Page 1

Mensenhandel in Nederland

Het beeld van 2016


Over CoMensha CoMensha is hét landelijke, onafhankelijke expertise- en coördinatiecentrum tegen mensenhandel dat zich op een constructieve, verbindende en kritische manier inzet voor de belangen en rechten van slachtoffers van mensenhandel, met name nationaal, maar ook internationaal.

Registratie, coördinatie van zorg en opvang, informatie, advies en agendering CoMensha geeft inzicht in aard en omvang van mensenhandel In Nederland, coördineert de eerste opvang en zorg, signaleert knelpunten in de ketenaanpak mensenhandel en zet zo nodig aan tot actie. Om deze missie uit te voeren, heeft CoMensha vanuit het ministerie van Veiligheid en Justitie (VenJ) onder meer de opdracht om de feiten over de aard en de omvang van (mogelijke) slachtoffers van mensenhandel in Nederland te registreren. Dit gebeurt onder andere ten behoeve van het mandaat van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen kinderen (NRM). Daarnaast coördineert CoMensha de eerste hulp voor en opvang van slachtoffers van mensenhandel. CoMensha informeert, geeft voorlichting, trainingen, geeft gevraagd en ongevraagd advies en beïnvloedt het beleid met betrekking tot mensenhandel in Nederland.

Unieke positie: de verbinding in de ketenaanpak mensenhandel Door de unieke positie van CoMensha in Nederland is zij in staat om knelpunten, tendensen en succesfactoren te signaleren in de uitvoering van het mensenhandelbeleid en te zorgen voor agendering hiervan. CoMensha werkt nauw samen met de Nationale Politie (NP), de Koninklijke Marechaussee (KMar), de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Inspectie SZW), verschillende ministeries en gemeenten, maar ook met NGO’s, opvanginstellingen, (jeugd)zorginstellingen en de advocatuur. CoMensha werkt altijd vanuit het slachtofferperspectief.

Steunt u de strijd tegen mensenhandel? Mensenhandel vindt plaats onder uw ogen, wellicht zonder dat u zich daarvan bewust bent. De medewerkers van CoMensha zetten zich elke dag in voor slachtoffers van mensenhandel: mensen die zich in een zeer kwetsbare, onveilige situatie bevinden en onzichtbaar lijken. Met uw hulp kunnen wij slachtoffers verder helpen. Uw gift is dan ook meer dan welkom! Mail naar donatie@comensha.nl of maak gebruik van het digitale donatieformulier op onze website: www.mensenhandel.nl/pagina/steun-ons CoMensha is aangemerkt als een ANBI (Algemeen Nut Beogende Instelling).

Volg CoMensha op social media! /CoMensha /comensha.nl www.comensha.nl


Mensenhandel in Nederland

Het beeld van 2016


Voorwoord Slachtoffers in Beeld

Trots

‘Elke dag werd ik zo’n twintig keer verkracht, vaak met grof geweld. Als ik niet deed wat ze me opdroegen, werd ik in mekaar geslagen en er werd gedreigd dat ze mijn familie zouden vermoorden. Ik heb een kind van mijn pooier en een kind van een klant...’

We kijken met trots terug op 2016. We hebben op vele manieren onze dienstverlening kunnen inzetten ten behoeve van de (mogelijke) slachtoffers, we hebben diverse ketenpartners kunnen faciliteren en hebben onze visie op het mensenhandelbeleid in meerdere gremia kunnen agenderen. Ook bestonden we in 2016 dertig jaar. Bij dit feit hebben we uitgebreid stilgestaan met een aantal activiteiten. Eén van de activiteiten was een groot congres in Nieuwspoort, met tegelijkertijd de opening van een mobiele fototentoonstelling, die door het hele land reist. Het congres mocht zich verheugen in de belangstelling van Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Beatrix, vele ketenpartners en andere betrokkenen. Elders in dit jaarverslag kunt u er meer over lezen.

‘Het jongetje van acht jaar oud is opgepakt door de Politie. Hij heeft in een horlogewinkel een paar gouden horloges gestolen. Het jochie wordt opgepakt voor diefstal. De Politie vermoedt dat hij niet alleen werkt. Ze doen nader onderzoek. Wat blijkt: hij wordt door twee Oost-Europeanen gedwongen om te stelen, hij bezit wel 80 verschillende identiteiten en reist met een groep andere jongeren heel Europa door om te stelen, gedwongen...' Dit zijn slechts een paar verhalen van slachtoffers van mensenhandel in Nederland. En u dacht tot nu toe dat het in Nederland niet voor zou komen? Toch wel. Meer dan u lief is. Het is ook in Nederland een groter probleem dan menigeen denkt. Ook groter dan wij met onze cijfers laten zien. Mensenhandel is een grove schending van de mensenrechten en een zeer zware vorm van criminaliteit. Naast drugs en wapenhandel is het de snelst groeiende vorm van criminaliteit. Het heeft vele verschijningsvormen, zoals: gedwongen prostitutie, gedwongen criminaliteit, arbeidsuitbuiting, orgaanhandel. Ons jaarverslag bestaat uit twee delen. In het eerste deel presenteren we een aantal highlights van CoMensha als organisatie zelf, zoals ons dertig jarig bestaan, onze mobiele fototentoonstelling en onze opleidingen en trainingen. Tevens gaan we in op onze unieke en verbindende rol in de ketenaanpak tegen mensenhandel. In het tweede deel presenteren wij het overzicht van het aantal aanmeldingen van (mogelijke) slachtoffers van mensenhandel in Nederland over het jaar 2016, uitgesplitst naar onder andere leeftijd, geslacht en sector waar de uitbuiting plaatsvond. Ook geven wij inzicht in het aantal keren dat wij voor opvang hebben gezorgd en in welke soort opvanginstelling we dit hebben kunnen realiseren.

