoegd voor ambtenarenzaken. “Van mij mogen loketbedienden een regenboogpin of een hoofddoek dragen. Ik heb die discussie ook in Brussel constant. Franstaligen en conservatieve Vlamingen hier in Brussel interpreteren neutraliteit als: ‘Ik wil niet zien wie je bent, wat je denkt of doet.’ Ik interpreteer neutraliteit als iedereen moet zijn plaats hebben, maar het gedrag moet neutraal zijn. Een beambte mag strenggelovig zijn en afkerig staan tegenover homo’s, maar als er een homokoppel voor hem staat dat wilt trouwen, moet hij klantvriendelijk zeggen: ‘dat document dient u in te vullen en te bezorgen, binnen de twee weken krijg je de datum waarop je kunt trouwen. Alsjeblieft.’ Ik heb mijn Brusselse collega’s voorlopig nog niet kunnen overtuigen dat een hoofddoek achter het loket moet kunnen. Ik blijf er echter voor pleiten en hoop dat we daar ooit een meerderheid voor vinden. Je kunt trouwens niet eisen om je hoofddoek af te zetten, maar bij een misschien

Ik heb net een extra verantwoordelijkheid doordat ik openlijk homo ben én vertegenwoordiger! nog strenger gelovige man toelaten dat hij zijn baard laat staan. Een wilde baard kan immers een symbool zijn van moslimextremisme. Kledingvoorschriften en uiterlijke kenmerken verbieden, hou je niet vol. Ga je een jood vragen zijn krullen af te scheren? Ik kan me niet voorstellen dat een stad zoiets zou durven te vragen! Maar wat is het verschil tussen die krullen en die hoofddoek? Wie die weg bewandelt, ontketent een symbolenstrijd.” EXTRA VERANTWOORDELIJKHEID Zelf drukt Bruno De Lille zich ook vrij uit. Hij deinst er niet voor terug om de holebien transgendergemeenschap te steunen. Leunt de beweging niet te sterk op hem? “Ik ben uiteraard staatssecretaris van Gelijke Kansen, en dus niet alleen van holebi’s en transgenders. Het merendeel van de interviews die ik geef gaan niet over gelijke kansen. Ik vind het wel belangrijk om er regelmatig over te spreken, en dan spreek ik ook over mijn man en kinderen. Ik vind het zo’n vreemde redenering wanneer bijvoorbeeld vrouwelijke vertegenwoordigers zeggen: ‘ok, ik ben verkozen als vrouw’, maar zich haasten om er aan toe te voegen ‘maar ik ben er wel voor iedereen hé.’ Maar zolang vrouwen nog steeds niet gelijk worden behandeld als mannen, is het misschien niet slecht dat vrouwelijke

politici een tandje bijsteken om die discriminaties weg te werken. Het zou heel vreemd zijn als ik zou zeggen: ‘ok, ik ben verkozen als homo, maar kom nu niet af met vragen over holebi’s want ik ben wel staatssecretaris voor iedereen.’ Als ik discriminaties tegen homo’s zie, moet ik in de eerste plaats er toch wat tegen doen? Als ik het al niet doe, als vertegenwoordiger die zijn coming-out al heeft gedaan, wie gaat het dan wel doen? Politici vergeten soms dat ze zijn verkozen door een achterban. Die kiezers verwachten wel dat je hun standpunten en belangen verdedigt. Veel politici hebben er kennelijk geen probleem mee om een beleid te verdedigen vanuit een partijpolitieke ideologie, maar hebben er wel problemen mee om hun achterban te vermelden wanneer ze een standpunt innemen. Ik vind dat bizar. Je bent door een bepaalde groep mee verkozen, dus je moet durven je nek extra uit te steken voor die groep. Voor mij heeft het ook met authenticiteit te maken. Als politicus, ben je ook mens die op straat wordt geconfronteerd met bepaalde problemen. Vanuit een soort verontwaardiging ga je jezelf dan politiek engageren. Als ik spreek over de maatschappelijke positie van holebi’s, kan ik toch niet een deel van mezelf wegcijferen? Ik heb net een extra verantwoordelijkheid doordat ik openlijk homo ben én vertegenwoordiger!”

Kledingvoorschriften en uiterlijke kenmerken verbieden, hou je niet vol

17


De regenboogvlag is een van de meest herkenbare holebi- en transgendersymbolen geworden. Maar waar komt die vandaan? En wat betekent de regenboogvlag? Ontwerper Gilbert Baker legt uit hoe hij tot het ontwerp kwam. Timothy Junes

Sinds januari is de ‘regenboog-kwestie’ heel actueel. Antwerps burgemeester Bart De Wever (N-VA) wil niet dat loketambtenaren tijdens het werk de regenboog dragen. Want net als religieuze tekenen, logo’s van sportclubs en politieke symbolen druisen ze in tegen het neutraliteitsprincipe waaraan Antwerpse ambtenaren zich horen te houden. Waar komt die regenboog vandaan? En waarom de regenboog? Gilbert Baker (61) ontwierp de regenboogvlag in 1978 voor de San Francisco Gay Pride van dat jaar. Het bestond toen uit acht kleuren. Roze stond voor seksualiteit, rood voor leven, oranje voor genezing, geel voor zonlicht, groen voor natuur, turquoise voor magie en kunst, indigo voor sereniteit en harmonie en violet voor spiritualiteit. DURE KLEUREN Roze en turquoise vielen echter snel weg omdat er geen stof in deze kleuren bestonden in 1978. “Kleurendruk was ontzettend duur in die tijd”, vertelt Gilbert Baker anno 2013. “Alles werd gedrukt.” Daarom

Gilbert Baker © BBEDurchschlag.info


dossier expressie

Chicago. Hij laat de aanschouwer zelf de kleurencombinatie zwart-koningsblauwwit en een rood hart interpreteren. Deze kleuren komen wel vaak voor in typische leertenues. De International Bear Brotherhood Flag werd in 1995 ontworpen door Craig Byrnes en omvat een berenpoot en tinten bruin, beige en zwart. De kleuren staan voor types haar- en huidskleur. LANDSVLAGGEN ANDERE VLAGGEN

werd de regenboogvlag beperkt tot roodoranje-geel-groen-blauw-paars. Technisch zijn roze en turquoise tegenwoordig geen probleem meer, maar de hexacolore is zo ingeburgerd geraakt dat die overheerst. In ons gesprek tilt Gilbert daar niet zwaar aan. “Vijf, zes, acht of honderd kleuren? Het maakt niet uit. De regenboog symboliseert alle kleuren.” Maar bij het ontwerpen van regenboogversies van de vlaggen van de vijftig Amerikaanse staten gebruikte hij toch de acht kleuren. Soit. Hoe kwam hij op het idee van de regenboog? “De regenboog is natuur, het is sexy”, zegt Gilbert. Of hij geïnspireerd was door ‘Somewhere over the rainbow’, hét liedje van ‘The Wizard of Oz’? “Haha, nee. Natuurlijk is het een iconisch liedje, maar als product van de sixties luisterde ik naar The Rolling Stones en niet naar Judy Garland.” POLITIEK SYMBOOL Wat betekent de regenboogvlag voor hem? Waarvoor staat het symbool? Is het een politieke vlag? “De regenboogvlag staat voor LGBT’s en mensenrechten. Natuurlijk is het een politiek symbool, alle vlaggen zijn politieke symbolen”, zegt hij zelfverzekerd. Gilbert ontwierp vlaggendisplays voor de Chinese premier, de koning van Spanje, de Franse president en de Amerikaanse democratische partij. “De vlag is van niemand en van iedereen. Er berust geen copyright op en er zijn geen royalty’s. Dat de vredesbeweging de regenboog gebruikt, is een hele eer.”

Er zijn ook andere vlaggen voor seksuele minderheden, zoals de biseksualiteitsvlag. Het roze van die vlag symboliseert aantrekking tot hetzelfde geslacht. Het blauw aantrekking tot het andere geslacht. Het smalle, paarse gedeelte aantrekking tot beide seksen. Michael Page ontwierp deze vlag in 1998. De transgendervlag werd ontworpen door transvrouw Monica Helms in 1999. Ze liet zich inspireren door de clichékleuren babyblauw en roze. Wit staat voor interseks. De vlag is symmetrisch, zodat de vlag altijd juist uithangt. “Het symboliseert onze zoektocht naar het juiste”, wordt Helms geciteerd op Wikipedia. De genderqueervlag dan: de lavendelkleur daarin is een mix van dat babyblauwe en babyroze en staat voor een mengeling van genderrollen. Wit staat voor de genderneutrale identiteit en het donkergroen staat voor het ‘derde geslacht’ en al wie zijn gender niet-traditioneel opvat. Marilyn Roxie ontwierp deze vlag. De vlag van de aseksuelen werd bedacht in 2010 door het Asexual Visibility and Education Network (AVEN). Zwart staat voor aseksualiteit, grijs voor de grijze zone, wit voor seksualiteit en purper symboliseert de gemeenschap. Nathalie Phox ontwierp op haar beurt in 2009 de interseksvlag. Lavendel staat voor wie met geslachtskenmerken van man én vrouw is geboren. In het midden vloeien babyblauw en babyroze ineen. LIFESTYLEVLAGGEN Er zijn ook vlaggen die niet zozeer symbool staan voor seksuele minderheden, maar eerder uitdrukking geven aan een seksuele levensstijl. De Leather Pride-vlag werd ontworpen in 1989 door Tony DeBlase in

Wat ook wel opduikt, zijn regenboogversies van bestaande regionale of nationale vlaggen. Zo leent de Amerikaanse Stars and Stripes zich daar goed toe. Gewoon de 13 rode en witte strepen vervangen door de regenboog. In het Verenigd Koninkrijk is de Pink Jack dan weer populair: in plaats van donkerblauw op de achtergrond, roze. Deze vlag duikt vaak op televisie op en tijdens prides. Velen weten trouwens niet dat de regenboogvlag ook de vlag is van een niet-erkende microstaat. Op een eiland in het noorden van Australië in het Great Barrier Reef, riep een groep homorechtenactivisten in 2004 de Gay and Lesbian Kingdom of the Coral Sea Islands uit tot een aparte staat. Het oprichten van de microstaat was een reactie op de weigerachtigheid van de Australische regering om het homohuwelijk wettelijk te erkennen. De regenboogvlag is de vlag van deze microstaat, begeleid met het volkslied ‘I Am What I Am’.

Postzegels van de Gay and Lesbian Kingdom of the Coral Sea Islands

Vlaggen zijn natuurlijk symbolen. En symbolen zijn niet zelden omstreden, maar ook gevoelig omdat ze vaak een plaats bekleden in de identiteitsvorming van een groep. Voor- of tegenstander: het is alleszins een vorm van expressie voor een deel van de holebi’s en transgenders.

19


de lettersoep: een noodzakelijk kwaad opinie

Zoektocht naar inclusie in letterwoorden

‘Holebi’ heeft afgedaan als aanduiding voor seksuele minderheden. Transgenders maken immers volwaardig deel uit van de holebi- en transgenderbeweging. En er zijn ook andere seksuele minderheden: queers, interseksuelen, aseksuelen, … We moeten dus op zoek naar een ander letterwoord, maar het moet uitspreekbaar blijven en niet te lang worden. Inclusie is belangrijk! Verslikken we ons in de lettersoep? Marion Wasserbauer Iedereen in Vlaanderen kent vandaag de term holebi: een acroniem voor ‘homoseksuelen, lesbiennes en biseksuelen’. Sinds de jaren 90 wordt holebi als overkoepelend begrip voor seksuele minderheden gebruikt, een begrip dat doet denken aan het Engels letterwoord LesBiGay (een woordspeling op “let’s be gay”) en de Duitstalige tegenhanger LesBiSchwul of ook schwuLesBisch. Maar wacht! Waar zijn de transgenders (of ook trans* personen) in dit verhaal? En de interseksuelen, aseksuelen en queer mensen, die zich niet graag een specifiek etiketje willen opplakken? Queer komt uit het Engelse in betekent vertaald zoveel als raar, vreemd of bizar. Het is ook een term die iedereen buiten de gendernormen wil includeren, bijvoorbeeld homoseksuelen, lesbiennes, biseksuelen en trans* personen. Maar: de groepen worden natuurlijk niet afzonderlijk vernoemd en krijgen volgens velen niet genoeg aandacht. Geen ideale oplossing dus. Waar komt trouwens het sterretje* achter trans*vandaan? Ook binnen de transgendergemeenschap bestaan er veel verschillende vormen van zijn, en ook daar wil men uiteraard niemand vergeten en inclusief zijn. Het sterretje staat dus als plaatshouder voor alles wat op trans- kan volgen, zoals - gender, -seksueel, -vestiste, -man, -vrouw. Maar ook volgende personen worden door het sterretje geïncludeerd: genderqueer, genderfluid, non-binary, genderfuck, genderless, agender, non-gendered, third gender, two-spirit, bigender.

20

Oorspronkelijk komt het sterretje uit de computerwereld: als je achter een zoekopdracht een * zet, gaat een zoekmachine naar de term zoeken die je hebt ingetikt plus alles wat daarachter kan volgen. Onze noorderburen gebruiken de afkorting LHBT en LHBT-er (Lesbisch, Homo-, Bi-, en Transseksueel) in plaats van holebi. Dat sluit aan bij het internationaal gekende letterwoord LBGT, wat staat voor Lesbian, Bisexual, Gay, transgender. Het is een overkoepelend begrip voor iedereen die zichzelf niet heteroseksueel zou noemen. Maar ook in deze afkorting ontbreken er verschillende groepen, daarom werd in de laatste jaren soms nog een Q toegevoegd voor queer of questioning, en/of een I voor interseks, en/of een A voor aseksueel. Dan krijg je de onuitspreekbare afkorting LGBTQIA. Nu ja, zo is het niet meer echt kort. De Verenigde Naties geeft daarentegen de voorkeur aan de term SOGI: seksuele oriëntatie en genderidentiteit. Volg je nog? Er zijn initiatieven die pogen om niemand uit te sluiten maar terzelfdertijd nog uitspreekbaar te blijven, zo heb je het prachtige woord ‘FABGLITTER’ (Fetish, Allies, Bisexual, Gay, Lesbian, Intersexed, Transgender, Transsexual Engendering Revolution), bekend van het magazine Anything That Moves en ‘QUILTBAG’ (Queer/Questioning, Undecided, Intersex, Lesbian, Trans, Bisexual, Asexual, Gay). Als dit nog niet genoeg afkortingen zijn, is er nog de ‘Queerer Baukasten’ op de Duitstalige Wikipedia. Een queer bouwdoos, zeg maar. Ze bevat allerlei letters en de seksuele minderheidsgroep of –identiteit waar ze naar verwijzen. Bijzonder sympathiek is de afkorting ‘OW’: ‘or whatever’. In het Nederlands zou dat worden: ‘of zoiets / hoe dan ook’. Daarmee kan je zelf nieuwe letterwoorden bouwen. Politieke correctheid en inclusie zijn belangrijk, maar het is niet vanzelfsprekend om een term te vinden waar iedereen blij mee is en niemand zich uitgesloten moet voelen. Ga dus vrij spelen met de queer blokkendoos, maar pas op dat je je niet verslikt in de lettersoep.


NIEUW! vogelgebouw

Het is hier

fantastisch in mijn nieuwe villa zooantwerpen.be


NEUTRALITEIT

OF DIVERSITEIT?

De stad Antwerpen heeft kledingvoorschriften voor het stadspersoneel dat in direct contact staat met het publiek. “Uiterlijke symbolen van levensbeschouwelijke, politieke, syndicale, sportieve … overtuiging worden niet tijdens de werkuren gedragen, ook niet voor het goede doel. Dus geen kruisje, keppeltje, hoofddoek, tulband, hiv-speldje, kentekens serviceclubs, verenigingen, enz …” Toen Bart De Wever (N-VA) liet optekenen dat de drie puntjes ook staan voor iemand met een regenboog-T-shirt achter het loket, “omdat een homoseksueel via een dergelijke symboliek duidelijk maakt dat hij of zij die obediëntie is toegedaan”, was het hek van de dam. Paul B orghs Het neutraliteitsdebat is ook ZiZo niet ontgaan. We spreken met twee jonge homoseksuele politici uit Antwerpen die een tegengestelde visie hebben op het neutraliteitsvraagstuk. Martijn Van Esbroeck (N-VA) vindt dat in een diverse stad ambtenaren zich neutraal moeten opstellen. Tom Van den Borne (Groen) pleit er voor om diversiteit vooral niet weg

te moffelen. De stad Antwerpen vaardigde de kledingvoorschriften uit in 2007. De socialist Patrick Janssens was toen burgemeester. Yasmine Kherbache, fractieleidster van de SP.A in de Antwerpse gemeenteraad en voorzitster van de lokale SP.A-afdeling, legt uit waarom haar partij toen voor en nu tegen de kledingvoorschriften is.

MARTIJN VAN ESBROECK (N-VA) IS VOOR NEUTRALITEIT AAN HET LOKET Martijn Van Esbroeck is gemeenteraadslid in Antwerpen voor de N-VA. Hij vindt dat de overheid zich neutraal moet opstellen uit respect voor de diversiteit.

Hoe sta jij tegenover de uitspraken van Bart De Wever en de commotie die ze veroorzaakten? Martijn: “Mijn partij voerde campagne met de slogan ‘De kracht van verandering’. Één item, de neutraliteit aan de stadsloketten, willen we niet veranderen omdat het

voorbeeld van een regenboog-T-shirt. Met zo’n T-shirt maak je het statement dat je holebi bent en je veruitwendigt dat met een symbool. Ik zou dat op mijn werk niet doen. Wanneer ik naar een klant toestap is mijn seksuele geaardheid totaal irrelevant.”

Een hiv-speldje is fantastisch, maar het kan niet achter een loket goed is. Het is fascinerend dat net daar zoveel polemiek rond is. Uiteraard heeft Bart De Wever niet willen zeggen dat homoseksualiteit een keuze is. Zijn taalgebruik was ironiserend, wat zijn handelsmerk is. Hij wou enkel aantonen dat het reglement van de Stad Antwerpen niet over hoofddoeken gaat, maar veel breder is. Het is een reglement over neutraliteit en een goed reglement. Extreemlinks en extreemrechts maken daar een hoofddoekenverbod van in functie van wat hen het beste uitkomt. Bart De Wever gaf het

22

Is de overheid geen ander soort werkgever, die de diversiteit juist zou moeten tonen? Martijn: “De overheid moet ervoor zorgen dat mensen hun leven zo divers mogelijk kunnen organiseren. Maar zodra je als burger in contact komt met de overheid, moet je te maken krijgen met een neutrale overheid. Hoe groter een stad, hoe meer diversiteit je hebt en hoe neutraler een bestuur zich moet opstellen. Waar begin je anders aan? Je zult altijd regels moeten hebben. Neutraliteit lijkt me dan nog het

beste. Vergeet ook niet dat het alleen werknemers betreft die aan het loket zitten en die dus het gezicht van de stad vormen.” Maar hoe ver ga je daar in? Kan iemand met een trouwring of met een andere huidskleur? Iemand die transgender is of erg verwijfd is? Martijn: “Het huwelijk bestaat in alle culturen. Daar is geen polemiek rond. Natuurlijk moet je dat pragmatisch bekijken. Redelijk en proportioneel, heet dat. Je kan natuurlijk erg ver gaan in het zoeken van voorbeelden en er een lachertje van maken. Als je op zoek gaat naar de grootste gemene deler, dan zeggen de meeste mensen wel hetzelfde. Natuurlijk kan iemand met een andere huidskleur, of iemand die verwijfd of transgender is. Dat is geen statement. Die persoon is gewoon zo. Je kunt niet anders zijn dan je bent. Je religieuze overtuiging kies je. Je seksuele geaardheid niet. Er wordt ook niet verwacht dat je die verstopt. Wil je je seksuele geaardheid in de verf zetten, dan is dat je volste recht. Maar doe dat dan om vijf uur als je naar huis gaat en niet aan het loket.”


Foto: Dennis De Roover

dossier expressie

Bijvoorbeeld symbolen die neonazi’s gebruiken zoals nummers die verwijzen naar de geboortedatum van Adolf Hitler, T-shirts van Lonsdale en bepaalde tatoeages. Martijn: “Een tatoeage met een hakenkruis kan uiteraard niet. Die persoon had maar twee keer moeten nadenken vooraleer hij zo’n tatoeage liet aanbrengen. Symbolen die alleen insiders herkennen zullen waarschijnlijk passeren. Tot er iemand ruchtbaarheid aan geeft. Dan zou zo’n symbool er uiteraard uitvliegen. Je kan nog allerlei absurde voor-

je juist problemen als de overheid zich niet neutraal opstelt. Uit respect voor de diversiteit moet de overheid zich neutraal gedragen!” Hoe sta jij dan, vanuit die neutrale opstelling van de overheid, tegenover de resolutie van Bert Anciaux en andere politici over de strijd tegen islamofobie? Martijn: “Ik sta daar niet achter. Hoe definieer je islamofobie? Wat wil je bereiken met zo’n resolutie? Er is vrijheid van meningsuiting. Als een moslim zich aangevallen voelt door bepaalde uitspraken, dan mag hij zich ook verdedigen. We leven in een open samenleving. Laat mensen hun meningen uiten. Dan kom je er ook achter dat mensen soms gewoon hun angsten willen ventileren. Neem nu aartsbisschop

Wil je je seksuele geaardheid in de verf zetten, dan is dat je volste recht. Maar doe dat dan om vijf uur als je naar huis gaat en niet aan het loket beelden aanhalen, maar het probleem stelt zich niet eens.”

Is een hiv-speldje ook een statement volgens jou? Of gewoon een neutrale uiting van solidariteit met mensen die hiv hebben? Martijn: “Een hiv-speldje is fantastisch, maar het kan niet achter een loket. Je maakt er een statement mee, weliswaar met goede bedoelingen. Als je een uitzondering maakt voor een hiv-speldje, begin je met allerlei uitzonderingen en haal je het principe van neutraliteit onderuit. Je moet daar dus vrij strikt in zijn. Voor een uniform pleit ik niet. Dat zou overkill zijn. Het werkt zoals het nu is. Er waren tot nu toe geen problemen. Zonder dat alle scenario’s tot in het absurde werden uitgeschreven. Je kunt dat trouwens niet want een symbool waarover nu geen controverse bestaat, kan morgen een statement worden.” Moeilijker wordt het met symbolen die vaak alleen door insiders worden herkend.

Anderzijds, als iemand met een hoofddoek efficiënt en vriendelijk een rijbewijs of identiteitskaart aflevert, wat is dan het probleem? Martijn: “Kerk en staat zijn gescheiden en laten we dat zo houden. Er is ook godsdienstvrijheid. Iedereen mag zijn godsdienst beleven. Maar op het moment dat je het gezicht van de overheid bent, moet je neutraal zijn.” In de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk wordt diversiteit wel getoond door de overheid. Komt jullie houding niet neer op het krampachtig vasthouden aan een voorbijgestreefd wereldbeeld? Martijn: “Juist niet. Wij onderschrijven en ondersteunen de diversiteit ten volle. De N-VA is erg holebi- en transgendervriendelijk, ook al werkt de perceptie tegen ons. Het Roze Huis krijgt subsidies. De World Outgames krijgen een toelage van 100.000 euro. Door te investeren in diversiteit willen we het samenleven binnen de gemeenschap bevorderen. In een stad met veel gemeenschappen krijg

Léonard. Die man vertegenwoordigt de katholieke kerk. Het zou maar erg zijn indien hij zijn mening niet zou mogen uiten over holebi’s. Als je gelovig bent en je wilt je daaraan conformeren, dan is dat jouw zaak. Je mag wel niet oproepen tot geweld tegenover holebi’s en transgenders. Dat is niet één maar tien bruggen te ver.” Nog een laatste vraag. Zou de N-VA niet beter inzetten op zaken zoals onderwijs en tewerkstelling voor zwakkere groepen in de maatschappij, in plaats van op wat wel en niet mag aan een loket? Martijn: “De N-VA hecht veel belang aan de tewerkstelling, maar voor alle Antwerpenaren. Moeten we dat in doelgroepen vertalen? Een beleid moet voor iedereen gelijk zijn. Ik geloof niet in positieve discriminatie. Anders zou je kunnen zeggen dat mensen een job krijgen alleen maar omdat ze positief gediscrimineerd worden. Wanneer allochtonen bijvoorbeeld moeilijker werk vinden, dan komt dat misschien door hun talenkennis of gebrek aan competenties. Dan moet je als overheid daar op inzetten.”

23


TOM VAN DEN BORNE (GROEN) IS VOOR DIVERSITEIT AAN HET LOKET

Foto: Andy Huysmans

Tom Van den Borne is districtsschepen in Antwerpen voor Groen. Hij vertolkt in ZiZo zijn standpunt als Groen-politicus. Tom vindt dat de overheid een verkeerd signaal geeft door de diversiteit weg te moffelen.

dingvoorschriften tot nu toe opgeleverd? Een betere dienstverlening? Een betere integratie? Neen! Enkel een debat waarbij mensen steeds weer opnieuw in vakjes werden geduwd.” Met dat standpunt staan jullie lijnrecht tegenover de N-VA. Tom: “Als de N-VA echt voor de kracht van verandering is, dan moet die partij de kledingvoorschriften afschaffen. Ze hebben wel andere dingen afgeschaft … Het is niet omdat je diversiteit wegmoffelt, dat ze er niet meer is. Meer zelfs. Hoe harder je als overheid je best doet om diversiteit weg te moffelen, hoe meer je het signaal geeft dat diversiteit fout is. Als je diversiteit verstopt, leer je nooit van elkaar dat je allemaal wel voor een stuk in

De wet bepaalt dat ambtenaren niet mogen discrimineren en geen politieke standpunten mogen innemen achter het loket. Daar ligt volgens mij de enige grens dezelfde wereld staat. Je blijft dan uitgaan van een wij-zij-verhaal. Waarom zou diversiteit niet getoond mogen worden in het ambtenarenkorps? Omdat het mensen zou kunnen schofferen? Waarover spreken we uiteindelijk? In scholen roept men op om holebi’s en transgenders zichtbaar te maken en men ondertekent er charters over diversiteit. Dat heeft een veel grotere maatschappelijk impact dan die enkele ambtenaren waarmee je af en toe eens in contact komt.” Wat vind jij van de stelling dat een ambtenaar die achter een loket zit neutraal moet zijn? Tom: “Daar ben ik het mee eens. Maar neutraliteit blijkt uit het gedrag, niet uit het uiterlijk van mensen. Het doet er voor mij absoluut niet toe wie er achter het loket zit. Het gaat er mij om dat je een goede service krijgt. Dat is voor mij neutrale dienstverlening. Anderzijds mag je als burger ook niet weigeren om bijvoorbeeld bediend te worden door een ambtenaar met een donkere huidskleur. Je kan neutraliteit op allerlei manieren definiëren. Maar waar eindig je? Als overheid moet je vertrouwen hebben in je ambtenaren. De wet bepaalt dat ambte-

24

naren niet mogen discrimineren en geen politieke standpunten mogen innemen achter het loket. Daar ligt volgens mij de enige grens.” Diversiteit mag dus volop getoond worden, ook door ambtenaren die het gezicht van de stad vormen? Tom: “Natuurlijk. Ga in Antwerpen maar eens naar een spoedafdeling van een ziekenhuis, of naar een lagere school. Dan zal je heel goed merken dat we in een ontzettend diverse stad leven. Bij Groen willen we die diversiteit niet wegmoffelen, maar ruimte laten voor actief pluralisme. Diversiteit is er nu eenmaal en ze mag getoond worden. Wat hebben al die kle-

Een vaak gehoord argument is dat wanneer je als holebi bediend wordt door iemand met een hoofddoek, je kan vermoeden dat die persoon je afschuwelijk vindt. Tom: “Het probleem is hier dat men automatisch uitgaat van het wantrouwen. Je weet toch niet hoe gelovig die persoon is? Je hebt bij gelovigen een heel gamma aan opvattingen en je mag er niet meteen vanuit gaan dat iemand met een religieus symbool tot de meest extreme strekking behoort. Mensen worden snel in vakjes gestopt, maar de realiteit is veel genuanceerder. De katholieke kerk is tegen het homohuwelijk. Als ik een ambtenaar voor


dossier expressie

mij heb die overduidelijk katholiek is, dan kan - en wil - ik niet inschatten hoe gelovig die is. En wie weet, misschien komt die ambtenaar wel uit een heel gelovig milieu, maar heeft hij geen enkel probleem met het homohuwelijk. Heel wat mensen zijn vertrouwd met de traditie van het christendom en met het gamma aan opvattingen dat daar leeft. Maar heel wat mensen vinden blijkbaar ook dat iemand met een keppeltje of een hoofddoek diezelfde genuanceerdheid niet kan hebben. Dat is heel bizar. Het simplificeren wordt ons voortdurend ingelepeld. En we willen dat ook nog eens toepassen op alle ambtenaren die nota bene werken binnen het waardenkader van de stad. Mensen die binnen dat waardenkader werken, hebben een veel genuanceerder mensbeeld dan je op het eerste gezicht zou denken.” Moet je toch geen onderscheid maken tussen een praktiserende gelovige en een gelovige die zijn geloof extra onderstreept met bepaalde kledingstukken? Of tussen een homo die verwijfd is en een homo die zijn seksuele geaardheid extra onderstreept met een regenboog-T-shirt? Tom: “Waar leg je dan de grens? En hoe? Mag een homo dan nog een oorbel dragen? Is dat een extra onderstreping of niet? In mijn tienerjaren zat ik op een streng college. Daar waren allerlei kledingvoorschriften. Maar hoe meer voorschriften er kwamen, hoe meer we zochten om toch iets te vinden waarmee we ons konden onderscheiden. Hoe meer regels en hoe meer wantrouwen, hoe moeilijker het wordt en hoe meer regeltjes je zal moeten bij verzinnen.”

Hoe harder je als overheid je best doet om diversiteit weg te moffelen, hoe meer je het signaal geeft dat diversiteit fout is hoe opsommend moet je dan zijn? Elk jaar komen er nieuwe symbolen bij en elk jaar kan je de lijst tien keer zo lang maken. Sommige symbolen lijken heel normaal of onschuldig, maar hebben toch een bepaalde betekenis. Begin dan maar eens een grens te trekken. Is de regenboogvlag een holebi- of een vredessymbool? Een hakenkruis of een neonazistisch symbool kan uiteraard niet want ze zijn wettelijk verboden. Ook voor een ambtenaar is de vrije meningsuiting niet onbeperkt. Ik ga er trouwens vanuit dat een ambtenaar met dergelijke sympathieën al lang op grenzen is gestuit binnen zijn dienst vooraleer hij aan een loket terechtkomt met een hakenkruis. Als je als overheid iemand in dienst hebt die discrimineert of aanzet tot discriminatie, dan moet je daar iets mee doen. Of die ambtenaar nu aan het loket zit of niet.” Je kan zo iemand vragen om geen symbolen te dragen, maar daarmee raak je nog niet aan de diepste gedachten van die persoon. Tom: “Inderdaad. In de administratie zijn er ongetwijfeld Vlaams Belangers. Vind ik dat tof? Neen! Maar, so be it. Stel - puur hypothetisch - dat Filip Dewinter naast politicus ook ambtenaar zou zijn en aan een loket zou zitten. Iedereen kent zijn

Een ambtenaar mag een persoonlijke mening hebben, maar in zijn handelen als ambtenaar moet hij de regels volgen en mag hij niet discrimineren Op een bepaald ogenblik zal je als overheid toch een grens moeten trekken. Wat doe je bijvoorbeeld met een hakenkruis en met neonazistische symbolen zoals een T-shirt met de geboortedatum van Adolf Hitler? Tom: “Je kan een hele lange lijst maken met alle symbolen die niet kunnen. Maar

opvattingen. Mijn sympathie voor hem is niet groot. Maar als hij me correct helpt aan het loket, dan is dat oké. Zolang zijn ideeën maar geen impact hebben op zijn dienstverlening.”

bepaalde kledingstukken, moet je dan ook niet toelaten dat ze hun geloof uiten door vrouwen geen hand te geven of door geen alcohol op te dienen? Tom: “Neen! Een ambtenaar mag een persoonlijke mening hebben, maar in zijn handelen als ambtenaar moet hij de regels volgen en mag hij niet discrimineren.” Er is toch ook godsdienstvrijheid? Tom: “Toch vrees ik dat die ambtenaar zal moeten kiezen. Geen enkele vrijheid is namelijk absoluut. Als je job als ambtenaar bijvoorbeeld inhoudt dat je holebiparen moet bedienen en moet trouwen, dan dien je die mensen correct te behandelen. Als je daar een probleem mee hebt, dan moet je geen ambtenaar worden. Een ambtenaar moet de regels correct uitvoeren en niet zoals het hem uitkomt.” Wat vind je van het voorstel om een uniform in te voeren voor ambtenaren? Tom: “In het Verenigd Koninkrijk heeft de politie aangepaste uniformen voor sikhs en moslims. Een uniform laat dus toch nog ruimte voor diversiteit. Ook zaken zoals kapsels, oorbellen, kousen en nagellak maken het dan nog steeds mogelijk om variatie tot uitdrukking te brengen. Je verschuift de discussie dus alleen maar naar de vraag over de mate waarin je nog diversiteit kan toelaten binnen een uniform.” Kan een rechter of politieagent met een tulband of hoofddoek voor jou in België? Tom: “Het gaat er mij om dat die rechter of politieagent zijn taak op een correcte manier invult. Kijk naar de brandweer en in mindere mate naar de politie. Wat is daar nu de norm? Die diensten stralen heel wat machismo uit. Is dat de neutraliteit die we zoeken? Hoe comfortabel moet ik mij daarbij voelen? En die diensten dragen nota bene een uniform.”

Als je bijvoorbeeld toelaat dat ambtenaren hun geloof uiten door middel van

25


YASMINE KHERBACHE (SP.A) IS VOOR HET IKEA-MODEL Yasmine Kherbache is fractieleidster en voorzitster van de Antwerpse sp.a. Vroeger pleitte de Antwerpse sp.a voor neutraliteit aan het loket. Nu zijn diversiteit en het Ikea-model er de norm. Wat is jouw visie op het neutraliteitsdebat? Yasmine: “We leven in een heel diverse samenleving. Dat betekent dat je elkaar moet respecteren, maar ook dat je diversiteit als normaal moet beschouwen. Het uitgangspunt in de discussie rond loketambtenaren is dat je diversiteit moet wegwissen uit hoffelijkheid voor de persoon die aan het loket komt. Het is een verkrampte discussie. Kerk en staat zijn gescheiden. Dat moeten we uiteraard vrijwaren. De kern van het neutraliteitsdebat is evenwel dat ambtenaren neutraal moeten handelen. Nu gaat het vooral over uiterlijkheden en over symptoombestrijding en dat is contraproductief. Eigenlijk geef je daarmee aan dat iemand die er anders uitziet per definitie partijdig en dus verdacht is.”

Je pleit voor het Ikea-model. Wat is dat juist? Yasmine: “Ikea heeft een hoofddoek met de kleuren en het logo van Ikea. Ik pleit niet voor een uniform. Maar bepaalde functies vereisen dat je een bepaalde kledij draagt. Daarin kan je uiterlijke tekenen perfect inpassen.” Wil je dat model ook toepassen in gezagfuncties? Yasmine: “Hoe meer het uniform primeert om de functie te doen primeren - hoe minder marge er is om je identiteit te tonen. De toga van een rechter verstopt - doelbewust - de identiteit. Ik vind dat goed. Een politieagent met een hoofddoek moet wel kunnen. Je kan een hoofddoek overigens perfect integreren in het uniform.”

