Χρήστος Δασκαλοθανάσης: Οργανωσιακή κουλτούρα και επαγγελματική ικανοποίηση εκπαιδευτικών

Page 1

ΧΡΗΣΤΟΣ Γ. ΔΑ ΣΚ ΑΛΟΘΑΝΑ ΣΗΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΉ

ΚΟΥΛΤΟΎΡΑ

ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΉ

ΙΚΑΝΟΠΟΊΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ

Η περίπτωση τριών Δημοτικών σχολείων της Μαγνησίας

Carpe Librum


Σν παξόλ έξγν πλεπκαηηθήο ηδηνθηεζίαο πξνζηαηεύεηαη από ηηο δηαηάμεηο ηεο ειιεληθήο λνκνζεζίαο (Ν. 2121/1993 όπσο έρεη ηξνπνπνηεζεί θαη ηζρύεη ζήκεξα) θαη από ηηο δηεζλείο ζπκβάζεηο πεξί πλεπκαηηθήο ηδηνθηεζίαο. Απαγνξεύεηαη απνιύησο, ρσξίο γξαπηή άδεηα ηνπ ζπγγξαθέα, ε θαηά νπνηνλδήπνηε ηξόπν ή νπνηνδήπνηε κέζν (ειεθηξνληθό, κεραληθό ή άιιν) αληηγξαθή, θσηναλαηύπσζε, θαη ελ γέλεη αλαπαξαγσγή, εθκίζζσζε ή δαλεηζκόο, κεηάθξαζε, δηαζθεπή, αλακεηάδνζε ζην θνηλό, ζε νπνηαδήπνηε κνξθή θαη ε ελ γέλεη εθκεηάιιεπζε ηνπ ζπλόινπ ή κέξνπο ηνπ έξγνπ.

Σίηινο: Οξγαλσζηαθή θνπιηνύξα θαη επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε εθπαηδεπηηθώλ ΢πγγξαθέαο: Υξήζηνο Γ. Γαζθαινζαλάζεο E-mail: cgdask@gmail.com Γεκηνπξγία εμσθύιινπ: Πέηξνο Αλαζηαζίνπ Μαθέηα εμσθύιινπ: Vecteasy.com Δπηκέιεηα έθδνζεο: Πιάησλ Μαιιηάγθαο - Carpe Librum www.carpelibrum.gr E-mail: info@carpelibrum.gr © 2022 Carpe Librum & Υξήζηνο Γ. Γαζθαινζαλάζεο ISBN 978-618-5186-50-0


ΥΡΗ΢ΣΟ΢ Γ. ΓΑ΢ΚΑΛΟΘΑΝΑ΢Η΢

ΟΡΓΑΝΩ΢ΙΑΚΗ ΚΟΤΛΣΟΤΡΑ ΚΑΙ ΔΠΑΓΓΔΛΜΑΣΙΚΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗ΢Η ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΩΝ Η πεξίπησζε ηξηώλ Γεκνηηθώλ ζρνιείσλ ηεο Μαγλεζίαο

Carpe Librum


Πεξηερόκελα ΠΡΟΛΟΓΟ΢ ............................................................................................................................................. 1 ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1ν......................................................................................................................................... 2 1.1 Δηζαγσγή........................................................................................................................................ 2 1.2 ΢θνπόο ηεο έξεπλαο ........................................................................................................................ 2 1.3 Οξηζκνί .......................................................................................................................................... 3 1.4 Δξεπλεηηθό εξώηεκα θαη ππόζεζε ................................................................................................. 3 ΚΔΦΑΛΑΙΟ 2ν......................................................................................................................................... 4 2.1 Δηζαγσγηθά .................................................................................................................................... 4 2.2 Δπαγγεικαηηθή Ιθαλνπνίεζε ......................................................................................................... 4 2.2.1 Οξηζκνί γηα ηελ Δπαγγεικαηηθή Ιθαλνπνίεζε........................................................................ 4 2.2.2 Η έλλνηα ηεο επαγγεικαηηθήο ηθαλνπνίεζεο .......................................................................... 6 2.2.2.1 Θεσξία Ιεξάξρεζεο Αλαγθώλ .......................................................................................... 6 2.2.2.2 Η ζεσξία ησλ δύν παξαγόλησλ ηνπ Herzberg .................................................................. 8 2.2.2.3 Η ζεσξία ηνπ Alderfer ...................................................................................................... 8 2.3 Θεσξίεο Γηαδηθαζηηθέο ................................................................................................................. 9 2.3.1 Η ζεσξία ηνπ Vroom .............................................................................................................. 9 2.3.2 Η ζεσξία ηζόηεηαο ηνπ Adams ............................................................................................... 9 2.3.3 Η ζεσξία ζηόρσλ ηνπ Locke ................................................................................................... 9 ΚΔΦΑΛΑΙΟ 3ν....................................................................................................................................... 11 3.1 Οξγαλσζηαθή θνπιηνύξα ............................................................................................................. 11 3.1.1 Οξηζκνί γηα ηελ Οξγαλσζηαθή θνπιηνύξα ........................................................................... 11 3.1.2 Μνληέια Οξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο................................................................................... 13 3.2 Η ζεκαζία ηεο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο................................................................................. 16 ΚΔΦΑΛΑΙΟ 4ν ...................................................................................................................................... 17 Δξεπλεηηθή πξνζέγγηζε .......................................................................................................................... 17 4.1 Μεζνδνινγία ................................................................................................................................ 17 4.1.1 Δξγαιείν ζπιινγήο δεδνκέλσλ............................................................................................. 17 4.1.2 ΢πκκεηέρνληεο ...................................................................................................................... 17 4.2 Όξγαλα Μέηξεζεο ..................................................................................................................... 19 4.2.1 Οξγαλσζηαθή Κνπιηνύξα .................................................................................................... 19 4.2.2 Δπαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε ................................................................................................ 22 ΚΔΦΑΛΑΙΟ 5ν ...................................................................................................................................... 24 5.1 Απνηειέζκαηα ............................................................................................................................. 24 5.1.1 Γηεξεύλεζε ηνπ Δξσηεκαηνινγίνπ Οξγαλσζηαθήο Κνπιηνύξαο ........................................ 24 5.1.2 Γηεξεύλεζε ηνπ Δξσηεκαηνινγίνπ Καηαγξαθήο ηεο Δπαγγεικαηηθήο Ιθαλνπνίεζεο – Employee Satisfaction Inventory - (ESI) ....................................................................................... 25 5.2 Αλαιύζεηο .................................................................................................................................... 26 5.2.1 Δξεπλεηηθή Τπόζεζε: Η νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα πξνβιέπεη/ζπζρεηίδεηαη κε ηελ εξγαζηαθή ηθαλνπνίεζε. ................................................................................................................ 26 ΚΔΦΑΛΑΙΟ 6ν....................................................................................................................................... 30 ΢πκπεξάζκαηα ................................................................................................................................... 30 Βηβιηνγξαθία ..................................................................................................................................... 32 ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ ....................................................................................................................................... 34


ΠΡΟΛΟΓΟ΢ Η παξνύζα εξγαζία ζηνρεύεη λα κειεηήζεη ην θαηλόκελν ηεο επαγγεικαηηθήο ηθαλνπνίεζεο ησλ εθπαηδεπηηθώλ ζε 3 δεκόζηα ζρνιεία ηεο επξύηεξεο πεξηνρήο ηνπ Γ. Βόινπ – Ν. Μαγλεζίαο ζε ζπλάξηεζε κε ηελ νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα ησλ ζρνιείσλ απηώλ. Δηδηθόηεξα, ζθνπόο ηεο εξγαζίαο είλαη λα κεηξήζεη ηα επίπεδα ηεο επαγγεικαηηθήο ηθαλνπνίεζεο ησλ εθπαηδεπηηθώλ πνπ ηα ζηειερώλνπλ θαη λα πξνζδηνξίζεη ην ζηπι ηεο ππάξρνπζαο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο αιιά θαη λα δηεξεπλεζεί πην είλαη ην επηζπκεηό κνληέιν νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο πνπ πξέπεη λα εθαξκνζηεί.

Η Δπαγγεικαηηθή Ιθαλνπνίεζε νξίδεηαη σο κηα επράξηζηε ζπλαηζζεκαηηθή θαηάζηαζε ε νπνία πξνθύπηεη από ηελ απνηίκεζε θάπνηνπ από ηελ εξγαζία ηνπ θαη από ηελ εθηίκεζε όηη ε δνπιεηά ηνπ, ηνπ επηηξέπεη ηελ πιήξσζε ησλ εξγαζηαθώλ ηνπ αμηώλ, από άπνςε πεξηβάιινληνο εξγαζίαο, αξκνδηνηήησλ, απνδνρώλ, ζρέζεσλ κε ηελ εγεζία θαη επθαηξηώλ εμέιημεο. Η νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα απνηειεί έλα κνηίβν από ζεκειηώδεηο αμηώζεηο πνπ έρνπλ εθεπξεζεί ή αλαθαιπθζεί από κηα νκάδα αηόκσλ ζηελ πξνζπάζεηά ηνπο λα κάζνπλ λα αληηκεησπίδνπλ ηα πξνβιήκαηα εμσηεξηθήο πξνζαξκνγήο θαη εζσηεξηθήο νινθιήξσζεο, θαη νη νπνίεο έρνπλ απνδεηρζεί αξθεηά απνηειεζκαηηθέο ώζηε λα ζεσξνύληαη έγθπξεο θαη, ζπλαθόινπζα, λα δηδάζθνληαη ζε λέα κέιε σο ζσζηόο ηξόπνο αληίιεςεο θαη ζθέςεο. ΢ην 1ν θεθάιαην γίλεηαη αλαθνξά ζην ζθνπό ηεο έξεπλαο θαη ηίζεηαη ην εξεπλεηηθό εξώηεκα θαη ε εξεπλεηηθή ππόζεζε. ΢ην 2ν θαη 3ν θεθάιαην γίλεηαη αλάιπζε ησλ δύν ελλνηώλ (επαγγεικαηηθήο ηθαλνπνίεζεο θαη νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο) κε νξηζκνύο, ζεσξίεο θαη κνληέια γηα ηελ θαηαλόεζε ηνπ ζεσξεηηθνύ ηνπο ππνβάζξνπ, ΢ην 4ν θεθάιαην παξνπζηάδεηαη ε κεζνδνινγία ηεο εξεπλεηηθήο πξνζέγγηζεο, νη ζπκκεηέρνληεο, ην εξγαιείν ζπιινγήο δεδνκέλσλ θαη ηα όξγαλα κέηξεζεο ησλ δύν ελλνηώλ. ΢ην 5ν θεθάιαην γίλεηαη ιεπηνκεξήο αλάιπζε ησλ δεδνκέλσλ θαη ηέινο ζην 6ν θεθάιαην παξνπζηάδνληαη ηα ζπκπεξάζκαηα ηεο έξεπλαο. 1


ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1ν 1.1 Δηζαγσγή Γηαλύνπκε, παγθόζκηα, κηα πεξίνδν κεγάισλ θαη ηαρύηαησλ αιιαγώλ ζε όινπο ηνπο ηνκείο ηεο δσήο. Ωο ρώξα, ιόγσ ηεο νηθνλνκηθήο θξίζεο, εδώ θαη κηα δεθαεηία πεξίπνπ, βηώλνπκε ζαξσηηθέο αιιαγέο ζε θάζε επίπεδν, πνπ κεηαζρεκάηηζαλ δξακαηηθά ηε δσή καο. Δπαίζζεηνη ηνκείο ηεο θνηλσλίαο έρνπλ ζηγεί, κε δπζάξεζηα απνηειέζκαηα. Έλαο από απηνύο είλαη θαη ε απαζρόιεζε πνπ απνηειεί ζεκειηώδε πηπρή ηεο δσήο θαη επεξεάδεη ζεκαληηθά ηελ θαζεκεξηλόηεηα ελόο αηόκνπ θαζνξίδνληαο ηηο ζρέζεηο ηνπ κε ηνπο άιινπο θαη ηε ζπκπεξηθνξά ηνπ. Αλαπόζπαζην θνκκάηη ηεο απαζρόιεζεο είλαη θαη ε επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε πνπ ζεσξείηαη έλαο από ηνπο βαζηθόηεξνπο παξάγνληεο πνπ επεξεάδνπλ ηελ απόδνζε ησλ ππαιιήισλ θαη ηελ αξηηόηεξε ιεηηνπξγία θαη απνηειεζκαηηθόηεηα ησλ νξγαληζκώλ. ΢πλεπώο θξίλεηαη επηηαθηηθή αλάγθε ε ηθαλνπνίεζε ηνπ αλζξώπηλνπ παξάγνληα ηνπ νξγαληζκώλ. Ιδηαίηεξα ζην ρώξν ηεο εθπαίδεπζεο, κε έλα έληνλα ζπγθεληξσηηθό θαη αλειαζηηθό εθπαηδεπηηθό ζύζηεκα, κε κεησκέλνπο αλζξώπηλνπο θαη νηθνλνκηθνύο πόξνπο, κέζα ζε κηα θνηλσλία πνπ δηαξθώο κεηαζρεκαηίδεηαη κε θξελήξεηο ξπζκνύο, αζθείηαη ζηνλ εθπαηδεπηηθό έληνλε επίδξαζε ηόζν ζην επίπεδν ηεο επαγγεικαηηθήο ηθαλνπνίεζεο άξα θαη ζηελ πνηόηεηα ηνπ παξερόκελνπ έξγνπ όζν θαη ζηελ ςπρνζπλαηζζεκαηηθή ηνπ θαηάζηαζε κε δπζάξεζηα πνιιέο θνξέο απνηειέζκαηα (έληνλν άγρνο, θαηάζιηςε, αλαζθάιεηα, εμνπζέλσζε)1.

1.2 ΢θνπόο ηεο έξεπλαο Αληηθεηκεληθόο ζθνπόο ηεο παξνύζαο εξγαζίαο είλαη λα δηαπηζησζεί ε ππάξρνπζα νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα ζε 3 Γεκνηηθά ζρνιεία ηεο επξύηεξεο πεξηνρήο ηνπ Γ. Βόινπ, λα θαηαγξαθεί ην επίπεδν ηεο Δπαγγεικαηηθήο Ιθαλνπνίεζεο ησλ εθπαηδεπηηθώλ πνπ εξγάδνληαη ζε απηά θαη λα ζρεκαηίζνπκε άπνςε γηα ην θαηά πόζν ε θπξίαξρε νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα ζπζρεηίδεηαη κε ην βαζκό ηεο Δπαγγεικαηηθήο Ιθαλνπνίεζεο. Καη απηό ζε κηα επνρή βαζύηαηεο νηθνλνκηθήο θξίζεο θαη ζε κηα πεξίνδν ξαγδαίσλ αιιαγώλ πνπ ζπληεινύληαη ζηνλ ρώξν ηεο εθπαίδεπζεο θαη όρη 1

Marie Brown & Sue Ralf, Towards the Identification of Stress in Teachers.Reseach in Education 1992, 103-110

2


κόλν θαη θαίλεηαη λα έρεη επηπηώζεηο θαη ζην επίπεδν ηεο ηθαλνπνίεζεο ησλ εθπαηδεπηηθώλ.

1.3 Οξηζκνί Οργανφζιακή κοσληούρα: ΢ύκθσλα κε ηνλ E. Schein2, θνπιηνύξα είλαη έλα δνκεκέλν ζύλνιν από βαζηθέο παξαδνρέο, πνπ έρνπλ αλαθαιπθζεί-εθεπξεζεί ή αλαπηπρζεί από κία δεδνκέλε νκάδα θαζώο απηή καζαίλεη λα αληηκεησπίδεη πξνβιήκαηα εμσηεξηθήο πξνζαξκνγήο ή εζσηεξηθήο νινθιήξσζεο-νη νπνίεο έρνπλ απνδώζεη ηθαλνπνηεηηθά ζην παξειζόλ ώζηε λα ζεσξνύληαη όηη ηζρύνπλ γεληθά θαη επνκέλσο λα κπνξνύλ λα δηδαρζνύλ ζε λέα κέιε σο ζσζηόο ηξόπνο αληίιεςεο, ζθέςεο, αίζζεζεο ζρεηηθά κε ηα πξνβιήκαηα απηά. Επαγγελμαηική

ικανοποίηζη:

΢ύκθσλα κε ηνλ

Locke3-4, ε επαγγεικαηηθή

ηθαλνπνίεζε νξίδεηαη ε ζεηηθή ζπλαηζζεκαηηθή αληαπόθξηζε ηνπ αηόκνπ πξνο ην ζπγθεθξηκέλν έξγν πνπ αζθεί, εθόζνλ εθπιεξώλνληαη νη επαγγεικαηηθέο ηνπ αμίεο.

1.4 Δξεπλεηηθό εξώηεκα θαη ππόζεζε Σν εξεπλεηηθό εξώηεκα ηεο εξγαζίαο έρεη σο εμήο: Η νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα πξνβιέπεη/ζπζρεηίδεηαη ζεηηθά ή αξλεηηθά κε ηελ εξγαζηαθή ηθαλνπνίεζε; Η εξεπλεηηθή ππόζεζε ηεο εξγαζίαο έρεη σο εμήο: Η Οξγαλσζηαθή Κνπιηνύξα πξνβιέπεη/ζπζρεηίδεηαη ζεηηθά κε ηελ Δπαγγεικαηηθή Ιθαλνπνίεζε.