Zorg: veel slachtoffers worden niet gesignaleerd Anderzijds zijn er ook zorgen, met name over de forse daling van het aantal meldingen van (mogelijke) slachtoffers. In 2016 kregen we 1049 (mogelijke) slachtoffers aangemeld. Opnieuw een fors lager aantal dan in 2015, toen er 1321 (mogelijke) slachtoffers gemeld werden. En dat was al een daling ten opzichte van 2014, toen er 1561 (mogelijke) slachtoffers aangemeld werden. In twee jaar tijd een daling van ca. 33%. Als dit zou betekenen dat er minder slachtoffers zijn, dan zou dit een mooie ontwikkeling zijn. Maar navraag leert dat de daling vooral veroorzaakt wordt door een andere prioritering bij de opsporingsdiensten (die verplicht zijn bij ons te melden), maar ook door het strikter naleven van de privacy wet- en regelgeving door organisaties die niet verplicht zijn bij ons te melden, zoals jeugdzorginstellingen. De daling zegt dus niets over het aantal werkelijke slachtoffers. De ILO (International Labour Organization) schat dat er in Nederland ca. 21.000 slachtoffers van mensenhandel zijn, wij registreren slechts een topje van de ijsberg. En helaas lijkt het erop dat de dalende trend zich in 2017 voortzet. Dat betekent dat slachtoffers die uitgebuit worden

niet worden gesignaleerd en in hun uitbuitingssituatie blijven vastzitten! Dat mogen we niet laten gebeuren. Wij benadrukken nogmaals dat het van wezenlijk belang is slachtoffers van mensenhandel te signaleren en actie te ondernemen. Tegelijkertijd wijzen we ook op de noodzaak van het melden bij CoMensha. Hoe meer ketenpartners melden, des te meer zicht we krijgen op de werkelijk aard en omvang van het probleem.

Dank Mijn dank gaat uit naar alle ketenpartners van CoMensha. Er is een grote drive bij alle ketenpartners om mensenhandel in Nederland aan te pakken. Daartoe is vertrouwen in elkaar, respect voor elkaars rol en een multi-disciplinaire samenwerking noodzakelijk. Alleen samen kunnen we succesvol zijn in de aanpak van mensenhandel en ervoor zorgen dat mensenhandel niet meer voorkomt in Nederland. De medewerkers van CoMensha zetten zich dagelijks met grote betrokkenheid in om slachtoffers en ketenpartners te ondersteunen. Het is geen gemakkelijke opgave om in dit veld werkzaam te zijn. Jullie doen dit met passie en professionaliteit. Dank voor jullie inzet! Mensenhandel, het gebeurt bij je om de hoek. Het zal je maar gebeuren... Open je ogen! Mevr. drs. Ina H.R. Hut Directeur – bestuurder CoMensha


Mensenhandel In Nederland wordt onder mensenhandel verstaan: het werven, vervoeren, overbrengen, opnemen of huisvesten van een persoon, met gebruik van dwang (in brede zin), met het doel die persoon uit te buiten (art. 273f Wetboek van Strafrecht). De (beoogde) uitbuiting is de kern van mensenhandel. Uitbuiting kan zich in de seksindustrie afspelen, bijvoorbeeld wanneer iemand onvrijwillig voor iemand anders in de prostitutie werkt, maar ook in andere sectoren. Het gaat dan om zulke slechte arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden, dat hierdoor mensenrechten in het geding zijn. Ook strafbaar als mensenhandel is het met dwang werven en vervoeren van een ander met als doel organen uit het lichaam van die ander te verwijderen.

Thema beeldmateriaal jaarverslag: ‘Open je ogen voor mensenhandel’ STV / CoMensha bestond in 2016 dertig jaar. Mensenhandel komt helaas nog steeds voor in Nederland. De strijd tegen mensenhandel is nog niet gestreden. CoMensha heeft het initiatief genomen om, in samenwerking met Stichting Open Mind en fotograaf Ernst Coppejans een reizende fototentoonstelling op te zetten, die sinds 22 september 2016 door het hele land reist. Dertig paar ogen en dertig verhalen van dertig dappere mensen, die het slachtoffer waren van mensenhandel. Zij willen dat u dit weet: Mensenhandel is dichterbij dan je denkt! #Open je ogen! CoMensha brengt mensenhandel in beeld, geeft slachtoffers een gezicht, maakt mensenhandel zichtbaar. De portretfoto's van de reizende fototentoonstelling zijn genomen door Ernst Coppejans. De overige foto's in het jaarverslag zijn genomen door fotograaf Erik Buis, tenzij anders vermeld.


Disclaimer Jaarcijfers 2016 Alhoewel wij in het jaarverslag spreken over ‘slachtoffers van mensenhandel’, laten de cijfers van CoMensha in dit jaaroverzicht zien hoeveel (mogelijke) slachtoffers van mensenhandel’ er in 2016 zijn geïdentificeerd en bij ons zijn aangemeld. De reden waarom er van ‘mogelijke slachtoffers’ wordt gesproken, is dat er in de ketenaanpak van mensenhandel geen eenduidige definitie is van de criteria waaraan een persoon moet voldoen om als ‘echt’ slachtoffer te worden aangemerkt. Het is bijvoorbeeld niet mogelijk het slachtofferschap te koppelen aan de veroordeling van een verdachte: vaak lukt het niet om een verdachte op te sporen en/of willen of durven slachtoffers geen aangifte te doen. Het gaat veelal om ‘zachte’ informatie bij de inschatting of er sprake is van een slachtoffer: een bepaalde combinatie van signalen die los van elkaar niets met slachtofferschap te maken hebben, vormen in combinatie juist vaak een sterke aanwijzing van mensenhandel. De cijfers die gepresenteerd staan in dit jaarverslag gaan over de nieuwe aanmeldingen van mogelijke slachtoffers in 2016. Het hulpverleningstraject van deze soms zwaar getraumatiseerde slachtoffers kan complex en langdurig zijn. Slachtoffers die in een eerder jaar dan 2016 zijn aangemeld bij CoMensha komen niet voor in dit jaaroverzicht.


Inhoud CoMensha aan het werk!