De holebigemeenschap moet erkennen dat holebi en moslim zijn niet per definitie onverenigbaar zijn Dat laatste is een argument van Etienne Vermeersch. “Als je homo bent en je wordt bediend door iemand met een hoofddoek, dan weet je dat die persoon jou afschuwelijk vindt”, zegt hij. Yasmine: “Hij wekt de indruk dat iemand die moslim is, of die holebi is, per definitie moeite heeft met een neutrale behandeling. Op die manier institutionaliseer je het wantrouwen of het vooroordeel. Je zou er veeleer naar moeten streven dat een moslima met een hoofddoek het opneemt voor holebi’s en transgenders. Dat is veel sterker. We moeten focussen op het opkomen voor gedeelde waarden, zoals de gelijkheid van man en vrouw en het niet-discrimineren op basis van de seksuele geaardheid.” Worden die waarden wel echt gedeeld? Yasmine: “Het gaat over identiteit. Er is uiteraard een verschil tussen een overtuiging en iets waarmee je geboren bent. Dat neemt uiteraard niet weg dat we elkaar moeten respecteren om wie we zijn. Het klopt dat die gedeelde waarden nog geen verworvenheid zijn. Nog dagelijks worden holebi’s en transgenders uitgescholden en aangevallen.”

26

Zet je op die manier de deur niet open voor weigerambtenaren? Yasmine: “Je identiteit of overtuiging mag geen reden zijn om mensen verschillend te behandelen. Een ambtenaar die geen homohuwelijk wil sluiten, of een ambtenaar die geen hand wil geven aan vrouwen, is niet toelaatbaar.” Moet je toch niet op de een of andere manier een dresscode hebben? Bijvoorbeeld om ambtenaren met - al dan niet duidelijk herkenbare - neonazistische symbolen te weren? Yasmine: “Aanzetten tot discriminatie is verboden. Als je op de werkvloer mensen de kans geeft om met elkaar te praten, dan zijn ze veel opener en redelijker dan je op het eerste gezicht zou verwachten. Het gedrag van een extremist, die zich duidelijk afzet tegen anderen, druist in tegen de basiswaarden van de dienstverlening. Je hebt daarvoor geen dresscode nodig, maar een gedragscode tout court.” Ook als die extremist iedereen correct behandelt en goed kan opschieten met zijn collega’s?

Yasmine: “Een T-shirt met de slogan ‘Alle homo’s zijn minderwaardig’, is discriminerend. Een regenboog-T-shirt is dat niet. Tonen wie je bent of waarin je gelooft is nog wat anders dan iemand discrimineren met een slogan op je T-shirt.” De dresscode werd in Antwerpen ingevoerd onder Patrick Janssens. Vanwaar de omslag in jouw partij? Yasmine: “De intenties waren goed. Als iedereen neutraal aan het loket zit, zo dacht men, dan zijn we in orde met diversiteit en stoten we niemand voor het hoofd. Maar top down, en zonder enig overleg, een dresscode invoeren was vragen om problemen. Mijn partij heeft dat na zes jaar geëvalueerd. We stelden vast dat het reglement alleen maar had geleid tot meer polarisering en meer stigmatisering. Het tegenovergestelde dus van wat initieel was bedoeld. We willen geen lijst meer met absurde regeltjes over wat je al dan niet mag aandoen. Een lijst waarop een hiv-pin of een regenboog-T-shirt als problematisch werd aanzien.” Was die omslag makkelijk te maken? Yasmine: “De discussie was er al bij het opstellen van het verkiezingsprogramma. We hebben ons standpunt al voor de verkiezingen duidelijk gemaakt. Later toonde de heisa rond het regenboog-T-shirt aan dat we af moesten van een dresscode. In onze partij zijn er verschillende strekkingen. Er is nu in onze partij vooral een debat gaande tussen gelovigen en nietgelovigen.” Jullie standpunt over hoofddoeken aan het loket deed jullie heel wat stemmen verliezen aan Groen en de PVDA. Speelde dat mee om jullie standpunt te wijzigen? Yasmine: “Neen, er speelden geen electorale overwegingen. We willen dat thema niet gebruiken om te polariseren. Dat zou haaks staan op onze bedoeling om meer samenhorigheid te creëren. We waren duidelijk in ons programma, maar we hebben in tegenstelling tot andere partijen dat thema niet geëxploiteerd. Nu lijkt het wel of iedereen de waarheid in pacht heeft. Dat is net niet het geval. Diversiteit betekent dat iedereen zijn waarheid en identiteit heeft. Het punt is hoe organiseer je dat in de samenleving?”


dossier expressie

Foto: Dennis De Roover

is bevoogdend. Het is bedoeld om vrouwen te bevrijden, maar in feite duw je ze in een hoekje. Je legt immers je eigen visie en je eigen geloofsbeleving op.”

Links werd steeds geassocieerd met de strijd tegen onderdrukking en met het opkomen voor gelijke rechten. Nu lijken heel wat linkse standpunten daarmee in tegenspraak. Zou links niet moeten benadrukken dat God niet bestaat en dat niemand zich moet onderwerpen aan de georganiseerde religies? Yasmine: “Vroeger had je inderdaad het gezag van de kerk en de sociale druk van het katholicisme als dominant geloof. Wie niet geloofde, behoorde tot een minderheid en voelde zich door de christelijke gemeenschap, die toen dominant was, niet gerespecteerd. Daardoor had je geen vrijheid in de samenleving. Momenteel zijn er heel wat minderheden met verschillende identiteiten en religies. Het gaat niet meer op om te zeggen dat religie an sich fout is. In essentie gaat het diversiteitsdebat over zelfbeschikkingsrecht. Moslima’s moeten in alle vrijheid kunnen beslissen hoe ze hun geloof beleven. Een top down verbod

In Antwerpen maakte de sp.a een inschattingsfout door samen te gaan met CD&V. Heel wat vrijzinnige kiezers keerden zich af. Zal de omslag die jouw partij nu maakt in het neutraliteitsdebat er niet voor zorgen dat nog meer vrijzinnigen andere oorden gaan opzoeken? Yasmine: “Een vrijzinnige die er moeite mee heeft dat we diversiteit tonen, heeft problemen met diversiteit. Terwijl dat wel een realiteit is. Kies je ervoor om mensen tegen elkaar op te zetten? Of om samen te leven en het wederzijdse vertrouwen te vergroten? Dat is de kernvraag. Ik wil de vrijzinnigen ervan overtuigen dat hun eigenheid niet wordt aangetast door het erkennen van de eigenheid van iemand anders.”

Het lijkt wel of antiklerikalisme en ontvoogding rechtse thema’s worden. Yasmine: “Ik vind rechts vooral stigmatiserend. Ze vinden dat je met een hoofddoek maar beter thuis blijft. Dan laat je moslima’s aan hun lot over. Neem ze mee en toon de diversiteit. Daarmee help je moslima’s vooruit.”

Wanneer het Roze Huis subsidies krijgt, moeten ze zich blijkbaar engageren om medeburgers van allochtone afkomst te betrekken bij hun werking. Omgekeerd zou aan het subsidiëren van allochtonenverenigingen nooit de voorwaarde worden gekoppeld dat ze holebi’s en transgenders moeten betrekken bij hun werking. Yasmine: “Het is de logica zelf dat je zo’n verbintenis in beide richtingen oplegt. Misschien komt dat omdat de verschillende beleidsdomeinen niet altijd goed samenwerken? Uiteindelijk zou het debat moeten gaan over hoe je, in beide richtingen, de basiswaarden kan uitdragen. We zouden veel meer moeten investeren in het elkaar leren kennen en respecteren. Nu investeren we veel te veel in wantrouwen en angst.” Links zoekt in sociale achterstelling vaak een verklaring voor gay bashing. Eenvoudig gesteld: als mensen geen werk hebben, gaan ze holebi’s in elkaar kloppen. Uit onderzoek blijkt dat vijftigplussers het ergst van allemaal worden getroffen door de werkeloosheid.2 Toch staan vijftigplussers niet echt bekend als gay bashers. Rammelt het linkse verklaringsmodel? Yasmine: “Achterstelling mag nooit een verschoning zijn voor gay bashing. Laat dat duidelijk zijn. Aan de andere kant moet je achterstelling wel aanpakken, want het bedreigt het maatschappelijk evenwicht en uiteindelijk ook het geluk van iedereen.”

Achterstelling mag nooit een verschoning zijn voor gay bashing Een ander paar mouwen zijn de jongens. Uit onderzoek blijkt dat ze erg negatief staan tegenover holebi’s.1 Yasmine: “De politiek, en diegenen die optreden als spreekbuis voor de moslimgemeenschap, moeten duidelijk maken dat gay bashing niet getolereerd kan worden. Ook de holebigemeenschap moet erkennen dat holebi en moslim zijn niet per definitie onverenigbaar zijn. Ik denk dat er al veel gebeurt in de holebigemeenschap. De moslimgemeenschap heeft daarentegen nog een lange weg te gaan.”

Wat vind je ten slotte van het nieuwe stadsbestuur? Zijn ze goed bezig? Yasmine: “De federale en de Vlaamse regering gaven geld aan de World Outgames. Het is positief dat Antwerpen dat nu ook doet. De Stad Antwerpen had een sterke reputatie en een sterk beleid rond holebi’s. We mogen fier zijn op de tolerantie en op de boegbeelden die we hebben. Ik denk daarbij vooral aan Serge Muyters en aan sleutelfiguren zoals Nico Volckeryck, de topman van Unizo-Antwerpen.”

1. Marc Hooghe, Ellen Quintelier, Ellen Claes, Yves Dejaeghere en Allison Harrell, ‘De houding van jongeren ten aanzien van holebi-rechten’, Leuven, KULeuven, 2007, 116 p. 2. Centrum voor Gelijkheid van Kansen, ‘Jaarverslag Discriminatie/Diversiteit 2012’, Brussel, Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding, 2013, 187 p.

27


N E Z I U B K E E R P S DE LGBT Gay bashing, LGBT-ouderschap of transgenderkwesties: in de wereld van holebi’s en transgenders zijn het vaak dezelfde personen die in de media om een reactie worden gevraagd. Ze staan daarmee aan het roer om de standpunten van de LGBT-gemeenschap te verkondigen en duidelijk de koers van de koepels aan te houden. Maar wie zijn deze mensen? En wat betekenen ze voor de LGBT-wereld? Peter De Vos

JEROEN BORGHS • is vanaf 12 juni 2013 de woordvoerder van çavaria • stond aan de wieg van de werkgroep ‘Internationale Politiek’ bij çavaria • geeft non-formele educatie rond ‘Holebi/mensenrechten’ en ‘Intersex Awareness’ • via zijn studies heeft hij veldwerk verricht over homoseksualiteit in Jordanië en hij heeft bij UNHCR veel opgestoken over vluchtelingen en de asielsector

VERLAINE BERGER • is sinds 2009 communicatieverantwoordelijke van Arcen-Ciel Wallonie (de Waalse tegenhanger van çavaria) en is de Franstalige woordvoerster van de Belgian Pride • de thema’s die haar (en Arc-en-Ciel Wallonie) aanbelangen zijn familierechten, bloed geven, homofobie op school en homofoob geweld, het interfederaal actieplan tegen homofoob en transfoob geweld, nationale HIVplannen, transgenderkwesties... • zetelt in de jaarlijkse conferentie van ILGA-Europe • is de meter van het LGBT-radioprogramma ‘Dream Time’ (dream-time.net)

JOZ MOTMANS • is coördinator van het ‘Transgender Infopunt’ (transgenderinfo.be), het Vlaamse centrale aanspreekpunt voor iedereen met vragen over transgender • werkt halftijds als postdoctoraal onderzoeker bij het ‘Steunpunt Gelijkekansenbeleid’ aan de Universiteit Antwerpen, waar hij de LGBT-onderzoeksgroep coördineert en internationaal dit onderzoeksveld op de voet volgt • verrichtte de laatste 10 jaar allerlei studies over ‘LGBTQI’, ‘Gelijkekansenbeleid en emancipatie’, ‘Gender en politiek’ ... Momenteel ligt zijn focus op het onderzoek ‘Geweld op transgenders’ • zit al enkele jaren in de werkgroep ‘Politiek’ van çavaria en volgt het transgendergroepenoverleg van çavaria mee op

ERWIN CARLIER • is de coördinator van het Regenbooghuis in Brussel • legt zijn accenten op de projecten over vrouwen (L-week in november), serofobie, het Pride Festival en geeft vormingen aan onder anderen de politie • wil vooral het Regenbooghuis opentrekken naar de buitenwereld via andere (lees: niet-LGBT) organisaties • heeft zijn achtergrond in de culturele sector (Kunstenfestivaldesarts, KVS, Cultuurnet Vlaanderen...) wat zijn invloed heeft via tentoonstellingen in het café van het Regenbooghuis

28


dossier expressie

SVEN PICHAL • werkt bij de VRT nieuwsredactie aan ‘Volt’ en ‘Het Journaal’ en is bestuurslid bij Het Roze Huis – çavaria Antwerpen • was tot 2011 voorzitter van Het Roze Huis – çavaria Antwerpen, vrijwilliger bij Enig Verschil en was woordvoerder bij WJNH (Wel Jong Niet Hetero) • heeft vooral zijn naambekendheid van het radioprogramma ‘Peeters & Pichal’ waarin hij samen met Annemie Peeters heel wat LGBT-onderwerpen op de agenda heeft gezet

DEBORAH LAMBILLOTTE • is sinds 2009 de coördinatrice van Casa Rosa Gent en is sinds 2002 bij de Raad van Bestuur van Casa Rosa • was voordien 9 jaar bestuurslid van ILGA-Europe, 4 jaar covoorzitster van ILGA-Europe, zetelde in de Raad van Bestuur van ILGA-World en is momenteel lid van de werkgroep ‘Politiek’ en ‘Internationaal’ van çavaria • is erg actief op vlak van mensenrechten, zo ook in Italië waar ze nog steeds (vanuit Gent) haar steentje bijdraagt • ijvert hiernaast voor gelijke kansen, streeft naar erkenning van SOGI-rechten (afkorting van Sexual Orientation and Gender Identity) via internationale mensenrechten en werkt actief aan een tolerante samenleving

LEONIE NELISSEN • is voorzitster van Het Roze Huis – çavaria Antwerpen • is het eerste aanspreekpunt voor reacties op holebi- en transgendernieuws uit de provincie Antwerpen • hecht naast gelijke kansen voor holebi’s en transgenders ook belang aan het weerbaar maken van LGBT’s

EVELYNE PARADIS • werkt als uitvoerend directeur van ILGA-Europe en heeft daardoor een strategisch en politiek inzicht • ILGA-Europe (International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association) verdedigt de mensenrechten van LGBT op Europees niveau • deelt de huidige prioriteiten van ILGA: asiel, onderwijs, transrechten en een grotere erkenning van LGBT-rechten • was vroeger ILGA Policy Officer (werkgroep ‘Protection Against Discriminiation’) en haar stokpaardje is mensenrechten

MICHIEL VANACKERE • werkt als woordvoerder bij Wel Jong Niet Hetero (WJNH), maar is door zijn 23 jaar ook min of meer een vertegenwoordiger voor de holebi-jongerengemeenschap • vindt het geweldig om woordvoerder te zijn; hij wil hiermee mensen indirect helpen en apprecieert de positieve én negatieve reacties van jongeren die zich wel (of niet) herkennen in zijn statements • heeft zich via de werkgroep ‘Internationale Holebirechten’ bij WJNH verdiept in de problemen rond ‘homo-zijn’ en werkte mee aan de documentaire ‘Two Prides, Two Worlds... One Europe?’

29


genderqueer - Engeland

STREET ART:

KUNSTZINNIG ACTIVISME Politieke en artistieke boodschappen in het straatbeeld

Homo Riot

Love is love - Portugal

Hanne Bonte & Marion Wasserbauer

30

De laatste jaren zijn er verschillende street art projecten ontstaan die holebi’s, transgenders en queers zichtbaar willen maken: sommige willen gewoon de vrolijke, kleurrijke dimensies van de gemeenschap laten zien, anderen kaarten geweld tegen LGBT’s aan. Vaak ontspruit het idee voor een street art project uit het brein van een individuele kunstenaar of een groep van activisten en verspreidt het zich vervolgens over de wereld. Regenboogzebrapaden: Het idee voor deze vrolijke en krachtige expressie van de aanwezigheid van LGBT’s in het straatbeeld is in Australië ontstaan: voor de vijfendertigste Gay & Lesbian Mardi Gras in 2012, liet het bestuur van de stad Sydney een regenboogzebrapad verven. In eerste instantie besloot men het zebrapad na de Mardi Gras te behouden, maar omdat veel mensen op het zebrapad stopten om foto’s te nemen, kreeg de oversteekplaats terug zijn oorspronkelijke kleur. De holebigemeenschap reageerde hierop door zelf op verschillende plaatsten ter wereld regenboogzebrapaden te creëren. Vaak wordt dit door anonieme mensen gedaan met stoepkrijt, maar soms worden de acties ook gesteund door steden (bijvoorbeeld in Tel Aviv, Gent...). The Pansy Project: ‘Pansy’ is de Engelse benaming voor viooltjes, maar ook een scheldwoord voor homomannen. De oprichter van The Pansy Project, Paul Harfleet, startte er al in 2005 mee door op plaatsen waar LGBT’s verbaal of fysiek werden aangevallen een viooltje te planten. Viooltjes als teken tegen geweld, en tegen het verzwijgen en vergeten ervan. The Pansy Project werd intussen door veel initiatieven in heel de wereld aangevuld – onlangs ook in België - en is een vorm van guerilla gardening.

Chalk Walk / Hollaback: Het idee achter Chalk Walk is om duidelijk te maken dat iedereen het recht heeft om over straat te lopen. Chalk Walk richt zich dan ook niet specifiek tot holebi’s en transgenders, maar tot iedereen die ooit het slachtoffer werd van homofobe, gendergerelateerde, racistische, seksistische of zinloze intimidatie of geweld. Mensen die ooit doelwit werden van dergelijk geweld schrijven met krijt een boodschap aan hun aanvaller. Ze nemen daarna een foto en posten die op de sociale media van het Chalk Walk project. Homo Riot is een street artist uit Los Angeles, die sinds 2008 pro-homo street art maakt. Hij protesteert tegen het beruchte ‘Proposition 8’, de wet die het homohuwelijk in Californië verbiedt. Daarnaast sieren ook veel kunstwerken van meestal anonieme kunstenaars, die uit eigen initiatief handelen, het straatbeeld. Een manier dus om je eigen ideeën uit te drukken en aan een breed publiek te laten zien. Thema’s zijn bijvoorbeeld genderexpressie en de gelijkheid van holebi- en heteroliefde. Street art is een vorm van expressie en activisme die je tot nadenken kan aanzetten en tegelijkertijd ook kan inspireren tot eigen straatprojecten. Laat je zien, want je mag gezien worden!

The Pansy Project

Expressie is iets dat in jezelf ontstaat: het gaat erom emoties, gedachten en (politieke) standpunt(en) ook naar buiten te reflecteren. Voor holebi’s, transgenders en queers hangt expressie vaak samen met gezien worden en als een grote groep (h)erkend worden: niet noodzakelijk door hand in hand met je partner of met de spreekwoordelijke ‘pluimen in je gat’ op straat te lopen, maar door een blijvende indruk in het straatbeeld achter te laten. Één manier om dit te doen is street art.


NIET TE VERWARREN MET VANDALISME In tegenstelling tot graffitikunst is street art meestal niet vandalistisch en het kan weer worden verwijderd: denk aan wildbreien (vorig jaar werden bomen, vuilnisbakken, parkbanken enzovoort in verschillende Belgische steden van kleurrijke gebreide kledij voorzien om het straatbeeld op te fleuren), stickers op muren of verkeersborden, guerrilla gardening (je eigen bloemen of planten op openbare plekken laten groeien) of street posters (zelf ontworpen kunstwerken worden met lijm op muren aangebracht). Bij street art is het voornaamste doel niet om je eigen naam te laten zien, maar om een politieke of artistieke boodschap achter te laten. De Britse kunstenaar Banksy is waarschijnlijk de meest bekende street artist, en de eveneens Britse street artist Slinkachu zorgt met zijn microscopisch kleine installaties in het straatbeeld voor internationale aandacht.

Banksy

holla agains back t str eet harra sment

dossier expressie

31


Verrukkelijk uitdrukkelijk

Holebi- en transgenderbladen: een rijkdom aan tonen en stijlen Holebi- en transgenderbladen zijn een vorm van ‘Expressie’. Ieder tijdschrift zingt immers zoals het gebekt is. Het is natuurlijk gewaagd om als LGBT-blad in eigen boezem (en tegelijk in die van anderen) te kijken, maar voor wie het overzicht kwijt is, geven we hier van elk blad een verhelderend portret. Gooien deze bladen hun cojones del toro op de interviewtafel of hebben ze de ruggengraat van een escargot? Welk tijdschrift past het best bij jou en welk belandt bij jou wellicht in de open haard? Peter De Vos

DE MAGNEET: HET BLAD VAN ‘T STAD EN DE PROVINCIE Gratis – 4 maal per jaar – ongeveer 36 p.

Uiteraard behandelt De Magneet in eerste instantie onderwerpen die nauw met de Antwerpse holebi- en transgendergemeenschap verbonden zijn. Nogal evident, als je weet dat De Magneet door Het Roze Huis – Çavaria Antwerpen wordt uitgegeven. Ze doet dit in de vorm van reportages, portretten, interviews en nieuwsberichten. De Magneet maakt ook plaats voor onder meer DVD- of boekrecensies, een reisverhaal en praktische informatie. Wat je er echter zelden in zal terugvinden is redactionele commentaar of kritische nieuwsanalyses. Het valt op dat de redactie van De Magneet vooral heel politiek correct blijft. Het blad onthoudt zich van straffe uitspraken of emotioneel taalgebruik en stelt zich vrij serieus op. Om het allemaal iets luchtiger te maken, zijn er de cartoons van Bob Torfs: kleine pareltjes die een nostalgische zweem van een schoolkrantje uitstralen. EXPRESZO: VOOR EN DOOR JONGEREN € 5 – 6 maal per jaar – 100 pagina’s (pocketformaat)

Expreszo is het frisse, jeugdige blad van de gelijknamige belangenvereniging voor (Nederlandse) LGBT-jongeren van 16 tot 26 jaar. De

32

inhoud bestaat uit interviews van (semi-) holebiberoemdheden, portretten van ‘gewone’ jongeren en reportages over onder andere ‘coming-out’, ‘SM’, ‘online daten’ ... Hier en daar lees je een leuke column, enkele culturele recensies en op het einde krijg je de coole strip ‘Juist’ van Ron Schuijt. De reportages in Expreszo zijn ernstig verwoord met soms een vleugje humor. Erg sterk aanwezig in bijna elk artikel is het persoonlijke verhaal van de geïnterviewde of de redacteur. Dit geeft de artikels iets emo of maakt ze herkenbaar. Samen met een frisse, jeugdige opmaak sluit Expreszo op die manier perfect aan bij LGBT-jongeren die de wereld verkennen. De integratie van Expreszo’s online sociale media ontbreekt wat zinvolle inhoud, maar de onderliggende gedachte – jongeren een stem geven – is heel idealistisch en typerend. Expreszo is vet gaaf! GAY&NIGHTZIZO: FLASHY COJONES Gratis – maandelijks – ongeveer 64 pagina’s – Nederlands en Engels Tot voor kort was Gay&Night nog een blad dat zich exclusief op de Nederlandse feestende homo tot een jaar of 35 richtte en in België vooral naambekendheid in Antwerpen genoot. Sinds eind maart zijn ZiZo en Gay&Night beginnen rollebollen waaruit het vernieuwde (Vlaamse) magazine Gay&Night-ZiZo is voortgesproten. De hoofdbrok van het magazine omvat interviews met flashy portretfoto’s, waarvan een deel in het Engels verschijnt. Het

tijdschrift eindigt met een omvangrijke agenda zodat je nog een kans maakt om die knapperd uit de gay club terug te zien. Tussendoor houdt het blad je in beperkte mate op de hoogte van het showbizznieuws en kom je als cultuurliefhebber aan je trekken. De korte nieuwsberichten worden geleverd door de ZiZo-redactie. Veel cartoons tref je er niet aan, maar wel de hilarische fotostrip van ‘Ype’. De redacteurs van Gay&Night-ZiZo tonen met veel plezier de bungelende harige ballen tussen hun benen door onverbloemd kritische vragen te stellen in hun interviews. Ook in de cultuurrubriek en nieuwsberichten schuwt het tijdschrift de gevoelige snaar niet en durft een koe een koe te noemen. Met hier en daar een humoristische knipoog, blijft alles heel smakelijk en ontspannend om te lezen. INCH: INFOTAINMENT OP Z’N BEST! € 5,90 – 6 keer per jaar – ongeveer 160 pagina’s (pocketformaat) Wat is het recept voor een goed gay lifestyle magazine? Giet allerlei onderwerpen die een zo ruim mogelijk interessegebied van gays bereikt samen en je bent al goed op weg. Ter verduidelijking: dit betekent niet dat er om de zeven pagina’s een uitvouwbare pin-up verschijnt, maar in INCH gaat het vooral over mode, (onbetaalbare) gadgets, recensies, culturele reportages, interviews, psychologische reportages over liefde of seks, een vleugje medianieuws en nog enkele andere interessante weetjes uit de gay scene. Zowat alle artikels worden daarbij afgekruid met een stevige portie jongensachtige humor. INCH mikt vooral op de doorsnee homo


dossier expressie

tussen de 20 en de 35 jaar die ruim van het leven geniet en mee wil zijn met wat er allemaal rondom hem gebeurt. De reportages geven wel wat diepgang, maar doorgaans biedt INCH vooral knappe infotainment. De schrijfstijl waarmee INCH de interesse wekt, heeft veel weg van vj’s op populaire muziekstations. INCH gaat in zijn artikels wel regelmatig kort door de bocht en schopt met een grappige ondertoon keihard in het kruis, waarbij het schrille stemmetje van het sujet in je achterhoofd weerklinkt. THE RAINBOW TIMES: VERDER DAN BXL Gratis – 4 keer per jaar – ongeveer 30 pagina’s – Nederlands, Frans en Engels The Rainbow Times biedt naast een cocktail van talen, ook een mix van stijlen aan. Zo zijn de Nederlandstalige reportages heel politiek correct. De Franstalige artikels zijn een pak kritischer of zelfs harder te noemen. En de Engelse artikels zijn luchtiger en bij momenten zelfs hilarisch. The Rainbow Times brengt vooral onderwerpen die Brusselaars aanbelangen en wordt uitgegeven door het Regenbooghuis Brussel. Tof is om te merken dat het blad ook buiten die Brusselse grenzen kijkt. Vergeleken met andere holebibladen, valt wel de beperkte variatie aan journalistieke genres op. Interviews, nieuwsberichten, reportages en een agenda: that’s it folks! Het blad bevat natuurlijk ook niet zoveel pagina’s als de anderen. Het is gewoon heel compact en bondig. WINQ IS... ANDERS. € 5,40 – 6 keer per jaar – 100 pagina’s

Winq is nog een gay lifestyle magazine voor mannen die het – net als de andere – heeft over mode, cultuur, reizen en alles wat goed is voor lichaam en geest! Maar toch is Winq anders; Apple-anders. Wanneer je door Winq bladert, merk je meteen dat de opmaak van het magazine rust en zelfs design uitstraalt. In zijn lay-out maakt Winq vaak gebruik van foto’s die een volledige pagina vullen en

aflopend zijn. Titels en intro’s krijgen erg stijlvol een eigen plek. Winq springt heel kunstzinnig om met witruimte alsof het hen niet kan schelen hoeveel tekst ze in hun blad kwijt kunnen. En ook inhoudelijk hecht Winq meer belang aan design (zoals auto’s en design-mode) dan bijvoorbeeld INCH. Qua schrijfstijl is Winq behoorlijk ernstig en sereen. Af en toe breken ze met die stijl en komen ze wel erg brutaal humoristisch uit de hoek. Een voorbeeldje dat gewoon te humoristisch is om te laten liggen, uit Winq #51: “Uit de contacten die je op Grindr opdoet, komt nooit* iets blijvends. *: Voor iedereen die wel een vaste relatie heeft opgedaan via Grindr: deze zal binnenkort tot een tragisch einde komen.” Deze occasionele stijlbreuk is verademend. Het maakt Winq enerzijds erg serieus, anderzijds ontspannend om te lezen. ZIJ AAN ZIJ: WAT VROUWEN WILLEN € 5,40 – 8 keer per jaar – ongeveer 64 pagina’s

Het Nederlandse blad Zij aan Zij is de witte raaf in het land van holebibladen. Niet enkel doordat dit zowat het enige Nederlandstalige blad is dat zich exclusief tot biseksuele en lesbische vrouwen richt. Het is een diepgaand en kwaliteitsvol blad voor vrouwen die van vrouwen houden en het bestaat al meer dan 20 jaar. Als je het niet kent, mis je wat! Zij aan Zij heeft in haar vele reportages een heldere eigen stem. Hun mening zetten ze krachtig op papier: no nonsens hier! De stem van hun lezers krijgt via online media meermaals een plekje in het blad: erg verfrissend. Daarnaast vind je nog een vleugje kunst en cultuur en kan het er erg zwoel (of geil zelfs) aan toegaan met expliciete artikels over seks, seks en meer seks! Ik heb zelf veel bijgeleerd over bijvoorbeeld hoe ik in contact kan komen met mijn baarmoeder (mocht ik er een hebben uiteraard) en wat mijn grote fouten zijn die ik telkens maak in mijn relaties (eveneens, mocht ik er een hebben...). Het enkele vleugje kritiek dat kan worden geuit, is dat de toon van het blad – op de ‘vrouwelijk-grappige’ cartoon na – altijd doodernstig is. Desondanks blijven ze ongemeen boeiend en veel vrouwen zullen zich zeker in dit blad vinden.

ZIZO-MAGAZINE: DE KNACK VAN DE HOLEBIBLADEN Gratis – 4 keer per jaar – 100 pagina’s

ZiZo-magazine staat boordevol reportages, columns, sportrubrieken, reisverhalen, culturele artikels ... Het tijdschrift is een dikkertje in vergelijking met de overige bladen die door Roze Huizen worden gemaakt. Verwar ZiZo echter niet met een huisblad: ZiZo is een onafhankelijk blad dat door çavaria wordt uitgegeven. Het magazine richt zich op de sociaal geëngageerde en ruimdenkende holebi’s en transgenders, die intellectueel verwonderd willen worden en op zoek gaan naar het ‘LGBT-community-gevoel’. ZiZo is in het Nederlandstalige gebied ook het enige LGBT-blad dat uitgesproken thematisch te werk gaat. Het ‘dossier’ is inhoudelijk verre van lichte kost. Het gaat er vaak nogal strak aan toe, maar met smaakvolle cartoons, emotionele columns en verschillende rubrieken met korter nieuws wordt er een balans gezocht tussen het ‘Knack-gehalte’ en luchtigere zaken. In de speurtocht naar de ‘journalistieke waarheid’, durft de redactie met haar vingers in de (soms verborgen) wonden duwen en blijven koteren tot ze op het bot uitkomen. Voor wie het kan volgen en tussen de lijnen kan lezen: sensationeel! Hoe spannend en diepgaand de artikels ook mogen zijn: net doordat de artikels vrij highbrow zijn, bereikt ZiZo-magazine slechts een beperkt deel van de holebi’s en transgenders. Met Gay&Night-ZiZo trachten de makers een andere groep te bereiken, maar het is jammer dat niet de hele LGBT-community verbonden kan zijn met één blad. De vraag is echter of dat wel mogelijk is. Het neemt niet weg dat ZiZo-magazine een echte ‘survivor’ is, omdat het blad dit jaar haar twintigste verjaardag viert. Met haar bijhorende nieuwssite zizo-online en sinds kort de gratis verspreiding van het blad, wil ZiZomagazine de weg ruimen naar een breder lezerspubliek.

33


Gay humor De kracht van de lach

Waarom zijn er zeven homo’s nodig om een fles champagne te ontkurken? Simpel: één om de kurk eruit te halen en zes om te gillen: “Champaaaagne!!!”

crematorium voor Hoe noem je een ? lesbische vrouwen rij. ke ak nb tte po n Ee

Humor is een veelgebruikte vorm van expressie. Ook holebi’s en transgenders maken graag gebruik van humor om zichzelf te uiten of om geaccepteerd te worden door anderen. Anderzijds kan humor ook een manier zijn om je eigen onzekerheden te verbloemen. Hanne Bonte In de categorie ‘gay humor’ kunnen we nog eens verschillende groepen onderscheiden. De grootste en misschien ook de meest bekende categorie, is sarcasme: een spottende vorm van humor die, mede door films en televisieseries, erg populair is. Bij holebisarcasme worden vaak homofobe uitspraken gebruikt, om mensen te doen beseffen dat de gebruikte redenering niet klopt. Een voorbeeld uit de Verenigde Staten: “Het homohuwelijk is legaal in 12 Amerikaanse staten. Seks met paarden is legaal in 23 staten.” In de stand-up comedywereld zijn er heel wat holebi’s en transgenders terug te vinden. Enkele bekende Amerikaanse namen zijn Wanda Sykes, Erin Foley en Ian Harvie, maar ook onze Noorderburen doen het zeker niet slecht met Sara Kroos, Claudia de Breij en Paul de Leeuw. Sarcasme en stand-up comedy zijn vaak gebonden aan de actuele zaken, bijvoorbeeld als een nieuwe wet wordt goedgekeurd. Daarnaast heb je ook de old-fashion moppen rond holebi’s, die nooit gedateerd geraken.

34

ekt, Een lesbische vrouw gaat naar de gynaecoloog. Terwijl de arts haar onderzo gezien.” zegt deze plots: “Maar mevrouw, zo’n schoon poesje heb ik nog nooit dan Waarop de lesbische vrouw antwoordt: “dat zal wel zijn, de werkster komt ook drie keer per week.”

Drie homo’s waren een dagje samen op stap geweest en gingen samen in één bed slapen. ‘s Morgens worden ze alle drie wakker. De homo die aan de ene zijkant van het bed ligt, zegt: “Ik heb vannacht gedroomd dat iemand mij aftrok!” De homo die aan de andere kant van het bed ligt zegt: “Ja, ik ook!”. De homo die in het midden van het bed ligt, zegt: “Ik niet. Ik heb gedroomd dat ik aan het skiën was in Oostenrijk.”

Mieke, een lesbische vrouw, ontdekt op een morgen dat ze twee groene vlekken op haar dijen heeft, vlakbij haar liezen. Na een tijdje wordt ze nerveus. Ze gaat naar haar huisarts die haar goed kent. De dokter bekijkt de vlekken en zegt: “Ik zie dat je nog steeds een verhouding hebt met Isabelle?” “Ja,” zegt ze, “maar wat heeft dat ermee te maken?” “Je moet haar eens zeggen dat de oorbellen die ze draagt niet van echt goud zijn.”

Een homo komt na het weekend op het werk met een kanjer van een blauw oog. Zijn collega: “wat is dat? Heb je ruzie gemaakt met je vriendje?” “Nee, niet echt, hij heeft me geslagen met een zak frieten uit de diepvriezer.” De collega’s kijken verbaasd. De homo zegt: “Tja, ik zag hem voorovergebogen staan bij de diepvriezer en ik kon me niet houden, trok zijn broek omlaag en je raadt het al, slaat hij met een zak friet op mijn oog!” Een collega antwoordt: “Wat spijtig, vond hij het niet leuk?” De homo: “jawel, maar niet in de Aldi.”

s Waarom kunnen lesbienne zo goed typen? Ze zijn vingervlug. verwarring? Wat is het toppunt van s op een nne bie les de blin Twintig vismarkt.