2

Edgar Schein, The role of the founder in creating organizational culture, Prentice Hall ,New Jersey 1995 Edwin Locke, The Nature and Causes of Job Satisfaction. Handbook of Industrial and Organizational Psychology, California 1976, ςελ. 1297-1343. 4 Ο Locke κεωρεί ότι προκειμζνου για τθ διαμόρφωςθ τθσ επαγγελματικισ ικανοποίθςθσ είναι απαραίτθτθ θ φπαρξθ προχποκζςεων, όπωσ να αποτελεί θ εργαςία πρόκλθςθ για τον εργαηόμενο, να αμείβεται θ καλι απόδοςθ, να δίνεται ςτον εργαηόμενο κετικι ενίςχυςθ για το επιτυχζσ ζργο, να υπάρχουν καλζσ ςυνκικεσ εργαςίασ, ςωςτι εποπτεία και κετικζσ διαπροςωπικζσ ςχζςεισ ςτο χϊρο εργαςίασ. 3

3


ΚΔΦΑΛΑΙΟ 2ν 2.1 Δηζαγσγηθά ΢ε απηό ην θεθάιαην γίλεηαη πξνζπάζεηα λα δνζεί ε πιήξεο πεξηγξαθή ηεο έλλνηαο ηεο επαγγεικαηηθήο ηθαλνπνίεζεο κέζα από ηε βηβιηνγξαθία θαη λα πεξηγξαθεί ε ζρέζε

ησλ

ελλνηώλ

ηεο

Οξγαλσζηαθήο

Κνπιηνύξαο

θαη

Δπαγγεικαηηθήο

Ιθαλνπνίεζεο. Πεξηγξάθεηαη ε νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα θαζώο θαη νη δηάθνξνη ηύπνη ηεο θαη αλαιύεηαη ε ζεκαζία ηεο.

2.2 Δπαγγεικαηηθή Ιθαλνπνίεζε 2.2.1 Οξηζκνί γηα ηελ Δπαγγεικαηηθή Ιθαλνπνίεζε

Καηά θαηξνύο έρνπλ δνζεί από δηάθνξνπο εξεπλεηέο πνιινί νξηζκνί ηελ επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε αλαθεξόκελνη ζε ζηάζεηο θαη ζπλαηζζήκαηα ησλ αλζξώπσλ γηα ηελ εξγαζία ηνπο. Καη ελώ ζπρλά νξίδεηαη σο κηα ζπλαηζζεκαηηθή αληίδξαζε ηνπ αλζξώπνπ απέλαληη ζηελ εξγαζία ηνπ, πώο δειαδή έλαο εξγαδόκελνο αηζζάλεηαη γηα ηε δνπιεηά ηνπ, είλαη έλα θαηλόκελν πνιπζύλζεην θαζώο εκπιέθεηαη ζε θάζε πηπρή ηεο εξγαζίαο από ηελ εξγαζία ηελ ίδηα, ηηο ζπλζήθεο, ην ρώξν, ηηο απνδνρέο έσο ηελ εγεζία θαη κεηξάηαη ζύκθσλα κε ηνλ Spector σο κηα απνηίκεζε αμηνιόγεζεο εξγαζηαθώλ ραξαθηεξηζηηθώλ5. Υσξίο λα ππάξρεη έλαο θνηλά απνδεθηόο νξηζκόο γηα ηελ επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε, εληνύηνηο έλαο επξέσο απνδεθηόο νξηζκόο είλαη ηνπ Locke ζύκθσλα κε ηνλ νπνίν ε επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε είλαη «κηα επράξηζηε ζπλαηζζεκαηηθή θαηάζηαζε ε νπνία πξνθύπηεη από ηελ απνηίκεζε θάπνηνπ από ηελ εξγαζία ηνπ θαη από ηελ εθηίκεζε όηη ε δνπιεηά ηνπ, ηνπ επηηξέπεη ηελ πιήξσζε ησλ εξγαζηαθώλ ηνπ αμηώλ».6

5

Ο Paul Spector ςτο άρκρο του Measurement of human service staff satisfaction: development of the Job Satisfaction Survey ςτο περιοδικό American Journal of Community Psychology το 1985, αναφζρεται εννζα επιπζδων ςφςτθμα μζτρθςθσ τθσ επαγγελματικισ ικανοποίθςθσ. 6 Edwin Locke, The Nature and Causes of Job Satisfaction. Handbook of Industrial and Organizational Psychology, California 1976, ςελ. 1300

4


Οη Dawis θαη Lofquist7 όξηζαλ ηελ εξγαζηαθή ηθαλνπνίεζε σο «...ην απνηέιεζκα ηεο αμηνιόγεζεο πνπ θάλεη ην άηνκν γηα ην βαζκό πνπ ην εξγαζηαθό ηνπ πεξηβάιινλ θαιύπηεη ηηο αλάγθεο ηνπ». Ο

Lease8

όξηζε

ηελ

εξγαζηαθή

ηθαλνπνίεζε

σο

«...ηνλ

ζπλαηζζεκαηηθό

πξνζαλαηνιηζκό ηνπ εξγαδνκέλνπ σο πξνο ηνλ εξγαζηαθό ηνπ ξόιν ζηνλ νξγαληζκό». ΢ύκθσλα κε ηνλ Allport9, ε επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε είλαη κηα ζπλνιηθή ζηάζε ηνπ αηόκνπ πξνο ηελ εξγαζία ηνπ. ΢ύκθσλα κε ηνλ νξηζκό πνπ ν ίδηνο δίλεη, ε ζηάζε είλαη κηα λνεηηθή θαη λεπξηθή θαηάζηαζε εηνηκόηεηαο, πνπ δηακνξθώλεηαη κέζα από ηελ εκπεηξία ηνπ αηόκνπ θαη αζθεί θαηεπζπληηθή ή δπλακηθή επίδξαζε ζηελ αληαπόθξηζε ηνπ αηόκνπ πξνο όια ηα αληηθείκελα θαη ηηο θαηαζηάζεηο ζηα νπνία απηή αλαθέξεηαη. Καηά ηνλ Furnham10, ε επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε κπνξεί λα νξηζηεί σο ην ζεηηθό ή αξλεηηθό ζπλαίζζεκα κε ην νπνίν νη εξγαδόκελνη αληηκεησπίδνπλ ηελ εξγαζία ηνπο θαη ην εξγαζηαθό ηνπο πεξηβάιινλ θαη πεξηγξάθεη πόζν επηπρηζκέλνο ή δπζηπρηζκέλνο ληώζεη θάπνηνο ζηνλ ρώξν πνπ εξγάδεηαη. Καηά ηνπο Zembyla & Papanastasiou11 «ν όξνο δηδαζθαιηθή επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε αλαθέξεηαη ζηε ζπλαηζζεκαηηθή ζρέζε εθπαηδεπηηθνύ κε ηνλ δηδαζθαιηθό ηνπ ξόιν θαη είλαη κηα ιεηηνπξγία ηεο αληηιακβαλόκελεο ζρέζεο αλάκεζα ζην ηη απνδεηά από ηε δηδαζθαιία ν εθπαηδεπηηθόο θαη ζην ηη αληηιακβάλεηαη όηη πξνζθέξεη ζηνλ ίδην». Βέβαηα θαηά ηνλ Evans12, πνιινί εξεπλεηέο, παξά ηηο δηαθνξεηηθέο πξνζεγγίζεηο, ζεσξνύλ όηη ε επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε είλαη θάηη ην απηνλόεην θαη έηζη

7

Οι Rene Dawis & Lloyd Lofquist, ςτο A psychological theory of work adjustmen.University Minnesota Press, Minnesota 1984, ςθμείωςαν επίςθσ ότι θ παραμονι ςτθν εργαςία μπορεί να προβλεφκεί από τθν αντιςτοιχία τθσ προςωπικότθτασ εργαςίασ ενόσ ατόμου με το περιβάλλον εργαςίασ. 8 Suzanne Lease, Annual review, 1993-1997:work attitudes and outcomes, Journal of Vocational Behaviour, 1998, Volume 53, ςελ. 155. 9 Gordon Allport, The nature of prejudice, Addison-Wesley, Oxford 1954 10 Adrian Furnham,The Psychology of Behaviour at Work. The individual in organization, Psychology Press, Hove East Sussex 1997 11 MIchalinos Zembylas, &Elena Papanastasiou, 2006. Sources of teacher job satisfaction and dissatisfaction in Cyprus. A journal of comparative education. Science and Education, 2006, ςελ. 229-247. 12 Linda Evans, Understanding Teacher Morale And Job Satisfactio, Teaching and Teacher Education, 1997, ςελ.. 831-845.

5


ειάρηζηνη είλαη εθείλνη πνπ επηρείξεζαλ λα δηαηππώζνπλ έλαλ απζηεξό ελλνηνινγηθό θαη ιεηηνπξγηθό νξηζκό ηεο.

2.2.2 Η έλλνηα ηεο επαγγεικαηηθήο ηθαλνπνίεζεο

Οη εξεπλεηέο ηεο νξγαλσηηθήο ςπρνινγίαο έρνπλ κειεηήζεη εθηεηακέλα ηηο αηηίεο θαη ηηο ζπλέπεηεο ηεο επαγγεικαηηθήο ηθαλνπνίεζεο ησλ εξγαδνκέλσλ, ιόγσ ηνπ όηη είλαη άκεζα ζπλδεδεκέλε κε ηελ νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα θαη ηελ πνξεία αλάπηπμεο ηεο επηρείξεζεο ζηελ νπνία ππεξεηνύλ θαη απνηειεί θεληξηθή κεηαβιεηή γηα πνιιέο ζεσξίεο πνπ έρνπλ ζρέζε κε νξγαλσζηαθά θαηλόκελα. Ωο εμαξηεκέλε κεηαβιεηή θαίλεηαη όηη επεξεάδεηαη από έλα πιήζνο παξαγόλησλ όπσο: νη απνδνρέο, ε θύζε ηεο εξγαζίαο, ε ζρέζε κε ηνλ άκεζν πξντζηάκελν, ε ζπκκεηνρή ησλ εξγαδνκέλσλ ζηε δηαδηθαζία ιήςεο απνθάζεσλ, νη δηαπξνζσπηθέο ζρέζεηο κεηαμύ ησλ εξγαδνκέλσλ, νη απνθάζεηο πνπ ιακβάλνληαη ζηηο ζρνιηθέο κνλάδεο θαη ν ηξόπνο δηνίθεζεο ησλ ζρνιηθώλ κνλάδσλ13 θαη κηα ζεηξά από δεκνγξαθηθά ραξαθηεξηζηηθά όπσο ε ειηθία, ην θύιν, ε νηθνγελεηαθή θαηάζηαζε θαη ε εξγαζηαθή εκπεηξία14. Ωο ε πην κειεηεκέλε κεηαβιεηή ζην ρώξν ηεο εξγαζίαο, ζπλδέεηαη ζηελά κε ηελ έλλνηα ησλ θηλήηξσλ πνπ απνηέιεζαλ ηε βάζε γηα ηελ θαηαζθεπή κνληέισλ θαη θιηκάθσλ κέηξεζήο ηεο. Κύξηνο εκπλεπζηήο ηεο «ζεσξίαο ησλ θηλήηξσλ» πνπ ζηεξίρζεθε ζηηο πξνηεξαηόηεηεο πνπ ζέηεη ε ςπρνζσκαηηθή θαη θνηλσληθή ππόζηαζε ηνπ αλζξώπνπ είλαη ν Abraham Maslow15.

2.2.2.1 Θεσξία Ιεξάξρεζεο Αλαγθώλ

Η ζεσξία ηνπ Maslow, είρε ηδηαίηεξε απήρεζε ζηνλ εξγαζηαθό ρώξν θαη ζπλδέεη ηελ ηθαλνπνίεζε από ηελ εξγαζία κε ηελ ηθαλνπνίεζε ησλ πέληε ηεξαξρηθώλ αλαγθώλ 13

Ronit Bogler, Two profiles of schoolteachers:a discriminant analysis of job satisfaction, Teaching and Teacher Education, 2002, ςελ. 665-673. 14 Beverly Klecker & William Loadman, Male elementary school teachers ratings of job satisfaction by years of teaching experience.Education, 1999,ςελ. 504-513. 15 Το Motivation and Personality, είναι ζνα από τα ςθμαντικότερα ζργα του Αμερικανοφ ψυχολόγου,Abraham H. Maslow,. Δθμοςιεφκθκε για πρϊτθ φορά το 1954 και ζχει γίνει πια κλαςικό, πιο γνωςτό για το περίγραμμα Maslow τθσ ιεραρχικισ πυραμίδασ των ανκρϊπινων αναγκϊν, το οποίο αποτζλεςε το ςτυλοβάτθ τθσ κατανόθςθσ τθσ ανκρϊπινθσ φφςθσ.

6


ηνπ αλζξώπνπ. Ο Maslow ππνζηεξίδεη όηη ν άλζξσπνο ζε όιε ηνπ ηε δσή ελεξγεί κε ηέηνην ηξόπν, ώζηε λα ηθαλνπνηεί όζν ην δπλαηό πεξηζζόηεξεο από ηηο αλάγθεο ηνπ κε ηνλ πην απνηειεζκαηηθό θαη νηθνλνκηθό ηξόπν. Η θεφρία ιεράρτηζης ηφν αναγκών ηοσ Maslow ππνζηεξίδεη όηη ππάξρνπλ πέληε επίπεδα αλαγθώλ, από ηα νπνία εμαξηάηαη όιε ζρεδόλ ε ζπκπεξηθνξά ηνπ αηόκνπ. Βαζίδεηαη ζε έλα κνληέιν ηεξάξρεζεο όπνπ νη βαζηθέο θπζηνινγηθέο αλάγθεο (ηξνθή, ζηέγε) ηθαλνπνηνύληαη πξηλ ηθαλνπνηεζνύλ νη πςειόηεξεο αλάγθεο (θνηλσληθέο, απηνπξαγκάησζεο θαη απηναλάπηπμεο). Η ηεξαξρία ησλ αλαγθώλ θαηά Maslow πεξηιακβάλεη πέληε θαηεγνξίεο αλαγθώλ κε ην εμήο πεξηερόκελν: I.

Φπζηνινγηθέο: ζηε βάζε ηεο ππξακίδαο βξίζθνληαη όιεο νη αλάγθεο πνπ ζπλδένληαη κε ηελ επηβίσζε ηνπ αλζξώπνπ σο βηνινγηθνύ νξγαληζκνύ, όπσο νμπγόλν, λεξό, ηξνθή, πγεία θαη έλδπζε. Δίλαη νη πξώηεο πνπ θάζε εξγαδόκελνο πξνζπαζεί λα ηθαλνπνηήζεη. ΢ην ρώξν ηεο εξγαζίαο είλαη νη απνδνρέο θαη ε παξνρή δηεπθνιύλζεσλ, πξνθεηκέλνπ ν εξγαδόκελνο λα πξνζθέξεη ππεξεζίεο.

II.

Αζθάιεηα: Αθνύ ινηπόλ ηθαλνπνηήζεη ηηο θπζηνινγηθέο αλάγθεο, ν άλζξσπνο έρεη αλάγθε λα αηζζάλεηαη αζθαιήο κέζα ζην ρώξν εξγαζίαο. Οη αλάγθεο απηέο θαιύπηνπλ ηελ, εξγαζία, ηα αηπρήκαηα, ην δηθαίσκα ζηελ πγεηνλνκηθή πεξίζαιςε θαη ζηε ζύληαμε.

III.

Κνηλσληθέο αλάγθεο: Ο άλζξσπνο σο θνηλσληθό νλ έρεη αλάγθε λα θαιύςεη ηηο θνηλσληθέο ηνπ αλάγθεο θαη από ηελ εξγαζία, δεκηνπξγώληαο δηαπξνζσπηθέο ζρέζεηο κε ηνπο ζπλαδέιθνπο ηνπ ηθαλνπνηώληαο θαη ην αίζζεκα ηνπ «αλήθεηλ».

IV.

Αλάγθεο αλαγλώξηζεο-εθηίκεζεο Δίλαη νη αλάγθεο απηνεθηίκεζεο, ε αίζζεζε δειαδή ηνπ εξγαδόκελνπ όηη έρεη θύξνο, ζεβαζκόο, επηξξνή θαη νη ζπλάδειθνί ηνπ αλαγλσξίδνπλ όζα ηνλ θάλνπλ λα μερσξίδεη. Η παξνρή θηλήηξσλ από ηελ κεξηά ηεο εξγνδνζίαο πξνζθέξεη κηα θαιή επθαηξία γηα ηελ ηθαλνπνίεζε απηώλ ησλ αλαγθώλ.

V.