8

De highlights van 2016

9

Cijfers Mensenhandel in Nederland over 2016 De highlights van 2016

18 19

Bijlagen 28 Bijlage 1 – Aanmelding per type dossier

30

Bijlage 2 – Overzicht plaatsing in opvanginstellingen

32

Bijlage 3 – Aanmelders

34

Bijlage 4 – Nationaliteiten

38

Bijlage 5 – Sector van uitbuiting

40

Bijlage 6 – Leeftijd bij aanmelding

42

Bijlage 7 – Slachtoffers van loverboy-technieken

44

Financiers 46 Lijst van afkortingen

46


CoMensha aan het werk! CoMensha heeft haar missie en kerntaken vormgegeven in zes kernprogramma’s waar adviseurs en consulenten samenwerken om de aanpak van mensenhandel en de zorg aan slachtoffers te verbeteren. De zes programma’s Helpdesk; Rapportage & analyse; Regionale netwerken; Opleidingen, kennis en expertise; Arbeidsuitbuiting; en het Caribisch deel van het Koninkrijk hebben elk eigen jaardoelen, maar zijn onderling nauw verbonden, omdat mensenhandel alleen aangepakt kan worden als de krachten gebundeld worden. Een goede samenwerking en een effectieve aanpak in de ketensamenwerking tegen mensenhandel betekent dat er vertrouwen dient te zijn in elkaars expertise en dat informatie en kennis gedeeld moet worden, met begrip voor een ieders unieke rol in de samenwerking tegen mensenhandel. Dit vertaalt CoMensha ook naar de ketenpartners, waar CoMensha als linking pin op een efficiÍnte en effectieve wijze partners aan elkaar verbindt, zodat uiteindelijk slachtoffers de juiste hulp aangeboden krijgen.


Highlights van 2016 CoMensha als unieke en verbindende schakel in de keten | p10 Door de unieke positie van CoMensha in de ketenaanpak mensenhandel in Nederland is CoMensha in staat om knelpunten, tendensen en succesfactoren te signaleren in de uitvoering van het mensenhandelbeleid en te zorgen voor agendering hiervan.

Zorg over de forse daling van het aantal meldingen | p10 Sinds 2014 is er een daling zichtbaar in het aantal meldingen bij CoMensha. Er zijn echter geen redenen om aan te nemen dat het minder slachtoffers van mensenhandel zijn.

Privacygevoelige informatie | p10 Bij het delen van informatie over slachtoffers gaat het om privacygevoelige informatie waar slachtoffers toestemming voor dienen te geven. Er komt in de keten steeds meer nadruk te liggen op het strikt naleven van de privacy wet- en regelgeving, waardoor er minder wordt gemeld bij CoMensha. CoMensha pleit voor een wettelijke grond voor de registratiefunctie van CoMensha.

Landelijk dekkende zorgcoordinatie en uitrol advies van de commissie Lenferink | p11 CoMensha streeft naar een landelijke dekking van zorg- en regiocoördinatoren, zodat elk slachtoffer adequate hulpverlening krijgt.

Dertig jarig bestaan: congres, reizende fototentoonstelling en fotokrant | p12 In 2016 was het 30 jaar geleden dat STV / CoMensha opgericht werd. De strijd tegen mensenhandel is in 2016 helaas nog net zo actueel als toen.

Evaluatieonderzoek CoMensha onder ketenpartners is positief | p13

Meer aandacht voor arbeidsuitbuiting | p13

Ontmoetingsdag voor slachtoffers | p16

CoMensha heeft in 2016 meer aandacht besteed aan arbeidsuitbuiting. Zo is bijvoorbeeld de specialistische zorg voor en opvang van grote groepen slachtoffers die door CoMensha gecoördineerd respectievelijk gefaciliteerd wordt, verbeterd. Daarnaast was het thema arbeidsuitbuiting in de aanloop tot en gedurende het Nederlands Voorzitterschap van de EU over de eerste helft van 2016, een belangrijk speerpunt. CoMensha heeft er actief aan bijgedragen om dit tot een succes te maken.

CoMensha organiseerde in 2016 weer de ontmoetingsdag voor slachtoffers van mensenhandel. Slachtoffers kunnen lotgenoten ontmoeten en diverse workshops volgen.

Pilot 24/7 meldlijn bij CoMensha | p14

CoMensha stelt Raad van Advies in | p17

Vanaf juni 2016 is CoMensha 24 uur per dag 7 dagen per week bereikbaar geweest voor noodgevallen, het betrof hier een pilot voor de periode van een jaar. Naar aanleiding van de evaluatie is dit in 2017 gewijzigd naar een uitbreiding van de reguliere bereikbaarheid op werkdagen van 08.00 tot 19.00 uur.

CoMensha vindt het belangrijk om zich als organisatie te blijven voeden met nieuwe kennis en expertise. Mede om deze reden heeft CoMensha een Adviesraad ingesteld.

Aandacht voor slachtoffers van mensenhandel met multiproblematiek | p14

CoMensha vindt het belangrijk als maatschappelijke organisatie te investeren in wetenschappelijk onderzoek dat de positie van slachtoffers van mensenhandel in Nederland bevordert.

Het aanbod van hulp en opvang voor de (met name Nederlandse) slachtoffers van mensenhandel waarbij sprake is van multiproblematiek, zoals bijvoorbeeld verslaving én Licht Verstandelijke Beperking (LVB), is onvoldoende. CoMensha zet zich in om deze situatie te verbeteren door middel van onderzoek en op basis hiervan in samenwerking met relevante ketenpartners tot een adequate oplossing te komen voor deze doelgroep.

Deskundigheidsbevordering ketenpartners en andere betrokkenen | p14 CoMensha biedt professionals deskundigheidsbevordering aan in de vorm van trainingen, voorlichtingen, workshops en organiseert speciale themadagen voor medewerkers van de categorale opvang slachtoffers mensenhandel en voor zorgcoördinatoren.