Een homostel Koen en Wil ly gaan trouwen. Na een tijdje getrouwd te zijn, graag een kindje. Ze kie willen ze zen voor draagmoeders chap en vinden een vro is om hun kindje te dragen uw die bereid . Het enige wat ze moete n doen, is haar hun spe gen. Maar dan komt de rma bezorgrote vraag: "Wie van de twee gaat het sperma lev "Ik heb een idee," zegt één eren?" van de homo's, "we kun nen allebei ons sperma potje doen, en het eens in hetzelfde goed schudden." Zo gezegd, zo gedaan. Na negen maanden is hun baby er eindelijk en mo het ziekenhuis om hem gen ze naar op te halen. Ze lopen de kraamafdeling op en daa tien baby's. Negen liggen r liggen onophoudelijk te huilen én eentje ligt te lachen. zeggen ze, "Laten we hop "Amai", en dat het degene is die ligt te lachen. Die huilen zijn maar niets hoor." de baby's Een verpleegster komt eraan. "En, welke is het", vragen de mannen aan baby die daar ligt te lac haar. "Wel, de hen", zegt ze. "Oef, gelukk ig maar, want die huilen vinden we maar niets."O, de baby's maar dat doet die van jull ie ook hoor," zegt de ver "zodra je zijn tutje uit zijn pleegster, poepje haalt!" !

ksuele uil? Joehoe

se Wat zegt een homo

pier lesbische vam Wat zei de ene de en lg re? “Tot vo tegen de ande maand!”


e j s l a k o O e j t a d t k n de

. . . t p o o l o geen risic Re ge lm at ig te sten op

hi v en so a’s

is ee n go ed e ge wo on

te.


Casey Legler - ŠMichael Donovan

opinie

In de haute couture is het door elkaar gooien van de genderstereotypen stilaan gemeengoed. De kledingconfectie blijft op dat vlak ver achter. De tweedeling man-vrouw blijft heersen in de winkelstraten. Maar er zijn tekenen van verzet, want vrouwelijke kwajongens kiezen toch gewoon zelf hoe ze zich willen uitdrukken, ongeacht de dogma’s van de confectie-industrie. Ans Van Cauwenberge


dossier expressie

your boyfriend’s

BOYFRIEND

JEAN

confectie en genderstereotypen Er is geen gebrek in de haute couture aan experimenten wat betreft het door elkaar gooien van de genderstereotypen. Er worden rokken en diep uitgesneden T-shirts voor mannen gemaakt, maar ook bretellen, broekpakken en stropdassen voor vrouwen. Er zijn vrouwelijke modellen die ‘mannenkleren’ uitstekend tot hun recht laten komen en omgekeerd. Zo is er de Servische Andrej Pejic, die opvalt door zijn androgyne uiterlijk, en zowel mannelijke als vrouwelijke mode presenteert. Het vrouwelijke voorbeeld bij uitstek is dan weer de Française en voormalige Olympische zwemkampioene Casey Legler. Modeontwerpers lappen de tweedeling van de menselijke sekse, meer dan wie ook, aan hun laars. Dit staat in schril contrast met de populaire confectie, waar deze trend veel minder vertegenwoordigd lijkt. Wanneer ik ga winkelen, kan ik me niet van de indruk ontdoen dat de androgyne medemens door de confectieindustrie te kort wordt gedaan. Hoe het bij mannen zit, weet ik niet zo goed, maar de vele vrouwelijke tomboys onder ons, moeten noodgedwongen gaan snuisteren in de mannenafdeling om harmonie te vinden tussen hun innerlijke en uiterlijke identiteit. Neem nu de ‘Boyfriend Jeans’, die door H&M werd gelanceerd. Een voorbeeld dat het tegendeel bewijst, zou je kunnen zeggen, maar hier is er dan weer iets vreemds aan de hand met de benaming van het product. ’Boyfriend’ herinnert ons eraan dat het allemaal maar om te spelen is. Alsof het carnaval is, en de meisjes zich massaal verkleden

als hun eigen liefje, dat vanzelfsprekend een jongen is. Het klinkt misschien als muggenziften, en uiteindelijk zijn deze producten stappen in de juiste richting, maar de ‘boyfriend-benadering’ van de ‘geleende’ broek, houdt me desondanks toch bezig. Alsof we een excuus nodig hebben om als meisje een stoere, ‘jongensachtige’ broek aan te trekken. Als we ons er goed in voelen, dan trekken we die toch gewoon aan! Dat is echter buiten de winkelketens gerekend, die nog steeds niet volledig meegaan in de idee dat we ons op een continuüm bewegen tussen man en vrouw. En dat zowel wat onze innerlijke beleving, als onze uiterlijke expressie betreft. De tweedeling manvrouw, die in onze samenleving in feite enkel nog van toepassing is op stereotypen en op onze lichamelijke kenmerken, blijft dus heersen in de winkelstraten. Je kunt als vrouwelijke kwajongen best leuke spullen vinden, maar je moet het altijd iets verder zoeken. Leuk om te vernemen is dat verschillende labels hun best doen om aan deze androgyne niche tegemoet te komen. In de Verenigde Staten heb je bijvoorbeeld ‘Wildfang’. Het woord betekent ‘tomboy’ in het Duits, maar is tevens de naam van een nieuw mode- en lifestylemerk dat dames als doelgroep heeft, die zich eerder jongensachtig profileren. Voor de lancering op 4 februari mocht Wildfang rekenen op drie kanjers van tomboyrolmodellen. Actrice Kate Moennig, bekend van ‘The L-word’ - waarin ze de rol van Shane vertolkt - was één van hen. Daarnaast was Megan Rapinoe,

Wildfang

speelster in de Amerikaanse nationale damesvoetbalploeg, aanwezig. Hannah Blilie, die naam maakte in de gigantische schaduw van Beth Ditto als drumster van ‘Gossip’, vervolledigt het gezelschap. Medestichters Julia Parsley en Emma McIlroy waren het beu om gefrustreerd in mannenafdelingen te shoppen, en gingen met elkaar in zee. Het resultaat is ‘Wildfang’. Hun versie van de stoere broek werd ‘Not your boyfriend’s boyfriend jean’ gedoopt. Een statement dat kan tellen. Daarnaast bestaan er ook minder expliciete uitingen van tomboymode in de confectie. Zo heb je winkelketens die unisexartikelen op de markt brengen. Er staan foto’s op hun webshop van zowel mannelijke als vrouwelijke modellen met krak hetzelfde kledingstuk aan. American apparel is een voorbeeld van zo’n keten. Voor dames die bijvoorbeeld wat minder getailleerde tops verkiezen, lijkt dit me een handige optie. Zelf ben ik voorstander van een confectie zonder afdelingen. Als ik hokjes wil, dan maak ik die zelf wel in mijn hoofd. Niemand hoeft mij te zeggen wat ik als vrouw mag dragen, maar ik betrap mezelf wel op zwakheden wat dat betreft. Ik ervaar nog steeds een drempel om dat mooie T-shirt uit de mannenafdeling mee te graaien naar het pashokje. Nog altijd is daar het absurde gevoel dat iemand me op de vingers zal tikken met de boodschap: “Dit is wel de mannenafdeling!” Ik heb mijn antwoord steeds klaarzitten in mijn hokjeshoofd: “Dit zijn geen toiletten hoor!”

37


Zeg het met kleding Kleding als onderscheidende factor, of toch niet? Hoe we ons kleden, zegt veel over wie we zijn. Zelfs als we koste wat het kost helemaal niets willen vertellen met onze kledij, en er daarom voor kiezen ons in de meest onzichtbare, doorsnee plunje te hullen, zeggen we iets over onszelf. Willen of niet, zeer ostentatief of eerder onbewust: de kleren maken de man. En de vrouw. Annelies Leysen Velen onder ons – of laat ik vooral niet veralgemenen en voor mezelf spreken - spenderen zowat een half maandloon om eruit te zien zoals we eruit zien. De tijd dat kledij nog puur functionele lappen stof waren die de geslachtsdelen dienden te verbergen of hoorden te beschermen tegen de kou, is lang gepasseerd. Dankzij je kledij, en bij uitbreiding je hele stijl, creëer je immers een bepaalde identiteit en uit je hoe je gezien wil worden door anderen én door jezelf. Binnen de holebi- en transgendergemeenschap is kledij niet alleen ontzettend belangrijk omdat we er een bepaalde uiting mee aan onze identiteit kunnen geven. Er is zelfs een zekere mode- en codetaal gegroeid binnen diverse subgroepen. Vaak wordt kledij gebruikt om te kunnen ontcijferen of die jongen waar je wel een ‘vibe’ bij voelt ook wel eens homo zou kunnen zijn. Transgenders bijvoorbeeld kunnen dankzij - onder andere - kledij haarfijn gaan uiten hoe ze zich echt voelen en aantonen wie ze echt zijn. Ook voor hen is kledij dus van cruciaal belang voor hun identiteit. WEINIG RUIMTE VOOR VERBEELDING Uiteraard zijn er bepaalde weggevers; de alom bekende zwarte veter met twee symbolen van hetzelfde geslacht om iemands nek laat maar weinig aan de verbeelding over, net als de polsbandjes

38


dossier expressie

in regenboogkleuren. Maar ook verder hangen we zelf heel wat betekenis op aan iemands kleding. De ultramodieuze jongen die uitgaat in tanktops en zich hult in delicate stofjes, zal wel homo zijn, denken we vaak. Net zoals het meisje dat met haar eenvoudige, zwarte T-shirts of geblokte hemdjes en baggy jeans vaak automatisch in de categorie ‘lesbo’ wordt gestoken. En die stoere griet met de witte sportschoenen, de hoodies en het korte kapsel die alleen merken als G-Star en Diesel draagt? Vast en zeker lesbisch! Ondergoed van AussiBum of Bjorn Börg? Gay! Diepe uitgesneden truitjes voor mannen in combinatie met heel strakke broeken, dat moet je de meeste heteromannen niet proberen aan te smeren, terwijl vele homo’s er gek op zijn. Net als felle kleuren. Roze wordt bijvoorbeeld nog steeds meteen geassocieerd met homo-zijn. LIEVER FUNCTIONEEL Bij bepaalde subgroepen onder de vrouwen blijkt het net omgekeerd te zijn. Wanneer een vrouw niet naar mode, maar puur naar de functionaliteit van haar kledij kijkt, stellen mensen zich meteen de vraag of ze niet lesbisch zou zijn. Veel lesbiennes zijn helemaal niet bezig met kleren, maar willen gewoon iets degelijks om het lijf hebben, iets dat gerust tien jaar zou kunnen meegaan. Want winkelen? Daar hebben ze een hekel aan. Eens om de zoveel tijd slepen ze zichzelf naar de eerste de beste kledingwinkel, en wanneer ze gevonden hebben wat ze zoeken, kopen ze er meteen tien identieke stuks van. En jeansbroeken? Die van de mannenafdeling zitten zoveel beter, toch?

CAMOUFLAGE Er zijn ook holebi’s die zichzelf net extra mannelijk of vrouwelijk gaan kleden, om maar niet als holebi herkend te worden. Mannen met wijde jeansbroeken en stoere boots, vrouwen met korte kleedjes, hoge hakken en gelakte nagels. Zij maken het ons wel een pak moeilijker, omdat we uit hun kleding niet kunnen afleiden of ze wel holebi zouden kunnen zijn. Ze ‘camoufleren’ zich. En als je erbij stilstaat, is dat wel bijzonder: we verfoeien het wanneer we door hetero’s als ‘stereotiep’ worden aanzien, maar we kiezen er vaak zelf voor om ons met een bepaalde subgroep te gaan identificeren. We hangen zelf ook die kapstokken op om herkenbaar te zijn en om anderen te kunnen herkennen. Bart De Wever deed heel wat stof opwaaien met het verbieden van zogenaamde ‘homokledij’ voor ambtenaars, maar zelf zien we er geen graten in bepaalde merken en kledingstukken typisch holebi te labelen. VAGE LIJN: EXPRESSIE OF STATEMENT In dat opzicht is het zelfs niet in elke situatie helemaal duidelijk of kledij dient om je identiteit te verwoorden, dan wel om een bepaald statement te maken. De krijtlijn tussen expressie en sociaal of politiek statement wordt hier en daar dan ook nogal uitgevaagd. Kijk maar naar de Gay Pride. In het dagelijkse leven lopen we niet rond met lederen broeken en regenboogvlaggen, maar op bepaalde momenten en in bepaalde omstandigheden, doen we dat wel. Met verve!

Onze kledij heeft nog andere eigenschappen: we kunnen zelfs gaan spelen met kledij om ons een andere identiteit toe te eigenen. Dat is trouwens iets wat ook in heteromilieus speelt, denk maar aan de befaamde Boyfriend Jeans voor vrouwen, of de androgyne smalle jeansbroeken en zijden sjaaltjes voor mannen. Of de manbag. Stuk voor stuk kledingstukken die ooit helemaal aan het holebimilieu werden toegeschreven, maar wat later allemaal een algemene trend werden. Niet dat we dat erg vinden, want toegegeven: we vinden het best leuk om onszelf als ‘trendsetters’ te kunnen beschouwen. Maar het maakt het ons er natuurlijk niet makkelijker op ons te kunnen onderscheiden. MODEGRILLEN EN CONSTANTEN Het is wel duidelijk dat mode voor ons allen belangrijk is, en dat mode ook constant verschuift. Wanneer ik na lange tijd mijn kop nog eens laat zien op een vrouwenfeestje, besef ik steeds weer dat ik helemaal uit de toon val door mij niet aan te sluiten bij de modegrillen van het moment. En een paar maanden later is dat alwéér het geval. Ik kan me voorstellen dat het bij mannen minstens even snel beweegt. Maar als je niet kan volgen, en je jezelf toch graag ‘holebi’ kleedt, zit je met volgende kenmerken altijd goed: zeer kleurrijke, spannende truitjes en shirts voor mannen, liefst met een diepe uitsnijding, in combinatie met een strakke designerjeans. Vrouwen kiezen best voor donkere, niet opvallende kledij. Een baggy jeans in combinatie met een hemdje of een donker shirt. En een hoodie. En dan maar hopen dat ‘de boodschap’ goed aankomt!

MAAK DE GENDERKLIK! Kleding is slechts één aspect van de persoonlijke uitdrukking waarbij ‘gender’ een rol speelt. Gender staat voor alle verwachtingen en vooroordelen die mensen hebben ten aanzien van wat ‘vrouwelijk’ en ‘mannelijk’ is. De bestaande genderstereotypen beïnvloeden immers vaak ons doen en laten. Maar moeten we ons er altijd door laten leiden? Iedereen moet vrij levenskeuzes kunnen maken, ongeacht het geslacht waartoe de persoon door anderen wordt gerekend. Iedereen geeft ook best de mensen om zich heen die vrijheid. Pas op dat moment zal de samenleving ‘de genderklik’ gemaakt hebben. Zin om zelf genderbewuster te worden? Surf naar www.genderklik.be

39


De homozucht Of ook wel: Zucht. Homo’s.

Yet another gay party. Gluren tot de ander weet dat je hem wel degelijk hebt gezien. Zonder dat hij doorheeft dat je hem al een ganse avond in de gaten houdt. Genoeg moed indrinken om op zijn minst te kunnen doen alsof ik beweeg. Hopen dat je vrienden niet al te vaak socializen met die onbekenden. Want dan sta je daar toch maar te staan. Hemels zijn ze, die homofeestjes. Neen, ik aard er maar niet. Hoewel ik graag onder de mensen kom, ben ik gewoon geen danser. Ik drink liever een pint op café. Mijn beste maten hebben er hun volle plezier in. Ze hebben namelijk (waar ze het halen, geen flauw idee) een onlinetest gevonden die, op basis van je gewicht en lichaamsbeharing berekent welke soort homo je bent. Welk soort homo ik ben? Ik herhaal het nog eens, want de absurditeit is eigenlijk niet te vatten. Zou je op basis van mijn gewicht en lichaamsbeharing dan ook kunnen bepalen wat ik die week ga meemaken? Ik noem het dan ook ‘horoscooppraat’ en wil er geen aandacht meer aan besteden. Dat is natuurlijk buiten mijn vrienden gerekend, die het hilarisch vinden dat ik een ‘otter’ blijk te zijn. Dat blijkt de dunne versie van een ‘bear’ te zijn. Ocharme die ‘bears’, die volgens deze test allemaal dik blijken te zijn. Dan heb ik toch nog het geluk dun genoemd te worden.

40

Het is niet dat ik niet graag naar die feestjes ga, hoor. Dat dierentuingevoel, wegens mijn vele staren en het dierlijke gebeuren, belet me niet dat ik me helemaal niet amuseer, hoe cynisch ik er ook over kan zijn. Dan ontmoet ik met wat geluk misschien eens een homo. Mijn gaydar heeft namelijk nooit gewerkt. Waar mijn maten na één blik al kunnen zeggen welke seksuele voorkeur iemand heeft, lijk ik het gewoon nooit door te hebben. En je raadt het nooit, maar mijn maten hadden het bij mij ook niet direct gezien. ‘Stop eens met zo stoer te doen’, verwijten ze me geregeld. Alsof ik het erom doe. Ik betrap er mezelf wel vaak op dat ik bij sommige mensen een net iets stoerdere mond opzet. Maar het besef komt pas later. Het is sterker dan mezelf. Ik deed het vroeger om mijn mannetje te staan, zodat mijn vrienden van de landbouwschool maar niet zouden doorhebben dat ik toch misschien wel eens homo zou zijn. En ik doe het nog. Maar so be it, ik vind mijn maten de max, stel misschien iets minder de vraag of ik er niet te gay uitzie, maar ben evenveel homo als hen. Zou een otter er ook zo over denken? Anoniempje


dossier expressie

De heterozucht Of ook wel: Zucht. Hetero’s. Illustraties: Hendrik Holderick

Ik had hem wel gezien. Een ganse avond keek hij me aan. En toch kwam hij maar niet naar me toe. Nochtans een beestig knappe jongen. Ongetwijfeld is hij toch hetero, maar wat doet hij dan in godsnaam op een homofeestje? Dan moet je toch wel zeer zeker zijn van je seksualiteit.

getwijfeld de persoon die op dat moment het dichtst in mijn omgeving loopt erover hebben aangesproken. Maar het is zo lastig. Al jaren probeer ik aan mijn familie uit te leggen dat ik geen janet ben. En dan kiezen ze op televisie er natuurlijk volle bak de janetten uit.

Die hetero’s hebben het ook zo verdomd gemakkelijk. Gewoon zichzelf zijn. Geen mannelijkheid die in twijfel wordt getrokken. Gewoon. ‘Echte venten’. Waar ik dan ook het meest op val (alhoewel ik ook al ‘janetten’ een tong heb gedraaid hoor).

40 minuten: zolang deed ik er deze keer over om er goed uit te zien. Gelukkig gaf mijn huisgenote advies of ik er niet te gay uitzag. Want hoe goed ik er ook over nadenk, het mag er allemaal niet té verzorgd uitzien. Verzorgd nonchalant: zo probeer ik er al mijn ganse leven uit te zien. Al mag het op een homofeestje allemaal wel iets rozer of strakker. Men moet me toch ten minste zien staan, niet? Nonchalant verzorgd. Hoe ik er wil uitzien, zo wil ik ook dat jongens eruitzien. Ik vraag me soms af of ik, terwijl ik altijd verdraagzaamheid propagandeer (ik voel me al snel een marktventer als het daarover gaat), zelf wel zo verdraagzaam ben. Overal verkondig ik hoe belangrijk het is om met verschillen om te gaan. Weg hoofddoekenverbod, want dan stop je verschillen weg. En je moet er leren mee omgaan. Maar oh wee als ik een jongen met een sjakos zie. Of manbag, of hoe je het ook noemt. Ik zal het gezien hebben en er on-

wat trekjes. Maar ik kan er niét tegen als men mij in het hokje janet steekt. In het vakje ‘hetero’ mag men mij echter wél stoppen. Men mag mij niet in het ene hokje steken, maar ik wil wel dat men mij in het ander hokje steekt.

Maar hé. Volgens Yves Segers is een beetje gay oké. Liever een worst dan een saté. Smijt mij maar die ganse barbecue overeind. Gelukkig snap ik ondertussen dat ik wel oké ben zoals ik ben. Zonder hokjes. Zonder straight-acting te zijn. Anoniempje Ik weet het. Ik ben niet consequent. Leve de hoofddoek (want die kan o zo schoon zijn). Maar oh wee, janetten. Het gaat nochtans over hetzelfde. Verschillen toelaten. Sorry voor mijn dualiteit. Ik weet ook niet vanwaar het komt. Oké, ik weet het wel. Ik heb vrouwelijke trekjes. Ik dans graag, mijn stem sist soms wat en ik heb zo wel

41


Expressie als beroep Coverkerel Daisel over modellenwerk

42


Foto: Johan Cansse

dossier expressie

Daisel begon met modellenwerk toen hij 17 jaar was. Zijn stiefvader, fotograaf Jonny Vekemans, maakte foto’s van hem voor een oma in Cuba die Daisel al twee jaar niet had gezien. Vandaag siert hij de cover van deze editie van ZiZo-magazine. Johan Cansse bracht hem voor de lens. We vragen ons af hoe het is om geld te verdienen met de uitdrukkingskracht van je lichaam. Dennis De Roover

Heeft je stiefvader je geholpen om te beginnen als model? Daisel: “Ja, hij heeft me de wereld van de fotografie laten ontdekken. Hij heeft me ook geleerd dat achter iedere foto een verhaal zit. Door hem ben ik van fotografie gaan houden, hij heeft zijn fotopassie met mij gedeeld. Hij toonde vooral ook de kleine dingen die een foto speciaal maken.” Wat was je eerste opdracht? Daisel: “De eerste keer poseerde ik voor Made by nl, een label dat op kleding komt die ecologisch is gemaakt.” Modellenwerk is niet je vaste beroep hé? Daisel: “Neen, mijn modellenwerk zie ik als een tijd om te ontspannen en om te doen wat ik graag doe. Het geeft me de kans om te groeien en nieuwe ervaringen op te doen.” Is het soms moeilijk om een uitdrukking te tonen die je op dat moment niet voelt? Daisel: “Ja. Voor mij is het heel moeilijk om droevig over te komen omdat ik een mens ben die alles altijd positief ziet. Ik lach iedere dag, dat helpt me altijd door moeilijke tijden. Een dag zonder te lachen is voor mij een dag niet geleefd te hebben.” Train je jouw gezichtsuitdrukking? In de spiegel bijvoorbeeld… Daisel: “Ja, ik train mijn gezichtsuitdrukking. Het is heel belangrijk voor een model om zijn uitdrukkingen in alle omstandigheden de baas te zijn, om je te kunnen inleven in een personage. Een goede expressie is zeer bepalend voor het eindresultaat. Dat maakt een foto af, ‘dat tikkeltje meer’. Daarom is expressie heel belangrijk voor alle modellen.”

Wat is het mooiste aspect aan een baan als model en wat het minst mooie? Daisel: “De uitdagingen vind ik super. Je ervaart altijd nieuwe situaties als model. Het minst mooie is het inleven in een persoon dat je niet bent.” Je komt uit Cuba. Zijn er daar bekende modellen? Daisel: “Er zijn zeker bekende Cubaanse modellen. William Levy is bijvoorbeeld in het buitenland bekend als model en acteur. In de Cubaanse cultuur zijn we immers enorm bezig met ons voorkomen.” Wat is de gekste foto-opdracht die je ooit hebt gekregen? Daisel: “Ik moest eens een zwaar drugsverslaafd persoon spelen. Het was heel moeilijk om me in te leven in die rol. Nog niet zo lang geleden moest ik ook als krijger op een olifant kruipen. Best leuk, maar een rare ervaring.”   Wat houdt ‘uitdrukking’ of ‘expressie’ allemaal in voor jou? Daisel: “Expressie is voor mij tonen wat je op dat moment beleeft. Hoe je alles ervaart en dat weerspiegelt zich in je gezicht. Expressie is een manier van leven, dansen en praten. Een manier van schrijven en zaken overbrengen naar iemand anders. Als ik bijvoorbeeld mijn familie terug zie in Cuba, dan voel ik me zo gelukkig dat ze mijn lach twee dagen lang niet meer weg kunnen krijgen.”

43


Kleur met geladen symboliek In de holebi- en transgendergemeenschap wordt te pas en te onpas ‘roze’ gebruikt in namen en aanduidingen. Sommigen hebben een hekel aan die associatie van holebi’s met roze. Ze vinden het tuttig en oubollig. Anderen zien er geen graten in en gaan helemaal op in het roze. Roze is alleszins een vorm van expressie bij homomannen. Hoe komt die associatie er toch? En is het altijd zo geweest? Annelies Leysen

Toen mijn jongste broertje een jaar of vier oud was, kwam hij op een dag aanzetten met het idee dat hij een roze skateboard wilde voor zijn verjaardag. Niet meteen een onhaalbare verjaardagswens, en toch keken mijn ouders alsof ze liever hadden dat hij een helikopter had gevraagd. Een roze skateboard? Een maand later stond de hele familie nog in rep en roer, want een jongen die specifiek om iets roze vroeg, “zou toch wel eens een homo kunnen worden.” Wat maakt roze echter zo anders dan geel of groen? Aan de kleur roze hangt in de Westerse wereld sinds oudsher een uitgesproken symboliek vast. Al van bij onze geboorte wordt ons ingegoten dat roze een meisjeskleur is, en blauw een jongenskleur. Vanaf het moment dat je zelfstandig je ogen kan openen, zie je alleen maar roze of alleen maar zachtblauw om je heen, zover als je kan kijken. Je kamer, je speelgoed, je knuffels, zelfs je kledij. Jongens die dus later zelf bewust naar roze spullen grijpen, hebben een overontwikkelde vrouwelijke kant en moeten dus wel homo zijn, luidt de kortzichtige redenering. En toch denkt het overgrote merendeel van onze Westerse bevolking er zo over. Dat is eigenlijk gek, want roze was lang niet altijd de gedoodverfde meisjeskleur. Waarom er trouwens voor de kleuren roze en blauw werd gekozen voor pasgeboren baby’s, ligt puur aan het feit dat het aangename, rustgevende en niet al te prikkelende kleuren zijn. Tot voor de jaren veertig van de vorige eeuw was net roze de kleur van pasgeboren jongens, omdat dat zoveel sterker en

44

meer ‘vastberaden’ was dan het ‘delicate’ meisjesblauw. Tot de Amerikanen net voor de Tweede Wereldoorlog de vandaag gekende kleurenconventies vastlegden. Blauw is jongensachtig, roze is meisjesachtig. Het was dan ook in die optiek dat de Nazi’s enkele jaren later een roze driehoek kozen als teken van homoseksualiteit, om de nadruk te leggen op hun vrouwelijke kant. Wat weinig mensen weten, is dat de roze driehoek trouwens enkel voor homoseksuele mannen werd gebruikt, lesbiennes en feministen kregen er een zwarte opgespeld. Roze was de kleur van schande, van verderf en mentale ziekte. Enkele decennia later gingen homo’s de pejoratieve betekenis van de kleur ontkrachten, roze werd iets om trots op te zijn. Het was niet langer de kleur van de schandpaal en van onderdrukking. Neen, het was plots een geuzeteken, een manier om zich te onderscheiden van de anderen en op te komen voor hun rechten. Denk maar aan het Roze Huis in Antwerpen of Casa Rosa in Gent. De laatste jaren is de kleur roze echter ook bij heteromannen aan een heuse revival bezig. Heteroman werd metroman, en roze werd hip. Meer zelfs, roze heeft ook helemaal haar plek gevonden in de machocultuur. Hoe komt dat dan plots? Heel eenvoudig, volgens mijn übermacho heteroseksuele collega die zich zo goed als elke dag in het roze hult: “Wij zijn echte mannen, en wij hoeven ons niet achter kleren of kleuren te verstoppen om te laten zien dat we echte mannen zijn.” Roze, hot or not? Absoluut hot! Het is niet alleen een erg geladen kleur met honderd en een betekenissen waarmee je per tint een apart statement kan maken, de kleur wordt ook nog eens geassocieerd met geluk. De spreekwoorden “het leven door een roze bril zien” of “op een roze wolk zitten” bestaan immers niet voor niets! Laat ons dus maar met zijn allen de dichtstbijzijnde winkel met roze spullen plunderen, of we nu homo, hetero, metro of macho zijn. En voor wie dat niet ziet zitten; ik heb thuis nog wel een roze skateboard staan.


dossiermeer expressie column man

HETERONORM David Schoenmaekers

In onze beweging valt de klacht geregeld hoezeer de samenleving heteronormatief is. Enkele onschuldige voorbeelden… Terwijl je in de trein geniet van een goed boek, wil de man naast jou je laten delen in zijn literaire genot, de ‘Playboy’. Om een smartphone te kopen, informeer je naar de kwaliteit van de foto’s. De verkoper opent een website om foto’s van verschillende merken te vergelijken. Eerst verschijnt een abstracte figuur, snel gevolgd door: “We zullen naar de vrouw kijken hé.” Of nog: als liefhebber van stand-up comedy stap je naar een café waar men graag plaats maakt voor onbekend talent. Omdat je wat later toekomt, moet je vooraan plaatsnemen, wat altijd gewaagd is door de voorkeur van comedians om vragen te stellen aan mensen op de eerste rij. Inderdaad, al na enkele minuten heb je prijs. De artiest van dienst wil weten waar je laatst op reis bent geweest. “Londen”, geef je het juiste antwoord. “Aha Londen, en hebt ge dan na negen maanden geen kaartje gekregen dat ge daar nog iets hebt achtergelaten?” “Nee, dat zou mijn vriend niet tof gevonden hebben.” Toch zijn er genoeg voorbeelden die de heterodominantie doorbreken, met onze premier op kop. Steden die zich om ter ‘regenboogst’ kleuren en homohuwelijken tot in de kleinste dorpen die in quasi niets verschillen van de heteronorm. De media en de kunsten ademen ook roze. Wat krijgen we dagelijks te zien op de openbare omroep? Een gay nieuwsanker, een gedistingeerde heer als Luc Appermont die zijn presentatie doorweeft met knipoogjes naar zijn Bart en een soap die niet alleen een kussend homostel opvoert, maar van hun huwelijk zelfs het thema van haar publieksdag maakt. We kunnen er maar om juichen dat de VRT zijn opdracht om met zijn programma’s bij te dragen “tot de verdere ontwikkeling van de identiteit en de diversiteit van de Vlaamse cultuur en van een democratische en verdraagzame samenleving” op deze holebi-inclusieve manier invult. Op haar beurt deed VTM dit voorjaar een rake geste om meer begrip te kweken voor homoseksualiteit met het respectvol gemaakte ‘Uit de kast’. Sommigen beargumenteren dat het bestaan van zo’n programma op zich al bewijst hoezeer heteroseksualiteit de norm is. Maar de rode draad door dat programma was toch hoe de angst voor slechte reacties vooral tussen de oren zit, want er werd meestal positief, zelfs hartelijk, op de coming-out gereageerd. Waarbij sommige ouders niet ontgoocheld waren over het feit dat hun kind ‘anders’ bleek, maar wel dat die boodschap moest komen met hulp van een tv-programma. Hadden ze dan zo’n schrik dat hun ouders in razernij zouden ontsteken?

Helaas botste de gehoopte aanvaarding soms op de harde realiteit. Een kille afwijzing, een scherp woord, onbegrip. Jammer dat een kleine minderheid met bekrompen geest het leven van normale mensen zoals wij zo moeilijk kan maken. Inspanningen zijn nodig en nuttig om een positief klimaat te creëren waarin diversiteit de norm is. Maar! Een mentaliteit is niet afdwingbaar. Je zou je omgekeerd ook kunnen afvragen of homogerichte initiatieven, zoals holebiverenigingen, -cafés en à la limite ‘ZiZo’ nog wel nodig zijn, aangezien we als minderheidsgroep grotendeels in de mainstream zijn opgenomen. Of leiden ze integendeel tot zelfgekozen segregatie?

Davids zoektocht naar het schone en het goede mondt uit in de kunsten, de natuur en natuurlijk in mensen zoals zijn lief.

Wat de ZiZo betreft, dat hoeft geen betoog. De thema’s die hier en elders niet aan bod komen, de spreekbuis van de beweging die wel degelijk achterstelling en discriminatie ervaart, uw lectuur op dit moment – waarvoor dank – bewijzen het: ZiZo is nodig. Natuurlijk is het waar dat homo’s ook welkom zijn in de meeste sportclubs en uitgaansgelegenheden. Sommige van mijn holebivrienden voelen zich als een vis in het water in het algemene, reguliere, of laten we zeggen gemengde vrijetijdsleven. Maar bij velen leeft de nood om gelijkgezinden te kunnen ontmoeten, om aansluiting te vinden bij een gemeenschappelijk kenmerk, gegarandeerde non-discriminatie en eventueel ook een plaats om contacten te leggen. Laat al die initiatieven dus maar bloeien, zolang we onszelf niet opsluiten. Ik zal alvast mijn eerste bezoek aan een holebicafé niet snel vergeten. Het was een zaterdagavond, maar ik was vroeg gekomen om de drukte voor te zijn en rustig met iemand een babbeltje te slaan. In het café was inderdaad nog maar anderhalve man en een paardenkop aanwezig. Ik ging dus op de man af en vroeg of ik naast hem mocht zitten. Twee pintjes smaakten, een gezellige kennismaking voltrok zich. Opzet geslaagd, tot mijn gesprekspartner de verbijsterende woorden sprak: “Het schijnt dat dat hier een homocafé is, maar ik merk daar niets van”, om vijf minuten later naïef maar voldaan huiswaarts te keren. En ook nadien heb ik in de cafés en dancings die ik bezocht en waarvan de website niets aan duidelijkheid te wensen overlaat, mij regelmatig geamuseerd met heterogezelschap. Tja, hetero’s zitten echt overal. Zelfs in de redactie van ZiZo. Zolang ieder zich maar ‘Thuis’ voelt.

Een mentaliteit is niet afdwingbaar

45


het document castratie

46


In Het Document duiken we in de rijke collectie holebi- en transgenderdocumenten van redacteur Paul Borghs. We vissen een merkwaardig document op en onthullen de onthutsende inhoud…

BALLEN AF OF DE BAJES IN Tussen 1930 en 1968 werden in Nederland honderden homoseksuele mannen gecastreerd. Ze waren in contact gekomen met het gerecht en konden als ‘zedendelinquent’ een voorwaardelijk straf krijgen wanneer ze akkoord gingen met ‘vrijwillige’ castratie. De Nederlandse arts J. Sanders, die in 1935 ‘Het Castratievraagstuk’ schreef, was één van de belangrijkste pleitbezorgers van de ingreep. De Nederlandse arts J. Wijffels werd bekend door in 1954 te promoveren op een geschrift over het castratievraagstuk. Hij kwam tot het besluit dat

de castraties enkel de seksuele gevoelens wegnamen. De liefdesgevoelens moesten op een andere wijze worden bestreden. Wijffels gaf later toe dat de castraties wetenschappelijk nauwelijks onderbouwde experimenten waren. De Nederlandse overheid verbood ze in 1968. In de plaats kwamen chemische castraties.

Paul Borghs

47


ECCE HOMO* foto's en tekst: delia vermant


portret ecce homo

Paaldansen is niet zomaar wat rond een paal paraderen

HANNE (22) Hanne beoefent paaldansen als sport. Ze is vinnig, jong en gaat een stapje verder dan onze vastgeroeste denkpatronen. Ze maakt van paaldansen een expressieve sport!

“Ik ben als kind van vier jaar beginnen turnen en tot mijn veertiende trainde ik wekelijks. Door een intensieve studierichting had ik vrijwel geen vrije tijd meer en ben ik gestopt met trainen. Enige tijd geleden wilde ik terug de draad van het sporten oppikken en ging ik op zoek naar een gelijksoortige sport die wat minder klassiek was. Zo stootte ik op roller derby en paaldansen. Uiteindelijk koos ik voor het laatste, omdat ik mijn vaardigheden uit het turnen hierbij nog kon gebruiken.”