Αλάγθεο νινθιήξσζεο-απηνπξαγκάησζεο Πξόθεηηαη γηα ηελ αλώηεξε θαηεγνξία αλαγθώλ θαη αθνξά ζηηο αλάγθεο πνπ έρεη ν άλζξσπνο λα πεηύρεη ην ζηόρν ηνπ, ηελ πξαγκαηνπνίεζε ησλ 7


πξνζδνθηώλ ηνπ, θηάλνληαο ζην πςειόηεξν επίπεδν, εμαληιώληαο όιε ηε δπλακηθόηεηά ηνπ. 2.2.2.2 Η ζεσξία ησλ δύν παξαγόλησλ ηνπ Herzberg

Καηά ηνλ Herzberg16, κία νκάδα πέληε παξαγόλησλ, πνπ ηνπο απνθαιεί θίλεηξα, είλαη νη εζσηεξηθνί παξάγνληεο πνπ όηαλ ηθαλνπνηνύληαη νδεγνύλ ζηελ επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε ελώ νη παξάγνληεο πγηεηλήο πνπ είλαη νη εμσηεξηθνί παξάγνληεο όηαλ δελ ηθαλνπνηνύληαη νδεγνύλ ζε δπζαξέζθεηα. Η ζεσξία πξνζδηόξηζε όηη νη εμσγελείο παξάγνληεο, πνπ απνηεινύλ πεγέο θηλήηξσλ, ή αιιηώο παξάγνληεο ζπληήξεζεο (έλαο θαιόο κηζζόο ή κηα πςειή ζέζε θιπ.) δελ νδεγνύλ ζε αλώηεξα επίπεδα θηλήηξνπ, αιιά ρσξίο απηνύο ππάξρεη δπζαξέζθεηα. Οη εμσγελείο παξάγνληεο δελ εμαζθαιίδνπλ ηελ επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε ηνπ αηόκνπ, απηό είλαη ζε ζέζε λα ην επηηύρνπλ κόλν νη ελδνγελείο παξάγνληεο17, παξέρνληαο θπζηθά θαη θάπνηα εμσγελή θίλεηξα. Αιιά ην πξαγκαηηθό θιεηδί γηα ηελ παξαθίλεζε ησλ εξγαδνκέλσλ είλαη λα εκπιαθνύλ κε ηέηνην ηξόπν ώζηε λα ελεξγνπνηήζνπλ ηηο δηθέο ηνπο εζσηεξηθέο γελλήηξηεο. Γηαθνξεηηθά, ζα πξέπεη θάπνηνο λα ηνπο θνξηίδεη ηηο κπαηαξίεο μαλά θαη μαλά18(Herzeberg, 1987). Οπζηαζηηθά πξέπεη πξώηα λα ηθαλνπνηεζνύλ νη αλάγθεο πνπ κπνξεί λα νδεγήζνπλ ζηε δπζαξέζθεηα, ώζηε λα επηδξάζνπλ ζηε ζπλέρεηα ηα θίλεηξα. Η ηθαλνπνίεζε επηηπγράλεηαη σο απνηέιεζκα ηεο επίδξαζεο ησλ θηλήηξσλ. 2.2.2.3 Η ζεσξία ηνπ Alderfer

O Alderfer19 (Alderfer, 1969), πξνζπαζώληαο λα βειηηώζεη ηε ζεσξία ηεο ηεξάξρεζεο ησλ αλαγθώλ ηνπ Maslow, πξνηείλεη ηνλ ρσξηζκό ησλ αλαγθώλ ζε ηξεηο θαηεγνξίεο: i.

ύπαξμεο, όπνπ ζηελ εθπαίδεπζε είλαη νη αλάγθεο γηα εξγαζηαθή αζθάιεηα, ζηαζεξόηεηα θαη εηζόδεκα

ii.

ζρέζεσλ, πνπ ζεκαίλεη θνηλσληθέο ζρέζεηο κε νηθνγέλεηα, θίινπο θαη ζπλαδέιθνπο θαη,

16

Frederick Herzeberg, One More Time: How Do You Motivate Employees?,Harvard Business 1987, ςελ.. 6.

17

Ευανκία Μακρι-Μπότςαρθ & Ηλίασ Ματςαγγοφρασ, 2003. Δομή τησ επαγγελματικήσ αυτοαντίληψησ και τησ επαγγελματικήσ ικανοποίηςησ εκπαιδευτικϊν Α/θμιασ Εκπαίδευςησ, Πρακτικά 3ου Πανελλινιου Συνεδρίου τθσ Παιδαγωγικισ Εταιρείασ Ελλάδοσ, Ακινα 2003 18 Frederick Herzeberg, One More Time: How Do You Motivate Employees?, Harvard Business 1987 19 Ο Alderfer ανζπτυξε περαιτζρω τθν ιεραρχία των αναγκϊν του Maslow, κατθγοριοποιϊντασ τθν ιεραρχία ςτθ κεωρία ERG του (Existence, Relatedness and Growth).

8


iii.

αλάπηπμεο, πνπ αλαθέξνληαη ζηνλ απηνζεβαζκό θαη ηελ απηνπξαγκάησζε πνπ ηνλ εθπαηδεπηηθό θόζκν ζεκαίλεη επηηπρία θαη δεκηνπξγία.

2.3 Θεσξίεο Γηαδηθαζηηθέο 2.3.1 Η ζεσξία ηνπ Vroom

Ο Vroom20 (Vroom, 1964), ζπλδένληαο θίλεηξα θαη ηθαλνπνίεζε, εηζάγεη ηε ζεσξία ησλ πξνζδνθηώλ, ζύκθσλα κε ηελ νπνία ε ζπκπεξηθνξά ηνπ αηόκνπ απνηειεί ελζπλείδεηε επηινγή κε θηλεηήξηα δύλακε ηελ παξαθίλεζε θαη έρεη ηε βάζε ηεο ζηελ πξνζδνθία ηνπ όηη ε πξάμε απηή ζα θέξεη ην επηζπκεηό απνηέιεζκα. 2.3.2 Η ζεσξία ηζόηεηαο ηνπ Adams

Ο Adams21, δηαηύπσζε ηε ζεσξία ηεο ηζόηεηαο, όπνπ ην άηνκν θηάλεη ζηελ ηθαλνπνίεζε όηαλ δηαπηζηώζεη πσο ζην ρώξν εξγαζίαο ηνπ επηθξαηεί πςειόο βαζκόο ηζόηεηαο θαη δηθαηνζύλεο. Η ηζόηεηα ηζνδπλακεί κε ηθαλνπνίεζε ελώ ε αληζόηεηα κε δπζαξέζθεηα. Απηό ζεκαίλεη όηη ην πξνζσπηθό πξέπεη λα ακείβεηαη δίθαηα ζε κηα ζπγθξηηηθή θαη ζρεηηθή βάζε γηα λα ζπλερίζεη ηελ πξνζπάζεηά ηνπ. 2.3.3 Η ζεσξία ζηόρσλ ηνπ Locke

Μία αθόκε ζεσξία δηαδηθαζίαο είλαη απηή ηεο ζηνρνζέηεζεο, όπνπ θάζε αλζξώπηλε ελέξγεηα ή δξαζηεξηόηεηα είλαη πξνζαλαηνιηζκέλε ζε έλαλ ζπγθεθξηκέλν ζθνπό. Η θαζηέξσζε πςειόηεξσλ θαη δπζθνιόηεξσλ ζηόρσλ κπνξεί λα ελζαξξύλεη πεξηζζόηεξν ηα άηνκα θαη λα ηα θηλεηνπνηήζεη δεκηνπξγηθά, ώζηε λα ηνπο επηηύρνπλ. Σα πξνγξάκκαηα ζηνρνζέηεζεο έρνπλ ηε δπλαηόηεηα λα βειηηώζνπλ ηελ απόδνζε ησλ εξγαδνκέλσλ ζε όια ηα επίπεδα δηνίθεζεο22. Οη ζεσξίεο πνπ αλαθέξζεθαλ παξαπάλσ, καο δίλνπλ ην ζεσξεηηθό ππόβαζξν ώζηε λα θαηαλνήζνπκε ηνπο παξάγνληεο πνπ επεξεάδνπλ ηελ επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε ησλ εθπαηδεπηηθώλ.

20

Προκειμζνου να βελτιωκεί θ ςχζςθ απόδοςθσ-αποτελζςματοσ, οι εργοδότεσ κα πρζπει να χρθςιμοποιοφν ςυςτιματα που να ςυνδζουν τισ ανταμοιβζσ πολφ ςτενά με τθν απόδοςθ. Οι εργοδότεσ πρζπει επίςθσ να διαςφαλίςουν ότι οι ανταμοιβζσ είναι αυτζσ που αξίηουν και επικυμοφν οι εργαηόμενοι. 21 Stacy Adams, Toward an understanding of inequity,Journal o f Abnormal and Social Psychology, 1964, ςελ.. 422-436 22 Edwin Locke, What is job satisfaction?, Journal o f Organizational Behavior and Human Performance, 1969 Η Θεωρία Οριοκζτθςθσ Στόχων αναπτφχκθκε από τον Locke για να εξθγιςει τθν ανκρϊπινθ ςυμπεριφορά ςε ςυγκεκριμζνεσ καταςτάςεισ εργαςίασ.

9


Αλαθεθαιαηώλνληαο,

ε

εξγαζηαθή

ηθαλνπνίεζε

σο

«ν

ζπλαηζζεκαηηθόο

πξνζαλαηνιηζκόο ηνπ εξγαδνκέλνπ σο πξνο ηνλ εξγαζηαθό ηνπ ξόιν ζηνλ νξγαληζκό»23, θαίλεηαη λα απνηειεί έλα πνιύ ζεκαληηθό νξγαλσζηαθό παξάγνληα πνπ ζπλδέεηαη κε πνιιέο εξγαζηαθέο ζπκπεξηθνξέο. ΢εκαληηθή είλαη ε ζύλδεζή ηεο κε

ηελ

νξγαλσζηαθή

επηθνηλσλία

θαη

ηελ

απηό-απνηειεζκαηηθόηεηα

ησλ

εθπαηδεπηηθώλ. Οη Smith θαη Ross24 ζεσξνύλ όηη νη ζπλζήθεο εξγαζίαο ησλ εθπαηδεπηηθώλ είλαη νη ζπλζήθεο κάζεζεο ησλ καζεηώλ ηνπο. Έηζη, έλα ζρνιηθό ζύζηεκα πνπ δελ πξνάγεη ηελ επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε ησλ εθπαηδεπηηθώλ, δελ είλαη ζε ζέζε λα δεκηνπξγήζεη ζπλαηζζήκαηα ηθαλνπνίεζεο νύηε ζηνπο καζεηέο ηνπ.

23

Suzanne Lease, Annual review, 1993-1997:work attitudes and outcomes. Journal of Vocational Behaviour, 1998, ςελ. 155 24 Smith, J. & Ross, C., Brief to the Minister of Education’s Task Force on effective schools, OECTA, Toronto 2001

10


ΚΔΦΑΛΑΙΟ 3ν 3.1 Οξγαλσζηαθή θνπιηνύξα 3.1.1 Οξηζκνί γηα ηελ Οξγαλσζηαθή θνπιηνύξα

Ο νξηζκόο ηεο έλλνηαο ηεο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο έρεη απνηειέζεη αληηθείκελν εθηεηακέλνπ δηαιόγνπ θαη έξεπλαο θαη πνιινί ζεσξεηηθνί έρνπλ δηαηππώζεη δηάθνξεο απόςεηο αλάινγα ηελ νπηηθή ηνπ θαζελόο. Γηα λα γίλεη πεξηζζόηεξν θαηαλνεηόο ν όξνο, θξίλεηαη απαξαίηεην λα δηαζαθεληζηεί πξνεγνπκέλσο ε έλλνηα. ΢ηα ξσκατθά ρξόληα ν ύπαηνο Κηθέξσλ (Marcus Tullius Cicero, 106 π.Υ.-43 π.Υ.) εηζήγαγε γηα πξώηε θνξά ζην ιαηηληθό ιεμηιόγην ηε ιέμε cultura, από ην ξήκα colere, πνπ ζεκαίλεη θαιιηεξγώ. ΢εκαίλεη δειαδή ζηελ θπξηνιεμία θαιιηέξγεηα θαη είλαη ην αληίζηνηρν ηεο ειιεληθήο ιέμεο παηδεία. Μεηά ηελ Αλαγέλλεζε ε έλλνηα ηεο θνπιηνύξαο παξαθξάζηεθε σο πνιηηηζκόο, ελώ ζηελ νπζία ε θνπιηνύξα είλαη ππνζύλνιν ηνπ πνιηηηζκνύ25. Η έλλνηα ηεο θνπιηνύξαο είλαη επκεηάβιεηε, εμαηηίαο δηαθόξσλ παξαγόλησλ γηα θάζε ρώξα (π.ρ. ζξεζθεία, κόδα, παξάδνζε, κνξθσηηθό επίπεδν, πνιηηηθέο παξεκβάζεηο, ζηξαηεγηθή επηβίσζεο ηεο πνιηηηθήο θνηλσλίαο θ.α.). ΢ην πέξαζκα ησλ ρξόλσλ όκσο απέθηεζε πην επξύ λόεκα θη έηζη κε ηε ιέμε απηή δειώλεηαη ν πλεπκαηηθόο πνιηηηζκόο, ε θαιιηέξγεηα (κόξθσζε), ε πλεπκαηηθή αλάπηπμε αιιά θαη ην επηδεηθηηθό ελδηαθέξνλ γηα ζέκαηα δηαλόεζεο. Ο όξνο βέβαηα ρξεζηκνπνηείηαη ζε δηεζλή θιίκαθα κε πνηθίιν πεξηερόκελν ηεο αλζξσπνινγίαο, ηεο θνηλσληνινγίαο θαη ηεο ςπρνινγίαο. Η θνπιηνύξα σο έλλνηα αθνξά ην ζύλνιν ησλ αληηιήςεσλ πνπ ραξαθηεξίδνπλ έλα θνηλσληθό ζύλνιν ηα κέιε ηνπ νπνίνπ δνπλ, ζπλήζσο, ζην ίδην κέξνο θαη παξνπζηάδνπλ θνηλέο ζηάζεηο θαη ζπκπεξηθνξέο. Οη άλζξσπνη πνπ ζπγθξνηνύλ κηα ζπγθεθξηκέλε θνπιηνύξα κνηξάδνληαη ηελ ίδηα ηζηνξία, ηελ ίδηα ζξεζθεία, ηηο ίδηεο αμίεο θαη ηα ίδηα πνιηηηζηηθά ζηνηρεία, πνπ ηνπο δηαθνξνπνηνύλ από ηνπο άιινπο. Απνηέιεζκα όισλ απηώλ είλαη ν όξνο θνπιηνύξα λα ρξεζηκνπνηείηαη ελαιιαθηηθά κε έλλνηεο όπσο νη αμίεο, ην νξγαλσζηαθό θιίκα, νη λόξκεο θαη ηα θπζηθά θαη πλεπκαηηθά δεκηνπξγήκαηα. Ωζηόζν, όια απηά αληηπξνζσπεύνπλ εθθάλζεηο ηεο θνπιηνύξαο αληί ηελ θνπιηνύξα απηή θαζαπηή26. 25

Πθγι: el.wikipedia.org Edgar Schein, The role of the founder in creating organizational culture. OrganizationalDynamics,1983, ςελ. 1328. 26

11


Καηά ηνλ Pettigrew, θνπιηνύξα είλαη έλα ζύζηεκα από "ζεκαζίεο" πνπ έρνπλ γίλεη ζπιινγηθά απνδεθηέο από κία δεδνκέλε νκάδα ζε έλα δεδνκέλν ρξόλν. Απηό ην ζύζηεκα, απνηεινύκελν από λνήκαηα, έλλνηεο, θαηεγνξίεο, θόξκεο θαη εηθόλεο εξκελεύεη ηε ζπλνιηθή θαηάζηαζε ζηα κέιε κηαο νκάδαο. Απηή είλαη θαη κηα βαζηθή δηαθνξά ηνπ αλζξώπνπ από ηα άιια δώα: κπνξεί λα εθεπξίζθεη θαη λα επηθνηλσλεί ζεκεία πξνζδηνξηζηηθά ηεο ζπκπεξηθνξάο ηνπ.27 Ο Schein δίλεη κηαλ απάληεζε ζην εξώηεκα ηη ελλννύκε κε ηνλ όξν Οξγαλσζηαθή θνπιηνύξα, ιέγνληαο πσο έρεη επηθξαηήζεη κεγάιε ζύγρπζε γύξσ από ηνλ όξν «νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα» θαη έηζη πξέπεη λα μεθηλήζνπκε κηα ζπδήηεζε κε θάπνηνπο πξνζδηνξηζκνύο ησλ όξσλ. Γηα λα ππάξρεη νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα πξέπεη λα ππάξρεη έλαο νξγαληζκόο πνπ λα κπνξεί λα πξνζδηνξηζηεί, κε ηελ έλλνηα δειαδή λα έρεη κηα νκάδα αλζξώπσλ πνπ αιιειεπηδξνύλ κεηαμύ ηνπο κε ζθνπό ηελ επίηεπμε θάπνησλ ζηόρσλ ζην ζπγθεθξηκέλν πεξηβάιινλ. Ο εγέηεο ηνπ νξγαληζκνύ ηαπηόρξνλα δεκηνπξγεί κηα ηέηνηα νκάδα θαη κε ηε δύλακε ηεο πξνζσπηθόηεηάο ηνπ αξρίδεη λα ζρεκαηίδεη ηελ θνπιηνύξα απηήο ηεο νκάδαο. Αιιά ε θνπιηνύξα απηήο ηεο λέαο νκάδαο δελ ζα είλαη εκθαλήο, κέρξη ε νκάδα λα έρεη ηε δηθή ηεο ηζηνξία ηνπ λα μεπεξλά ηηο δηάθνξεο θξίζεηο ηεο επηβίσζεο θαη ηεο αλάπηπμεο θαη λα έρεη επεμεξγαζηεί ιύζεηο ζην πώο λα αληηκεησπίδεη ηα εμσηεξηθά πξνβιήκαηα πξνζαξκνγήο θαη ηα εζσηεξηθά πξνβιήκαηα ηνπ λα δεκηνπξγήζεη έλα ιεηηνπξγηθό πιαίζην θαλόλσλ πνπ λα αθνξά ηηο ζρέζεηο ησλ αλζξώπσλ.28 Πνιύ αξγόηεξα ν Schein δηαηύπσζε έλαλ πεξηεθηηθό νξηζκό ηεο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο ιέγνληαο όηη ε νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα απνηειεί έλα κνηίβν από ζεκειηώδεηο αμηώζεηο πνπ έρνπλ εθεπξεζεί ή αλαθαιπθζεί από κηα νκάδα αηόκσλ ζηελ πξνζπάζεηά ηνπο λα κάζνπλ λα αληηκεησπίδνπλ ηα πξνβιήκαηα εμσηεξηθήο πξνζαξκνγήο θαη εζσηεξηθήο νινθιήξσζεο, θαη νη νπνίεο έρνπλ απνδεηρζεί αξθεηά απνηειεζκαηηθέο ώζηε λα ζεσξνύληαη έγθπξεο θαη, ζπλαθόινπζα, λα δηδάζθνληαη ζε λέα κέιε σο ζσζηόο ηξόπνο αληίιεςεο θαη ζθέςεο, ζε ζρέζε κε ηα παξαπάλσ πξνβιήκαηα29.