Aldith Hunkar benoemd als ambassadeur | p16 Voormalig presentator/verslaggever bij o.a. de NOS (Jeugdjournaal, Journaal, Evenementen) Aldith Hunkar, verbindt zich aan CoMensha als ambassadeur.

CoMensha sponsort leerstoel ‘Human Trafficking and Globalization’ van Tilburg University | p17

CoMensha en Fawco organiseren congres | p17 In oktober heeft FAWCO i.s.m. CoMensha het symposium met het thema “Sta op tegen Mensenhandel, wees een alledaagse held" georganiseerd.

Twee AMIF aanvragen toegekend aan CoMensha en partners | p17 Een tweetal subsidieaanvragen die ingediend zijn bij het AMIF (Asiel-, Migratie- en Integratiefonds van de EU) voor projecten waarin CoMensha partner is, zijn toegekend.

Hoofdconclusie: de gesprekspartners vinden het bestaan van CoMensha essentieel.

Jaaroverzicht CoMensha

9


CoMensha als unieke en verbindende schakel in de keten Door de unieke positie van CoMensha in de ketenaanpak mensenhandel in Nederland is CoMensha in staat om knelpunten, tendensen en succesfactoren te signaleren in de uitvoering van het mensenhandelbeleid en te zorgen voor agendering hiervan. CoMensha werkt nauw samen met de Nationale Politie, de Koninklijke Marechaussee (KMar), de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Inspectie SZW), verschillende ministeries en gemeenten, maar ook met nietgouvernementele organisaties (NGO’s), opvanginstellingen, (jeugd)zorginstellingen en de advocatuur. CoMensha werkt hierbij altijd vanuit het slachtofferperspectief. Vertrouwen in CoMensha en zichtbaarheid van CoMensha zijn essentieel voor de rol die CoMensha in de ketenaanpak mensenhandel vervult. Dat betekent dat CoMensha met alle ketenpartners op meerdere niveaus in de ketenaanpak mensenhandel contacten onderhoudt en in diverse overleggen participeert, zoals de COSM-overleggen (Categorale Opvang Slachtoffers van Mensenhandel), het Zorgcoördinatorenoverleg, het Strategisch Overleg Mensenhandel, de Taskforce Mensenhandel, de begeleidingscommissie van het 13Oceansproject (Kinderuitbuiting), het Organiserend Comité EU Voorzitterschap, overleg voor Ongedocumenteerden in Amsterdam, diverse expertmeetings, themadagen, seminars, etc. Daarnaast is CoMensha lid van diverse netwerken, zoals La Strada International, netwerk VN-Vrouwenverdrag, Civil Society Platform, Platform Sociaal Werk Nederland. Om de ketensamenwerking te intensiveren en te verbeteren heeft CoMensha onder meer het initiatief genomen om een verbinding te leggen tussen de zorgcoördinatoren - die op

Programma Caribisch deel van het Nederlands Koninkrijk Ook hier komt mensenhandel voor. De medewerkers van CoMensha staan de landencoördinatoren van het Caribisch deel van het Nederlands Koninkrijk bij met informatie en advies. Zowel op casusniveau, als op strategisch niveau.

regionaal niveau een belangrijke rol vervullen in de ketenaanpak mensenhandel - en partners op beleidsniveau, het Strategisch Overleg Mensenhandel (SOM) en de Taskforce Mensenhandel. Het SOM is een platform bestaande uit opvanginstellingen voor slachtoffers van mensenhandel en NGO’s die de slachtoffers op diverse terreinen ondersteunen. CoMensha is voorzitter en voert het secretariaat van zowel het Zorgcoördinatorenoverleg als ook van het SOM. De overleggen in deze gremia zijn inhoudelijk op elkaar afgestemd, waardoor thematieken die in de regionale praktijk spelen rondom de bescherming van slachtoffers, meegenomen kunnen worden naar het beleidsoverleg van de Taskforce Mensenhandel, waarin CoMensha ook een zetel heeft. Hier brengt CoMensha de successen, trends en knelpunten die zichtbaar zijn in het werkveld en aangedragen worden vanuit belangrijke ketenpartners, ter sprake. Knelpunten en best practices worden hiermee vertaald van regionaal en praktisch niveau naar het landelijke en strategisch niveau en vice versa. CoMensha verwacht dat hiermee aandachtspunten en knelpunten die in de praktijk worden ervaren, sneller landelijk kunnen worden opgepakt. Sinds eind 2016 heeft, naast CoMensha, ook het SOM als platform een zetel in de Taskforce. Hierdoor kunnen de belangen van slachtoffers nog beter behartigd worden

Zorg over de forse daling van het aantal meldingen Sinds 2014 is er een daling zichtbaar in het aantal meldingen bij CoMensha. Er zijn geen redenen om aan te nemen dat er minder slachtoffers van mensenhandel zijn. Navraag leert ons dat de oorzaken onder andere liggen in een andere prioritering door de Nationale Politie, de KMar en de Inspectie SZW mede ten gevolge van ondercapaciteit. Daarnaast wordt vanuit de wet- en regelgeving de nadruk gelegd op het verstrekken van toestemmingsverklaringen om mogelijke slachtoffers aan te kunnen melden bij CoMensha. Ook dit heeft tot minder aanmeldingen geleid. Onder andere door middel van goed relatiebeheer, op-maat-gemaakte afspraken, het geven van voorlichtingen en het bijwonen van overleggen, is CoMensha er continu op gericht om de meldingsbereidheid te vergroten.

