Page 1

DE ZIZO-FILMGIDS

DE BOEIENDSTE ROZE FILMS van DE VIDEOTHEEk en DE FESTIVALS magazine Voor holebi’s & transgenders 18de jaargang nr 115 • september/oktober 2011 • 3,95 euro

roze, retro en rebels exclusief kortverhaal van Janis Ian Tweede persoon ontmaskerd

Magda Michielsens en de islam

“Accepteren verandert niets”


gayPARSHIP steunt whiteknot.org

IEMAND WACHT OP JOU. Je moet elkaar alleen nog ontmoeten. Mannen die verlangen naar een ernstige relatie hoeven niet verder te zoeken. Vind de partner die echt bij je past op gayPARSHIP. Doe vandaag nog de psychologische PARSHIP test en ontvang direct geschikte partnervoorstellen. Discreet en veilig. Je vindt elkaar op gayPARSHIP.be Doe nu de gratis test: www.gayparship.be

Ook v r ou w vinden en b gayPAR ij SH I P de gep a s te par tne r


Ook al . . . s n a a p S j i h t k spree


edito Nee, dit is niet ons voorrecht. Cultuur is voor iedereen een hulpmiddel om zichzelf te ontdekken. Maar hoe minder je jezelf in je omgeving herkent, hoe belangrijker boeken, films, muziek en toneelstukken worden. Nu eens omdat ze rebels zijn, dan weer omdat ze roze zijn, of omdat ze je door hun retroblik een geschiedenis geven en een deelbaar verleden. Dat bleek ook de voorbije weken weer toen we dit nummer samenstelden. Voor heel wat holebi’s bood cultuur bijzondere sleutels om hun geaardheid te ontsluiten. Guido voelde zich geconfronteerd tijdens een toneelstuk, Janis herkende zich in sciencefictionverhalen en Neeltje kreeg zichzelf over zich heen in de bioscoop. Het waren maar druppels in een storm van gevoelens en indrukken, maar wel belangrijke, want ze gaven opeens houvast. Dat onzichtbare, onvatbare kluwen raakte even ontward en leek zelfs helder. Maar, vraag ik me dan af, wat als je die flits hebt gemist? Of de indruk hebt dat je die te laat hebt gezien en het intussen geen zin meer heeft om er nog op in te gaan? Mike vertelde ons hoe zijn vader pas uit de kast kon komen toen zijn moeder gestorven was. En vaak hebben transseksuelen er al een half leven op zitten voor ze bij de chirurg aankloppen. Voor elk van die late ontdekkers moeten er toch minstens evenveel zijn die nog steeds niet van zich laten horen? Die de optelsom misschien nog niet hebben gemaakt. Of die dat wel deden, maar hun berekening zuchtend in de vuilnisbak hebben gegooid. Wanneer we de oma van mijn vriendin in het bejaardentehuis opzoeken, kijk ik wel eens speurend om me heen. Wie van de aanwezigen heeft zo’n onverteld, onaf verhaal? Bestaat er nog de kans dat ze het verteld krijgen? Ik hoop alvast van wel, want elk van die verhalen is op zich vast weer een boek, een film waard. Wat zeg ik? Elk van die mensen verdient een oscar om hun ongewilde, opgedrongen acteerwerk. Een lifetime achievement award, die inhoudt dat ze niet meer moeten spelen, maar zichzelf mogen zijn. Eindelijk erkenning van hun gevoelens, waarbij ze zich veilig en aanvaard weten. Wij duimen alvast voor de Roze Belweek, eind deze september, die dat laatste probeert te bereiken. En tussen het duimen door, hebben we geprobeerd om de overige vingers aan diverse polsen te houden. Sharmila liet zich door drie grijze edoch roze ouderen op sleeptouw nemen; Paul klopte aan bij Magda Michielsens, die op haar beurt tegen een aantal heilige huisjes bleek te schoppen; Hannelore belde naar Hollywood om Mike Mills over zijn nieuwste film te spreken; Evelien reed naar de kust waar Karolien Debecker haar alter ego onthulde; Janis Ian stond ons exclusief toe om een van haar verhalen te vertalen en Wendy trok boven de Moerdijk om Mirella van Markus de Nederlandse LGBT-helden te ontfutselen. En de ZiZopolitan, de winnende cocktail die alle regenboogsmaken mag verbinden? Die gaan we proeven zodra dit nummer bij de drukker is. Het winnende recept serveren we eveneens in het novembernummer! Ook dat hebben we geleerd in de film: altijd teasen naar de sequel. Fran


in dit nummer 06 POT POURRI 10 ZIZO, GEZEGD 12 MAGDA MICHIELSENS EN HET CORRECTE DENKEN 17 DE KLANK VAN EEN BALTISCHE PRIDE 18 DE ROZE BELWEEK TOEGELICHT 19 OUDERE HOLEBI’S ROND DE TAFEL 23 BEGINNERS-REGISSEUR MIKE MILLS OVER ZIJN VADER 26 ZIZO, GEDACHT 28 AANRADERS OP DE FILMFESTIVALS 30 LGBT-FILMS: HET ULTIEME OVERZICHT 33 VICTIM WORDT VIJFTIG 36 DE ANNELIEZEN KIJKEN TELEVISIE 38 ROLMODELLEN IN NEDERLAND: MIRELLA VAN MARKUS 41 SUPERKAROLIEN 42 COLUMN: VERKEND, VERLEID 43 JANIS IAN SCHRIJFT SF 44 VERHAAL: TWEEDE PERSOON ONTMASKERD 50 ZOZI 60 MOOI MEEGENOMEN: CD, FILM EN BOEK 64 STRIPS VAN TOM EN VERO

12

43

17

“Ik zal me blijven outen. Als ik dat niet doe, dan voel ik me niet goed.” - Guido Hermans

33

38

19

28

23

5


Goddelijke Monster op TV Nee, niet weer Lady Gaga, maar ons eigen Vlaams Monster: de tiendelige fictiereeks gebaseerd op Tom Lanoye’s Monstertrilogie wordt eindelijk uitgezonden. De serie, geregisseerd door Hans Herbots, vertelt het verhaal van een machtig geslacht van ondernemers en politici aan het einde van de 20ste eeuw. De reeks werd reeds vorig jaar ingeblikt, maar kon om budgettaire redenen niet worden uitgezonden. Nu werden toch extra bronnen aangeboord zodat we al eind dit jaar het relaas van de familie Deschryver en de homobroers Bruno en Steven op familiezender één zullen kunnen volgen. Een wordt HIV Positief

© VRT

Superhelden uit de kast SuperSarah, met wie we in de vorige ZiZo-editie mochten kennismaken, heeft al meteen volgelingen. DC Comics, de uitgeverij van o.a. de Batman-strips, hertekent haar aanbod dit najaar, en schuwt daarbij de roze potloden niet. In het nieuwe pakket zitten immers meerdere holebisuperhelden: de lesbiennes Batwoman en The Question, de homohelden Apollo en Midnighter, en de biseksuele Voodoo. Chip constateert HIV binnen kwartier De Universiteit van Columbia heeft een chip ontwikkeld die hiv en syfilis binnen een kwartier kan constateren. De chip, die maar zo groot is als een creditcard, scant de druppel bloed die je erop legt, en geeft zelf bijzonder snel het resultaat. Die kan hij vervolgens opslaan en via een mobiele telefoon versturen naar elektronische patiëntendossiers. De onderzoekers publiceerden het systeem deze week in Nature Magazine. “Morgen overhoring LGBT!” In Californië zullen leerlingen voortaan holebigeschiedenis moeten blokken. Dat staat in een nieuwe wet die begin juli getekend werd. Publieke scholen moeten sinds de wet wetenswaardigheden over belangrijke lesbiennes, homo- en biseksuelen opnemen in het lessenpakket. “Geschiedenis moet eerlijk zijn”, zegt gouverneur Brown, “De belangrijke bijdragen van alle Amerikanen, ongeacht hun achtergrond, horen thuis in onze geschiedenisboeken.” Wijze Raad van de VN De Raad voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties heeft een resolutie over gender en seksuele identiteit gestemd. Die benadrukt dat holebi’s en transgenders bijzonder kwetsbaar zijn voor mensenrechtenschendingen. In een bijeenkomst in maart zal de Raad verder uitwerken welk gevolg er aan de resolutie gegeven moet worden, maar intussen kreeg ILGA alvast een Ecosoc Accreditatie. Dit betekent dat ILGA, ofte de International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association, voortaan toegang krijgt tot vergaderingen van de Verenigde Naties, er schriftelijke verklaringen zal mogen neerleggen, mondeling zal mogen interveniëren en in panels zal mogen zetelen. New York zegt “Ja, ik wil” In de staat New York heeft de senaat het wetsontwerp over het homohuwelijk goedgekeurd, wat meteen een record opleverde. In de stad New York alleen al trouwden op de allereerste dag 764 gelukkige koppels. Zoveel trouwpartijen op één dag is ook naar heteronormen een record. Intussen heeft overigens ook de Suquamish-indianenstam het licht op groen gezet voor het homohuwelijk.

School zonder jongens of meisjes Laat het debat maar losbarsten: in een kleuterschool in Stockholm worden 33 kindjes ‘genderneutraal’ opgevoed. Geen ‘hij’ of ‘zij’, geen ‘jongen’ of ‘meisje’: iedereen is er gewoon ‘vriendje’. Een boeiend experiment? De zaligmakende oplossing? Of een gevaarlijk spel? De meningen zijn alvast verdeeld. Uiteraard vindt Jenny Johnstonn van Egalia, de school in kwestie, het “een fantastische kans voor de kinderen om te zijn wie ze willen zijn”, maar kinderpsychiater Karlien Dhondt vindt het dan weer “ronduit gevaarlijk”.

© VRT

& Paul Borghs samenstelling: Isha van A lsenoy

De opstekers

Hoe is het leven als je seropositief bent? Hoe ga je daar mee om? Wat voor keuzes maak je? Wat wordt belangrijk en onbelangrijk? Verander je als mens? Hoe beïnvloedt het je dagelijks leven, je omgang met familie, partner en vrienden? Welke plannen maak je? Vanaf 29 augustus volgen we op één 5 seropositieve Vlamingen in hun dagelijkse leven in het programma 'Hiv+', elke maandag om 21u40. De makers hopen hiv zo bij een breed publiek bespreekbaar te maken en vooroordelen en misverstanden uit de wereld te helpen.


Homo- en lesbisch koppel op restaurant Nog meer homo- en lesbovreugde op de buis dit najaar: na Yanaïka en Stephanie nemen deze keer twee holebikoppels deel aan het succesprogramma 'Mijn restaurant'. Homo’s en lesbiennes kunnen deze keer gezellig tegen elkaar op supporteren voor ofwel Daniel (29) en Rinaldo (33) of Amber (23) en Elodie (22). De eersten zijn al tien jaar samen, en al een jaar getrouwd. De meiden zijn pas anderhalf jaar een koppel.

Eva en Kate doen alsof

Holebipersoonlijkheden 2011

© Johan Cansse

“Eva Longoria en Kate de Castillo waren behoorlijk nerveus en giechelig, wat het een heel moeilijke opname maakte”, vertelt Gabriela Tagliavini over de lesbische scène uit haar nieuwe prent 'Without Men'. In die film nemen de hetero-actrices de rollen over van de mannen wanneer die door guerilla-revolutionairen uit hun dorp zijn meegenomen.

Op het afsluitend festival van de recentste Antwerp Pride heeft Wel Jong Niet Hetero de ‘holebipersoonlijkheden 2011’ bekendgemaakt: Timo Descamps en Karolien Debecker. Deze twee holebihelden werden door meer dan 2.000 stemmers uit een shortlist gelicht en op het ereschavotje gezet. Of de twee helden de eersten in een lange rij zullen blijken, is nog niet bekend. allesoverseks.be gaat mobiel Sensoa, het Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid, lanceert een mobiele versie van Allesoverseks.be, de jongerensite over seks en relaties. De mobiele site bevat, naast antwoorden op vragen over veilig vrijen, ook verhalen, nieuwsberichten en een topic van de week. Lesbiennes sparen meer Dat blijkt alvast uit een recente, Amerikaanse studie. Lesbische koppels zetten meer centen opzij dan homoen ook heterokoppels, zo ontdekten onderzoekers Brighita Negrusa en Sonia Oreffice. Geslacht ligt helemaal niet vast Tenminste, zo vermoedt een research team van de universiteit van Minnesota. De onderzoeksleiders vertelden in Medical XPress hoe de testes van een mannetjesmuis na het verwijderen van het gen Dmrt1 de neiging vertonen om in ovaria te veranderen. En omgekeerd konden eierstokken richting testikel geduwd worden door bij de meisjesmuis het Foxl2-gen te verwijderen. “Wie weet,” zegt Susan Haynes van het National Institute of General Medical Sciences of the National Institutes of Health, “misschien ontdekken we zo meer over de oorzaak van sommige menselijke genderidentiteitstoornissen.”

Studentenhuis voor transgenders Aan de universiteit van Zuid-Florida konden studenten zich dit jaar bij de inschrijving in een studentenhuis identificeren als “man”, “vrouw” of “transgender”. Nadat een jonge trans er vorig jaar gepest werd, heeft de universiteitsraad beslist om genderneutrale studentenkamers aan te bieden aan transgenders. “Als je je niet in een van de vakjes kan vinden, heb je nu een derde optie”, zegt Ashley Gunn van de plaatselijke holebibeweging die de aanpassing toejuicht. Beslissing na een Life of Agony Keith Caputo, zanger van de New York metal band Life of Agony, heeft zich geout als transgender. Zij wil voortaan door het leven gaan als Mina Caputo. Ze kiest niet voor een geslachtsoperatie, meldt ze zelf op Twitter: “FYI, I’m keeping my penis! >_<” Sommige nummers en clips, zoals Got Monsters, krijgen door deze coming-out plotseling een nieuwe betekenis. Ook de groepsnaam klinkt meteen een stuk minder vrijblijvend.

De afknappers Heksenjacht op homo’s in Ghana Eind juli heeft de Ghanese minister Paul Evans Aidoo de opdracht gegeven om onmiddellijk alle homo’s te arresteren in het westelijke deel van zijn land. Het ‘Bureau van Nationale Onderzoeken’, de politie en alle veiligheidsagentschappen mogen voortaan alle personen oppakken die worden verdacht van het hebben van seks met iemand van hetzelfde geslacht. Hij heeft ook alle huiseigenaars en huurders opgeroepen om informatie te verschaffen die kan leiden tot de arrestatie van homo’s. Deze verordening komt er na een campagne tegen homoseksualiteit in Ghana.

7


Dat de holebigemeenschap meer dan solidair is, bleek dan weer in de maand juni. Na de gewelddadige aanval op een jonge homo in de buurt van de Brusselse Beurs trilde het internet. Facebook en Twitter riepen op tot actie, kranten en politici merkten dat de zaak ernstig was, en iedereen schaarde zich aan de kant van de homojongen: “Dit kan niet, mag niet in onze maatschappij”. Ook verenigingen van allochtonen en religieuze leiders van alle strekkingen veroordeelden het geweld. Zelden zag België zo’n eensgezinde stellingname tegen homohaat. Deze gemeenschappelijke houding kende haar hoogtepunt in het 6.000 man-sterke fluitsignaal op de Antwerpse Grote Markt en de kiss-in op de Brusselse Grote Markt. Het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding blijft intussen oproepen om alle incidenten van homohaat te blijven melden. Het lanceerde hiervoor onlangs ook een nieuwe website: www. meld-it.be. Indiase dochters worden zonen Het gaat hier niet om genderdysfore jongeren of een zelf gekozen geslachtsaanpassing: de operaties gebeuren op vraag van de ouders. Die zijn immers beducht voor de bruidsschatten die meisjes kosten, terwijl jongens net centen in het laatje brengen. In sommige steden zouden al tot 300 meisjes een geslachtsoperatie ondergaan hebben. Waarnemers stellen ook vast dat er vaak abortus vaak wordt uitgevoerd zodra toekomstige ouders weten dat een meisje op komst is. In India zouden daardoor zeven miljoen meer jongens dan meisjes jonger dan zes jaar zijn. De chirurgen zelf blijven beweren dat het om “afwijkingen” gaat, die nodig rechtgezet moesten worden.

Moorden op homo’s en transen stijgen In 2010 werden in de Verenigde Staten 27 mensen vermoord omwille van hun geaardheid of afwijkende genderidentiteit. Dit is een stijging van 23% t.o.v. het jaar ervoor. Dat blijkt althans uit de cijfers die de National Coalition of Anti-Violence Programs kon verzamelen. Deze groepering die het opneemt tegen homo- en transgeweld, stelde bovendien vast dat het hierbij in 70% van de gevallen om niet-blanken ging, en in 44% om transvrouwen. ‘De laatste getuige’ overleden

© Franka Bruns voor Têtu Magazine / Frankrijk

Amnesty international bezorgd om Rusland Amnesty International heeft Rusland opgeroepen werk te maken van LGBT-rechten. Zo werd in mei de Pride verboden in Moskou en een maand later kreeg ook de Slavische Gay Pride een ‘njet’ van de lokale autoriteiten van Sint-Petersburg. Holebiactivisten die toch op straat kwamen, werden door de politie niet beschermd tegen gewelddadige tegenbetogers, maar belandden zelf in de cel. In het afgelopen jaar werden activisten in heel het land aangevallen omdat ze opkwamen voor de rechten van homo’s, lesbiennes, biseksuelen en transgenders. Wie de Russische holebi’s en transgenders wil steunen, kan alvast helpen met een schrijfactie. Meer info: www.amnesty.org. Fluiten en kussen tegen ‘homo bashing’

Op 3 augustus 2011 overleed Rudolf Brazda, de laatst gekende homoseksuele overlevende van de naziconcentratiekampen. De 98-jarige Brazda stierf vreedzaam in zijn slaap.  In een laatste interview, dat begin juli in Der Spiegel verscheen,  liet hij al optekenen: “Ich warte ab, bis die Zeit vergeht”. Brazda werd gecremeerd en zijn as werd bijgezet bij die van zijn in 2003 overleden partner. Het levensverhaal van Brazda kon u lezen in ZiZo van oktober 2010.  Begin dit jaar kreeg Brazda de Ordre National de la Légion d’honneur, een erg hoge Franse onderscheiding. Ook verscheen een nieuwe biografie met als titel 'Das Glück kam immer zu mir', geschreven door Alexander Zinn.   Eerder publiceerde Jean-Luc Schwab al de biografie 'Itinéraire d’un Triangle rose'. Het boek van Zinn geeft een veel beter gedocumenteerd beeld van het leven van Brazda.   De auteur trok samen met Brazda naar het concentratiekamp van Buchenwald. Het bezoek, en de interviews met Brazda, werden gefilmd. Het materiaal zal gebruikt worden voor een documentaire over het leven van de laatste roze getuige.


Surf snel naar www.ZiZo-magazine.be

vul je boekenplank

concert

deel 1: De Mama’s van Sterre

deel 2: Flynn

Fly too high, win two tickets

Basketballer en mama Ann Wauters zei het al: “We mogen heel blij zijn om zo’n boek in onze bibliotheek te hebben, want er zullen vragen komen, en die kunnen we hiermee beantwoorden. 'De mama’s van Sterre' is dan ook het gedroomde boek voor lesbische ouders en kleuterleidsters. Dit initiatief van Het Roze Huis, ‘t Kwadraat en boekhandel ‘t Verschil, werd geschreven door Gea Van Beuningen en heerlijk geïllustreerd door Tinne Vanden Bossche, en kan nu op je boekenplank staan. Of liever nog: op je schoot liggen, terwijl je glunderend voorleest. Wie het boek wint, wint meteen ook een kinderlach.

In Australië ligt dit verhaal van Joanne Horniman als jeugdroman in de rekken, maar wij voelen ons nooit te oud om hiervan te genieten. Ook oudere lezers en lezeressen reizen wel graag nog eens terug naar die eerste verliefdheid, de verwarring, het geluk en de ontdekking. 'Flynn' is een elegant liefdesverhaal over twee meisjes dat het en passant ook nog lichtvoetig heeft over depressie, isolement, echtscheiding en begaafdheid. Niet te luchtig, maar zeker ook niet te zwaar, zodat het in elke boekenkast past. Van tijdschrift tot boek is maar een klikje ver.

Janis Ian gaf de ZiZo niet alleen een interview, een kortverhaal en een klinkende zoen, maar ook nog eens vijf duo-tickets voor haar nakende concert in de Handelsbeurs in Gent, op woensdag 28 september. Voor fans die deze legendarische singersongwriter haar At Seventeen of Tea and Sympathy live willen horen zingen, maar net zo goed voor alle andere muziekliefhebbers die een stukje popgeschiedenis willen opsnuiven. Ze zingt nog steeds even helder als voorheen, en serveert haar publiek met jeugdig enthousiasme zowel oude als nieuwe nummers. Het genieten is mateloos, de tickets zijn echter beperkt. Haasten is de boodschap.

Met ZiZo naar de film Take I: Beginners

take II: Filmfestival van Gent

take III: het Holebifilmfestival

Je zult maar een regisseur als zoon hebben. Mike Mills zag zijn vader op late leeftijd uit de kast komen en maakte er prompt een film over. Hij castte Christopher Plummer in de rol van zijn vader, en zag zichzelf gespeeld door Ewan McGregor, waardoor we op de redactie meteen gingen afvragen door wie wij onszelf vertolkt willen zien. En of ons leven wel zo’n boeiende film zou opleveren? 'Beginners' heet alvast een schot in de roos te zijn, en vanaf 31 augustus kunnen we dit zelf beoordelen. 30 x 2 ZiZo-lezers mogen de film gratis gaan bekijken in een zaal naar keuze, op voorwaarde dat ze de tickets weten binnen te rijven, natuurlijk.

Dieper in het blad - ja, we hebben graag dat je verder leest, vandaar teasers als deze - vind je onze eigenzinnige selectie uit het brede filmaanbod van het Filmfestival van Gent. Zes films kregen er onze ZiZo-keurstempel mee, omdat ZiZo-lezers die wellicht nog beter zullen kunnen smaken dan kleurlozere stervelingen. Meer nog, we geven die films graag een extra duwtje, en doen dat met 50 duotickets voor de filmliefhebbers onder ons. Blader snel door naar pagina 28, begin te watertanden bij de titels en haast je dan om je tickets op te vragen. Patrick Duynslaegher rolt alvast de rode loper uit.

Het Holebifilmfestival mag natuurlijk niet ontbreken in deze filmvolle ZiZo. Je leest er in het volgende nummer nog meer over, maar nu al kun je verlekkerd uitkijken naar tickets voor 'Ausente', 'Brotherhood', 'Children of God', 'From Beginning to End', 'Judas Kiss', 'Le Fil', 'Les Amours Imaginaires', 'Mine Vaganti', 'Sasha', 'Release' en nog een pak andere. Reserveer je gemakkelijke zetel en grijp nu al naar de tickets, terwijl de filmmakers zich reppen om hun prenten op tijd ondertiteld te krijgen. Wij zullen er zeker ook zijn. Holebifestival Vlaams Brabant, van 6 tot 25 november 2011

Filmfestival van Gent, van 11 tot 22 oktober 2011

9


rijk? De gemiddelde homo die ik ken weet meer af van een Drag Race challenge dan van zijn eigen rechten, en eigenlijk is dat zielig. Verwachten we dat de hetero’s voor ons zullen vechten terwijl wij op de dansvloer staan te doen alsof we Britney Spears zijn? Dream on!” Drag queen Lady Bunny in een column over de openstelling van het huwelijk in New York, Out magazine, 30 juni 2011

“Ik wil de inspanningen van diegenen die lang en hard gewerkt hebben voor de openstelling van het huwelijk in mijn staat niet minimaliseren, maar de meesten van ons hebben er geen poot naar uitgestoken. Sommigen zijn misschien naar een benefiet geweest, of hebben een petitie doorgestuurd. Als dit zo’n zoete overwinning is, waarom waren we dan niet meer betrokken in deze strijd? Vinden we onze rechten dan niet belang-

het homo risico “Stel je de publiciteit voor als een speler zou toegeven dat hij homo is. Het zou internationaal nieuws zijn en het zou het weefsel van de club kunnen aantasten.” Jason Akermanis, stervoetballer bij de Western Bulldogs (Australië) in Victoria’s Herald Sun, 2 juni 2011. Akermanis werd twee wedstrijden geschorst voor zijn uitspraken.

“Jammer genoeg is deze ziekte, waarbij een man seks heeft met een andere man, en die meer aanwezig is in de ontwikkelde wereld, verspreid over ons land. Homoseks is compleet onnatuurlijk, en zou niet mogen bestaan.” Indiaas Minister van Gezondheid Ghulam Nabi Azad speecht op een nationale hiv/aids-bijeenkomst, geciteerd op indiatimes.com, 5 juli 2011

la vida loca “Ik denk dat mijn leven op een prachtige manier veranderd is. Ik heb duizenden e-mails en berichtjes op Twitter en Facebook gekregen van over de hele wereld: ‘Ricky, proficiat!’ Ik heb meer fans dan ooit. Mijn publiek is nu veel breder: man, vrouw, homo, hetero... heel erg divers. Er was een periode dat ik bang was dat ik niet meer aanvaard zou worden in de maatschappij of in de Kerk, en dat ik mijn leven als popster kwijt zou raken. Maar nu zou ik echt niet meer met die leugen kunnen leven, man. (emotioneel) Ik hou van mezelf, ik ben een goed persoon! Ik wou ook dat mijn kinderen opgroei-

den omringd door waarheid en eerlijkheid. Ik wou hen niet leren te liegen.” Zanger Ricky Martin over zijn coming-out in Het Nieuwsblad, 20 juni 2011 “Als ik uit die homobashing uit Brussel moet afleiden dat de toekomst somber oogt voor holebi’s, duw ik me in de rol van slachtoffer. En dat wil ik niet. Ik heb er jaren over gedaan om in het nu te leven, en dat wil ik niet opgeven voor Léonard of een Brusselse macho.” Auteur Bart Moeyaert in De Standaard, 25 juni 2011

God of noppes “Deze resolutie wijst op een verandering. Het is het begin van een beweging binnen de internationale gemeenschap en de VN om homorechten in te voegen in de globale mensenrechtenagenda. In plaats van gender zouden we beter het concept sekse gebruiken, een universele term in de natuurwet die verwijst naar mannelijk en vrouwelijk. Het lijkt erop dat termen als gender en seksuele geaardheid gemaakt zijn om de realiteit te ontvluchten en een brede waaier aan gevoelens en impulsen om te zetten in rechten.” Aartsbisschop Silvano Tomasi, vertegenwoordiger van de Heilige Stoel in de VN, reageert op de VN-resolutie over seksuele geaardheid en genderidentiteit in Catholic World News, 8 juli 2011

© Fotostudio Tilborghs 2008

samenstelling: an gyde

new york, new york

“Christus vind ik een uitzonderlijk figuur, een man die voor zoveel openstond. Ik vermoed zelfs dat hij homo was.” - Waarom denk je dat? “Wij homo’s voelen elkaar zeer goed aan. Dat is een soort radar, een intuïtie.” Zanger Will Ferdy in het boek ‘God of noppes‘, Will Jensen, uitgeverij Houtekiet, 2011 “Jullie zijn gewoon een ander schitterend voorbeeld van de grootse mirakels en scheppingen van God.” Tuilaepa Sailele, eerste minister van Samoa én hoofd van de vereniging van transseksuelen – of fa’afafine – in een toespraak tot transvrouwen, geciteerd in Het Laatste Nieuws, 5 juli 2011


1111

Nirwana verwent u en uw rug.

HOLEBI FILMFESTIVAL HOLEBI

VLAAMS-BRABANT

FILMFESTIVAL

VLAAMS-BRABANT

Aarschot

Haacht Halle

Landen Overijse

Vilvoorde

Leuven

8-26 november 2011

HOLEBI

KORT 2011

vrij van zegel: KB1927, Art.198 • v.u. : Tom Dierckx, Diestsesteenweg 24, 3010 Kessel-Lo • Affiche: Bregt Despriet - www.latte.be

a

em ebith n hol e e t e

lms m kortfi r o o ijd v

DC090802 © Dimitri Cools / foto: © Getty Images

www.holebifilmfestival.be

Reeds meer dan twintig jaar selecteert en adviseert Nirwana op onafhanke lijke en transparante wijze oplossingen voor gezond liggen, zitten en gaan: van ergonomische slaapsystemen, stoelen, tafels en relaxzetels, tot en met kantoor- en kindermeubilair, babyproducten en schoenen. Nirwana verwent u en uw rug.

Open van dinsdag t.e.m. zaterdag van 10u00 tot 18u00. ONAFHANKELIJK ADVIES VAN ONZE KINESISTEN I DIENST NA VERKOOP

tr Weds

Maak je eigen kortfilm vóór 15 oktober 2011 Voor 1500 euro aan te winnen prijzen Info en inschrijvingen: www.holebifilmfestival.be/holebikort

Gratis wedstrijd toegankelijk voor amateurs en professionelen Prijsuitreiking in het provinciehuis van Vlaams-Brabant op 4 november 2011

HOLEBI 11 FILMFESTIVAL

VLAAMS-BRABANT

www.nirwana.be I De Bruynlaan 127 2610 Antwerpen I 03-820 98 30


De

rijd

tegen het

ereotiepe

denken

Feministe Magda Michielsens zet vraagtekens


Paul Borghs Foto's: Delia Vermant Moreel Esperanto Jarenlang stond u op de bres voor vrouwenrechten, maar nu vindt u het moeilijk om uzelf nog feministe te noemen. Dat is toch wel merkwaardig? Magda Michielsens: Voor alle duidelijkheid: ik ben nog steeds feministe. Maar met een aantal concrete standpunten van de georganiseerde vrouwenbeweging ben ik het momenteel niet eens. Ik ben bijvoorbeeld tegen te veel soepelheid in verband met de combinatie arbeid en gezin. Er is een hele cultuur gegroeid rond het denigreren van arbeid in het sociale bewustzijn van mensen. Tegenwoordig dragen feministen bij aan het beeld, dat ook door de media wordt uitgestraald: alles is quality time, behalve werken. Welnu, ik vind werken juist bijzonder grote quality time. Ook met het opleggen van quota ben ik het absoluut niet eens. En al zeker niet met de aanvaarding van hoofddoeken in het professionele en schoolse leven. Ik val bijna van mijn stoel als ik vertegenwoordigers van het Vrouwen Overleg Komitee (VOK), mensen met wie ik heel mijn leven heb samengewerkt, in Het Journaal hoor pleiten tegen het boerkaverbod.