“Paaldansen is een sport die zich vooral richt op kracht en lenigheid. De paal is het enige toestel dat een paaldanser gebruikt. Je kunt je lichaam op verschillende manieren rond de paal laten draaien en daarnaast heb je ook vaste elementen die je hoog in de paal uitoefent. De sport kan je zowel recreatief als in competitie uitoefenen. Jaarlijks worden er nationale en internationale competities gehouden.”

“Mijn omgeving reageert eigenlijk heel variërend op de sport die ik beoefen! Maar uiteindelijk wel positief. Collega’s kijken soms wel op dat ik met enige blauwe plekken naar het werk kom na een avondje training. Er worden wel eens grapjes over gemaakt: ‘Hanne, houd het wat rustiger aan ‘s avonds hé!’”

“Ik zat ooit eens samen met mijn grootmoeder in de auto, toen het onderwerp ‘sport’ ter sprake kwam. Ik vertelde haar dat ik paaldanste in mijn vrije tijd en plots klapte ze dicht. Na een tijdje vroeg mijn grootmoeder of ik eigenlijk ‘veel verdiende met dat paaldansen’. Ik legde haar uit dat er een groot verschil is tussen het sportieve paaldansen en strippen en dat mijn lerares deelneemt aan competities. Toen slaakte mijn grootmoeder toch een zucht van opluchting.”

“Deze winter maak ik een lange reis naar Zuid-Afrika als vrijwilliger, maar daarna denk ik er aan om vaker te trainen en zou ik misschien wel willen paaldansen in competitie.”

* ‘ZIE DE MENS’

“Voor mij betekent paaldansen fysieke en mentale weerbaarheid, die het uiterste van mijn conditie vergen, maar ook mijn persoonlijkheid aansterken. Verder is het een uitdaging om steeds weer mijn eigen grenzen te verleggen. Paaldansen is niet zomaar wat rond een paal paraderen. Het gaat erom een evenwicht te vinden tussen kracht, lenigheid en elegantie. Omdat je gekleed bent in lichte sportkledij, ben je verplicht om je eigen lichaam te gebruiken als bescherming. Hierdoor moet je telkens je pijngrens verleggen, maar uiteindelijk zit pijn in het hoofd. Elke beweging die in eerste instantie niet lukt, herhaal ik opnieuw en opnieuw tot ik het kan.”

49


snel bezorgd

VERDER SCHRIJVEN AAN EMANCIPATIE Voor sommigen is het zo simpel: de strijd is gestreden! De emancipatie van holebi’s en transgenders verloopt enkel via het burgerlijk wetboek en de laatste hoofdstukken zijn geschreven met de openschakeling van het huwelijk en de invoering van het adoptierecht. Was het maar zo simpel! De wetgeving vertoont nog lacunes, er is nog onvoldoende wetgeving om het leven van transgenders dragelijker te maken en de mentaliteit op nog te veel plaatsen baart zorgen. De mensen van çavaria houden het hoofd koel en blijven duchtig verder schrijven aan de emancipatie van seksuele minderheden en betrekken daarbij actief medestanders die de pen mee willen vasthouden.

Dennis De Roover KOPLOPER AMBIEERT LEIDERSPOSITIE België presteerde dit jaar sterk op de ‘ILGA-Europe Rainbow Index 2013’: ons land stijgt naar de tweede plaats en moet enkel het Verenigd Koninkrijk voorlaten. De ILGA-Europe Index en bijhorende kaart tonen hoe goed of slecht de wetgeving en administratieve praktijken in Europese landen zijn voor holebi’s en transgenders.

Scorekaart voor

Volgens de ILGA-Europe Regenboogkaart, mei 2013

la

ns nde c o

mbt de juridische situatie voor holebi’s, transgenders en interseksuelen

re

België stijgt doordat seksuele gerichtheid is opgenomen in de asielwetgeving. Bovendien is er nu het ‘interfederaal actieplan tegen homofoob en transfoob geweld’. Yves Aerts reageert namens çavaria verheugd op de goede score voor België: “deze stijging op de Rainbow Index is een teken dat er vorderingen zijn op het vlak wetgeving in ons land, we staan niet stil.”

67% e pe r c a sc o r te

100% 55% 100% 34%

rie go

Çavaria wil echter niet op haar lauweren rusten en ambieert om er mee voor te zorgen dat België volgend jaar de onbetwiste Europese leider wordt op vlak van holebi- en transgenderrechten: “Er dienen nog wetgevende initiatieven te komen voor transgenders. Genderidentiteit en –expressie kunnen nog worden toegevoegd als discriminatiegrond in de antidiscriminatiewet. Dat is ook voorzien in het interfederaal actieplan”, benadrukt Yves Aerts, “Als bovendien medische ingrepen worden geschrapt als voorwaarde om van gender te mogen veranderen, staat België volgend jaar gegarandeerd bovenaan de lijst! Het zou een mooie bekroning zijn voor het werk van de beweging en politici die betere wetgeving steunen. Holebi’s en transgenders kunnen er alleen maar wel bij varen.”

België

88% 54%

1 België 5 10 de plaats 15

2

van 49 Europese landen

mensenrechten voor holebi’s, transgenders en interseksuelen zijn bereikt als in elke categorie aan elke voorwaarde is voldaan garanderen van vrijheden tot demonstratie, vereniging en meningsuiting wettelijke geslachtserke nning

België

20 25 30 35 40 45 49

bescherming tegen haatmisdrijven

asiel

wetten en beleid tegen discriminatie

100% familieerkenning

uitleg over de Regenboogkaart www.ilga-europe.org/rainboweurope

OP HAAR HOEDE VOOR MEEMOEDERS

50

De aandacht voor meemoeders is even verslapt in de media, op een opiniestuk over de kwestie van Lut Verstappen na, dat mede werd ondertekend door çavaria. Zenuwslopend voor meemoeders die verveeld zitten met de omslachtige adoptieprocedure die ze nu moet volgen om verzekerd te zijn van een wettelijke erkenning als moeder van het kind.

Belgische Kamer. We sporen de huidige regering aan om dit werk af te ronden voor de verkiezingen en zo haar engagement voor holebi’s en transgenders hard te maken. Het is ook in het belang van deze regering om te tonen dat ze het verschil kan maken voor seksuele minderheden. Als ze daarin slaagt, zal het haar door velen zeker in dank worden afgenomen.”

Çavaria volgt de zaak echter nauwgezet op, verzekert Yves Aerts namens de organisatie: “Momenteel ligt het dossier klaar in het kabinet van Minister van Justitie Annemie Turtelboom. We hebben er een goed oog op dat dit nog voor het einde van de regeringsperiode voor stemming zal worden voorgelegd in de

Çavaria verwacht van de regering een wetgeving initiatief dat zorgt voor de erkenning door de ‘partner van de moeder’, in plaats van door de ‘vader’, of automatisch ouderschap (in geval van huwelijk).


REGENBOOGVLAG WORDT VREDESVLAG

Ontmoeten doet er toe !

21 september - 02 oktober 2013

Van 21 september tot 2 oktober 2013 vindt de vierentwintigste Vlaamse Vredesweek plaats. De Vlaamse Vredesweek is een De Vredesweekpartners: jaarlijkse campagne op initiatief van enkele vredesorganisaties

www.vredesweek.be

Met steun van:

in samenwerking met sociale organisaties en publieke instellingen. Ieder jaar brengt de Vlaamse Vredesweek tijdens de laatste week van september een vredesthema onder de aandacht van de publieke opinie en de overheid. Çavaria is een partner van Vlaamse Vredesweek 2013. Het thema ‘diversiteit in de publieke ruimte’ sluit ook naadloos aan bij wat çavaria wil bereiken voor haar doelgroep. “In de publieke ruimte heeft die diversiteit baat bij spontane en georganiseerde ontmoetingen met de ‘onbekende’ ander. Dat zorgt voor meer vertrouwdheid en voor de nodige ‘publieke familiariteit’”, luidt de campagnetekst van de themaweek. Verschillen tussen personen zorgen soms voor wrijvingen. De Vlaamse Vredesweek en çavaria willen in die gevallen de dialoog promoten: “In de dialoog met de ander kunnen maatschappelijke problemen naar boven komen als oorzaak van of aanleiding tot deze wrijvingen. Samen, en vanuit de dialoog, wordt actie gevoerd tegen gedeeld ervaren onrecht. Hier is nood aan om in onze samenleving constructief om te gaan met verschillen.” Voor de acties en activiteiten die tijdens de week plaatsvinden, surf naar vredesweek.be.

Arktos, Artsen voor Vrede, BlaBla-BlaBla, Broederlijk Delen, CD&V, De Vuurbloem, femma, Forum van Vlaamse Vrouwen, Groen, Jong Groen, Jong N-VA, Kruispunt Migratie-Integratie, KVLV, LBC-NVK, Stichting Leven in Aandacht, Liga voor Mensenrechten, Masereelfonds, sp.a, Studio Globo, Scouts en Gidsen Vlaanderen, Vormingsplus Midden en Zuid West-Vlaanderen, Vredesactie, VSKO, Zij-kant.

VLUCHTELINGEN OMARMEN

v.u.: Annemarie Gielen, Italiëlei 98a, 2000 Antwerpen, tel. 03 225 10 00, info@vredesweek.be / druk: drukkerij room - www.drukkerijroom.be

Çavaria hielp Vluchtelingenwerk Vlaanderen bij een onderzoek dat zij deden over hoe de Belgische asielinstanties asielaanvragen van holebiasielzoekers beoordelen. Çavaria was tijdens het onderzoek regelmatig een klankbord en hielp ook bij de oriëntering van het onderzoek. Het aantal aanvragen van asielzoekers die hun seksuele geaardheid als reden opgeven om asiel aan te vragen stijgt gestaag: in 2007 behandelde het Commissariaat-generaal voor Vluchtelingen en de Staatlozen 188 dergelijke aanvragen, in 2012 steeg het aantal van deze dossiers tot 1059. In ongeveer 1 op 5 van de gevallen (20,9%) kregen de asielzoekers de vluchtelingenstatus. Het rapport van Vluchtelingenwerk Vlaanderen beroept zich op de negatieve beslissingen (de afwijzingen), omdat die gemotiveerd worden. Het rapport werd in mei onder grote belangstelling voorgesteld in Gent. De analyse van de beslissingen van asielinstanties legt volgens Vluchtelingen Vlaanderen een aantal pijnpunten bloot. Asielinstanties hebben volgens het rapport bepaalde verwachtingen over wat holebi-zijn inhoudt. Zo verwachten ze dat holebi-asielzoekers angst en vertwijfeling voelen bij de

ontdekking van hun seksuele geaardheid, dat ze liefdevolle relaties hebben gehad en dat ze zich graag in het holebi-milieu begeven. Dat zijn echter stereotypen die niet opgaan voor alle holebi’s en transgenders. Çavaria sluit zich aan bij die kritiek van Vluchtelingenwerk Vlaanderen en pleit voor een aantal maatregelen. Ze wil dat het principe van ‘gedeelde bewijslast’ wordt gehuldigd. Daarbij zijn asielinstanties medeverantwoordelijk om bepaalde informatie na te trekken. Waarom zou een asielinstantie bijvoorbeeld vragen aan een asielaanvrager of die in het land van herkomst gevaar loopt op vervolging op basis van seksuele voorkeur, als die informatie voor handen is? Yves Aerts pleit daarom namens çavaria ook voor een betere opleiding van dossierbeheerders: “Er moet meer vorming zijn voor de dossierbeheerders om afwegingen te leren maken en asielinstanties moeten in hun beslissingen veel meer uitleggen waarom ze een verhaal wel of niet geloofwaardig vinden. Bovendien moet er in geval van twijfel het voordeel van de twijfel worden gegeven. Liever tien aanvragen te veel goedkeuren, dan één te weinig, waarbij de afgewezen asielzoeker in het thuisland alsnog wordt vervolgd en gediscrimineerd.” De Vlaamse holebi- en transgenderskoepel wil het onderwerp ook bespreekbaar maken in de Vlaamse en Brussels scholen. Ze ontwikkelde een educatieve fiche bij de documentaire ‘Silent Stories’ waarin holebi- en transgendervluchtelingen uit vier verschillende landen getuigen. De educatieve fiche staat stil bij de inhoud van de documentaire en helpt leerkrachten om hun studenten te laten nadenken en praten over de thematiek. De educatieve fiche kan worden besteld via www.cavaria.be/silentstories-educatieve-fiche.

51


Foto: Jef Boes

In je boek maak je geen onderscheid tussen heteroseksuele en homoseksuele relaties. Hebben relaties tussen personen van hetzelfde geslacht niet een eigen dynamiek? Rika: “In wezen zie ik geen verschil. Ook holebi’s groeien op met het romantische ideaal van een partnerrelatie waarin het gevoel regeert. Ook zij zullen ervaren dat een relatie niet alleen over liefde gaat, maar ook over strijd. En hoe ieder een stuk bagage meebrengt, gebaseerd op wat je in je eerste kerngezin en in eerdere relaties hebt beleefd.” “Misschien ligt het strijdtoneel elders. Bij koppels van hetzelfde geslacht, vooral bij vrouwen, zie je vaker een gelijkwaardige taakverdeling. Heterorelaties behouden nog dikwijls een traditioneel rollenpatroon, ondanks alle emancipatie. Die patronen sluipen ook binnen in veel holebirelaties. Het is misschien taboe, maar in sommige holebirelaties cast éé n van beiden zich fel in de rol die je veeleer mannelijk kunt noemen, terwijl de andere vooral de verzorgende, als vrouwelijk ervaren, rol opneemt. Ook die stellen maken ruzie over wie de was zal doen.” “Het is begrijpelijk. We groeien allemaal op in een wereld waarin die traditionele rolverdeling nog sterk wordt voorgeleefd. Ik vel daar geen oordeel over. In functie van het hechtingsverhaal is het belangrijk te weten waar je je waarde uit haalt, en of je daar binnen je relatie de ruimte voor krijgt.”

Laten we onze relaties koesteren Seksuologe Rika Ponnet over haar boek ‘Blijf bij mij’ “Hechting is het thema van deze tijd”, stelt Rika Ponnet. Weg met Venus, Mars en alle andere koek: ‘Blijf bij mij’ houdt relaties tegen een ander licht, ook holebirelaties. Klamp je je vast, kies je makkelijk het hazenpad of twijfel je tussen beide? “Ik wil geen enkele hechtingsstijl culpabiliseren.” Annelies De Waele & Lut Verstappen

Uit onderzoek weten we dat een heel sterke partnerbinding kenmerkend is voor een aantal lesbische relaties, met een neiging tot symbiose. Zijn lesbiennes vaker angstig gehecht? Rika: “Over hechtingsstijlen en hoe die de partnerrelaties beïnvloeden is al heel veel bekend. Er wordt nergens melding gemaakt van verschillen tussen hetero’s en holebi’s, dus moeten we aannemen dat die er niet zijn. Alleen bij homo’s, die vaker een promiscue levensstijl verkiezen, zou er meer sprake zijn van een angstige ondertoon in de hechtingsstijl. Natuurlijk kunnen er andere psychologische mechanismen spelen. Die kunnen dan weer beïnvloed zijn door iemands hechtingsstijl. Zo ‘kiest’ een vrouw misschien voor een lesbische relatie omdat ze – bewust of onbewust – een heel negatief manbeeld heeft ontwikkeld. Misschien groeide ze op met een slecht functionerende vader en is ze niet in staat, of te bang, om een intieme relatie aan te gaan met iemand van het andere geslacht. Deze vrouw kan, vooral


Mensen vinden het bevrijdend te lezen dat het romantische ideaal slechts een fase is. Daarna komt de tijd van de ‘goed-genoeg-relatie’

op jongere leeftijd, een relatie met een andere vrouw als veiliger ervaren. Misschien zal ze na tien of vijftien jaar toch nog de stap zetten naar een relatie met een man. Het omgekeerde kan ook: een lesbische vrouw die vanuit een verlangen naar veiligheid relaties met mannen aangaat, terwijl ze pas ontdekt wat liefde en intimiteit kunnen betekenen als ze de stap zet naar een vrouwenrelatie.” “Natuurlijk wil ik de keuze voor een holebirelatie niet psychologiseren. Niet alle vrouwen met een afwezige vader ‘worden’ lesbisch. Ik ben er trouwens van overtuigd dat je geaardheid voor een groot deel aangeboren is. We weten ook dat op het continuüm aan geaardheden een aantal mensen nooit een relatie met iemand van het andere of van hetzelfde geslacht zal overwegen. Daartussen zit een grote groep voor wie die positie minder zwart-wit is. Je eigen positie bepalen, is een persoonlijke strijd , die je bovendien levert in een wereld met het heteropatroon als norm.” Anderzijds heb je het type lesbo dat zeer onafhankelijk is, of toch zo overkomt, het type waar anderen vaak verliefd op worden. Zij gaan snel ‘all the way’, maar verbreken hun relatie al even bruusk. Heeft dit vermijdende patroon een link met hun lesbisch zijn, met hun strijd om te kunnen zijn wie ze zijn? Rika: “Opnieuw zie ik hier een spiegel met heterorelaties. De destructieve relatiepatronen waar vermijdende personen in stappen, homo of hetero, verschillen niet wezenlijk. De voorbeelden zijn me niet vreemd: het type stoere vrouw die in een relatie met veel strijd en jaloezie met een veeleer traditionele vrouw twee kinderen op de wereld zet. Vervolgens ruilt ze haar partner voor een jonger, ook zeer vrouwelijk uitziend type, met wie al vrij snel opnieuw de strijd losbarst. Je kunt hier de vrouwen makkelijk vervangen door hetero’s. De mechanismen die hier spelen hebben minder met hun geaardheid te maken dan wel met hun hechtingsstijl.” “Het is wel zo dat het type ‘cowboy’, de vermijder die niemand nodig lijkt te hebben, in onze maatschappij sterk wordt opgehemeld. Daar zijn vrouwen even gevoelig voor als mannen. Maar de persoon die kiest voor een relatie met zo’n vermijder heeft ook haar of zijn inbreng. Uiteenlopende hechtingsstijlen trekken elkaar aan als een magneet.”

Hebben veilig gehechte personen meer gelijkwaardige relaties? Rika: “Als je onder gelijkwaardigheid verstaat ‘met respect voor ieders inbreng en talent’ dan is het antwoord ja. Als het betekent ‘met twee even veel carrière maken en de huishoudelijke taken delen’, dan vrees ik dat het nog vaker neen is. Nogal wat mensen met een veilige hechtingsstijl leven vrij klassiek: ze vinden vroeg hun levenspartner, krijgen kinderen en blijven niet zelden bij elkaar tot de dood hen scheidt. Ook wat seksualiteit betreft: tachtig procent heeft van geboorte tot dood maar twee bedpartners.” “Ik merk wel dat de veilig gehechten sneller aan de bak komen bij een relatiebureau als Duet: door hun hoge relationele vaardigheid, hun realistisch verwachtingspatroon vinden ze sneller een match.” Staren we ons als het over relaties gaat niet blind op de scheidingscijfers? Rika: “De cijfers zijn hard: veertig procent van de gehuwden houdt het voor bekeken, dat is gigantisch. Bij niet-gehuwden liggen die cijfers nog hoger. Zestig procent van de gehuwden blijft dus wel getrouwd. Maar ook in de gezinnen die ‘compleet’ blijven, zien we veel ongezond of risicovol gedrag. Overspel wordt graag gezien als een romantische beslissing, maar het is vaak een uiting van zeer veel onrust, narcisme, angst, wegloopgedrag…” “Mijn boek slaat aan omdat mensen inzicht krijgen in de patronen waarin ze vastlopen, maar ook vanwege het realiteitsgehalte. Mensen vinden het bevrijdend te lezen dat het romantische ideaal slechts een fase is. Daarna komt de tijd van de ‘goed-genoeg-relatie’. Ik stoor me aan de mythe van het geluk. We kunnen ons niet elke dag ‘top’ voelen. Meestal voelen we ons ‘gewoon’, en soms ook wat minder, ook in onze relatie.” “Het verschil met vroeger is dat we nu minder vastzitten. De toename van relatiebreuken gaat onmiskenbaar samen met de toename van de welvaart. We scheiden omdat we het ons kunnen permitteren. Nu kiezen we voor iemand vanuit emotionele argumenten, en verlaten we hem of haar weer om dezelfde redenen. Vroeger

was een ‘goede’ partner iemand die voor een inkomen zorgde of voor het huishouden kon instaan. Nu moet die persoon niet alleen een economisch interessante partij zijn en een goede mogelijke vader of moeder, maar ook onze beste vriend en minnaar, onze soulmate. Een partner heeft nog nooit aan zoveel romantische idealen moeten voldoen.” “En al kunnen we onze huidige keuzevrijheid alleen maar toejuichen, toch kan je je afvragen of we daarin niet zijn doorgeschoten. Door zoveel eieren in die ene mand te leggen, alles te verwachten van die ene partner, leggen we een enorme druk op onszelf en de andere.” Komen vermijders er wel toe om dit boek te lezen? Je ziet de angstig gehechte personen steeds weer investeren in relatieboeken, therapie, terwijl de vermijders dat allemaal vooral… vermijden. Rika: “Ik denk dit niet. Zich emotioneel ontkoppelen, ‘plots’ weglopen, ‘je gevoel volgen’ tot elke prijs… zijn een paar van die typische gedragingen van vermijders. Maar ook daar is veel lijden, leegte, onvervuld verlangen. Je hechten is het natuurlijke patroon. Vermijdend zijn in relaties is altijd een gevolg van een onveilige hechting. Het is coping gedrag, ontwikkeld in de ‘oorlogszone’ waarin deze mensen zijn opgegroeid. Ook vermijders kampen erg vaak met de vraag: waarom ben ik nog single? Waarom lukt het in mijn relaties niet? Waarom ervaar ik telkens als ik samen ben met iemand zoveel onrust? Dus ja, ook mensen met een vermijdende hechtingsstijl hebben vaak tal van vragen en vinden op die vragen in dit boek een antwoord. Het boek kan een eerste stap zijn voor wie de drempel naar therapie te hoog is. ‘Blijf bij mij’ is een eye-opener omdat het deculpabiliseert en afrekent met stereotiepen: Mars-Venus maakt plaats voor een verhaal van mensen.” In je boek stel je dat vermijders wel trouwe en diepe vriendschappen hebben. Hoe rijm je dit met het feit dat ze nauwelijks intimiteit willen delen in een relatie? Rika: “In vriendschappen geldt een ander soort van intimiteit dan in liefdesrelaties. Wie als kind intimiteit en kwetsbaarheid als pijnlijk en bedreigend heeft ervaren, heeft als volwassene veel angst om die opnieuw aan te gaan met een exclusieve partner. Vermijders vinden elkaar buiten

53


hun relaties, en durven daar wel te praten over hun eigen intieme verhaal. Of zullen dat net ook daar vermijden door met hun vrienden zoveel mogelijk te doen en zo weinig mogelijk te praten. Je ziet de twee. Seks opzoeken zonder emotionele verbondenheid, is ook typisch gedrag. Maar ik wil geen enkele hechtingsstijl culpabiliseren; elk type brengt iets bij aan het grote verhaal.”

Moeten we ook niet wat beter leren alleen zijn, in plaats van ons al te snel in relaties te storten die destructief blijken? Rika: “Natuurlijk moet je voor jezelf de beste partner zijn: zelftroostend, zelfstimulerend, zelfcorrigerend, noem maar op. En het is uiteraard zeer gezond om eventjes alleen te blijven na een relatiebreuk.

DE VIER HECHTINGSSTIJLEN IN EEN NOTENDOP Als kind kunnen we ons op verschillende manieren hechten aan onze ouders. Dat patroon nemen we mee naar onze volwassen relaties. Naast vier basistypes vinden we tal van varianten. Er zijn geen ‘goede’ of ‘foute’ hechtingsstijlen; elke stijl heeft zijn aandeel in een relatie. Eens onveilig gehecht, altijd onveilig gehecht? Dat hoeft niet. Je stijl kan evolueren, bijvoorbeeld door wat je meemaakt in relaties. Naar je eigen geschiedenis kijken en onderzoeken welk type je bent, is een eerste stap naar een beter inzicht in hoe jij functioneert in relaties en hoe je meer deugddoende banden kunt opbouwen. De checklist in het boek zet je op weg. Maar om je precieze stijl te bepalen, is een diepgaander interview nodig. 1. VEILIG GEHECHT · ongeveer de helft van onze bevolking · komen meestal uit een stabiel nest · hebben realistische verwachtingen over relaties · zijn goed in staat om moeilijkheden in relaties te overwinnen · scheiden minder 2. ANGSTIG GEHECHT · een vijfde van de bevolking · zijn steeds op zoek naar de totale liefde · kunnen moeilijk alleen zijn · leerden onvoldoende voor hun eigen welbevinden te zorgen · piekeraars die bevestiging zoeken (bijvoorbeeld op een podium) · hun groot verantwoordelijkheidsgevoel maakt hen kwetsbaar voor burn-out · zijn trouw en loyaal; brengen mensen samen 3. AFWIJZEND-VERMIJDEND GEHECHT · een overlevingsmechanisme, ontwikkeld door kinderen van ouders die emotioneel niet beschikbaar waren of die zijn opgegroeid in een gezin met veel conflicten, met mishandeling of verwaarlozing · beschermen zichzelf voor de pijn van afwijzing door nabijheid te vermijden; ze hebben geleerd om ‘flink’ te zijn · lijden vaak aan onbereikbare liefdes, die hen ‘bewijzen’ dat een relatie hen niet gegund is · type ‘eenzame cowboy’: voortdoen, niet voelen! · ondernemen vaak verre reizen of storten zich in het avontuur · staan autonoom in het leven; investeren in zelfontplooiing · helpen graag anderen, als ‘vlucht’ uit hun eigen leven en als compensatie voor eigen emoties 4. ANGSTIG-VERMIJDEND GEHECHT · hebben zich als kind afgewezen gevoeld · knipperlicht-geliefden, verslaafd aan aantrekken en afstoten · hebben een onrealistisch ideaalbeeld van relaties: altijd passie en totale overgave, of niets · willen zich graag binden, maar durven niet · voelen zich vaak onbegrepen · scheren hoge toppen, gaan dan weer door diepe dalen

54

Alleen zijn kan je oefenen, leren. Maar al bij al hebben we altijd anderen nodig, dat maakt gewoon deel uit van ons mens-zijn.” “Je kan als single natuurlijk een goed leven hebben, maar je kan niet verwachten dat iedereen dit waarmaakt. Het verhaal van autonomie klinkt in onze samenleving veel luider dan dat van de verbondenheid. Je individuele ambities waarmaken, staat voorop. Ook het onderwijs zet hier sterk op in, alsof iedereen het aankan om alleen voor een jaar naar het buitenland te gaan studeren, internationaal stages te lopen… Laten we onze relaties koesteren.” Je boek past volgens sommigen in een trend. Dirk De Wachter en Paul Verhaeghe waarschuwen eveneens voor de ophemeling van het individualisme, het materialisme. In hoeverre denk je dat het huidige economisch-politieke systeem invloed heeft op onze persoonlijke hechtingsstijl binnen relaties? Rika: “Deze drie boeken zijn in wezen een pleidooi voor meer verbondenheid, voor meer nadruk op het relationele. Gezien de hoge verkoopcijfers beantwoorden ze blijkbaar aan een behoefte.” “Ik volg De Wachter in zijn pleidooi om in onze relatie met kinderen te durven grenzen stellen. We bewijzen hen geen dienst door aan al hun verlangens tegemoet te komen. Je kinderen veel knuffelen is niet genoeg voor een veilige hechting. Duidelijke grenzen stellen en binnen een veilig kader het verschil onderlijnen, is even cruciaal. Ook in het onderwijs is de trend te vaak het conflict vermijden; daar zijn nu te weinig mannelijke rolmodellen aanwezig. Veilige hechting staat onder druk in deze maatschappij waarin het individu, het prestatiemodel vooropstaan, terwijl er tegelijk weinig morele gezagskaders overblijven.” En de toekomst? Rika: “Ik blijf toch positief: de menselijke soort corrigeert zichzelf telkens weer. Zo zie je nieuwe vormen van solidariteit ontstaan, buurten die op een eigentijdse manier het vroegere gemeenschapsgevoel nieuw leven inblazen.” ‘Blijf bij mij’ van Rika Ponnet is een uitgave van Lannoo.

www.duetrelatiebemiddeling.be


BRON VAN LESBISCH ZIJN isha van alsenoy

De bibliothecaresse had mooie donkere ogen achter een zwart brilmontuur. Als ik ’s woensdags mijn karrenvrachtje boeken kwam inwisselen, voelde ik mijn hart kloppen tot in mijn keel als zij achter het centraal gesitueerde bureau zat. Zo’n grijze, zware, ijzeren bureau, met een groene vloeipapieren onderlegger. Daar zat zij zelf te lezen of te schrijven, omringd door stempels en fichebakken. Zenuwachtig legde ik de uitgekozen boeken op haar bureau. Zij opende ze één voor één, nam het kaartje er uit en bestempelde het. Ik zocht haar ogen. Haar vingers waren slank, haar nagels kort en gelakt. Als er tussen mijn uitverkoren boeken iets zat wat ik zelf verdacht vond, begonnen mijn handpalmen al anticiperend te zweten. Ze negeerde me totaal. Het waren de laatste jaren 80 van de vorige eeuw.

mijn overmoed, de kinderboeken in het lokale filiaal had ik al verslonden, toen ik me waagde aan de ‘jongvolwassenen’afdeling. Prille liefde, hartstocht, intense en verwarrende vriendschappen. Blijven zoeken naar verhalen waarin ik me herkende, waarin ik een glimp kon opvangen van meisjes die iets voelden voor meisjes. Woorden had ik toen niet, last van mijn hormonen des te meer. De bibliotheek anno 2013. Alles geautomatiseerd. De computer om je boek op te zoeken, de code om het te vinden, de scanner om het te kunnen meenemen. Als je het komt terugbrengen, zet je het in een kast die ‘leest’ welk boek het is en je doorverwijst naar de betaalautomaat om je te-laat-boete te betalen. Er komt geen mens meer aan te pas. Ook geen warme wangen, zenuwachtig geschuifel tussen de boekenrijen voor je het boek effectief meeneemt. Zelfs geen crush op de bibliothecaresse van je dromen.

Foto: Gaea Schoeters

column isha werpt op

Isha is een enthousiaste wereldburger met een hardnekkige schrijfmicrobe. Ze houdt van ontdekkingen en uitdagingen, blijft immer kritisch en verwonderd.

Liefde voor boeken

Liefde voor boeken lag voor de hand. Om woorden voor die andere liefde te vinden, heb ik langer gezocht. Tot ik botste op mijn eerste ‘lesbische boek’ getiteld ‘The Wild Good. Lesbian Photographs & Writings on Love’. Ondertussen ben ik vergeten waar ik het heb gekocht. Wat wel vast staat, is dat ik het zelf heb gevonden én betaald. Met warme wangen ben ik toen thuis gekomen, kriebels in mijn buik en tintelende vingers. Eerst alle foto’s bekeken, dan diagonaal gelezen. Blijven hangen bij die drielettercombinatie ‘s e x’ om ten slotte opgelucht adem te halen. ‘Lesbisch zijn’ wordt beschreven, bewonderd en bediscussieerd.

lag voor de hand. Om

woorden voor die andere liefde te vinden,

heb ik langer gezocht

Deze ontdekking was geen eindpunt, maar het begin van een zoektocht naar ‘de bron van lesbisch zijn’. “[…] from the moment I walked into her house, I knew Eudora was gay, and that was an unexpected and welcome surprise. It made me feel much more at home and relaxed, […] it was refreshing to know I wasn’t alone.”* Uiteindelijk ben ik aanbeland bij de film ‘Mädchen in Uniform’ en het boek ‘The Well of Loneliness’ van Radclyffe Hall. Ouderwets, maar echt en toch ergens herkenbaar. Daarna had ik het gevoel ‘mee’ te zijn, en al de rest was nieuw en ontdekking. Leuk, zo behoren tot een subcultuur en daar zelf je invulling aan geven. Die warme wangen van toen deden me denken aan mijn jeugdige veellezerij en oppervlakkige vlinders voor de biebdienares. Als ik mijn ogen sluit, komt de geur weer terug, van de boeken, van bladzijden door te veel vingers beduimeld. Oh ja, wat herinner ik me

Vandaag staat bovendien alles geanalyseerd op het internet. Er zijn e-boeken. Een combinatie van nullen en enen in e-ink die een verhaal vertellen. Over liefde, alsof dat te vatten is in 0 of 1. Iets waargebeurd past beter. Je hebt het ding op je schoot en met je vinger veeg je van pagina naar pagina. Het weegt niet veel, zo’n e-reader, en je kan er duizend boeken op stallen, veel meer dan op mijn Ikea-boekenkast. Daar ben ik al aan een dubbele rij begonnen. E-ink en geautomatiseerde bibliotheken. Geen sexy biebdienaressen meer te trotseren als je (pikante) literatuur uit het schap wil nemen. Alleen maar voordelen? Hmmm … Wat ik wel zeker weet is dat ik opgelucht ben dat Pia Fraus’ nieuwste collectie ‘Meer vrijages’ op papier werd gedrukt. Want dat zou me een geklungel worden met de e-reader …

*Audre Lorde: Zami, A New spelling of My Name (1982) - uittreksel staat op pagina 97 in ‘The Wild Good. Lesbian Photographs & Writings on Love’, edited by Beatrix Gates, Anchor Books, 1996

55


Kiss of the spider woman

LGBT Movie Hall of In deze rubriek bespreken we films uit het heden, verleden en de toekomst. Er staat steeds een ‘Classic Scene’ in de spotlights: een klassieker die zich op een of ander vlak wist te onderscheiden én die ook zonder zijn LGBT-thema overeind blijft als deel van het betere filmwerk. Gedaan met waardeloze recensies, amateuristische projecten en het uitmelken van meesterwerken die we al allemaal hebben gezien. Welkom in de LGBT Movie Hall of Fame!

CLASSIC SCENE: KISS OF THE SPIDER WOMAN Hannelore Goossens

William Hurt is geen onbekende voor de Oscar-uitreikende Academy. Reeds vier keer werd hij genomineerd voor een gouden beeldje, onder andere voor ‘A History of Violence’ (David Cronenberg, 2005) en ‘Children of a Lesser God’ (Randa Haines, 1986), en ook bij de Golden Globes en vele andere filmfestivals is hij geen onbekende. Waarom zijn carrière echter sinds 1985 richting deze filmprijsgoden gekatapulteerd werd, is zonder twijfel te danken aan zijn adembenemende hoofdrol in onze Hall of Fame-klassieker van deze ZiZoeditie: ‘Kiss of the Spider Woman’ (Hector Babenco). We ontmoeten Luis Molina (William Hurt) en Valentin Arregui (Raul Julia) als celgenoten in een Braziliaanse gevangenis. De overduidelijk homoseksuele Molina zit vast voor seksuele betrekkingen met een minderjarige, terwijl de gemartelde Arregui werd opgepakt als lid van een revolutionaire verzetsorganisatie. Om de tijd te doden, vertelt Molina gepassioneerd over zijn favoriete films, die hij tegelijkertijd met volle overgave uitbeeldt. Het zijn dan ook voornamelijk deze vertellingen,

56

die van Hurt de onbetwistbare ster maken van deze film. Reeds na de eerste vijf minuten is het haast onmogelijk om niet aan het beeld gekluisterd te zitten dankzij Molina’s/Hurts fenomenale vertolking van de diva uit zijn fictionele film. Hoewel Arregui regelmatig geïrriteerd raakt door Molina’s vrouwelijk gedrag, begint ook hij de boeiende performances van zijn celgenoot te appreciëren en er groeit een respectvolle vriendschap tussen de twee. Hierbij is niet alleen Hurts acteerprestatie bewonderenswaardig, maar ook de aangename regie van de verder haast onbekende Babenco mag niet vergeten worden. Met een ruimte van vijftien vierkante meter werken, is op zich al niet vanzelfsprekend, en Babenco hanteert zijn camera binnen deze ruimte als een penseel. Sierlijk zit hij op de huid van zijn acteurs: gevoelig, maar niet dramatisch. Haast als een derde personage, waardoor de kijker niet anders kan dan opgaan in hun leefwereld. Bovendien worden de verschillende invalshoeken van het verhaal even subtiel naar voren gebracht, als hun daadwerkelijke belang voor de voortgang van het

geheel. Al snel blijkt namelijk dat Molina door de geheime politie wordt gebruikt om informatie los te krijgen bij Arregui. In ruil voor deze informatie, krijgt Molina de kans om voorwaardelijk vrij te komen. Van deze verborgen agenda is echter weinig te merken zodra Molina in het gezelschap is van de man waar hij langzaam maar zeker verliefd op wordt. Hoewel politiek dus een relatief grote rol speelt in de verhouding tussen de personages, steekt Babenco al zijn bloed, zweet en tranen in de fascinerende relatie tussen de mannen. Homoseksualiteit wordt daar bovenop als onderwerp niet vermeden, maar ook absoluut niet behandeld als een grotere of belangrijkere factor dan bijvoorbeeld politieke overtuigingen. De occasionele intimiteit tussen Molina en Arregui komt dankzij de sterke regie en de prachtige prestaties van beide acteurs zo natuurlijk over, dat de kijker haast zou vergeten dat deze film een homoseksueel thema bevat. Geen tear-jerking, geen karikaturen, geen verborgen politieke boodschappen en zelfs geen moraal. ‘Kiss of the Spider Woman’ is cinema in al zijn prachtige eenvoud.