27

Andrew Pettigrew, On Studying Organizational Cultures.Administrative Science Quarterly, 1979, ςελ.. 570-581. Edgar Schein, The role of the founder in creating organizational culture. Organizational Dynamics,1983, ςελ. 1 29 Edgar Schein, Organizational culture and leadership, Jossey-Bass, San Francisco 2004 28

12


Έλαο από ηνπο πην γλσζηνύο νξηζκνύο ηεο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο θαηά ηνλ Lundy είλαη πσο η οργανφζιακή κοσληούρα αθορά ηον ηρόπο με ηον οποίο δρούμε και τειριζόμαζηε ηις καηαζηάζεις ενηός ηοσ οργανιζμού30.

Οη Blake θαη Mouton31 θαζόξηζαλ ηελ νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα σο «νη ζπλεζηζκέλνη ηξόπνη πνπ γίλνληαη ηα πξάγκαηα θαη όπνπ νη άλζξσπνη δέρνληαη λα δνπλ κε απηά. Απηνί νη ηξόπνη κπνξνύλ λα απνηξέςνπλ ηα κέιε από ηελ εθαξκνγή κηαο κέγηζηεο πξνζπάζεηαο ή κπνξνύλ λα ηνπο ελζαξξύλνπλ γη’ απηό». 3.1.2 Μνληέια Οξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο

Κάζε νξγαληζκόο έρεη ηα δηθά ηνπ ζηνηρεία θνπιηνύξαο πνπ ην δηαρσξίδνπλ από ηνπο ππόινηπνπο. Γηαθνξεηηθέο νξγαλσζηαθέο θνπιηνύξεο ελδέρεηαη λα είλαη θαηάιιειεο θάησ από δηαθνξεηηθέο ζπλζήθεο θαη θάπνηνη εξγαδόκελνη λα πξνηηκνύλ έλαλ ζπγθεθξηκέλν ηύπν θνπιηνύξαο από ηνπο ππόινηπνπο. ΢ε θάζε πεξίπησζε, ε νξζή ελζσκάησζε ηεο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο ζηε ζηξαηεγηθή κηαο νξγάλσζεο έρεη κεγάιε πξαθηηθή ζεκαζία θαη απνηππώλεηαη ηόζν ζηνλ ζρεδηαζκό, όζν θαη ζηελ εθαξκνγή θαη ηελ πνξεία ησλ αιιαγώλ. Ο Edgar Schein, πξσηνπόξνο ζηε κειέηε ηεο πνιηηηζκηθήο αλάιπζεο ησλ νξγαλώζεσλ, δηαρσξίδεη ηε δνκή ελόο νξγαληζκνύ ζε ηξία επίπεδα: 1. Σα Σερλήκαηα: Δπίπεδν πνπ πεξηιακβάλεη ζηνηρεία άκεζα αληηιεπηά όπσο ε νξγάλσζε ηνπ εξγαζηαθνύ ρώξνπ, ην ληύζηκν ησλ εξγαδνκέλσλ, ε επηθνηλσλία κεηαμύ ηνπο, ε νξγαλσηηθή δνκή, ν ηξόπνο άζθεζεο ηεο δηνίθεζεο. 2. Οη κνηξαδόκελεο αμίεο: επίπεδν πνπ ζρεηίδεηαη κε ηε θηινζνθία, ηνπο ζηόρνπο θαη ηε ζηξαηεγηθή ηεο επηρείξεζεο. Πξόθεηηαη γηα ηνλ ηξόπν κε ηνλ νπνίν γίλνληαη ηα πξάγκαηα όπσο θαλόλεο, θώδηθεο δενληνινγίαο, ηξόπνη επίιπζεο πξνβιεκάησλ, εξγαζηαθέο ζρέζεηο θιπ. 3. Βαζηθέο παξαδνρέο: επίπεδν πνπ θαηά ηνλ Schein ε επηρείξεζε πξέπεη λα δίλεη ηε κεγαιύηεξε ζεκαζία. Πξόθεηηαη γηα κε νξαηνύο ιόγνπο γηα ηνπο νπνίνπο νη εξγαδόκελνη αληηιακβάλνληαη, ζθέπηνληαη θαη αηζζάλνληαη κε έλαλ

30

Olive Lundy, & Alan Cowling, Strategic human resource management, Routledge, London 1996 Robert Blake & Jane Mouton, The managerial grid, Gulf Publishing Company, Houston 1964

31

13


ζπγθεθξηκέλν ηξόπν ζε ό,ηη αθνξά ηε ιεηηνπξγία ηεο επηρείξεζεο θαη ηελ απνζηνιή ηεο. Καηά ηνλ Hellriegel θαη ηνπο ζπλεξγάηεο ηνπ32, ππάξρνπλ ηέζζεξηο ηύπνη νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο: 1. Γραθειοκραηική κοσληούρα (bureaucratic culture), όπνπ ε ζπκπεξηθνξά ησλ ππαιιήισλ ειέγρεηαη κε επίζεκνπο θαλόλεο θαη ηππνπνηεκέλεο ιεηηνπξγηθέο δηαδηθαζίεο θαη ν ζπληνληζκόο επηηπγράλεηαη κέζσ ηεξαξρηθώλ αλαθνξώλ. 2. Οικογενειακή κοσληούρα ή κοσληούρα ομάδας (clan culture), όπνπ νη ζπκπεξηθνξέο ησλ ππαιιήισλ δηακνξθώλνληαη ζύκθσλα κε ηελ παξάδνζε, ηελ πίζηε, ηελ εθηεηακέλε θνηλσληθνπνίεζε θαη ηελ απηνδηαρείξηζε. 3. Επιτειρηζιακή κοσληούρα (entrepreneurial culture), όπνπ νη αμίεο θαη νη λόξκεο αληαλαθινύλ ηελ ζεκαζία επίηεπμεο κεηξήζηκσλ ζηόρσλ, αιιά θαη ζηόρσλ γηα ηνπο νπνίνπο ρξεηάδεηαη ηδηαίηεξε πξνζνρή θαη πξνζπάζεηα. Ο Daft33 πξόηεηλε άιινπο ηέζζεξηο ηύπνπο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο, νη νπνίνη βαζίδνληαη ζηηο πεξηβαιινληηθέο απαηηήζεηο: 1. Η επιτειρημαηική κοσληούρα (Entrepreneurial culture) : ζε απηόλ ηνλ ηύπν θνπιηνύξαο ν ζηξαηεγηθόο ζρεδηαζκόο είλαη εμσηεξηθόο, έηζη ώζηε λα εμππεξεηεί ηηο αλάγθεο θαη απαηηήζεηο ησλ πειαηώλ, κέζα ζε έλα δπλακηθό θαη επκεηάβιεην πεξηβάιινλ. 2. Η

κοσληούρα

εμπλοκής

(Involvement

culture):

ε

θνπιηνύξα

απηή

επηθεληξώλεηαη ζηε ζπκκεηνρή θαη ηελ εκπινθή ησλ κειώλ ηνπ νξγαληζκνύ ζηηο πεξηβαιινληηθέο απαηηήζεηο, νη νπνίεο πνηθίινπλ. ΢ηόρνο είλαη λα δεκηνπξγεζεί έλα αίζζεκα ππεπζπλόηεηαο, θπξηόηεηαο θαη πεξαηηέξσ δέζκεπζεο ζην πξνζσπηθό ηνπ νξγαληζκνύ. 3. Η κοσληούρα αποζηολής (Mission culture): ζηελ θνπιηνύξα απηή επηδηώθεηαη ε παξνρή ππεξεζηώλ ζηνπο πειάηεο ζε πεξηβάιινλ εθηόο ηνπ νξγαληζκνύ. ΢ηόρνο δελ είλαη ε γξήγνξε αιιαγή, θαη νη εξγαδόκελνη θαινύληαη λα απνδώζνπλ ζηελ εξγαζία ηνπο σο έλαλ ζπγθεθξηκέλν βαζκό 4. Η γραθειοκραηική κοσληούρα (Bureaucratic culture): ε θνπιηνύξα απηή έρεη εζσηεξηθή έδξα εζηίαζεο θαη πξνζαξκόδεηαη ζε έλα ζηαζεξό πεξηβάιινλ εξγαζίαο. Δδώ ε εκπινθή ην π πξνζσπηθνύ είλαη ειάρηζηε, θαη νη αλώηεξνη 32 33

Don Hellriegel, Suzan Jackson & John Slocum Richard Daft, Understanding organization, Harcourt Press, New York 2001

14


έρνπλ ηνλ έιεγρν ηνπ εξγαζηαθνύ πεξηβάιινληνο. Βαζηθνί παξάγνληεο ηεο θνπιηνύξαο απηήο είλαη ε πεηζαξρία, ε αμηνιόγεζε, ε ζέζε εξγαζίαο θαη ε αληίιεςε ηεο ηεξαξρίαο. Άιιε κία ηππνινγία νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο αλαπηύρζεθε από ηνπο Cameron θαη Quinn34. Απηό ην κνληέιν ππνζηεξίδεη όηη ε νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα δηαζέηεη δύν δηαζηάζεηο. Η πξώηε ζπλεπάγεηαη έλα ζπλερέο επειημίαο θη ειέγρνπ ελώ ε δεύηεξε θάλεη δηάθξηζε κεηαμύ ηνπ εζσηεξηθνύ θαη ηνπ εμσηεξηθνύ πξνζαλαηνιηζκνύ ηεο επηρείξεζεο. ΢πλδπαζηηθά απηέο νη δύν δηαζηάζεηο δηακνξθώλνπλ 4 ηύπνπο θνπιηνύξαο, θαζέλαο εθ ησλ νπνίσλ αληηπξνζσπεύεη κηα μερσξηζηή νκάδα δεηθηώλ νξγαλσζηαθήο απνηειεζκαηηθόηεηαο. Οη Cameron θαη Quinn νλόκαζαλ ηνπο 4 ηύπνπο, θνπιηνύξα γεληάο, αλνηρηνύ ζπζηήκαηνο, αγνξάο θαη ηεξαξρίαο (Clan, Adhocracy, Market, Hierarchy). 1. Τύπος Γενιάς (Clan): ν νξγαληζκόο απηόο ελδηαθέξεηαη γηα ηνπο ππαιιήινπο ηνπ θαη ηελ πξνζσπηθή ηνπο αλάπηπμε. Δζηηάδεη ζην εζσηεξηθό επηηξέπνληαο ηελ ειεύζεξε έθθξαζε ησλ ππαιιήισλ. ΢εκαληηθά ζηνηρεία ηνπ απνηεινύλ ε θηιηθόηεηα, ε ακνηβαία εκπηζηνζύλε, ε ππνζηήξημε θαη ην ελδηαθέξνλ γηα ηνπο ζπλαδέιθνπο, ε αλεπίζεκε επηθνηλσλία, ε νκαδηθή ζπλνρή, ε αθνζίσζε θαη ε δέζκεπζε ησλ ππαιιήισλ. 2. Τύπος Ανοιτηού Σσζηήμαηος (Adhocracy): απηό ην είδνο θνπιηνύξαο πξνσζεί ηελ αλάιεςε ξίζθνπ θαη ηελ θαηλνηνκία, εζηηάδνληαο ζηελ αλάπηπμε ηεο εηαηξείαο κέζα από ηελ θαηλνηνκία. Γίλεη έκθαζε ζην εμσηεξηθό πεξηβάιινλ, ηηο αιιαγέο ηνπ βηνκεραληθνύ θιάδνπ, ηελ αληαγσληζηηθόηεηα, ηνλ πεηξακαηηζκό, ηα λέα θαη κνλαδηθά πξντόληα. Οη δηεπζπληέο δξνπλ πεξηζζόηεξν σο επηρεηξεκαηίεο θαη θαηλνηόκνη. 3. Τύπος Ιεραρτίας (Hierarchy): Απηόο ν ηύπνο εζηηάδεη ζηνλ ζπληνληζκό, ηε ζηαζεξόηεηα θαη ηελ πξνβιεςηκόηεηα πνπ επηηπγράλνληαη κέζα από ζύλζεηνπο θαλόλεο θαη θαλνληζκνύο 4. Τύπος Αγοράς (Market): ραξαθηεξηζηηθό ηνπ είλαη ν πξνζαλαηνιηζκόο ζηνπο ζηόρνπο θαη ηεο επίηεπμή ηνπο, ην αληαγσληζηηθό πλεύκα, ε ζθιεξή θαη απαηηεηηθή εγεζία, ε εμππεξέηεζε ησλ πειαηώλ.

34

Kim Cameron, Robert Quinn, Diagnosing and Changing Organizational Culture: Based on the Competing Values Framework, Jossey-Bass, San Fracisco CA 2011 3θΖκδοςθ

15


3.2 Η ζεκαζία ηεο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο Έρνληαο ππόςε πσο ε νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα απνηειείηαη από θνηλέο πξνζδνθίεο, αμίεο θαη ζπκπεξηθνξέο, εύθνια θαηαιήγεη θαλείο ζην ζπκπέξαζκα πσο έρεη ηδηαίηεξν ξόιν ζηε γεληθή ιεηηνπξγία ηνπ νξγαληζκνύ. ΢ύκθσλα κε ηνλ Robbins35, «Μία δπλαηή θνπιηνύξα πξνζθέξεη θνηλέο αμίεο πνπ βεβαηώλνπλ ηελ παξακνλή όισλ κέζα ζηνλ νξγαληζκό, ζην ίδην κνλνπάηη». Η νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα είλαη δειαδή, απηή ε νπνία δεκηνπξγεί θαη ελζαξξύλεη κία κνξθή επηζπκεηήο ζηαζεξόηεηαο ζηελ επηρείξεζε. Σν όηη επεξεάδεη ηε ιεηηνπξγία ηνπ νξγαληζκνύ είλαη έλα δήηεκα πνιπδηάζηαην θαη έρεη κειεηεζεί ζην πιαίζην ηεο δηαρείξηζεο αλζξώπηλνπ δπλακηθνύ, αιιά θαη ηεο δηνίθεζεο επηρεηξήζεσλ, ηνπ κάξθεηηλγθ, ηεο αλάπηπμεο πξντόλησλ θαη ηεο δηαθήκηζεο36. Σα επηκέξνπο ζηνηρεία ηεο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο θαζνξίδνπλ ηηο πηζαλόηεηεο επηηπρίαο ελόο νξγαληζκνύ, ελώ νη Kotter & Heskett37 έρνπλ θαηαιήμεη ζην ζπκπέξαζκα όηη όζν πην ηζρπξή είλαη κηα νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα ηόζν είλαη πηζαλό λα κε κεηαβιεζεί παξά ηελ αιιαγή θαη ηελ αληηθαηάζηαζε ησλ εξγαδνκέλσλ. Δπίζεο, ζα πξέπεη λα ζεκεησζεί όηη θαλέλαο ηύπνο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο δελ ζεσξείηαη θαιύηεξνο από θάπνηνλ άιιν. Η αμία θάζε ηύπνπ θαζνξίδεηαη κε βάζε ηε ζπλνιηθή επεκεξία ηνπ νξγαληζκνύ, ηελ εύξπζκε ιεηηνπξγία ηνπ θαη ηελ επίηεπμε ησλ ζηόρσλ ηνπ.

35

Stephen Robins, Organizational behaviour, concepts, controversies and applications, 6th ed. Prentice- Hall, New Jersey 1993 36 John Blake, & Lawrence, The abc o f managementCassel, Educational Ltd,London 1989 37 John Kotter & James Heskett, Corporate culture and performance, Free Press, New York 1992

16


ΚΔΦΑΛΑΙΟ 4ν Δξεπλεηηθή πξνζέγγηζε 4.1 Μεζνδνινγία 4.1.1 Δξγαιείν ζπιινγήο δεδνκέλσλ

Ωο εξγαιείν ζπιινγήο δεδνκέλσλ ρξεζηκνπνηήζεθε ην εξσηεκαηνιόγην. Σα ζπγθεθξηκέλα εξσηεκαηνιόγηα πνπ ρξεζηκνπνηήζεθαλ έρνπλ ρξεζηκνπνηεζεί θαη ζην παξειζόλ θαη παξέρνπλ ηα ερέγγπα γηα ηελ εμππεξέηεζε ησλ ζθνπώλ ηεο έξεπλαο. Δίλαη γξακκέλα ζε απιή γιώζζα, κε ζύληνκεο ζρεηηθά εξσηήζεηο θαη όρη δηθνξνύκελεο, πνπ κπνξνύλ λα απαληεζνύλ από ηνπο ζπκκεηέρνληεο38. 4.1.2 ΢πκκεηέρνληεο

Γηα ηε ζπιινγή ηνπ δείγκαηνο ρξεζηκνπνηήζεθε ε κέζνδνο επθνιίαο ε νπνία «ελέρεη

ηελ

επηινγή

ησλ

πιεζηέζηεξσλ

θαη

πην

εύθαηξσλ

αηόκσλ

σο

απνθξηλόκελσλ»39. Μνηξάζηεθαλ ζπλνιηθά 39 εξσηεκαηνιόγηα ζε εθπαηδεπηηθνύο 3 ζρνιείσλ. Δπηζηξάθεθαλ ζπκπιεξσκέλα ηα 29. Σν πιήζνο απνηεινύληαλ (Πίλαθαο 1) από 82,8% γπλαίθεο θαη 17,2% άλδξεο.