Privacygevoelige informatie Bij het delen van informatie over slachtoffers gaat het om privacy gevoelige informatie waar slachtoffers toestemming voor dienen te geven. Er komt in de keten steeds meer nadruk te liggen op het strikt naleven van de privacy weten regelgeving. Dit brengt onder meer met zich mee dat slachtoffers niet of niet met een specifiek persoonskenmerk (zoals geboortedatum) worden gemeld. Wij kunnen deze 'anonieme' cliënten niet meenemen in de rapportage, omdat we dan dubbeltellingen niet kunnen uitsluiten. Daar waar de Nationale Politie, de KMar en de Inspectie SZW op grond van het Besluit Politiegegevens de verplichting hebben om te melden bij CoMensha, geldt dat voor andere organisaties, zoals bijvoorbeeld jeugdzorginstellingen, niet. Als voorbeeld verwijzen we naar het landelijke expertise- en behandelcentrum Fier, waar ondanks gerichte inspanningen van de medewerkers, in het eerste kwartaal van 2016 slechts 11% van de cliënten bereid was om een toestemmingsverklaring te tekenen. In het vierde kwartaal was dit, dankzij de inzet van de medewerkers van Fier, toegenomen tot 20%. Weliswaar een mooie toename, maar zorgelijk blijft dat veel minderjarige cliënten niet of anoniem worden gemeld. CoMensha pleit dan ook voor een wettelijke grond voor de registratiefunctie van CoMensha voor een breder scala aan instanties, zodat zowel CoMensha als ook de aanmeldende organisaties zich volledig kunnen richten op de aanpak van mensenhandel en de bescherming van de slachtoffers én er tegelijkertijd een betrouwbaarder beeld ontstaat over de aard en omvang van mensenhandel in Nederland. Nu is dat nog niet het geval. Het aantal slachtoffers is naar onze inschatting veel hoger dan het aantal meldingen bij CoMensha. CoMensha probeert zoveel mogelijke (nieuwe) ketenpartners te motiveren om mogelijke slachtoffers te melden bij CoMensha. Melden bij CoMensha is van wezenlijk belang om de overheid, de politiek en de maatschappij inzicht te geven in de aard en omvang van mensenhandel in Nederland en de trends die gaande zijn (zoals verandering van landen van herkomst, van doelgroep, leeftijdscategorie, etc.), zodat het beleid hierop afgestemd kan worden.


Landelijk dekkende zorgcoördinatie en uitrol advies van de commissie Lenferink Zoals het rapport van de commissie Lenferink stelt, dienen gemeenten meer aandacht te krijgen voor mensenhandel en hun verantwoordelijkheid hierin te nemen. Mensenhandel komt nagenoeg in iedere gemeente voor, alhoewel nog steeds vele gemeenten dit ontkennen. Het uitrollen van het advies van de commissie Lenferink heeft onze grote aandacht. Zorgelijk is dat dit advies twee jaar na dato nog geen opvolging heeft gekregen. Om meer aandacht te creëren voor mensenhandel in Nederland, werkt CoMensha aan het vergroten van haar netwerk, haar zichtbaarheid en aan het verstevigen van het vertrouwen om haar belangrijke taak te realiseren. Dit vraagt om een actieve inzet van medewerkers in de regio’s, met name in die plaatsen waar mensenhandel nog niet herkend wordt, waar nog geen gemeentelijk beleid is opgezet en/of waar geen zorg- of regiocoördinatie gefinancierd wordt. CoMensha streeft verder naar een landelijke dekking van zorg- en regiocoördinatoren, zodat elk slachtoffer adequate hulpverlening krijgt. Een landelijke dekking wordt door de Commissie Lenferink onderschreven, maar in veel gemeenten is nog geen of onvoldoende aandacht voor mensenhandel. De kaart laat zien in welke gebieden in Nederland wel dan wel geen zorgcoördinatie aanwezig is. De kleuren laten de werkgebieden van de zorg- en regiocoördinatie zien, grijs betekent dat er geen zorgcoördinatie in het betreffende gebied is. Daar waar geen zorgcoördinatie aanwezig is, pakt CoMensha deze rol zo goed mogelijk op. Maar idealiter is er in elke regio een zorgcoördinator ter plekke om slachtoffers van mensenhandel te kunnen ondersteunen. Werkgebieden Zorg- en regiocoördinatie in Nederland Landelijk via CoMensha Den Haag

Gemeenten: Den Haag stad, Zoetermeer, Delft, Voorburg, Leidschendam, Leiden, Gouda

Rotterdam

Gemeenten: Rotterdam en Schiedam. Zorg- en hulpaanvragen uit de regiogemeenten worden in behandeling genomen door de zorgcoördinator.

Politieregio Amsterdam Amstelland Utrecht

Gemeenten: Amersfoort, Baarn, Bunnik, Bunschoten, De Bilt, De Ronde Venen, Eemnes, Houten, IJsselstein, Leusden, Lopik, Montfoort, Nieuwegein, Oudewater, Renswoude, Rhenen, Soest, Stichtse Vecht, Utrecht, Utrechts Heuvelrug, Veenendaal, Vianen, Wijk bij Duurstede, Woerden, Woudenberg en Zeist. Aanvragen uit de regiogemeenten worden in behandeling genomen.

Provincie Friesland Gemeente Groningen

Zorg- en hulpaanvragen uit de regiogemeenten worden in behandeling genomen door de zorgcoördinator..

Provincie Drenthe Oost Nederland Arnhem

Gemeenten: Aerdt, Angerlo, Arnhem, Babberich, Bemmel, De Steeg, Dieren, Doesburg, Doornenburg, Doorwerth, Driel, Duiven, Elst, Gendt, Giesbeek, Groessen, Haalderen, Herwen, Heteren, Herveld-Andelst, Heveadorp, Huissen, Lobith, Loo, Oosterbeek, Oosterhout, Pannerden, Randwijk, Renkum, Ressen, Rheden, Rozendaal, Slijk-Ewijk, Spijk, Tolkamer, Valburg, Velp, Westervoort, Wolfheze, Zetten en Zevenaar.

Twente

Gemeenten: Enschede, Losser, Oldenzaal, Dinkelland, Haaksbergen, Hengelo, Hof van Twente, Borne, Tubbergen, Almelo, Twenterand, Hellendoorn, Wierden en Rijssen/Holten.