Linkse partijen moeten hun analyses veranderen of het zal helemaal mis gaan. Illustreert dit niet de stelling dat steeds meer ideologische verschillen opduiken binnen emancipatiebewegingen naarmate de grote thema’s gerealiseerd worden? Magda: Noch voor de vrouwenbeweging, noch voor de holebi- en transgenderbeweging is dit het ogenblik waarop de meeste punten gerealiseerd zijn. Dit is het ogenblik waarop de meeste punten ter discussie staan. Dat wil men zich niet realiseren. In België werd abortus gelegaliseerd na zeer veel onenigheid, maar men slaagde er toch in om tot een soort consensus te komen. Zo zou men ook nu tot een consensus moeten komen om onze waarden te verdedigen. Tien jaar geleden was dat niet zo belangrijk, maar nu wel. Welke waarden bedoelt u? Magda: Die waarden zijn te vinden in wat Paul Cliteur moreel Esperanto noemt: algemene principes die voor iedereen gelden. Ik noem dat ‘een kleinste gemeenschappelijk groot verhaal’. Diversiteitsdenkers zoals Rik Pinxten menen dat culturen naast elkaar kunnen bestaan. Cliteur pleit echter voor gemeenschappelijke normen en waarden en het terugdringen van godsdienst tot de privésfeer. Concreet betekent een dergelijke moraal dat je meisjes naar school laat gaan en dat je homo’s niet in elkaar slaat. Vrijzinnigheid Waarom is het verdedigen van die waarden nu belangrijker dan tien jaar geleden? Magda: Dat ik dat nu doe, heeft te maken met de veranderde realiteit. Het hangt ook samen met mijn persoonlijke biografie. Ik ben vrijzinnig. Ik studeerde moraalwetenschap aan de universiteit van Gent en ik heb daar ook acht jaar gewerkt. Er heerste een door en door vrijzinnig klimaat. Daarna werkte ik twintig jaar lang aan een Nederlandse katholieke universiteit en hield ik mij niet bezig met vrijzinnigheid. Al die tijd waren vrijzinnigheid en seculariteit een evidentie. In 2001 kwam ik terug naar België en in de jaren daarna had je de opkomst van de militante islam. Daardoor werd vrijzinnigheid terug belangrijk. Ik merkte hoe Vlaamse mensen met wie ik altijd had samengewerkt, soms beliefs

huldigen die buiten de wetenschappelijkheid lagen. Hoe er, zeker binnen linkse kringen, een sociale druk heerste om de islam te accepteren. Ik ben echter groot geworden tegen het katholicisme, dus waarom zou ik de islam accepteren? Dat wordt zo weinig gezegd in linkse intellectuele kringen. Meer en meer vond ik dat je dat wél moest zeggen. © StampMedia / Liesbeth Merckx

"Ik, vol ongeloof, kijk vrijzinnig om me heen: zwijgen of spreken?" schrijft Magda Michielsens wanneer ze gevraagd wordt te spreken op een lezingenreeks over humanisme. Ze verbaast zich erover hoeveel moeite het tegenwoordig kost om een mening uit te spreken. Zij, de gelauwerde professor vrouwenstudies aan de universiteiten van Nijmegen en Antwerpen, die van 2001 tot 2004 ook directeur was van het Steunpunt Gelijkekansenbeleid, bezint zich fundamenteler dan ooit voorheen. Ze is nu zelfstandig onderzoekster. En dat zullen we geweten hebben.

Ik ben groot geworden tegen het katholicisme, dus waarom zou ik de islam accepteren? Twee à drie jaar geleden durfde u dat nog niet zeggen. Vanwaar die omslag? Magda: Vooral de adhesie van het VOK aan BOEH! (Baas Over Eigen Hoofd) is daarin nogal doorslaggevend geweest. Als ik zeg dat ik feministe ben, word ik soms met de vinger gewezen omdat men dat verleden tijd vindt. Oké, dat kennen we. Nu komt daar nog bij dat sommige mensen je als feministe afwijzen omdat men denkt dat je voor hoofddoeken bent. Dat heeft bij mij iets in beweging gezet. Er zijn nog feministen die anders denken. Vandaag als Vrijzinnige Vrouwen naar buiten treden vind ik belangrijk. Je zou moslima’s misschien ook kunnen ondersteunen in hun keuze om een hoofddoek te dragen … zelfs achter een loket of op school? Magda: Dat zal ik zeker niet doen, maar over hoofddoeken op straat zeg ik niets. Achter een loket of op school is het niet gepast. Het openbaar bestuur moet neutraal zijn, en als leerkracht moet je er met heel je hart voor zorgen dat een meisje iets kan leren. Als een meisje dan tegenover je zit met een vlag van

13


ik-wil-niet-weten-wat-je-zegt, als een meisje zo uitdrukkelijk manifesteert dat ze de basisprincipes van je pedagogisch project niet gelooft, wat moet je daar als leerkracht dan nog tegen zeggen? Door de vlag weg te nemen, verander je de mentaliteit nog niet bij die meisjes en bovendien bereik je dan de mannen nog niet. Magda: Dat is zeker. Emancipatie bij moslims betreft ook de mannen. Dat was één van de redenen waarom Eva Brems (Groen!) tegen het boerkaverbod heeft gestemd. Maar, als je de vlag wegneemt dan zal die jonge vrouw toch al wel een heel klein beetje moeten opschuiven in bepaalde situaties, wat ook weer zijn gevolgen heeft. En dan heb je nog de achterstelling van moslims, waarbij het geloof hen vaak een houvast biedt. Magda: Als al die vrouwen in de jaren vijftig en zestig tegen hun achtergestelde vaders, ook in kleine dorpjes, niet zouden gezegd hebben: ‘Ik wil dat hier niet, ik wil een ander leven’, dan was hier nooit een emancipatie gekomen. Het is niet omdat mensen achtergesteld zouden zijn, dat je er je mening niet tegen moet zeggen. Kan je nog een grotere vorm van misprijzen, kleineren of achterstellen hebben dan dat niet te doen? Door te accepteren verander je niets, noch aan de situatie van moslims, noch aan de Vlaamse samenleving. Ik vind het heel goed dat het VOK met moslimmeisjes wil werken. Maar daarnaast heb je iemand zoals Ayaan Hirsi Ali die geen politiek vormingswerk doet, maar die zegt wat ze van de hele situatie vindt. Dat zijn twee verschillende dingen. Politieke correctheid Dienen emancipatieprocessen, om te kunnen slagen, niet te vertrekken vanuit de betrokkenen zelf? Wanneer wij bijvoorbeeld vanuit het Westen de boodschap brengen in Afrika dat holebi’s en transgenders niet vervolgd of gediscrimineerd mogen worden, dan klinkt al vlug het verwijt van neokolonialisme. Magda: Wees dan maar neokolonialistisch, denk ik dan. Ik zat lange tijd in de beweging van de politieke correctheid. Ook binnen vrouwenstudies heerst nogal wat politieke correctheid. Nu ik geen ‘directeur van’ of ‘professor van’ meer ben, maar een individueel denker, sta ik aarzelend tegenover dat soort van kritisch denken. Termen zoals neokolonialisme, seksisme of homofobie zijn sjablonen die ik niet meer wil gebruiken. De discussie is nogal getekend door de aanwezigheid van

het Vlaams Belang. Zeg je dingen tegen de islam dan ben je verdacht. Tijdens lezingen laat ik de naam Oriana Fallaci wel eens vallen. Een aantal mensen is dan meteen kwaad op mij. Men denkt mij in een bepaalde hoek te moeten plaatsen omdat ik haar citeer en waardeer. Dat is het zogenaamde chilling effect. Bij gebrek aan inhoudelijke argumenten kleef je de tegenstander een etiket op, met als gevolg dat die vervolgens zwijgt of zichzelf censureert. Daardoor krijg je ook een verarming van het debat. Magda: Ik wil niet mee met die sjablonen, zoals ‘dat is links en dat is rechts’. Ik hoor bijvoorbeeld in gelijke kansen-kringen de lelijkste dingen zeggen over Matthias Storme. Welnu, collega Storme is een schitterend denker. Daarom wil ik niets zeggen over mijn eigen links of rechts zijn, want in heel wat situaties zie ik links met stereotypen schermen. Mijn missie binnen links was juist het afbreken van stereotypen.

de grens bij het aanzetten van anderen tot haat, geweld of discriminatie. Neem bijvoorbeeld seksisme. Dat is vervelend, maar niet strafbaar zolang het verbaal blijft. Ga je vrouwen de toegang weigeren tot jobs, scholen of andere voorzieningen, of ga je aanzetten tot haat, geweld of discriminatie, dan is dat wel verboden. Dus een woord zoals tentsletjes mag van u? Magda: Je moet daar op reageren, ruzie over maken en maatschappelijke discussies over voeren, maar je moet niet straffen. Je kunt de vrije meningsuiting nu eenmaal niet alleen inroepen voor jezelf en dan nog enkel als het je goed uitkomt. U schreef in verband daarmee dat wat vroeger privé was nu publiek is geworden (bijvoorbeeld relaties en ziekte) … en dat wat vroeger publiek was nu privé is geworden (bijvoorbeeld meningsverschillen over maatschappelijke en ideologische kwesties). Magda: De maatschappelijke discussie is erg verschraald. Er wordt veel onderzocht, maar weinig nagedacht. Op allerlei fora en op Facebook wordt veel gescholden. Echte, frisse en moedige discussies over maatschappelijke situaties zijn er nog weinig. Toekomst

Het discours van gelijke-kansen-zijnvoor-iedereen-gelijk is niet correct. Anderzijds is er toch wel een onderscheid tussen islamkritiek en islamofobie? Magda: In het proces tegen Geert Wilders hebben de rechters geaccepteerd dat hij over de islam heeft gesproken en niet over moslims. Wilders werd vrijgesproken. Dat onderscheid wil ik ook altijd maken. De islam kan je als godsdienst bekritiseren, individuele moslims moet je accepteren. Pim Fortuyn deed dat trouwens met een nog grotere hartelijkheid dan Wilders. Dat wil echter niet zeggen dat ik de termen accepteer. Een fobie is een ziekte, een psychiatrische aandoening uit de categorie van de neurosen. Als je angst hebt voor de islam, als je de islam een gevaar vindt, dan betekent dat toch niet dat je een neurose hebt? Wel dat je redelijk kan denken en gevaren onder ogen wil zien. Voor mij ligt

U schetst geen optimistisch beeld over de invloed van de islam. Hoe ziet u de toekomst in dat verband? Magda: Ofwel is die zeer dramatisch en conflictueus, en staan we echt nog maar aan het begin, ofwel verandert de politiek. Ik heb er moeite mee om mijzelf nog links te noemen, want ik vind dat SP.A en Groen! de verkeerde dingen doen. Ze zouden hun marxistische reflex, waarbij armoede de oorzaak van alles is, moeten beheersen en hun politieke correctheid moeten afbouwen. Waarom laten ze zich niet adviseren door echte islamkenners, zoals Wim Van Rooy, in plaats van te geloven in hun eigen mythes? Ze zouden de verschillende mechanismen moeten onderkennen in plaats van alle kansengroepen op één hoop te gooien. Vanuit het linkse beleid werd het denken over vrouwen afgebroken. Alles werd omgezet in diversiteit. Daarnaast plaatst links iedereen die een afwijkende mening durft te vertolken in het rechtse kamp. U stelt dat de kansengroepen niet op één hoop gegooid mogen worden. Maar zouden zowel de holebi- en transgenderbeweging als de vrouwenbeweging niet sterker hebben gestaan door nauwer samen te werken?


Termen zoals seksisme of homofobie zijn sjablonen die ik niet meer wil gebruiken. Magda: Akkoord voor wat die samenwerking betreft, maar dan enkel op bepaalde punten. Vanuit het beleid moet men de verschillende doelgroepen niet bij elkaar steken. Het heeft geen zin om de gemeenschappelijke transversale belangen proberen te bedenken voor bijvoorbeeld hooggeschoolde vrouwen, analfabeten, islamitische minderheden, bejaarden, holebi’s, transgenders en mishandelde kinderen. Die gemeenschappelijkheid bestaat niet. Het discours van gelijke-kansenzijn-voor-iedereen-gelijk is niet correct. Zijn de mechanismen van uitsluiting en discriminatie dan niet gelijklopend voor al die kansengroepen? Magda: De parallellen zijn er niet. Lang geleden dacht ik al na met Bob Carlier over die mechanismen. Toen al groeide de overtuiging dat die mechanismen niet gemeenschappelijk zijn. En nu zijn de discriminatiemechanismen al helemaal anders. In de jaren vijftig en zestig vochten vrouwen tegen de impact van de katholieke kerk. Maar daar gold niet de onveranderlijke letter van het heilig boek. Het ging vaak om sociale processen en sociale controlemechanismen en dat zijn menselijke processen. Leven volgens een boek, zoals dat nu het geval is bij moslims, dat zij als heilig beschouwen en waarin zwart op wit staat wat men moet doen, is een ander soort mechanisme. Er spelen andere onderdrukkingsmechanismen bij moslimmeisjes binnen de moslimgemeenschap dan bij moslimjongens als zij op straat westerse meisjes uitschelden en onderdrukken. Nog heel andere mechanismen spelen bij intellectuele linkse vrouwen die vinden dat je absoluut geen kwaad mag spreken van de islam. Al die mechanismen vragen een aparte aanpak. Daarnaast is een gemeenschappelijk beleid nodig ter vrijwaring van onze waarden. Wat dat betreft zouden de linkse partijen zich grondig moeten bezinnen.

U pleit voor een beheersing van de marxistische reflex – armoede is de bron van alle problemen - bij links. Maar moet de rechtse reflex – de islam is een gewelddadige godsdienst en dat is de bron van alle problemen - ook niet beheerst worden? Ligt zoals vaak de waarheid niet in het midden? Magda: Als ik Yvan Majeur (PS) hoor verklaren dat moslimjongens straatterrorisme plegen, maar dat wij hen ook mishandelen wat huisvesting betreft, dan is dat een mooi voorbeeld van de linkse manier van denken over de achterstelling van moslims. Lees het boek maar eens van Karin Heremans, de directrice van het Antwerpse atheneum waar de hoofddoeken verboden werden. Ik was gechoqueerd nadat ik dat boek uit had. Wat die school allemaal al niet doet voor die leerlingen. Indrukwekkend hoeveel er geïnvesteerd wordt aan geld, empathie en menselijke kracht om die kinderen zich te laten ontwikkelen. Toch ontstond er een erg explosieve situatie in die school. Volgens mij zijn er mensen die een programma willen afwikkelen. Zolang je daartegenover stelt dat het een kwestie van armoede is, kunnen de religieuze leiders verder met hun project. In die school zitten meisjes en jongens die capaciteiten hebben en die de kansen krijgen om bijvoorbeeld geneeskunde te studeren. Zorg er dan ook voor dat ze dat doen. Maak hun kop vrij. Kinderen van arme Vlamingen trokken naar de universiteiten en de hogescholen. Daar is de emancipatie uit voortgekomen. Rationeel denken en hard werken, dat is de hefboom. Linkse partijen moeten hun analyses veranderen of het zal helemaal mis gaan. Bij vele problemen is hun reflex meer van hetzelfde toevoegen. Ze pleiten voor nog meer tolerantie als het misloopt in Brussel, voor nog meer steun als het misloopt in een Antwerpse school ... Dat is altijd maar meer van datgene waarvan men heeft gemerkt dat het niet werkt. Daarom is het nu misschien tijd voor een andere aanpak. Eén waarin meer geëist wordt. Eén met meer disciplinering.

meer lezen In een recente publicatie over de toekomst van het humanisme zet Magda Michielsens haar visie op de in dit interview aangehaalde thema’s uiteen. Magda Michielsens, 'Vol ongeloof. Zwijgen of spreken?' in Jurgen Slembrouck (ed.), Onze waarden?, Antwerpen, University Press Antwerp, 2010, p. 97-117. (ISBN 978 90 5487 799 8). Het boek kost 20 euro.

15


Kracht, verbondenheid en ambiance op de Estland-Pride Tekst: Liesbeth van Gysegem Foto's: J elena Rudi

Zingen voor onafhankelijkheid De meeste mensen zien niet meteen veel samenhang tussen de woorden ‘zingen’ en ‘revolutie’. En toch kan zang een krachtig middel zijn om meer vrijheid en democratie te bekomen, zo bleek in Estland. In 2011 is het precies twintig jaar geleden dat deze Baltische staat onafhankelijk werd van Rusland. Militair zou het Estse volk het nooit hebben kunnen winnen van het machtige Rusland, daarom kozen ze voor een geweldloze manier om voor hun rechten op te komen. Met honderdduizenden kwamen ze samen op een centraal plein in Tallinn en zongen ze de longen uit hun lijf. De oude Estse volksliederen waren verboden door het Russische regime, maar wat konden ze beginnen tegen zoveel mensen die gewoon… zòngen? De Zingende Revolutie zorgde voor een grote verbondenheid onder de Esten, het gaf hen de sterkte om verder te gaan en om te streven voor een gezamenlijk doel. Door de grote belangstelling voor dit geweldloos verzet werd de druk op Rusland opgevoerd om zich terug te trekken. En zo werd Estland onafhankelijk dankzij de kracht van de muziek. Geen pride mars De organisatoren van de Baltische Pride waren duidelijk geïnspireerd door hun memorabele verleden toen ze besloten om geen traditionele pride mars te organiseren, maar in plaats daarvan een muziekfestival te programmeren. Op zaterdag 11 juni kwamen honderden holebi’s samen op het Rotermannplein in Tallinn en genoten ze van een muzikale namiddag met optredens, zangstonden en filmpjes. De beslissing om geen mars te doen, viel echter niet bij iedereen in goede aarde. Vele individuen maar ook organisaties zoals ILGA

en Amnesty International weigerden steun te verlenen aan de Baltische Pride. De tegenstanders gingen er van uit dat een mars de enige manier is om te tonen dat je er bent en op te komen voor je rechten. Ze beweerden dat je met een mars veel meer belangstelling en zichtbaarheid zou kunnen verkrijgen. ‘Holebi’s moeten kunnen trots zijn op hun identiteit en dit vieren met een grote optocht door de stad’, zo luidden de argumenten. Maar de herinnering aan de vorige Baltische Pride in 2010 in Litouwen was nog lang niet verteerd. Toen namen 350 holebiactivisten deel aan een pride mars, die liep langs de oever van een rivier die voor de gelegenheid volledig ontruimd en afgezet was en bewaakt werd door 800 gewapende politieagenten. Er ontstonden hevige rellen en verschillende mensen raakten gewond. Is dit dan de beste manier om op te komen voor je rechten? Om trots te zijn op jezelf? De Esten kozen ervoor om het op hun eigen manier te doen. Geen controversiële optocht die de gemoederen enkel zou verhitten, geen toegeving aan de internationale organisaties, geen extreme veiligheidsmaatregelen… Neen, gewoon een eenvoudig muziekfestival, in het midden van de stad, waar iedereen welkom is, waar er plaats is voor vreugde en plezier, om te zingen en te dansen, om jezelf te zijn. Het werd een prachtige namiddag die in alle rust en vreedzaamheid verliep. Sommige voorbijgangers trokken hun wenkbrauwen op, enkelen kwamen meedoen, allen konden ze constateren dat het er vrolijk aan toe ging bij de holebi’s. Opkomen voor gelijke rechten Over de voor- en nadelen van een pride mars bestaan veel meningen. Ook in ons land zijn er mensen die zich afvragen of een mars nog

wel nodig is en bestaat er heel wat discussie over de manier waarop die moet plaatsvinden. De laatste jaren is de Belgische Pride dan ook meer een feest van de diversiteit geworden, een bonte mengeling van jong en oud, kleurrijke dansers, jongeren met een boodschap, politieke kopstukken, interculturele verenigingen en vele sympathiserende ouders, vrienden en kennissen. In heel veel Europese landen hebben holebi’s echter nog niet de vrijheid en de rechten die wij hier in België kunnen genieten. Zij strijden nog elke dag voor meer tolerantie en gelijke rechten. Alle pride-initiatieven zijn dan ook ten zeerste toe te juichen. Hoe ze precies worden vorm gegeven, dat maakt niet uit. Pride gaat om verbondenheid, trots en vrijheid. En dat is precies waar de Baltische Pride dit jaar voor stond. Het hele verhaal over de Baltische Pride kan je zien in de documentaires ‘Two prides, two worlds, one Europe…?’ geregisseerd door Roland Javornik en geproduceerd door Wel Jong Niet Hetero en ‘Homo@lv’ van Kaspars Goba.

17


ROZE BELWEEK

Het grijs-roze taboe

Aandacht voor oudere holebi’s tijdens Roze Belweek Mieke Stessens Je bent heteroseksueel tot het tegendeel bewezen is. Dat geldt algemeen in onze samenleving. Coming-out eindigt daarom nooit, want je moet steeds weer verduidelijken dat jij niet hetero bent. Holebi ouderen worden nog vanzelfsprekender heteroseksueel geacht. We staan er zelden bij stil dat ook zij homoseksueel kunnen zijn, niet in de zorgsector, niet in het ouderenmiddenveld of de brede maatschappij en zelfs niet in onze eigen holebi- en transgendergemeenschap. De onzichtbare, oudere holebi Oudere holebi’s zijn een taboe. Ouderen groeiden op in een tijd waarin er over ‘dat onderwerp’ niet gesproken werd. Dat zorgt al snel voor vereenzaming. Het is moeilijk om sociale contacten uit te bouwen en een oudere die in een zorginstelling verblijft, moet al heel wat moed verzamelen om daar een coming-out te doen. Vaak zal hij dan ook verkiezen om in de kast te blijven. Ouder worden betekent onder meer zorgafhankelijk zijn. Dat is niet evident. De Roze Belweek in Nederland heeft uitgewezen dat bij oudere holebi’s de angst leeft voor discriminatie of pestgedrag door verzorgenden,

als zij weten dat de zorgbehoevende holebi is. In het bijzonder zijn oudere holebi’s bang voor de reactie van allochtone (thuis)verzorgers, en houden ze daarom hun geaardheid geheim. Het luisterende oor Vlaams minister van Onderwijs en Gelijke Kansen Pascal Smet wil het taboe doorbreken en het welzijn van oudere holebi’s verbeteren. Daarom gaf hij çavaria de opdracht een ‘Roze Belweek’ te organiseren. Concreet betekent dit dat ouderen, hun omgeving en hun verzorgers tijdens de laatste week van september 2011 kunnen bellen naar een gratis nummer, om mee te delen met welke problemen holebi-ouderen zich geconfronteerd zien. Ze kunnen ineens ook suggesties voor oplossingen aanreiken. Ook positieve verhalen kunnen aan bod komen. Als een oudere lesbische dame perfect aanvaard wordt binnen de zorginstelling waar zij verblijft en er zowel met medebewoners als verzorgend personeel grapjes kan maken over haar geaardheid, dan weet çavaria dat graag. De Roze Belweek wil beogen dat de minister een zicht krijgt op de leefwereld van oudere holebi’s: wat zijn hun bezorgdheden, hun problemen en angsten? Met welke praktische of psychische problemen worden ze geconfronteerd en welke oplossingen zien zij zelf? Welke zijn de succesverhalen en de risicofactoren? Wat maakt oudere holebi’s intens gelukkig en waarvan worden ze triest? Na een grondige analyse van alle verhalen en alle ontvangen voorbeelden en suggesties, krijgt de minister een rapport op zijn bureau waarmee hij aan de slag kan. Het uiteindelijke doel is immers om de situatie van oudere holebi’s te verbeteren, dus er moeten op beleidsniveau acties ondernomen worden.

meer info De Roze Belweek vindt plaats van 24 september 2011 tot 1 oktober 2011. Je kan elke dag  van 14u tot 21u bellen naar het nummer 0800-99 533 of mailen naar rozebelweek@holebifoon.be.

Aandacht, graag Daarnaast wil de Roze Belweek het thema van oudere holebi’s zichtbaar en bespreekbaar maken, bijvoorbeeld binnen het ouderenmiddenveld. Ouderen hebben een rijk verenigingsleven, met allerlei clubs, thematische groepen, ouderenraden en andere initiatieven. Die zijn doorgaans heel ‘hetero’. De ouderen kennen geen mede-leden die homo of lesbisch zijn, hoewel die er wel zijn. Je ziet ze alleen niet. Daarom moet de Belweek en de campagne die eraan vooraf gaat, de roze ouderen zichtbaar maken. Als er over het thema gesproken wordt in de ouderenvereniging, zal een oudere holebi die er al is, misschien wel uit de kast durven komen en wél durven vertellen dat zijn voorbije relatie er één was met een man en niet met een vrouw. De ‘nieuwe’ oudere holebi’s, die de stap naar de verenging nog moeten zetten, zullen zich meteen welkom voelen en dus blijven komen. Hetzelfde wil de Belweek bewerkstelligen voor de holebitransgemeenschap. Die moet zich immers niet heiliger voordoen dan de paus: leeftijdsdiscriminatie of ageïsm bestaat wel degelijk binnen onze eigen rangen. Als onze eigen gemeenschap aanvaardt dat ook oudere mensen deel van haar uitmaakt, zullen die zich meer welkom voelen en meer participeren binnen de beweging. Dat is goed voor onze diversiteit en voor het welbevinden van onze ouderen.


ROZE BELWEEK

Dan ben ik eindelijk zover, en dan moet ik weer in de kast. Enkele oudere holebi’s blikken terug. En vooruit.

Neeltje

We zitten in Het Roze Huis in Antwerpen. In de grote vergaderzaal hebben we een paar tafels knus bij elkaar geschoven. Mijn gasten schenken hun glas vol en keuvelen wat. Ik besef dat ik eigenlijk weinig over hen weet. De namen op de mails van de voorbije weken zijn heel tastbare mensen geworden. Guido, Roger en Neeltje. Drie rustige, krachtige ouderen die me minzaam aankijken. Hun ogen vertellen verhalen, levens met verborgen verlangens, pijn, plezier, verdriet, geluk. Ze kijken vooruit, achterom en nu naar mij, met mijn vragenlijstje. En ik, ik wil weten wat die ogen zien. En zagen. Ik kuch. En vraag. Tekst: Sharmila Madhvani Foto’s: Fran Bambust

"Hoe was het om je voor het eerst te realiseren dat je niet hetero was?" Een openingsvraag die wenkbrauwen doet fronsen en hier en daar een zucht doet ontsnappen. Roger legt uit wat er zo lastig is aan die vraag:"Voor de meesten van onze generatie is het moeilijk een vast punt op dat eerste besef te plakken. Het is een proces dat langer duurt." De anderen zijn het daar roerend mee eens. Omdat geen van hen vroeger wist dat homoseksualiteit bestond, hadden ze ook geen kader voor hun gevoelens. Daardoor duurde het een tijdje voor ze doorhadden wat er aan de hand was. Roger: "Ik kwam van de boerenbuiten boven Turnhout. Je kon nergens komen en je wist van niks. Toen ik ging biechten bij de pastoor, zei hij dat het een erge zonde was en dat het wel zou overgaan. Ik dacht dat ik alleen was."

en de Playgirl voor zijn vrouw. Toen zijn vrouw echter zei dat het voor haar niet meer hoefde, begon Guido de Playgirl stiekem voor zichzelf te kopen.

Playgirls en meisjes in uniform

De eerste stap naar de buitenwereld was vooral kwestie van aanvoelen en de juiste mensen tegenkomen. Zo ontdekte Roger een jongen in zijn dorp van wie hij vermoedde dat die ook homoseksueel was: ‘We gingen in 1968 samen naar Parijs, om te gaan kijken naar die kroegen waar verwijfde mannen zaten. Het was wel duidelijk wat we zochten, maar het werd niet benoemd.’ Roger en zijn dorpsgenoot kwamen echter van een kale reis terug: ze vonden in Parijs geen enkele homobar. Dat vele etablissementen in die tijd erg gesloten waren, ontdekte Roger pas later: "Je moest weten waar te zijn en aanbellen."

Roger heeft dan ook een tijdje een lief gehad, ‘omdat de maatschappij dat bijna vereist’. Guido was al gehuwd toen hij stilaan tot het besef begon te komen dat hij homoseksueel was. De eerste duidelijke aanwijzing die hij zich voor de geest kan halen, voelde hij in de GB: "We waren boodschappen gaan doen en stonden aan te schuiven in de rij. Tijdens het wachten nam ik een blad uit de rekken. Dat bleek de Playgirl te zijn, die vol stond met mooie mannen." Omdat Guido niet meteen aan zichzelf wou toegeven dat zijn interesse voor het vrouwenblad iets te betekenen had, kocht hij vanaf dan steevast de Playboy voor zichzelf

Neeltje kreeg al in de lagere school kriebels van sommige vriendinnetjes. Omdat ze problemen had met haar gehoor, vond ze het moeilijk om contacten te leggen. In plaats daarvan ontpopte ze zich tot leesbeest. In Hemingway en Sartre, die ze in haar vroege puberteit al verslond, vond ze aanwijzingen voor het bestaan van homoseksualiteit: "Toen dacht ik: bestaat dat nu echt of niet? Dan kwam de film uit van ‘Mädchen in Uniform’, waarin Romy Schneider verliefd wordt op haar lerares, Lilly Palmen. Ik werd verliefd op Lilly." Stepping out

19


ROZE BELWEEK Neeltje over die eerste vriendinnen:

Het is alsof ze een handtekening op mijn lichaam hebben geplaatst. Neeltje

Terug aangekomen in Antwerpen zetten hij en zijn vriend hun zoektocht echter onverminderd verder. Via een kennis konden ze in homokroegen zoals La Ronde terecht, waar ze de tweede nacht allebei een man oppikten. Roger: "We hadden de ochtend erna afgesproken aan het station, om samen terug naar huis te gaan. Er werd niet gesproken over wat we die nacht hadden gedaan." Eigenlijk was de aantrekking tot homobars er al veel vroeger, weet Roger: "Voor ik naar Parijs ging, zochten we ook al kroegen die erom bekend stonden. Zonder dat je die klik maakt, is de aantrekking er wel al. Zo hadden we een kroeg in Turnhout Het Hertje, die bekend stond als homokroeg. Ik ging er naar toe met heterovrienden om een pintje te drinken. Ze vonden het plezant om te zien. Dat was bijna een soort van stamcafé op den duur. In Nijlen aan de kerk had je de Bacchus."

gaan kijken naar ‘Arm Vlaanderen’, een toneelstuk over een vader en zijn homoseksuele zoon. De zoon, vertolkt door Herbert Flack, had in de bibliotheek gelezen dat één op de zes mensen homoseksueel was. Hij telde op de eerste rij vijf mensen af en priemde daarna een wijsvinger naar de zesde, toevallig Guido, met de mededeling: "Dus jij moet er een zijn." Toen ze ’s avonds thuis kwamen, reageerde zijn vrouw: "Die zat er recht op, hé." Guido heeft die avond zowel aan haar als aan zichzelf toegegeven dat hij niet hetero was. Hij begon iets met een man, maar bleef bij zijn echtgenote en had een relatie met allebei. Toen de man hem dwong te kiezen, koos hij voor zijn vrouw. Guido: "Dat is heel moeilijk geweest. Ik miste hem heel erg en heb allerlei dingen gedaan

Later verzamelde Roger toch de moed om bij zijn familie uit de kast te komen: "Via via hoorde ik dat mijn vader eerst razend was. Later is hij met de pastoor gaan praten. Toen die zei dat er inderdaad ook zo’n mensen bestonden, was het oké voor hem." Aan de ring ontsnapt Neeltje trouwde jong: "Ik wilde twee kinderen hebben. Absoluut. Hoe dat met mezelf overeen moest komen, wist ik helemaal niet. Dat is pas later duidelijk geworden." Neeltjes man heeft daarbij een positieve impact op haar gehad: "Hij had een hele vrije geest. Hij vond dat je je eigen ontwikkeling moest maken. Op een keer kreeg ik van hem een plaat cadeau van Robert Long, ‘Vroeger of later’. In een lied zingt hij dat je je eigen opvoeding moet maken. Dat heb ik dan ook gedaan." Toen haar echtgenoot ontdekte dat Neeltje lesbisch was, liet hij haar vrij om die kant van zichzelf te beleven. Uit respect voor hem trok ze naar het buitenland om andere lesbiennes te ontmoeten. In Londen en Parijs bouwde ze een hele vriendenkring uit en leerde ze het nachtleven kennen. In Parijs herinnert ze zich vooral de Katmandou als place to be voor lesbiennes in die tijd. Ze besluit dat ze pas in die wereld haar eigen identiteit heeft gevonden.