WORDT VERWACHT

Fame Kiss of the spider woman

Geen wonder dus dat, naast Hurt, niet alleen Babenco voor een Oscar werd genomineerd voor Beste Regie, maar ook schrijver Leonard Schrader voor zijn adaptatie van het gelijknamige boek, alsook de film in zijn geheel voor Beste Film. Een behoorlijk sterke en terecht beloonde prestatie voor een onafhankelijke low-budget film met een homoseksueel personage in de hoofdrol. Hoewel Ang Lee deze overtroffen heeft met zijn acht nominaties, waarvan drie verzilverde, voor ‘Brokeback Mountain’ (2005), is ‘Kiss of the Spider Woman’ een allesbehalve minderwaardige soortgenoot. Laat je gerust vangen in haar web, terwijl wij een standbeeld oprichten voor William Hurt!

Interior. Leather bar. – 2013

Het blijft toch fijn om holebi’s en transgenders te zien opduiken in films. Al is het maar om na te gaan of we onszelf er in herkennen. Daarom liggen we met de verrekijker op de loer, en waarschuwen we je alvast als dergelijke films aan de horizon opduiken. Niet te missen: wordt verwacht! G.B.F. – 2013 Hij liet lang op zich wachten, maar anno 2013 wordt het tijd dat de highschool-movie-fans er klaar voor zijn: de eerste volbloed, gay-themed highschool film is een feit! Gesitueerd in het hedendaagse, meest clichématige middelbare school landschap van de VS, stoten we in ‘G.B.F.’ op een nieuwe trend: gay zijn is glamoureus. Zo glamoureus zelfs, dat drie kandidates prom queens zich vol enthousiasme op de uit de kast geschopte Tanner storten, in de hoop om van hem hun Gay Best Friend te maken. Tanners onverwachte populariteit zorgt echter voor strubbelingen met zijn échte vrienden, waardoor hij voor enkele belangrijke keuzes komt te staan. Schrijver George Northy en regisseur Darren Stein kozen dus voor een alles behalve originele invulling van hun komische productie, maar misschien moet dit in het geval van ‘G.B.F.’ wel worden geprezen. Het zet homoseksualiteit namelijk wel in de spotlights, maar voldoet tegelijk ook aan alle clichés van een doordeweekse highschool film. Dat resulteert in een gelijkwaardige behandeling. Als we de recensies lezen, is het hoofdpersonage bovendien een ‘normale’ jongen die comics leest en niet de flair heeft van de bekende stereotypes. De prom queens vinden dit gegeven zelfs teleurstellend, waardoor ze er alles aan doen om zijn uitstraling meer gay te maken dan zijn natuurlijke staat van zijn. Dat de film enorm zijn best doet, valt dus al niet meer te betwijfelen. Of het geheel van kleurrijke dialogen, uitbundige scènes en extravagante pubers ook diepgang en kwalitatieve prestaties zal opleveren, valt nog af te wachten. Maar misschien willen we hem wel liever op het niveau van zijn soortgenoten zien, in al zijn oppervlakkigheid? Equality for all! INTERIOR. LEATHER BAR. – 2013 Na ‘Howl’ (Rob Epstein en Jeffrey Friedman, 2010), neemt James Franco opnieuw het voortouw in een productie die de artistieke én homoseksuele vrijheid van het Hollywood van de jaren 80 in vraag stelt. Hij en Travis Mathews hebben namelijk besloten om hun eigen versie van de naar verluidt gebande 40 minuten van de film ‘Cruising’ (William Friedkin, 1980) in beeld te brengen. Deze zou verwijderd geweest zijn om geen X-rating te krijgen, waardoor de film uitsluitend toegankelijk geweest zou zijn voor volwassenen vanaf 18 jaar. Ze willen hiermee naar eigen zeggen niet enkel het gebrek aan vrijheid aan de kaak stellen, maar ook opkomen voor het excentriekere milieu binnen de homogemeenschap. De bewuste scène(s) draaide(n) namelijk om homoseksuele SM-seks en beelden van een SM bar. Volgens hen zorgt de opkomst van gelijkheid voor holebi’s en transgenders namelijk voor de marginalisering van deze bewuste groep, waardoor er zelfs binnen de gemeenschap op dergelijke levenswijzen wordt neergekeken. ‘Interior. Leather Bar.’ wordt dus een film gemaakt door hetero’s met het hart én de middelen op de juiste plaats. Of deze ooit in de Belgische cinemazalen terecht zal komen, is hierbij nog de vraag. We zullen er echter zeker naar op zoek gaan.

57


Op zoek naar eerlijkheid in de muziek Ierse zangeres Lisa Hannigan daagt zichzelf uit


Toen ik in 2006 het nummer ‘9 crimes’ van Damien Rice op de radio hoorde spelen, werd ik op slag verliefd op de vrouwenstem uit het lied. Ik probeerde te achterhalen wie de vrouw achter deze kwetsbare maar oh zo mooie stem was, maar het duurde tot 2012 voor ik wist dat het om Lisa Hannigan ging. In tussentijd was Hannigan door haar voormalig vriendje Damien Rice bij het huisvuil gezet (na 8 jaar samengewerkt te hebben vertelde Rice minuten voor de start van een concert dat ze hem “beperkte in zijn creativiteit” en dat ze niet meer welkom was) en Lisa Hannigan bouwde met succes aan een solocarrière.

Hanne Bonte Toen de kans zich voordeed om Lisa-metde-magische-stem te interviewen, greep ik die met beide handen. Lichtjes nerveus – ze ziet er even adembenemend uit als ze zingt – ontmoette ik Hannigan toen ze optrad in Genk. Wanneer besefte je dat je zangtalent hebt? Lisa: “Dat weet ik niet precies. Als kind was ik altijd aan het zingen, maar ik kan me niet herinneren dat ik er echt goed in was. Ik deed het gewoon graag. De vroegste herinnering die ik heb, is dat ik op de achterbank van de auto zat en dat mijn moeder mee aan het zingen was met Joni Mitchell. Mijn broer en ik deden de backing vocals. Ik moet een jaar of twee geweest zijn, want ik zat nog in een autostoeltje.” Kom je uit een muzikale familie? Lisa: “Helemaal niet, ik ben zo’n beetje de enige! Iedereen zingt wel graag en houdt ervan om naar muziek te luisteren, maar daar stopt het. Mijn moeders oom was wel een heel goede pianist, maar dat is de enige muzikant in de familie.” “IK HAAT WIKIPEDIA!” Je Wikipedia-pagina legt een grote nadruk op jou als actrice in theaterstukken. Werk je ook echt aan een acteercarrière? Lisa: "Nee, ik deed een theaterstuk toen ik aan de universiteit studeerde, maar dat doet iedereen aan de universiteit, niet? Om een of andere reden belandde dat op mijn Wikipedia-pagina. Tijdens interviews bleef ik maar vragen krijgen over mijn 'acteercarrière' en ik dacht: "Ik moet dit

veranderen, want mensen komen hier om informatie op te zoeken en die is verkeerd." Ik probeerde het van mijn pagina te halen, maar de mensen bij Wikipedia lieten dit niet toe. We kregen tientallen mails van hen: "Hoe durf je zomaar zaken te veranderen". Volgens hen was dit 'belangenvermenging'. Ik bleef maar antwoorden: "Ik heb mijn identiteitskaart!" (schreeuwend) Maar het mocht niet baten. Sindsdien wil ik echt een soort oorlog tegen hen beginnen, zoals [maakt schietgebaar met handen]. Haha, nee serieus, ik zal gewoon in elk interview vermelden hoe zeer ik Wikipedia haat.” Hield je ervan om samen te werken met Damien Rice? Lisa: “Absoluut! Het was een lange tijd, dus uiteraard hadden we goede en slechte momenten, zoals dat bij alles het geval is. Maar vooral achteraf bekeken, was het ongelooflijk. Ik was heel jong en kon zo veel reizen en leerde hoe ik op een podium moest staan. We beleefden veel avonturen, dus het was echt een goede tijd.” Hoe ging je van je werk bij Rice naar je eerste soloalbum ‘Sea Sew’? Lisa: “Euhm… met een beetje paniek. (schaterlach) Ik had plots veel vrije tijd, wat ik daarvoor niet had, dus ik focuste me helemaal op het schrijven en ordenen van liedjes. Toen ik met Damien werkte, schreef ik nu en dan ook wel dingen neer in notitieboekjes, maar ik was er nooit bewust mee bezig. Eenmaal ik voltijds bezig was met nummers schrijven, ging alles verrassend snel.” Waar haal je de inspiratie voor je teksten? Lisa: "Over het algemeen schrijf ik nummers over de alledaagse dingen. Ik schrijf meestal niet over grote, dramatische momenten. Ik probeer eerder de schoonheid in de details te belichten. Soms duurt het niet lang om een tekst te schrijven en zitten de nummers al heel gevormd in mijn hoofd. Dit zijn vaak de betere liedjes op een album. Meestal start ik met een melodie en soms ook één regel tekst. Ik bouw het dan op van daaruit. Het gebeurt af en toe zelfs dat een nummer bijna af is en dat ik nog steeds geen idee heb waarover het gaat. Nummers schrijven gaat bij mij dus gepaard met het nodige mysterie." "Verder heb ik nog geen vaste routine om te kunnen zeggen "Zo doe ik het", want elk nummer is anders en het is telkens een ander proces om de tekst te schrijven. Ik wou

dat ik wel een vaste manier had. Dat zou veel eenvoudiger zijn, maar nu tast ik een beetje af. Dat is oké als je veel tijd hebt om teksten te schrijven, maar als dat niet het geval is, is het een beetje eng. (lachend) Maar euhm, ik geraak er wel!” PASSENGER Waarin verschilt je jongste album ‘Passenger’ van je eerste album? Lisa: “Wel, het voelde om te beginnen al zoveel beter toen ik het nog aan het schrijven was. ‘Sea Sew’ is een beetje in paniek gemaakt en ik wilde op dat album ook op een bepaalde manier overkomen. Bij ‘Passenger’ kon het me niet schelen hoe ik overkwam. Ik wou gewoon nummers schrijven over de dingen die echt aanvoelen voor mij, dus naar mijn gevoel is mijn tweede plaat eerlijker dan de eerste.” “Daarnaast gingen de opnames van het jongste album veel sneller: ‘Sea Sew’ namen we op in enkele weken, terwijl we er bij ‘Passenger’ slechts een week over deden. Verder werkte ik nu voor de eerste keer met een producer, dus dat was erg interessant. En ik ben beter geworden. Mag ik dat zeggen? (lachend) ’t Is echt waar hoor!” Was het een groot verschil om te werken met een producer? Lisa: “Een heel groot verschil. We werkten met Joe Henry en hij was echt een enorme hulp. We hadden een heel strak opnameschema, omdat de studio maar voor een week beschikbaar was, dus moesten we elke dag drie nummers afkrijgen. Wat fantastisch was aan Joe is simpelweg om zijn gehoor ter beschikking te hebben. Iedereen speelde de nummers met Joe in gedachten, waardoor een interessante atmosfeer werd gecreëerd. Bij het opnemen van albums heb je vaak - en daar zondig ik ook soms tegen - dat je zo goed mogelijk wilt spelen in de studio. En dat is een beetje… nutteloos, vind ik. Bij de opnames van 'Passenger' probeerden we te spelen alsof we een optraden gaven voor een publiek." "Iedereen speelde live, dus we zaten allemaal samen in de studio en speelden eenzelfde nummer vier of maximum vijf maal. Dat voelde erg bevrijdend aan, omdat je bijvoorbeeld niet tien keer enkel naar de drums moest luisteren. Je luistert gewoon naar het volledige nummer en onmiddellijk weet je of 'het' er is. Soms Paul Borghs kan een lied technisch gezien perfect zijn, maar is het gewoon saai. En andere keren

59


Niemand past perfect in een vakje kunnen er wat foutjes in het nummer zitten, maar heeft het een bepaalde energie die dat allemaal goedmaakt. We proberen altijd naar die energie op zoek te gaan, in plaats van perfect te spelen. Het resultaat is wat ruwer, maar daar hou ik van.” Luister je vaak naar muziek van anderen? Lisa: "Ja hoor, maar niet wanneer ik zelf nummers aan het schrijven ben. Want dat zal je altijd beïnvloeden. Ken je dat gevoel van wanneer je met een liedje in je hoofd zit? Als je bijvoorbeeld met een nummer van pakweg Madonna in je hoofd zit, is het erg moeilijk om een eigen nummer te schrijven. Soms weet je niet eens dat het lied ergens in je hoofd aanwezig is, tot iemand dan zegt dat het wat klinkt als Madonna. Dat is heel vreemd! Maar als ik niet aan het schrijven ben, luister ik heel vaak naar de muziek van anderen.” “Ik heb altijd enorm opgekeken naar Joni Mitchell, als schrijfster en als zangeres. En tegenwoordig hou ik erg van Feist. Hoe ze altijd zichzelf is, in elk aspect van haar video’s en haar kunst. Er is een soort van inspirerende ontspannenheid in alles wat ze doet en dat is erg vernieuwend.” LABELS Hoe belangrijk vind je liefdadigheid? Lisa: “Ik werk samen met enkele mensen die zich erg hard inzetten voor anderen. In mijn thuisland Ierland is er bijvoorbeeld de organisatie ‘Bernardos’ die zich inzet voor kinderen en volgens mij verrichten die mensen ongelooflijk werk. Als men dan vraagt: ‘Kan ik jouw nummer gebruiken voor dit’, geef ik natuurlijk toestemming. Zij doen zo veel en ik wou dat ik zelf meer kon doen. Ik hou ervan om met hen samen te werken. De manier waarop zij werken en hoe ze de naar de wereld kijken, is erg ongebruikelijk, in de positieve zin van het woord.” Jouw nummer ‘Ocean and Rock’ werd in Ierland gebruikt in een campagne voor het homohuwelijk. Hoe ������������������ sta jij tegenover het onderwerp?

60

Lisa: “Ik heb een sterke mening als het op rechten voor holebi’s en transgenders aankomt. Het is erg dat mensen nog moeten debatteren over het homohuwelijk. Volgens mij zullen we binnen twintig jaar met afgrijzen terugkijken naar hoe holebi’s behandeld werden vandaag. In huidige tijden is het simpelweg krankzinnig! Ik snap gewoon niet dat er in Frankrijk bijvoorbeeld zoveel protest kwam tegen gelijke rechten. Niemand die er tegen is, heeft ooit ook maar iets gezegd dat zinvol klinkt. Ik kan het niet begrijpen.” Denk je dat mensen ofwel hetero ofwel holebi zijn, of zie je geaardheid eerder als iets vloeiends? Lisa: "Ik denk dat het moeilijk is voor iemand om te begrijpen hoe een ander zich voelt diep vanbinnen. Mijn eigen geaardheid is eerder vloeiend dan heel scherp afgelijnd. Begrijp je wat ik bedoel? Volgens mij moeten mensen zelf beslissen hoe ze zichzelf en hun seksualiteit definiëren. Iemand anders moet hen geen label opkleven.” “Ik weet trouwens als muzikant hoe zeer mensen een label op je willen plakken! (schaterlach) Telkens opnieuw hoor ik: ‘Welk genre speel je?’ Mensen voelen zich veilig als ze een label op je kunnen kleven, zodat ze je in een bepaald vakje kunnen passen, maar niemand past perfect in een vakje.” Leg je jezelf regels op om voor je stem te zorgen? Lisa: "Zes jaar geleden ben ik gestopt met roken. Dat was een goede beslissing, want het roken had echt een invloed op mijn stem. Ik rookte erg veel! Met een vriend ging ik naar zo'n cursus en ik gaf het roken zonder problemen op. In minder dan twee weken tijd voelde ik me beter en merkte ik dat ik beter zong. Ik besefte hoe belangrijk het is om te appreciëren wat je hebt, in alles eigenlijk. Niet alleen als je goed kan zingen, maar bijvoorbeeld ook als je kan rondlopen of dingen heffen. Bij al die zaken geldt: als je het kan, moet je het verzorgen. En hopelijk kan je het dan altijd blijven doen.

Er zijn geen bepaalde regels die ik mezelf opleg, maar ik zal bijvoorbeeld mijn nachtrust niet overslaan. Oké, eigenlijk doe ik dat wel, maar niet zo vaak meer als vroeger. (lacht) En ik drink met mate… denk ik.” ”Oh, en thee, ik drink veel thee! Thee is gezond volgens mij. Maar het antwoord op je vraag is dus eigenlijk ‘nee’.” Voel je soms de verleiding om terug te roken? Lisa: “Heel af en toe. Het gebeurt erg zelden nu. Ik rookte letterlijk twintig tot veertig sigaretten per dag en nu gebeurt het misschien twee maal per jaar dat ik de verleiding voel. Meestal ben ik dan iets aan het drinken met vrienden en denk ik bij de geur van een verse sigaret in eerste instantie ‘mmm’, maar na vijf seconden is dat gevoel alweer verdwenen. Het is een afschuwelijk klein monstertje, het roken. Het krijgt je in z’n macht en probeert je daar te houden. Ik ben blij dat ik er van verlost ben.” STOMME KATTENFILMPJES Wat is jouw motto? Lisa: “Ik probeer mezelf altijd te overtreffen. Volgens mij moet je jezelf altijd zo veel mogelijk uitdagen. Weet je, het is beter om eens goed op je bek te gaan, dan altijd binnen de lijntjes van het veilige te blijven. Dus ik probeer altijd om beter te zijn en niet te snel tevreden te zijn. Vooral in het zingen vind ik dat belangrijk. Ik wil beter worden en meer kleur krijgen in mijn stem, naarmate ik ouder word. Ik wil via het zingen bepaalde gevoelens op een heel eerlijke manier kunnen overbrengen. Dat is waarom ik mezelf altijd push.” Waaraan denk je als je ‘s nachts de slaap niet kan vatten? “Zoals iedereen voel ik dan de algemene angst van ‘Wat ben ik aan het doen met mijn leven?’, maar ’s ochtends voel ik me altijd beter. Of ik kijk naar stomme kattenfilmpjes op het internet!” (schaterlach)


snoepen uit een amber kookboek

LACHTAART MET

ZOMERSPROETEN

De temperatuur stijgt en de nationale zomersport is opnieuw begonnen: voorbijgangers bekijken op het terras of vanuit het balkon. Daar hoort een verfrissende drank en een stuk taart bij. Maar liefst een luchtige taart, niets te zwaar. Say cheese! Deze kaastaart met aardbeien brengt je zeker aan het lachen. Handig bij dit recept is een hoge springvorm. Voor de bodem van de kaastaart gebruik je verkruimelde zandkoekjes of speculaas, gewoon verkruimelen en ongeveer 1 centimeter dikke laag van verkruimelde koekjes gebruiken als bodem! Voor de vulling van de taart: 2 eidooiers 112 gram eiwit = ongeveer van 3 eieren 12 gram maïszetmeel 200 ml melk 300 gram platte kaas 2 x 30 gram suiker  Meng de maïzena en de suiker en doe er een scheutje melk bij om de klontertjes te voorkomen, goed doorroeren! Voeg 2 eidooiers en de rest van de melk aan het papje toe. Breng de mengeling aan de kook en roer door tot je een homogene massa hebt. Als het eventjes heeft geprutteld, haal je het beslag van het vuur en doe de platte kaas erbij, goed doorroeren tot je een gladde massa hebt! Doe vervolgens het eiwit en de suiker in een kom en klop op tot een luchtige, vaste massa.  Voeg het eiwit lepel per lepel toe en roer voorzichtig door je beslag tot je een gladde massa verkrijgt! De vulling is nu klaar. Giet over je kruimeldeeg en bak je taart gedurende 20 minuten in een oven van 180 graden, daarna verlaag je de temperatuur naar 150 graden en laat nog 10 minuten verder bakken. Op het einde kan je de taart naar wens afwerken met verse aardbeitjes.

Foto © vtm

Smakelijk! Alaise bevindt zich in s’-Gravenwezel, op de Wijnegemsteenweg nr 39. Het is een klein, gezellig pand met plaats voor maximum 30 personen. Reserveren kan op 03/297.80.82

61


Georges Eekhoud

een opmerkelijke schrijver

In eer hersteld en nu ook afgestoft © Collectie Letterenhuis

In Antwerpen is deze zomer meer te beleven dan sport en uitgaan. Spring ook eens binnen bij een tentoonstelling over een bijzonder man. Hoewel hij een eeuw geleden leefde, houdt deze Georges Eekhoud ons voor hoe je de gangbare sociale normen niet slaafs hoeft te volgen. Op een welklinkende manier nog wel, want zijn passie en beroep waren schrijven. Zo staat één van de eerste begripvolle Westerse romans over homoseksualiteit op zijn palmares.

Net voor de overgang naar de twintigste eeuw verscheen een boek over een graaf die een platonische verhouding had met een jonge boer. Het openlijke en positieve verhaal typeert Georges Eekhoud om twee redenen. Ten eerste had hij, hoewel getrouwd, zelf enige ervaring met de herenliefde (die niet beperkt bleef tot het platonische). Ten tweede handelt een verhaal over de hechte vriendschap tussen een graaf en een boer onvermijdelijk ook over de afstand tussen de sociale klassen. Eekhoud was immers zelf afkomstig uit de Antwerpse middenklasse, maar beschreef met veel empathie het leven van de gewone man. Als Franstalige verdedigde hij de Vlaamse emancipatiestrijd, terwijl het voor vele van zijn collega’s bon ton was om de arme Vlamingen uit te schelden voor pummels en boerenkinkels.

David Schoenmaekers Aanvankelijk leek het erop dat Eekhouds werk ‘Escal-Vigor’ weinig ophef zou veroorzaken, maar conservatieve lieden maakten er toch een rechtszaak van in Brugge. Zijn boek werd als zedenschennis bestempeld en Eekhoud moest, samen met Camille Lemonnier, voor het Hof van Assisen verschijnen wegens persdelicten. Verschillende auteurs steunden hen en ze werden vrijgesproken.

62

Het was niet de eerste en zeker niet de laatste keer dat Eekhoud zich met het homothema zou inlaten. Zo werkte hij mee aan Akademos, een Frans literair maandblad met homoseksuele inslag en aan het Jahrbuch für sexuelle Zwischenstufen van dr. Magnus Hirschfeld, grondlegger van de eerste organisatie ter verdediging van de rechten van homo’s. Eekhoud was wellicht de eerste die de fascinatie van homo’s met de figuur van Sint-Sebastiaan verwoordde. Georges Eekhoud werd geboren in Antwerpen in 1854 en werd weeskind op zijn elfde. Hij liep school in Mechelen en ging op pensionaat in Zwitserland. Daar studeerde hij wiskunde, wetenschappen, Duits, Engels en Italiaans – talen waarin zijn werk veel later zou worden vertaald. Na drie maanden aan de Militaire School in Brussel, begon hij zijn beroepsleven als hulpcorrector voor een krant. Hij woonde kort in Kapellen om zich dan definitief in Brussel te vestigen. In 1927 overleed hij aan zijn schrijftafel te Schaarbeek. Aanvankelijk schreef Eekhoud in de romantische stijl die toen domineerde, maar algauw ging hij over tot een poëtisch realisme en naturalisme. Het leverde


© Collectie Letterenhuis

treffende verhalen op over het Kempense landschap en het Antwerpse stads- en polderleven, folklore zoals het gansrijden. Levendig bracht hij volkse types in zijn romans naar voren, figuren die maatschappelijk, religieus of seksueel uit de band springen en opstandelingen met een groot hart die zich afzetten tegen de bekrompen en zelfzuchtige burgerij. Als estheet en poëet ontwikkelde deze Franstalige man een eigenzinnig woordgebruik, met ook Vlaamse uitdrukkingen en belgicismen, om de geschetste Vlamingen levensecht te maken. De schrijver genoot literaire erkenning in 1893 met de vijfjaarlijkse prijs voor literatuur. Eekhouds loopbaan getuigt van een brede belangstelling en engagement. Behalve het schrijven van romans en essays maakte hij vertalingen en schreef hij diverse werken als kunstcriticus, onder andere over de componist Peter Benoit, de schrijver Hendrik Conscience en de schilder David Teniers ‘de Oude’. Daarmee droeg hij bij aan de Vlaamse culturele ontvoogding. Bovendien was hij docent literatuur aan de Université Nouvelle, een anarchistische afsplitsing van de Université Libre de Bruxelles. Inderdaad, Eekhoud stond

Georges Eekhoud met echtgenote Cornélie Van Camp - © Collectie Letterenhuis

dicht bij de socialistische beweging en getuigde in zijn werk van anarchistische sympathieën. Als verdediger van de Vlaamse emancipatiestrijd nam hij tijdens de Eerste Wereldoorlog een pacifistische houding aan. Met een interview dat hij tijdens de oorlog aan een Duitse krant had toegestaan als officiële reden, zou hem een andere lesopdracht na de oorlog worden ontnomen en werd hij geweerd van alle officiële literaire plechtigheden. Gesteund door artiesten als James Ensor en René Magritte, die hem later portretteerde, kreeg hij echter eerherstel. Een groot deel van de bibliotheek van Georges Eekhoud wordt bewaard in de Antwerpse Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, waar een zaal naar hem werd genoemd. Daar kan je ook terecht voor één luik van de tentoonstelling, waarin de link wordt gelegd met de internationale homoseksuele context uit Eekhouds tijd, met personaliteiten als Oscar Wilde, de Nederlandse schrijver en vriend Jacob Israël de Haan (die, onder de indruk van ‘Escal-Vigor’, een Nederlandstalige bewerking maakte van enkele van zijn werken), de Duitse homovoorvechter dr. Magnus Hirschfeld (die door Eekhoud is rondgeleid in Brussel) en de Fransman Jacques

d’Adeswäld Fersen (de man achter Akademos). Het andere luik, gewijd aan leven en werk van Georges Eekhoud en het proces over ‘Escal-Vigor’, vindt plaats in Het Letterenhuis, waar ook een deel van zijn archief wordt bewaard.

MEER INFO De tentoonstelling is een project van het Fonds Suzan Daniel, de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience en Het Letterenhuis, en loopt van 27 juli tot en met 25 augustus. Praktische inlichtingen op www.fondssuzandaniel.be

Kijk snel op p.84 en win tickets voor de expo over Georges Eekhoud!

WIN!

63


l T l n a v e t s i n l e o i o d s v s e e r g O exept diepste h m

64


De nummers verwoorden mijn gedachten. Alleen dan kan je iets maken dat genuine and honest is Zanger Tom Odell stelde pas zijn debuutalbum ‘Long Way Down’ voor in de Ancienne Belgique in Brussel. Odell, ons allen bekend van zijn recente hit ‘Another Love’, won eerder dit jaar nog de Critics’ Choice tijdens de Brit Awards, en volgt daarmee grote namen als Emeli Sandé, Jessie J en Adele op. Veel tijd heeft Tom niet om te genieten van de wending die zijn leven dit jaar heeft genomen. Wanneer ik hem enkele dagen na het concert opbel, heeft hij alweer een reeks trips en concerten doorheen Europa achter de kiezen... Annelies Leysen “Ik geef je hem even door,” zegt zijn manager, “maar hij is wel erg moe.” Tom onderdrukt nog even een geeuw en nestelt zich op de sofa van een Berlijnse hotelkamer, maar overwint zijn vermoeidheid al snel wanneer we het hebben over zijn album en de nood om zijn gevoelens te vertalen in muziek. ZONDER OPSMUK Het album klinkt heel ‘echt’, alsof het live is opgenomen, in één keer. Is dat een bewuste keuze? Tom: “Het was zeker de bedoeling om het zo te maken, niet te afgeborsteld. Ik vind dat die werkwijze zeker de echtheid versterkt. Een beetje ruw. Muziek gaat over emoties, over een gevoel. En dat kan je niet zomaar te afgewerkt naar voren brengen, omdat je dan afbreuk doet aan dat gevoel. Vandaag is alles zo computergestuurd en bewerkt. Zeker in hedendaagse muziek. Dat wilde ik koste wat het kost vermijden. Wat je hoort, ben ik. Helemaal en ongecensureerd, zonder opsmuk.” Odell vindt het vooral belangrijk in zijn nummers terug te gaan naar een gevoel waarmee hij op een bepaald moment

worstelde, zonder daarmee bewust een sfeer te creëren. ‘Long Way Down’ is een opeenvolging van toevallige momenten in zijn leven, die hij nadien tot nummers heeft verwerkt, zonder voorbedachte rade. Tom: “Het was in feite helemaal niet mijn bedoeling om een album over liefde te maken, but it turned out to be anyway. (lacht) De nummers gaan dus niet over één bepaalde persoon, maar het gaat wel over situaties die uit het leven gegrepen zijn. Alle nummers zijn gebaseerd op de periode tussen mijn negentiende en mijn eenentwintigste, het gaat dus uiteraard ook weer niet over tientallen meisjes. Ik geloof dat het er twee waren. (stilte) Of drie. Ik werk puur rond mezelf, omdat ik er niet in geloof dat dingen voor anderen doen je een gelukkiger mens kan maken. Ik heb dit album dan ook in de eerste plaats voor mezelf gemaakt, en de nummers voor mezelf geschreven. Ze verwoorden mijn gedachten. Alleen dan kan je iets maken dat genuine and honest is. Wanneer

je iets maakt omdat je denkt dat mensen zich erin kunnen herkennen, ben je fout bezig. Dan is het niet echt. Daarom vertrek ik vanuit mezelf, en hoop ik dat mensen daar wel door geroerd zijn. Dat ze zich er ergens wel in kunnen vinden en dat het bij hen een eigen gevoel kan oproepen. But it needs to be genuine and honest.” IMPULSEN VAN HET MOMENT Die overtuiging uit zich ook heel duidelijk in het werk van de jonge Brit: hij schrijft zijn nummers puur op gevoel. En dat is ook hoe hij zijn leven leidt, en wìl leiden. Tom: “Ik start vanuit een gevoel en ga dan experimenteren, maar ik heb wel altijd een bepaald idee in mijn hoofd van hoe ik zou willen dat het klinkt. (lacht) Dat lukt nooit, de werkelijkheid krijgen zoals het eruit ziet in mijn hoofd. Moeilijk is dat! De impulsen die je krijgt, moet je koesteren. Het is alleen niet altijd makkelijk om ze te vereenzelvigen met het beeld dat je in je hoofd hebt. Dat blijft altijd een beetje balanceren. Maar dat maakt het net boeiend.”

meer info 'Long Way Down’ verscheen op 24 juni 2013 bij Colombia Records Het volledige interview met Tom Odell vind je op www.zizo-online.be (zoekwoord ‘Odell’)

65


Summer of

LOVE

Feesten in alle uithoeken van Europa

Er zijn ‘Gay Prides’ in heel Europa deze zomer: de bekende parades in Amsterdam en Keulen, maar er zijn ook Prides op plaatsen waar je ze niet verwacht. Misschien eens een prachtmoment om te liften door heel Europa? Maak je klaar voor de Summer of Love! Dennis De Roover

66 66


ANTWERP PRIDE 8 – 11 augustus

www.antwerppride.com Eerste editie ooit: 2008 Tal van feesten in de Scheldestad, waaronder de parade op de Kaaien op 10 augustus. De World Outgames Antwerpen vinden dit jaar gelijklopend plaats van 31 juli tot en met 11 augustus. Het belooft dus een zeer sportieve editie van de Antwerp Pride te worden. En ja, op 10 augustus komt Loreen optreden tijdens ‘Supergays’ in de Waagnatie. REYKJAVÍK PRIDE 7 – 12 augustus

www.gaypride.is Eerste editie ooit: 1999 Een heel familievriendelijke Pride waaraan letterlijk heel de stad deelneemt. Als heteroseksueel burgemeester Jón Gnarr naar goede traditie opnieuw in drag deelneemt, zit de sfeer goed. PRAGUE PRIDE 12 – 18 augustus Eerste editie ooit: 2011

www.praguepride.com Een week vol evenementen bereikt haar hoogtepunt op zaterdag 17 augustus met een parade en een aansluitend muziekfestival in de prachtige binnenstad van Praag. De jongste Pride in het voormalige Oostblok is de grootste in de regio en een voorbeeld dat er in Centraal- en Oost-Europa ook tolerante landen zijn. EUROPRIDE MARSEILLES 2013 10 – 20 juli

COLOGNE PRIDE 22 juni – 7 juli www.csd-cologne.de Eerste editie ooit: 1991 De Pride is Keulen is een gigantisch event dat gemakkelijk meer dan 500.000 bezoekers lokt. Meer dan 100 wagens doen mee aan de parade. Keulen heeft immers een carnavalstraditie en ook tijdens de Pride is er een jury die de creativiteit van de wagens beoordeelt en prijzen uitdeelt. Het parcours gaat van die Deutzer Brücke naar de Dom van Keulen. COPENHAGEN PRIDE 20 – 25 augustus www.copenhagenpride.dk Eerste editie ooit: 1996 De Copenhagen Pride is onmiskenbaar één van de meest kleurrijke prides met veel vlotten, regenboogvlaggen, dykes on bikes, gillende queens en leermannen. Het epicentrum van de Pride is het centrale plein, Rådhuspladsen, waar de parade op het einde bijeenkomt. De Zweedse groep Army of Lovers komt dit jaar optreden. ISTANBUL PRIDE 30 juni Eerste editie ooit: 2003 De Istanbul Pride wordt gehouden in de wijk Taksim in de İstiklal Caddesi (Onafhankelijkheidsstraat), een grote winkelstraat van drie kilometer die enkel toegankelijk is voor voetgangers. Na de parade kan je in dezelfde straat de verschillende nachtclubs bezoeken. De Pride trekt ieder jaar meer deelnemers en krijgt ook politiek meer weerklank..

www.clubeuropride.com Eerste editie ooit: 1992 De Europride wordt ieder jaar door een andere Europese stad georganiseerd en vindt dit jaar in Marseille plaats. Vanuit de oude haven vertrekt een Pride Boat voor een rondvaart. Er is een parade naar het Prado strand gaat en tijdens de openingsceremonie zullen 2013 holebikoppels trouwen met elkaar: het grootste homohuwelijk van Europa!