ΦΤΛΟ

Valid

Γπλαίθεο Άλδξεο Total

Frequency 24

Percent 82,8

Valid Percent 82,8

Cumulative Percent 82,8 100,0

5

17,2

17,2

29

100,0

100,0

Πίλαθαο 1 Ο Μ.Ο. ηεο ειηθίαο ησλ εξσηεζέλησλ (Πίλαθαο 2) ήηαλ ηα 46 έηε κε ηνλ/ηελ κηθξόηεξν/ε λα είλαη 30 εηώλ θαη ηνλ/ηελ κεγαιύηεξν/ε 59 εηώλ.

38

Colin Robson, Η ζρευνα του πραγματικοφ κόςμου, Cutenberg, Ακινα 2007, ςελ. 288-294 Οι ερωτιςεισ κα πρζπει να είναι ευκείσ και να ρωτοφν αυτό ακριβϊσ με το οποίο αςχολείται θ ζρευνα, να αποςποφν δθλαδι ακριβείσ πλθροφορίεσ. Τα ερωτθματολόγια λειτουργοφν με τθν προχπόκεςθ πωσ αν κεσ να μάκεισ κάτι για τουσ ανκρϊπουσ και τισ ςτάςεισ τουσ, απλά τουσ ρωτάσ. 39

Colin Robson, Η ζρευνα του πραγματικοφ κόςμου, Cutenberg, Ακινα 2007, ςελ.314

17


ΗΛΙΚΙΑ Valid

N

29

Missing

0

Mean

46,07

Median

48,00

Std. Deviation

7,755

Minimum

30

Maximum

59

Πίλαθαο 2 Αλαθνξηθά κε ηα ζπλνιηθά έηε ππεξεζίαο (Πίλαθαο 3), ην κεγαιύηεξν πνζνζηό 44,8%έρεη από 21 -30 έηε, έπεηηα αθνινπζνύλ κε πνζνζηό 41,4% όζνη έρνπλ 11-20 έηε ππεξεζία, κε πνζνζηό 10,3% όζνη έρνπλ 0-10 έηε ππεξεζίαο θαη ηέινο κε πνζνζηό 3,4% όζνη έρνπλ πάλσ από 31 ρξόληα ππεξεζίαο.

΢ΤΝΟΛΙΚΑ ΔΣΗ ΤΠΗΡΔ΢ΙΑ΢

Valid

Frequency 3

Percent 10,3

Valid Percent 10,3

Cumulative Percent 10,3

11-20

12

41,4

41,4

51,7

21-30

13

44,8

44,8

96,6

1

3,4

3,4

100,0

29

100,0

100,0

0-10

OVER 31 Total

Πίλαθαο 3 Όζν γηα ηηο ζπνπδέο (Πίλαθαο 4) ησλ εξσηεζέλησλ ην 6,9% είλαη θάηνρνη Μεηαπηπρηαθνύ θαη ην 93,1% θάηνρνη ηνπ βαζηθνύ Παλεπηζηεκηαθνύ Πηπρίνπ.

΢ΠΟΤΓΔ΢

Frequency Valid

Μεηαπηπρηαθό

Percent

ValidPercent

2

6,9

6,9

Αλώηαηεο Δθπαίδεπζεο

27

93,1

93,1

Total

29

100,0

100,0

Πίλαθαο 4 Οη εηδηθόηεηεο ησλ εθπαηδεπηηθώλ πνπ ζπκκεηείραλ ζηελ έξεπλα απνηππώλνληαη ζηνλ Πίλαθα 5 κε ην κεγαιύηεξν πνζνζηό ζπκκεηνρήο, 86,2%, λα έρνπλ νη δάζθαινη 18


(ΠΔ70 θαη ΠΔ71) θάηη αλακελόκελν βεβαίσο ιόγσ ηεο ζύλζεζεο ηνπ πξνζσπηθνύ ζε θάζε ζρνιείν.

ΔΙΓΙΚΟΣΗΣΑ

Frequency Valid

ΓΑΛΛΙΚΩΝ (ΠΔ05) ΑΓΓΛΙΚΩΝ (ΠΔ06) ΦΤ΢ΙΚΗ΢ ΑΓΩΓΗ΢ (ΠΔ11) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ΢ (ΠΔ19) ΓΑ΢ΚΑΛΟΙ (ΠΔ70) ΓΑ΢ΚΑΛΟΙ ΔΙΓΙΚΗ΢ ΑΓΩΓΗ΢ (ΠΔ71) Total

Percent

Valid Percent

Cumulative Percent

1

3,4

3,4

3,4

1

3,4

3,4

6,9

1

3,4

3,4

10,3

1

3,4

3,4

13,8

21

72,4

72,4

86,2

4

13,8

13,8

100,0

29

100,0

100,0

Πίλαθαο 5

4.2 Όξγαλα Μέηξεζεο Γηα ηνπο ζθνπνύο ηεο κειέηεο επειέγεζαλ δύν δηαθνξεηηθά όξγαλα κέηξεζεο ηα νπνία

αμηνινγνύλ

ηελ

Οξγαλσζηαθή

Κνπιηνύξα

θαη

ηελ

Δπαγγεικαηηθή

Ιθαλνπνίεζε. 4.2.1 Οξγαλσζηαθή Κνπιηνύξα

Ωο όξγαλν κέηξεζεο ηεο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο επηιέρζεθε θαη κνηξάζηεθε ην εξσηεκαηνιόγην OCAI (Organizational Culture Assessment Instrument)40. Διέγρεη 4 ηύπνπο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο (ηε ζπκκεηνρηθή θνπιηνύξα(A) πνπ βαζίδεηαη ζηελ ζπλεξγαζία, ηελ πξνζαξκνζηηθή θνπιηνύξα (B) πνπ βαζίδεηαη ζηε δεκηνπξγία, ηελ πξνζαλαηνιηζκέλε ζηελ αγνξά θνπιηνύξα (C) πνπ βαζίδεηαη ζηνλ αληαγσληζκό, ηελ ηεξαξρηθή θνπιηνύξα (D) πνπ βαζίδεηαη ζηνλ έιεγρν. Γνκείηαη από 6 εξσηήζεηο κε 4 πηζαλέο απαληήζεηο (A,Β,Γ,Γ), κία γηα θάζε θνπιηνύξα, δειαδή ζπλνιηθά 24 εξσηήζεηο-πξνηάζεηο. Γηα θάζε εξώηεζε νη ζπκκεηέρνληεο είραλ ζηε δηάζεζε ηνπο εθαηό κνλάδεο πνπ έπξεπε λα ηηο κνηξάζνπλ ζηνπο ηέζζεξηο ηύπνπο θνπιηνύξαο, επηιέγνληαο λα δώζνπλ πεξηζζόηεξεο κνλάδεο ζηελ απάληεζε πνπ αληηπξνζσπεύεη 40

Kim Cameron, Robert Quinn, Diagnosing and Changing Organizational Culture: Based on the Competing Values Framework, Jossey-Bass, San Fracisco CA 2011 3θΖκδοςθ

19


θαιύηεξα ηελ θαηάζηαζε ζην ζρνιείν ηνπο. Γηα ηηο ίδηεο έμη εξσηήζεηο νη ζπκκεηέρνληεο θαινύληαλ λα απαληήζνπλ γηα ηελ ηξέρνπζα θνπιηνύξα (Σώξα) ηνπ ζρνιείνπ ηνπο θαζώο θαη γηα ην πώο ζα επηζπκνύζαλ λα εμειηρζεί ε θνπιηνύξα απηή ζην κέιινλ (Δπηζπκεηό). Η κέζνδνο αλάιπζεο ζπλίζηαηαη ζην άζξνηζκα ησλ κνλάδσλ πνπ απνδόζεθαλ από ηηο 100 δηαζέζηκεο ζηα επηκέξνπο ραξαθηεξηζηηθά ηεο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο γηα θάζε ηύπν θνπιηνύξαο (Α, Β, C, D) θαη ε δηαίξεζή ηνπο κε 6, ώζηε λα πξνθύςεη ν κέζνο όξνο γηα θάζε ηύπν θνπιηνύξαο. Α (Σώξα) = (1Α (Σώξα) + 2Α (Σώξα) + 3Α (Σώξα) + 4Α (Σώξα) + 5Α (Σώξα) + 6Α (Σώξα))/6 Α (Δπηζπκεηό) = (1Α (Δπηζπκεηό) + 2Α (Δπηζπκεηό) + 3Α (Δπηζπκεηό) + 4Α (Δπηζπκεηό) + 5Α (Δπηζπκεηό) + 6Α (Δπηζπκεηό))/6 Όκνηα γηα ηνπο ππόινηπνπο 3 ηύπνπο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο. Λόγσ ησλ παξαπάλσ, έγηλαλ ζηαηηζηηθνί έιεγρνη ηόζν γηα ηελ πθηζηάκελε θνπιηνύξα όζν θαη γηα ηελ επηζπκεηή. Πην ζπγθεθξηκέλα έγηλε έιεγρνο

ην

Cronbach’s Alpha θαη γηα ηνπο ηέζζεξηο ηύπνπο θνπιηνύξαο (Πίλαθαο 6). Από ηνπο πίλαθεο πξνέθπςε όηη ηα Cronbach’s Alpha41 έρνπλ ηηκέο πάλσ από 0,7 γεγνλόο πνπ ππνδεηθλύεη όηη ππάξρεη αμηνπηζηία. Σα παξαθάησ ζηνηρεία, αλαθέξνληαη ζηνλ έιεγρν αμηνπηζηίαο (Cronbah’s Alpha) πνπ κειεηήζεθαλ κε ην εξεπλεηηθό εξγαιείν IBM SPSS STATISTICS - VERSION 21, όπσο άιισζηε θαη όια ηα ζηνηρεία ηεο παξνύζαο έξεπλαο.

Reliability Statistics (΢ΤΜΜΔΣΟΥΙΚΗ ΣΩΡΑ)

Cronbach's Alpha ,873

Cronbach's Alpha Based on Standardized Items

N of Items

,874

6

41

Βαςίλθσ Αγγελίδθσ, Ανάλυςη Δεδομζνων, open eclass, 2003-2018, [Online]: Ο Cronbach’s Alpha είναι ο πιο ευρζωσ χρθςιμοποιοφμενοσ από τουσ δείκτεσ αξιοπιςτίασ και είναι γενικά αποδεκτό ότι θ τιμι του πρζπει να είναι μεγαλφτερθ του 0,7

20


(ΠΡΟ΢ΑΡΜΟ΢ΣΙΚΗ ΣΩΡΑ)

Cronbach's Alpha

Cronbach's Alpha Based on Standardized Items

N of Items

,750

6

,759

(ΠΡΟ΢ΑΝΑΣΟΛΙ΢ΜΔΝΗ ΣΩΡΑ)

Cronbach's Alpha

Cronbach's Alpha Based on Standardized Items

N of Items

,738

6

,743

(ΙΔΡΑΡΥΙΚΗ ΣΩΡΑ)

Cronbach's Alpha

Cronbach's Alpha Based on Standardized Items

N of Items

,855

6

,855

Πίλαθαο 6

Reliability Statistics

΢ΤΜΜΔΣΟΥΙΚΗ (ΔΠΙΘΤΜΗΣΟ)

Cronbach's Alpha ,811

Cronbach's Alpha Based on Standardized Items ,816

N of Items 6

ΠΡΟ΢ΑΡΜΟ΢ΣΙΚΗ (ΔΠΙΘΤΜΗΣΟ)

Cronbach's Alpha ,636

Cronbach's Alpha Based on Standardized Items ,642

N of Items 6

ΠΡΟ΢ΑΝΑΣΟΛΙ΢ΜΔΝΗ (ΔΠΙΘΤΜΗΣΟ)

Cronbach's Alpha ,751

Cronbach's Alpha Based on Standardized Items ,803

N of Items 6

ΙΔΡΑΡΥΙΚΗ (ΔΠΙΘΤΜΗΣΟ)

Cronbach's Alpha ,707

Cronbach's Alpha Based on Standardized Items ,707

N of Items 6

Πίλαθαο 7 21


4.2.2 Δπαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε

Γηα

ηε

κέηξεζε

ηεο

Δπαγγεικαηηθήο

Ιθαλνπνίεζεο

ρξεζηκνπνηήζεθε

ην

Δξσηεκαηνιόγην Καηαγξαθήο ηεο Δπαγγεικαηηθήο Ιθαλνπνίεζεο – Employee Satisfaction Inventory, (ESI) (Κoustelios & Bagiatis, 1997). Σν εξσηεκαηνιόγην απηό απνηειείηαη από είθνζη ηέζζεξηο εξσηήζεηο (κε απαληήζεηο ζε 5βαζκε θιίκαθα Likert)42 νη νπνίεο κεηξνύλ έμη δηαζηάζεηο ηεο ηθαλνπνίεζεο από ηελ εξγαζία: ΢πλζήθεο Δξγαζίαο Απνδνρέο

(Δξσηήζεηο 1-5)

(Δξσηήζεηο 6-9)

Δπθαηξίεο Δμέιημεο

(Δξσηήζεηο 10-12)

Φύζε ηεο Δξγαζίαο(Δξσηήζεηο 13-16) Άκεζνο Πξντζηάκελνο (Δξσηήζεηο 17-20) Οξγαληζκόο σο ΢ύλνιν

(Δξσηήζεηο 21-24)

Σα παξαθάησ ζηνηρεία, αλαθέξνληαη ζηνλ έιεγρν αμηνπηζηίαο (Cronbah’s Alpha) πνπ κειεηήζεθαλ κε ην εξεπλεηηθό εξγαιείν IBMSPSSSTATISTICS - VERSION 21. ΢πγθεθξηκέλα έγηλε έιεγρνο γηα ην Cronbach’s Αlpha θαη γηα ηηο έμη δηαζηάζεηο ηεο ηθαλνπνίεζεο από ηελ εξγαζία, όπσο πεξηγξάθνληαη παξαπάλσ (Πίλαθαο 8). Από ηνπο πίλαθεο πξνέθπςε όηη ηα Cronbach’s Αlpha έρνπλ ηηκέο πάλσ από 0,7 γεγνλόο πνπ ππνδεηθλύεη όηη ππάξρεη αμηνπηζηία εθηόο από ηελ πεξίπησζε ησλ απνδνρώλ όπνπ ν δείθηεο Cronbach’s Alpha είλαη 0,447, πξάγκα πνπ θαζηζηά κε αμηόπηζηε ηε ζπλάθεηα ησλ κεηαβιεηώλ.

Reliability Statistics ΢ΤΝΘΗΚΔ΢ ΔΡΓΑ΢ΙΑ΢

Cronbach's Alpha ,719

Cronbach's Alpha Based on Standardized Items ,736

N of Items 5

42

Rensis Likert, A Technique for the Measurement of Attitudes, Archives of Psychology, R. S. Woodworth, New York 1932, ςελ. 5-55. Ο πιο διαδεδομζνοσ τφποσ κλίμακασ για τθ μζτρθςθ των ςτάςεων, πεποικιςεων και απόψεων μεγάλων ομάδων ςιμερα. Η προςζγγιςθ αυτι βαςίηεται ςτθν παραδοχι ότι θ ςυνολικι βακμολογία ενόσ ατόμου ςτθν κλίμακα δείχνει τθν ςτάςθ του απζναντι ςτο ςυγκεκριμζνο ηιτθμα.

22


ΑΠΟΓΟΥΔ΢

Cronbach's Alpha ,447

Cronbach's Alpha Based on Standardized Items ,444

N of Items 4

ΔΤΚΑΙΡΙΔ΢ ΔΞΔΛΙΞΗ΢

Cronbach's Alpha ,656

Cronbach's Alpha Based on Standardized Items ,665

N of Items 3

ΦΤ΢Η ΣΗ΢ ΔΡΓΑ΢ΙΑ΢

Cronbach's Alpha ,816

Cronbach's Alpha Based on Standardized Items ,842

N of Items 4

ΓΙΔΤΘΤΝΣΗ΢

Cronbach's Alpha ,973

Cronbach's Alpha Based on Standardized Items ,973

N of Items 4

ΣΟ ΢ΥΟΛΔΙΟ Ω΢ ΢ΤΝΟΛΟ

Cronbach's Alpha ,893

Cronbach's Alpha Based on Standardized Items ,892

N of Items 4

Πίλαθαο 8 ΢ηελ ηειεπηαία ζειίδα ηνπ εξσηεκαηνινγίνπ ππήξραλ εξσηήζεηο γηα ηε ζπιινγή ησλ δεκνγξαθηθώλ ζηνηρείσλ ηνπ δείγκαηνο (θύιν, ειηθία, νηθνγελεηαθή θαηάζηαζε, ζπνπδέο, ζέζε επζύλεο, έηε ππεξεζίαο ζπλνιηθά, έηε ππεξεζίαο ζην ζπγθεθξηκέλν ζρνιείν).