Als je wil weten wat een janet is, moet je nu komen kijken.

Neeltje zette haar eerste stappen al op haar veertiende: "Ik kreeg toen niet veel zakgeld, dus had niet veel mogelijkheden om de wereld te verkennen. Ik leerde in mijn dorp iemand kennen, waar ik verliefd op ben geworden. Tegen haar heb ik het kunnen vertellen." Neeltjes dorpgenoot, die al tweeëndertig was, legde haar uit dat ze waarschijnlijk lesbisch was, stelde haar gerust en wijdde haar in. Neeltje houdt daar erg positieve herinneringen aan over: "Ik kan me nog steeds mijn eerste keer herinneren. Het is alsof ze een handtekening op mijn lichaam hebben geplaatst."

Guido werd door zijn vrouw uit de kast gehaald. Op een avond was hij met zijn vrouw

om die homokant toch te kunnen beleven." Ook dan nog zag Guido zichzelf niet als homoseksueel, maar als bi. Bij Roger zorgde niet Herbert Flack maar Will Ferdy voor de eerste gelegenheid om een visje uit te gooien bij zijn familie. Toen de uitzending waarin Will zich outte in 1970 op de televisie verscheen, riep hij zijn ouders, broers en zussen erbij. Een van die zussen had hem immers steeds uitgescholden voor janet, maar wist volgens hem niet wat dat betekende. Roger zei toen tegen haar: "Als je wil weten wat een janet is, moet je nu komen kijken." Roger: "Mijn vader zei toen dat ze ze allemaal moesten doodschieten. Daar zit je dan hé."

Hoewel Guido voor zijn vrouw had gekozen, bleef de interesse voor mannen moeilijk te negeren: "Toen ben ik de vriend tegengekomen waar ik nu nog steeds bij ben, al 28 jaar. Ik werd tot over mijn oren verliefd. Mijn


ROZE BELWEEK

vrouw zei: “Of je hier nu bent of niet, het maakt toch niet uit. Maak maar dat je bij hem bent.” Ze heeft me eigenlijk buiten gesjot." Het leven dat hij vanaf dan uitbouwde is voor Guido steeds heel goed gegaan. Zijn vriend had twee kinderen, net als hijzelf, en ze zorgden ervoor dat de kinderen steeds samen bij hen waren. Ze gingen ook met z’n allen op reis. Guido: "We sliepen op hotel samen in een bed en hebben daar nooit opmerkingen rond gehad." Na vijftien jaar besloot ook Neeltje om een punt achter haar huwelijk te zetten. Het schipperen tussen het leven met haar echtgenoot en haar lesbische leven in het buitenland werd haar te veel. Vanaf dan ging ze ook in Antwerpen naar Het Vrouwenhuis, waar ze deelnam aan praatgroepen, tapte en uiteindelijk haar partner leerde kennen. Neeltje: "Het was niet evident in die tijd. Ik ben drie keer door de politie tegengehouden omdat ik hand in hand liep met een vrouw. Ik moest dan mijn identiteitskaart tonen." Hoewel haar kinderen haar nieuwe leven steeds hebben aanvaard, is het tot op de dag van vandaag moeilijk voor hen als ze ermee naar buiten komt. De beweging Net als de anderen engageerde Roger zich voor de homobeweging. Hij kan zich de sfeer in de jaren ’70 nog levendig voor de geest halen: "Er was in die tijd een grote discussie binnen de homobeweging over 'moet je de maatschappij nu confronteren, of moet je dat liever niet doen'? Er waren toen een aantal mensen die ervoor ijverden om het gesloten te houden. Ik vind dat de twee naast elkaar moeten bestaan. Dat je van de ene kant moet confronteren, maar dat je ook een veilige haven moet bieden aan mensen die er niet mee naar buiten willen. We voerden wel acties. Een daarvan was dat we in heterodancings gingen dansen. De reacties vielen mee. Je kreeg wel rare blikken, maar er werd niet agressief gereageerd. Dat was wel het risico, dat je klop ging krijgen."

Ik ben voor hem blijven zorgen. Normaal als ik thuis kwam, was alles klaar, tafel gedekt, koffie. Dat was wat hij nog kon doen. Op een avond was er niks. Ik heb hem in bed gevonden, gestorven aan een aneurysma." Ook Roger en Guido hebben hechte en minder hechte vrienden verloren. Roger: "In 1981 doken de eerste geruchten op over een vreemde ziekte, waar iedereen verschrikkelijk bang voor was. Men noemde het de homokanker. Het ging heel snel in die tijd, omdat er niks was wat het kon tegenhouden. Dat heeft ook een angstgolf gecreëerd toen. Je leert daar op den duur mee leven: je weet dat seks gevaarlijk is." In balans

Mijn vader zei dat ze ze allemaal moesten doodschieten. En daar zit je dan, hé...

De vreemde ziekte

Hoewel zowel Roger, Neeltje als Guido een keuze hebben gemaakt voor een leven uit de kast, zijn ze het erover eens dat ze lang onzeker zijn gebleven. De twijfels over de eigen identiteit ebben maar langzaam weg. Geloof en wat anderen van je verwachten, spelen daar een grote rol in. Neeltje vindt dat ze pas rond haar vijftigste is uitgebalanceerd: ‘Dat wil zeggen dat ik dan pas echt heb aanvaard wie ik ben en daar niks aan probeer te veranderen. Ik laat me ook niks meer aanpraten door anderen.

In de jaren ’80 kreeg aids een sterke impact op hen alle drie. Neeltje heeft een tijdlang samengewoond met een homo, die ze omschrijft als haar zielsverwant. "Omdat hij steeds wat had, hechtte ik er niet veel belang aan toen hij zei dat hij zich niet goed voelde. Na controle bij het Tropisch Instituut bleek het tegendeel: hij had aids in de ergste vorm.

Ondanks alle veranderingen en positieve evoluties, is er ook nu nog heel wat werk voor de boeg, daar zijn ze het alle drie roerend over eens. Het beeld van homoseksualiteit is immers nog steeds niet positief. Roger: "Wat wel is gebleven, is dat je niet in het grote plaatje past. Je moet jezelf een plaats zien te geven."

Roger

Dat je daarbij over meer mogelijkheden beschikt dan pakweg veertig jaar geleden, is natuurlijk een voordeel. Tegelijkertijd rijst de vraag of we wel steeds in voorwaartse richting gaan. Tegenwoordig ervaren ze immers meer discriminatie binnen de holebibeweging dan vroeger. Roger: "Men zet zich af tegen ouderen, maar ook tegen mannen die verwijfd zijn. Dat snap ik niet, dat mensen uit een onderdrukte groep binnen de eigen groep gaan discrimineren omwille van wat afwijkt van wat zij als normaal beschouwen."

21


ROZE BELWEEK

Zwijgen voor de lieve vrede

Roger

Wat wel is gebleven, is dat je niet in het grote plaatje past.

Ook de samenleving in zijn geheel is aan het verstrakken. Vooral bij jongeren valt dat op. Neeltje maakt zich wel eens zorgen over de toekomst. Als ze afhankelijk wordt van anderen, denkt ze te zullen verzwijgen dat ze lesbisch is: "Ik denk dat ik gewoon mijn mond hou. Ik heb zoveel strijd geleverd om mezelf uit te vinden, dan ben ik eindelijk zo ver en dan moet ik weer terug in de kast." Guido: "Als je in een Rust- en Verzorgingstehuis (RVT) terecht komt, werken er ook steeds meer allochtonen. Die vinden dat soms moeilijk. We hebben een vorming gegeven voor RVT’s. Er was eens een Turkse man bij, die duidelijk zei dat het voor hem niet hoefde, dat hij er niet mee om kon, maar dat hij de mensen wel gewoon zou verzorgen." Zelf neemt Guido zich voor zijn geaardheid steeds meteen kenbaar te maken: ‘Ik doe dat altijd in vreemde omgevingen. Als ik het niet doe, voel ik me niet goed. En meestal krijg ik positieve reacties." Roger valt hem bij. Als mensen niet weten wie je bent, ben je er niet volledig bij. Tegelijkertijd blijven de twijfels leven: "Ik ben niet echt bang voor de toekomst, maar je weet het natuurlijk nooit. Als je echt afhankelijk wordt en de meeste mensen uit je omgeving zijn verdwenen, zou het wel kunnen dat je voor de lieve vrede verzwijgt dat je homo bent." Ik zal me maar gaan aankleden zeker?

Guido

Mijn vrouw zei: Of je hier nu bent of niet, het maakt toch niet uit. Maak maar dat je bij hem bent. Roger en Guido werken beiden mee aan het Janus-project, dat de noden van oudere holebi's onder de aandacht wil brengen. Dit initiatief van het Antwerpse Roze Huis was één van de inspiratiebronnen van de Roze Belweek.

meer info www.cavaria.be/ouderen

Niemand vindt het makkelijk te vertellen wat ze anders zouden doen, als ze in de tijd terug konden. Roger: "Je zit in een bepaald stramien, je weet zoveel dingen niet. Je hebt een weg te gaan en die kan je niet verkorten. Eens je op een punt komt dat je zekerheid hebt, weet je welke richting je moet kiezen. Het is de weg naar zekerheid krijgen over bepaalde dingen die bepalend werkt voor de keuzes die je maakt." Guido weet wel één ding dat hij liever anders had aangepakt: "Ik kende in mijn jeugd een beeldschone jongen. Hij was teruggekomen van de fabriek en moest zich wassen. Het was een huis met vooraan het salon, daarachter de eetkamer, dan de keuken en dan een douche. Ik zat helemaal vooraan in het salon. Hij ging douchen helemaal achteraan. Tussen elke kamer waren deuren die gezandstraald waren met pauwen en weet ik veel wat. Daar doorheen kon ik hem zien. Na het douchen kwam hij eruit en droogde zich af. Hij draaide de handdoek rond zijn heupen, kwam zo naar mij en zei: ‘Ik zal mij maar gaan aankleden zeker?’ En ik zei ‘ja'."


ROZE BELWEEK

Mike Mills verfilmt de coming-out van zijn vader Een warme begroeting breekt door de luidspreker. De stem van een relatief nieuwbakken filmmaker weet me te vertellen dat hij klaar is voor het eerlijke gesprek dat het daarop volgende halfuur de stilte van mijn kantoor vrolijk zal verstoren. Na zijn langspeeldebuut “Thumbsucker” (2005) paradeerde hij in alle glorie ons flamboyant GayMovies-artikel binnen met 'Beginners', een film over een man die op zijn 75 uit de kast komt. Deze op zijn eigen ervaringen gebaseerde, zeldzaam kwalitatieve homofilm konden we natuurlijk onmogelijk aan onze gaydar voorbij laten gaan. Meet Mike Mills, de meest vader-, homo-, en menslievende regisseur van Hollywood. Hannelore Goossens Toen je vader je vertelde dat hij homo was, sloeg dat dan in als een donderslag bij heldere hemel of zag je het aankomen? Mike: Toen ik 18 jaar was, vertelde één van mijn zussen me dat mijn vader homo was. Dat geloofde ik niet meteen, maar daardoor kwam het alvast niet als een verrassing op het moment dat hij het me zelf vertelde. Hij is een enorm lieve man, waardoor het gemakkelijk was om het nieuws te accepteren. Het voelde wel vreemd aan om te weten dat hij seks wou met mannen! (lacht)

© Imagine Films - Andrew Tepper

Was je de eerste aan wie hij het vertelde? Hoe reageerde je in eerste instantie? Mike: Ja, hij vertelde het tegelijk aan mij en aan mijn zussen en wij waren de eersten die het wisten. Ik was uiteraard verbaasd, maar ik was vooral blij. Toen mijn moeder gestorven was, was ik bang dat hij ook zou sterven. Hij was zo’n introverte man dat hij langzaam leek weg te kwijnen. Toen hij me vertelde dat hij homo was, werd het voor mij duidelijk dat dit echt iets was wat hij wilde en waar hij al heel zijn leven op gewacht had. De energie straalde van hem af op dat moment en dat betekende het tegenoverstelde van sterven. Het was niet de dood, maar het leven dat hem te wachten stond. Dat was enorm hoopvol voor mij. Hoe reageerden je zussen? Stonden ze er even positief tegenover als jij? Mike: Ja natuurlijk! Ze vonden het geen enkel probleem. Het lastige was wel dat er voor mijn vader een volledig nieuwe wereld openging die volledig bestond uit mannen. Hij raakte na zijn coming-out meer en meer betrokken bij allerlei gay activiteiten en het was al man wat de klok sloeg (lacht). Hierdoor werd hij blinder voor vrouwen, ook voor mijn zussen. Ik denk dat hij voor mij op gevoelsniveau iets dichterbij kwam en voor mijn zussen iets verder weg ging en dat is soms wel moeilijk voor hen. Je film en je antwoorden tonen aan dat hij een veel positievere persoonlijkheid kreeg na zijn coming-out. Denk je dat het homozijn zelf zijn zwaarste last was, of was het eerder het verborgen houden ervan? Mike: Mijn vader is geboren in 1924. Hij ontdekte, voor zichzelf dan, dat hij homo was in 1938, wat uiteraard een enorm moeilijke

tijd was voor holebi’s in het algemeen. Als je in die tijd naar een homobar ging, liep je de kans om gearresteerd of mishandeld te worden. Mijn vader voelde zich een monster, waardoor hij het vanaf zijn tienerjaren diep in zichzelf begroef en het niet meer bovenhaalde tot zijn coming-out op zijn 75ste. Hij was enorm bang om ons de waarheid te vertellen, maar wij hebben hem meteen een warm hart toegedragen en hem gerust gesteld. Hij had eindelijk zijn oeroude, diep begraven angsten overwonnen en wandelde mee in de gay pride van Santa Barbara! Hoe zou het geweest zijn als hij eerder uit de kast was gekomen, toen je moeder nog leefde? Mike: Dat zou compleet onmogelijk geweest zijn. Ze zijn tenslotte getrouwd in 1955, een tijd waarin je zelfs elektroshocks kon toegediend krijgen als je homoseksueel was! Die optie heeft hij dan ook decennia lang volledig onderdrukt samen met zijn gevoelens voor mannen. Het overviel hem na de dood van mijn moeder, waarna hij toch de beslissing nam om er voor uit te komen. Hoe reageerden zijn vrienden en de mensen rond hem op het nieuws? Mike: Na zijn coming-out deed hij plots alles wat met gayness te maken had! (lacht) Hij was lid van een boekenclub, ging uit in homobars, hield een halve gay pride in ons huis met mijn vrienden, etc. In het jaar dat hij uit de kast kwam, van 1999 tot 2000, was Santa Barbara al een heel vrijzinnige stad. Hierdoor was het in het algemeen gemakkelijk om hier homo te zijn en waren de reacties vooral positief. Mijn vader was daar bovenop directeur van een kunstmuseum, waardoor hij zich

23


ROZE BELWEEK

over gehad. Het was bij wijze van spreken geen gespreksonderwerp omdat het er gewoon niet toe doet. Het is een verhaal over mensen en niet over homo’s, waarom zouden we er zelfs een discussiepunt van maken? Het gaat wel over seks tussen twee mannen, maar dat behoort allemaal tot het menselijke, geen enkele acteur of actrice maakte er een probleem van. Hoe reageert Amerika op dit soort films? Krijg je veel negatieve reacties of zijn ze meer open-minded dan wij denken hier in Europa? Mike: De meeste reacties die ik gekregen heb zijn positief. Het thema lijkt de mensen niet af te schrikken en ik ben gelukkig nog geen vijandigheid tegengekomen. Ik veronderstel dat er wel veel Amerikanen zijn die de film gewoon niet gaan zien en hem bij voorbaat haten, maar zo gaat dat nu eenmaal. De film heeft op festivals grotendeels gespeeld voor een holebi-publiek, die waren me natuurlijk goedgezind! (lacht)

Ik veronderstel dat er wel veel Amerikanen zijn die de film gewoon niet gaan zien en hem bij voorbaat haten. © Imagine Films - Andrew Tepper

sowieso al in vrijdenkende kringen bevond. Sommige mensen hielden wel hun afstand na zijn coming-out, maar dat was oké. Zijn drang om zich te omringen met mannen en zijn honger naar de homowereld was zo groot dat hij zich vooral daar mee bezighield. Waarom wou je over dit onderwerp een film maken? Wilde je je eigen ervaringen met de wereld delen, of had je een andere motivatie? Mike: De film gaat over menselijkheid, realiteit en positiviteit. Het is een geweldig verhaal en ik heb enorm veel bewondering voor deze humane kant van de mens. Er steken tegenwoordig ook allerlei nieuwe modellen voor relaties de kop op in onze wereld die de moeite waard zijn om in beeld te brengen. De film gaat over echte, out of control liefde en de combinatie van al deze voorgenoemde elementen maakt het enorm ingewikkeld om mens te zijn. Dit is wat mij het meeste

aanspreekt in deze soort films en waarom ik ze ook wil delen met andere mensen. Hoeveel van de film representeert jouw leven? Mike: De film is geen documentaire, heel veel dingen heb ik verzonnen toen ik het script schreef. Het gaat wel om “echte” gevoelens en gebeurtenissen en de grote lijnen kloppen. Ik houd van het woord “portret” wanneer het over mijn films gaat. Zoals bij een geschilderd portret suggereert het hoe subjectief het verhaal is. Dit is MIJN versie van de gebeurtenissen, het is mijn kijk op hoe het er aan toe ging, ondanks het feit dat het slechts een verhaal is. Wat vonden de acteurs van het verhaal en van de rol die je hen voorschotelde? Had Christopher Plummer het moeilijk om een homo te spelen? Mike: We hebben het er eigenlijk nooit echt

Ben je van plan om meer films te maken met hetzelfde of een gelijkaardig onderwerp, of wacht je gewoon op wat je nog tegemoet komt? Mike: Ik ben zeker van plan om films te blijven maken over mensen, want ik houd wel van de realiteit en alles wat er bij hoort. Wat dat betreft, vind ik dat homoseksualiteit gewoon deel uitmaakt van het leven. Ik zal in mijn films dit onderwerp nooit uit de weg gaan, maar ik ben ook niet van plan om nog een film te maken met homoseksualiteit in de hoofdrol. Wat is jouw advies voor (volwassen) kinderen die hetzelfde hebben meegemaakt of meemaken als jij? Mike: Wees progressief en tolerant! Dat is heel belangrijk, maar ik ben me er wel bewust van dat dit niet altijd een optie is. Als dit soort situaties je familie kapot maakt, wordt het natuurlijk een heel andere soort ervaring dan die van mij. De situaties die met een late coming-out te maken hebben, zijn gewoon anders voor iedereen. Voor mij werd mijn vader veel meer beschikbaar op emotioneel vlak. Hij was plots veel liever en dat maakte het gemakkelijk voor mij om het te accepteren. Hij stond nu als volwaardig persoon in het leven, zonder die zware druk op zijn schouders dat het geheel een positieve sfeer meegaf. Dit kan in andere situaties heel triestig aflopen, er is geen gouden raad die altijd zal helpen.


ROZE BELWEEK

'Beginners' staat hier niet alleen omdat de film aansluit bij de Roze Belweek, maar ook omdat de film zelf het bespreken waard is. Deze draait voornamelijk rond de emotionele toestand en gedachten van het hoofdpersonage Oliver, die een soort alter ego is van de regisseur. Oliver heeft het moeilijk om zich aan een nieuwe liefde te binden, vindt geen houvast op zijn werk en weet soms niet hoe hij op zijn vader, Hal, moet reageren. Deze laatste vertelde hem onlangs dat hij al heel zijn leven homo is en dit nu, op zijn 75 en na de dood van zijn vrouw, ten volle wil onderzoeken. Oliver heeft geen probleem met deze onthulling, maar wel met de kanker die enkele weken later bij Hal wordt vastgesteld. Hoewel Oliver blij is dat zijn vader gelukkig is in de armen van Andy, denkt hij vaak terug aan hoe kil de relatie met zijn moeder was. De coming-out van Mills’ vader was de aanleiding voor het schrijven van dit gevoelige script. Gevoelig, maar niet stroperig. Ondanks de soms droevige en levensechte thema’s die gedurende heel de film aangehaald worden, zorgde Mills regelmatig voor de luchtige noot die het geheel een zekere klasse meegeeft. We kijken niet enkel naar een op waargebeurde feiten gebaseerd drama, maar ook naar een feelgood movie die menig toeschouwer zal bekoren. Ewan McGregor speelt zoals steeds met volle overtuiging de bezorgde zoon, terwijl de rol van Christopher Plummer als homoseksuele vader hem op het lijf staat geschreven. Mélanie Laurent, die we kennen van het fenomenale 'Inglourious Basterds', rond dit plaatje af. Feilloze casting, prachtige cinematografie en de juiste accenten op de juiste plaatsen maken van 'Beginners' een must see in onze ultieme gay movie top. (HG) Beginners (2011) – Mike Mills, met Ewan McGregor, Christopher Plummer, Mélanie Laurent, Goran Visnjic.

© Imagine Films

25


Kenneth Mills

het homo criterium Wanneer ben je homo, vroeg een Vlaamse journalist zich onlangs af. Niet omdat hij over zichzelf twijfelde, wel omdat een Senegalees in beroep bij de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (RVV) de vluchtelingenstatus had bekomen uit vrees voor zijn homoseksualiteit vervolgd te worden. De RVV oordeelde in zijn voordeel omdat hij had deelgenomen aan The Pride en aan activiteiten van een holebivereniging. ‘Is het niet wat kort door de bocht om zo te besluiten dat iemand homo is?’, mopperde de journalist. Daarom gooide ik zijn vraag op Facebook. Een moeilijke vraag, zo bleek. Sommigen verwezen naar seksuele handelingen als bewijs. Anderen vonden een langdurige relatie een doorslaggevend criterium. ‘Romantische aspiratie staat los van seksueel gedrag’, zei een derde en ‘biedt een betere indicatie van geaardheid’. Hier en daar las ik een mijmering over wat het betekent om homo te zijn in andere delen van de wereld.

sualiteit of genderidentiteit afgewezen worden. Niet ieder die door de mand valt, is een faker. Soms zijn het LGBT’s die onvoldoende overtuigen dat ze bij terugkeer vervolgd kunnen worden. Mogelijk zijn sommige afwijzingen onterecht. Waarschijnlijk zijn er wel heteroseksuele asielzoekers die onder het mom van homoseksualiteit asiel krijgen. Soms is ook dat terecht, want ook een hetero die het opneemt voor LGBT’s, kan bescherming nodig hebben.

De Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen (UNHCR) blijkt er inmiddels niet van uit te gaan dat iemand die homo is ook andere homo’s zal kennen of homoseksuele relaties heeft. Zelfs kinderen en/of een heterohuwelijk sluiten homoseksualiteit niet uit. Zij heeft begrepen dat de levenskeuzes van LGBT’s divers zijn en soms paradoxaal lijken, zeker in landen waar de criminalisering van homoseksualiteit een grote druk zet. Dat is waar, maar dat helpt ons niet vooruit, want dat maakt geaardheid nog steeds niet sluitend meetbaar. Een objectiveerbare gaydar lijkt vooralsnog niet te bestaan, wat ze ook in Tsjechië mogen denken.

Soms heeft het CGVS echt twijfels bij een aanvraag. Bij gebrek aan bewijs kunnen ze immers enkel op het relaas afgaan. Komt de asielzoeker uit een homofoob land, dan geven ze vaak het voordeel van de twijfel. In het geval van deze Senegalees gaf de RVV hem het voordeel van de twijfel. Volgens een juridische nieuwsbrief was er discussie over de relatie die hij zou gehad hebben, over zijn geaardheid en over het risico op vervolging van holebi’s in Senegal. Over die elementen heeft het RVV anders geoordeeld dan het CGVS. Hun argumentatie kan je nalezen op hun website (rvv-cce.be).

The gay deceiver

Grenzen trekken?

Moeten we ons dan zorgen maken dat asielzoekers massaal homoseksualiteit zullen veinzen om bescherming te vragen? In het Verenigd Koninkrijk vonden de tabloids vorig jaar van wel. Een rechter oordeelde daar dat je een homo niet mag vragen in de kast te kruipen om vervolging te vermijden en dat hij dus bescherming moet krijgen als hij geen openlijk homoseksueel leven mag leiden. “Now asylum if you’re gay” en “No room for gays!” kopletterden de tabloids, vrezend dat al die fakers hun maatschappij zou ontwrichten.

Betekent dit dat het allemaal wat te makkelijk is? Moeten we blijven zoeken naar objectieve bewijzen? Moeten we het voordeel van de twijfel afschaffen en het risico lopen LGBT’s naar de kast of de dood te sturen? In het Verenigd Koninkrijk is de voorspelling van de tabloids alvast niet uitgekomen. LGBT-dossiers worden er net veel te snel te licht bevonden. In een strengere asielprocedure zijn LGBT’s bij de eerste slachtoffers. Met amper tweehonderd goedkeuringen in 2010 kan het aantal onterecht erkenden onmogelijk hoog liggen. Het CGVS heeft een gendercel die onderzoek doet naar deze materie en contact heeft met onze beweging. En met Senegal, Tanzania en Mauritanië als voornaamste herkomstlanden lijken de aanvragen niet uit de lucht gegrepen.

Bij het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS) maken ze zich minder zorgen. Het taboe weerhoudt mensen er van om zich ten onrechte als homo voor te doen, vermoeden ze. Je kan je trouwens afvragen hoeveel mensen weten dat je bescherming kan krijgen tegen vervolging op basis van homoseksualiteit, als blijkt dat gevluchte LGBT’s het soms zelf niet weten. Overtuigende twijfel Harde cijfers over misbruik zijn er niet. We weten enkel dat twee op de drie aanvragen op basis van homosek-

Misbruik moet vermeden worden, absoluut. Maar er is weinig reden om aan te nemen dat homoseksualiteit easy access naar België biedt. Laten we dus ook niet die indruk wekken. En laten we aanvaarden dat homofobie als vluchtmotief vaak een moeilijke afweging met zich meebrengt die tijd kost en moeilijk te objectiveren valt. Doe je dat niet, dan laat je toe dat er nog meer slachtoffers vallen. Wanneer ben je mens, bedenk ik dan?


FILM

Still uit ‘Break My

Traditioneel worden de bioscopen na de zomerblockbusters schoon geveegd om de ‘betere film’ te ontvangen. Het Filmfestival van Oostende, Dames Draaien in Brussel en het Filmfestival van Gent bijten de spits af, voor het najaar ons Pink Screens en het Holebifestival brengt. ZiZo ging even sprokkelen wat er aan LGBT-lekkers te rapen valt op die festivals. Fall’

Elf om te zien Filmfestivals ze tten LGBT-films Still uit ‘Break My

op het menu

Fall’

Festival van Oostende Van 2 tot 10 september 2011

Circumstance (Maryam Keshavar - Iran 2011) De film speelt zich af in het hedendaagse Teheran, waar Shireen (Sarah Kazemy) en Atafeh (Nikohl Boosher) hun uiterlijk, intelligentie en talenten gebruiken om zo vrij mogelijk te leven. Ze vallen voor elkaar, wat voor de nodige problemen zorgt. 'Circumstance' biedt een claustrofobisch liefdesverhaal, met een angstaanjagende cultuur als nagenoeg onoverkomelijk obstakel. In Iran krijgen ze deze film wellicht niet snel te zien, maar tijdens het Sundance Festival won hij dit jaar al de publieksprijs en nu kunnen wij hem meepikken in Oostende. Nog interessante titels in Oostende: 'Howl', (2010) over het gelijknamige, controversiële gedicht, met James Franco als de homoseksuele Allen Ginsberg, van Epstein en Friedman ('Celluloid Closet') En deze films van onze ZiZo-Filmkaart: • 'Capote', (2005) waarmee Philip Seymour

Hoffman een Oscar won voor zijn vertolking van de excentrieke Truman Capote • 'Dog Day Afternoon', (1975) waarin Al Pacino een overval pleegt om de geslachtsoperatie van zijn vriend te kunnen betalen maar in een gijzelingssituatie terecht komt. • 'Noordzee, Texas' (2011), de gelauwerde coming of age-film van Bavo Defurne. meer info: www.filmfestivaloostende.be

Dames Draaien Van 29 september tot 2 oktober 2011 Lesbian Factory (Susan Chen - Taiwan 2011) 'Lesbian Factory' belicht de protestacties van een vastberaden groep Filipijnse vrouwen die achterstallig loon opeisen bij hun Taiwanese werkgevers. Wat oorspronkelijk een documentaire over hun sociale strijd moest worden, mondde onverwachts uit in een intiem portret van vrouwelijke genegenheid en ontluikende romances binnen de onverbiddelijke realiteit van het fabrieksleven. De spontane getuigenissen van deze vrouwen bieden een blik op hun private

levens op de barricades, waar ze vechten voor gerechtigheid en hun geliefden. Break My Fall (Kanchi Wichmann - UK 2011) 'Break My Fall' toont drie beslissende dagen in het tumultueuze leven van vier vrienden in de bruisende buurten van de Londense East End. Hoofdpersonages Liza en Sally verkeren in een relatiecrisis terwijl ze afrekenen met hun dubieuze verhoudingen en het losbandige nachtleven van de ondergrondse queer scene. Wanneer Liza voor haar vijfentwintigste verjaardag een feestje geeft, zullen hun levens voorgoed veranderen. Een gutsende ontmanteling van het Londense leven en emotionele rollercoasters van de jonge liefde met een hoog rock ‘n’ roll gehalte.

Still uit ‘Lesbian Fac tory


FILM

Who took the Bomp - Le Tigre On Tour (Kerthy Fix - USA 2011)

Wel Jong Niet Hetero – Filmmarathon

7 en 8 oktober 2011 – meer info op wjnh.be

Filmfestival van Gent Van 11 tot 22 oktober 2011 titels onder voorbehoud

‘Le Tigre’

Deze amusante muziekdocumentaire volgt het Amerikaanse dance-punk trio Le Tigre op hun internationale tour van 2004. Onder leiding van de excentrieke Riot Grrrl pionierster Kathleen Hanna staat de groep wereldwijd bekend voor hun muzikaal activisme tegen seksisme en homofobie met uitgesproken songs en bizarre performances. 'Le Tigre on tour' biedt een uniek blik achter de schermen bij deze getalenteerde band die het feministische gedachtegoed hoog in het vaandel draagt. No Gravity (Sylvia Casalino - Duitsland 2011)

The Mountain (Ole Giæver - Noorwegen 2011) Zie bespreking in Mooi Meegenomen, p. 63 Skoonheid/Beauty Oliver Hermanus –South-Africa/ France/Germany 2011) François, vader van twee dochters en trouwe echtgenoot, lijkt alles goed voor elkaar te hebben. Toch wordt zijn geordend leven helemaal overhoop gegooid wanneer hij de 23-jarige Christian ontmoet. Hij valt voor de knappe jongen, eerst tot zijn schaamte, maar gaandeweg besluit hij toch te kiezen voor die emoties die hij zijn hele leven heeft verafschuwd. Hij onderneemt een poging om dat te verkrijgen wat hij altijd stiekem heeft gewenst: geluk. 'Skoonheid/Beauty' won de Queer Palm tijdens het filmfestival van Cannes en wordt in Gent vertoond in aanwezigheid van de regisseur. Weekend (Andrew Haigh – UK 2011)

Still uit ‘No gravity’

De jonge lesbische ingenieur Sylvia Casalino droomt ervan om de ruimte te verkennen, maar botst al heel snel tegen het glazen plafond van de mannelijk georiënteerde ruimtevaart. 'No Gravity' belicht haar persoonlijke ervaringen met een bredere kijk op de historische positie van vrouwelijke astronauten. Unieke archiefbeelden worden voorzien van hedendaagse commentaren op de relatie tussen gender en technologie, met een treffende herneming van Donna Haraway’s cyborg theorie.

meer info: www.damesdraaien.be

Een weekend gevuld met drank, drugs, bars, ontboezemingen en slaapkamers heeft een diepe impact op de twee hoofdfiguren Russell en Glen. Een impact die een leven door blijft resoneren. De film, die de mannen volgt terwijl ze de effecten verwerken, won de Emerging Visions Audience Award op het Filmfestival van Austin.