AMSTERDAM GAY PRIDE 27 juli – 4 augustus amsterdamgaypride.org Eerste editie ooit: 1996 De Amsterdam Gay Pride blijft een evenement van wereldformaat waarbij zowat heel de stad meedoet. Het hoogtepunt is klassiek de Canal Pride Parade met praalboten met verscheidene thema’s. De Canal Pride Parade trekt dit jaar op zaterdag 3 augustus door de Prinsengracht.

67 67


Japan waar gay zijn de middelmaat is

Japan is een land vol contrasten waar de bezoeker om de haverklap wordt verrast door een vreemd gebruik, de intrinsieke discipline of uitbundige expressie. Mijn excuses voor dit reisbrochurecliché, maar het is waar! Timothy Junes Hoe gedisciplineerd Japanners ook zijn tijdens de werkuren en hoe strikt ze omgaan met processen, uitbundig - maar dan wel beleefd - kunnen ze zijn in hun vrije tijd. Strak in het pak overdag, expressief na de uren. Het blijft de Japan-bezoeker verbazen. Etiquette en savoir-vivre zijn uiterst belangrijk in ‘het land van de rijzende zon’. Zo eet je niet op straat, je neus snuiten doe je best ook niet in het openbaar. Je staat op voor senioren. Op roltrappen sta je links: rechts is voor wie voorbij wil steken. Het openbaar vervoer is uiterst stipt. Reizigers wachten niet voor de deur maar naast de deur. Er staan vakjes die aangeven of je de eerste metro, dan wel tweede of derde zult moeten nemen. Voorsteken is uit den boze. Eerst stappen reizigers uit, dan stappen de nieuwe passagiers in. Het gaat snel maar vlot. Er wordt geduwd, maar dat hoort erbij. Tokio op zich telt 13 miljoen inwoners, met de ‘randgemeenten’ erbij 35 miljoen. Dan heb je wel discipline nodig. Die discipline gaat gepaard met bijna blind vertrouwen, naïviteit misschien zelfs. Wie herinnert zich de foto’s niet van Japanners mooi in de rij, wachtend op hun hulppakket na de ramp in Fukushima? Dat

68

vertrouwen uit zich op straat, waar Japanners met hun Louis Vuitton-portefeuille zichtbaar wandelen zonder te (moeten) vrezen voor diefstal. Of op de bus in Kyoto, waar je pas bij het uitstappen betaalt voor je afstand. Nergens voel je je onveilig. Achterbuurten lijken niet te bestaan. Onveiligheidsgevoel? Onbestaand. ‘Kleine criminaliteit’ lijkt er gewoon niet te zijn. Er zijn daklozen, maar die vallen je niet lastig. Hangjongeren hebben we ook niet gezien. PERSOONLIJKE RUIMTE, PRIVACY EN PREUTSHEID Persoonlijke ruimte is erg relatief in Japan. De vierkante meter is peperduur en mensen wonen dus klein en leven buiten. Privacy, weg van je ouders of je gezin, vind je in de massa. De avondspits loopt in Tokio van 22 uur tot middernacht, de tijd van de laatste metrotreinen. Je echte privé-ruimte zit tussen je oren. Daarom zie je overal Japanners de ogen sluiten in bussen en treinen. Ze luisteren naar hun muziek, bekijken hun favoriete televisiespelprogramma op hun gsm, lezen hun aangebrande manga. Japanners zijn preuts. Seksualiteit is iets privé. Toch zie je schaars geklede meisjes op straat. En diegene die omkijken, zijn toeristen. Maar Japanners zijn ook geniepig. Tijdens spitsuren zijn er rijtuigen voorzien voor vrouwen, want in de andere worden ze betast. Een vrouw in een gemengd rijtuig is dan misschien wel stiekem een slet. Wees gerust, bij toeristen doen ze dat niet. Ze zijn preuts, maar niet in de onsen en publieke baden. Onsen zijn natuurlijke

warmwaterbronnen waar baden aan gebonden zijn. Sauna’s au naturel. Net als bij ons heb je verschillende baden met verschillende temperaturen, een sauna, mogelijkheid tot scrubbing en massage. Aan die onsen zijn een aantal regels verbonden, net als bij publieke baden. Die zijn net als onsen, maar dan zonder natuurlijke waterbron. Sommige van die baden verbieden tatoeages. Die zijn immers erg verbonden met de Yakuza, de Japanse maffia. Die zijn niet welkom. Overigens, onsen en baden worden druk bezocht. Badkamerprivacy bestaat thuis niet, die heb je in de openbare baden. Uiteraard zijn die niet gemengd: je blijft onder mannen of onder vrouwen. Voor je in bad gaat, moet je jezelf drie keer wassen aan een lage wasbak en zit je op een krukje. In de meer chique baden is alles voorzien: een zeemvelletje om je geslachtsdelen te bedekken bij het wandelen en je te drogen, cosmetica, tandenborstels, scheergerief, kammen en haarborstels. Hoewel het niet hoort, heb ik mijn ogen goed gebruikt. Veroordeel me niet, als toerist ben je altijd wat voyeur. Ik zag mannen er zich scheren en niet enkel hun baard. Neen, ook schaam, rug- en konthaar scheer je in de publieke baden. Dat voelt meer privé aan dan thuis. En ja, ik vond het een geweldige ervaring. De locals blijven er trouwens geen uren. Wassen, scheren, pootje baden, weg. Het is echt een functionele activiteit voor jong en oud. Of er in de onsen - waar mensen meer hun tijd nemen – ook een en ander gebeurt dat het daglicht niet moet zien, kan ik niet vertellen. Ik ben niet gaan piepen op onchristelijke uren. Misschien had ik dat wel moeten doen.


LGBT OK? LGBT-rechten in Japan zijn onbestaand. Er is geen antidiscriminatieregeling voor holebi’s en transgenders, er is geen partnerregeling, laat staan het homohuwelijk. Toch is Japan geen homofoob land. Homoseks was er welgeteld zeven jaar verboden: tussen 1872 en 1879. En dat had de wetgever gedaan uit na-aperij van het Westen en de Qing-dynastie in China. De grondwet verbiedt discriminatie maar benoemt geen doelgroepen. Er is dus geen bescherming tegen huiseigenaars die weigeren te verhuren aan koppels van hetzelfde geslacht. Anderzijds is coming-out niet echt een probleem en mogen Japanse holebi’s met hun partner trouwen in landen waar ze wel mogen trouwen. Gemeentebesturen zullen de nodige documenten hiervoor meegeven. Er is ook geen verbod op gay bijeenkomsten of media. Institutioneel Japan is vooral onverschillig tegenover LGBT-issues.

Voor liefhebbers van dat soort activiteiten zijn er de gay onsen, de homosauna’s. Daar kan je ook min of meer spotgoedkoop overnachten en slapen op uitrolbedden, de futons. Maar of je veel gaat slapen, durf ik niet te garanderen. WORK HARD, PLAY HARD Zo strak in het mooie pak als ze zijn tijdens de werkuren, zo uitbundig kunnen ze erna zijn. Na het werk gaan ze op stap met vrienden en/of collega’s. Een goede Japanner doet zich dan zatter voor dan hij werkelijk is. Dan kan hij ongegeneerd opmerkingen maken tegen zijn baas. ‘s Anderendaags volgen dan excuses: “Ik was zo dronken.” Maar de boodschap is wel gegeven. Ook vestimentair maken Japanners een verschil tussen werk en vrije tijd. Na het werk zijn vrolijke kleuren, modieuze kleuren, outfits waarover is nagedacht en ‘uniek’ zijn de regel. Een aangename bijkomstigheid is dat je niet vies wordt bekeken. Dat is bij ons wel eens anders. Bijzonder Japans is bijvoorbeeld cosplay. Daarbij verkleed je je als jouw favoriete mangapersonage en gedraag je je ernaar. Er zijn talrijke cosplaybijeenkomsten.

REIZEN IN JAPAN Reizen in Japan is veel gemakkelijker dan het lijkt. Bestel je Japan Rail Pass voor intercitytreinen. Probeer zeker de Shinkansen (TGV). Je hebt weinig nodig, de meeste hotels voorzien toiletgerief. Straatnamen staan vermeld in ons alfabet, maar specifieke adressen zijn soms moeilijk te vinden. Aap de Japanners na: buig een beetje, betaal met twee handen en draag propere sokken zonder gaten. Je moet vaak je schoenen uitdoen. Gelukkig verkoopt men overal sokken.

Entertainment is overal verkrijgbaar: spelarcades, karaokebars, winkels die laat openblijven. Veel opties om na een dag hard werken de zinnen te verzetten. Zot zijn doet in Japan duidelijk geen zeer. Wat vind je van Hentai Kamen? Een superheld die zijn kracht put uit het dragen van damesslips op zijn hoofd! De film en roadshow zijn een megasucces. JAPAN, GAY LAND De gay scene in Japan is moeilijk te vinden. Net zoals bij andere adressen moet je niet alleen op straatniveau zoeken, maar ook op hogere en lagere verdiepingen. Die staan aangeduid als 2F (second floor, onze eerste verdieping, want de gelijkvloerse verdieping is 1) of B2F, (basement second floor). Mijn Japan-reis was een familiereis met mijn zus, haar man en hun twee jonge kinderen. In Tokio heb ik de gay scene gezocht en een beetje gevonden, maar contact leggen was moeilijk door de taalbarrière en net als hier start het clubben laat. Maar na een dag gevuld met toerisme was ondergetekende toch wel doodmoe. Natuurlijk kan je altijd contact leggen via Grindr, maar ook daar bleek de taalbarrière problematisch. Niet getreurd echter: Japan is een gay land. Nergens als in Japan is er zo veel liefde voor kitsch en camp, voor Hello Kitty, voor de regenboog, voor schattige beestjes op instructieposters, voor mode. Elke man onder de 50 lijkt er modieus gekleed en draagt een manbag. Ook stoere venten hebben een mandje aan hun fiets. Macho much? Japan was een prachtig land voor boywatching. Knappe

jongemannen uitgedost in mooie tenues. Wat wil je meer? Toch vertrouwde ik er op mijn gaydar, het is kwestie van opnieuw kalibreren. Hoe ‘gay’ de hetero’s er uitzien, de homo’s gaan telkens een stapje verder. En zeker in groep haal je ze er wel gemakkelijk uit. Japan is niet bepaald LGBT-vriendelijk, maar ook niet homofoob (zie kader). Er mag dan wel geen wettelijke bescherming zijn, de ruime blik van Japanners over zelfexpressie maakt het gemakkelijk om in het openbaar ‘jezelf te zijn’. Als salaryman tijdens de werkuren weliswaar niet, maar wel daarbuiten. Salarymen zijn in Japan de mannen met een ‘witteboord-job’ in de dienstensector. Ze lopen overdag gekleed in donker pak. Vrouwen met zulke banen heten office lady. Buiten de strikte context kan alles: buitenissige mode, dure merkkledij gemixt met H&M maar evengoed soms peperdure traditionele kimono’s. Ook daar kijkt niemand vreemd van op. Jongeren in folklorekledij is bij ons zo goed als ondenkbaar. Maar overal en altijd blijven ze beleefd, al vinden ze ons toeristisch gedrag soms erg storend. Dat brengt ons terug bij het begin: Japan is een land van contrasten: Westerse technologie met Aziatisch traditioneel denken, regels met vrijheid, discipline met expressie, Shinto-tempels tussen hypertechnologische wolkenkrabbers. En al heeft het land tal van problemen als een erge vergrijzing en hoge zelfmoordcijfers, is Japan een cultuur die erom vraagt nog beter te leren kennen.

69


Berlin,

die ewig junge Stadt Gay metropool van Europa

Er zijn geen andere steden die zich laten omschrijven als de Duitse hoofdstad. Een stad waar museumstukken al snel een gay lading krijgen en homo’s een eigen museum hebben, een stad met een openlijk homoseksuele burgemeester waar gezonde chaos heerst en sommige gay cafés nooit sluiten. Dit moet wel Berlijn zijn! Dennis De Roover Die Urania-Weltzeituhr op Alexanderplatz

Berlijn is één van de grootste culturele, politieke en wetenschappelijke centra van Europa. Het is een kruispunt tussen Oost- en West-Europa. De stad ademt geschiedenis uit, maar heeft anderzijds een zeer liberale levensstijl, ook door de grote aanwezigheid van homo’s in het straatbeeld. Niemand zal er vreemd van opkijken als je in punkkleding naar de opera gaat of in lederen kostuum post vast op een straathoek. Seksualiteit wordt behoorlijk vrij beleefd in deze gay metropool van Europa. AFSPREKEN BIJ ALEX We beginnen onze tocht door Berlijn op Alexanderplatz, of Alex voor de vrienden.

70

Dit verkeersknooppunt in Oost-Berlijn is een favoriete ontmoetingsplek voor het uitgaan. Wanneer je hebt afgesproken met vrienden, maar je twijfelt over het uur, kan je het opmerkelijke Urania-Weltzeituhr raadplegen. Dit uurwerkplantsoen beeldt symbolisch de wereld uit en bevat de namen van 148 steden, zodat je meteen ook kan controleren of je buitenlandse vrienden kunt telefoneren zonder hen uit hun slaap te houden. Alexanderplatz is een goede vertrekplaats voor het openbaar vervoer. Het vervoer in Berlijn is fenomenaal. Door de hoge frequentie van lijnen in de metro (U-Bahn) en het stadsspoor (S-Bahn) moet je zelden langer dan vijf minuten wachten voor de volgende rit. Uiteraard koop je een BVG Karte waarmee je onbeperkt kunt reizen met de metro en het stadsspoor. Met een BVG Karte voor zone A en B geraak je in heel de binnenstad en een deel van de buitenwijken. Bijbetalen voor zone C houdt enkel steek als je een paar dagtrips buiten de stad plant, zoals naar Potsdam. HOGERE SFEREN Terug naar het drukke plein Alex waar de Fernsehturm, een toren van 368 meter hoog, bovenuit steekt. Het is meteen ook het hoogste gebouw van Berlijn, een stad die geen wolkenkrabbers heeft. Overal


in de stad duikt de toren in de verte op. Hij was eerst een machtssymbool van Oost-Berlijn, maar is het symbool van het verenigde Berlijn geworden. Op het uitzichtplatform op 203 hoogte kan je heel de stad bewonderen. Ingewijden zijn echter gierig en weten dat op de bovenste verdieping van de Park Inn, vlakbij de Fernsehturm, een bar is waar je gratis binnenkomt. Dan geef ik mijn geld liever uit aan een drankje in bijzijn van locals in plaats van opgejaagde toeristen. Ik bekijk de stad vanuit hogere sferen. Vanuit de Park Inn heb je een goed uitzicht. Het enige wat een beetje in de weg zit, is jawel - die verdomde Fernsehturm. We wandelen door naar das Rotes Rathaus in het historische centrum van Berlijn, het stadhuis dat is opgetrokken uit rode bakstenen. In dit stadhuis zit de burgemeester van Berlijn, die ‘Regierender Bürgermeister’ wordt genoemd, omdat hij ook een soort minister-presidentfunctie bekleedt voor de zelfstandige deelstaat Berlijn. Al sinds 2001 is Klaus Wowereit de burgemeester van Berlijn. Wowereit is openlijk homoseksueel. Hij werd bekend door op het SPDpartijcongres zijn coming-out te doen als eerste Duitse toppoliticus met de gevleugelde woorden: “Ich bin schwul - und das ist auch gut so.” (“Ik ben homo - en dat is ook goed zo.”) De uitdrukking ging haar eigen leven leiden. Het stadshuis heeft door de sterke machtspositie van Wowereit de spotnaam ‘das Rosarotes Rathaus’ (het roze stadhuis) gekregen.

ten aanzien van naakt in het openbaar. Er waren toen grote stroken strand gereserveerd voor wie naakt wou recreëren. Ik laat de neobarokke Dom van Berlijn tegenover het DDR-museum links liggen en trek naar het Museumsinsel. Zoals de naam zegt, is dit een eiland in de Spree waar zich vijf musea bevinden: de Alte Nationalgalerie, het Altes Museum, het BodeMuseum, het Neues Museum en het Pergamonmuseum. Het loont de moeite een combiticket te kopen voor de vijf musea. Voorzie gerust een halve dag of meer om de musea te bezoeken. Ronduit imposant is het Pergamonmuseum, vernoemd naar het Pergamonaltaar dat het gebouw huisvest. Dit altaar uit de tweede eeuw voor Christus is indrukwekkend: het is meer dan 35 breed en 33 meter diep. Het altaar beeldt de Gigantenstrijd uit. De Giganten zijn ontzaglijke reuzen met verwarde haren en geschubde drakenstaarten in plaats van benen. Ze leveren strijdt met de Olympische goden in een poging hen te onttronen. Een gruwelijk tafereel waarbij de figuren elkaar aan de haren trekken, omstrengelen met de drakenstaarten en de kop inslaan. Homo-erotisch is het zeker, al die gespierde mannenlichamen en fysieke strijd. Ik zie ook de pretoogjes van sommige mannelijke voorbijgangers. Het museum toont echter veel meer stukken zoals zeer oude markt- en stadspoorten, een prachtig mozaïek en de gevel van het woestijnkasteel Qasr Mushatta.

Het Berlijnse stadhuis in vuurrode bakstenen

Naakte poppetjes beelden naturisme in de DDR uit

VIEZE BORDEN HOMO-EROTISCHE GIGANTENSTRIJD Op een steenworp van het stadhuis bevindt zich het DDR-museum, vlak aan de Spree, de rivier die door Berlijn kronkelt. Het is een nostalgisch museum voor personen die de sfeer van de Duitse Democratische Republiek (het door de Sovjet-Unie bezette Oost-Duitsland) willen opsnuiven. Naast de verfoeilijke afluisterpraktijken van de sovjets, waren er ook vrolijke aspecten aan de DDR. Zo staat er een Trabant in het museum waarin iedere bezoeker wil gaan zitten. Je kunt ook plaats nemen in een oubollige woonkamer of een jongensuniform van de FDJ (de Duitse communistische jeugdbeweging) bewonderen. Wat mij opvalt, zijn de hilarische plastic poppetjes die een strandtafereel afbeelden van de Freikörperkultur. In de DDR hadden ze er immers een handje van weg om gemeenschappelijk naakt te gaan. In de jaren 70 was de DDR immers tolerant

Het Altes Museum bevat eveneens homoerotisch vertier. Buiten kan je jezelf al vergapen aan de strijdlustige Amazonebeelden, maar binnen wacht een collectie Griekse, Romeinse en Egyptische voorwerpen. De lichaamscultuur van de Grieken en Romeinen wordt hier letterlijk verbeeld. Zeer vermakelijk is het servies van rond de vijfde eeuw voor Christus waarop mannen duchtig anale seks bedrijven. Homo- en heteroseksuele activiteiten werden 500 voor Christus ferm in beeld gebracht op het erotische servies. Zij die beweren dat homoseksualiteit een modegril is: verteer maar van hartzeer! Er is echter ook een museum in Berlijn dat volledig is opgedragen aan holebi’s en transgenders: het Schwules Museum. Het museum bestaat al sinds 1985, maar verhuisde onlangs van de oude locatie in Kreuzberg naar de Lützowstraße 73 in het

Giganten en Olympische goden bestrijden elkaar op het Pergamonaltaar

Homo-erotisch servies uit een ver verleden

71


Het vernieuwde Schwules Museum voor de onthulling

stadsdeel Tiergarten. Het thema van het museum is verbreed, met meer aandacht voor lesbiennes en transgenders. De tentoonstelling ‘Transformation’ toont de oude permanente tentoonstelling die wordt gearchiveerd en eind 2014 wordt vervangen door een nieuwe permanente tentoonstelling. De eerste tijdelijke tentoonstelling in het vernieuwde museum heet ‘Zwischen Tradition und Moderne – Frühe Gemälde von Jochen Hass 1950 bis 1955’ en loopt nog tot 19 augustus 2013. De werken van de beeldende kunstenaar Jochen Hass, die van zijn homo-zijn het thema van zijn kunstwerken maakte, worden er getoond. OVERWINNINGSZUILEN EN DANSTEMPELS

De Besenkammerbar, klein en knus

Chantal, gastvrouw van ‘Chantal’s House of Shame’

72

Berlijn is echter meer dan alleen geschiedenis en musea. Er zijn tal van fuiven voor homo’s en lesbiennes. Het Berlijns homoen lesbiennetijdschrift Siegessäule bevat de meest uitgebreide fuifkalender. Het tijdschrift deelt haar naam met een monument in het centraal gelegen park Großer Tiergarten: een 67 meter hoge zuil die de overwinning van de Pruisen op de Denen in de oorlog van 1864 moest vieren. Wie gay horecazaken zoekt in Berlijn, neemt best de U-Bahn naar het metrostation Nollendorfplatz. Vlak daarbij ligt het bekendste homokwartier van West-Berlijn. Er zijn tal van gay zaken in de buurt zoals Prinz Eisenherz (een holebiboekhandel), leeren fetishshops, cocktailbars, cruising bars en restaurants. Passeer zeker voorbij Café Des Artistes in de Fuggerstraße 35, een stijlvol café. In het café worden regelmatig optredens gehouden. Ik mag er gratis een optreden van een Amerikaanse operazangeres bewonderen. Later heb ik echter alle moeite wanneer een Aziatische burleske danseres mij uitpikt om haar beha te ontknopen. Ho Mevrouw! Ik ben wel homo: daar kan ik je niet mee helpen. Wie wil gaan dansen, kan ik de Propaganda fuiven aanbevelen in club Goya aan de Nollendorfplatz. Deze gay fuif verenigt lasershows, knappe gogo dansers, live acts, internationale DJ’s en veel jonge Duitse homomannen. Houd er wel rekening mee dat de buitenwippers soms lastig doen over vuile sportschoenen. De club staat op stijlvolle kleding. De setting is zeer bijzonder: het gebouw werd in 1906 gebouwd en diende eerst als schouwburg. Vanuit de dansvloer kan je de balkons en kroonluchters boven je bewonderen. Soms is er

boven ook nog een tweede zaal open met andere muziek. HOUSE OF SHAME Voor wie meer van de alternatieve scene houdt, is er ‘Chantal’s House Of Shame’. Die fuif vindt iedere donderdag plaats vanaf 23 uur in Bassy Club aan de Schönhauser Allee 176A. De gastvrouw van de stomende gay fuiven is Chantal, die als mannelijk prostituee werkte toen ze in de jaren 80 in Berlijn belandde. “Ik neukte met de helft van de Senaat en leden van de Royal Air Force”, zegt ze over die periode. Nadien kocht Chantal borsten en ze begon fuiven te organiseren. Ze beschouwt zichzelf dan ook als ‘een man met borsten’. Vandaag is ze een Berlijnse bekendheid en haar fuiven zijn nagenoeg altijd een schot in de roos. Chantals House Of Shame begint steeds met een optreden van opkomende muziekanten. Ik word in trance gebracht door de muziek van Mollyhaus met zangeres Little Neve White die zingt over haar ‘Hubba Hubba Man’. Voorbij de bar loopt een gang die leidt naar een achterkamer waar jonge kerels achter het gordijn elkaar over de benen wrijven en druk bezig zijn met andere seksuele daden. Naar deze fuiven komen amper klassieke scene queens. Veel jonge kerels, dat wel, maar je wordt niet scheef bekeken als je niet de ideale maten hebt. Wanneer de andere gay cafés gesloten zijn en je wilt doorzetten, kruip je terug naar Alexanderplatz. Daar bevindt zich onder de brug een piepklein homocafeetje dat de ‘Besenkammerbar’ heet. Het is dag en nacht open. Ik bekijk het plein en haar enthousiaste voorbijgangers. Een stad die bruist om vier uur ’s ochtends, maar ook een stad waar oude en nieuwe gebouwen elkaar verdringen en pleinen opnieuw worden opgevonden. Ik besef dat Berlijn zich iedere dag opnieuw uitvindt: niet alleen de bewoners, maar ook de bezoekers die de stad gebruiken als Europees kruispunt. Of om het te zeggen met de woorden van Bruno Balz en Hans Hannes in het lied ‘Das ist Berlin’: “Das ist Berlin, Berlin, die ewig junge Stadt. Das ist Berlin, Berlin, die meine Liebe hat.”


Bedankt alle kiezers.

Pink brand of the year!


Applaus voor de perfecte zonsondergang De clichés over Ibiza op de korrel

Hippies liggen er onder elke rots, elektronische muziek galmt er uit elke box, comazuipen is er onder Britse toeristen een nationale sport en psychedelische middelen liggen er voor het oprapen. Her regent vooroordelen wanneer het over Ibiza gaat. Maar niets is minder waar, zo blijkt. Het derde grootste eiland van de Balearen is heel wat meer dan een opeenstapeling van flauwe clichés. Zonnekloppers en natuurliefhebbers zijn er kind aan huis. Tekst en foto's: Geert De Weyer

Plots weerklinkt een luid applaus, gevolgd door uitgelaten kreetjes. Ik trek mijn gezicht snel terug uit het enorme cocktailglas en kijk verbaasd om me heen. Honderden mensen staren naar één enkel punt: de zonsondergang verderop. Zelfs de obers van de loungebar waar ik onderuitgezakt op een rieten stoel zit, houden even halt bij het knaloranje schouwspel. Toegegeven: het is een pracht van een zonsondergang, maar dat zovele mensen er spontaan voor in de handen klappen? “Dat is nochtans precies wat de toeristen naar hier lokt”, zegt de passerende ober die mijn verbaasde blik vangt. “En hoe mooier de zon in de zee verdwijnt - soms zijn er hoogdagen zonder één enkel wolkje - hoe harder er wordt geklapt. Voor een perfecte zonsondergang wordt er echt minutenlang geklapt. Deze was eerder middelmatig.” Zonsondergangen overal ter wereld, denk ik. Maar hier, in de zuidwestelijk gelegen populaire havenstad Sant Antoni De Portmany, is het een topattractie. Sterker: heel wat loungebars en restaurants construeerden zelfs een soort houten podiumpje op de wandeldijk zodat hun klanten - pint in de hand, bord paella onder de neus - de zon nog beter kunnen zien zakken in de zee. PRETCENTRUM Het is midden mei. Ik bevind me op wat men de ‘Sunset Strip’ noemt: een drukke wandeldijk/boulevard vol gezellige zogeheten ‘Sunset Bars’, waarvan er eentje een ware legende is: ‘Café del Mar’, een geheel in wit opgebouwde loungebar die zich al sinds 1980 op de kaart zette door het

74


de weyde wereld

op de markt brengen van gelijknamige cd’s met daarop elektronische loungemuziek. Jongeren verdringen zich om foto’s te kieken van het enorme logo aan de buitenkant. Het interieur lijkt een gevecht te zijn geweest tussen een klassiek geschoolde maritieme architect en een jonge hippe interieurontwerper die zich heeft laten overbluffen door zijn traditionele collega. Is dit nu het befaamde ‘Café del Mar’? Een ding is zeker: de cd is beter dan de bar. “It looks boring”, hoor ik een groepje in minuscule bikini’s gehesen bakvissen van een jaar of zestien - inclusief pruillippen teleurgesteld zeggen. De bedrijvige havenstad Sant Antoni is in het hoogseizoen hét pretcentrum van Ibiza. Heel wat jongeren reizen er naartoe om de talrijke grote (outdoor)clubs te bezoeken. Het is deze plek die Ibiza op de kaart heeft gezet. Niet altijd ten voordele van het Spaanse eiland. Door de gigantisch dance-clubs werd San Antoni in het verleden als één grote danstempel omschreven en zakten feestende jongeren hier massaal af. In velerlei hoofden was het een tweede Lloret de Mar geworden. Overdreven, denk ik. Maar Sant Antoni is het centrum van de muziek, dat bewijzen de talrijke flyers die hier worden uitgedeeld, de gigantische reclameborden voor enorme danstempels van elektronische muziek als Space Ibiza (Playa D’en Bossa, op 20 euro taxikosten van San Antonio), naast zijn vijf verschillende zalen ook bekend voor de laag overvliegende vliegtuigen. Of wat te denken van het gereputeerde Pacha, een keten van Spaanse clubs die in 1973 op Ibiza van start ging, twee kersen in haar logo. De zaak viert dit jaar zijn veertigste verjaardag en is nog steeds het kroonjuweel van de dance-clubs op het eiland (voor de liefhebbers: op 25 euro gelegen van San Antoni). Er zijn nog zo’n twintig andere grote dansclubs als Eden of Bomba, vaak gelegen rond San Antoni. Deejays van over de hele wereld zakken af naar Ibiza, en vooral naar dit muzikale oord. De concurrentie is groot, maar de passie voor muziek is zichtbaar aanwezig bij de doorgaans jonge deejays in de loungebars. De deejay van mijn loungebar is zichtbaar in zijn nopjes wanneer ik hem attendeer op het feit dat hij zulke knappe muziek speelt. “Echt?” klinkt het breedgrijnzend, waarop hij spontaan in zijn tas duikt om twee gekopieerde cd’s te overhandigen. “Cadeautje”, zegt hij. En even later, glimmend van trots: “Mijn muziek.”

Met deze Portugees, Carlos, keuvel ik in gebroken Engels over het stigma dat San Antoni en in zijn kielzog heel Ibiza opgeplakt heeft gekregen. “Café del Mar heeft op toeristisch vlak veel betekend voor het eiland, maar zorgde ook voor overlast omdat heel wat dance-liefhebbers hier kwamen afgezakt en vooral ‘s nachts en ‘s morgens leven. Dat heeft ook drugs met zich meegebracht, helaas. Ik heb soms het gevoel dat je hier aan de westkust vooral de ziekenwagen ziet en hoort als het donker is. Kijk ‘s morgens maar eens in de ogen van al die jongelui: of hun gezicht is herleid tot oogwallen die als vensterbank zouden kunnen dienen, of hun pupillen staan als schoteltjes zo groot.” Niet voor niets dus, dat het eilandbestuur in 2008 sluitingsuren invoerde voor clubs. Voor zover ik het kan schatten, heeft Carlos overigens gelijk. Daags nadien, na mijn ontbijt, zie ik hier en daar op een bankje stomdronken jonge mannen hun roes uitslapen, met rond hem enkele (half )lege flessen alcohol. Tezelfdertijd toont zich een ander kant van deze havenstad. Ontelbaar veel loungebars zijn én erg trendy én spiritueel aangekleed. Boeddhabeelden zover als je kunt kijken, wierookstokjes en dikke kaarsen die branden aan de ingang ervan, terwijl door de luidspreker muziek weerklinkt die het midden houdt tussen spirituele muziek en zogenaamde loungemuziek. VOOROORDELEN Mijn Ibiza-reis is blijkbaar onder een goed gesternte gestart. Vijf dagen lang zal ik Ibiza (officiële naam: Eivissa) doorkruisen, in een poging na te gaan of mijn vooroordelen overeind blijven. Aan de ene kant biedt het eiland onderdak aan een hard uitgaansleven met clubs die elkaar stevig beconcurreren en deejays die het willen maken met elektronische muziek, terwijl het aan de andere kant bijna wordt gekoloniseerd door hippies en hun geitenwollensokken-mentaliteit. Althans, zo denk ik. Die vooroordelen doen de waarheid geweld aan, blijkt al snel. Ibiza, een eiland op een kleine 80 kilometer van het Spaanse Valencia, is minder cliché dan dat. (Britse) jongeren overrompelen weliswaar San Antoni, maar wie van de natuur en zon houdt, is hier ook kind aan huis. Meer dan veertig procent van het eiland is natuurgebied. Natuurbescherming staat er hoog in het vaandel. De stranden zijn

75


proper en breed, terwijl verderop in de baai van San Antoni snelle speedboten of trage zeilschepen aangemeerd liggen die de toeristen het water overvaren om van daaruit te snorkelen of te duiken. Ik schrijf me in voor een eerder rustige boottocht. Op heel wat baaien mogen ze niet aanmeren. Privé, klinkt het. De rijken der aarde hebben, toen de bouwvoorschriften nog niet zo streng waren, ruime luxueuze villa’s op de rotsen en kliffen gebouwd. Elke boot zal ook - weliswaar op discrete afstand - daarlangs varen, met als verplichte stop het huis van het bekende Australische fotomodel Elle ‘the body’ Macpherson. Zij is lang niet de enige bekendheid op het eiland. Heel wat bekende uit de tv-, film- of showbizzscène meren hier in de zomer aan, hebben hier een buitenverblijf en/of zetten hier de bloemetjes buiten. Roman Polanski en Ursula Andress waren er heel vroeg bij, later werd het eiland ontdekt door Pedro Almodovar, Madonna en Eros Ramazotti. Maar terwijl de stranden in het toeristenoord eerder bescheiden en druk zijn, weet de echte strandliefhebber dat in het noorden het ene idyllische strand naast het andere ligt, met als decor uit het water opstekende rotspunten Ontmoeting met een beveren naaldbomen.