Oost Nederland Achterhoek

Gemeenten: Aalten, Achter-Drempt, Azewijn, Baak, Barlo, Bekveld, Beek, Bergh, Braamt, Breedenbroek, Bredevoort, Bontebrug, Borculo, Bronkhorst, Covik. De Meerne, Delden, Didam, Dinxperlo, Doetinchem, Dunsborg, Eibergen, Eldrik, Etten, Gaanderen, Gendringen, Gooi, Groenlo, Halle, Halle-Heide, Halle-Nijman, Harreveld, Hengelo (gld), Heurne, Hoog-Keppel, Hummelo, Ijzerlo, Keienborg, Kranenburg, Laagkeppel, Lichtenvoorde, Lider, Lievelde, Linde, Lintelo, Lengel, Loerbeek, Loil, Marienvelde, Medler, Megchelen, Mossel, Neede, Netterden, Nieuw-Dijk, Noordink, Olburgen, Oosterwijk, Rha, Ruurlo, S’Heerenberg, Silvolde, Sinderen, Steenderen, Stokkum, Terborg, Toldijk, Varssel, Varseveld, Varselder-Veldhunten, Veldhoek, Veldwijk, Vethuizen, Vierakker, Voor-drempt, Vorden, Vragender, Wassinkbrink, Wehl, Westendorp, Wichmond, Wildenborch, Winkelshoek, Winterwijk, Wisch, Wittebrink, Wolfersveen, Zeddam, Zieuwent, Zelhem en Zwolle GLD (OostGelre).

Oost Brabant

Gemeenten: Den Bosch, Eindhoven, Best, Oirschot, Veldhoven, Valkenswaard, Craenendonck, Heeze-Leende, Dommelvallei, Son en Breugel, Geldrop-Mierlo, Nuenen, Waalre, Kempen, Bladel, Bergeijk, Reusel- de Mierden en Eersel. Zorg- en hulpaanvragen uit de regiogemeenten worden in behandeling genomen door de zorgcoördinator.

Programma Regionale Netwerken In 2016 zijn er belangrijke stappen gezet om in meerdere regio’s in Nederland een zorg- of regiocoördinator gefinancierd te krijgen. Eén van de doelen van dit programma is een landelijk dekkend netwerk van zorgen regiocoördinatoren te bereiken, zodat slachtoffers van mensenhandel in alle regio’s beter beschermd en ondersteund worden.

Provincie Limburg Jaaroverzicht CoMensha

11


Dertig jarig bestaan: congres, reizende fototentoonstelling en fotokrant CoMensha is in 1986 begonnen als Stichting tegen Vrouwenhandel, STV. In 2016 bestonden we 30 jaar. We hebben hier uitgebreid bij stilgestaan. We organiseerden een groots congres ‘30 Jaar STV/CoMensha, Terugblik en Uitdagingen’ op 22 september in Nieuwspoort, Den Haag. De hele keten was vertegenwoordigd op dit congres. Wij waren bijzonder verheugd over de aanwezigheid en betrokkenheid van Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Beatrix, Minister Ard van der Steur, de voorzitter van de Procureurs generaal (Openbaar Ministerie) Herman Bolhaar, de Nationaal Rapporteur Corinne Dettmeijer, de pioniers van het eerste uur, te weten Lin Chew, Marjan Wijers, Nel van Dijk en Bärbel Uhl, de eerste Nationaal Rapporteur Dien Korvinus, Naima Azough, Harry van de Kraats (VNONCW), Jurriën Koops (ABU) en Catelene Passchier (FNV) en vele anderen. CoMensha heeft ter gelegenheid van het dertig jarig bestaan, samen met Stichting Open Mind en fotograaf Ernst Coppejans een mobiele fototentoonstelling ontwikkeld, met 30 indringende portretten en verhalen van slachtoffers van mensenhandel. De tentoonstelling heeft in 2016 gestaan in Den Haag (Lange Vijverberg), in Arnhem (bij het station), op de campus van de Tilburg University en op de Zuidas in Amsterdam. De tentoonstelling heeft veel aandacht getrokken en staat nog steeds volop in de belangstelling. Ook in 2017 zal de tentoonstelling nog vele gemeenten aandoen.

Ik feliciteer CoMensha met het dertig jarig bestaan en bedank haar voor het goede werk en inzet van de afgelopen 30 jaar. Het is belangrijk dat aard en omvang van mensenhandel in beeld wordt gebracht en dat slachtoffers de goede ondersteuning krijgen. Ik hoop dat jullie dat belangrijke werk nog jaren zullen voortzetten.” Corinne Dettmeijer Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel geweld tegen kinderen

Mensenhandel is een ernstig en complex fenomeen met zeer verschillende gezichten. Je kunt er gemakkelijk voor wegkijken, maar we mogen er niet voor wegkijken. Omdat de bescherming van de menselijke waardigheid in het geding is, vraagt het intensieve betrokkenheid van ons allemaal. Alleen als we allen effectief samenwerken, kunnen we dit probleem aanpakken! Slachtoffers mogen al helemaal niet alleen komen te staan.

De mobiele tentoonstelling gaat vergezeld van een fotokrant met de portretten en verhalen van de 30 slachtoffers. De eerste fotokrant is tijdens het congres door Edith-Bernadette Poot, één van de slachtoffers, liever survivor genoemd, overhandigd aan Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Beatrix. We willen op deze manier meer bewustwording creëren voor mensenhandel in Nederland.

Zij hebben onze steun hard nodig. Zij kunnen ons ook helpen,

Over het dertig jarig bestaan van CoMensha/STV kunt u meer lezen op de website mensenhandel.nl/pagina/30jaar

Voorzitter College van Procureurs-Generaal en voorzitter van de Taskforce Mensenhandel 1 juni 2011 – 1 juni 2017

zodat wij daders ter verantwoording kunnen roepen, straffen en herhaling kunnen voorkomen. Goede begeleiding, opvang en zorg zijn daarbij absoluut noodzakelijk en CoMensha vervult daarbij een essentiële rol.” Herman Bolhaar

12 Het beeld van 2016


In de afgelopen jaren heb ik CoMensha van dichtbij mogen ervaren als belangrijke samenwerkingspartner. Ik ken CoMensha ook van de Tweede Kamer. Toen ik in 2010 afscheid nam als Kamerlid had ik de jaren daarvoor regelmatig met CoMensha / STV samengewerkt als het ging om de aanpak van mensenhandel. Zij hebben heel goed zicht op het fenomeen en zijn vraagbaak en klokkenluider. Kortom, een organisatie waarbij iedereen kan aankloppen.” Naima Azough Oud-Kamerlid Groenlinks, voorzitter Commissie ‘Aanpak meisjes-slachtoffers loverboys/ mensenhandel in de zorg voor jeugd’ en voorzitter ‘Landelijke stuurgroep Loverboyslachtoffers LVB/GGZ’.