23


ΚΔΦΑΛΑΙΟ 5ν 5.1 Απνηειέζκαηα 5.1.1 Γηεξεύλεζε ηνπ Δξσηεκαηνινγίνπ Οξγαλσζηαθήο Κνπιηνύξαο

Σα έμη ζεκεία, κε ηηο ηέζζεξηο απαληήζεηο ζην θαζέλα, ηνπ εξσηεκαηνινγίνπ OCAI γηα ηνπο δηαθνξεηηθνύο ηύπνπο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο, νκαδνπνηήζεθαλ θαη από απηή ηελ νκαδνπνίεζε πξνέθπςαλ 4 κεηαβιεηέο γηα ηελ ησξηλή θνπιηνύξα θαη 4 κεηαβιεηέο γηα ηελ επηζπκεηή θνπιηνύξα. ΢ε πξώηε θάζε δηαπηζηώζεθε πνηα είλαη ε επηθξαηνύζα θνπιηνύξα θαη πνηα ζα επηζπκνύζαλ ζην κέιινλ νη ζπκκεηέρνληεο. Ο Πίλαθαο 9 παξνπζηάδεη ηα απνηειέζκαηα ηηο νκαδνπνίεζεο απηήο.

ΟΡΓΑΝΩ΢ΙΑΚΗ ΚΟΤΛΣΟΤΡΑ

ΣΩΡΑ Mean

ΔΠΙΘΤΜΗΣΟ

Std Deviation

Mean

Std Deviation

΢ΤΜΜΔΣΟΥΙΚΗ (ζπλεξγαζία)

34,0517

10,96695

39,7126

10,25778

ΠΡΟ΢ΑΡΜΟ΢ΣΙΚΗ (δεκηνπξγία)

22,3276

8,25072

25,1437

7,11676

ΠΡΟ΢ΑΝΑΣΟΛΙ΢ΜΔΝΗ ΢ΣΗΝ ΑΓΟΡΑ (αληαγσληζκόο)

14,5460

5,91992

10,9253

5,07261

ΙΔΡΑΡΥΙΚΗ (έιεγρνο)

29,0172

11,36701

24,2184

8,25789

Πίλαθαο 9

Από ηνλ παξαπάλσ πίλαθα πξνθύπηεη όηη ε επηθξαηνύζα θνπιηνύξα απηή ηε ζηηγκή είλαη ε ΢πκκεηνρηθή κε πνζνζηό 34,05%. Ο ίδηνο ηύπνο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο είλαη απηόο πνπ επηιέγνπλ θαη κάιηζηα εληζρπκέλν γηα ην κέιινλ νη ζπκκεηέρνληεο κε πνζνζηό 39,71%. Παξάιιεια παξαηεξείηαη θαη αύμεζε ηνπ πνζνζηνύ ηεο Πξνζαξκνζηηθήο θνπιηνύξαο γηα ην κέιινλ. Σν ρακειόηεξν πνζνζηό ζηελ Ιεξαξρηθή θνπιηνύξα θαη ζηελ Πξνζαλαηνιηζκέλε ζηελ αγνξά θνπιηνύξα ππνδειώλεη πσο νη ζπκκεηέρνληεο επηζπκνύλ ηε κείσζε απηώλ ησλ ηύπσλ νξγάλσζεο πνπ βαζίδνληαη ζηνλ αληαγσληζκό θαη ηνλ έιεγρν.

24


Πξνθεηκέλνπ λα δηαπηζησζεί αλ ππάξρεη ζηαηηζηηθά ζεκαληηθή δηαθνξά κεηαμύ ηεο πθηζηάκελεο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο θαη ηεο επηζπκεηήο εθηειέζηεθε ην PairedSamples T Test κε ηα απνηειέζκαηα όπσο θαίλνληαη ζηνλ Πίλαθα 10: Paired Samples Statistics Mean ΢πκκεηνρηθή Σώξα

34,0517

Std. Deviation

p

10,96695

Pair 1

0,009 ΢πκκεηνρηθή Δπηζπκεηό

39,7126

10,25778

Πξνζαξκνζηηθή Σώξα

22,3276

8,25072

Pair 2

,012 Πξνζαξκνζηηθή Δπηζπκεηό

25,1437

7,11676

Πξνζαλαηνιηζκέλε ζηελ αγνξά Σώξα

14,5460

5,91992

Pair 3

,000 Πξνζαλαηνιηζκέλε ζηελ αγνξά Δπηζπκεηό

10,9253

5,07261

Ιεξαξρηθή Σώξα

29,0172

11,36701

Pair 4

,016 Ιεξαξρηθή Δπηζπκεηό

24,2184

8,25789

Πίλαθαο 10

Παξαηεξνύκε όηη ζε όια ηα δεύγε είλαη p<0.05. Απηό ζεκαίλεη όηη ππάξρεη ζεκαληηθή δηαθνξά ζηηο επηινγέο ησλ ζπκκεηερόλησλ ζρεηηθά κε ηελ πθηζηάκελε νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα θαη ηελ επηζπκεηή. 5.1.2 Γηεξεύλεζε ηνπ Δξσηεκαηνινγίνπ Καηαγξαθήο ηεο Δπαγγεικαηηθήο Ιθαλνπνίεζεο – Employee Satisfaction Inventory - (ESI)

΢ην πξνεγνύκελν θεθάιαην 6.2.2 έγηλε έιεγρνο αμηνπηζηίαο ηνπ εξσηεκαηνινγίνπ θαη πξνέθπςε όηη ηα Cronbach’s Αlphaέρνπλ ηηκέο πάλσ από 0,7 γεγνλόο πνπ ππνδεηθλύεη όηη ππάξρεη αμηνπηζηία εθηόο από ηελ πεξίπησζε ησλ απνδνρώλ όπνπ ν δείθηεο Cronbach’s Alpha είλαη 0,447, πξάγκα πνπ θαζηζηά κε αμηόπηζηε ηε ζπλάθεηα ησλ κεηαβιεηώλ. ΢ηνλ παξαθάησ πίλαθα (Πίλαθαο 11) παξαηίζεληαη νη Μέζνη Όξνη θαη νη Σππηθέο Απνθιίζεηο γηα ηε κεηαβιεηή ηεο ζπλνιηθήο επαγγεικαηηθήο ηθαλνπνίεζεο ησλ ζπκκεηερόλησλ θαζώο θαη γηα θάζε κία από ηηο έμη κεηαβιεηέο ησλ παξαγόλησλ ηεο επαγγεικαηηθήο ηθαλνπνίεζεο. 25


Μέζνη όξνη θαη ηππηθέο απνθιίζεηο κεηαβιεηώλ επαγγεικαηηθήο ηθαλνπνίεζεο

N

Σν ζρνιείν σο ζύλνιν

Απνδνρέο

Δπθαηξίεο εμέιημεο

Φύζε ηεο εξγαζίαο

Γηεπζπληήο

29

29

29

29

29

29

0

0

0

0

0

0

0

3,6966

4,11

3,35

2,48

4,47

4,30

3,46

,43521

,622

,718

,676

,556

,953

,919

΢πλνιηθή ηθαλνπνίεζε

΢πλζήθεο εξγαζίαο

29

Valid

Missing

Mean

Std. Deviation

Πίλαθαο 11 Να ζεκεηώζνπκε όηη ηηκέο ζηνπο κέζνπο όξνπο από 3,5 θαη πάλσ ππνδειώλνπλ πιήξε ηθαλνπνίεζε από ηελ εξγαζία ζηε ζπγθεθξηκέλε θαηεγνξία, ελώ κέζνο όξνο κεηαμύ 2,5-3,0 δειώλεη όηη ππάξρνπλ πεξηζώξηα βειηίσζεο ηεο εξγαζίαο ζην ζπγθεθξηκέλν ηνκέα. Δμαίξεζε εδώ απνηειεί ν ηνκέαο ησλ απνδνρώλ όπνπ ιόγσ ηεο δηαηύπσζεο ησλ εξσηήζεσλ πνπ αθνξνύζαλ ηηο απνδνρέο, ν κέζνο όξνο 3,35 έρεη αξλεηηθή έλλνηα θαη λόεκα. Όηη δειαδή νη ζπκκεηέρνληεο δελ είλαη θαζόινπ ηθαλνπνηεκέλνη από ηηο απνδνρέο ηνπο. Από ηα ζηνηρεία ηνπ πίλαθα δηαπηζηώλνπκε όηη ε ηππηθή απόθιηζε ηεο κέζεο ηηκήο πνπ εληνπίδεηαη είλαη κηθξή, πξάγκα πνπ ζεκαίλεη όηη ηα αηνκηθά επίπεδα ηθαλνπνίεζεο ησλ ζπκκεηερόλησλ δελ παξνπζηάδνπλ ζεκαληηθέο δηαθνξνπνηήζεηο κεηαμύ ηνπο.

5.2 Αλαιύζεηο 5.2.1 Δξεπλεηηθή Τπόζεζε: Η νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα πξνβιέπεη/ζπζρεηίδεηαη κε ηελ εξγαζηαθή ηθαλνπνίεζε.

Ο αξρηθόο ζθνπόο ηεο παξνύζαο εξγαζίαο είλαη απηόο πνπ δηαηππώλεηαη ζηελ εξεπλεηηθή ππόζεζε, θαηά πόζν δειαδή ε νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα ζρεηίδεηαη ή 26


κπνξεί θαη λα πξνβιέςεη ηελ εξγαζηαθή ηθαλνπνίεζε ησλ εθπαηδεπηηθώλ ζε κηα ζρνιηθή κνλάδα. Πξνθεηκέλνπ ινηπόλ λα ειεγρζεί αλ ππάξρεη ζρέζε αλάκεζα ζηνπο 4 ηύπνπο ηεο Οξγαλσζηαθήο Κνπιηνύξαο, όπσο έρνπλ πεξηγξαθεί παξαπάλσ, θαη ζηελ Δπαγγεικαηηθή

Ιθαλνπνίεζε,

ρξεζηκνπνηήζεθε

ε

Πνιπκεηαβιεηή

αλάιπζε

παιηλδξόκεζεο θαη ν ζπληειεζηήο ζπζρέηηζεο ηνπ Pearson.

΢πζρέηηζε Δπαγγεικαηηθήο Ιθαλνπνίεζεο θαη ησξηλήο Οξγαλσζηαθήο Κνπιηνύξαο

΢πλζήθεο εξγαζίαο

Pearson Correlation

΢πκκεηνρηθή Σώξα ,271

Πξνζαξκνζηηθ ή Σώξα ,342

Πξνζαλαηνιηζκέλ ε ζηελ αγνξά Σώξα -,098

Ιεξαξρηθή Σώξα -,447*

,154

,069

,614

,015

Sig. (2-tailed) Απνδνρέο Δπθαηξίεο εμέιημεο Φύζε ηεο εξγαζίαο Γηεπζπληήο (ζηάζεζπκπεξηθνξά) Σν ζρνιείν σο ζύλνιν

Pearson Correlation

-,066

-,202

,175

,114

Sig. (2-tailed)

,736

,294

,363

,554

Pearson Correlation

,159

-,255

,015

,036

Sig. (2-tailed)

,410

,182

,940

,855

Pearson Correlation

,186

**

,137

-,582**

Sig. (2-tailed)

,334

,009

,478

,001

**

*

-,206

-,704**

,004

,013

,283

,000

*

**

-,278

-,672**

,002

,144

,000

*

-,115

-,683**

,023

,551

,000

Pearson Correlation

,518

Sig. (2-tailed) Pearson Correlation

,451

Sig. (2-tailed)

,014 Pearson Correlation ΢πλνιηθή ,475** εξγαζηαθή Sig. (2-tailed) ,009 ηθαλνπνίεζε *. Correlation is significant at the 0.05 level (2-tailed).

,476

,456

,549

,421

**. Correlation is significant at the 0.01 level (2-tailed).

Πίλαθαο 12 Από ηνλ έιεγρν ηνπ ζπληειεζηή ζπζρέηηζεο ηνπ Pearson (Πίλαθαο 12), θαίλεηαη λα ππάξρεη ηζρπξή αξλεηηθή ζπζρέηηζε ησλ ζπλζεθώλ εξγαζίαο, ηεο θύζεο ηεο εξγαζίαο, ηεο ζηάζεο-ζπκπεξηθνξάο ηνπ Γηεπζπληή, ηνπ ζρνιείνπ σο ζύλνιν θαη ηειηθά ηεο ζπλνιηθήο εξγαζηαθήο ηθαλνπνίεζεο κε ηελ πθηζηάκελε Ιεξαξρηθή θνπιηνύξα πνπ βαζίδεηαη ζηνλ έιεγρν (όζν απμάλεηαη ε ύπαξμε ηεο θνπιηνύξαο απηήο ηόζν κεηώλεηαη ε ηθαλνπνίεζε ησλ ζπκκεηερόλησλ ππαιιήισλ ζε ζρέζε κε ηηο κεηαβιεηέο απηέο) θαη είλαη ε ακέζσο επόκελε κεηά ηε ΢πκκεηνρηθή ζηηο ζρνιηθέο κνλάδεο θαη ηξίηε πην επηζπκεηή (Πίλαθαο 9). Δπίζεο θαίλεηαη λα ππάξρεη ηζρπξή ζεηηθή ζπζρέηηζε ηεο θύζεο ηεο εξγαζίαο (p=0,476) θαη ηνπ ζρνιείνπ σο ζύλνιν (p=0,549) θαζώο θαη ζεηηθή ζπζρέηηζε ηεο ζηάζεο-ζπκπεξηθνξάο ηνπ Γηεπζπληή (p=0,456) θαη ηεο ζπλνιηθήο εξγαζηαθήο 27


ηθαλνπνίεζεο (p=0,421) κε ηελ Πξνζαξκνζηηθή θνπιηνύξα πνπ βαζίδεηαη ζηε δεκηνπξγία (όζν απμάλεηαη ε ύπαξμε ηεο θνπιηνύξαο απηήο ηόζν απμάλεηαη θαη ε ηθαλνπνίεζε ησλ ζπκκεηερόλησλ ππαιιήισλ ζε ζρέζε κε ηηο κεηαβιεηέο απηέο) θαη είλαη ε δεύηεξε πην επηζπκεηή (Πίλαθαο 9). Δπηπιένλ βξέζεθε όηη ππάξρεη ηζρπξή ζεηηθή ζπζρέηηζε ηεο ζηάζεο-ζπκπεξηθνξάο ηνπ Γηεπζπληή (p=0,518) θαη ηεο ζπλνιηθήο εξγαζηαθήο ηθαλνπνίεζεο (p=0,475) θαζώο θαη ζεηηθή ζπζρέηηζε ηνπ ζρνιείνπ σο ζύλνιν (p=0,451) κε ηελ ΢πκκεηνρηθή θνπιηνύξα πνπ βαζίδεηαη ζηε ζπλεξγαζία ((όζν απμάλεηαη εύπαξμε ηεο θνπιηνύξαο απηήο ηόζν απμάλεηαη θαη ε ηθαλνπνίεζε ησλ ζπκκεηερόλησλ ππαιιήισλ ζε ζρέζε κε ηηο κεηαβιεηέο απηέο) θαη είλαη ε θπξίαξρε ζηηο ζρνιηθέο κνλάδεο θαη ε πεξηζζόηεξν επηζπκεηή (Πίλαθαο 9). Πξόβιεςε ησλ κεηαβιεηώλ ηεο επαγγεικαηηθήο ηθαλνπνίεζεο αλάινγα κε ηα είδε ηεο νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο

Model 1. ΢πλζήθεο εξγαζίαο

R 0,523

R Square ,274

2. Απνδνρέο

0,339

,115

-,032

,730

,115

,782

,548

1,884

3. Δπθαηξίεο εμέιημεο

0,448

,201

,067

,653

,201

1,505

,232

1,096

4. Φύζε ηεο εξγαζίαο

0,655

,428

,333

,454

,428

4,498

,007

1,764

0,803

,645

,586

,613

,645

10,891

,000

1,395

0,791

,626

,563

,607

,626

10,034

,000

1,467

0,787

,620

,556

,28991

,620

9,775

,000

1,223

5. Γηεπζπληήο (ζηάζεζπκπεξηθνξά) 6. Σν ζρνιείν σο ζύλνιν 7. ΢πλνιηθή επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε

Std. Error of the Estimate ,573

Change Statistics R Square F Sig. F Change Change Change ,274 2,259 ,093

Adjusted R Square ,152

DurbinWatson 2,001

Πίλαθαο 13 Από ηελ αλάιπζε ηεο γξακκηθήο παιηλδξόκεζεο πξνέθπςαλ ηα εμήο (Πίλαθεο 12 θαη 13): Γηα ηε κεηαβιεηή «΢πλζήθεο εξγαζίαο», ε Ιεξαξρηθή θνπιηνύξα κπνξεί λα εμεγήζεη ην 27,4%ηεο κεηαβιεηόηεηάο ηεο κε p=0.523. Γηα ηε κεηαβιεηή «Φύζε ηεο εξγαζίαο», ε Πξνζαξκνζηηθή θαη ε Ιεξαξρηθή θνπιηνύξα κπνξνύλ λα εμεγήζνπλ ην 42,8% ηεο κεηαβιεηόηεηάο ηεο κε p=0.655.Γηα ηε κεηαβιεηή «Γηεπζπληήο (ζηάζεζπκπεξηθνξά)», ε ΢πκκεηνρηθή, ε Πξνζαξκνζηηθή θαη ε Ιεξαξρηθή θνπιηνύξα κπνξνύλ λα εμεγήζνπλ ην 64,5% ηεο κεηαβιεηόηεηάο ηεο κε p=0.803.Γηα ηε κεηαβιεηή «Σν ζρνιείν σο ζύλνιν», ε ΢πκκεηνρηθή, ε Πξνζαξκνζηηθή θαη ε Ιεξαξρηθή θνπιηνύξα κπνξνύλ λα εμεγήζνπλ ην 62,6% ηεο κεηαβιεηόηεηάο ηεο κε 28


p=0.791. Γηα ηε κεηαβιεηή «΢πλνιηθή επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε», ε ΢πκκεηνρηθή, ε Πξνζαξκνζηηθή θαη ε Ιεξαξρηθή θνπιηνύξα κπνξνύλ λα εμεγήζνπλ ην 62,0% ηεο κεηαβιεηόηεηάο ηεο κε p=0.787. Σα κνληέια γηα ηηο άιιεο κεηαβιεηέο δελ είλαη ζηαηηζηηθά ζεκαληηθά, θαη ζπλεπώο ε θνπιηνύξα δελ πξνβιέπεη/ζρεηίδεηαη κε θακία από ηηο ππόινηπεο κεηαβιεηέο ηεο ηθαλνπνίεζεο. Από ην F-test (sig<0,001) ηνπ πίλαθα ANOVA-΢πλνιηθή πξνζαξκνγή ηνπ κνληέινπ(Πίλαθαο 14) ζπκπεξαίλνπκε όηη ην κνληέιν ζπλεηζθέξεη ζεκαληηθά ζηελ πξόβιεςε ησλ κεηαβιεηώλ «Γηεπζπληήο (ζηάζε-ζπκπεξηθνξά)», «Σν ζρνιείν σο ζύλνιν» θαη «΢πλνιηθή επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε» ζε ζρέζε κε ηε ΢πκκεηνρηθή, Πξνζαξκνζηηθή θαη Ιεξαξρηθή νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα.