76

Portinax telt amper 800 inwoners, maar in de zomer is het door zijn verschillende, knappe stukjes strand, waar dan een kiezellaag en dan een zandlaag te vinden is, een waar vakantiebolwerk. In het oosten trekt vooral het charmante havenstadje Santa Eularia met zijn aardige kustpromenade vol palmbomen, zijn centrum vol olijfbomen of vele restaurants veel volk. Maar er is vooral één strand dat tot de verbeelding spreekt en zelfs buiten Spanje een begrip is: Port de Benirras, een in een baai gelegen prachtig strand met helblauw water en omgeven met naaldbomen. Een magneet voor artiesten en hippies. Decennialang komen ze in de zomermaanden met z’n honderden samen om er te dansen, te jammen en te drummen, met als uitschieter het jaarlijkse Drumming Festival for World Peace in augustus. De jongste jaren echter moeten ze hun strand delen met heel wat toeristen, werd het Drumfestival afgeblazen en zijn de zogenaamde ‘Volle Maan-feestjes’ verboden bij wet. Er zou te veel volk geweest zijn, en dat beviel de autoriteiten niet. Het legendarische hippietijdperk van in de jaren zeventig en tachtig, waarbij iedereen kon doen wat hun hart en brein ingaf, zijn voorbij. Maar de hippies - zowel de oude versies als de moderne invulling

van deze vredelievende Flower Power-lui - lieten zich niet wegslaan. Op zondag is het strand hier bevolkt met drummers en ontstaan er spontane jamsessies. HIPPIES Tot daar althans het promopraatje van vele reisgidsen. Ik arriveer er op zondagmiddag, maar bespeur eigenaardig genoeg geen hippies. Slechts drie toeristen laten er zich door de felle zon strelen, bij eentje ervan ligt een klein drumstel langs zijn handdoek. Hoe dat komt, leer ik in het centrum van het eiland, meer bepaald in het dorpje Santa Gertrudis de Fruitera. Net buiten het dorp, op de weg naar het oosten van het eiland, hou ik halt bij een groot sneeuwwit huis met bovenop het dak een grote, knalroze olifant. ‘La galeria elefante’, kopt een muurgevel. Tot dan is het de meest trendy winkel die ik op het eiland tegenkom. Opvallende kunst van over de hele wereld, kledij en meubels, accessoires en zelfs een sectie met tuin- en lichtdesign. Wat alles met elkaar gemeen heeft, is het felle kleurenpalet. Uitbaatster Maureen Ji is wat je een moderne hippie zou kunnen noemen. Zevenentwintig jaar geleden ontvluchte ze haar geboorteland Duitsland om zich definitief op Ibiza te vestigen. Naast het


de weyde wereld

uitbaten van de winkel is ze, zoals de op de toonbank geëtaleerde cd’s met haar foto’s al doen vermoeden, ook musicus en zogenaamde sound healer. “Ik wilde gewoon weg van de stress, de drukte en het slechte weer”, argumenteert ze haar nieuwe leven. “Het was niet meer dan een vlucht, en ik weet niet zeker of ik zoiets nog eens zou doen. Maar spijt heb ik niet. Ibiza is prachtig.” Nochtans is het eiland volgens haar de laatste twaalf jaar erg veranderd. “Er waren amper geasfalteerde wegen, nu worden ze overal aangelegd waardoor ook de geheime plekjes van de eilandbewoners toegankelijker zijn geworden voor alle toeristen.” “De generaties voor mij, dat waren de echte hippies”, zegt ze. “Zij zien hun eiland met rasse schreden veranderen. Porte de Benniras was tien jaar geleden nog de plek waar de hippies op zondag met een djembé de zonsondergang vierden. Toen kwam er een groepje van ongeveer 50 mensen samen, nu zijn er dat in de zomermaanden zo’n 4500. Ongelooflijk, toch? We zijn verplicht naar nieuwe plekken te trekken waar weinig volk komt of waar geen wegen naartoe leiden.” De Nederlandse Janine Schepper, heeft pal naast ‘Le Galeria Elegante’ net een kunstgalerij geopend waar de kunstenaars van het eiland hun artistiek ei kwijt kunnen: ‘Living Art’. Zowat alles in de verkoopsgalerie is vervaardigd van natuurproducten, of het nu om kledij dan wel grote potten of kleine sierraden gaat. Na achttien jaar veel heen en weer reizen is ze zich in 2005 met haar man definitief

op het eiland komen vestigen. “We willen terug naar het Ibiza van vroeger. Toen was leven op dit eiland een kunst. De kunst van het leven, alsook leven en laten leven. Nu is alles veel commerciëler geworden.” Volgens Schepper zijn alle hippies en kunstenaars naar het midden van het eiland getrokken. “De stranden zijn ingepalmd door de toeristen”, zegt ze. Kan kloppen: de weg van Santa Gertridus naar Santa Eulalia is bezaaid met galeries of artistieke handmade shops. SANTA EULARIA Waarom op een vijfdaagse tocht door Ibiza in één hotel of één stad blijven? Dag drie check ik in het oostelijk gelegen eco-hotel Aquas De Ibiza in Santa Eularia in, een vijfsterrenhotel met zicht op de jachthaven. Het is een bezoekersmagneet met de chicste en grootste yachts ter wereld. De principes van feng shui worden in dit hotel hoog in het vaandel gedragen. Verrassend is dat op dit eiland niet echt. Er komen steeds vaker duurzame hotels bij op Ibiza, terwijl het spirituele er opvallend wordt geïntegreerd. Voor wie wilt onthaasten: aan hotel Jardin de Luz in San Miquel is zelfs een yogaschool verbonden. Ibiza-stad, op de routemappen aangeduid als Evissa, is weliswaar mooi, maar net iets te druk naar mijn goesting. De Unesco riep de versterkte bovenstad in 1999 uit tot Werelderfgoed. Na een halve dag hou ik het er voor bekeken en trek ik naar het strand waar zowel plaatselijke bewoners als toeristen elkaar vinden op weekenddagen: Es Cavallet, een fabelachtig strand met wit zand en zandduinen. Veel jong volk hier. Het enige minpunt: parkeerplaats vinden. Maar met het vooruitzicht van een strand als dit, wil je zelfs een uur naar parking zoeken. In het eerste gedeelte, dat vaak wordt bezocht door celebraties, bevinden zich twee grote en bekende strandrestaurants, gevolgd door enkele trendy loungebars met clubmuziek - het blijft Ibiza, natuurlijk - met hangmatten en ‘s werelds beste cocktails die - idioot die ik ben - door uren in de felle zon te lopen nog meer effect hebben op mijn systeem dan anders. De rollende golven verderop zijn aantrekkelijk voor windsurfers. Het stikt van de naaktlopers daar waar het strand overgaat in beginnende rotsformaties en kleine kloven. Dit moet zowat het enige cliché zijn dat wel overeind blijft op Ibiza: hier

komen ook veel homo’s die de natuurlijke bescherming en beschutting van de kloven benutten voor andere, wat spannendere en actievere dagactiviteiten dan zonnebaden alleen. In het beschaafdere gedeelte van het strand besluit ik twee uur lang de toptoerist uit te hangen. Letterlijk. Ik hijs me in een door een rieten parasol van schaduw voorziene hangmat, in de buurt van een luidspreker van een trendy strandbar, waardoor op dat moment zachte muziek glijdt. Een ober in short, die in zijn vrije tijd mogelijk bijklust als fitnessleraar, komt vragen of ik nog iets nodig hebt. Wanneer ik mijn ogen zachtjes opendoe, nog geen minuut later, gebaren twee gierende corpulente zwarte dames om bij hen te komen zitten. Ze kloppen met hun uitgestrekte handpalmen uitnodigend op hun strandhanddoek. Ik grijns beleefd en sluit de ogen opnieuw. Weg zijn al mijn vooroordelen over Ibiza, alsook de intentie om dit eiland slechts één keer in mijn leven te bezoeken.

PRAKTISCH ERHEEN Thomas Cook vliegt in het hoogseizoen (vanaf 1 juli) 4 x per week (op dinsdag, donderdag, zaterdag en zondag). Het toeristische seizoen start er vanaf mei. Informatie op www.thomascook.be TEMPERATUUR Tussen juli en september: 30 graden. Watertemperatuur: 25-27 graden. Richtprijs voor 1 week met vlucht en hotel: Club Fiesta don Toni (3 sterren), all-in, 1 persoon op basis van tweepersoonskamer: 654 euro. In juli betaalt u voor hetzelfde hotel 997 euro. Voor Palladium Palace (4 sterren) betaalt u in mei 899 euro en in juli 1.363 euro. De hotels (beiden Thomas Cook) bevinden zich in de regio van Ibiza Stad. Logeren: Zizo logeerde in het ecohotel Aquas De Ibiza in Santa Eularia (via premium touroperator Pegase)

77


Saskia De Coster is een van de meest spraakmakende Vlaamse schrijfsters van de laatste jaren. Onlangs verscheen haar zevende boek, een groot boek waarin ze in haar eigen lyrische, scherpe stijl de kleine en grote drama’s van de familie Vandersanden uit de doeken doet. ‘Wij en ik’ veroverde meteen een plaats in de hoogste regionen van de boeken top 10 en wordt door velen bejubeld. Hoog tijd voor een gesprek met ZiZo … Tekst: Jana Van Acker Foto's: Andy Huysmans Je nieuwe boek ‘Wij en ik’ is een groot succes. Wat doet dat met je? Saskia: “Ik ben daar heel blij mee, hoewel succes niet mijn initiële uitgangspunt was. Ik wist wel dat ik een soort familieroman wilde schrijven, een groot boek, niet zomaar een vrijblijvend verhaal met veel troebelen. Het moest relevant zijn. Nu vind ik het wel tof dat het boek terecht komt bij mensen, dat m’n uitgangspunt blijkt te kloppen.”

Geloof in verandering Saskia De Coster vat de onzekerheid van deze tijd

Wat was je uitgangspunt? Saskia: “Ik wilde echt iets zeggen over het ‘nu’ van het leven, of wat daar ietwat aan voorafgaat: het boek bestrijkt een periode van 30 jaar, van 1980 tot vandaag. Ik wilde schetsen hoe het komt dat we zijn zoals we zijn, hier, in Vlaanderen en in Europa. Ik vind dat een boeiende vraag. We leven op één moment, maar dat is een culminatie van heel veel invloeden. Niet alleen op persoonlijk vlak, omdat iedereen een soort van genetische bom is die wordt doorgegeven en iedereen in meer of mindere mate wordt getekend door de opvoeding, maar ook puur maatschappelijk. Als je naar de ontwikkelingen kijkt in Vlaanderen, of in heel dit continent, zie je dat er een soort van angstpsychose ontstaat. Die evolutie wordt steeds duidelijker, en dat gevoel steeds sterker. En dan zijn er mensen, enkele boegbeelden, die daar op inspelen.” Bedoel je politieke boegbeelden? Saskia: “Ik wil niet aan NVA-bashing gaan doen, dat gebeurt al genoeg. Maar sommige politici spinnen ongegeneerd garen door in te spelen op angsten van mensen en die zelfs aan te wakkeren. Maar ‘Wij en


ik’ was apolitiek van opzet. Ik heb dat duidelijk willen weergeven in het personage Stefaan, de vaderfiguur. Voor mij is hij een soort van overlever, iemand die het resultaat is van allerlei voorafgaande invloeden, en daar uiteindelijk, bijna onvermijdelijk aan ten onder gaat.” Was het je bedoeling om naast het schrijven van een familieroman, een tijdsgeest te schetsen van onze maatschappij? Saskia: “Het boek is geen manifest, geen politiek schrift, maar ik wou zeker wel iets schrijven over het nu en een bepaalde vorm van onzekerheid die nu bestaat. Voor mij is de manier waarop Stefaan redeneert helemaal vervlochten met de tijd en plaats waarin hij leeft: dat streven, dat klimmen, dat hogerop geraken is iets heel West-Europees.” “… Ik wou een milieu schetsen, een verkavelingmilieu, een rechts milieu, waarin ik zelf ben opgegroeid. Ik wilde daarnaast ook de hele genenkwestie uitpluizen: de ‘wij’, dat is het kloppende hart van de genen. Tegelijkertijd vind ik het onjuist om alles te gaan kaderen als genetisch gedetermineerd. Is het bijvoorbeeld belangrijk te weten of je geaardheid al dan niet genetisch wordt bepaald? Eigenlijk impliceert dat bijna dat je het kan corrigeren. Met ‘Wij en ik’ heb ik willen weergeven dat iedereen ook een individu is. Je bent natuurlijk een product uit de zwerm van familie die rond je hangt, maar je bent ook

voor Sarah onmogelijk om in de gigantische villa, of zelfs in Europa te blijven. Bijna dankzij dat drama weet zij dat zij moet vertrekken. Uiteindelijk stuit ze dan op de paradox of ze al deze deficiënte genen moet gaan doorgeven. Als je daar rationeel over gaat nadenken, wordt dat een pijnlijke en moeilijke kwestie. Maar je ziet, de meeste mensen kiezen gewoon voor het leven. Ik vind het iets heel wonderlijks dat mensen zo hard willen leven. Mensen willen leven, en leven doorgeven.” En nu willen holebi’s zich ook voortplanten! Wat vind je daar dan van? Saskia: “Iedereen die zich wil voortplanten, fine by me. Dat is een van de discussies die tegengehouden wordt door allerlei instituten, waaronder de Kerk, die het als tegennatuurlijk benoemen. Dat is bullshit als je bedenkt dat steeds meer kinderen in West-Europa worden verwekt in proefbuisjes in laboratoria. Het grappige is dat het ook mogelijk is om kinderen te verwekken vanuit twee eicellen. Maar dat is natuurlijk zeer controversieel wetenschappelijk onderzoek. Voor 50 % van de wereldbevolking is het natuurlijk veel te bedreigend.” Van waar de drang om over familie te schrijven? Saskia: “Het is een van de basisgegevens in ons leven. Ik heb al vrij veel over liefde geschreven, over relaties, onmogelijke relaties, streven naar ultieme liefde. Ik wou het ook groter maken. En één van de

ven staat. Ik heb het milieu beschreven dat ik echt ken, waar ik in groot ben geworden. En het is heel gemakkelijk om dat volledig met de grond gelijk te maken. Maar ik vind het veel interessanter om het leven van binnenuit te gaan bekijken, dan om daar puur satire mee te gaan bedrijven. Ik vond het belangrijk om iemand als Mieke te tonen in haar worsteling en haar strijd, niet enkel als neurotische, bikkelharde teef. Ik wil de mensen echt weergeven, dat is veel genuanceerder dan een of andere aanval. Als je dat wil doen, moet je geen boeken schrijven maar stand up comedian worden. Het ging mij om hoe mensen denken, om hoe moeilijk het voor Stefaan bijvoorbeeld is om te voelen dat hij geen contact heeft met zijn eigen vlees en bloed. Dat is pijnlijk.” Is het succes van het boek te verklaren doordat mensen zichzelf er in herkennen? Saskia: “Er komen wel reacties in die zin. Er was bijvoorbeeld een dokter die schreef dat hij iemand is die één keer om de tien jaar weent, maar dat hij tijdens het lezen van ‘Wij en ik’ twee keer gehuild had omdat hij zich heel hard met Stefaan identificeerde.” Ben je erg begaan met holebi-topics? Holebi’s komen de laatste tijd veel in de media. Saskia: “Ja. Het is gewoon te veel hé, ik heb er genoeg van. (lacht) Neen, ik heb

Ik vind het iets heel wonderlijks dat mensen zo hard willen leven je eigen maaksel. Je moet een soort van transformatie durven ondergaan, om te kunnen leven.” Is het personage Sarah dan diegene die de cirkel doorbreekt? Saskia: “Dat is natuurlijk de kwestie van het boek. Er is veel dat er op wijst dat zij het enerzijds doorbreekt. Anderzijds vertoont Amos, haar vriend, ook gelijkenissen met haar vader. Maar dat is niet noodzakelijk negatief. Voor mij is er in het boek echt een kentering door een radicale keuze die Stefaan maakt. Op dat moment wordt het

kerndingen van ieders leven is dat je altijd het kind bent van iemand. Je komt ergens vandaan. Soms is het echt een gevecht om te weten: ‘hoe kan dat, dat ik uit die mensen kom?’ Voor mezelf is het ook een soort van terugblik om te gaan kijken hoe dat mogelijk is, om me af te vragen wie ik ben. Waar sta ik?” Zijn er treffende gelijkenissen met je eigen leven? Saskia: “Ik denk dat alle goede boeken deels autobiografisch zijn, in de zin dat je een sterke link hebt met wat er geschre-

als holebi helemaal geen drang om me te gaan outen. Je hebt mensen die zeggen: ‘Hey, ik ben Lisette en ik ben lesbisch.’ Dat is het laatste wat ik zou doen, omdat ik dat eigenlijk privé vind, en ik ben daar nogal op gesteld. Je mag ook niemand dwingen om zich te outen. Iedereen moet dat op z’n eigen tempo en eigen manier kunnen doen. Maar als je kijkt naar de gebeurtenissen in Frankrijk, of als mensen worden gedood omwille van hun geaardheid, dan vind ik het wel belangrijk dat mensen zich daar over uitspreken. Als een Bart Kaëll en Luc Appermont 20 jaar lang

79


We moeten niet alle vrouwen in een perfecte lipstick-lesbian-mal gaan gieten hun relatie verborgen houden, vind ik dat een gemiste kans. Zij hadden iets kunnen betekenen voor veel mensen.” “Langs de andere kant vind ik het niet oké om mensen te willen beperken tot holebi-zijn. Vaak krijg ik de vraag of ik over holebi-schrijvers kan komen vertellen. Neen dus! Want voor mij is er niet zoiets als holebi-schrijvers. Jeanette Winterson is bijvoorbeeld een heel goede schrijfster. Die is lesbisch, maar dat is niet de reden waarom ik haar werk lees. Ik wil niet als dé lesbische schrijfster worden gepercipieerd, ik wil gewoon schrijven. Ik vind het te weinig verrijkend voor mezelf om enkel in dat kringetje te gaan circuleren. Het is goed mogelijk dat ik ooit een ongelooflijk pikant lesbisch verhaal schrijf, maar zover is het nog niet.”

Je relatie met Inge Jooris, persverantwoordelijke van de Vlaamse groenen, is ondertussen geen geheim meer… Saskia: “Ja, we zijn nu twee keer samen geïnterviewd, in Humo en Café Corsari. Dat volstaat. Zij doet haar ding, en ik doe het mijne. Zo is het goed. Ik vind het fijn dat we verschillend zijn, maar ook complementair. Ik voel me niet geroepen om alle groene issues te gaan verdedigen, net zoals zij niet akkoord moet gaan met alles wat ik in mijn columns schrijf.” Nemen jullie daar samen een beslissing over? Saskia: “Het gaat dan meer over welke gênante dingen we zeker niet mogen zeggen, over censuur, over welk opgepoetst plaatje we de wereld in gaan sturen.” (lacht)

Maar jullie zijn dus niet het volgende lesbisch showbizzkoppel? Saskia: “Bestaat dat überhaupt?” Alexandra Colen en wijlen Yasmine? Saskia: “Neen, dank u. (lacht) Als het zo’n tragisch lot beschoren is, dan zeker niet.” Ga je naar de Gay Pride dan? Saskia: “Is dat een testvraag om te zien of ik echt ben? Neen, vorig jaar ben ik wel geweest toen die jongen is vermoord (In 2012 werd de 32-jarige Ihsane Jarfi het slachtoffer van een homofobe moord, noot van de redactie). Ik vond dat toen een heel belangrijk, zinvol signaal. Maar ik heb me ook gigantisch geamuseerd, zo aan een kar gehangen waar een mega knappe dj stond te draaien. Maar dit jaar paste het niet in m’n agenda.“ “En over de Gay Pride: ik ben de commentaren à la ‘zijn die pluimen in uw gat eigenlijk echt nodig?’ zo beu. Want ten eerste gaat dat maar over enkelingen op een stoet van duizenden en ten tweede: so what. Soms zeggen mensen, ‘goh, je ziet er echt niet lesbisch uit’, en dan moet je dat precies als een compliment gaan opvatten, alsof je dat goed kan verbergen. Neen, ik vind dat verkeerd. Als je mega butch bent of wil zijn, gewoon doen! We moeten niet alle vrouwen in een perfecte lipstick-lesbian-mal gaan gieten. Het is tof dat je op de Gay Pride het rijkelijke aanbod der holebi’s kan aanschouwen.” Wat misschien minder bekend is, is dat je ook actief bent als beeldend kunstenaar. Saskia: “Het visuele is voor mij heel belangrijk, om inspiratie op te doen, of om te schrijven. Ik teken vaak. Ik ben begonnen als ‘beeldend kunstenaar’, maakte installaties en video’s. De dingen die ik schrijf in mijn hoofd, zie ik. Terwijl ik schreef, tekende ik ook zaken die volgens mij bij de personages pasten. Dat is een manier om dichterbij te raken. Nu kom ik vooral naar buiten met wat ik schrijf, en met de

80


rest niet. Ik schrijf wel meer, maar ik heb het alle twee nodig. Ik zou bijvoorbeeld niet kunnen zonder films.” Wat inspireert je vooral? Saskia: “Dat is een moeilijke vraag, dat is zo breed. Neem nu de beeldende kunst: ik vind de Vlaamse Primitieven echt fan-

De personages in je boek worstelen alledrie op hun manier met grote en kleine problemen. Je schrijft over kneuterigheid, misplaatste onzekerheid, schaamte en oppervlakkigheid in de verkaveling. “De hele maatschappij kraakte en kreunde in de wachtzaal van het grote wereldhospitaal, iedereen

Over de Gay Pride: ik ben de

een manier is om passief te blijven. Maar ik vind dat je een soort geloof moet hebben in wat dan ook, dan heb ik het niet over een kaars of een kerk, meer een drive.” … om het zelf wel goed te doen? Saskia: “Ja, vooral om het zelf te gaan doen, om niet alles te gaan afschuiven op de multinationals of de buren. Ik denk dat onze grootste moeilijkheid en uitdaging is om hét zelf te kunnen vinden en daarin te evolueren. Een van de dingen dat mensen altijd zeggen is dat ze altijd zichzelf zijn gebleven. Dan denk ik: oei, je moet toch kunnen veranderen? Het is zo boysband-achtig om te zeggen, ‘ondanks ons succes zijn we altijd onszelf gebleven.’ Neen, het zou net heel slecht zijn dat je altijd statisch blijft. Ik wil helemaal niet dezelfde blijven als wie ik ooit was. Daarom denk ik: nu begint het! Elke dag een nieuw begin.”

commentaren à la ‘zijn die pluimen in uw gat eigenlijk echt nodig?’ zo beu tastisch, iets waar we ongelooflijk trots op kunnen zijn. Ook de hedendaagse schilders Luc Tuymans en Jan de Cock zijn ongelooflijke toppers. Vlaanderen is op z’n best als het de wereld wordt ingestuurd. Op internationaal vlak hebben wij heel veel in huis. Denk maar aan onze modeontwerpers of choreografen. We mogen daar fier op zijn. Dat zijn dingen om me uit te pakken. Maar de kneuterigheid, en de misplaatste onzekerheid die we omturnen in een soort van superioriteitsgevoel, is dat niet.”

was kapot gewerkt én betutteld in Villa Europa, geprikkeld én afgestompt, doodziek en hypochondrisch”. Bespeuren wij daar een tikkeltje pessimisme? Saskia: “Neen, ik ben echt ziekelijk optimistisch. Elke dag sta ik op en denk: ‘Vandaag wordt de dag, vandaag wordt het beter!’ Dat klinkt misschien naïef, maar ik geloof dat echt. Natuurlijk moeten we gigantische omwegen maken om er te raken, maar uiteindelijk wordt het wel beter. Je hebt mensen die graag vervallen in apocalyptisch doemdenken, wat ook vaak

81


2003-2008 grote overwinningen ZiZo-magazine is in november 2013 precies 20 jaar oud. Feestje! Maar voor we zover zijn, blikken we terug op de rijke geschiedenis van het meest geliefde holebi- en transgendertijdschrift van Vlaanderen. In ons feestjaar bekijken we in ieder nummer een aantal jaren gay nieuws‌ Dennis De Roover

82


zizo wordt

Het jaar 2003 begon met grote euforie voor de holebi- en transgendergemeenschap. Op 30 januari 2003 werd het homohuwelijk aangenomen door de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Op 13 februari zette koning Albert II zijn handtekening, op 28 februari werd de wet gepubliceerd in het Staatsblad en in maart stond de ronkende titel 'holebi's mogen huwen!’ op de cover van ZiZo. Op 1 juni trad de openstelling van het huwelijk uiteindelijk in werking. Jaren had ZiZo-magazine, als tijdschrift van de beweging, uiteraard mee op die spijker geslagen en eindelijk zat hij er in. Paul Borghs werd er zelfs lyrisch van in zijn ‘ezizoriaal’. “Gitaarmuziek klonk door de paarsgroene nacht”, klonk de smartlap die uit de pen vloeide. KINDERWENSEN Maar daarmee was de kous natuurlijk niet af. In haar verkiezingsdossier voor de Belgische federale verkiezingen van 18 mei 2003 benadrukte ZiZo nog eens stevig haar eisen voor de regering die ging komen: “de openstelling van de adoptie en het huwelijk met een buitenlandse partner.” In april 2006 keurde de Senaat uiteindelijk het wetsontwerp goed dat adoptie openstelde voor homoseksuele koppels. Maar voor die bewuste overwinning hield ZiZo het thema warm door politici te vragen om kleur te bekennen: we vroegen de mening van Stefaan De Clerck, Fientje Moerman, Steve Stevaert, Bart De Wever, Geert Bourgeois, Jos Geysels, Guy Swennen, Jacinta De Roeck, … Bruno De Lille en zijn partner Koen kwamen in 2006 zelfs in ZiZo-magazine getuigen over de adoptieprocedure die ze waren opgestart bij Kind&Gezin, een kinderwens die kort na het artikel in vervulling zou gaan. Sommige mensen zijn op korte tijd ingrijpend veranderd. We zien Bruno met een wild haartapijt en bijhorende kunstzinnige bril. Ik doe de test en stel vast dat sommige collega’s hem zelfs niet herkennen in die gedaante. VERGANKELIJKHEID EN NOSTALGIE Niet alleen sommige kapsels zijn passé, sommige artikels uit die periode zijn ook door de tijd ingehaald. Bepaalde levende bronnen zijn weggevaagd door aftakeling en dood. Nostalgische gevoelens vallen

20 jaar!

Bruno De Lille met partner in ZiZo januari/februari 2006

niet te onderdrukken als je door ZiZo’s uit die tijd bladert. Wat te denken van Dave Sinardet die in 2003 Jos Brink interviewde, vier jaar voor de televisiepersoonlijkheid stierf? Het was ook de tijd waarin Koen Crucke zich nog eens als travestiet verkleedde. En dan was er nog het programma ‘De Heren maken de Man’ dat op Kanaaltwee (het huidige 2BE) hulpeloze hetero’s wat stijl en savoir vivre moest bijbrengen. Tja: sommige onderwerpen gaan voorbij … STERRENJACHT Er waren ook de kleppers. Ze zijn vandaag nog steeds zeer bekend. Hoe sloegen die ZiZo-redacteurs er toen toch in om sterren te vangen? We mogen hard werken om het verleden te evenaren. Pieter Wyffels ging in 2004 Kylie Minogue interviewen, Carla Van De Velde interviewde datzelfde jaar schrijfster Sarah Waters. Mark Coel op zijn beurt ging in 2005 in gesprek met de boysband van de opera, Il Divo. En dan waren er nog de Pet Shop Boys en de Scissor Sisters. De coming-out waar velen op zaten te wachten, gebeurde in 2005. ‘Eindelijk out’ schreeuwde de titel onder een foto van Sarah Bettens. De zangeres vertelde aan An Gydé over haar late coming-out: “Ik was nog niet onmiddellijk klaar om over dingen te praten die ik zelf nog maar nauwelijks begreep.” Maar: “Nu begin ik stilletjes aan de behoefte voelen om deel uit te maken van het gevecht voor aanvaarding, door iedereen.” Ze begon een nieuw leven in de Verenigde Staten.

INTERNET VRAAGT OM VERANDERING In de periode 2003-2008 waren er een aantal rubrieken die je vandaag niet meer terugvindt in het tijdschrift. De ‘Pot Pourri’, allemaal korte berichtjes voorin het tijdschrift. Die rubriek zou later ontbinden omdat er nu zizo-online is waarop vluchtig en tijdgebonden nieuws verschijnt, toen nog niet. De rubriek ‘Mooi meegenomen’ bracht recensies van boeken, cd’s en dvd’s. Die recensies zouden later eveneens verhuizen van het gedrukte tijdschrift naar de nieuwswebsite. Tijdens deze periode waren er wel een paar subtiele veranderingen. Zo kwamen de namen van de redactieleden prominent in het begin van de artikels te staan. De schrijvers van ZiZo-magazine werden ook zichtbaarder in de artikels. In deze periode was internet volop aan het doorbreken in België door de sterke opkomst van Telenet. Stilaan was alles daar: Google, YouTube en Wikipedia bestonden al, Facebook kende in 2008 haar grote doorbraak, maar ZiZo had nog geen eigen site. Internet vroeg om verandering. Die moest en zou er komen…

83


zizo geeft weg

HOPEN HOP

PRENTENBOEKEN

BASISINGREDIËNTEN VOOR COCKTAILPARTIES

Brouwerij Duvel Moortgat verblijdt onze lezers met pakken Duvel Tripel Hop. We worden al loslippig bij het lezen van het alcoholpercentage 9,5 % op het etiket. Helemaal euforisch worden we van de overdaad aan hop. Duvel wordt traditioneel met twee hopsoorten gebrouwen. Voor Duvel Tripel Hop wordt er elk jaar één verassende hopvariëteit aan toegevoegd voor een rijker smaakpallet. Dit jaar selecteerden de brouwers de Japanse aromatische hopsoort Sorachi Ace. Beoefenaars van de terrassport: zeker meedoen! Verzamelaars krijgen er nog gelimiteerde posters bij. meer info: duvel.com

‘Filola wil een krokodil’ is een prentenboek waarin een lesbische koppel eens op een heerlijk onproblematische manier aan bod komt. Filola wil iets wat maar weinig kinderen wensen: een krokodil! Haar twee moeders gaan op pad en trachten er één te vinden. Zullen ze erin slagen? Ingeborg Hornsveld (de schrijfster) en Marjanka Sierevelt (de illustratrice) maakten dit positieve prentenboek. We geven drie exemplaren weg. meer info: lavitapublishing.nl

We mogen zes pakken Bacardi Superior weggeven, met dank aan Bacardi-Martini Belgium. Bacardi Superior is een heerlijk witte rum met ‘light-body’. Deze rijpe drank heeft een aangenaam plantaardig aroma. Niet te zoet, een goed ingrediënt voor mixdrankjes. En als je te lui bent om met de bar spoon, ice crusher en swizzle stick aan de slag te gaan, zijn er nog altijd de drie pakken Martine Royale RTS die we eveneens verloten! Geschikt om meteen te serveren. meer info: bacardi-martini.be

EEN AVOND MET RUFUS WAINWRIGHT

EROTISCHE BELEVENISSEN MET PIA FRAUS

GRATIS TOEGANG TOT DE GEORGES EEKHOUD EXPO

Je leest het goed. De glazen van je bril zijn nog niet aan vervanging toe. Je maakt kans op een duo-ticket voor het concert van Rufus Wainwright op 6 juli! In de intieme omgeving van het Openluchttheater Rivierenhof kan je met z'n tweeën genieten van de Waingwrights heerlijke harmonieën. In het park in Deurne zijn er deze zomer tal van concerten die zowat alle genres omvatten. meer info: openluchttheater.be

Ze blijft toch mysterieus, die Pia Fraus. Haar ware identiteit onthult ze ook nu niet in ‘Meer Vrijages’, de opvolger van haar erotische verhalenbundel ‘Vrijages’. Voor de boekenvoorstelling schakelde ze zelfs Ianka Fleerackers in om de adembenemede scènes voor te dragen. ‘Meer Vrijages’ is een stomende verhalenbundel voor vrouwen die graag met vrouwen vrijen. We geven vijf exemplaren weg. meer info: verschil.be

Zoals je elders al las in deze ZiZo was Georges Eekhoud een pionier op het vlak van romans over homoseksualiteit. Van 27 juli tot en met 25 augustus loopt een dubbele expo in de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience en Het Letterenhuis over deze markante persoonlijkheid. Zin om Eekhoud beter te leren kennen? ZiZo mag tien duotickets weggeven die toegang geven tot beide voorstellingen! meer info: consciencebibliotheek.be / letterenhuis.be / fondssuzandaniel.be

WIN!

SURF NAAR WWW.ZIZO-ONLINE.BE

84

WIN!


zizo actief

ACTIVITEITEN JULI/AUGUSTUS/SEPTEMBER AARSCHOT van 08/06/13 tot 30/09/13 FOTOWEDSTRIJD: Neem MAX mee op reis en WIN een VETTE PRIJS! van Mixed (Wel Jong Niet Hetero regio Aarschot)

GENT za 27/07/13 van 13u-18u Gentse holebi’s dagen Vlaanderen uit met levend tafelvoetbal! van RoundAbout30, Sporten Recreatiepark Blaarmeersen, Zuiderlaan 5

za 27/07/13 om 13u30 Mixed (holebi jongeren Aarschot) aan het meer, Jeugdcentrum De Klinker, Demervallei 14

za 03/08/13 om 06u RAb30 goes Canal Parade Amsterdam van RoundAbout30, Casa Rosa, Kammerstraat 22

za 24/08/13 om 10u Mixed (holebi jongeren aarschot) in het labyrinth, Jeugdcentrum De Klinker, Demervallei 14 ANTWERPEN zo 11/08/13 van 14u-18u De Roze Wapper - Bezoek aan het Closing Festival van de Antwerp Pride van Het Roze Huis - Antwerpse Regenboogkoepel, café Bonaparte, Grote Markt 21 BRUGGE vrij 19/07/13 van 21u-24u Sangria-avond van LezBruges, CGSO vzw, Koningin Elisabethlaan 92 zo 28/07/13 van 13u30-16u Brugse-sagen-en-legenden-wandeling van LezBruges, Minnewaterpark, Begijnhof DINANT zo 11/08/13 van 09u-18u BGMC Knalpijp - Motorrit Dinant van BGMC Knalpijp - Belgian Gay Motorcycle Club

za 21/09/13 om 12u Uitstap naar Axel van FemiXX Lesbiennegroep Gent, Park & Ride Gentbrugge KORTRIJK zo 14/07/13 om 14u Scream for an icecream van Dubbelpunt, Station Kortrijk - loket 1, Stationsplein 8 za 27/07/13 DubbelZee van Dubbelpunt, Station Kortrijk - loket 1, Stationsplein 8 zo 11/08/13 DubbelPairi Daiza van Dubbelpunt, Station Kortrijk - loket 1, Stationsplein 8 za 24/08/13 DubbelBBQ van Dubbelpunt, OC De Vonke, Lagaeplein 24, Heule LEUVEN van 26/04/13 tot 15/08/13 Schrijf- en fotowedstrijd van Lesbiennevereniging Labyrint zo 11/08/13 van 14u-20u Kaya 60plus Tuinfeest van Lesbiennevereniging Labyrint, Holebihuis - Café Rocco, Diestsesteenweg 24

zo 25/08/13 Barbecue 25 jaar van Lesbiennevereniging Labyrint, Holebihuis - Café Rocco, Diestsesteenweg 24 vrij 20/09/13 van 20u-22u30 ‘Lesbisch en toch getrouwd met een man’ van Lesbiennevereniging Labyrint, Holebihuis - Café Rocco, Diestsesteenweg 24 di 24/09/13 om 20u Ceci n’est pas enough! (lezing + café) van &of Leuven, Het Holebihuis - Café Rocco, Diestsesteenweg 24 MALDEGEM zo 25/08/13 om 13u Wandeling in Maldegem van FemiXX Lesbiennegroep Gent, Euro Shop, Koning Leopoldlaan 1 PICARDIË van vrij 20/09/13 tot zo 22/09/13 BGMC Knalpijp - Motorweekend Picardië van BGMC Knalpijp - Belgian Gay Motorcycle Club WALES van za 17/08/13 tot za 24/08/13 BGMC Knalpijp - Motorkamp Wales van BGMC Knalpijp - Belgian Gay Motorcycle Club ZEELAND zo 14/07/13 van 09u-18u BGMC Knalpijp - Motorrit Zeeland van BGMC Knalpijp - Belgian Gay Motorcycle Club

Vero

85


zizo actief

EVENEMENTEN JULI/AUGUSTUS/SEPTEMBER

za 06/07/13 - LEUVEN Phenomena @ Rumba&Co, 23u zo 14/07/13 - ANTWERPEN Café De Love (gay women and friends) @ Red&Blue, 17u-01u vrij 19/07/13- BRUSSEL La Démence - Mediterranean Delights (voor homomannen) @ Fuse, 22u vrij 19/07/13 - HASSELT Gateway13 ‘Sunclub Deluxe – Bouddha Bar’ @ Ritmo Studio’s, 22u-05u za 20/07 tot ma 29/07 - GENT 10 Days Pl+ss! van Casa Rosa en A-Pluss @ Casa Rosa, 23u (gratis toegang) 20/07 Gentse feesten kick off 21/07 The beat goes on 22/07 Cock au vin 23/07 Scream & Shout 24/07 100% Girlpower 25/07 Crazy Thursday 26/07 Fancy Friday 27/07 Back to the roots 28/07 Pl+ss your Sundays (90’s edition) 29/07 Traditional closing party za 20/07/13 - GENT TIGERZILLA (for girls and friends) @ Cocteau, 23u

86

MET ÇAVARIAPAS KORTING!

vrij 26/07/13 - ANTWERPEN Café De Luxe (gay women and friends) @ Red&Blue, 23u

vrij 23/08/13 - ANTWERPEN Café De Luxe (gay women and friends) @ Red&Blue, 23u

za 27/07/13 - GENT SPRINKLE van Verkeerd Geparkeerd @ Cocteau, 22u

za 31/08/13 - GENT Think! Holebifuif @ Balzaal Vooruit, 23u

zo 28/07/13 - GENT Love Boat Party (gay-inspired Tea Dance) @ Charlatan, 16u-00u do 08/08/13 - ANTWERPEN Midsummer Party van Het Roze Huis Antwerpse Regenboogkoepel, 20u (gratis toegang) zo 11/08/13 - ANTWERPEN Café De Love (gay women and friends) @ Red&Blue, 17u-01u woe 14/08/13 – LEUVEN INSOMNIA XL van &of Holebi-jongeren Leuven @ zaal Lido, 22u30 vrij 16/08/13- BRUSSEL La Démence - Summer Gamers (voor homomannen) @ Fuse, 22u vrij 16/08/13 - HASSELT Gateway13 ‘Sunclub Deluxe – Jamaica’ @ Ritmo Studio’s, 22u-05u

vrij 06/09/13 - ANTWERPEN Dirtypop @ Publik, 22u zo 8/09/13 - ANTWERPEN Café De Love (gay women and friends) @ Red&Blue, 17u-01u za 14/09/13 - LEUVEN Phenomena @ Rumba&Co, 23u vrij 20/09/13 - GENT The Gym (the first men only party in the city centre of Ghent with a darkroom) @ Tijuana, 23u vrij 27/09/13- BRUSSEL La Démence (voor homomannen) @ Fuse, 22u vrij 27/09/13 - ANTWERPEN Café De Luxe (gay women and friends) @ Red&Blue, 23u za 28/09/13 - GENT Think! Holebifuif @ Balzaal Vooruit, 23u