Still uit ‘She Monkeys’

She Monkeys (Lisa Aschan – Zweden 2011) In het paardensportwereldje voelen de introverte Emma en de ijzig zelfverzekerde Cassandra zich tot elkaar aangetrokken. Hun relatie, die begint als vriendschap, groeit echter snel uit tot een machtsspel waarin seksualiteit, geweld en controle nooit ver weg zijn en gevaar om de hoek loert. Hun verhaal wordt aangevuld met dat van Emma’s vroegrijpe zus, die eveneens experimenteert met de macht van seksualiteit en haar babysittende neef probeert te verleiden. Macht en seksualiteit troef in deze naturalistische prent, die zich afspeelt in een Zweeds plattelandsdorp. Jitters (Baldvin Zophoniasson – IJsland 2010) Gabriel, een intelligente, gevoelige adolescent, ontdekt zijn seksualiteit wanneer hij tijdens een taalstage Markus leert kennen. Deze prille relatie komt zwaar onder druk wanneer de jongens na de stage in Reykjavik terugkomen, en de alledaagse verwachtingen van ouders en leeftijdsgenoten op hun bord krijgen. In deze IJslandse teen soap opera spelen de jonge acteurs de pannen van het dak zodat een wat overladen plot toch heel verteerbaar blijkt. We Were here (David Weissman -VS 2011) Deze documentaire, van de maker van 'The Cockettes', exploreert de opkomst en impact van aids in San Francisco in het begin van de jaren ’80 en vertelt de strijd van een moedige gemeenschap, vanuit liefde, medevoelen en vastberadenheid. Meer info: www.filmfestival.be

info

Still uit ‘Weekend’

Info over Pink Screens (10 -19 nov) en het Holebifilmfestival (8-25 nov - met o.a. 'Judas Kiss', 'Children of God', 'Le fil', 'Les Amours Imaginaires', 'Silent Stories', 'Sasha' en vele andere) mag je in de volgende ZiZo verwachten.

29


FILM Salomé (1923)

Wings (1927)

Pandora's Box (1929)

Het spoor bijster?

LGBT-films in kaart gebracht

Doe-het-zelf-kaart

Fran Bambust

Een tijd geleden raakten we met een groepje vrienden verdwaald in een heerlijke discussie. De film 'Black Swan' was net uit en die ene scène verleidde een van ons ertoe om het een lesbische film te noemen. “Niks van!”, had een ander meteen uitgeroepen. “Die scène zat er gewoon in om heteromannen ook naar een balletfilm te lokken.” “Dat is typisch!” repliceerde een ander weer. “Hebben we eens een lesbische scène en wordt die weer opgeëist!” “Wij opeisen?”, knalde een van de hetero’s, “Wie claimt er al die films? Ik kan niet eens naar 'The Sound of Music' kijken zonder gay genoemd te worden.” Het knetterde in het café. De statements vlogen in het rond. Over de nood aan het claimen wegens het gebrek aan LGBT-films. Over het overaanbod van gay clichés in de mainstream-cinema. Over het tekort aan gewoon leuke films. Over de overdaad aan probleemfilms... Thuisgekomen schoten we het internet op om een handig overzicht te vinden, maar die bleek er niet te zijn, of we zochten niet hard genoeg. En zo rees de idee om een eigen overzicht te maken. Het ZiZo-overzicht.

Is de kaart op de volgende pagina’s the map to end all discussions? Helemaal niet. Integendeel, ze wil zelfs aanzetten tot discussie. Je vindt er vast die ene lievelingsfilm niet. Of die andere, die hoort er toch niet op? Je mist sporen - eentje voor biseksualiteit alleen bijvoorbeeld; of met gay-randpersonages, zoals 'Kiss Kiss Bang Bang'; of met drags uit noodzaak zoals 'Tootsie' of 'Mrs. Doubtfire'. Of je vindt dat films op andere sporen thuis horen. Of je wil de kaart helemaal hertekenen... “Doen!”, raden we dan aan. Pas de kaart aan naar je eigen zin en inzichten. Haal dat oude potje Tipp-Ex uit de kast en verbeter de kaart tot ze de perfectie benadert. En vooral: geniet ervan om met vrienden en vriendinnen over die vele films te praten, herinneringen op te halen en steeds weer nieuwe thema’s aan te boren. Want daar gaat het om, nietwaar? De kaart is een vertrek-, geen eindpunt. Een handleiding De kaart zoals ze voorligt, kreeg veertien sporen mee, eigenzinnig uitgetekend omdat het ons zo logisch leek. Laten we ze even overlopen. De kaart is chronologisch opgebouwd. Ze toont hoe film naar ons keek, en hoe het publiek geacht werd naar ons te kijken. Nu eens bleken we lachwekkend, dan weer heel vervaarlijk, of heel meelijwekkend, maar het was een flinke tijd wachten eer we als evenwichtige mensen met gewone besognes werden afgeschilderd. De hoofdlijn van het verhaal is dan ook dat van drama: links boven zie je twee lijnen starten: het mannelijke G DRAMA begint in 1919 met 'Anders als Die Andern' en zijn lesbische tegenhanger L DRAMA steekt tien jaar later van


Midnight Cowboy (1969)

FILM

Wizard of Oz (1939)

Rope (1948)

wal wanneer Alice Roberts Louise Brooks probeert te versieren in 'Pandora’s Box'.

goegemeente hen scheidt en het monster probeert te vernietigen. Daar houdt het overigens niet op. De film zit vol onmiskenbare toespelingen op hetero- en homorelaties eens je de sleutel hebt.

Konrad Veidt raakt Fritz Schulz in 'Anders als Die Andern'

Echt holebi-films zijn het nog niet in het begin - toch niet zoals we ze nu kennen het blijft beperkt tot een enkele kus, een toespeling, of een flirterige blik. De holebitoeschouwer hunkerde naar meer, en zocht het dan ook in andere films. Zo begonnen we films te claimen (CLAIM): je wil jezelf immers vinden op het scherm, je wil je gevoelens ergens kunnen projecteren. Die eerste film van twee dansende mannen bijvoorbeeld, 'Dickson Experimental Sound Film' uit 1895, wordt vaak als de eerste gay filmscène gezien, maar is dat volgens historici helemaal niet. Het ging om een experiment om beeld en geluid synchroon te laten lopen, iets wat je makkelijkst kunt nastreven met ritmische klank en beeld, muziek en dans. En toevallig waren de assistenten mannen... Soms waren de homoseksuele allusies wel bedoeld. De regisseur of auteur wou wel wat kwijt, maar kon dat moeilijk binnen de heersende moraal. Hij zat in de kast, de figuren in de film zaten in de kast, de hele film zat in de kast en tikte op de wand. En wij leerden die CODE te ontcijferen. Neem nu 'The Bride of Frankenstein' van de gay James Whale, trouwens ook onderwerp van de film 'Gods en Monsters', aan de rechterkant van ons schema. Die film is niet enkel gemaakt met en door homo-artiesten uit die tijd, maar bevat ook een onmiskenbare roze verhaallijn: de creator wil zijn ‘monster’ uithuwelijken, maakt hem een gezellin, maar het monster vlucht, en vindt het geluk bij een andere uitgestoten man in het woud. Tot de

In het begin van de jaren ’60 beginnen de filmmakers zich eindelijk te roeren. Een nieuwe generatie komt achter de camera te staan, en wil het anders. In Groot-Brittannië maakt Basil Dearden het gewaagde 'Victim' (zie kader), in Zweden gooien films als 'Älskande Par' en 'Persona' lesbische thema’s op tafel en ook in de VS gaan sommigen uitdagende films maken. Andy Warhol en Paul Morrissey zijn er voortrekkers van een eigen avant-garde-spoor.

“Alone: bad. Friend: good.” De verstotelingen vinden elkaar in The Bride of Frankenstein.

Holywood schopt eerst nog fel tegen met enkele duidelijke anti Gay Kicking-films, maar geeft naar het eind van de jaren ’60 toe. De Hays Code overleeft Stonewall niet.

Gij zult niet kussen

Het veld spat open

Meer dan twintig jaar lang zal dat samenspel van Code, Claim en L- en G Drama onze kaart bepalen. In de VS hebben de moraalridders de filmwereld immers regels opgelegd, en die houden onder andere in dat andere relaties dan het traditionele heterohuwelijk niet positief mogen worden afgeschilderd. En wanneer een filmpersonage daar toch van afwijkt, zal hij of zij er aan ten onder gaan. Die Hays Code, gemeenzaam zo genoemd naar de hoofdcensor van de filmstad, zorgt er voor dat homo’s van de jaren ’30 tot begin jaren ’60 onzichtbaar zijn, gecodeerd worden of het onderspit delven. Ook al heeft ie niks mispeuterd, Sal Mineo krijgt de kogel op het einde van 'Rebel without a Cause', want hij houdt, platonisch maar toch al te duidelijk, van James Dean. Dat sommige films, zoals deze, hier ook een stevige aanklacht in verpakken, hadden de heren censoren blijkbaar niet door.

Is het overigens een toeval, vragen we ons af, dat de Stonewall-rellen begonnen tijdens de nacht na de begrafenis van het ultieme gay icoon Judy Garland, ster van het geclaimde 'Wizard of Oz', het meisje dat een gewoon leven was ontzegd? Eens de code uit de weg, begint in de VS het voorzichtige aftasten met films als 'Midnight Cowboy' of 'The Boys in the Band'. Sommigen houden het nog bij de oude gecodeerde films, en maken onschuldige films over een jonge man en een oud vrouwtje ('Harold and Maude') of twee buddies ('Butch Cassidy and the Sundance Kid') terwijl anderen van de nieuwe vrijheid profiteren om campy uitersten (CAMP) op te zoeken, zoals John Waters. Die camp, dat ironisch overdrijven van clichés en slechte smaak tot het een eigen waarde krijgt, was overigens al voorheen merkbaar, maar zou toch snel een eigen koers, los van de gay scène, gaan varen. En nu ernst, dodelijke ernst

Plato (Sal Mineo) smacht naar Jim (James Dean) in 'Rebel without a Cause'.

Hollywood mocht dan voortaan wel gay films maken, maar daar merkte je niet veel van. De doorbraak van de kleurentelevisie zorgde immers voor een teruglopende ticketverkoop, terwijl de economische crisis films steeds duurder maakte. De studio’s kwamen in de

31


FILM

problemen en waren niet echt geneigd tot risico’s. Voor kleine films met kleine doelgroepen leek geen plaats. Integendeel, de successen van Lucas en Spielberg zouden uiteindelijk leiden tot de blockbusterhouding die we nu nog kennen. Kleinere productiehuizen begonnen dan maar zelf die onvertelde verhalen te verfilmen. Zowel in Europa als in Noord-Amerika verschenen ernstige, low budget prenten, die de controverse en het experiment niet schuwden. Regisseurs als Rainer Werner Fassbinder, Derek Jarman, Todd Haynes en Gus Van Sant onderzochten de gay wereld zoals zij die kenden, met bijzonder veel cinefiele bijval. De stroming wordt door sommige critici prompt de New Queer Cinema gedoopt.

Allerlei lijnen komen van dan af tot wasdom. De lesbische lijn wordt steviger ingekleurd, inclusief Thrillerkleuren. Basic Instinct krijgt eerst de wind van voren van de lesbische gemeenschap - ze vrezen dat we weer eens herleid worden tot moordenaars en onevenwichtige dames - maar wanneer feministe Camille Paglia erop wijst dat Sharon Stone’s personage vooral een heel evenwichtige en sterke vrouw is, luwt de storm en ligt de weg open voor 'Heavenly Creatures', 'Bound' en andere geneugten.

Lekker stoute meisjes verleiden overtuigend in Bound

Sebastiane wordt doorboord in Derek Jarmans gelijknamige film.

Even lijkt Hollywood in het begin van de jaren ’80 ook even mee te willen genieten van dit arthouse-succes, en pakken ze uit met de eerste echte poging tot mainstream gay-film 'Making Love'. De poging wordt echter snel weer ingeslikt, want er blijkt een spook te waren doorheen de homowereld. Net wanneer de gay film lijkt te zullen doorbreken, verschijnt aids op het toneel. Ook de jaren ’80 blijven daardoor baden in een dramasfeer, met de nodige films over de hiv-tragiek. Nieuwe pogingen voor ieders smaak Een nieuw decennium, een nieuw begin, moeten de filmmakers gedacht hebben, want de jaren ’90 eigenen zich dan toch die uitgestelde seksuele vrijheid toe. We zien hier graag symbolisch 'Henry and June', over de relaties rond Henry Miller, zijn vrouw June en Anaïs Nin, als een keerpunt.

Ook Hollywood probeert het opnieuw, en deze keer met meer succes. Jonathan Demme, die ons voordien al tegen de haren in had gestreken met een mogelijk biseksuele/ transseksuele moordenaar in 'Silence of the Lambs', zette met het ingehouden 'Philadelphia' zowel de aids-problematiek als homoseksualiteit weer op de agenda. Geen film voor de LGBT-gemeenschap zelf, maar wel over ons, én gesmaakt door het brede publiek. Meteen een omschrijving voor dat spoor op onze kaart: Hollyqueer. Omstreeks diezelfde tijd kregen ook de rom-com- en comedy-sporen meer vorm. Vooral het voorbije decennium bleken filmmakers te begrijpen dat het niet enkel kommer en kwel is in holebiland. Het leverde dan misschien niet altijd de meest fijnzinnige meesterwerkjes af, maar merengue-lichte prenten als 'Nina’s Heavenly Delights' en 'Imagine Me and You' horen volgens uw dienares net daarom op de kaart: het is voortaan toegelaten om pretentieloze, luchtige films te maken over holebi’s, en dat zegt misschien meer over aanvaarding dan de zoveelste dramatische arthouse-bespiegeling.

Transgender Express Lichtjes parallel, altijd wat achterop, ligt het Transspoor. Misschien nog vaker dan homo’s werden en worden transen als lachwekkend of meelijwekkend opgevoerd. Niets zo grappig als een man in vrouwenkleren, lijken vele komedies wel te zeggen. Als kind kon ik er alvast niet om lachen, tenzij het genuanceerder was uitgewerkt, zoals in 'Some Like it Hot', waar de gedwongen travestie Jack Lemmon genderverwarring oplevert. Of in 'Calamity Jane', waar Doris Day voor de verwarring zorgt. Dat beide films ook gecodeerde holebi-films waren, kon de pret niet drukken. Als transgender kon je je prima herkennen, mits wat aanpassingen hier en daar. Sporadisch werd de trans nog wel een bot toegeworpen - vooral in de vorm van de eindeloze remakes van het 'Victor/Victoria'of 'Switch'-verhaal - maar ook hier was het wachten tot de jaren ’90 op een wat eerlijker behandeling. Neil Jordan gaf ons Jaye Davidson in 'The Crying Game', Tim Burton gaf ons 'Ed Wood' en Stephan Elliott gaf ons 'Priscilla, Queen of the Desert'. Die laatste kon je overigens makkelijk als camp verslijten, tot je dieper in het verhaal indook. Transrollen blijken overigens wel gesmaakt te worden door critici, publiek en oscar-jury’s. Zowel John Lithgow ('The World According To Garp'), Hillary Swank ('Boys Don’t Cry'), Felicity Huffman ('Transamerica') als Jaye Davidson ('The Crying Game') werden genomineerd om hun trans-acteerwerk. Benieuwd of Harmony Santana, een transmeid die een transmeid speelt in het nakende 'Gun Hill Road' (2012) ook een knikje zal krijgen van de jury.

Stephen Rea slikt wanneer hij Jaye naakt zie in 'The Crying Game'

En nee, hoor. 'Black Swan' staat niet op de kaart. Die discussie is nog steeds bezig...

Philadelphia (1993)

Henry and June (1990)

Heavenly Creatures (1994)


Meer weten?

FILM Natuurlijk is dit alles wat kort de bocht, en is het verhaal van de LGBT-cinema heel wat genuanceerder. Wie dieper wil graven, raden we aan om onze bronnen er eens op na te lezen, of te bekijken: Documentaires

Websites

Boeken

Celluloid Closet (1995), Rob Epstein and Jeffrey Friedman.

Wikipedia (wikipedia.com): List of lesbian, gay, bisexual or transgender-related films (ook thematisch en per jaar),

Out at the Movies: A History of Gay Cinema, Steven Paul Davies, Oldcastle Books (2008)

The Silver Screen – Color Me Lavender (1997), Mark Rappaport Fabulous! The story of queer cinema (2006), Lisa Ades, Lesli Klainberg

The Internet Movie Database (imdb.com) Out Magazine (out.com) After Ellen (afterellen.com)

Images in the Dark: An Encyclopedia of Gay and Lesbian Film and Video, Raymond Murray, Plume (1996) Het Andere Hollywood, Adrian Stahlecker, Uitgeverij Aspekt (2010)

After Elton (afterelton.com): diverse lijsten, ook handig om films na te lezen

De film 'Victim' wordt 50 jaar Producer Michael Relph, auteur Janet Green en regisseur Basil Dearden bespreken het gewaagde scenario.

Hannelore Goossens In 1961 was homoseksualiteit nog in geen enkel land vanzelfsprekend, laat staan in het (nog steeds redelijk) conservatieve Engeland. 'Victim' brak dan ook alle regels op filmisch en maatschappelijk vlak door openlijk mannelijke geliefden positief naar voor te brengen. Van het vrij banale verhaal moet deze film het niet hebben, maar in ons gay movie overzicht maakt hij deel uit van de pioniers die deze top überhaupt mogelijk hebben gemaakt. De film vertelt over een succesvolle advocaat Melville Farr die een oude liefde tegen het lijf loopt: Boy Barrett. Deze wordt gechanteerd omdat hij op een veelbetekenende foto staat met Farr. Farr gaat Boy uit de weg omdat hij vreest voor zijn reputatie, maar zal gaandeweg toch voor de goede zaak opkomen en probeert homoseksualiteit (gedeeltelijk) van het taboe te bevrijden.

initieel verbannen werd, maar ook het feit dat in deze film voor het eerst het woord “homoseksualiteit” werd gebruikt in een Engelstalige film. De homo’s die erin voorkomen worden daar bovenop voorgesteld als gewone, doordeweekse mannen zonder verkeerde bedoelingen en in de cast komen meerdere homoseksuele acteurs voor, zoals Dennis Price, Hilton Edwards en hoofdrolspeler Dirk Bogarde.

Niet alleen het verhaal zorgde voor controverse in zowel Engeland als de VS, waar hij

Hoewel de distributie moeizaam verliep door de grote tegenstand van allerlei kanalen,

Heel wat acteurs hadden de rol overigens geweigerd uit angst dat die hun carrière zou schaden. Bogarde, toen 39 en zowat dé romantische held van het Britse scherm, twijfelde naar verluidt geen moment. Zelf leefde hij toen samen met zijn manager, maar liet hij zich regelmatig aan het publiek laten zien met een vrouw aan zijn arm. Ook na de film bleef Bogarde in de kast, en greep hij niet meteen de kans om zijn eigen geaardheid aan dat van het hoofdpersonage te linken. Toch was hij best wel trots op zijn medewerking. In zijn autobiografie 'Snakes and Ladders' (1978) schreef hij: “Het is tegenwoordig, in deze open tijden, bijna onmogelijk te begrijpen dat het ooit moedig, gewaagd of gevaarlijk moet zijn geweest om die bescheiden te film te maken. Maar toch was het dat.”

kwam de film toch op televisie terecht. Zes jaar later was homoseksualiteit niet meer illegaal en hadden talloze andere films het voorbeeld van 'Victim' gevolgd. Bedankt Dearden, voor deze mijlpaal! 'Victim' (1961) - Basil Dearden

Meer info Cinema Zuid vertoont Victim op 27 december 2011, om 20.00 meer info: www.cinemazuid.be

33


FILMSPOOR

C on Fa cu rew Th bin ell e M e

Just Like a Woman (1992) Orlando(1992)

Mascara (1987) The World According to Garp (1982)

) 53

t

9)

S 54 (1 om ) 95 e L 9) ik e it Ho

G ny

Hu r dd (19 en 59 ly ,L ) Sp as ar tS ta cu um s( m 19 er 60 (1 ) 95

ne Ja

ta ui

am al C

hn

Sc

pi

or

o

96

o rB he ) 1

(1

ys

(1

8)

)

19

95

(1

56

96

of

19

y( 45

Flaming Cr View from a Bridge (1962) Bl

)

ce

in ss 9)

93

(1

The Sergeant (1968)

Pi k(

)

(1

55

l Ta

19

w

i(

llo

ss Si

an

19

The Fo (1968)

es

0)

95

nd lo

(1

)

59

3)

0)

rd

B er ef

95

pr

va

95

le

(1

en

lla

u Bo

m

rP

tle

te Pe

en G

et

re de

in

ns Su

C

Breakfast at Tiffany's (1961)

95

(1 3)

yB M M ie l's

Stairca (1969)

The Ga Deceiv

Basic I (1992)

0)

98

(1 )

8)

82

9 (1

4)

98

(1

99

(1 5)

99

(1

7)

99

)

97

9 (1

)

1)

00

(1

Sound of Music (1965)

u ad

e

ni

n Xa

An

ra

ng

vi

di

El

ed

n

g

rls

in

gi

d ed

ow

W

Sh

sW bi

Ro

(2

04

20

8)

00

(2

0)

01

(2

s(

e

ug

irl

G

Ro

d

in

an

Mary Poppins (1964)

ur

nd

an

l ou

n

ia!

ue

sq

aM

m

rle

Bu

am

ea M

M

M

tm

rie

Ba

tF

es

Dickson Experimental Sound Film (1895)

at

Ro

y(

se

ra

Pr

Salomé (1923)

Le

im

n

th

au

G

1)

le

Wings (1927)

e

Ti

C

in

n

94

tt

Li

Call her savage (1933)

Th

ot

pa

m

ta

ra

ria

)

48

aT

ou

Sy

aH

nd

aa

on

ct

at

Vi

C

Te

ith lW be 5) Re 95

n

19

r(

8)

Do

e

(1

Th

on

lc

Fa

of

94

(1

ve

Ri

(1

d

e

so er ng ra 3) St 95 (1

Re

pe

ur

ct

se

te

al

Pi

M

Ro

e

e

Th

Th

Wizard of Oz (1939)

Su

Be

n

Jo

ag C

r

ity

ith ed ( Y (1 ou 195 95 ng 0 0) M ) an W

0) 94 (1 a cc be Re

An Actor's Revenge (1963)

(1 9

aH

(1 9

or n

Club des Femmes (1936)

CODE

n

Barbarella (1968)

Queen Christina (1933)

Dracula's Daughter (1936)

th

re n

The Magic Christian (1969)

Mädchen in Uniform (1931)

Bride of Frankenstein (1935)

al

C

Pink Flamingo's (1972)

Th e

Morocco (1930)

hi ld

Female Trouble (1974)

G

Pandora's Box (1929)

W

G le ( 1 len n or 95 da 3)

The Rocky Horror Picture Show (1974)

Al

T (1 urn 94 ab 0) ou

t

Desperate Living (1977)

's Ho ur sk e (1 W a 9 Pe de i Pa ld S 62) rs on r i d e a (1 Th (19 964 (19 6 6

Victor/Victoria (1982)

ko

20 St

ar rb o

ot

y(

A Se not qu he el r G ( 2 ay 00 8)

Torch Song Trilogy (1988)

Zorro, The Gay Blade (1981)

V Vi ikto kt r or un ia d (1 93 3) Fi (1 rst 93 A 5) Gi rl

Anders Als Die Andern (1919)

A Ha lien ir s C (1 u 99 t 2) my

07

)

The Crying Game (1992)

G DRAMA

AIDS

G (ROM) COM

L DRAMA

L THRILLER

L (ROM) COM

AVANT GARDE

NEW QUEER

HOLLYQUEER

TRANS

CAMP

GAY KICKING

Dr ei ( N 201 oo 1 rd ) An zee de Te r( 20 xas Li 09 (20 tt le ) 11 As ) Th he e W s (2 ar 0 M Bo 09) ak y s e

CLAIM


My Own Private Idaho (1991) All over Me (1994)

Velvet Goldmine (1998)

B d P an th (1 laye d e 99 d Bl 3) O ue n (1 Je 9 93 ffr ey ) ( 1 Bo 99 ys Li 5) lie on s( th Be 19 e nt 96 Si T G de (1 ) od Th Th he Big Ed 9 (1 N g E 9 sa in e e e d 7 99 Tr g xt en o ) nd f 5) ip (20 B (2 Se M e (2 on 00 00) st 000 ven st te 2) ) er en s( (1 19 99 98 8) )

An

a

hi

0)

00

(2

P (1 hila 99 d 3) el p Trick (1999)

Maurice (1987)

Longtime Companion (1990)

e?

Is (2 it J 01 us 0) t M

N (2 oah 00 's 8) Ar c

Lo (1 uise 99 1)

nd

aa

m

el

Th

)

uc h An of ot Pin he k r G (20 ay 04 Pa M ) (2 tri ov 00 k, ie 8) Ag (2 e 1. 00 5 6

To

I think I do (1998)

3)

b

ns (1 tei 99 n 3) Get Real (1998)

(2

00

lu

C

ge

ut

(2

Kiss of the Spiderwoman (1985)

O

no

W itt

Su tc nd h C an as ce sid Ki y d & (1 Th 96 e Ha 9) (1 ro 97 ld 1) an d M au de

In and Out (1997)

ds oo dw 9) Re 0 0 (2 et sk El ) m 08 So (20 an e M gv h Yn wit ) t as 07 kf 20 ea t ( Br cot 4) S 00

g

ts

Parting Glances (1986)

tin

My Beautiful Laundrette (1985)

ar

Even Cowgirls Get the Blues (1993)

lia

The Living End (1992)

Ita

Fuses (1967)

Ea

The Group (1966)

He

My Hustler (1965)

en

Merry Christmas, Mr. Lawrence (1983) The Times of Harvey Milk (1984)

bo

ok

low Job (1963)

am

Cruising (1980)

Br

Edward II (1991)

)

La Cage aux Folles (1978)

k ) in 08 Th 0 ) 't (2 08 an ht g 20 I C trai a( S ul rm Fo ly by en ) Ba av 006 He (2 a's ts in h N elig & e D M e 5) in 00 ag (2 Im u 4) Yo 200 .( .S

The Birdcage (1996)

M

)

71

19

y(

Making Love (1982)

e

Dog Day Afternoon (1975)

Th

al ur at N 73) ry 9 Ve g (1

in

da

un

Lonesome Cowboys (1968)

02

Beautiful Thing (1996)

B E.

62 66 4) ( 1 he 96 Ki ) ) 8) lli ng of Si st er G eo rg e

Pi cn Pe ic a tH rs o Bi na ang lit l B in g is R (1 est Th 98 (19 ock 2) e 82 (1 H 97 ) 5) Si ung lk w er ( oo 19 d (1 83) 98 3)

Henry & June (1990) Kamikaze Hearts (1986) Desert Kissing Jessica Hearts (1985) Stein (2001) Lianna (1983) Better Than Chocolate (1999)

D.

But I'm a Cheerleader (1999) It's in the Water (1997)

ke Li 20 it m ( nd ha Be eck B

A

2)

97

Faustrecht Der Freiheid (1975) The Naked Civil Servant (1975)

(1

0)

Pink Narcissus (1971)

et

yS

97

(1

Teorema (1968)

Th

ar

ab

1)

nd 97

(1

9)

96

(1 Ba

y

Thérese und Isabelle (1968) Fucking Åmål (1998)

Sister, My Sister (1994)

e ) Ar 10 ds 0 Ki (2 ) e ht 09 Th rig 9) Al (20 00 s (2 ) ck e ra ar 07 C i M (20 ) 6 ad s lie 00 ol Vi r Lil (2 st e at na W ym 03) 0 G e (2 Th ons i 3) nt 00 te (2 In 2) er 1) st 00 00 2 on (2 s( M us ur rio Ho i l e De uld Th d o an C st ls al ) Lo W 00 e 0 es ( 2 Th alk2 T

Bu My Summer of Love (2004)

od

lo

,B

ce

e

th ni

Ve

in

bo

reatures (1963)

C

in ay

nd

Su

h

at

De

ys

ow

Instinct )

Bo

)

ay vers (1969)

e

3)

96

(1

63

ase )

Th

tC

gh

ni

id

M

g

sin

Ri

s( e t 20 P he (2 ray Yu 09) 00 er le 9 s F tid Sa ) or B e G ve ob ay m by (20 e 09 Ra (2 ) Si k H 00 am a 7) e (2 ng 00 Sh 7) el te r Bo (2 (2 y C 00 00 u 7) 6) ltu re T (2 he 00 Bu 6 b Sh ) ble or tb Se us ba (2 Re st 0 06 nt ian .( ) e 20 (1 Q An 0 97 ue ( 5 1 Pa g ) 6) r 9 82 ell (2 gd 00 al ) e 5) ala ga C .R .A .Z . M Y. (2 (2 yst 00 00 er 5 4) iou ) A s Sk in E H W nd om or of e a ld th t t (2 e he 00 L (2 a M 4) 00 al 4) a E du La ca tt cio er n Da Th ys (2 Pr e oj La 00 ec ra 3 t ( mi ) Yo 200 e (2 ss 2 00 i & ) 2) Ja gg er o Tw ) e 70 th 9 8) st s (1 6 Ju f U (19 s o e ich sB ur Le sie den on ar M aw 8) H 96 (1

o

ox ) Femme Fatale (2002)

e

Ba l

la

( 1 My 99 3) d o Jo f L M .B i u t ( 19 t t l e 93 te rfl ) Th y( Q eA 1 E ue d 99 d W 3) en ve oo of ntu d (1 t h re Ev 99 e so D f er 4) es P yt T hi o er ris ng W t ci ll ,J o ul ng (1 a, ie F 99 N oo 4) ew , T M m ha aV ar n (1 ks ie 99 fo en Bo 5) r ys Ros e do (1 n' t C 997 Bo To ) ry (1 un do (1 99 d 9 So 99 6) br ) e He M iM C a (1 rea ven a 99 tu ly (1 dre F la 9 4) res 99 w le ) ss (1 H An e 99 9) gy dw In ig a ch n Pr (2 d th 0 e in Ve ce 01) nu sa ( 20 A sB 01 Ja imé So oy gu e ) l z ar an die (2 00 r's (1 d 99 2) G irl 9) (2 N 00 Be or 3) m au al tif (2 Tr u l 00 an Bo 3) sa xe m r( 2 e Br ric 004 a ea ) kf (20 as 0 t o 4) n Ro P m (20 luto eo 0 s ( 5) 20 To 11 m ) bo y (2 01 1) t Ar 8) gh 9 Hi (19

Mulholland Drive (2001)

Beginners (2011)

Milk (2009)

I Love You, Philip Morris (2009) A Single Man (2009)

Brokeback Mountain (2005)

Far From Heaven (2002)

Carrington (1995)

The Wedding Banquet (1993)


Het ABC van de holebi op tv Over booswichten, pure romantiek, fantastische meiden en dito jongens en de eind-goed-al-goedkus: deze laatste aflevering van ons ABC toont ons nogmaals dat televisie alle kleuren van de regenboog aan kan. Al mag het voor ons altijd meer, natuurlijk.