Απνηειέζκαηα απιήο παιηλδξόκεζεο – ΢πλνιηθή πξνζαξκνγή ηνπ κνληέινπ ANOVA Sumof Squares

Model 1. ΢πλζήθεο εξγαζίαο

Regression Residual

3. Δπθαηξίεο εμέιημεο

4. Φύζε ηεο εξγαζίαο

5. Γηεπζπληήο (ζηάζεζπκπεξηθνξά)

6. Σν ζρνιείν σο ζύλνιν

4

,742 ,328

7,880

24 28

1,664

4

,416

Residual

12,775

24

,532

Total

14,440

28

Regression

Regression

2,566

4

,641

Residual

10,231

24

,426

Total

12,797

28

Regression

3,714

4

,928

Residual

4,954

24

,206

Total

8,668

28

16,392

4

4,098 ,376

Regression Residual

9,030

24

Total

25,422

28

Regression

14,790

4

3,698

8,844

24

,368

Residual Total

7. ΢πλνιηθή επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε

2,967

10,847

Total 2. Απνδνρέο

Mean Square

df

23,634

28

Regression

3,286

4

,822

Residual

2,017

24

,084

Total

5,303

28

F

Sig.

2,259

,093

,782

,548

1,505

,232

4,498

,007

10,891

,000

10,034

,000

9,775

,000

Πίλαθαο 14

29


ΚΔΦΑΛΑΙΟ 6ν ΢πκπεξάζκαηα ΢ην πιαίζην ηεο έξεπλαο ηνπ ξόινπ ηεο Οξγαλσζηαθήο Κνπιηνύξαο ζηε δηακόξθσζε ηνπ αηζζήκαηνο Δπαγγεικαηηθήο Ιθαλνπνίεζεο ησλ εθπαηδεπηηθώλ 3 ζρνιηθώλ κνλάδσλ, πξνέθπςε όηη ε Δπαγγεικαηηθή Ιθαλνπνίεζε ησλ εθπαηδεπηηθώλ απηώλ ησλ ζρνιηθώλ κνλάδσλ θπκαίλεηαη ζε κέηξηα έσο πςειά επίπεδα. ΢πγθεθξηκέλα, νη εθπαηδεπηηθνί θαίλεηαη λα είλαη πεξηζζόηεξν ηθαλνπνηεκέλνη κε ηηο ζπλζήθεο εξγαζίαο ηνπο, ηε θύζε ηεο εξγαζίαο ηνπο θαη ηνλ δηεπζπληή/ληξηά ηνπο θαη ιηγόηεξν έσο θαζόινπ ηθαλνπνηεκέλνη κε ηηο απνδνρέο ηνπο θαη ηηο επθαηξίεο ηνπο γηα εμέιημε. ΢ρεηηθά κε ηελ νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα, έγηλε μεθάζαξν πσο ε επηθξαηνύζα κνξθή είλαη απηή ηεο ΢πκκεηνρηθήο πνπ βαζίδεηαη ζηε ζπλεξγαζία, δίλνληαο ηελ αίζζεζε κηαο κεγάιεο νηθνγέλεηαο θαη πνπ ραξαθηεξίδεηαη από ηελ νκαδηθή δνπιεηά, ηελ νκνθσλία θαη ηε ζπκκεηνρή, δίλνληαο έκθαζε ζηελ πίζηε, ηελ αθνζίσζε θαη ηελ ακνηβαία εκπηζηνζύλε. ΢εκαληηθό ξόιν ζε απηό θαίλεηαη λα δηαδξακαηίδεη θαη ν/ε Γηεπζπληήο/ληξηα δίλνληαο ζεκαζία ζηελ νκάδα, ππνζηεξίδνληαο ην πξνζσπηθό θαη θαηαλνώληαο ηα πξνβιήκαηά ηνπ, ηα νπνία αληηκεησπίδεη κε επγέλεηα θαη δηαθξηηηθόηεηα. Αλαθνξηθά ηώξα κε ηελ Δξεπλεηηθή Τπόζεζε (Η Οξγαλσζηαθή Κνπιηνύξα πξνβιέπεη/ζπλδέεηαη κε ηελ Δπαγγεικαηηθή

Ιθαλνπνίεζε), βξέζεθε όηη ε

Οξγαλσζηαθή Κνπιηνύξα κπνξεί λα πξνβιέςεη ζε θάπνην βαζκό ην επίπεδν Δπαγγεικαηηθήο Ιθαλνπνίεζεο. Αλαθέξνπκε όηη ζύκθσλα κε ηα απνηειέζκαηα ηεο αλάιπζεο, ε αύμεζε ηνπ βαζκνύ ηεο ΢πκκεηνρηθήο, ηεο Πξνζαξκνζηηθήο θαη ηεο Ιεξαξρηθή νξγαλσζηαθήο θνπιηνύξαο είλαη πηζαλό λα νδεγήζεη θαη ζε αύμεζε ηεο Δπαγγεικαηηθήο Ιθαλνπνίεζεο ησλ εθπαηδεπηηθώλ ζηα ζεκεία πνπ έρνπλ λα θάλνπλ κε ηνλ/ηελ «Γηεπζπληή/ληξηα (ζηάζε-ζπκπεξηθνξά)», κε «Σν ζρνιείν σο ζύλνιν» θαη ηε «΢πλνιηθή επαγγεικαηηθή ηθαλνπνίεζε». Αληίζεηα ελώ από ηελ αλάιπζε ησλ δεδνκέλσλ θαίλεηαη λα ππάξρεη ηζρπξή αξλεηηθή ζπζρέηηζε ησλ ζπλζεθώλ εξγαζίαο, ηεο θύζεο ηεο εξγαζίαο, ηεο ζηάζεο-ζπκπεξηθνξάο ηνπ/ηεο Γηεπζπληή/ληξηαο, ηνπ ζρνιείνπ σο ζύλνιν θαη ηειηθά ηεο ζπλνιηθήο εξγαζηαθήο ηθαλνπνίεζεο κε ηελ Ιεξαξρηθή θνπιηνύξα, ην κνληέιν δελ κπνξεί λα πξνβιέςεη ηελ ζπκπεξηθνξά ησλ 30


πξνεγνύκελσλ κεηαβιεηώλ ζηελ πηζαλή θαζηέξσζε απηνύ ηνπ ηύπνπ θνπιηνύξαο. ΢ρεηηθά κε ηηο απνδνρέο ησλ εθπαηδεπηηθώλ ζα πξέπεη λα ιεθζεί ππόςε όηη είλαη απζηεξά θαζνξηζκέλεο από ην Οηθνλνκηθό επηηειείν ηεο εθάζηνηε Κπβέξλεζεο (όπσο άιισζηε όισλ ησλ δεκνζίσλ ππαιιήισλ) θαη δελ έρνπλ λα θάλνπλ κε νπνηαδήπνηε νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα. Σν βαζηθό ζπκπέξαζκα ηεο εξγαζίαο ζην νπνίν θαηαιήγνπκε, είλαη πσο ε νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα πνπ πηνζεηεί κία ζρνιηθή κνλάδα απνηειεί ζεκαληηθό παξάγνληα ζηε δηακόξθσζε κέζσ ζπγθεθξηκέλσλ κεηαβιεηώλ, ηνπ επηπέδνπ επαγγεικαηηθήο ηθαλνπνίεζεο ησλ εξγαδνκέλσλ ηνπ.

31


Βηβιηνγξαθία Adams, S., 1964. Toward an understanding of inequity. Journal o f Abnormal and Social Psychology, Σόκνο 67, pp. 422-436. Alderfer, C., 1969. A new theory of human needs. Organizational Behavior and Human Performance, 4(2), pp. 142-175. Allport, G., 1954. The nature of prejudice. Oxford: Addison-Wesley. Blake, J. & Lawrence, P., 1989. The abc o f management. London: Cassel Educational Ltd. Blake, R. & Mouton, J., 1964. The managerial grid. Houston: Gulf Publishing Company. Bogler, R., 2002. Two profiles of schoolteachers:a discriminant analysis of job satisfaction. Teaching and Teacher Education, Σόκνο 18, pp. 665-673. Cameron, K. & Quinn, R., 2011. Diagnosing and Changing Organizational Culture: Based on the Competing Values Framework. 3ε Έθδνζε επηκ. s.l.:Jossey-Bass. Cooley, C. H., 1909. Social Organization. New York: Charles Scribner's Sons. Daft, R., 2001. Understanding organization.. New York: Harcourt Press. Dawis, R. & Lofquist, L., 1984. A psychological theory of work adjustmen. Minnesota: University Minnesota Press. Evans, L., 1997. Understanding Teacher Morale And Job Satisfactio. Teaching and Teacher Education, 13(8), pp. 831-845. Furnham, A., 1997. The Psychology of Behaviour at Work. The individual in organization. Hove East Sussex: Psychology Press. Hellriegel, D., Jackson, S. & Slocum, J., 2005. Management: A Competency-based Approach. 10th επηκ. Kansas: South-Western College Publishing. Herzeberg, F., 1987. One More Time: How Do You Motivate Employees?. Harvard Business Review, p. 6. Klecker, B. & Loadman, W., 1999. Male elementary school teachers ratings of job satisfaction by years of teaching experience. Education, Σόκνο 119, pp. 504-513. Kotter, J. & Heskett, J., 1992. Corporate culture and performance. New York: Free Press. Lease, S., 1998. Annual review, 1993-1997:work attitudes and outcomes. Journal of Vocational Behaviour, Σόκνο 53, p. 155. Likert, R., 1932. A Technique for the Measurement of Attitudes. ARCHIVES OF PSYCHOLOGY, 140(22), pp. 5-55. Locke, E., 1969. What is job satisfaction?. Journal o f Organizational Behavior and Human Performance, 4(6).

32


Locke, E., 1976. The Nature and Causes of Job Satisfaction. Handbook of Industrial and Organizational Psychology, pp. 1297-1343. Lundy, O. & Cowling, A., 1996. Strategic human resource management. London: Routledge. Maslow, A. H., 1954. Motivation and Personality. New York: Harper and Brothers. Pettigrew, A., 1979. On Studying Organizational Cultures. Administrative Science Quarterly, 24(4), pp. 570-581. Robins, S., 1993. Organizational behaviour, concepts, controversies and applications. 6th επηκ. New Jersey: Prentice- Hall. Robson, C., 2007. Η έρεσνα ηοσ πραγμαηικού κόζμοσ. Αζήλα: Cutenberg. Schein, E., 1983. The role of the founder in creating organizational culture. Organizational Dynamics,, 12(1), pp. 13-28. Schein, E., 1995. “The role of the founder in creating organizational culture. New Jersey: Prentice Hall. Schein, E., 2004. Organizational culture and leadership. 3rd επηκ. San Francisco: JosseyBass. Smith, J. & Ross, C., 2001. Brief to the Minister of Education’s Task Force on effective schools, Toronto: OECTA. Spector, P., 1985. Measurement of human service staff satisfaction: development of the Job Satisfaction Survey. American Journal o f Community Psychology, 13(6), pp. 693-713. Vroom, V., 1964. Work and motivation. New York: Wiley. Zembylas, M. & Papanastasiou, E., 2006. Sources of teacher job satisfaction and dissatisfaction in Cyprus. A journal of comparative education. Science and Education, 36(2), pp. 229-247. Αγγειίδεο, Β., 2003-2018. open eclass. [Ηιεθηξνληθό] Available at: https://eclass.duth.gr/modules/document/file.php/TME179/%CE%A0%CE%B1%CF%81%C E%BF%CE%B8%CF%83%CE%B9%CE%AC%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82%20d raft/lecture9_egirotita_axiopistia.pdf [Πξόζβαζε 20 12 2017]. Κoustelios, A. & Bagiatis, K., 1997. The Employee Satisfactory Inventory (ESI): development of a scale to measure satisfaction of Greek employees. Educational and Psychological Measurement. SAGE journals, 57(3), pp. 469-476. Μαθξή-Μπόηζαξε, Δ. & Μαηζαγγνύξαο, Η., 2003. Δομή ηης επαγγελμαηικής ασηοανηίληυης και ηης επαγγελμαηικής ικανοποίηζης εκπαιδεσηικών Α/θμιας Εκπαίδεσζης.. Αζήλα, Πξαθηηθά 3νπ Παλειιήληνπ ΢πλεδξίνπ ηεο Παηδαγσγηθήο Δηαηξείαο Διιάδνο.

33


ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ ΔΡΩΣΗΜΑΣΟΛΟΓΙΟ ΟΓΗΓΙΔ΢ ΢ηα παξαθάησ εξσηεκαηνιόγηα ππάξρνπλ θάπνηεο πξνηάζεηο νη νπνίεο αθνξνύλ ηελ εξγαζία ζαο. Παξαθαιώ δηαβάζηε κε πξνζνρή θαη απαληήζηε κε ηε κεγαιύηεξε δπλαηή εηιηθξίλεηα. Γελ ππάξρνπλ ζσζηέο ή ιάζνο απαληήζεηο. Απηό πνπ ζαο δεηάκε είλαη ε πξνζσπηθή ζαο άπνςε. Με ζθέθηεζηε πνιύ γηα ηελ θάζε πξόηαζε. Απαληήζηε απζόξκεηα. Σα εξσηεκαηνιόγηα είλαη αλώλπκα θαη νη απαληήζεηο ζαο απόιπηα εκπηζηεπηηθέο. Παξαθαιώ λα απαληήζεηε ζε ΟΛΔ΢ ηηο εξσηήζεηο. ΜΔΡΟ΢ Α’ ΟΡΓΑΝΩ΢ΙΑΚΗ ΚΟΤΛΣΟΤΡΑ (ΔΡΩΣΗΜΑΣΟΛΟΓΙΟ OCAI) Σν εξσηεκαηνιόγην απνηειείηαη από έμη (6) εξσηήζεηο θαη θάζε κία εξώηεζε έρεη ηέζζεξηο (4) απαληήζεηο. ΢ην ζύλνιν ησλ απαληήζεσλ αληηζηνηρνύλ 100 κνλάδεο. Καηαλείκεηε ηηο 100 κνλάδεο ζηηο ηέζζεξεηο απαληήζεηο αλάινγα κε ηνλ βαζκό ζηνλ νπνίν θάζε απάληεζε είλαη παξόκνηα κε απηό πνπ ηζρύεη ζην ζρνιείν ζαο. Γώζηε πεξηζζόηεξεο κνλάδεο γηα ηελ απάληεζε πνπ πιεζηάδεη πεξηζζόηεξν ζε απηό πνπ ηζρύεη ζην ζρνιείν ζαο. Γηα παξάδεηγκα, αλ ζε θάπνηα εξώηεζε λνκίδεηε όηη ε απάληεζε Α είλαη παξόκνηα κε απηό πνπ ζπκβαίλεη ζην ζρνιείν ζαο, νη απαληήζεηο Β θαη Γ πξνζεγγίδνπλ απηό πνπ ηζρύεη, θαη ε απάληεζε Γ πξνζεγγίδεη αθόκα ιηγόηεξν απηό πνπ ηζρύεη, ηόηε κπνξείηε γηα παξάδεηγκα λα δώζεηε 55 κνλάδεο ζηελ Α, από 20 κνλάδεο ζηε Β θαη ζηε Γ, θαη 5 κνλάδεο ζηε Γ. Πξνζέμηε όκσο, πσο ην ζύλνιν ησλ κνλάδσλ ζα πξέπεη λα ηζνύηαη κε 100 (55+20+20+5) γηα θάζε εξώηεζε. ΢εκεηώζηε πσο ε πξώηε ζηήιε απαληήζεσλ πνπ θέξεη ηνλ ηίηιν «Σώξα» αλαθέξεηαη ζηελ νξγαλσζηαθή θνπιηνύξα όπσο απηή είλαη δηακνξθσκέλε ζήκεξα. Αθνύ νινθιεξώζεηε ην «Σώξα», επαλαιάβεηε ηηο απαληήζεηο ησλ εξσηήζεσλ ζηε ζηήιε «Δπηζπκεηό». Δδώ νη απαληήζεηο ζαο ζα πξέπεη λα βαζίδνληαη ζην πώο ζα επηζπκνύζαηε ην ζρνιείν ζαο ζην κέιινλ.