MEER INFO

PLACES TO BE

&of: www.enof.be Café De Love – De Luxe: www.cafedelove.be Casa Rosa: www.casarosa.be Phenomena: www.phenomena.be Gateway13: www.gateway13.be Het Roze Huis: www.hetrozehuis.be La Démence: www.lademence.com Love Boat: www.loveboatparty.be The Gym: www.thegym.eu Think!: www.thinkparty.be Tigerzilla: www.foxytimes.be Verkeerd Geparkeerd: www.verkeerdgeparkeerd.be

Lido: Bogaardenstraat 33, Leuven Charlatan: Vlasmarkt 6, Gent Cocteau: Jan Palfijnstraat 17, Gent Casa Rosa: Kammerstraat 22, Gent Fuse: Blaesstraat 208, Brussel Het Roze Huis: Draakplaats 1, Berchem Red&Blue: Lange Schipperskapelstraat 11-13, Antwerpen Ritmo Studio’s: Ekkelgaarden 13, Hasselt Rumba&Co: Kiekenstraat 3, Leuven Tijuana: Schuurkenstraat 2, Gent Vooruit: Sint-Pietersnieuwstraat 23, Gent


87


zizo actief

VERENIGINGEN EN VASTE ACTIVITEITEN

BRUSSEL Rainbowhouse vzw Kolenmarkt 42 1000 Brussel www.rainbowhouse.be T: 02 503 59 90 woe, do, vr en za Café-avond zondag Cafénamiddag laatste donderdag Rainbows United laatste zondag Hiv-café Accenture BeLux LGBT network Brussel Lokale tak van Accenture’s Global LGBT netwerk Basta! (wjnh) Brussel holebi-jongerengroep tot 26 jaar www.bastaweb.be 2de woensdag Bastacafé Belgian Business Association Brussel Holebi’s met een managementsfunctie www.belgianbusinessassociation.be 2de dinsdag BBA Diner met gastspreker BGMC Knalpijp  Strombeek-Bever motorclub voor mannen www.knalpijp.org M: 0498 61 70 50 3de zondag Motorrit BHS 40+ Brussel Vereniging voor oudere holebi’s vanaf 40 jaar www.sen-holebi-bru.be Brussels Gay Sports Brussel Holebi-sportvereniging met daarnaast een koor, een toneelgroep en gezelschapsspellengroep www.bgs.org Merhaba vzw Brussel allochtone holebi’s www.merhaba.be T: 0487 55 69 38 laatste donderdag MerhaBar Natuurlijk Holebi! Brussel een vriendengroep voor holebi’s die houden van de natuur users.skynet.be/natuurlijkholebi Omnya Brussel Acties en activiteiten voor LGBTI uit MantiQitna (Noord-Afrika en het Midden-Oosten) www.omnya.org M: 0470 66 63 80 Rainbow Cops Belgium vzw Brussel Belgische vereniging van en voor holebi- en transgender-medewerkers van de geïntegreerde politie www.rainbow-cops-belgium.be

88

= Roze huizen Sacha Dilbeek Holebiwerking voor Brussel en Vlaams-Brabant www.sacha-holebi.be T: 02 520 77 30 2de zaterdag Kookavond laatste zondag Wandeling

VLAAMS-BRABANT Het Holebihuis vzw Diestsesteenweg 24 3010 Kessel-Lo www.holebihuis.be T: 016 60 12 63 &of (wjnh) Kessel-Lo Holebi-jongerengroep tot 30 jaar www.enof.be 1ste dinsdag &ofcafé Break Out Leuven Kessel-Lo Sportgroep voor mannen & sympathisanten - badminton en volleybal www.break-out.be M: 0494 45 21 99 dinsdag Volleybal en Badminton Cantarelli Kessel-Lo Mannenkoor www.cantarelli.be zondag Activiteit De Roze Ballon Kessel-Lo Vereniging voor holebi’s met een verstandelijke beperking www.holebihuis.be/werkingen/ derozeballon Driekant Kessel-Lo Homo’s uit Leuven en omstreken www.driekant.be T: 0475 92 85 67 zaterdag Driekant praatcafé goedGEZINd Kessel-Lo Groep voor holebi-ouders en hun kinderen www.holebihuis.be/werkingen/ goedgezind HALLElesbienne  Halle-Buizingen Groep voor lesbiennes www.hallelesbienne.be M: 0496 14 40 11 Holebifilmfestival VlaamsBrabant Kessel-Lo Vereniging die het jaarlijks filmfestival in Vlaams-Brabant organiseert www.holebifilmfestival.be Homo en Geloof Vlaams-Brabant - Gerust Geweten Kessel-Lo Gelovige holebi’s Vlaams-Brabant gerustgeweten@hotmail.com T: 016 22 76 09 3de zaterdag Samenkomst Homo Toch Getrouwd Kessel-Lo Gehuwde holebi’s Leuven www.holebihuis.be/werkingen/ hotog

T: 0486/75 13 95 1ste donderdag Bijeenkomst Labyrint vzw Leuven Leuvense vereniging voor lesbische en biseksuele vrouwen www.labyrint-vzw.be T: 0487/36 21 13 dinsdag Badminton woensdag Volleybal 3de vrijdag Vrouwen aan de toog 3de vrijdag Onthaalbox elke vrijdag Basketbal 4de zaterdag Kaartavond Onderdelen van Labyrint: Jola Kessel-Lo Richt zich op twintigers en dertigers jola@labyrint-vzw.be Kaya60+ Kessel-Lo Richt zich op vrouwen vanaf 40 chris.tillieu@chello.be 1ste woensdag Café-namiddag Leonardo Kessel-Lo LGBT English speaking group with weekly drinks in the ‘Holebihuis’ www.holebihuis.be/werkingen/ Leonardo T: 016/60.12.63 Mixed (wjnh) Aarschot Holebi-jongerengroep tot 30 jaar www.mixedonline.be 1ste en 3de donderdag  Mixed Café OHO (Driekant vzw) Kessel-Lo Groep voor oudere homo’s www.holebihuis.be/werkingen/ oho 1ste woensdag Café-namiddag Re-Mix Aarschot Socio-culturele vereniging voor 30+’ers www.facebook.com/remix. aarschot 1ste dinsdag Praatcafé Vereniging voor transgenderpersonen uit Vlaams-Brabant www.transgenderkring-vlaamsbrabant.be Zena (wjnh) Holebi-jongeren tot 30 jaar www.zenahalle.be T: 0472 48 76 07 woensdag Praatcafé Zensationeel Toneelgezelschap www.zensationeel.be

ANTWERPEN Het Roze Huis - çavaria Antwerpen vzw Draakplaats 1 2018 Antwerpen www.hetrozehuis.be

T: 03 288 00 84 donderdag Onthaal, informatie en opvang laatste vrijdag Spellenclub ‘t Kwadraat Antwerpen Vereniging voor holebi-ouders www.tkwadraat.be AA-holebigroep ‘De Eerste’  Antwerpen Holebi’s met verslavingsproblemen gauke.poppema@kreatos.be T: 03 232 43 91 dinsdag Bijeenkomst Active Company vzw  Antwerpen Holebi-sportvereniging en koor www.activecompany.be M: 0477 51 03 05 maandag Badminton en Zwemmen dinsdag Conditiegym en Volleybal woensdag Koor, Voetbal, Zwemmen en Worstelen donderdag Yoga zaterdag Badminton zondag Tennis en Badminton 1ste zondag Hiking 3de zondag Nordic Walking Antar vzw Antwerpen Vereniging voor cultuur en vrije tijd antar.vzw@gmail.com M: 0484 66 67 01 Antwerp Pride vzw Antwerpen Jaarlijks evenement in Antwerpen voor holebi’s en transgenders www.antwerppride.be Atthis vzw Antwerpen Vereniging voor vrouwen die van vrouwen houden www.atthis.be T: 03 216 37 37 2de woensdag  Open werk-vergadering 1ste vrijdag Dansavond vrijdag en zaterdag Praatcafé Berdache België Antwerpen Vereniging voor ouders van jonge en oudere/volwassen genderkinderen www.berdache.be T: 0475 63 33 68 (Patrice) Bonus Antwerpen Vereniging voor holebi’s die jong van hart zijn bonusplusminus@hotmail.com M: 0477 51 03 05 1ste en 3de donderdag  Praatcafé Boysproject Antwerpen Voor mannen en trans die geld verdienen met seks www.boysproject.be T: 03 293 95 90 woe en do Drop-Inn


zizo actief

De Flamingo’s (wjnh) Antwerpen Holebi-studentenclub tot 30 jaar www.clubflamingo.be M: 0474 24 77 58 De Klaproos Westerlo Praatgroep voor holebi’s provincie Antwerpen klaprooskempen@msn.com T: 016 69 60 46 3de vrijdag Praatgroep Dubbelzinnig Antwerpen Praatgroep voor bi’s www.dubbel-zinnig.be

www.mangho.be M: 0491 911 916 3de woensdag Praatavond Oekandana? Antwerpen Vereniging voor (ex-) partners van holebi’s en transgenders oekandana.praatgroep@gmail. com Pimpernel40plus Antwerpen Vereniging voor lesbische 40-plussers www.pimpernel40plus.be 1ste zondag Bijeenkomst

El Mismo Lier holebigroep 26+ www.elmismo.be laatste donderdag Babbelkroeg

Shouf Shouf Antwerpen multiculturele holebi-organisatie www.shouf-shouf.be T: 0483/41.60.84 laatste vrijdag Soirée

Enig Verschil vzw Antwerpen Holebi-jongerengroep tot 30 jaar www.enigverschil.be woensdag EV-café 1ste woensdag Activiteit

Stavazah Antwerpen Recreatief voetbal voor holebi’s, transgenders en sympathisanten stavazah.wordpress.com T: 0476 76 01 33

Gay Business Antwerp (GBA) Antwerpen Belangengroep voor roze ondernemers gaybusinessantwerp@telenet.be M: 0477 40 24 20

Sweezo (wjnh) Antwerpen Mechelse holebi-jongerengroep tot 30 jaar www.sweezo.be

GenderFlux Antwerpen Vereniging voor transgenders en intersex mensen genderflux.blogspot.be T: 03 288 00 84 2de zaterdag  Genderbending bar HijZijZo! Turnhout Turnhoutse holebiwerking www.hijzijzo.be M: 0494 85 04 77 1ste zaterdag Praatcafé HijZijZo! (ouders) Turnhout Werkgroep voor ouders van holebi’s www.hijzijzo.be M: 0494 85 04 77 Holebi40plus Antwerpen een initiatief voor holebi’s ouder dan 40 holebi40plus@gmail.com M: 0492 71 57 08 Homo en Lesbienne Werking Mechelen Mechelen Mechelse holebiwerking www.hlwm.be M: 0486 14 17 87 donderdag Volleybal vrijdag Babbelkroeg donderdag Voetbaltraining of -wedstrijd zondag Voetbaltraining of -wedstrijd Mangho Antwerpen Vereniging voor (ex) getrouwde homo’s

Vlaamse Gender Kring Antwerpen Vereniging rond genderthematiek www.vlaamsegenderkring.be 3de vrijdag Praatavond

LIMBURG Regenbooghuis Limburg vzw Meldertstraat 38 3500 Hasselt www.regenbooghuislimburg.be zondag Praatcafé Anders Gewoon Hasselt Voor transgenders, ouders, familie en vrienden van, en allen die ons na aan het hart liggen. www.anders-gewoon.be M: 0486 134 690 2de vrijdag Transgender Praatcafé De Madam vzw - vrouwen en lesbocentrum Hasselt Vrouwen- en lesbocentrum www.demadam.be M: 0497 12 75 74 dinsdag, woensdag en vrijdag Onthaal 4de donderdag Gratis juridisch advies op afspraak 1ste vrijdag Vrouwenlesbo-filmavond met aansluitend vrouwencafé 4de vrijdag Praatcafé 2de zondag Wandeling Ford Globe Genk Holebi-groep binnen Ford www.fordglobe.org M: 0477 42 23 19 1ste zondag Maandelijkse samenkomst

Voilà Mol (wjnh) Mol Holebi- en transgendervereniging regio Mol (Kempen) www.voilamol.be M: 0476 66 49 99

Holebi Maasland Maasmechelen Vereniging voor holebi’s uit het Maasland sites.google.com/site/holebimaasland T: 089 777 421

VREAK holebitheater Antwerpen Theaterwerkgroep www.vreak.be

Idem Dito (wjnh) Lommel Jongerenvereniging voor mensen uit Lommel en omstreken www.idemditolommel.be

Werkgroep Homofilie Kempen Turnhout Turnhoutse holebiwerking www.whk.be M: 0486 88 22 37 dagelijks Onthaal- en informatiemogelijkheid

Inderdaad vzw (wjnh) Hasselt Voor en door holebi-jongeren in Limburg tot 30 jaar www.inderdaad.be 1ste maandag Activiteit + jongerencafé 3de maandag IDD jongerencafé

Why Me Antwerpen Vereniging voor holebi’s en transgenders uit zwart-Afrika T: 03 288 00 84

Limburgs Actiecentrum voor Holebi’s Hasselt Limburgse holebiwerking www.lachvzw.be dinsdag Praatcafé woensdag Onthaal 2de donderdag True Colours Café

World Outgames Antwerpen 2013 vzw Antwerpen Organisatoren van de World Outgames 2013 in Antwerpen www.woga2013.org T: 03 337 87 50 1ste vrijdag WOGA-bar

Ouders Limburg Hasselt Vereniging voor ouders van holebi’s ouderslimburg.wordpress.com Proud Projector Culturele vereniging voor holebi’s en hetero’s met maandelijks filmvertoning in Euroscoop Genk

www.facebook.com/ proudprojector 1ste donderdag Filmvertoning SPELenT Spelletjesvereniging www.facebook.com/Spelent M: 0474 69 15 10 4de donderdag Spelavond ST-OUT St Truiden holebivereniging in Sint-Truiden (Sint-Truiden Out) sinttruiden-out.weebly.com M: 0478 968 448 True Colours Café Hasselt Ontmoetingsavonden voor holebi’s met een andere etniciteit https://www.facebook.com/ ahha1999 2de donderdag  Ontmoetingsavond

OOST-VLAANDEREN Casa Rosa vzw Kammerstraat 22 9000 Gent www.casarosa.be T: 09 269 28 12 1ste vrijdag Pink Bar AA De Eerste Gent Anonieme Alcoholisten Groep voor Holebi’s M: 0485 59 62 61 donderdag Bijeenkomst Auricula Wondelgem Holebisportgroep www.auricula.be M: 0472 72 10 04 maandag en zaterdag  Badminton dinsdag en donderdag Running woensdag Zwemmen derUIT! (WJNH) Sint-Niklaas Holebi-jongerengroep tot 26 jaar www.deruit.be M: 0499 38 95 32 Famba Gent Lesbisch-feministische sambaband www.famba.be M: 0473 76 71 89 FemiXX Gent activiteiten- en ontmoetingsgroep richt zich tot lesbische, biseksuele en sympathiserende vrouwen www.femixx.be M: 0471 63 86 49 Gayso Brugge GaySo vzw is een sociale netwerksite speciaal voor de HoLeBiTra gemeenschap www.gayso.net Gehuwd en toch Anders Waregem Gehuwde holebi’s Gent www.geta.be M: 0473 43 51 37 2de vrijdag Praatavond

89


zizo actief GenderExpress Gent Transgendervereniging in Gent www.facebook.com/GenderExpress 2de woensdag Bijeenkomst Go Different Lokeren Holebiwerking uit Lokeren www.godifferent.be T: 0496 68 73 00 1ste en 3de dinsdag Praatcafé Goed Gestemd Gent Vrouwenkoor goedgestemd@hotmail.com M: 0479 77 83 36 2de en 4de donderdag Repetitie Holebi9100 Sint-Niklaas holebigroep uit Sint-Niklaas www.holebi9100.be T: 03 760 91 68 Koek en Hij Gent Homowerking Gent koekenhij@hotmail.com T: 09/ 233 53 87 Liever Spruitjes (wjnh) Aalst Holebi-jongerengroep tot 26 jaar www.lieverspruitjes.be 1ste donderdag Babbelcafé 3de woensdag Babbelcafé Ongehoordt De Pinte Toneelgroep voor holebi’s www.ongehoordt.be

Ongehoorzaam Gent www.ongehoorzaam.be T: 0477/183.445

www.wohg.be T: 03/777.02.15 1ste woensdag Bijeenkomst

Think Different Assebroek Holebigroep West-Vlaanderen www.thinkdiff.be

Ouders Waasland Sint-Niklaas Werkgroep voor ouders van holebi’s ouderswaasland@hotmail.com T: 03/777 02 15

WEST-VLAANDEREN

LANDELIJKE GROEPEN

Polaris vzw Groentemarkt 17b 8400 Oostende www.polaris-wvl.be T: 059 43 96 17

Eagle@IBM Be/Lux Holebi-groep binnen IBM home.earthlink.net/~eagleibm T: 02 655 52 53

RoundAbout30 (wjnh) Gent Gentse holebigroep voor jongeren van 24 tot 30 jaar www.roundabout30.be 2de zaterdag RAb30-café Roze Joker Sint-Amandsberg praat - en ontmoetingsgroep voor holebi’s met een beperking www.vzwvmg.be T: 09/228 96 98 Toeterniettoe (wjnh) Ronse holebi-jongerengroep tot 26 jaar www.toeterniettoe.be T: 055 600 793 Verkeerd Geparkeerd vzw (wjnh) Gent Holebi-jongerengroep tot 26 jaar www.verkeerdgeparkeerd.be maandag VG-Café Wergroep Ouders Holebi’s Gent Sint - Niklaas Werkgroep voor ouders van holebi’s

HULPLIJNEN Holebifoon Anonieme hulpverlening telefonisch, mail en chat Kammerstraat 22, 9000 Gent 0800 99 533 vragen@holebifoon.be www.holebifoon.be MerhabaPhone Onthaal- en hulplijn voor allochtone holebi’s 0487-55 69 38 onthaal@merhaba.be www.merhaba.be Sensoa Positief Ondersteuning bij leven met hiv Kipdorpvest 48a, 2000 Antwerpen 078-15 11 00 www.sensoa.be Veilig Vrijenlijn Informatie over hiv, soa en anticonceptie Kipdorpvest 48a, 2000 Antwerpen 078-15 15 15 www.sensoa.be www.allesoverseks.be www.mannenseks.be

Zelfmoordlijn Anonieme telefonische hulpverlening Centrum ter preventie van Zelfdoding Ferdinand Lenoirstraat 29-31 1090 Jette 02-649 95 55 cpz@zelfmoordpreventie.be www.zelfmoordpreventie.be Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding Melden van discriminatie Koningsstraat 138, 1000 Brussel 0800-12 800 www.diversiteit.be Tele-Onthaal Praten is de eerste stap Voor een gesprek bel 106, 24 uur per dag het hele jaar door. Of chat via www.tele-onthaal.be op bepaalde tijdstippen. Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen Melden van discriminatie van transgenderpersonen Ernest Blerotstraat 1, 1070 Brussel 02-233 41 75 gelijkheid.manvrouw@igvm.belgie.be www.igvm.fgov.be

UURREGELING HOLEBIFOON Holebifoon past haar uurregeling aan en breidt de chatservice uit. Voortaan kan je bellen op maandag en woensdag (behalve op feestdagen) van 18.30u tot 21.30u. Chatten kan vanaf nu op maandag, woensdag en donderdag van 18.30u tot 21.30u.

Dubbelpunt (wjnh) Kortrijk Holebi-jongerengroep tot 30 jaar www.dubbelpunt.com M: 0492 92 48 48 Jong&Holebi in Brugge Brugge Brugse holebibeweging www.j-h.be T: 050 336 970 LezBruges Brugge Meetingpoint voor lesbiennes en bi-vrouwen in het hartje van Brugge www.lezbruges.be 1ste vrijdag Ladies Talk Liever Gelijk Harelbeke Kortrijkse holebi-werking www.lievergelijk.be M: 0477 94 24 12 3de woensdag Vaste themaactiviteit Moïra - Lesbiennewerking Roeselare Groep voor lesbische en bivrouwen uit Roeselare www.moira.be M: 0486 63 43 33 2de en 4de vrijdag Praatcafé Omegagay Brugge Brugse homovereniging www.omegagay.be M: 0479 07 63 43 2de zaterdag Men’s Talk Onder Andere(n) (wjnh) Ieper Holebi-jongerengroep tot 26 jaar www.onderanderen.be

Folia - L-day Organiseert de jaarlijkse lesbiennedag www.l-day.be 1ste zaterdag SheSheBar Gayso  GaySo vzw is een sociale netwerksite speciaal voor de HoLeBiTra gemeenschap www.gayso.net Holebi Overleg Vorming en Hulpverlening  intervisiegroep van holebi hulpverleners waar ook maatschappelijke thema’s worden besproken hilde.eilers@telenet.be T: 03 272 45 61 Holebi-pastores  Werkgroep voor priester-holebi’s www.holebipastores.be T: 015 20 79 36 Lingam  Werkgroep rond levens- en relatievragen www.lingam-workshops.be T: 03 322 71 97 Mikpunt  Actiegroep tegen extreem-rechts www.mikpunt175.be M: 0474 94 15 84 Planet Gender Actiegroep rond de genderthematiek www.planetgender.com T: 09 231 01 58

Punt Andere Lijn (wjnh) Brugge De holebi-jongerenvereniging van Brugge www.punt-andere-lijn.be 1ste vrijdag Praatcafé

Sensoa vzw Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid www.sensoa.be T: 03 238 68 68 2de en 4de zondag Hiv-café

Quies homo-en bi-mannen regio noord-West-Vlaanderen www.come.to/quies

Wel Jong Niet Hetero vzw Nationale holebi-jeugdbeweging www.weljongniethetero.be T: 09 269 28 17

Rainbow@West Roeselare Samenwerkingsverband van West-Vlaamse groepen www.holebiwest.be Stukje Anders (praatgroep) Groep voor lesbische vrouwen die in een heterohuwelijk zitten of zaten www.stukje-anders.be


MEDITERRANEAN DELIGHTS Friday 19 July

Picture by Patrick Mettraux

DJ’s Andrei Stan (RO) Sebastien Triumph (FR) Pagano (UK) Marc Grayham (BE) Dikky Vendetta (NL) Elias (ES) Steven Redant (ES) Kenne Perry (BE) VJ’s AlexEtJeremy

NEXT PARTIES FRI 16 AUG & FRI 27 SEPT

het langverwachte vervolg op Pia Fraus’ vrijages

meer vrijages

nu verkrijgbaar bij ’t Verschil Seks is kunst en ik heb er talent voor. Eens ik me daarvan bewust was, had ik maar één ambitie meer. Beter worden. De beste minnares zijn. Amore et labore. Want talent alleen is niet genoeg; kunst vraagt oefening, heel veel oefening. Dus ja, ik heb de laatste jaren behoorlijk veel geneukt. Net zoals in Vrijages, Pia’s eerste bundel erotische kortverhalen, beleeft een ondefinieerbare ik-persoon een rist erotische ontmoetingen met een aantal vrouwen. Soms is verliefdheid of zelfs liefde de aanzet, vaak is het gewoon één enkel beeld – zoals het melk-schuim op haar lippen als ze van haar koffie drinkt – dat de lezer en de hoofdpersoon mee-sleurt in een seksueel avontuur. Het resultaat is een bundel romantische, keiharde, subtiele, geile, (on) voorspelbare,gender-variabele, intelligente, cliché-bevestigende, roldoorbrekende, realistische maar vooral opwindende seks-verhalen.

’t Verschi Verschil [for everything gay]

books dvd’s underwear Entrance 22h > 23h: 15€ - after 23h: 20€ - 10/15 € when < 26 years. Presales, buses from Paris & Cologne, hotel packages on www.lademence.com - info@lademence.com - Rue Blaesstraat 208, 1000 BRUSSELS

Minderbroedersrui 33 • 2000 Antwerpen

www.verschil.be


zizo, gezocht

7228 – Stoute nymphomane kerel zkt dringend contact met bi-gasten tot 35j die willen corresponderen met gevangene. Schrijf met foto. X Ronny 7229 – bi-meid uit lier zoekt langdurig sexueel contact met jongedame uit dito regio, graag tussen 20 en 40 jaar, ben intiem geschoren, jij hopelijk ook. wie durft? 0476981004 7230 – lesbo 37 jaar, woon aan de kust, zoek vriendschap met meiden tot 45 jaar. Zacht, eerlijk type. Houd van uitstapjes, fietsen, kinderen van broer en zus, reizen, toneel patricia.brondeel@yahoo.com 7231 – Vrouw 49j zoekt vrouw voor relatie,regio oudenaarde ,gent ,deinze Ernstige kanditaten aub ,die vry zyn,geen uitgaanstype,hou van terrasje ,wandelen, zee ,film enz 7232 – Vrouw zkt vrouw, ik ben vr van 50 regio West-Limburg, zoek kennismaking met een eerlijke betrouwbare vrouw, die net als ik denkt dat dat eerlijkheid de wereld uit is. Grtz Els 7233 – Lesb.vrouw,uit omg.GeelTessenderlo,,zoekt vriendin 55 tot 65j voor toffe waardevolle vriendschap,relatie of latrelatie.Ben een levensgenieter,maar geen reisduif.Afstand is geen probleem. 7234 - Meer info,mogelijk programma op TV met oudere homomensen....noem het oud roze homovoorlichting ofzo? Een soort golden Oldies,maar dan Roze ! 7235 - Ik ben een sportieve vrouw die een leuke spontane vrouwelijke vrouw zoekt tss 45 en 50j om culturele evenementen te bezoeken en een gezellige babbel bij een glaasje rood..

7236 - Hallo, wij,een lesbisch koppel uit limburg,(51 en 42 jaar jong) zijn op zoek naar andere koppels die ook hun vriendenkring willen uitbreiden (enkel vriendschappelijk). Hopelijk tot snel.

7244 – Ik heb zin in een filmdate met een (m)twink rond +/- 32j. Ik ga heel graag uit in Antwerpen, Oostende (en alles daartss), ben 32j, 1m72, slank, red. verlegen, avontuurlijk, en white café mocha-fan :D

7237 - Zoek vr. lesb. tot 50 j.om te genieten van het leven; zone 011/016; Ik ben eerlijk,trouw,sensueel en hou van de kleine dingen des levens: etentje, weekendje weg,zon en zee,wijntje, kaarsje,film...

7245 - 57 jarige GAY uit W.VL.,moment. gedetineerd, wenst contact met leeftijdsgenoot om samen te zoeken naar de kriebels!Muzikaal aangelegd en met artisanale dagvulling.Welke eenzame durft te schrijven?

7238 - ik ben een vrouw van 57 jaar uit oost vlaanderen ik heb een saai leven achter de rug ik zoek een goede vriendin die mijn leven terug rooskleurig maakt ik ben lief en rustig wil je mij leren kennnen gr

7246 – hallo ik heet luc 39 jaar woon in west-vlaanderen ik zoek een lieve jongeman tussen 18 en 45 jaar voor vriendschap en liefde relatie ik ben homo mail naar mijn naar luclenoor73@gmail.com grt luc

7239 - Dame,62j.sportief,zoek lieve vriendin om samen te genieten van het leven. Ben je eerlijk,gevoelig,trouw en is geven en nemen ook voor jou één woord,dan lukt het zeker tussen ons.Ben 1m53,omg Lier 2500

7247 - Ik ben vrouwelijk, eenvoudig, niet groot en slank, 50+, niet-rookster en natuurminnend. Ik praat graag over de dingen des levens, en woon in Gent

7240 - Hallo ben een lesbo van 43j ik zoek een vrouw tussen 30en 40j iemand die eerlijk is en open staat voor een relatie (geen vrouwlijke types)ik kom uit Limburg (Lommel)liefs uit deze buurt0479916149

7248 - hey , ik zou graag een leuke bi vriendin leren kennen die niet in een relatie zit , maar het wel ziet zitten met een bivr , die wel in een hetero relatie zit om een toffe vriendschap op te bouwen

7241 - ik ben opzoek naar vriendschap en verwennen en ook een slaaf tot 35 jaarbelmijop 04 88 36 31 43 knuffel een zoen ikzoek jou dus doen zo xxxxxxxxxxxxxxxxdon zo xxxxxxxxxxxxx

7249 - 28 v West-Vl, zkt een maatje om leuke dingen mee te doen buiten het gewone.Ben geboeid door het paranormale, spirituele, boswandelingen, de nacht,ben hoogsensitief,anders...zoek geen relatie. ben bi

7242- Ben single vr van 51j.Ik zoek een lieve rustige vr. Ik hou van gewone dingen, toneel, fietsen, wandelen, etentje. Niet rookster. Uit de regio Antwerpen/Mechelen. 7243 - Ik ben op zoek naar Emelie uit Boom, de verzorgster van thuisloze katten. Ik hoop dat ze me belt: 03 326 38 25. An

7250 - hallo ik ben een spontane 48 jarige lesbo,vrouwelijk type,uit regio gent,wil graag vriendinnen leren kennen om samen leuke dingen te doen alsook een goeie babbel te hebben,lieve groetjes M

GEEF JE ZIZO-ZOEKERTJE ONLINE IN VÓÓR 31/08/2013 OP WWW.ZIZO-MAGAZINE.BE SPELREGELS

HOE ANTWOORDEN?

Beperk je tot de ruimte in het tekstveld (max. 200 karakters). Langere zoekertjes worden niet opgeno-

Sluit je antwoord in een blanco envelop. Vermeld het

men of ingekort door de redactie. Beperk je per editie tot één zoekertje.

referentienummer in de linker bovenhoek. Kleef een

Schrijf in je zoekertje eerlijk en kort wie je bent en wie je zoekt. Vermeld erbij van welke streek je bent.

postzegel in de rechterbovenhoek. Antwoorden zonder

Vermelding van persoonlijke gegevens (e-mail en telefoon) in een zoekertje gebeurt op eigen risico.

postzegel worden niet meer doorgestuurd. Stuur alles in

Vermeldingen van adresgegevens (tenzij PB) in een zoekertje worden niet gepubliceerd.

een andere, voldoende gefrankeerde omslag naar:

Zoekertjes met duidelijk commerciële inslag worden evenmin gepubliceerd, vraag daarvoor de

ZiZo gezocht, Kammerstraat 22, 9000 Gent.

advertentie-tarieven. ZiZo is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de correspondentie noch

Tip! Meerdere antwoorden steek je best samen in een

voor de correspondent.

grote envelop. Zo bespaar je op postzegels. Wees fair

De redactie behoudt zich ten allen tijde het recht (delen van) een zoekertje niet te publiceren.

en antwoord zo vlug mogelijk op elke brief die je krijgt.

93


man & man door tom bouden

94


man & man door tom bouden

95


mundo vero xl door vero beauprez

96


karoliens allerlaatste woorden

DE ROZE PSYCHOSE

Bye bye regenboog. Blijf maar lekker schitteren! Lieve vrienden, het is zover. Ik zit in een nieuwe fase in mijn leven: De ik-kan-geen-holebi’s-meer-zien-of-rieken fase.

K arolien Debecker Deze periodieke ongemakkelijkheid is jou waarschijnlijk meer dan bekend. Iedere holebi gaat er wel eens door. Je hebt je binnengedrongen in de vertrouwde cirkel, zo diep tot je ervan kotst. Dus vergeef me als ik dit blad uit de brievenbus pluk en meteen de kersenboom inslinger tot het weer is overgewaaid, als het ooit overwaait. J’en ai marre. Non, je ne regrette rien. Maar ik moet uit die roze bubbel. Het lijkt wel alsof de hele wereld gay is. Het helpt natuurlijk niet om in de media te werken. Vluchten kan niet, de halve redactie is besmet. Ook het merendeel van mijn vrienden is in de loop der eeuw gezwikt voor de zoete zonde van de homofiele verlangens. Tegenwoordig wordt er gretig met eicellen en zaaddonoren gejongleerd... Prachtig toch, maar het begint hier wat naar eenheidsworst te ruiken. Thuis is het ook al niet beter: de kat is geslachtsloos en ook mijn partner blijkt gay te zijn. Gelukkig is er nog de buurvrouw. Veronica. Oh Veronica, Chileense schoonheid, lonkend naar de tuinman, in de lente krolser dan onze poes. Zij die alles terug in perspectief plaatst en sneller van man dan van wijnfles wisselt ...

Maar gisteren ging ook die houvast verloren. “Karolina, ik weete ni meer of ik die manne nog wil”, riep ze wanhopig. “manne is altij drama, manne is altij ruzie. Ik denk ik ga ook met vrouwe, ja?” Mijn wereld stortte in. Aan mijn andere buurvrouw kan ik me ook al niet optrekken. Die gaat door een scheiding en draagt tegenwoordig trekkingsandalen en bodywarmers. Gisteren lag ze wijdbeens onder de tuintafel en draaide ze de hele handel met haar draadloze boormachine in elkaar. Sindsdien vertrouw ik haar voor geen haar meer. Het lijkt wel alsof ik in een roze psychose ben terechtgekomen. Een zoete wereld waarin ik niet eens meer moet vechten om geluk. Dat moet maar eens gedaan zijn. Het is een universele wet dat je aantrekt wat je uitstraalt. Wel, dan is het hoog tijd om me eens wat heterogener te gedragen. Weg met dat vrouwengeluk, weg met die columns over trots, haat, Pink en zaad. Misschien moet ik terug naar de wereld die ik achterliet toen ik de kast uitstapte. Lekker met de meiden naar de Zillion of hoe heten die discotheken tegenwoordig? Lekker anders. Lekker keuvelen over de dingen die het leven zo apart maken. Zo buiten de lijntjes.

Geen gezeik meer over gay bashing, op elkaar afgestemde maandstonden, en invitrofertilisatie. Over de Red & Blue en Elio Di Rupo. In de heterowereld praten we over opdringerige Marokkanen, verbouwingen, schoonouders,... en in-vitrofertilisatie. En Elio Di Rupo. Hoe dan ook. Het is tijd voor een nieuw hok. Of om de hele duiventil te slopen, want voor je het weet geraakt het hele zaakje uit evenwicht en komen die arme hetero’s in de verdrukking terecht. Bye bye regenboog. Blijf maar lekker schitteren! Maar de gouden pot neem ik wel mee. Karolien presenteert het discussieprogramma Generation M, van maandag tot donderdag (21-24u) op radiozender MNM. Frequenties en online beluisteren op www.mnm.be.

97


gayPARSHIP steunt whiteknot.org

IEMAND WACHT OP JOU. Je moet elkaar alleen nog ontmoeten. Mannen die verlangen naar een ernstige relatie hoeven niet verder te zoeken. Vind de partner die echt bij je past op gayPARSHIP. Doe vandaag nog de psychologische PARSHIP test en ontvang direct geschikte partnervoorstellen. Discreet en veilig. Je vindt elkaar op gayPARSHIP.be Doe nu de gratis test: www.gayparship.be

Ook v r ou w vinden en b gayPAR ij SH I P de gep a s te par tne r

ZiZo 123  

juli-augustus-september 2013

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you