Annelies Cuypers

V

Uit de oude doos

Valse Nichten en Achterbakse Potten

In de jaren zeventig begonnen de eerste homoseksuele en transgendere personages op de Will Ferdy - © Fotostudio Tilborghs 2008 Amerikaanse televisie te verschijnen. Het bekendste is waarschijnlijk Jodie Dallas, gespeeld door Billy Crystal, in de sitcom ‘Soap’ (1977-1981). Niet iedereen was opgezet met de manier waarop Jodie alle stereotypen en beledigende misvattingen over homo’s belichaamde. In een andere Amerikaanse sitcom uit 1977, ‘All That Glitters’, vertolkte Linda Gray een van de eerste transgendere televisiepersonages. In 1982 werd in de VS een eerste poging ondernomen om de ‘Tales of the City’-boeken van Armistead Maupin te bewerken voor tv in de vorm van een wekelijkse sitcom. Uiteindelijk werd er beslist dat het concept te gewaagd was. In 1993 werden de boeken dan door het Britse Channel 4 bewerkt tot een uitstekende miniserie die nog steeds erg geliefd is. Een van de opmerkelijkste momenten uit de geschiedenis van holebi’s en transgenders op televisie is de uitzending van het BRT-programma ‘Zo Zijn’ op 4 december 1970. Daarin deed Will Ferdy zijn publieke coming-out, een ongezien bravourestuk dat niet velen hem zouden nadoen.

Er was een tijd dat fictieve holebi’s en transgenders in twee categorieën verdeeld konden worden: Zot en Zielig. Homoseksualiteit was een onmiskenbare aanwijzing dat er iets ernstigs mis was met een personage. Anno 2011 vervullen LGBT-personages het hele spectrum van rollen, van held tot slechterik. Alexis Meade, het transseksuele Alexis Meade uit 'Ugly Betty' personage uit ‘Ugly Betty’, zou wel eens de sympathiekste slechterik van het lijstje kunnen zijn. Ze manipuleert, saboteert en spant samen met Wilhelmina om haar broer Daniel van de troon te stoten en MODE in handen te krijgen, maar toch kan je haar niet echt haten. Andrew, de zoon van Bree uit ‘Desperate Housewives’, is daarentegen een ettertje zonder weerga. Hij maait een oud vrouwtje van de weg, waarna ze in een coma belandt, en toont zelfs geen berouw. “Zij is oud, ik heb nog mijn hele leven voor me”, legt hij uit. Hij dwingt zijn vriendje om hem te slaan, zodat hij kan doen alsof zijn moeder hem mishandelt. Meneer Spaghetti, de opera zingende kapper uit ‘Samson en Gert’, is een klassiek voorbeeld van de tragische slechterik. Hij is nog zo’n kwaaie niet, maar hij is zwak. Voor taarten, koekjes en snoep zet hij al zijn morele bezwaren opzij. Voor zijn vrienden nog maar de kans krijgen om te proeven, is Alberto met al het lekkers gaan lopen. De ultieme booswicht is zonder twijfel Jenny Schecter uit ‘The L Word’. Zij is de woman you love to hate. Ze is egoïstisch, pretentieus en hebberig. Ze liegt, bedriegt en manipuleert. Ze laat haar hond een spuitje geven om de dierenarts te kunnen verleiden en zo wraak te nemen op de partner van de dierenarts, een journaliste die een slechte recensie over Jenny’s werk had geschreven. Niet moeilijk dat ze vermoord werd, IEDEREEN wilde haar dood.

U


Ware Liefde

W Y Yum Yum!

De hetero’s hebben Ross en Rachel, Buffy en Angel en Carrie en Mr. Big, maar wij hebben Tina en Bette, Nikki en Helen, David en Keith en Justin en Brian. Je verwerft niet zomaar de status van iconisch koppel. Er gaat een lang en moeizaam proces aan vooraf dat de liefde tussen de wederhelften terdege op de proef stelt. En omdat het hier over tv gaat, betekent dat vooral veel slippertjes. De rode draad doorheen zes seizoenen ‘The Tina en Bette uit 'The L-word' L Word’ is de relatie tussen Tina en Bette. Bette bedriegt Tina, ze maken het uit, ze zijn terug samen, ze krijgen een dochtertje, Tina keert terug naar de mannen, ze vechten over de voogdij, ze blijven naar elkaar verlangen, ze beginnen een affaire. In de loop van de reeks hebben ze beiden relaties met anderen, maar TiBette was altijd al het eindspel. Ook David en Keith uit ‘Six Feet Under’ hebben veel ups en downs. De coming-out van David, het opvliegende karakter van Keith, hun beider ontrouw en het onvermijdelijke familiedrama zijn obstakels op de weg naar een lang en gelukkig leven samen. Aan het einde van de serie krijgen de twee het happy end dat ze verdienen: ze trouwen en adopteren twee zonen, van wie de oudste uiteindelijk de familezaak overneemt. Een gevangenis is niet de beste plaats om een vaste relatie te beginnen, zou je denken, maar dan ben je nog niet in Larkhall Prison geweest. Nikki, de coolste van de ‘Bad Girls’, zit een levenslange gevangenisstraf uit voor de moord op een politieagent die haar vriendin wilde verkrachten. Ze houdt zich meestal afzijdig, maar haar mede-gevangenen kijken naar haar op. Ze is een geduchte tegenstandster voor de cipiers...en voor de directrice. Helen weet niet wat haar overkomt en voor ze het goed en wel beseft, is ze smoorverliefd op Nikki. Ook Justin en Brian uit ‘Queer as Folk’ leven happily ever after, maar niet zoals we dat gewoon zijn. Brian is de eerste persoon met wie Justin sex heeft en Justin is de eerste persoon met wie Brian meer dan één keer seks heeft. Zo romantisch! Justin brengt het beste in Brian naar boven en op het einde van de reeks is Brian iets minder onuitstaanbaar dan in het begin, een hele verdienste voor de jonge Justin. Dit moet wel ware liefde zijn, dus de twee beslissen om te trouwen. Maar dan beseffen ze dat het huwelijksleven hen niet gelukkig zal maken en gaan ze elk hun eigen weg. Xena & Co

X

Fantasy en sciencefiction hebben ons enkele van de beste verhalen gegeven. De makers van ‘Xena: Warrior Princess’ waren zich bewust van de lesbische ondertonen in de relatie tussen Xena en Gabrielle en lieten links en rechts Xena en Gabrielle uit 'Xena: Warrior Princess' hints vallen dat de twee heldinnen meer waren dan goede vrienden. Actrice Lucy Lawless verklaarde na het einde van de reeks zelfs dat Xena en Gabrielle in haar ogen “definitely gay” waren. De invloed die Willow uit ‘Buffy the Vampire Slayer’ gehad heeft op de perceptie van homoseksualiteit, kan nauwelijks overschat worden. (Meer over Willow vind je onder de ‘n’ van dit ABC.) ‘True Blood’ wordt beschouwd als een heuse allegorie voor de strijd voor gelijke rechten voor holebi’s en transgenders, waarbij de vampiers met gelijkaardige vooroordelen geconfronteerd worden. ‘Torchwood’ ten slotte gaat waar ‘Star Trek’ niet durfde gaan. Het hoofdpersonage, Captain Jack Harkness (gespeeld door de openlijk homoseksuele John Barrowman), werd vorig jaar door de lezers van AfterElton.com verkozen tot beste homo- of biseksueel tv-personage aller tijden.

Zoenen

We appreciëren goede verhalen met sterke holebi’s en transgenders in de hoofdrol, maar dat betekent niet dat we niet kunnen genieten van andere aantrekkelijke personages. Een kleine rondvraag leert ons dat lesbische en biseksuele vrouwen vrij unaniem zijn in hun appreciatie van fictieve heterovrouwen. Enkele namen keren steeds terug. In willekeurige volgorde: Rizzoli en Isles in ‘Rizzoli & Isles’, Starbuck in ‘Battlestar Galactica’, Hannah Maes in ‘Code 37’, Scully in ‘The X-Files’ en Joke Devynck in alles. Bij de mannen vallen Dean Cain als ‘Superman’, Wentworth Miller als Michael Scofield in ‘Prison Break’ en Chord Overstreet als Sam in ‘Glee’ in de smaak. Niles uit ‘Frasier’, gespeeld door de openlijk homoseksuele David Hyde Pierce, doet het ook goed.

Wentworth Miller

Z

We sluiten het ABC van de tv af met een smakkerd. Het is niet evident om een tijdlijn te maken van holebi-tv-kussen, want wat telt en wat niet? Het Sean Connery in ‘Colombe’ British Film Institute is van mening dat de eerste televisiekus op de mond tussen twee mannen uit 1960 dateert. In de BBC-bewerking van het toneelstuk ‘Colombe’ kust Sean Connery de man die zijn broer speelt in een poging te begrijpen waarom zijn vrouw hem met zijn broer zou bedriegen. Maar of dit een homokus is? In Nederland waren ze er relatief vroeg bij wat lesbische kussen betreft. In ‘Vrouwenvleugel’ (1993-1995) waren naar verluidt enkele stomende scènes te zien tussen de gevangene Teun en haar geliefde Anna (gespeeld door Leontien Borsato, née Ruiters). In België was het wachten tot 2004, wanneer Manon dokter Ann tegen haar gilet trok. ‘Thuis’ gaf ons dit jaar ook een bijnakus tussen twee mannen. Helaas reageerde Bram vol afschuw op Franky’s dappere poging. We hebben dus nog wat te goed!

37


Nederland, het land van de ruimdenkendheid. Heeft de LGBT-wereld in zo’n klimaat nog rolmodellen nodig? Wie zijn ze, aan wie trekken de uit-de-kast-komende Nederlanders zich zoal op? ZiZo ging aankloppen bij Mirella van Markus (34), populaire tv-presentatrice en journaliste, openlijk lesbisch én gewillig rolmodel. Wendy Donckers

Het is nochtans geen voor-de-hand-liggende taak: rolmodel zijn. Een voorbeeldfunctie dragen voor een hele groep mensen, voortdurend aangesproken worden over dat ene punt, terwijl er nog zoveel andere belangrijke dingen te vertellen zijn... De meeste bekende gezichten bedanken er vriendelijk voor.

© Mike van der Toorn

De Nederlandse holebihelden van Mirella van Markus

“Veel bekende vrouwen staan er in Nederland niet te springen om als LGBTrolmodel te fungeren”, zegt Mirella. “De meesten worden liever beoordeeld om hun prestaties, niet om hun relaties.” De bekende bi’s en lesbiennes in Nederland zijn wel open over hun seksuele geaardheid, maar ze leggen er in de media niet expliciet de nadruk op.

Nog Nederlandse rolmodellen op het lijstje van Mirella: Mathilde Santing (zangeres) Suzanne Klemann (zangeres Lois Lane) Inge Diepman (presentatrice, schrijfster)


“Ze verkiezen om hun geaardheid zo natuurlijk mogelijk over te laten komen, naast hun beroepsleven.”, legt Mirella uit. Paul De Leeuw

In Nederland heerst een schijnruimdenkendheid.

Zij ziet een duidelijk verschil met de mannelijke mediafiguren die openlijk homo of bi zijn. “Tv-presentators als Paul De Leeuw en Albert Verlinde praten regelmatig over het homo-zijn, vaak met veel humor.” Een leuk voorbeeld van die humoristische aanpak is de reactie van Paul De Leeuw op de kwestie rond de hostieweigering voor homo’s in de katholieke kerk in mei vorig jaar. De presentator trok zijn ‘Zuster Godelieke’-kostuum aan en parodieerde er op los met een toespraak in zijn show X De Leeuw. Mirella was er bij, ook verkleed als non. “Dat soort acties vind ik geweldig!”, vertelt ze glunderend. Mirella steunt deze vormen van ‘strijdvoering’ dan ook vurig. “Ik heb er geen moeite mee om over mijn seksuele voorkeur te praten. Ik zie het zelfs als mijn taak om op een leuke manier laten zien dat het ok is om holebi of transgender te zijn! Toen ik in mijn coming-out periode zat, vond ik het ook fijn om mij te kunnen spiegelen aan bekende figuren. In mijn geval was dat jarenlang Renée, een prachtige lesbienne in de soapserie ‘Onderweg naar Morgen’.” Claudia De Breij Een vrouwelijk rolmodel dat ook heel open is over haar seksuele geaardheid en daarmee ook indruk maakt op Mirella, is Claudia De Breij, een bekende cabaretière die ook het boek ‘Krijg nou tieten!’ schreef over lesbisch ouderschap. Toeval of niet: net deze dame zorgde bijna drie jaar geleden voor de ontmoeting tussen Mirella en haar huidige verloofde. “Na een show van Claudia De Breij in Amsterdam stond ik met vriendinnen na te kletsen in de lobby. We kwamen bekenden tegen die ook weer vriendinnen bij hadden, waaronder mijn huidige partner. We raakten aan de praat en het klikte meteen.” Dit najaar stappen de twee in het huwelijksbootje. Boris Dittrich Dat de twee met elkaar kunnen trouwen, is mede te danken aan Boris Dittrich, tot voor een paar jaar dé voorvechter van de LGBT-

© E VA M ed

ia/Fred de

G root

rig jaar.

mor op rde met hu

euw reagee

Paul De Le

rechten in Nederland. Hij was lang lid van de D66-partij en zorgde voor de doorvoering van het homohuwelijk in Nederland, nu tien jaar geleden. Boris Dittrich werkt nu vanuit New York voor de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch. Mirella zet zich sinds een tijdje in voor deze organisatie en werkt nauw samen met hem. “Deze man heeft me doen inzien dat het nog steeds slecht gesteld is met de acceptatie van homoseksualiteit. Zeker in bepaalde delen van de wereld, maar ook in Nederland zijn we er nog niet.” Dat er –zelfs in gay capital Amsterdam- nog werk aan de winkel is, staat voor Mirella buiten kijf. “In Nederland heerst een beetje een schijn-ruimdenkendheid. Holebi’s mogen bij wet trouwen, maar er zijn nog steeds ambtenaren die mogen weigeren om holebi’s in de echt te verbinden. Dat is toch heel erg bekrompen? Er heerst een sterk ontwikkeld gevoel van ‘leven en laten leven’ onder de Nederlandse bevolking, maar van het moment dat iets dichtbij komt, gaan sommige mensen toch oordelen.” Lesbicoon van dienst Mirella linkt haar maatschappelijk bewustzijn en interesse in de verhalen van mensen zonder nadenken aan haar eigen comingout. “Ik kwam uit een heel heteronormatieve omgeving en stond als tiener niet echt stil bij dingen als seksuele geaardheid. Toen ik op kamers in Amsterdam verliefd werd op mijn kamergenootje, viel alle vanzelfsprekendheid plots weg. Ik ging me overal vragen bij stellen en dat doe ik de dag van vandaag nog

eigering, vo de hostie-w

steeds: ik wil bewust openminded en onbevooroordeeld naar de wereld kijken.” In haar beroep als televisiejournaliste doet ze dat dan ook met volle overtuiging, tot groot jolijt van onder andere holebi-Nederland. Die zien haar als een echt ‘lesbicoon’. “In het begin van mijn televisiecarrière was ik daar niet zo mee bezig.”, zegt ze. “Maar sinds ik Boris Dittrich aan het werk heb gezien, kom ik zoveel mogelijk op voor de rechten van de LGBT’s.” In de praatprogramma’s die Mirella de voorbije jaren presenteerde op de KRO, zoals ‘Goedemorgen Nederland’ en ‘Helder’, kaartte ze geregeld LGBT-thema’s aan. Ook in de medische reality serie ‘Het Academisch Ziekenhuis’ bracht Mirella het verhaal van een tienjarige jongen die zich als een meisje voelde en in de overgang behandeld werd in een nieuwe, gespecialiseerde poli voor patiënten met genderdysforie. Momenteel werkt de journaliste annex presentatrice aan een nieuwe reality serie in diezelfde lijn, ‘Over Leven met Kanker’. Daarin volgt ze gedurende een hele periode een aantal kankerpatiënten in hun moedige strijd tegen de ziekte. Het programma is te zien bij de NTR vanaf 18 oktober om 19u25 op Nederland1. Ideaal dus voor wie meer wil zien van hét voorbeeld van de ondernemende, hippe Nederlandse lesbienne!

39


0800 99 533

VLOTTE BELLERS EN CHATTERS GEZOCHT De Holebifoon zoekt vrijwilligers.

Ben je een telefonisch wonder of een chataddict, ben je thuis in de holebiwereld en kun je goed luisteren, dan is dit misschien iets voor jou. Natuurlijk doe je het niet voor de onkostenvergoeding, de gratis çavariapas en het ZiZo-abonnement. Dit is alleen maar meegenomen. Het is de potentiële hulpverlener in jou die zich eindelijk kan uitleven. Dus: indien je acht uur per maand vrij bent en graag deel uitmaakt van een enthousiast team, aarzel niet en contacteer ons via mail jan.deleeuw@cavaria.be of bel gewoon: 09-223 69 29.

Salon Testament def_Opmaak 1 8/07/11 01:13 Pagina 1

U zou graag een goed doel opnemen in uw testament…

Op donderdag 20 oktober organiseert testament.be het allereerste Salon van het Testament in het Provinciaal Hof op de Markt te Brugge.

HET SALON VAN HET TESTAMENT geeft een antwoord op al uw vragen

GRATIS

naar Het Salon van het Testament in Brugge (één bon per persoon)

Toegangsprijs: 5 euro.

!

Knip deze bon uit en kom

- lezingen door experts - kosteloos, discreet en vrijblijvend eerstelijnsadvies van notarissen en raadsheren - kennismaking met meer dan 70 goede doelen


superhelden Verhaal: K arolien Debecker & Evelien Van G erwen Tekening: Vero Beauprez

In het rijk van de X-mensen, fantastische kwartetten, groene lampen, spinnen-, vleer-, super- en ijzermannen lijken holebi’s en transen ondervertegenwoordigd. ZiZo wil hier iets aan doen, en daarom vroegen we onze eigen helden naar hun superkrachten, om zo ons eigen ZiZo Zuperteam te bouwen. Dit nummer onthult Karolien Debecker haar alter-ego.

Superkracht

Special-K vs. het Ruis Nee, het gewicht van de bevolking op peil houden via ontbijtgranen behoort niet tot het takenpakket van Special K. Haar voornaamste bezigheid is het uitroeien van alle ruis in de wereld. En ondertussen ook de metaforische muren om zich heen neerhalen.

Eeuwige jeugd Ik vind het als Karolien een gruwelijke gedachte om aan flexibiliteit te moeten inleveren. Het lijkt me vreselijk om stapje voor stapje naar de bakker te moeten gaan! Maar ik zou wel willen weten hoe het is om 40, 50 of 60 te zijn. Hoe je als bejaarde denkt en voelt en hoe je dan naar het leven kijkt. Special K heeft daar geen last van. Lichamelijk heeft ze de eeuwige jeugd, maar ze veroudert wel op geestelijk vlak.

K l a i c e p S er

en Debeck

li Ik ben zelf een denker iet in Karo n o t p y r k t en een twijfelaar en die Trauma aar he Op zoek n kant neemt af en toe de overhand. Daarom is mijn Ik heb ooit een overdaad aan gevoelens gehad. Dat heeft Special K-superkracht het me toen zoveel pijn gedaan dat ik die kant sindsdien afvinden van innerlijke rust. gesloten heb. Special K kan de muren die ik om me heen Dat hangt ook samen met getrokken heb weer naar beneden halen. Angst, ego, wijsheid: meer vanuit je hart alles wat me ervan weerhoudt om mijn gevoel te volgen, dan vanuit je hoofd handelen dat kan ze allemaal oplossen. en heel goed weten waar je naar toe wil met je leven. Als ik beslissingen neem, probeer ik dat gevoelsmatig en rationeel te doen, maar voor je het weet, neemt je hoofd een loopje met je en ben Zwakke plek je niet meer aan het voelen. Ik heb in het verleden beslissingen De liefde is mijn zwakke plek. Ik kan mij genomen waarbij ik voor zekerheid moeilijk overgeven aan de liefde. Als die gekozen heb in plaats van mijn hart voorbijkomt dan schiet ik in paniek, begin te volgen. ik mij vreemd te gedragen en ben ik volleJe moet natuurlijk fouten maken om dig uit balans. Maar Special-K staat als de juiste weg te vinden, maar het is toch biseksuele superheldin open voor alles wel minder vermoeiend als je het kan vermijden. en iedereen. Ik heb echt heel veel bewondering voor mensen die vanuit hun hart leven maar toch intelligent genoeg zijn om een goeie balans te vinden. Want als je enkel je gevoel volgt, ben je ook maar een ongeleid projectiel, natuurlijk. Sidekick Supermissie Special-K wil alle ruis uit de wereld te halen. Er is te veel lawaai: auto’s, vliegtuigen, mensen die tateren in plaats van echt iets zinnigs te vertellen... Terwijl er zoveel te rapen valt uit stilte. Soms heeft geluid natuurlijk wel nut, zoals goeie muziek. Ik heb zelf een dubbele persoonlijkheid wat dat betreft. Enerzijds heb ik heel veel momenten van stilte en zelfreflectie nodig, maar de dag erop kan ik dan plots behoefte hebben om zwaar uit te gaan of op café te gaan met een hele bende vrienden.

Mijn sidekick vangt mijn chaos op. Ik ben namelijk een compleet warhoofd. Als je me al hebt horen presenteren op MNM, heb je dat misschien al gemerkt. Ook thuis zie je dat goed: mijn facturen liggen overal. Ik moet echt lijstjes maken en dan nog vergeet ik die te volgen. Mijn sidekick stelt al mijn zaakjes op orde, zodat ik zelf creatief kan zijn binnen een welomlijnd kader.

41


verkend, verleid Manon

Soms voel ik me mentaal meer een vrouw en dan zijn we als twee lesbiennes, dan weer voel ik me mannelijk. Manon is de partner van de transgendere Mauranne (van man naar vrouw). In een reeks columns vertelt zij hoe het is om samen te leven met haar partner. Dit is de zesde en laatste aflevering.

Mauranne en ik waren gelukkig en bouwden samen een leven uit. Geen van beiden wisten we dat ze transgender was. We hielden van elkaar. Het leven was mooi. En toch weer niet. Ik wist dat de rolverdeling in een relatie soms wisselt, dat vrouwen zich mannelijk gedragen en omgekeerd. Maar wat hier gebeurde was anders. Mijn partner had er geen idee van hoe hij met vrouwen moest omgaan. Hoe prikkelend of frivool ik me ook kleedde of gedroeg (wat ikzelf dan weer niet zo leuk vond - ben ik toch een beetje een tomboy?), nooit bespeurde ik mannelijk erotisch verlangen, nooit kreeg ik de signalen die een man geeft als hij opgewonden raakt door een vrouwelijke mond, door borsten of een kont. Er was wel een overvloed aan liefde en tederheid, maar als ik het domein van erotiek en seks wou betreden, moest ik erom vragen. Nooit werd ik verleid. Bovendien keek hij ook heel gefascineerd naar andere vrouwen - niet om met hen in bed te duiken, dat was duidelijk. Die fascinatie voor vrouwen gecombineerd met ons rare seksleven, maakte me erg onzeker. Maar dat gold, zo bleek, ook voor hem. Over de grens kijken Mauranne moest blijkbaar kiezen. Ofwel plaatste ze haar gevoelens binnen het man-zijn - maar dat zinde haar niet - of ze plaatste haar gevoelens binnen het vrouw-zijn - maar dat kwam niet eens in haar op. Dat was totaal onbekend. Er was geen script dat gevolgd kon worden. Mauranne en ik konden heel veel gevoelens en gedragingen geen plaats geven. We hadden geen grond onder de voeten. We stonden aan de grens van iets dat we niet kenden, een door ons nog onontgonnen gebied. De basis van ons samenzijn was enkel liefde. Sedert we beseffen dat Mauranne transgender is, is alles op zijn plaats gevallen. In het begin was ik nog wat onwennig, ik durfde nauwelijks - vrouwen doen zoiets niet. Toch probeerde ik het. Eerst plaagde ik haar

wat fysiek terwijl ze stond te koken. Mauranne was blij en deed graag mee. Geleidelijk nam ik haar meer en meer vast op de gekste momenten. Ik verzon verhaaltjes en klemde haar in mijn armen zodat ze niet meer weg kon. Ik trok haar mee naar haar eigen wereld, een wereld die ze niet kende en waarin ik haar kon inwijden. Steeds was de respons positief, en het flatteerde, ontroerde me dat ik door die aanpak haar begeerte zag ontvlammen. Voelen mannen zich ook zo als ze een vrouw verleiden? Onze verlegenheid verdween, zij liet haar vrouwelijke kant ontplooien, en ik had niet veel moeite om mannelijke technieken aan te wenden. Het hoort zoals het past Zo veranderde ook alles ‘in bed’. Eens we wisten dat Mauranne transgender was, konden we ineens alles relativeren en anders bekijken. Zo ontdekten we dat Mauranne fysiek wel een mannelijk lichaam heeft, maar dat ze het meeste deugd heeft aan het liefdesspel als ze op emotioneel vlak altijd een vrouw kan blijven. Ikzelf kies. Soms voel ik me mentaal meer een vrouw en dan zijn we als twee lesbiennes, dan weer voel ik me mannelijk. Zo kunnen zowel mijn mannelijke als mijn vrouwelijke kantjes zich ontplooien. Ineens hoefden ook geen grootse ‘prestaties’ meer neergezet te worden, maar lag er een heel terrein open waar we zonder frustraties, maar met heel veel affectie en in alle veiligheid konden zoeken, leren, verkennen. We kunnen vrijen als hetero’s of als twee vrouwen. Mauranne kan toveren met mij, en we hebben nu ook aan den lijve ondervonden dat een erotisch en seksueel, trillend, levend genieten niet afhangt van lesbo, homo, bi of hetero. Zolang Mauranne ervaart dat ze vrouw is, zit alles goed. Dan is er een grote ruimte voor exploratie en verdieping, zowel voor haar als voor mij. Alles is mogelijk... De hele verkenning is verre van afgelopen. Het is nog altijd een onvoorspelbaar ontplooien, verkennen aftasten. En dat is mooi.


© Peter Cunningham

De stiekeme tweede carrière van Janis Ian "Sciencefiction? Nee, dat kan niet!" Dat was de eerste reactie die ik kreeg toen ik vertelde dat Janis Ian de Asimov’s Readers’ Award had gewonnen, een gegeerde SF-prijs. De tweede reactie kwam uit de andere hoek van het kantoor: "Wie?" Fran Bambust Wie haar kent ziet haar vaak als een bloemenkind met gitaar, een wat wereldvreemde meid, die liedjes schrijft met een ganzenveer. Nummers als 'At Seventeen' en 'Society’s Child' - allebei opgenomen in de Grammy’s Hall of Fame - versterken dat beeld nog meer. En hoewel ze 'Fly Too High' schreef samen met synthesizer-pionier Giorgio Moroder, zet het frêle stemmetje je ook hier op het verkeerde been. Niets bereidt je voor op het feit dat je hier te maken hebt met een pittige lesbian geek godmother. Meer dan een zangeres Toch vind je het snel, zodra je verder zoekt. In haar biografie beschrijft deze singer-songwriter

bijvoorbeeld hoe ze in een ver verleden de zilveren stek behaalde bij Space Invaders; hoe ze als één van de eerste artiesten een eigen website opzette; en hoe ze al vocht voor online muziek-verspreiding nog voor er van iTunes sprake was. En nu wordt ze ook in sciencefiction-kringen geprezen om haar kortverhalen en haar gekroonde SF-gedicht 'Welcome Home', dat je trouwens kunt nalezen op janisian.com. Het is een warme hommage aan een eeuw sciencefiction, vol referenties en verwijzingen. Het voelt als thuiskomen voor al wie ooit onderdak zocht in het genre. Proficiat met je prijs, Janis. Doet het nog wat om na al je trofeeën ook deze prijs te ontvangen? Janis: Reken maar! Isn’t that cool? Ik ben er meer dan gelukkig mee. De meeste mensen zien me doorgaans als een zangeres, wat begrijpelijk is, maar zo voel ik me ook erkend voor mijn ander werk. Ik vind dit een grote eer. Hier in Europa kijkt de intelligentsia eerder neer op het genre. Vertellen dat je SF leest of schrijft, lijkt wel als een tweede coming-out. Janis: Oh, je bent me dus aan het outen? Nee, in de VS is het niet zo erg, hoor. In de jaren ’40 en ’50 werd er ook wat op neergekeken. Toen zag men het als pulp of rommel, wat

het misschien vaak was, maar dat is veranderd. Sindsdien hebben zoveel bekende wetenschappers, zoals Isaac Asimov en Joe Haldeman sciencefiction geschreven. Het wordt nu gewoon gezien als één van de mogelijke genres, en heel wat schitterende auteurs, zoals Neil Gaiman, gaan er mee aan de slag. Ook auteurs van kinderboeken zijn er dol op. Denk maar aan de Harry Potter-serie. Harry Potter? Dat is toch fantasy? Janis: Ik vermoed dat boekhandelaars dat onderscheid moeten maken om de boeken te plaatsen, maar ik heb er niks mee. Science fiction of fantasy is voor mij die heerlijke literaire vorm waarin je mag experimenteren zoveel je wil zonder dat iemand er over valt. Trekt dat je aan? De mogelijkheid tot experimenteren? Janis: Misschien ligt het gewoon aan het feit dat het een van de eerste dingen was die ik las. Mijn vader was een enorme SF-liefhebber en hij heeft me aangestoken met die mysterieuze tijdschriften, met die Amazing Stories. Ik ben er al altijd dol op geweest, want het gaat om verbeelding. En daar ben ik altijd mee bezig. Daar gaat het ook om bij acteren, bij liedjesschrijven, bij optreden... Alles is verbeelding. Het is omgaan met de toekomst, maar ook het veranderen van het heden of het verleden.