34


1. Κπξίαξρα ραξαθηεξηζηηθά

Σώξα

Δπηζπκεηό

Α. ΢ην ζρνιείν κνπ αηζζάλνκαη "ζαλ ην ζπίηη

κνπ". Δίλαη ζαλ κία κεγάιε νηθνγέλεηα. Οη άλζξσπνη θαίλεηαη λα κνηξάδνληαη πνιιά πξνζσπηθά δεηήκαηα θαη ζέκαηα.

Β. ΢ην

ζρνιείν κνπ ππάξρεη δηάρπηε δεκηνπξγηθή δπλακηθή. Οη άλζξσπνη είλαη πξόζπκνη λα παίξλνπλ θαηλνηόκεο απνθάζεηο.

Γ. Σν ζρνιείν κνπ εζηηάδεη ζηελ επίηεπμε

απνηειεζκάησλ. Κύξην κέιεκα είλαη λα γίλεηαη ε δνπιεηά. Οη άλζξσπνη είλαη αληαγσληζηηθνί θαη επηθεληξώλνληαη ζηελ επόηεπμε ζηόρσλ. Γ. Σν ζρνιείν κνπ είλαη έλαο ρώξνο κε

απζηεξή δνκή. Οη ηππηθέο δηαδηθαζίεο θαζνξίδνπλ γεληθά ηη θάλνπλ νη άλζξσπνη.

΢ύλνιν

2. Οξγαλσηηθή εγεζία

100

Σώξα

100

Δπηζπκεηό

Α. Η δηνίθεζε ηνπ ζρνιείνπ κνπ, ζεσξεί

ζεκαληηθό λα απνηειεί παξάδεηγκα θαζνδήγεζεο θαη δηεπθόιπλζεο. Β. Η δηνίθεζε ηνπ ζρνιείνπ κνπ, ζεσξεί

ζεκαληηθό λα απνηειεί παξάδεηγκα δεκηνπξγηθόηεηαο, θαηλνηνκίαο θαη αλάιεςεο ξίζθνπ. Γ. Η δηνίθεζε ηνπ ζρνιείνπ κνπ, ζεσξεί

ζεκαληηθό λα απνηειεί παξάδεηγκα ελόο ζνβαξνύ, επηζεηηθνύ θαη απνηειεζκαηηθνύ πξνζαλαηνιηζκνύ.

35


Γ. Η δηνίθεζε ηνπ ζρνιείνπ κνπ, ζεσξεί

ζεκαληηθό λα απνηειεί παξάδεηγκα ζπληνληζκνύ, νξγάλσζεο θαη νκαιήο δηαρείξηζεο

΢ύλνιν

3. Γηαρείξηζε εξγαδνκέλσλ

100

Σώξα

100

Δπηζπκεηό

Α. Ο

ηξόπνο δηνίθεζεο ζην ζρνιείν, ραξαθηεξίδεηαη από ηελ νκαδηθή δνπιεηά, ηελ νκνθσλία θαη ηε ζπκκεηνρή.

Β. Ο

ηξόπνο δηνίθεζεο ζην ζρνιείν, ραξαθηεξίδεηαη από αλάιεςε αηνκηθνύ ξίζθνπ, θαηλνηνκία, ειεπζεξία (πξσηνβνπιηώλ) θαη κνλαδηθόηεηα.

Γ. Ο

ηξόπνο δηνίθεζεο ζην ζρνιείν, ραξαθηεξίδεηαη από ζθιεξό αληαγσληζκό, πςειέο απαηηήζεηο θαη επηηεύγκαηα.

Γ. Ο

ηξόπνο δηνίθεζεο ζην ζρνιείν, ραξαθηεξίδεηαη από εξγαζηαθή αζθάιεηα θαη πξνζαξκνγή, πξνβιεςηκόηεηα, ζηαζεξόηεηα ζηηο ζρέζεηο θαη ζπκβηβαζκνύο.

΢ύλνιν

100

100

36


4. Με πνηνλ ηξόπν θξαηηέηαη ελσκέλν ην ζρνιείν

Σώξα

Δπηζπκεηό

Α. Σν ζηνηρείν πνπ θξαηάεη ελσκέλν ην

ζρνιείν κνπ είλαη ε πίζηε θαη ε ακνηβαία εκπηζηνζύλε. Η αθνζίσζε παίδεη κεγάιν ξόιν ζην ζρνιείν κνπ. Β. Σν ζηνηρείν πνπ θξαηάεη ελσκέλν ην

ζρνιείν κνπ είλαη ε δέζκεπζε ζηελ θαηλνηνκία θαη ηελ αλάπηπμε. Γίλεηαη έκθαζε ζην λα είκαζηε πξώηνη. Γ. Σν ζηνηρείν πνπ θξαηάεη ελσκέλν ην

ζρνιείν κνπ είλαη ε έκθαζε ζηελ επίηεπμε ησλ ζηόρσλ. Η επηζεηηθή πνιηηηθή θαη ην αίζζεκα ηνπ ληθεηή "πάλε καδί".

Γ. Σν ζηνηρείν πνπ θξαηάεη ελσκέλν ην

ζρνιείν κνπ είλαη νη επίζεκνη θαλόλεο θαη πνιηηηθέο. Η δηαηήξεζε ελόο ζρνιείνπ κε νκαιή πνξεία είλαη ζεκαληηθή.

΢ύλνιν

5. ΢ηξαηεγηθέο επηζεκάλζεηο

100

Σώξα

100

Δπηζπκεηό

Α. Σν

ζρνιείν κνπ δίλεη έκθαζε ζηελ αλάπηπμε ηνπ πξνζσπηθνύ. Η πςειή ζπλνρή, ην αίζζεκα ηεο νκάδαο θαη ην εζηθό ζην ζρνιείν είλαη ζεκαληηθά.

Β. Σν

ζρνιείν κνπ δίλεη έκθαζε ζηελ απόθηεζε λέσλ πόξσλ θαη ζηε δεκηνπξγία λέσλ πξνθιήζεσλ. Οη πεηξακαηηζκνί θαη ε αλαδήηεζε λέσλ επθαηξηώλ είλαη ζεκαληηθά.

37


Γ. Σν

ζρνιείν κνπ δίλεη έκθαζε ζηελ αληαγσληζηηθόηεηα θαη ζηελ επίηεπμε απνηειεζκάησλ. Η επίηεπμε ησλ ζηόρσλ θαη ε δεκηνπξγία ζεηηθήο εηθόλαο πξνο ηελ θνηλσλία είλαη νη επηθξαηνύζεο αξρέο.

Γ. Σν

ζρνιείν κνπ δίλεη έκθαζε ζηε κνληκόηεηα θαη ηε ζηαζεξόηεηα. Η απνδνηηθόηεηα θαη ε νκαιή ξνή ησλ εξγαζηώλ είλαη ζεκαληηθά.

΢ύλνιν

6. Σα θξηηήξηα ηεο επηηπρίαο

100

Σώξα

100

Δπηζπκεηό

Α. ΢ην ζρνιείν κνπ ε επηηπρία νξίδεηαη κε

βάζε ηελ αλάπηπμε ηνπ αλζξώπηλνπ δπλακηθνύ, ηελ νκαδηθόηεηα, ηε δέζκεπζε ησλ εξγαδνκέλσλ θαη ην ελδηαθέξνλ γηα ηνπο αλζξώπνπο. Β. ΢ην ζρνιείν κνπ ε επηηπρία νξίδεηαη κε

βάζε ηελ αλάπηπμε θαη πηνζέηεζε λέσλ θαη πξσηνπνξηαθώλ κεζόδσλ πνπ ζα σθειήζνπλ ηνπο καζεηέο. Σν ζρνιείν κνπ είλαη έλαο θαηλνηόκνο θαη πξσηνπόξνο νξγαληζκόο. Γ. ΢ην ζρνιείν κνπ ε επηηπρία νξίδεηαη κε

βάζε ηελ θαιή εηθόλα πξνο ηα έμσ. Σν λα εγείζαη ηνπ αληαγσληζκνύ είλαη ην θιεηδί. Γ. ΢ην ζρνιείν κνπ ε επηηπρία νξίδεηαη κε

βάζε ηελ απνδνηηθόηεηα. Αμηνπηζηία απέλαληη ζηνπο καζεηέο θαη ηνπο γνλείο ηνπο, θαιόο πξνγξακκαηηζκόο, νξζνινγηθή αμηνπνίεζε ησλ πόξσλ, είλαη ζεκαληηθνί παξάγνληεο. ΢ύλνιν

100

100

38


ΜΔΡΟ΢ Β' (ΔΡΩΣΗΜΑΣΟΛΟΓΙΟ ΔΠΑΓΓΔΛΜΑΣΙΚΗ΢ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗ΢Η΢) Παξαθάησ ππάξρεη κηα ζεηξά από πξνηάζεηο κε ηηο νπνίεο ζέινπκε λα δειώζεηε θαηά πόζν ζπκθσλείηε ή δηαθσλείηε. Κάζε αξηζκόο αληηζηνηρεί ζε άιιε απάληεζε. Η επεμήγεζε γηα ηελ αληηζηνηρία απηή δίλεηαη παξαθάησ. Κπθιώζηε ηελ απάληεζε πνπ ζαο εθθξάδεη. 1 Γηαθσλώ απόιπηα

2 3 4 5 Γηαθσλώ Γελ είκαη ζίγνπξνο/ε ΢πκθσλώ ΢πκθσλώ απόιπηα

1. Οη ζπλζήθεο εξγαζίαο είλαη νη θαιύηεξεο πνπ είρα πνηέ

1

2

3

4

5

2. Ο ρώξνο ηεο εξγαζίαο κνπ είλαη επράξηζηνο

1

2

3

4

5

3. Οη ζπλζήθεο εξγαζίαο δελ είλαη επηθίλδπλεο γηα ηελ πγεία κνπ

1

2

3

4

5

4. Ο εμαεξηζκόο είλαη επαξθήο ζην ρώξν ηεο δνπιεηάο κνπ

1

2

3

4

5

5. Ο θσηηζκόο είλαη επαξθήο ζην ρώξν ηεο δνπιεηάο κνπ

1

2

3

4

5

6. Γελ πιεξώλνκαη όζν πξέπεη γηα ηε δνπιεηά πνπ πξνζθέξσ

1

2

3

4

5

7. Αηζζάλνκαη αλαζθάιεηα κε ηέηνην κηζζό

1

2

3

4

5

8. Ίζα-ίζα πνπ κπνξώ θαη επηβηώλσ κ’ απηό ην κηζζό

1

2

3

4

5

9. Πιεξώλνκαη ιηγόηεξν από όηη αμίδσ

1

2

3

4

5

10. Τπάξρνπλ πνιιέο επθαηξίεο γηα πξναγσγή

1

2

3

4

5

11. Η πείξα πνπ απέθηεζα απμάλεη ηηο πξννπηηθέο κνπ γηα πξναγσγή

1

2

3

4

5

12. Οη πξννπηηθέο γηα πξναγσγή είλαη απεξηόξηζηεο

1

2

3

4

5

13. Η δνπιεηά κνπ είλαη αμηόινγε

1

2

3

4

5

14. Η δνπιεηά κνπ κε ηθαλνπνηεί

1

2

3

4

5

15. Η δνπιεηά κνπ έρεη πνηθηιία

1

2

3

4

5

16. Η δνπιεηά κνπ είλαη ελδηαθέξνπζα

1

2

3

4

5

17. Ο πξντζηάκελνο κνπ κε ππνζηεξίδεη όηαλ ηνλ ρξεηάδνκαη

1

2

3

4

5

18. Ο πξντζηάκελνο κνπ θαηαλνεί ηα πξνβιήκαηά κνπ

1

2

3

4

5

19. Ο πξντζηάκελνο κνπ είλαη επγελήο

1

2

3

4

5

20. Ο πξντζηάκελνο κνπ δελ είλαη ελνριεηηθόο

1

2

3

4

5

21. Η ππεξεζία θξνληίδεη ηνπο εξγαδνκέλνπο ηεο

1

2

3

4

5

22. Δίλαη ε θαιύηεξε ππεξεζία πνπ έρσ δνπιέςεη πνηέ

1

2

3

4

5

23. Τπάξρεη αμηνθξαηία ζηελ ππεξεζία

1

2

3

4

5

24. Η ππεξεζία αληηκεησπίδεη ηζόηηκα ηνπο εξγαδνκέλνπο ηεο

1

2

3

4

5

39


ΜΔΡΟ΢ Γ' (ΓΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΢ΣΟΙΥΔΙΑ) Φύιν: (ζεκεηώζηε κε Υ)

Άλδξαο

Γπλαίθα

Ηιηθία: …………….

Οηθνγελεηαθή θαηάζηαζε: (ζεκεηώζηε κε Υ)

Δίζηε απόθνηηνο:

Διεύζεξνο/ε

Τπνρξεσηηθήο Δθπαίδεπζεο

Παληξεκέλνο/ε

Γεπηεξνβάζκηαο Δθπαίδεπζεο

(ζεκεηώζηε κε Υ)

Θέζε επζύλεο: (ζεκεηώζηε κε Υ)

Γηεπζπληήο

Έηε ππεξεζίαο ζηελ Δθπ/ζε: (ζεκεηώζηε κε Υ)

Πνηα είλαη ε εηδηθόηεηά ζαο:

0-10

ΠΔ ……

Γηαδεπγκέλνο/ε

Αλώηαηεο Δθπαίδεπζεο (ΑΔΙ - ΣΔΙ)

Μεηαπηπρηαθώλ ΢πνπδώλ

21-30

Γηδαθηνξηθώλ ΢πνπδώλ

Υσξίο ζέζε επζύλεο (Λεηηνπξγόο)

Τπνδηεπζπληήο

11-20

Υήξνο/α

31 θαη άλσ

(π.ρ. ΠΔ70, ΠΔ06, ΠΔ11 θιπ.)

Έηε ππεξεζίαο ζηε ζπγθεθξηκέλε ζέζε πνπ θαηέρεηε ζήκεξα:

Έηε ππεξεζίαο ζην ζρνιείν πνπ ππεξεηείηε ζήκεξα:

……………………..

……………………..

Δπραξηζηνύκε γηα ηε ζπλεξγαζία! 40



ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΉ ΚΟΥΛΤΟΎΡΑ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΠΟΊΗΣΗ EΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ Ο Χρήστος Δασκαλοθανάσης, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964 και είναι εκπαιδευτικός Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Απόφοιτος της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Λαμίας έλαβε και το πτυχίο της εξομοίωσης από το Ε.Κ.Π.Α. Έκανε Μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Νεάπολις της Πάφου, λαμβάνοντας Μεταπτυχιακό τίτλο Σπουδών στη Δημόσια Διοίκηση με κατεύθυνση την Εκπαιδευτική Διοίκηση. Συνέχισε τις σπουδές του στο Π.Μ.Σ. του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας από όπου και έλαβε Μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών στην Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης. Είναι πιστοποιημένος γνώστης του αντικειμένου «Διγλωσσία και Διδασκαλία της νέας ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας» και του αντικειμένου «Ειδική Αγωγή - Μαθησιακές δυσκολίες: Παρεμβάσεις στη Γλώσσα και στα Μαθηματικά» από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Γνωρίζει άπταιστα Αγγλικά. Εργάζεται επί 35 έτη σε Δημόσια σχολεία. Έχει διατελέσει επί σειρά ετών στέλεχος της Εκπαίδευσης, υπηρετώντας σε διάφορες θέσεις (Διευθυντής σχολικών μονάδων, Προϊστάμενος Τμήματος Εκπαιδευτικών Θεμάτων, Προϊστάμενος Γραφείου, Διευθυντής Εκπαίδευσης). Είναι έγγαμος και έχει τρεις κόρες. Τα τελευταία χρόνια ζει και εργάζεται στον Βόλο.

Πλήθος ερευνών που εστιάζονται στον χώρο της εκπαίδευσης, έχουν μελετήσει εκτεταμένα τις αιτίες και τις συνέπειες της επαγγελματικής ικανοποίησης των εκπαιδευτικών, λόγω του ότι είναι άμεσα συνδεδεμένη με την οργανωσιακή κουλτούρα και την αποτελεσματικότητα της σχολικής μονάδας στην οποία υπηρετούν και η οποία αποτελεί κεντρική μεταβλητή για πολλές θεωρίες που έχουν σχέση με οργανωσιακά φαινόμενα. Η επαγγελματική ικανοποίηση, ως εξαρτημένη μεταβλητή, φαίνεται ότι επηρεάζεται από ένα πλήθος παραγόντων. Η παρούσα εργασία στοχεύει να αποσαφηνίσει το κατά πόσο η κυρίαρχη οργανωσιακή κουλτούρα, συσχετίζεται με το βαθμό της επαγγελματικής ικανοποίησης των εκπαιδευτικών. Και αυτό σε μια εποχή βαθύτατης οικονομικής κρίσης και σε μια περίοδο ραγδαίων αλλαγών που συντελούνται στον χώρο της εκπαίδευσης που φαίνεται να έχει επιπτώσεις και στο επίπεδο της ικανοποίησης των εκπαιδευτικών.

Carpe Librum

ISBN 978-618-5186-50-0

9 786185 186500