Evaluatieonderzoek CoMensha onder ketenpartners is positief In opdracht van het ministerie van Veiligheid en Justitie heeft de Kwink Groep een evaluatieonderzoek onder de ketenpartners van CoMensha uitgevoerd. De evaluatie is in februari 2016 afgerond. Hoofdconclusie van de evaluatie is zeer positief: de gesprekspartners vinden het bestaan van CoMensha essentieel. Daarbij zijn zij in het algemeen tevreden over de deskundigheid, ondersteuning en registratie van en door CoMensha. Tegelijkertijd worden aanbevelingen gedaan voor verbetering van zichtbaarheid en profilering. Dit zijn voor CoMensha bekende punten, waar reeds actie op ondernomen is en waar we alert op blijven. Hiertoe is extra capaciteit echter ook wenselijk.

De cijfers van de Nationaal Rapporteur hebben veel gezag in binnen-

Programma Arbeidsuitbuiting In 2016 is CoMensha bezig geweest met het verbeteren van de kwaliteit van de bescherming aan en opvang van slachtoffers van arbeidsuitbuiting. Door middel van aanwezigheid bij acties van de Inspectie SZW, regelmatig overleg met opvanginstellingen en evalueren van het huidige aanbod zijn hier belangrijke stappen in gezet.

Meer aandacht voor arbeidsuitbuiting CoMensha is van mening dat de bescherming van slachtoffers van arbeidsuitbuiting verbeterd kan worden. De meeste hulpverlening is gericht op slachtoffers van seksuele uitbuiting. Slachtoffers van arbeidsuitbuiting hebben vaak andere hulpbehoeften. Vanuit dat uitgangspunt is CoMensha in 2016 gestart met een analyse van de cliëntprofielen van slachtoffers van arbeidsuitbuiting om de hulpbehoeften van slachtoffers van arbeidsuitbuiting te onderzoeken. In 2017 zal CoMensha door middel van verder onderzoek en door intensieve samenwerking met de Inspectie SZW en opvanginstellingen inzetten op het versterken van de aanpak van arbeidsuitbuiting en instrumenten ontwikkelen om de zorg aan deze doelgroep te verbeteren.

en buitenland. Dat gezag is te danken aan de constructie, met CoMensha als onafhankelijke NGO, zoals die er nu is. Het is belangrijk dat er een onafhankelijke NGO is, die verantwoordelijk is voor de registratie, in verband met vertrouwen en laagdrempeligheid.” Corinne Dettmeijer Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel geweld tegen kinderen

Tijdens het Nederlandse EU voorzitterschap in 2016 heeft Nederland arbeidsuitbuiting hoog op de agenda gezet. Ook CoMensha speelde hierbij een belangrijke rol door actieve participatie in het Organiserend Comité ter voorbereiding op het EU voorzitterschap. Dit heeft o.a. geresulteerd in een groot internationaal congres op 18 en 19 januari in Amsterdam, waarbij alle aandacht gericht was op arbeidsuitbuiting. Ook CoMensha verzorgde workshops tijdens dit congres. Tijdens dit congres is aan Minister Van der Steur een handleiding overhandigd over best practices met betrekking tot de multidisciplinaire aanpak van arbeidsuitbuiting, waaraan ook CoMensha een belangrijke bijdrage heeft geleverd.

Jaaroverzicht CoMensha

13


Pilot 24/7 meldlijn bij CoMensha Op 1 juni 2016 is CoMensha gestart met de pilot ‘24/7 meldlijn mensenhandel’. In geval van een crisissituatie, kon via de meldlijn buiten kantooruren gebruik worden gemaakt van de helpdesk van CoMensha. De helpdesk bemiddelt bij een opvangverzoek, adviseert en verwijst door naar andere instanties, zodat slachtoffers sneller geholpen worden. Hoofdconclusie van de pilot was dat met name rond de reguliere kantoortijden extra bereikbaarheid gewenst is. De meldingen en verzoeken tot opvang die we gedurende de nacht kregen, waren gering in aantal en konden vaak tot de volgende dag wachten. CoMensha heeft in samenwerking met het Ministerie van VenJ dan ook besloten om de 24/7 meldlijn om te zetten naar een uitbreiding van de kantoortijden van 08.00 tot 19.00 uur op werkdagen. De Helpdesk van CoMensha is bereikbaar op het telefoonnummer 033-4481186 en via info@comenha.nl

Programma Helpdesk De collega's van de Helpdesk hebben zich in 2016 24/7 uur per dag ingezet om ketenpartners en andere betrokkenen goed van informatie en advies te voorzien.