43


Doorgaans schrijf ik kortverhalen, en dat is verwant aan liedjesschrijven. Het is niet hetzelfde, maar wel verwant. Het schotelt je heel gelijkaardige problemen voor, maar biedt je ook een gelijkaardige voldoening. Je werkt met een beperkte lengte en moet dus heel helder en beknopt schrijven. Het moet zuiver zijn. Je hebt geen ruimte om maar wat te prutsen. De kunst van de outsiders Janis: Sciencefiction was volgens mij ook een van de eerste genres die homoseksualiteit omhelsde, en waarin er openlijk over geschreven werd. Al in de jaren ’30 had je Olaf Stapledon met zijn 'Odd John', en later Theodore Sturgeon en uiteraard Joanna Russ met haar belangrijke 'The Female Man'. Dat verhaal is bijna een feministische studie over genderrollen en homoseksualiteit. En

Twee ontm

© Peter Cunningham

Janis Ian

Mike Resnick was niet alleen getuige op haar huwelijk, hij was het ook die Janis uitdaagde tot het schrijven van SF-verhalen. En om het niet meteen makkelijk te maken, gaf hij haar de opdracht om vanuit het standpunt van een man te schrijven, en zich te baseren op één van haar liedjes. Ze koos ‘Hands’, een lied dat verwijst naar haar echtgenoot die discussieerde met zijn vuisten. Een lesbische vrouw, ooit mishandeld in een heterorelatie, die in de huid van een man kruipt... dat moest wel iets bijzonders opleveren. Janis Ian schreef Second Person Unmasked, en stond ZiZo exclusief toe het te vertalen en te publiceren.


daarna kwam James Tiptree, wat eigenlijk een pseudoniem was van de auteur Alice Sheldon. Zij schreef een aantal fantastische verhalen die gendergrenzen helemaal van de kaart veegden. En John Varley schreef er ook over. Allemaal eind jaren ’60, begin jaren ’70. In de mainstream literatuur was daar nauwelijks plaats voor. Daar is het misschien ook om te doen. Net omdat sciencefiction zelf begon als outsider, heeft het altijd ook outsiders verwelkomd, zonder er te belachelijk over te doen. Dit genre heeft veel buigzamere grenzen. Sommigen denken dat het alleen maar gaat over slijmerige groene mannetjes van Mars. Maar dat is het helemaal niet meer tegenwoordig. Als je Neil Gaiman of John Varley of Gregory Benford erop naleest, merk je dat er heel wat aan genderbending gedaan wordt.

Ook de gemeenschap van SF-auteurs is heel open. Het zijn meestal outsiders, mensen die niet netjes binnen de ‘gewone wereld’ passen, die net daarom naar die vorm grijpen. De getuigen op ons huwelijk in Toronto waren misschien niet toevallig Mike Resnick en George R. R. Martin, twee prominente sciencefiction-auteurs. Oh ja, je bent zelfs getrouwd tijdens de TorCon3, de World Sciencefiction Convention in Toronto. Dat is pas liefde voor SF. Janis: Ah, ik moest er toch zijn, en toen Canada het huwelijk openstelde voor holebi’s, vroeg ik Patricia: "Zouden we niet trouwen in Toronto?" Zij antwoordde: "Absoluut", en dus zijn we een paar dagen vroeger vertrokken en daar meteen getrouwd. En dat was cool. Sciencefiction-auteurs hebben echt een heel open houding. Dat maakt hen zo aange-

naam. Neem nu Orson Scott Card, een Mormoon. Mormonen zijn eerder homofoob vanuit hun geloof. Ze vinden dat homo’s niet zouden mogen trouwen en zo, maar Orson zet zich daarboven. Hij behandelt mij en mijn partner met niks dan opperste respect. Hij ziet ons als elk ander gehuwd koppel, en nodigt ons als koppel ook uit wanneer een van zijn kinderen huwt. Wat zijn geloofsgroep er ook van denkt. Eigen verhalen Je zingt vaak over sociale thema’s van rassenproblematiek tot huiselijk geweld, of over relaties, onzekerheid, identiteit... Komt dat ook terug in je verhalen? Janis: Dat weet ik niet. Zo schrijf ik niet. Ik laat het opwellen. Ik vind het belangrijk om jezelf niet te redigeren. Dat zegt Orson me ook altijd: blijf open staan voor wat je personages je vertellen.

ede persoon maskerd Dus, wanneer je zover bent, ga je ervan uit dat je zowat alles hebt bereikt wat een man kan bereiken in zijn leven, nietwaar? En je bent het beu je zorgen te maken over mogelijke gevolgen en al die rommel. Nietwaar? Zwijg me erover. Ik ken het. Onder de loodzware hemel van Low Port lijkt alles mogelijk. Je kuiert het schip uit alsof het je allemaal niks kan schelen, maar tegelijk voel je toch steken van irritatie. Alsof je je iets moet herinneren, iets van jaren terug, voor je zo godvergeten zelfzeker werd. Het ligt op het puntje van je tong, maar... je zegt niks. Ze lieten een reisgids achter in je cabine gisteren, nadat ze je rommel hadden opgeruimd en de lakens ververst. Opdat je je zou kunnen bezig houden terwijl het schip binnen moet voor groot onderhoud. Je bladert er doorheen terwijl je ontbijt, doorheen de advertenties en de lijst met plaatselijke gewoontes. Amateuristisch, eerlijk gezegd, inclusief tips om met de autochtonen overweg te kunnen. Er staat ook een foto bij van een van hen, met kleine lettertjes, die je niet leest. Ze zijn mensachtig, zoals het gros van het gekoloniseerde universum. Dat moet volstaan.

Je had eigenlijk niet over inheemse volkeren gedacht toen je hierheen kwam, maar waarom zou je ook? Je bent altijd een vreemdeling geweest, en vreemde plaatsen zijn allesbehalve nieuw. Allesbehalve vreemd. Je weet altijd wel op je voeten te landen. Soms, wanneer je genoeg gezopen hebt om in een Almachtige te geloven, denk je dat die een speciaal plaatsje voor je in zijn hart moet hebben. Hoe kun je anders jouw geluk verklaren, de kogels die je net niet raakten? Zelfs op het schip hield je geluk stand, maar toch heb je je maar één keer laten gaan. Daar ben je best wel trots op, op die terughoudendheid. Niet simpel. En zo wandel je de loopbrug af, de nacht in. Je kunt vast wel wat scoren in een haven van deze omvang. Betaald eventueel, maar je wil eerst kijken of woorden volstaan. Dat voelt altijd beter, zeker als je ze hun ogen ziet opentrekken wanneer ze horen hoe je precies hebt verleid zoals je bedoelde. Het lam dat je gewillig naar de slachtbank volgt, smaakt nog eens zo zoet. Of zoiets.

Je slentert naar wat volgens de gids een ‘gevaarlijke zone’ is, grinnikend om haar overdreven waarschuwingen over zakkenrollers en slavendrijvers. Jaja, dat heb je nog gehoord. Dat ken je intussen wel. Een hand in je zak, de andere op je riem, maar je geld is bij geen van beide, nietwaar? Iemand die tegen je aan botst om zo stiekem zijn hand in een van beide plaatsen te wringen mag zich aan een verrassing verwachten. Dat kleine, dubbele springmes dat je bij de vorige halte op de kop tikte, zou wel eens van pas kunnen komen, en je moet geen vinger uitsteken om het bloed te laten vloeien. Die riem van je heeft al een en ander meegemaakt. Je zou die niet graag verliezen, dus hou je je hand precies daar, tussen die geslepen gesp en het eerste riempje rechts. Veelzijdige dingen, riemen. Terwijl je over het trottoir stapt, langsheen zwervers en zwendelaars die niks beter te doen hebben, zie je jezelf in het raam van een souvenirwinkel. Je bent flink wat aangekomen, maar wat wil je met drie maaltijden per dag aan boord? Je bent hier enkel om te overleven. En een beetje lol te trappen. Jouw soort lol.

45


Het is net als bij een lied. Soms begin je met een lied, en je denkt te weten in welke richting het gaat, maar wanneer je gaandeweg alle ballast overboord gooit, stel je vast dat het ergens anders heen wil. Maar wat dat dan vertelt over mij? Dat weet ik niet, en dat wil ik ook niet weten. Ik ga mijn werk niet analyseren. Noch mijn verhalen, noch mijn liedjes. Dat laat ik over aan de journalisten. En nu werk je aan een boek? Janis: Ik werk aan een aantal langere projecten. Dat staat op mijn agenda voor dit en volgend jaar. Maar of het ooit te lezen zal zijn? Daarvoor moet ik eerst een uitgever vinden, en dat zal niet zo simpel zijn. Uitgeverijen hebben het knap lastig tegenwoordig.

Janis: Wie weet. Ik heb niet zoveel zin om daar dan weer tijd in te steken, maar we zien wel. Ik weet trouwens niet of ik het nog wel kan. Ik zie mezelf als redelijk technologisch begaafd, en ik was er wel vroeg bij, maar alles gaat zo verbazingwekkend snel... Voor een e-boek moet ik al hulp vragen tegenwoordig, vrees ik. Een verhaal voor ZiZo Of onze lezers dan nergens verhalen van haar konden lezen, was de volgende vraag. Nee, zo bleek, toen we even rond keken op het net. ‘Ik kan jou wel wat doorsturen.’, zei ze verontschuldigend.

Ook dat is Janis Ian: gul, open, toegankelijk en uiterst aangenaam. Dankzij die vrijgevigheid kun je Janis Ian als auteur op de volgende pagina’s al leren kennen. Ze schonk ons exclusief de rechten voor een van haar verhalen, en heeft de vertaling zelf nagelezen en goedgekeurd.

Wie haar als zangeres wil ontdekken en meemaken, kan haar op 28 september live aan het werk zien in de Handelsbeurs in Gent. Allen daarheen, maar vergeet niet eerst voorin te kijken, want ZiZo deelt ook gratis tickets uit.

Een e-boek, dan? Als geeky meid moet dat toch lukken.

Je stapt door de toeristenval heen, naar de goedkopere buurt. Je vindt het meteen: smalle gebouwen, zo dicht opeen gedrukt dat zelfs het licht er wordt uitgeperst. Straatlichten flikkeren en gooien grillige schaduwen op schimmige winkelramen. Hier en daar neo-neonvlammen, die valse noten van warmte in het duister injecteren. Niet veel mensen op straat, en die paar die er rondhangen, moeien zich niet. Het is een stille nacht, en dat ligt je prima. Je hebt een hoog voorhoofd. Zo een waarop ‘Poten af’ gegrift staat in decenniadiepe groeven. Vieze bedelaars reiken naar je, jankend dat ze ‘hun been hebben verloren op de Charon, meneer, help ons, asteblieft!’ of zich uitgevend voor oud-slavenput-werkers. Alles voor een aalmoes. Maar zodra ze je gezicht hebben gezien, smelten ze weer de schaduw in. Je wandelt wat verder, genietend van een overwinningsroes. Je vindt wel wat je zoekt. Dat doe je altijd. Halverwege, wanneer je benen toch wat moe worden, zie je die ene plaats. Je vindt hem in elke haven. Dezelfde borden, half opgevreten door tijd en verwaarlozing. Diezelfde verweerde versieringen achter het raam, die vermoeide reizigers binnen lokken met beloftes van gezelschap en plezier. Diezelfde slome handel, diezelfde lome werknemers, altijd hetzelfde. Niks nieuws onder de zon, zoals het heet. Je wacht even op de drempel, je laat je ogen wennen aan het duister. Perfect. Er staat een jukebox in de hoek die zo’n oerlelijk

‘Maar dan kan Vlaanderen nog niet proeven...‘, wierp ik zachtjes op. ‘Dan vertaal je het toch gewoon voor je blad? Ik mail er zo meteen een paar door. Dan kun je kiezen.’

trashbandgedoe braakt, en een bord met ‘We eigenen ons het recht toe om dienst te weigeren. Ja, dit gaat over jou!’ boven de bar. Je loopt naar de toog met die enorme spiegel en de barman gaat meteen een biervlek wegwrijven. Je weet dat je indruk gemaakt hebt toen je binnenkwam, want iedereen kijkt opvallend de andere kant op. Zo hoort het ook, je outfit heeft je genoeg gekost. Laat ze maar denken dat je een kinkel bent op zoek naar plezier, die zijn centen heeft opgespaard voor een chic kostuum. Laat ze maar denken dat je een gek bent. Jij hebt hen al vaker voor de gek gehouden. Dus ga je aan het uiteinde zitten, waar je de hele kamer in de gaten kunt houden via de spiegel, zonder al te nieuwsgierig te lijken. De schaduw valt over je gelaat als een doek, mooi anoniem en onopvallend. De barman neemt zijn tijd eer hij bij je komt, verdacht geïnteresseerd in je maatpak. Daar zien ze er niet veel van hier, dat merk je zo. Maar je stelt hem gerust met een paar goed gekozen woorden, en al snel is hij daar met een stevig drankje, gekoeld zoals je het graag hebt. Je stelt iedereen op zijn gemak. Dat maakt het zoveel gemakkelijker. Uiteindelijk. ☢ Na een tijdje moet je even naar achteren, en op de weg terug gooi je wat creds in de juke, gewoon voor de lol. Je bent zo toondoof als een ketel, dus vraag je aan een tafeltje in de buurt wat ze willen horen. De man richt zich op, maar de sloeries die bij hem zitten

temperen hem, blij dat hun saaie weeknacht even gebroken is. Ze vinden het wel schattig, dat je je excuseerde voor het storen. Je dolt met die eerste indruk, vertelt over het ketelgehoor en vraagt schuchter of ze je hun lievelingsmuziek willen vertellen om je zo uit die vervelende situatie te redden. Ze zouden je een plezier doen, een vreemde toerist, verdwaald in dit gebied. Dan bied je de kerel een biertje aan. Hij kalmeert, gaat zitten, vraagt waar je vandaan komt, of je je eigen glas niet zou halen en bij hen komen zitten. ‘De meiden doen er eeuwig over om hun lied te kiezen, vrouwen zijn zo. Dat weet je toch? ‘ Hij knipoogt terwijl hij het zegt. Je vroeg je al af of hij geen homo was, omwille van die glimmende hardware om zijn nek, maar nu vermoed je van niet. Dus knik je, je kijkt ernstig, man-tot-man, en excuseert je even om je halflege glas te halen bij je eenzame stoel aan de bar. Wanneer je terug komt, zijn de meisjes traag aan het dansen op een lied dat je vaag bekend voorkomt. Nostalgie natuurlijk, zoals alles in je leven. Niks nieuws onder de zon, nee. De man leegt zijn glas, staat op om een nieuw te halen en biedt jou ook een aan. Nee, nee, protesteer je, dat hoeft niet, immers, ik stoor uw avond en u bent zo vriendelijk om een eenzame vreemdeling onder uw hoede te nemen voor een paar, al te zeldzame momenten van kameraadschap. Helemaal niet, antwoordt hij, dit is een vriendelijke haven. Geloof de geruchten niet die je hoort, het is mij een plezier. Je protesteert nog wat, zoals het hoort, en voor je er erg in hebt, is hij terug met twee gekoelde glazen.


47

Illustratie: Johan Cosijns


Hij blijft praten, en jij blijft luisteren alsof het je interesseert, maar eigenlijk let je op de meisjes en hun bewegingen. Dat kun je goed, doen alsof je aandacht schenkt, terwijl je dat helemaal niet doet. Ze dansen samen alsof ze dat al vaak hebben gedaan. Je vraagt je af of ze een paar vormen, of een setje. Dat heb je lang niet gehad, bedenk je. Ze lijken ook wel erg op elkaar. Blond, rondborstig, lange benen, lege ogen. Helemaal jouw type. Je merkt dat ze dezelfde juwelen om hun hals hebben, dezelfde als die kerel zelfs, en je herkent nog meer trekjes. Misschien zijn ze wel zussen en broer. Dat zou een probleem kunnen vormen. Je zoekt naar een manier om het onderwerp ten berde te brengen, zonder lokale gewoontes te bruuskeren. Je zou hem kunnen beledigen als je een familielid probeerde te verleiden. Maar je hoeft je geen zorgen te maken, hij is je voor. Hij scheurt je gedachten weg van de vrouwen door iets te zeggen over borsten en kont, niks nieuws onder de zon, nee. Gewoon wat vriendinnen, best knap, zo zou je kunnen zeggen. Hij kijkt ze ook opgewonden aan, je ontspant. De meisjes komen terug, blozend, giechelend. Knap, knap, zeg je in jezelf. Knap, knap, en ze gaan tegen je aanvlijen als kittens op een regenachtige nacht. Je bestelt nog een rondje en hij staat op om zijn blaas te legen. Een van de meisje vraagt je of je met haar meewil naar een achterkamertje. De andere vraagt hetzelfde. Ze grinniken allebei en giechelen een krans om je hoofd. Je lacht schuchter, nerveus prutsend met die trouwring die je in die andere haven kocht, vorige week. Je kijkt verlegen, verbaasd om je geluk. Dit is allemaal zo nieuw voor je, nietwaar? Ik ben net, zeg je, ik heb me altijd afgevraagd, nooit een ander gevraagd, klein dorpje bij ons thuis, ons kent ons. En wat zie ik er idioot uit, voeg je eraan toe, je zou me toch niet uitlachen of zo? Nee, zeggen ze, niet lachen, nee.

Veel lol, probeer het maar, kom, kom. Dan zet je je verontruste gezicht op, zodat ze vragen wat er scheelt. Mijn vrouw, zeg je, maar ze beloven dat geen mens het ooit te weten komt. Ooit. Je kunt ons vertrouwen, zeggen ze, hun ogen wijdopen, hun wimpers vlinderend. Eerlijk. Het is een goede truuk, je hebt hem zelf wel vaker gebruikt. Je vervangt de verontruste blik door spleetoog-bedachtzame. De kinkel van het land geconfronteerd met de gevaren van de grote stad. Kleren maken de man niet, dat weten ze al, en jij draagt ze alsof je nooit zoiets delicaats hebt gedragen. Makkelijk genoeg. Je haalt diep adem en spuwt je zorgen er met een schaapachtige blik uit in ĂŠĂŠn snelle, ratelende zin: jullie zijn geen, weet je, ik bedoel, jullie lijken me lieve meiden, ik kan me niet veroorloven, ik bedoel, jullie zijn niet van die... Neenee, giechelen ze beide, het gedacht alleen. Geen nood, zelf genoeg geld, maar jij lijkt een leuke knul, kom, kom. Maar die kerel, zeg je, die zal het niet leuk vinden! Oh, ze lachen, onze vriend vindt het niet erg, die is het gewoon dat we er opeens vandoor gaan. Gemakkelijke prooien. Net zoals je voorzien had. Dus volg je ze langs de achterdeur van de bar, doorheen een smalle gang, vervuild met de herinneringen van duizenden andere ontmoetingen. Je hand rust weer op de riem, maakt traag de gesp los. Je weet maar nooit. De kamer ziet er uit als elke andere kamer, enkel een bed met een nachttafel en een goedkope klok die ooit licht gaf in het donker. Het enige licht is afkomstig van een kleine lamp, bedekt met een rode sjaal. Plaatselijke ambacht, goedkoop, geen import, niets dat afleidt, maar het geeft wel een aangename schijn. Sexy. Dat vind je wel leuk, sexy. Ze zullen er nog beter uitzien in het rood. En wat jou betreft, ah, wat doet het er toe hoe jij er uit ziet, nietwaar? Ze vragen je je broek uit te trekken, en je sputtert tegen, zegt dat daar later nog tijd genoeg voor is. Dus trekken zij hun blouses uit, nog steeds giechelend, en dat begint je te irriteren, dat gegiechel, maar je bent blij met die irritatie, want als zij volharden zul je dat gevoel kunnen omzetten in echte woede.

Dat maakt het eenvoudiger. Iets om je op te richten. Je doet netjes wat van je verwacht wordt, je bewondert ze, lijkt onder de indruk op een kinkelige wijze en ze vinden je nog schattiger. Je beweegt richting raam om die te openen, en ziet dat die al tientallen keren opnieuw is dicht geschilderd. Prima, slechts een uitweg. Toch niet veel lucht nodig nu, bovendien. Later, wanneer je weer bij de bar komt, zul je tijd genoeg hebben om te ademen. Je reikt net naar je riem wanneer de meiden je handen vastgrijpen en naar achter rukken, nog steeds giechelend. De een houdt je handen daar terwijl de ander je broek los maakt. Je realiseert je vaag dat je, met je broek op je enkels, niet snel kunt bewegen, maar ze lachen allebei, terwijl ze je hele lichaam betasten. Je lacht nu ook, en vindt het beter zo, want zo zal het nog langer duren. Jij hebt tijd genoeg, ook al hebben zij die niet meer. Je laat ze dus de rest van je kleren uittrekken en in de hoek van de kamer gooien, terwijl je goed in je opneemt waar wat belandt, want zodra ze klaar zijn met dat voorspel, ben je van plan om ze terug te halen en terzake te komen. En dat doen zij ook wanneer je op het bed belandt. Ze komen terzake., elk aan een kant, en je voelt je als een lekker stuk vlees tussen twee sneden brood. Valt best mee, moet je vaker doen. Je ontspant, laat hen al het werk doen, en al snel is het klaar, en lig je tussen hen in, als een kever op zijn rug. Ze wassen je met een wasdoekje, en beginnen weer te giechelen, klaar om opnieuw te beginnen. Alleen, nu lijken ze iets meer gespannen, alsof ze de klok in de gaten houden. Dus kijk je zelf ook eens en zeg je jeetje zo laat al, ik moet gaan, dank je wel, kom morgen terug, trakteer een etentje of zo. Leugenaar. En het lijkt alsof ze weten dat je liegt, want ze stoppen hun gegiechel, en drukken je harder op bed, hun ogen gericht op de deur. Je spartelt wat tegen, hoort bij het spel, maar dan besluit je op te staan, en begin je je weer te excuseren, probeer je te vertrekken, leg je uit dat je te laat zult zijn, vraag je hen van je


af te gaan. Alleen luisteren ze niet. Je hebt dit vaker gedaan, maar nooit met je kleren zo ver weg. En deze keer zit je tussen hen in, zonder je riem, met twee meiden die een stuk sterker blijken dan ze leken. Ze houden je neer, giechelen weer, wanneer een vorm zich losmaakt uit de schaduw bij de deur. Hij is een stuk groter dan je je herinnert, die kerel van de tafel, en hij lijkt helemaal niet in spelletjes geïnteresseerd. Je biedt hem de meisjes aan, maar hij kijkt ze zelfs niet aan. Hij kijkt enkel naar jou. Ze gaan wat opzij zodat hij je goed kan bekijken, en je voelt je mannelijkheid verschrompelen onder zijn blik. Je ligt daar een tijdje terwijl ze je aankijken, voelt je als een goudvis in een kom vers water, en dan besluit je je los te rukken. Je bent een vechter, tenslotte, hoewel er zonder je riem en de spullen in je zakken misschien niet veel van vechten zal komen. Maar ze houden je verdorie goed vast. En hij trekt langzaam zijn kleren uit. Je sluit je ogen eens je hebt gezien wat daaronder zit. Je hebt de waarheid nooit goed onder ogen durven zien. Wanneer ze met je klaar zijn, laten ze je kotsen in de vuilnisemmer. Daarna laden ze je in een vrachtwagen die je naar een vrachtschip brengt. Je bent behoorlijk van de kaart op dat moment, vluchten komt niet in je op. Dat hebben ze wel door, net zoals ze jou al door hadden toen je de bar binnen stapte. Ze hebben je gegevens, geen probleem om je schip te contacteren, en die al je bezittingen naar een rijker huis te laten sturen. Daar wonen ze wellicht wanneer ze niet dollen met vreemdelingen als jij. Ze gooien je op een vloer die ruikt naar oude wonden, en de kapitein komt binnen om te onderhandelen. Snel, ze hebben dit nog gedaan. Geld wordt betaald, deuren slaan en je voelt je aangenaam verdoofd wanneer het schip vertrekt. Geen verfraaiingen voor de dieren hier, geen aparte cabines met echt water voor douches of frisse, verse lakens. Gewoon af en toe een emmer. Als ze het niet vergeten. Je hebt geen idee van tijd, uur of dag. En het is altijd nacht. De kapitein dumpt je, als deel van zijn vrachthandel, bij een of andere handelaar die nagaat of je ondervoed genoeg bent om nergens nog om te geven, en die je vervolgens verkoopt aan de slavenputten, waar alles toch wat anders loopt dan op het vasteland. Helemaal geen mooie lakens hier, zelfs geen goedkope rode sjaal over de lamp bij het bed. Geen lamp. Geen bed. Enkel mijnen, dag in, dag uit, en het schijnsel van een zon die nooit helemaal ondergaat.

Je slaagt erin je op te werken tot opziener, maar daarmee ben je nog niet weg, dus besluit je na een paar jaar in die situatie toch nog te ontsnappen. Ze vangen je, natuurlijk. Dat doen ze altijd. Executeren doen ze niet, integendeel, ze kunnen mannen als jou wel gebruiken. Mannen die blijven geloven dat ze de bovenhand zullen halen. Mannen die denken dat ze beter zijn dan de rest. Mannen die tot alles bereid zijn. Je brengt een aantal jaren door in een heropvoedingskamp, waar je de kont likt van de bewakers en je koest houdt. Eén keer, slechts één keer, probeer je weer te ontsnappen, om vervolgens te ontdekken dat er nog andere straffen bestaan dan in elkaar gemept te worden. Na een paar van die maatregelen voor je eigen goed, volg je netjes de regels. Je wil alleen vrijgelaten worden. Je bent een modelgevangene geworden. Meer nog, je bent zo’n geslaagd model dat ze je uit de putten halen, het ziekenhuis in, om wat aanpassingen aan te brengen. Er blijft niet veel van je over, wanneer ze met je klaar zijn. Eens je beseft wat ze gedaan hebben, probeer je energie op te wekken om boos te worden, erg boos, kattensissend-klauwend boos. Je zoekt voor diezelfde woede die je vroeger zo vaak van pas kwam, maar je vindt ze niet. Het voelt niet langer vertrouwd. Je hebt geen woede meer. Enkel nog doffe, blinde aanvaarding van wat waar ook op je afkomt. Je dacht toch niet dat je de eerste was? Wanneer ze zeker zijn dat je zo murw bent dat je geen eigen mening meer hebt, sturen ze je weg, met een monitor-halsband. Het is een soort promotie, begrijp je. Er zijn heel wat jobs voor iemand als jij. Als je maar weet waar en hoe te kijken. Niet dat iemand je al vertrouwt, je hebt tenslotte de halsband, en je erkent dat er in je nieuwe wereld geen plaats is voor privacy. Je krijgt een begeleider waar je ook gaat, iemand die meer ervaring heeft, met spieren genoeg om de klus te klaren. Jij kunt dat niet meer, besef je, maar ooit zul je misschien opklimmen, zodat je zelf begeleider kunt worden. Dan zal jij werkwijze en waanzin mogen kiezen.Dus doe je je uiterste best. Alles is beter dan zweten in de putten. En tenslotte heb je altijd graag gereisd. Na een paar jaren kom je op een planeet die je bekend voorkomt, hoewel de omstandigheden nu anders zijn, en je schrijdt naar de afgesproken ontmoetingsplaats met een heel andere pas dan toen. Je herinnert je nauwelijks dat je hier ooit was en er is ook weinig dat je eraan zal herinneren. De gebou-

wen hebben nieuwe eigenaars, de borden nieuwe namen maar de toeristen blijven dezelfde. Niets nieuws onder de zon, niet wat inkomsten betreft. En zo kom je hier terecht, in een mottige bar die vaag ruikt naar een tijd waarin je zelf nog de touwtjes in handen had, en dat verontrust je, want de halsband lijkt zich nauwer aan te spannen bij de herinnering. Het ademen valt je hard, wanneer het zo nauw is, weet ik. Dat heb je als je nadenkt over wie je was, in plaats van over wie je bent. Ontspan, richt je op het heden. Denk eraan hoe knap je nu bent, hoe leuk het is om de mannen naar je te zien staren wanneer je danst. Denk eraan hoe belangrijk je bent voor de plaatselijke economie en hoe je psychopaten en sociopaten van de straat zult halen, zult zorgen voor een veiligere wereld. Denk aan de kleine voordeeltjes, hoe leuk dit kan zijn, als je er maar de juiste houding op nahoudt. Houding is een waardevol ding in deze branche, heel wat waardevoller dan oude herinneringen. Zet die boze gedachten dus opzij en ontspan. Drink wat, het is ok. Ik weet hoe het is. Let gewoon op wat belangrijk is, en alles komt goed. Laat jezelf niet teveel afleiden. Het belangrijkste is dat je hier bent, niet daar, protesterend en kreunend onder een felle zon, stenen hakkend die uit het niets lijken te groeien. Het belangrijkste is dat we allemaal onze taak moeten vervullen, en jij hebt eindelijk je stek gevonden. Verkloot het dus niet. Want nu, is het allerbelangrijkste dat je mij op tijd treft, en doet wat ik zeg. Misschien laat ik je nadien ook een pleziertje, wanneer ik met hem klaar ben. Ja, die knul daar in de hoek, met zijn glas in zijn hand, die je aankijkt in de spiegel. Die met die bult in zijn zak, die er nonchalant probeert bij te hangen. Niet kijken. Gewoon hier zitten en knap wezen. Je haar zit leuk trouwens. En als je het goed doet, nemen ze je op een dag misschien terug naar die ziekenboeg, en keren ze je weer om. Dan kun jij weer geven, in plaats van te ontvangen. Je kunt maar hopen. Ik weet waar ik het over heb. Second Person Unmasked - Tweede Persoon Ontmaskerd(Janis Ian) © 2002 Janis Ian. All Rights Reserved. International Copyright Secured. Used By Permission.

49


zozi uit

samenstelling : fran bambust, thierry scheers

Nieuwe initiatieven Gelovige holebi’s kunnen terecht bij A Posteriori Enkele maanden geleden startte in Vlaanderen het onafhankelijk pastoraat “A Posteriori”. Dit pastoraat wil gelovigen helpen om op een alternatieve manier een doopsel, huwelijk, adoptie, uitvaart enz... te vieren. “We zijn heel openminded”, zegt initiatiefnemer Wesley Neuts, “en hopen zo ook de grote familie van holebi’s van dienst te zijn.”

meer info

Voor wie het nog niet gehoord zou hebben: de Vlaamse holebi-wereld heeft er met Gaym een profielsite bij. Je kunt er contact leggen en chatten, uiteraard, maar de site wil je bovendien ook nieuwtjes bieden en evenementen aankondigen. “Het is de bedoeling dat het een toegankelijke, leuke site blijft, waar je eenvoudig nieuwe mensen kan leren kennen. “, zegt Bert Gybels, oprichter van Gaym, “We modereren de profielen en foto’s zodat deze steeds binnen de mate van het fatsoen blijven. Ook onze eigen inhoud zal nooit smakeloos of overmatig seksueel zijn.” De nieuwe site werd deze zomer al stevig getest, en zou bij het in druk gaan van dit nummer op punt moeten staan. Of dat zo is? Dat zul je zelf even moeten nagaan.

meer info www.gaym.be

Het plezier van slow dating Gayslowdating, het initiatief van enkele Friese mannen, wil single homo/bi mannen in Nederland en België via sportieve en culturele activiteiten in contact met elkaar brengen. Of dat werkt? Volgens de organisatoren hebben zich al meer dan 1000 mannen aangemeld voor dit initiatief en zijn er diverse relaties ontstaan. Maar wel traag, uiteraard.

Huur is een productie van Vreak Holebitheater. in een regie van Marc Deckers, geschreven door Michael Wilcox, en met Wim Morbée, Pieter Van Keer, Jef Mertens, Willy Ngala en Sven Pichal.

Wesley Neuts, 0497/ 93.22.13 www.aposteriori.be.

Are you gaym?

We leren hun klanten, hun vriendjes en hun vijanden kennen. Zoals Thomas, een hoogleraar aan de academie, die geïntrigeerd is door Chris en wel eens meer zou kunnen worden dan zomaar “een klant”. Of Eddie, een neo-nazi die nog een rekening te vereffenen heeft…

meer info www.gayslowdating.nl

Holebitheater speelt HUUR Eind september gaat in het Antwerpse Fakkelteater het stuk Huur in première, een rauwe kijk op prostitutie en de homoscène. Het stuk volgt de levens van de gevoelige Rens de hardere Chris, twee mannelijke prostituees in Antwerpen, die samenwonen en een passie voor seks en geld gemeen hebben.

meer info Opvoeringen: 22, 23, 24, 26, 30 september en 1 oktober 2011 om 20u30 Meer info en tickets: www.fakkelteater.be of 070/246 036

Gezocht Multimediameesters voor holebi-tv Holebi-tv, een opstartende holebi-vereniging wil zowel jongere als oudere holebi’s helpen om naar buiten te komen. ‘Het is leuk in de holebi-gemeenschap!’, willen ze uitroepen via hun website, hun reportages en de nieuwste multimediatechnologieën. Om dit waar te maken hebben ze medewerkers nodig die net zoveel zin hebben in multimedia als ervaring met de holebiwereld. Voel je je aangesproken? Neem dan contact op met Holebi-tv: http://www.holebi-tv.tk/contact.php, danny.verhaert@holebi-tv.tk, nicole.verhaert@holebi-tv.tk, Facebook: holebitv.belgium Tel : 0485/611.889 - 03/369.98.91 Transmannen bevragen medische behandeling Wat zijn de ervaringen van transmannen met (delen van) de medische behandeling? Waarom hebben ze wel of niet gekozen voor een bepaalde (deel)behandeling? Dit zijn belangrijke vragen, waar nog geen antwoord op is. Op verzoek van een aantal transmannen doet Stichting Transman een verkennend onderzoek naar de ervaringen met een (eventuele) medische behandeling. Deze enquête richt zich op alle transmannen en vmtransgenders in Nederland en Vlaanderen, in alle stadia van een eventuele medische behandeling. De resultaten van deze enquête zullen vervolgens verschijnen op de website van Transman, en in deze ZiZo. De enquête zelf vind je hier: www.transman.nl/downloads/enquete_medische_behandeling.doc


Internationale homo- en transfobie-enquête Het Europese Nisoproject wil homo- en transfobie aanpakken, en schiet uit de startblokken met een grootse enquête. Aan de hand van de resultaten zullen pedagogen strategieën uitwerken om gender en seksuele identiteit en diversiteit, en gender bespreekbaar te maken op school. De vragen gaan dan ook over meningen, gender, je eigen identiteit en je ervaringen met discriminatie of stereotypering.

De vragenlijst richt zich tot holebi’s en transgenders van alle leeftijden, neemt een klein kwartiertje in beslag en kan gevonden worden op www.nisoproject.eu, waar je ook meer info vindt.

meer info

www.nisoproject.eu

Alles, behalve koffie Nieuwe website voor mannelijke sekswerkers Thierry Scheers

Sofie en Bram

Ook jongens en mannen die aan sekswerk doen, willen af en toe wel eens een leuk gesprek met lotgenoten tijdens een warm kopje koffie. Boysproject in Antwerpen organiseert voor hen een drop-inn waar deze vrij kunnen inlopen. Buiten dat ‘dé jongens’ – zoals ze daar wel eens genoemd worden – terechtkunnen voor een losse babbel of een diepgaand gesprek, gaat Boysproject veel verder. Onlangs lanceerde deze sociale organisatie een nieuwe website voor deze mannelijke sekswerkers. Via een dubbele glazen deur aan de straatkant en een brede trap omhoog kom ik in de leefruimte van Boysproject. Een locatie die ademruimte geeft maar ook de nodige privacy. Vandaag is het ook drop-inn en ik zie enkele jongens samen een gezelschapsspel spelen, anderen zitten dan weer achter de computer. Tegen de avond gaan ze hier samen lekker koken. Bram en Sofie, twee van de vijf sociale hulpverleners, geven mij mee dat Boys niet zomaar aan hulpverlening wil doen, maar eerder ondersteuning wil bieden aan ‘dé jongens’. Sommigen hebben geen woonplaats, anderen zijn op zoek naar een job, willen praten over relatieproblemen of hunkeren gewoon naar een luisterend oor. Boysproject zorgt ervoor dat ‘dé jongens’ bij de juiste diensten of personen terechtkomen. “Samen gaan we op zoek naar een oplossing voor hun problemen,” aldus Bram. “Door dit samen te doen versterken we hun zelfredzaamheid,” voegt Sofie er nog aan toe.

Naast de drop-inn op woensdag en donderdag kunnen de jongens hier ook één keer per maand terecht voor een gratis en anonieme dokterconsultatie. Op andere dagen staat de deur ook open en kunnen de mannelijke sekswerkers zonder meer binnenwandelen. Of kunnen ze bellen of een mailtje sturen. “Wij gaan ook regelmatig de straat op, naar bars, clubs en het park,” zegt Bram. “Door hen condooms en glijmiddel uit te delen doen we aan ‘harm reduction’. Beter voorkomen dan genezen.” Nieuwe site Bij Boysproject merkten ze dat ondertussen de meeste mannelijke sekswerkers via internet werken en niet meer op straat gaan om klanten te zoeken. Volgens Sofie dit zijn voor- en nadelen: “Ze moeten niet meer de straat op. Dat maakt het wel veiliger. Maar er loeren ook wel veel andere gevaren om de hoek. Vele jongens blijven eenzaam met hun verhalen en hebben minder controle van hun omgeving waar ze naartoe gaan. Via een nieuwe interactieve website, www.info4escorts. be, willen ze hierop inspelen. “De bedoeling van deze site is dat deze voor en ván de jongens zelf is,” zegt Bram. “Voor, omdat ze er alle info kunnen vinden die ze nodig hebben.” Op de website vind je onder meer veiligheidstips, maar ook info over safe sex, soa’s en hiv. “En vàn ‘dé jongens’, omdat er een forum aanwezig is en e en mogelijkheid tot chatten. Door zelf initiatief te nemen op de site krijgen ze het gevoel dat het iets van henzelf is,” legt Bram verder uit. Boysproject wil er naar streven dat de nieuwe website en het forum gebruikt wordt door mannelijke sekswerkers om te praten met andere lotgenoten. Dat ze onder meer tips uitwisselen om het veilig te houden, maar ook praten over de dagdagelijkse dingen. Een losse babbel, maar dan zonder de koffie.

De website wordt beheerd door Boysproject uit Antwerpen, maar staat ook open voor mannelijke sekswerkers uit andere steden. www.info4escorts.be www.boysproject.be 03/293.95.90 Appelmansstraat 12 2000 Antwerpen


september/oktober

activiteiten

AARSCHOT do 15/09/11 Mixed (holebi-jongeren regio Aarschot) Instapmoment vóór praatcafé van Mixed (Wel Jong Niet Hetero - regio Aarschot), Fontein Grote Markt, Grote Markt 1, 3200 Aarschot 20u tot 21u ANTWERPEN wo 07/09/11 Stadsspel van Enig Verschil vzw, JC Kavka, Oudaan 14, 2000 Antwerpen 19u tot 21u BRUSSEL za 01/10/11 Inspiratiedag çavaria 2011, SHAKE IT, Huis van het Nederlands, Philippe de Champagnestraat 23, 1000 Brussel 10u tot 16.30u GENT

za 15/10/11 Upper at Home: Zinnnenprikkelende homeparty met FemiXX, volgt later zie www.femixx.be 19u

LIER vr 30/09/11 Poolen, Mister100 in Lier van El Mismo, Mister100, Grote Markt 28, 2500 Lier 20u

HASSELT ‘s GRAVENVOEREN vr 02/09/11 Vrouwenfilmavond met Elle s’appelait Sarah van vzw De Madam, De Madam, Kuringersteenweg 179, 3500 Hasselt 19.30u tot 23.30u za 24/09/11 Fietsen met de Fietsmadam van De Madam, De Madam, Kuringersteenweg 179, 3500 Hasselt 11u tot 17u HEIST-OP-DEN-BERG zo 16/10/11 Schaatsen van El Mismo, Ijsbaan ‘Die Swaene’, Kasteelstraat 85, 2220 Heist-op-den-Berg 13.30u

za 24/09/11 Fietstocht FemiXX, Station Gent Sint Pieters, Koningin Maria Hendrikaplein 1, 9000 Gent 13u tot 18u

Ontdek alle voordelen op

www.cavariapas.be

zo 16/10/11 Motorrit Limburg en Voerstreek van BGMC Knalpijp - Belgian Gay Motorcycle Club, 3798 ‘s Gravenvoeren 09u tot 18u WERNIGERODE (DUITSLAND) Van 22/09/11 tot 25/09/11 Motorweekend Harz van BGMC Knalpijp Belgian Gay Motorcycle Club, 38855 Wernigerode, Duitsland ZUTENDAAL zo 18/09/11 Blotevoetenwandeling Zutendaal van El Mismo, Lieteberg, Stalkerweg 1, 3690 Zutendaal om 14u


vr 16/09/11 - HASSELT Gateway 13 - Holebi Party Events van Johan Van Tieghem, Ritmo Studio’s Van Tieghem, Ekkelgaarden 13, 3500 Hasselt, 22u tot 05u www.gateway13.be vr 02/09/11 - ANTWERPEN DirtyPop, Public, Lange Brilstraat 12, 2000 Antwerpen, 22u tot 06u www.dirtypop.be za 03/09/11 - GENT Think! holebiparty, Kunstencentrum Vooruit, Sint-Pietersnieuwstraat 23, 9000 Gent, 23u tot 05u www.thinkparty.be za 10/09/11 - GENT Love on the beat! van Famba, La Troya, Zuidstationsstraat 22, 9000 Gent, 21u tot 04u www.famba.be zo 11/09/11 - ANTWERPEN Café De Love (gay women and friends), Red&Blue, Lange Schipperskapelstraat 11-13, 2000 Antwerpen, 17u tot 01u www.cafedelove.be vr 23/09/11 - GENT SPUNK-fuif van Verkeerd Geparkeerd (WJNH - regio Gent), Concertzaal Vooruit, SintPietersnieuwstraat 23, 9000 Gent, 23u tot 05u www.spunkparty.be vr 23/09/11 - BRUSSEL La Démence (voor homomannen) van Fuse, Blaesstraat 208, 1000 Brussel, 22u www.lademence.com vr 23/09/11 - ANTWERPEN Café De Luxe (gay women and friends), Red&Blue, Lange Schipperskapelstraat 11-13, 2000 Antwerpen, 23u www.cafedelove.be

za 24/09/11 - LEUVEN Driekant - FoamParty (Holebifuif ), T’Archief, Zeelstraat 1, 3000 Leuven, 22u tot 05u www.driekant.be za 24/09/11 - GENT Lollipop van Lekstok, Twitch, Overpoortstraat 9, 9000 Gent, 22u-6u www.lekstok.eu za 01/10/11 - GENT Think! holebiparty, Kunstencentrum Vooruit, Sint-Pietersnieuwstraat 23, 9000 Gent, 23u tot 05u www.thinkparty.be zo 09/10/11 - ANTWERPEN Café De Love (gay women and friends), Red&Blue, Lange Schipperskapelstraat 11-13, 2000 Antwerpen, 17u tot 01u www.cafedelove.be vr 21/10/11 - HASSELT Gateway 13 - Holebi Party Events van Johan Van Tieghem, Ritmo Studio’s Van Tieghem, Ekkelgaarden 13, 3500 Hasselt, 22u tot 05u www.gateway13.be

za 29/10/11 - BRUSSEL La Démence - 22nd Anniversary Weekend (voor homomannen), Main Party @ ancient Casino, Duquesnoystraat 14, 1000 Brussel 21u tot 07u www.lademence.com za 29/10/11 - GENT Lollipop van Lekstok, Twitch, Overpoortstraat 9, 9000 Gent, 22u www.lekstok.eu zo 30/10/11 - BRUSSEL La Démence - 22nd Anniversary Weekend (voor homomannen), Sunday Party @ Louise Gallery, Louizalaan 158, 1050 Brussel, 20u tot 07u www.lademence.com

september/oktober

elke za - ANTWERPEN Party Nights (voor homomannen) van Red&Blue, Lange Schipperskapelstraat 11-13, 2000 Antwerpen, 23u www.redandblue.be

fuiven

met çavariapas korting!

ma 31/10/11 - BRUSSEL La Démence - 22nd Anniversary Weekend (voor homomannen), Closing Party @ Fuse club, Blaesstraat 208, 1000 Brussel 21u tot 12.30u www.lademence.com

vr 28/10/11 - STOKROOIE LACH-party van LACH vzw, Ontmoetingscentrum Stokrode, St.Amandusstraat 18, 3511 Stokrooie 22u tot 04u www.lachvzw.be vr 28/10/11 - BRUSSEL La Démence - 22nd Anniversary Weekend (voor homomannen), Opening Party @ K-Nal, Havenlaan 1, 1000 Brussel, 22u tot 08u www.lademence.com vr 28/10/11 - ANTWERPEN Café De Luxe (gay women and friends), Red&Blue, Lange Schipperskapelstraat 11-13, 2000 Antwerpen, 23u www.cafedelove.be

53


groepen en vaste activiteiten

= Roze huizen Brussel

Vlaams-Brabant

Regenbooghuis Brussel Kolenmarkt 42, 1000 Brussel 02-503 59 90 www.regenbooghuis.be woe, do, vr en za Café-avond zondag Cafénamiddag

Het Holebihuis Diestsesteenweg 24 3010 Kessel-Lo 016-60 12 63 www.holebihuis.be

Basta (WJNH) Holebi-jongerengroep tot 26 jaar www.bastaweb.be 2de woensdag Bastacafé Belgian Business Association Holebi’s met een managementsfunctie www.belgianba.biz 2de dinsdag BBA Diner met gastspreker BGMC Knalpijp Motorclub voor mannen 0498-61 70 50, www.knalpijp.org 3de zondag Motorrit BGS Holebi-sportgroep, koor, toneelgroep en gezelschapsspellengroep www.bgs.org Brusselse Holebi Senioren Vereniging voor oudere holebi’s www.sen-holebi-bru.be Fuchsia Organisatie voor lesbische en bi-vrouwen www.fuchsiabrussel.be 3de woensdag Café-avond Merhaba vzw Allochtone holebi’s 0487-55 69 38, www.merhaba.be laatste donderdag MerhaBar (Brussel) 2de vrijdag MundoBar (Gent) Natuurlijk Holebi Vriendengroep voor holebi’s die houden van de natuur users.skynet.be/natuurlijkholebi Nuance Voor holebi’s in een heterorelatie en hun (ex-)partners 0495-16 11 16 users.telenet.be/nuance 4de dinsdag Praatgroep Omnia Voor LGBTQI moslims uit mateqetnalanden Sacha Holebiwerking voor Brussel en Vlaams-Brabant, 02-520 77 30 www.sacha-holebi.be 2de zaterdag Kookavond laatste zondag Wandeling Xtra Brusselse Holebi-werking www.xtraweb.be 1ste vrijdag Praatcafé

&of (WJNH) Holebi-jongerengroep tot 26 jaar www.enof.be 1ste dinsdag &ofcafé Break Out Leuven Sportgroep voor mannen www.break-out.be dinsdag Volleybal en Badminton Cantarelli Mannenzangkoor www.holebihuis.be/werkingen/ cantarelli zondag Activiteit Driekant Leuvense holebi-werking 0475-92 85 67 www.driekant.be woensdag Driekant praatcafé GoedGEZINd Groep voor holebi-ouders en hun kinderen www.holebihuis.be/werkingen/ goedgezind HALLElesbienne Groep voor lesbiennes 0496/14.40.11 (na 20 uur en tijdens onze activiteiten) www.hallelesbienne.be 1ste zaterdag: Gezellig etentje 3de zondag Wandeling Holebifilmfestival Vlaams-Brabant Vereniging die het jaarlijks filmfestival in Vlaams-Brabant organiseert. www.holebifilmfestival.be Homo en Geloof VlaamsBrabant - Gerust Geweten Gelovige holebi’s Vlaams-Brabant 016-22 76 09 gerustgeweten@hotmail.com 3de zaterdag Samenkomst Homo Toch Getrouwd Gehuwde holebi’s Leuven 0486-75 13 95 www.driekant.be 1ste donderdag Bijeenkomst l’Heure Exquise Vereniging die fuiven organiseert tvv Holebihuis Vlaams-Brabant www.holebihuis.be Labyrint vzw Organisatie voor lesbische en bi-vrouwen, 0487-36 21 13 www.labyrint-vzw.be dinsdag Badminton woensdag Volleybal

3de vrijdag Vrouwen aan de toog 3de vrijdag Onthaalbox elke vrijdag Basketbal 4de zaterdag Kaartavond Onderdelen van Labyrint vzw: JoLa richt zich op 20ers en 30ers jola@labyrint-vzw.be

woensdag Koor, Voetbal, Zwemmen en Worstelen donderdag Yoga zaterdag Badminton zondag Tennis en Badminton 1ste zondag Hiking 3de zondag Nordic Walking laatste zondag Fietsen

Kaya richt zich op vrouwen vanaf 40 chris.tillieu@chello.be

Antar vzw Groep voor cultuur en vrije tijd 0484-96 22 73 www.antar.tk

Mixed (WJNH) Holebi-jongeren tot 30 (WJNH) www.mixedonline.be 1ste en 3de donderdag Mixed Café

Antwerp Pride vzw Jaarlijks evenement in Antwerpen voor holebi’s en transgenders www.antwerppride.be

OHO Vereniging voor oudere holebi’s www.holebihuis.be/werkingen/ oho Open Minded Vereniging voor hetero’s en LGBTQI www.open-minded.be Re-Mix Vereniging voor holebi’s vanaf 30 jaar www.facebook.com/remix. aarschot Transgenderkring VlaamsBrabant Vereniging voor transgenderpersonen uit Vlaams-Brabant www.transgenderkringvlaamsbrabant.be Zena (WJNH) Holebi-jongeren tot 30 jaar www.zenahalle.be woensdag Praatcafé

Antwerpen Het Roze Huis Antwerpse Regenboogkoepel Draakplaats 1 2018 Antwerpen 03-288 00 84 www.hetrozehuis.be dinsdag en zaterdag Holebibib donderdag Onthaal, informatie en opvang laatste vrijdag Spellenclub AA-holebigroep ‘De Eerste’ Holebi’s met verslavingsproblemen 03-226 87 15 (Nick), 03-232 43 91 (Paul) gauke.poppema@kreatos.be dinsdag Bijeenkomst Active Company vzw Holebi-sportgroep en koor 0477-51 03 05 www.activecompany.be maandag Badminton en Zwemmen dinsdag Conditiegym en Volleybal

Atthis vzw Organisatie voor lesbische en bi-vrouwen 03-216 37 37 www.atthis.be 2de woensdag Open werkvergadering 1ste vrijdag Dansavond vrijdag en zaterdag Praatcafé Bonus Groep voor holebi’s die jong van hart zijn bonus.gq.nu 1ste en 3de donderdag Praatcafé Boysproject Voor jongens in de prostitutie in Antwerpen. 03-293 95 90 www.boysproject.be woe en do Drop-Inn De Flamingo’s (WJNH) Holebi-studentenclub tot 30 jaar www.clubflamingo.be De Klaproos Praatgroep voor holebi’s provincie Antwerpen 016-69 60 46 klaprooskempen@msn.com 3de vrijdag Praatgroep Dubbelzinnig Praatgroep voor bi’s www.dubbel-zinnig.be El Mismo Holebigroep kempen 26+ www.elmismo.be laatste donderdag Babbelkroeg Enig Verschil vzw (WJNH) Holebi-jongerengroep tot 30 jaar www.enigverschil.be woensdag EV-café 1ste woensdag Activiteit Gay Business Antwerp vereniging voor en door holebizelfstandige ondernemers, KMObedrijfsleiders en leidinggevenden GayBusinessAntwerp@telenet.be


HijZijZo! Turnhoutse holebiwerking 0494-85 04 77 www.hijzijzo.be 1ste zaterdag Praatcafé HijZijZo! - Ouders Werkgroep voor ouders van holebi’s 0494-85 04 77 www.hijzijzo.be Homo en Lesbienne Werking Mechelen Mechelse holebiwerking 0486-14 17 87 www.hlwm.be donderdag Volleybal vrijdag Babbelkroeg donderdag Voetbaltraining of -wedstrijd zondag Voetbaltraining of -wedstrijd Homomannen 40+ nieuw initiatief voor homomannen 03-288 00 84 leon.c@skynet.be Klein Detail Holebi-jongerengroep tot 30 jaar www.kleindetail.be 1ste zondag Activiteiten-Café (Mol) 3de zaterdag Activiteiten-Café (voor meisjes) 2de zondag Activiteit-Café (Herentals) LINQT vzw Online community voor holebi’s www.linqt.be MANGHO Groep voor (ex) getrouwde homo’s 0496-16 63 66 www.mangho.be 3de woensdag Praatavond OEKANDANA? Vereniging voor (ex-) partners van holebi’s en transgenders 0476-73 28 45 praatgroep.oekandana@gmail.com Pimpernel 40+ Vereniging voor lesbische 40-plussers 0478-27 91 44 pimpernel40plus@telenet.be 1ste zondag bijeenkomst Pink Wave Holebiradioprogramma www.radiocentraal.be/pinkwave.be donderdag Holebi-uitzending

‘t Kwadraat Vereniging voor holebi-ouders www.tkwadraat.be Vlaamse Genderkring Vereniging rond genderthematiek www.vlaamsegenderkring.be 3de vrijdag Praatavond VREAK Holebitheater Toneelvereniging voor liefhebbers www.vreak.be Werkgroep Homofilie Kempen Turnhoutse holebiwerking 0486-88 22 37 of 0486-40 86 79 www.whk.be dagelijks Onthaal- en informatiemogelijkheid WISH Werkgroep internationale solidariteit met holebi’s wish@hetrozehuis.be

Limburg çavaria Limburg Het Nieuwe Huis Kuringersteenweg 179 3500 Hasselt www.cavarialimburg.be zondag Praatcafé Anders Gewoon Vereniging rond transgenderthematiek www.anders-gewoon.be 2de vrijdag Transgender Praatcafé De Madam vzw - vrouwen en lesbocentrum Vrouwen- en lesbocentrum 011-25 22 94 www.demadam.be dinsdag, woensdag en vrijdag Onthaal 4de donderdag Gratis juridisch advies op afspraak 1ste vrijdag Vrouwen- lesbofilmavond met aansluitend vrouwencafé 4de vrijdag Praatcafé 2de zondag Wandeling Ford Globe Holebi-groep binnen Ford 0477-42 23 19 www.fordglobe.org 1ste zondag Maandelijkse samenkomst

Shouf Shouf Multiculturele holebi-organisatie www.shouf-shouf.be laatste vrijdag Soiree

Inderdaad vzw (WJNH) Holebi-jongerengroep tot 30 jaar www.inderdaad.be

SWEEZO (WJNH) Holebi-jongerengroep tot 30 jaar www.sweezo.be

Limburgs Aktiecentrum Homofilie vzw Limburgse holebiwerking 011-74 06 01 www.lachvzw.be dinsdag Praatcafé

woensdag Onthaal 2de donderdag True Colours Café True Colours Café Ontmoetingsavonden voor holebi’s met een andere etniciteit www.truecolourscafe.blogspot.com 2de donderdag Ontmoetingsavond

Oost-Vlaanderen Casa Rosa vzw Kammerstraat 22 9000 Gent 09-269 28 12 www.casarosa.be 1ste vrijdag Café Rosa AA De Eerste AA groep voor holebi’s 0485-59 62 61 eerste.gent@live.be donderdag Bijeenkomst Auricula Holebisportgroep 0496-06 60 18 www.auricula.be maandag en zaterdag Badminton dinsdag en donderdag Running woensdag Zwemmen De Roze Joker Holebi-project voor mensen met een verstandelijke beperking. sabine@casarosa.be derUIT! (WJNH) Holebi-jongerengroep tot 26 jaar www.deruit.be Famba Lesbisch-feministische sambaband 0473-76 71 89 www.famba.be FemiXX Activiteiten- en ontmoetingsgroep richt zich tot alle lesbische, biseksuele en sympathiserende vrouwen www.femixx.be Gehuwd en toch Anders Gehuwde holebi’s Gent 09-253 80 65 www.geta.be 2de vrijdag Praatavond Go Different Holebiwerking uit Lokeren 0496-68 73 00 www.godifferent.be 1ste dinsdag Praatcafé 3de dinsdag Praatcafé Goed Gestemd Vrouwenkoor 0479-77 83 36 goedgestemd@hotmail.com 1ste donderdag Lesbisch koor

Holebi 9100 03 760 91 68 www.holebi9100.be Vereniging voor alle holebi’s uit Sint-Niklaas Iskander Leesclub voor holebi’s en hetero’s www.hephaestion.be Koek en Hij Homowerking Gent 09-233 53 87 koekenhij@hotmail.com Liever Spruitjes (WJNH) Holebi-jongerengroep tot 26 jaar www.lieverspruitjes.be 1ste donderdag Babbelcafé 3de woensdag Babbelcafé LS Plus Holebi-jongeren tussen 25 en 35 www.lieverspruitjes.be Ongehoordt Toneelgroep voor holebi’s www.ongehoordt.be Ongehoorzaam Toneelgroep voor holebi’s www.ongehoorzaam.be Ouders van Holebi’s Gent Werkgroep voor ouders van holebi’s www.wohg.be 1ste woensdag Bijeenkomst Ouders Waasland Werkgroep voor ouders van holebi’s 03-777 02 15 ouderswaasland@hotmail.com RoundAbout30 Gentse holebigroep voor jongeren (24 tot 30 jaar) www.roundabout30.be elke 2de za : RAb30-café Toeterniettoe (WJNH) Holebi-jongerengroep tot 26 jaar 055-60 07 93 www.toeterniettoe.be Tweewaardig Gentse praatgroep voor en door biseksuelen www.tweewaardig.be 3de dinsdag Praatgroep Verkeerd Geparkeerd vzw (WJNH) Holebi-jongerengroep tot 26 jaar www.verkeerdgeparkeerd.be maandag VG-Café


West-Vlaanderen Polaris- West-Vlaams Regenbooghuis vzw Groentemarkt 17 a 8400 Oostende www.polaris-wvl.be Dubbelpunt (WJNH) Holebi-jongerengroep tot 30 jaar www.dubbelpunt.com Goudou vzw Organisatie voor lesbische en bi-vrouwen 0478/21 35 04 (na 18u) www.goudou.be woensdag Start to run 2de en 4de donderdag Praatcafé Holebi Overleg West-Vlaanderen Samenwerkingsverband van vier West-Vlaamse groepen www.holebiwest.be Les Folies Brugeoises Toneelgroep voor holebi’s 0475 -87 53 51 Liever Gelijk Kortrijkse holebi-werking www.lievergelijk.be 3de woensdag Vaste thema activiteit

Think Different Holebigroep Roeselare & midden West-Vlaanderen www.thinkdiff.be

Moïra - Lesbiennewerking Groep voor lesbische en bivrouwen uit Roeselare 0486-63 43 33 www.moira.be 2de en 4de vrijdag Praatcafé

Tweestrijd vzw Groep voor travesties en transgenderpersonen 0474-66 83 29 www.tweestrijd.be

Omegagay Brugse socio multi-culturele homovriendenkring omegagay.startje.com Onder Andere(n) (WJNH) Holebi-jongerengroep tot 26 jaar www.onderanderen.be 2de vrijdag Praatcafé Ouders van Holebi’s W-Vlaanderen Werkgroep voor ouders van holebi’s 051-22 32 68 Quies Homo- en bi-mannen regio noord-West-Vlaanderen www.come.to/quies Stukje Anders Groep voor lesbische vrouwen die in een heterohuwelijk zitten of zaten users.poink.be/stukje_anders

landelijke groepen Eagle IBM Be/Lux Holebi-groep binnen IBM 02-655 52 53 home.earthlink.net/~eagleibm Folia - L-day Organiseert de jaarlijkse lesbiennedag 09-223 69 29 www.l-day.be 1ste zaterdag SheSheBar Holebi Overleg Vorming en Hulpverlening Holebi-hulpverleners 03-645 20 39 mieke.vkeymeulen@pandora.be Holebi-pastores Werkgroep voor priester-holebi’s 015-20 79 36 www.holebipastores.be

interne werkgroepen Çavaria

HULPLIJNEN

Kammerstraat 22 9000 Gent 09-223 69 29

Holebifoon Anonieme hulpverlening telefonisch, mail en chat Kammerstraat 22, 9000 Gent 0800 99 533 vragen@holebifoon.be www.holebifoon.be

Holebifoon Anonieme hulpverlening telefonisch, mail en chat 0800-99 533 vragen@holebifoon.be www.holebifoon.be In-Form (WJNH & Çavaria) Werkgroep vorming info@in-form.be www.in-form.be Werkgroep Onderwijs Denk- en actiegroep rond onderwijszaken eva.dumon@cavaria.be Werkgroep Politiek Politieke actiegroep mieke.stessens@cavaria.be www.cavaria.be

Werkgroep Regionale Afdelingen Overleggroep van Regionale Afdelingen els.pieraerts@cavaria.be Werkgroep Seksualiteit Werkgroep seksualiteitsvormingen 09-223 69 29 kelly.vanbrabant@cavaria.be www.in-form.be ZiZo Magazine voor holebi’s en transgenders zizo@cavaria.be www.zizo-magazine.be

MerhabaPhone Onthaal- en hulplijn voor allochtone holebi’s 0487-55 69 38 onthaal@merhaba.be www.merhaba.be Sensoa Positief Ondersteuning bij leven met hiv Kipdorpvest 48a, 2000 Antwerpen 078-15 11 00 www.sensoa.be Veilig Vrijenlijn Informatie over hiv, soa en anticonceptie Kipdorpvest 48a, 2000 Antwerpen 078-15 15 15 www.sensoa.be www.allesoverseks.be www.mannenseks.be

Lingam Werkgroep rond levens- en relatievragen 03-322 71 97 www.lingam-workshops.be Mikpunt Actiegroep tegen extreem-rechts www.mikpunt175.be Planet Gender Actiegroep rond de genderthematiek 050-84 27 65 www.planetgender.com Sensoa vzw Expertisecentrum seksuele gezondheid 03-238 68 68 / 03-248 42 90 www.sensoa.be 2de en 4de zondag hiv-café T-werkgroep Koepelvereniging voor transgenders www.T-werkgroep.be Wel Jong Niet Hetero vzw Nationale holebi-jeugdbeweging 09-335 41 87 www.weljongniethetero.be

Zelfmoordlijn Anonieme telefonische hulpverlening Centrum ter preventie van Zelfdoding Ferdinand Lenoirstraat 29-31 1090 Jette 02-649 95 55 cpz@zelfmoordpreventie.be www.zelfmoordpreventie.be Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding Melden van discriminatie Koningsstraat 138, 1000 Brussel 0800-12 800 www.diversiteit.be Tele-Onthaal Praten is de eerste stap Voor een gesprek bel 106, 24 uur per dag het hele jaar door. Of chat via www.tele-onthaal.be op bepaalde tijdstippen. Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen Melden van discriminatie van transgenderpersonen Ernest Blerotstraat 1, 1070 Brussel 02-233 41 75 gelijkheid.manvrouw@igvm.belgie.be www.igvm.fgov.be

NIEUWE UURREGELING HOLEBIFOON Holebifoon past haar uurregeling aan en breidt de chatservice uit. Voortaan kan je bellen op maandag en woensdag (behalve op feestdagen) van 18.30u tot 21.30u. Chatten kan vanaf nu op maandag, woensdag en donderdag van 18.30u tot 21.30u.


Y M R A Friday

ber 23 Septem from Marseille

infos & bookings www.lademence.com

22ND ANNIVERS

r DE s Bekke RO Chri la BE o rei Stan DJs And ano IT Mister MES Phil Rom detta NL Elias en Dikky V edant ES R Steven tJeremy NL xE le VJs A S R DANCE ICEBOYS team L new DE

1 OC ARY 28-29-30-3

TOBER

Entrance 22h > 23h: 15€ | after 23h: 20€ | 10/15€ when < 26 years. Presales, buses from Paris & Cologne, hotel packages on www.lademence.com info@lademence.com I Rue Blaesstraat 208, 1000 BRUSSELS

Picture by Ben / Model William

Illustration by AlexEtJeremy

22 till 29 July 2012


De Onderkant & ’t Verschil komen onder één dak Minderbroedersrui 33

HOLEBI 2011

KORT

ma

tr Weds

r

o ijd vo

lms kortfi

met e

en

ithe holeb

Maak je eigen kortfilm vóór 15 oktober 2011 Voor 1500 euro aan te winnen prijzen Info en inschrijvingen: www.holebifilmfestival.be/holebikort

11

vanaf 5 oktober 2011 [for ever ything gay]

’t Verschil de Onderkant underwear swimwear sextoys books dvd’s

HOLEBI FILMFESTIVAL

VLAAMS-BRABANT

Gratis wedstrijd toegankelijk voor amateurs en professionelen Prijsuitreiking in het provinciehuis van Vlaams-Brabant op 4 november 2011

Minderbroedersrui 33 2000 Antwerpen Open van woensdag t.e.m. zaterdag van 11u tot 18u. Open op zon- en feestdagen van 13u tot 18u. www.verschil.be w w w. o n d e r k a n t . b e


zizo, gezocht

7024 - vrouw 53 uit de panne,met veel vrije tijd, zoekt vriendin om samen leuke dingen te doen. geen relatie gewenst! liefst iemand uit dezelfde omgeving. en rond dezelfde leeftijd.

7030 - Hallo, ik ben een 41jr hardwerkende lesb vrouw die nu toch ook graag iemand wil leren kennen om die kostbare vrije tijd nog kostbaarder te maken.Hou van de natuur,dieren,dansen en nog veel meer.

7036 - 34J, lesb. en uit de kempen. ik kijk uit naar een toffe vrouw die houd v/h leven! samen genieten van mooie dingen, saunake, etentje, enz... kan je ook erg veel van m’n twee lieve honden houden? jij???

7025 - hallo, ik een 61j vrouw regio 050, en zoek een vriendin om samen van de mooie dingen te genieten en mekaars aanwezigheid.

7031 - Alleenst.rijpere vr.zoekt vriendin v.duurzame,langdurige rel.Liefst omg.A’werpen, Limb of vl-Brabant,5262j.Vriendelijk,eerlijk en met verzorgd uiterlijk.

7037 - ik ben op zoek naar vriendschap en verwennen en ook een slaaf bel mij 0488363143 doen maar ????

7026 - Hoi, ik ben bijna 20,een spontane meid en ik zoek iemand waarmee ik leuke dingen mee kan doen.Laten we beginnen met een film of ergens iets gaan drinken en verder zien we daarna wel koetje2011@live.be 7027 - ben 45j niet onknap slank en bottom, mannelijk, zoek top voor regelmatig te ontmoeten, kan ontvangen en woon centrum Gent. Reageer met telnr Foto heeft niet 7028 - Vrouwelijke, zachtaardige, spontane vrouw die graag lachend door het leven gaat. Die graag knuffelt en graag reist. ik hou ook enorm van natuur en dieren .graag reactie met foto en gsm nummer 7029 - Ik ben een vrouw die positief en stabiel in het leven staat.Ben jij iemand zonder financiële zorgen, betrouwbaar, evenwichtig en lief contacteer me dan.

7032 - man van 40j mollege en slechtoorend met implantaat zoekt man (40 tot 45j)voor vaste relatie streek W-VL houd terras resto reizen e/a antwoorden met recente foto Groetjes 7033 - Are you the one, the traveller in time who has come? To heal my wounds, to lead me to the sun? To walk this path with me until the end of time? Ik : 33, mama van 2 kids, eerlijk, extravert & creatief. 7034 - hallo ik ben 34j man ben van vlbrabant en ben het alleen zijn beu jij ook? ben jij tussen de 18j&30j wel laat iets van je horen en wie weet? he! 7035 - KAMERAAD M/V GEZOCHT. Elkaars projecten steunen, fietsen langs velden, koffie in Aarschot. Ik: 40+, baardje, zing R&R, pophits. Jij: integer, jong van geest en een vrolijke rebel :) dirkatwork@live.be

7038 - Heb behoefte via brief/email te uit te wisselen/delen en evt. te ontmoeten met ho-le-bi en/of transgender personen en elkaar steun en plezier te geven - altijd antwoord! Tot Snel adamha@live.nl 7039 - man zoekt leuke vriend liefst allochtoon woon in brugge hobbies cultureel always answer 7040 - Ik ben een bijna 30-jarige WestVlaamse meid die eindelijk eens wil genieten van de liefde. Romantiek, humor en eerlijkheid vind ik heel belangrijk. Laat jij mijn hartje sneller slaan? 0496/237329 7041 - hallo van af heeden beschik ik over eigen fitnessruimte thuis welk toffe gast wil komen fitnessen samen met mij woon in rig.052 sms of bel mij 0479035337 7042 - Wil graag poseren voor foto’s. Ben graag verkleed in latex, leder, maar mag ook volledig naakt. (maar liefst in leer)

spelregels

Geef je Zizo-zoekertje online in vóór 30/09/2011 op www.zizo-magazine.be! Surf daarvoor naar www.zizo-magazine.be en vul het virtuele rooster in. Je zoekertje verschijnt dan in de volgende editie van ZoZi. Beperk je tot de ruimte in het tekstveld (max. 200 karakters). Langere zoekertjes worden niet opgenomen of ingekort door de redactie. Beperk je per editie tot één zoekertje. Schrijf in je zoekertje eerlijk en kort wie je bent en wie je zoekt. Vermeld erbij van welke streek je bent. Vermelding van persoonlijke gegevens (e-mail en telefoon) in een zoekertje gebeurt op eigen risico. Vermeldingen van adresgegevens (tenzij PB) in een zoekertje worden niet gepubliceerd. Zoekertjes met duidelijk commerciële inslag worden evenmin gepubliceerd, vraag daarvoor de advertentietarieven. Eenmalig je Pet Shop Boys- of k.d. lang-collectie van de hand doen kan wel. ZiZo is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de corresponden-

tie noch voor de correspondent. De redactie behoudt zich ten allen tijde het recht (delen van) een zoekertje niet te publiceren.

Hoe antwoorden? Sluit je antwoord in een blanco envelop. Vermeld het referentienummer in de linker bovenhoek. Kleef een postzegel in de rechterbovenhoek. Antwoorden zonder postzegel worden niet meer doorgestuurd. Stuur alles in een andere, voldoende gefrankeerde omslag naar: ZiZo gezocht, Kammerstraat 22, 9000 Gent. Tip! Meerdere antwoorden steek je best samen in een grote envelop. Zo bespaar je op postzegels. Wees fair en antwoord zo vlug mogelijk op elke brief die je krijgt.


boek

m

i meegen men Gay & Happy: schriftelijke cursus homo

Verre van sprakeloos

Tsjechov in een Tom LanoyeRemix

De opvolger van de bestseller 'Sprakeloos' is een toneelstuk: 'De Russen!' Lanoye dompelt de lezer onder in de verveling van de Russische adel. Midden maart 2012 verschijnt er nieuw proza van Tom Lanoye: hij schrijft namelijk het geschenk voor de Nederlandse Boekenweek. Dat boekje (meestal iets van een honderd bladzijden) wordt daar gratis verspreid in een oplage van 900.000 exemplaren. Maar tot die tijd kan de Lanoye-fan ánder nieuw werk als noodinfuus aankoppelen. De toneeltekst De Russen! werd geschreven voor regisseur Ivo Van Hove, artistiek leider van het vooraanstaande Toneelgroep Amsterdam. Net zomin als 'Ten oorlog!' of 'Mamma Medea' is dit een originele tekst: Lanoye baseerde zich op twee vroege stukken van Anton Tsjechov (1860-1904). Grotendeels volgt hij het verhaal van Ivanov (1887) en voegt er personages van Platonov (1881) aan toe. Ivanov en Platonov zijn allebei in de dertig, getrouwd en gezond. Beide mannen voelen zich echter onbevredigd: hun jeugddromen zijn vervlogen, het heden voldoet niet. ‘Ik, ik heb geen toekomst meer’, klaagt Ivanov tegen de mooie Sasja, de dochter van zijn schuldeisers. ‘Mijn uitzichtloosheid reist overal met me mee.’ Maar Sasja’s liefde kan

een uitweg bieden, zeker nu Ivanovs vrouw Sarah tóch op sterven ligt. Ook Platonov hoopt dat een affaire hem zal redden, maar zoals de mannelijke lezer van ZiZo weet: in de armen van een vrouw vindt een man zelden wat hij zoekt. ;-) Lanoye had de beschikking over een grote groep acteurs en hoefde zich dus niet in te houden. Achttien personages telt De Russen! Allemaal smeden die plannetjes om rijk te worden of te blijven. Gelukkig zullen ze daar niet van worden. De twee hoofdpersonen doen wel een poging om het geluk te bereiken, maar dat kan natuurlijk niet goed aflopen. De trieste wereld die Lanoye hier schetst is er één die langzaam vacuüm wordt gezogen. De personages weten dat. Eén van hen zegt vergoelijkend, over een rijke weduwe: ‘Ze heeft tot bloei moeten komen in deze afgesloten vingerhoed, in plaats van in de open lucht. Wie zou niet verstikken?’ De Russen! is een open tekst: redelijk rauw en overvloedig materiaal waar een regisseur nog duchtig in moet wieden om iets speelbaars te krijgen. Niet alle personages zijn even interessant en de oeverloosheid van de dialogen doet vermoeden dat het project Lanoye boven het hoofd is gegroeid. Zijn typische stijl blijft herkenbaar, maar kan de boel amper overeind redden. Niet zijn beste toneeltekst. (MCL) - Tom Lanoye, De Russen! Prometheus, 176 blz. € 19,95.

De voorbije decennia zijn er herhaalde pogingen geweest om het homoleven uit te leggen aan nieuwkomers in onze subcultuur, en het moet gezegd, van Lijndens is de beste die me al onder ogen kwam. Met zijn 250 pagina’s is 'handboek voor de moderne homo' behoorlijk lijvig en compleet. De auteur besteedt veel aandacht aan het vinden en houden van een lief in tijden waarop er volop gedatet wordt via internet. Tegelijk wordt ook veel aandacht besteed aan seks (jawel) en seksuele gezondheid. Toegegeven, de informatie in dit boek vind je mits enig gegoogle ook op internet, maar lezen in een boek is toch een stuk prettiger en overzichtelijker. En de mild humoristische toon van de auteur is ook een bonus. De cover waarschuwt dat dit boek bestemd is voor lezers ouder dan 18, wat wel gek is, omdat je net zou vermoeden dat dit boek een heel verschil kan maken voor jongeren die hun weg zoeken in de gay scene. Of is dit een slimme truuk om jonkies naar de verboden vrucht te lokken? Achterin vind in het boek vind je een hoop doorverwijzingen naar meer gespecialiseerde webpagina’s. Helaas betreft het enkel Nederlandse websites, geen spoor van zelfs de meest evidente Vlaamse informatiesites, zoals weljongniethetero.be of mannenseks.be. De Nederlandse versie van “Pour les Flamands la même chose?” (MS) - Steven van Lijnden, Gay & Happy: Het handboek voor de moderne homo, Ocker Publishing, 2011 (ISBN 978-90-816184-1-0)


m

i meegen men Publieke vijand nummer 1 over hen te weten komen, hoe duidelijker wordt dat levens interpreteerbaar zijn en vele waarheden samen nog altijd een raadsel kunnen vormen. Op zich geen wereldschokkend inzicht natuurlijk. Het grootste plezier van dit boek zit hem dan ook in de kleinste ontmoetingen tussen de personages. Hollinghurst toont zich opnieuw meester van het onuitgesprokene en het onbeschrevene. Elk gesprek tintelt van de spanningen en verwachtingen, en hij weet in de beste Britse traditie als geen ander de inwendige stormen en crisissen van de personages te beschrijven, terwijl ze ondertussen schijnbaar enkel maar aan een kopje thee slurpen.    En net daar zit misschien ook de achillespees van het boek. Want terwijl ‘Kind van een vreemde’ stilistisch zeker kan tippen aan Hollinghurt’s vorige werken, blijft het boek ondanks zijn ambitieuze opzet minder aan de ribben kleven. In ‘De Schoonheidslijn’ verliest Nick Guest zich eerst in de luxe van de Britse adel, om daarna met beide voeten hard op de grond te landen. In ‘Kind van een vreemde’ gebeurt dat niet meer. Hollinghurst mag er dan wel geen geheim van maken dat hij schrijft in de traditie van E.M. Forster, Evelyn Waugh en Henry James, hij lijkt zelf steeds meer op de nostalgische Charles Ryder uit Waugh’s meesterwerk ‘Brideshead revisited’: een man uit de middenklasse die verblind is door de glamour van een aristocratie in ondergang. Al wat je als lezer nog kan doen, is je mee vergapen aan de extravaganties van de meer gegoeden.    Hollinghurst heeft met dit boek niets nieuws geprobeerd, integendeel, het is eerder een best of Hollinghurst maar dan zonder de scherpe kantjes. Al zijn vaste thema’s worden opnieuw aanraakt, en het centrale personage in de tweede helft van het boek, de schuchtere biograaf Paul Bryant, heeft veel weg van de personages die lezers in de vorige boeken op sleeptouw namen. Hoewel onderhoudend en elegant: veel nieuwe fans zal Hollinghurst met ‘Kind van een vreemde’ niet maken. Tijd dat Hollinghurst met een meer verrassende roman ook zijn toekomstige biografen voor wat meer raadsels stelt. (PD) - Kind van een vreemde, Alan Hollinghurst, Prometheus, 2011

CD

Kind van een vreemde Wat doe je na de top in je vak te hebben bereikt? In het geval van Alan Hollinghurst: rustig verder doen. Hollinghurst kreeg met zijn vorige roman ‘De Schoonheidslijn’ applaus op alle banken: er waren niet alleen lovende kritieken, Hollinghurst ging ook lopen met de hoogste Britse literaire prijs, de Man Booker-Prize. Reden genoeg om te geloven dat je goed bezig bent, en dus besliste Hollinghurst met ‘Kind van een vreemde’ een gelijksoortige roman af te leveren. Alleen pakt hij het nu nog grootser aan: het verhaal probeert niet zoals in ‘De Schoonheidslijn’ de sfeer van een decennium te beschrijven, deze keer laat hij het verhaal over meer dan honderd jaar lopen.  Centraal in het boek staat de op zich betekenisloze flirt tussen de jonge en wereldvreemde Daphne en de blitse Cecil Valence, “een eersteklas voorbeeld van een tweedeklas dichter”. We bevinden ons ergens vlak voor de Groote Oorlog en Cecil leerde Daphne kennen via haar broer George, met wie hij tegelijk een soort van adolescentenromance heeft. In de oorlog sneuvelt Cecil, waarna het voor Daphne geschreven gedicht ‘Two Acres’ plots zijn belangrijkste wapenfeit wordt. Daphne wordt als muze de eeuwigheid in gekatapulteerd, maar Cecil zelf blijft in de decennia die erop volgen een enigma. Een aantal biografen zijn erop gebeten om de ware kant te onthullen van de op het ene moment bejubelde, en op het andere moment beschimpte dichter. De overgebleven familieleden van Cecil, Daphne en haar broer George voorop, geven hun geheimen evenwel maar moeizaam prijs. In elk nieuw deel hopt ‘Kind van een vreemde’ zonder enige waarschuwing een aantal decennia verder, en het is aan de lezer om uit de veelgelaagde gesprekken te ontcijferen waar we intussen aanbeland zijn en wat er is gebeurd. Telkens zijn de personages een stuk ouder, zien we hen door de ogen van iemand anders, zijn hun karakters veranderd, en liggen hun belangen elders. Hoe meer we

Zweed Karl Andersson publiceerde tussen 2006 en 2010 tien Destroyer magazines. Destroyer prees de schoonheid van tienerjongens, twinks in het jargon, en toonde dan ook ongegeneerd foto’s van pubers in zwembroekjes en slips. Geen verrassing dat Andersson zwaar tegenwind kreeg van de officiële holebibeweging en ook van de politie. De verdenking van pedofilie - of het P-woord, zoals hij het noemt - was nooit veraf. 'Gay Man’s Worst Friend' is een making of van het tijdschrift. Anderson slaagt er in kalm en beredeneerd terug te blikken op de hysterie die Destroyer veroorzaakte. Dit non-fictiewerk is geen spannend verhaal maar wel een pleidooi voor een niet-seksuele bewondering van tienerjongens. Hij herhaalt vaak dat de puberjongens moeten beschermd worden. Hij zegt dat bijna te vaak. Je voelt dan ook dat de a uteur het gevoel heeft zichzelf te moeten beschermen om niet de stempel van pedofiel te krijgen. Dit stoort hem duidelijk, vooral omdat hij er ook een zekere hypocrisie in herkent. Openlijk toegeven dat je als homoman tieners best aantrekkelijk vindt, is absoluut taboe, maar tegelijk staat het internet bol van beelden en verhalen van twinks. Misschien moeten we hier leren mee omgaan, lijkt de auteur te beweren, eerder dan er van weg te vluchten. Gay Man’s Worst Friend is aan te raden voor insiders in homomedia en holebiorganisaties. (TJ) - Karl Andersson, Gay Man’s Worst Friend, Entartetes Leben. Online te bestellen via www.destroyermag.com.

61


m

i meegen men

cd

All we hear is Lady Gaga...

Ik ga een bekentenis doen. Toen ‘The Fame’, het debuutalbum van Lady Gaga indertijd op mijn bureel belandde om te recenseren vond ik het zo slecht dat ik het zonde vond van de drukinkt om er ook maar één woord over te schrijven, een mening die werd gedeeld door de rest van de redactie. Het zou bijna een jaar duren voor ik bijdraaide, niet in het minst door de akoestische versies van de vele hits die Youtube overspoelden. Deze dame was echt een begenadigd liedjesschrijver met een verbazingwekkend vakmanschap. Met de ep ‘The Monster’ ging ik ten slotte volledig overslag. Net als de andere Little Monsters keek ik reikhalzend uit naar de release van haar tweede album ‘Born This Way’ die gepaard ging met een bijzonder uitgekiende marketing. Deze had als effect dat het titelnummer als een pijl naar de eerste positie in de internationale hitparades schoot. Ja, zelfs de meest devote fan hoorde duidelijk ‘Express yourself’ van Madonna, maar was het geen prachtig zelfverklaard anthem voor de holebigemeenschap? Helaas, het album zelf liet ook weer zien dat ‘Lady Gaga’ geschreven wordt met de ‘l’ van ‘leentjebuur’ al speelt ze dat vooral bij zichzelf. ‘Judas’ is een slecht vermomde ‘Bad Romance’ en bij ‘Americano’ doet ze zelfs geen moeite meer om te verhullen dat dit de nationaliteit is van ‘Alejandro’. Nochtans heeft ze het songschrijven niet verleerd, zo leren ons –opnieuw- de akoestische versies op Youtube. ‘The Edge Of Glory’ heeft een sterke melodie en ‘Hair’ is pure soul… die versmacht wordt door de goedkope overproductie. Blijkbaar heeft ze het Eurovisiesongfestival

ontdekt want verschillende nummers krijgen hetzelfde arrangement waarmee voormalige Oostbloklanden elk jaar vergeefs trachten te scoren. Het album dat volgt op een monstersucces is voor de meeste artiesten een struikelblok, één dat Gaga niet weet te ontwijken. Hoewel ‘Born This Way’ in absolute cijfers een succes kan genoemd worden, neemt het hitparadesucces van de singles dan ook langzaam af. Tijd om te herbronnen, Stefani. Al blijf ik deze keer wel geloven in je talent. (MC) - Lady Gaga, “Born This Way”, Interscope Records (Universal Music), 2011.

Binnenkort: Gustaph

Op youtube scoort hij al hiermee al een kleine hit, en dit najaar mogen we ook op radio mee genieten: Stef Caers alias Gustaph, gaat voluit solo, met zijn eerste EP waarop ook ‘Jaded’ staat. De jongen viel al op bij artiesten als Lalalover, Zap Mama, Moiano en Mo&Grazz en werd door De Standaard uitgeroepen tot één van dé talenten om in het oog te houden. Hij brouwt eigenzinnige en onweerstaanbare nummers die op de benen en het gevoel mikken, heet het in de perstekst: elektro met een ziel, pop met een duister kantje. (FB) Eerstdaags dus in de platenwinkel: de EP van Gustaph. Nu al op Youtube, en in november ook in ZiZo. 

De liefde van de wolf

Patrick Wolf stapt binnenkort in het huwelijksbootje met zijn vriend William Pollock en is blijkbaar dolverliefd. Tenminste, zo klinkt zijn vijfde studioplaat Lupercalia: een ode aan de liefde, overgoten met lekkere popdeuntjes. De nieuwe Wolf is dan ook veel toegankelijker dan zijn voorgangers. Opener ‘The City’ bewijst dit al meteen: het catchy pianodeuntje, de krachtige drums, die saxofoonsolo en het herhalende Won’t let the city destroy our love krijg je niet meer uit je hoofd. Denk je. Maar dan komt ‘House’, het tweede nummer van de plaat. Dit heeft een al even hoog meezinggehalte en zit weerom vol levensvreugde. Lekkere pop, puur en recht uit het hart, maar misschien iets te luchtig naar de smaak van sommigen. Geen probleem, naast deze lekkere, poppy feelgoodnummers brouwde de Londense singer-songwriter ook enkele pareltjes. ‘Time of my life’ is daar eentje van. Meer nog, dit is het hoogtepunt van het album. De fantastische vioolpartijen en de meeslepende melodie pakken je in de kraag en laten je niet meer los. Jammergenoeg komt die heerlijke flow tot stilstand op het toepasselijk genaamde ‘Slow motion’ dat een elektronica-afkooksel van de oude Patrick lijkt. Een afdankertje dat hier werd opgevist om de plaat te vullen? Gelukkig herpakt deze muzikale duizendpoot zich nog , en sluit hij de plaat af met aanstekelijk enthousiasme in ‘The Falcons’. De eindbalans is dus positief. ‘Lupercalia’ is een stilistisch sterke plaat en zorgt voor een hartverwarmende, zomerse verfrissing! (TVH) – Patrick Wolf, Lupercalia, Mercury/Hideout, 2011


m

i meegen men

Het moment waarop een voormalige voorloper in de achterhoede belandt, heeft altijd iets pijnlijk. Het Parijse danslabel Ed Banger Records was enkele seizoenen lang ieders lieveling. Elke maxi met hun labelprint werd geheid een discotheekhit. Toen Justice doorbrak naar een breed publiek en hun mokerelectro de zomerfestivals deed ontploffen, leek het succes van het label niet op te kunnen. Helaas klonken veel releases op Ed Banger Records gelijkaardig, waardoor al snel de verveling toesloeg. Ook SebastiAn a.k.a. Sebastian Akchoté zit kniediep verzonken in de Ed Banger sound. De voorbije jaren verschenen al een hele reeks maxi’s, maar hij maakt voor zijn debuut-cd een verse start met enkel nieuw werk. Niet minder dan 22 tracks serveert hij op ‘Total’, doch het zijn voor merendeel spielereien en niemendalletjes. Het gros van de nummers blijft in de buurt van de oerfranse klanken van Justice en Daft Punk, enkel wanneer SebastiAn hulp van buitenaf inroept (‘Love In Motion’ met een bijna onherkenbare Mayer Hawthorne en ‘C.T.F.O.’ met M.I.A.) kan hij de aandacht gaande houden. Een gemiste kans, dus. Maar het moet gezegd, de hoes is fantastisch. Op de coverfoto (van de hand van Jean Baptiste Mondino) tref je twee innig kussende jongens. Bij nader toezicht blijken het twee perfect gefotoshopte portretten van SebastiAn zelf. Je zou er voor minder op de TGV springen om een promoposter van een Parijs reclamepaneel te gaan pikken. (MS) - SebastiAn, Total, Ed Banger Records/ Warner Music, 2011

Bejaard en hip? Het ene spreekt het andere niet tegen. Wat hebben nichten toch met bejaarde vrouwen? Liza Minelli, de Zangeres Zonder Naam, La Esterella,… hoe ouder en tragischer, hoe meer homo’s hen op de handen dragen. In Frankrijk wordt Brigitte Fontaine in homomiddens vereerd als een halfgodin. En terecht. Fontaine is een toonbeeld van de Franse hang naar excentriciteit en individualiteit. Ze ziet er wereldvreemd uit, als een vogelschrik in couturierskleding. Ze is oud en stakerig, maar in essentie is ze een meisje van 72. Ze debuteerde midden jaren zestig met chansons die ze zelf omschreef als “décadentes et fantasmagoriques”, die in niets leken op wat haar tijdsgenoten penden. Doorheen de jaren volgde Fontaine een bijzonder grillig parcours, waarbij ze samenwerkte aanging met artiesten van zeer uiteenlopend pluimage: Sonic Youth, The Art Ensemble of Chicago, Etienne Daho, Noir Désir, Gotan Project… In Frankrijk geniet Fontaine van een cultstatus van formaat, maar buiten de landsgrenzen blijft ze een onbekende en ook in eigen land scoorde ze nimmer commerciële successen. Om haar bij een breder publiek te introduceren droeg haar platenfirma haar op om een duettenplaat - het wondermiddel om nieuwe marktsegmenten te verkennen - op te nemen. Haar label had graag gezien dat Fontaine haar bekendste nummers hernam met gefêteerde artiesten. Fontaine koos echter voor een repertoire van nieuwe songs en vergeten oudere nummers. Geen verrassingen verder onder de gaststemmen, want op Arno na werkte zij met allen al eerder samen. Niettemin klinkt Fontaine op haar gezegende leeftijd bijzonder vitaal en is ook ‘L’un n’empêche pas l’autre’ alweer een uitstekende plaat. Hoogtepunten zijn ondermeer het witheet rockende ‘Inadaptée’ (een duet met Arno) en het heerlijk absurde ‘Dancefloor’. Dat laatste nummer is een duet met haar hartsvriendin Grace Jones, wiens zoon Ivor Guest net als bij haar vorige cd achter de knoppen zat. (MS) - Brigitte Fontaine, L’un n’empêche pas l’autre, Polydor/Universal, 2011

IJzige blikken op The Mountain

film

Somebody called him SebastiAn

Al in de eerste minuten van de film blijkt het overduidelijk: hier is iets misgegaan tussen de twee hoofdrolspelers, Nora en Solveig. We zien de twee dames op een tocht in de sneeuw door de Noorse bergen, maar het vakantiegevoel is ver te zoeken. De zwangere Solveig kan maar niets goed doen in de ogen van haar vriendin Nora. Als kijker vraag je jezelf al snel af waarom deze twee dames eigenlijk samen aan deze tocht zijn begonnen en wat ze überhaupt nog samen in een relatie doen. De kijker die vooraf de recensies en filmverslagen al heeft doorgelezen weet natuurlijk al lang waarom de dames elkaar dit aandoen. Voor de nietsvermoedende kijker ontvouwt het hele plot zich langzaam gedurende de film. In een tempo wat goed past bij het prachtige landschap waar het verhaal zich in afspeelt. Een tip: lees vooraf geen extra recensies of filmverslagen in dit geval. Want juist het feit dat je als kijker niet weet waarom Nora en Solveig de tocht maken en hoe het toch komt dat Solveig niets goed kan doen in de ogen van Nora houden de film boeiend. Ik kan me voorstellen dat als het hele plot al bekend is, de vijf kwartier iets te lang blijken om de aandacht bij de film te houden. Regisseur Ole Giæver neemt de tijd voor een plot dat in de gemiddelde Amerikaanse kaskraker zeker in vijftien minuten verteld zou worden. En daar moet je maar net van houden. Een tweede keer kijken, bijvoorbeeld op DVD, zou van mij teveel gevraagd zijn. De eerste keer echter maakt de combinatie van de vragen die je je als kijker stelt, het prachtige landschap, de ijzige wind en de mooie, maar kille, filmmuziek het toch tot een interessant geheel en het kijken waard. (SB) - Fjellet/The Mountain, Ole Giæver, o.a. op het Gents Filmfestival

63


flikkerzicht

door Tom Bouden

pottenkijken

door Vero B eauprez

colofon hoofd- en eindredactie fran bambust redactie paul borghs Junes

An GydĂŠ

joyca LEplae

liesbeth van gysegem

chris Cnop

mark coel

evelien van gerwen medewerkers isha van alsenoy

janis ian

sharmila madhvani

marijke maes

manon

annelies dalemans

susan brooijmans

kenneth mills

vormgeving virginie soetaert coverillustratie johan cosijns strip Vero Beauprez

annelies cuypers

mark cloostermans

lien de ruyck

mark sergeant

hannelore goossens wendy donckers thierry scheers

mieke stessens

timothy

tim van hamme lut verstappen

Tom Bouden druk Geers Offset kalender kalender@cavaria.be deadlines kalender en zozi

november/december : 30 september 2011 administratie en advertenties olivier.deschodt@cavaria.be, 09 - 223 69 29 bureau kammerstraat 22 zizo@cavaria.be

valerie De Groodt

pieter duysburgh

www.zizo-magazine.be jaarabonnementen 18 euro voor verzending onder plastic folie

9000 gent

t 09 -223 69 29

28 euro voor verzending onder gesloten envelop

f 09 -223 58 21

rek. nr. 068-2159688-10

verantwoordelijke uitgever robbe herreman zizo is een pluralistisch blad dat ruimte wil bieden aan alle homoâ&#x20AC;&#x2122;s, lesbiennes, biseksuelen en transgenders, ongeacht hun politieke, religieuze of filosofische overtuiging, in zoverre ze de homoseksuele emancipatie daadwerkelijk nastreven ZiZo is een onafhankelijk blad dat uitgegeven wordt door çavaria.


OB48923

Abonneer u nu op MO ! Wilt u elke maand een boeiende portie mondiale informatie in uw bus ontvangen? Bestel dan nu een abonnement op MO* via www.MO.be/ magazine/abonneren, promotie@mo.be of 02 536 19 77.

MO*. Uw maandelijks mondiaal magazine.

www.MO.be


www.bigfi sh-cp.be

presentation sponsors

lle films, a k expo op e n td e n n O e t r ekconce filmmuzi

ZiZo 115  

september-oktober 2011