Aandacht voor slachtoffers van mensenhandel met multiproblematiek Opvangverzoeken van Nederlandse volwassen slachtoffers waarbij sprake is van multiproblematiek tonen schrijnende patronen. Bij deze (meestal) Nederlandse slachtoffers van mensenhandel met een complexe problematiek (‘multiproblematiek’) is er vaak sprake van een dubbele diagnose zoals verslaving en psychische problematiek of verslaving en een verstandelijke beperking. De zoektocht naar passende opvang voor deze doelgroep blijkt vaak langdurig en leidt niet altijd tot adequate opvang. Dit terwijl opvangverzoeken vaak binnen komen op momenten van crisis, waarbij de motivatie tot verandering juist het grootst is

en hulp dringend nodig is. Soms leidt dit er zelfs toe dat een slachtoffer geheel buiten beeld raakt met alle risico’s van dien. Kenmerkend aan deze doelgroep is dat zij jarenlang, structureel zijn uitgebuit in de seksuele dienstverlening. De uitbuiting vindt voornamelijk plaats in particuliere huizen of vanuit een escortservice, waardoor toezicht lastig te realiseren is. Loverboytechnieken staan vaak aan de basis van de uitbuiting , waardoor er sprake is van een grote emotionele afhankelijkheid van het slachtoffer ten opzichte van de uitbuiter. Tevens is de werkwijze van de uitbuiter in vrijwel alle casussen te typeren als gewelddadig. De vrouwen worden structureel mishandeld, bedreigd, vernederd en geïsoleerd van sociale contacten. Dit leidt tot sterke angstgevoelens bij en sociale isolatie van deze doelgroep.

De benoemde inzichten roepen verschillende vragen op: hoe groot is deze doelgroep in werkelijkheid? Welke visie hebben de betrokken zorgpartijen op de vraag hoe het zorgaanbod voor deze doelgroep efficiënter en effectiever kan worden ingericht? En wat verwacht/verlangt de doelgroep zelf van de hulpverlening? Welke regionale initiatieven zijn er om deze doelgroep opvang te bieden en wat zijn de resultaten van deze initiatieven tot dusver? In 2016 is CoMensha gestart met onderzoek naar deze doelgroep met als doel om in samenwerking met de ketenpartners geschikte oplossingen te vinden, zodat er een landelijke oplossing komt voor deze aanhoudende, schrijnende problematiek van deze doelgroep.

Deskundigheidsbevordering ketenpartners en andere betrokkenen

Opvang Een deel van de benoemde kenmerken geeft contraindicaties voor toegang tot het huidige zorgaanbod. En dat leidt tot problemen. Deze doelgroep is voor een veilig onderkomen aangewezen op het reguliere en regionale zorgaanbod, die echter vaak niet voldoende geëquipeerd zijn om deze slachtoffers adequate zorg en opvang te verlenen. Een groot deel van deze doelgroep haakt af voordat er hulp verleend kan worden doordat de zoektocht naar opvang te lang duurt óf ze verlaten de opvang na een kortdurend verblijf (vrijwillig of soms gedwongen), met onbekende bestemming. Dit zijn belangrijke indicaties dat het huidige zorgaanbod onvoldoende aansluit bij deze doelgroep. Daarnaast vereist deze multiproblematiek een diversiteit aan specialisten: de vraag is welke problematiek de ‘voorkeur’ verdient. Moet er gestreefd worden naar een geïntegreerd zorgaanbod? Of verdient een laagdrempelige crisisopvang misschien de voorkeur?

Programma Opleidingen, kennis en expertise CoMensha biedt trainingen, workshops en voorlichtingen aan. Een greep uit ons aanbod: “Mensenhandel en de wet- en regelgeving”; “Interculturele communicatie”; “Herkennen van mensenhandel”; “Nut en noodzaak van ketensamenwerking”. CoMensha biedt ook in-company trainingen aan.

CoMensha biedt professionals, scholieren, studenten en andere betrokkenen voorlichting, trainingen en opleidingen aan met als doel om meer bewustwording te creëren en de kwaliteit van de aanpak van mensenhandel en hulpverlening te vergroten. CoMensha heeft in 2016 zowel op nationaal als op internationaal niveau opleidingen, trainingen en voorlichting gegeven. Zo zijn er o.a. trainingen gegeven aan medewerkers van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), aan de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), er zijn gastlessen verzorgd op de Politieacademie en trainingen gegeven aan de Koninklijke Marechaussee, aan ambtenaren van diverse gemeenten, aan tolken, etc. Ook gaven we voorlichting aan internationale delegaties, zoals delegaties uit Amerika, Turkije en Moldavië, maar ook aan medewerkers van een aantal ambassades (zoals Amerika en Indonesië). Voor medewerkers van de Categorale Opvang voor Slachtoffers van Mensenhandel (COSM)1 stond in 2016 bij de training het hulpverlenen in een intercultureel en LHBT-perspectief centraal. Extra aandacht werd besteed aan (mogelijke) slachtoffers uit Oost-Europa en de rechten van EU-onderdanen. ¹ De COSM’s zijn ondergebracht bij het ACM, Humanitas ESSM en Jade Zorggroep.


Voor de leden van het Zorgcoördinatorenoverleg en het SOM heeft CoMensha twee themadagen georganiseerd. Tijdens deze themadagen was er onder andere aandacht voor de knelpunten bij het vinden van geschikte opvang voor volwassen Nederlandse slachtoffers. Ook is er aandacht besteed aan de relatie tussen vluchtelingen en mensenhandel waarbij de belangrijkste conclusie was dat er geen duidelijk aanwijsbare feiten zijn van mensenhandel in deze groep, maar dat er wel sprake is van vermoedens.

Pas oP arbeidsuitbuiting! BE aWaRE exploitation ! Pas oP arbeidsuitbuiting! labour BE aWaRE exploitation ! voor

of

Om het algemene publiek meer kennis en informatie te geven over het fenomeen mensenhandel en het werk van CoMensha is CoMensha gestart met het publiceren van blogs over de aanpak van mensenhandel. mensenhandel.nl/artikel/detail/comensha-blogt

Pas oP

voor valse beloftes en chantage: CoMensha heeft in samenwerking met grafisch ontwerper Hans Lakerveld pictogrammen ontwikkeld die voor word geen slachtoffer van medewerkers van onder andere AZC’s en Vluchtelingenwerk kunnen gebruikengedwongen om potentieleprostitutie slachtoffers! te wijzen op de gevaren van mensenhandel. of false promises and extortion: of labour mensenhandel.nl/artikel/detail/Pictogrammen-voor-bewoners-AZC-waarschuwen-voor-mensenhandel do not become a victim of

BE aWaRE forced prostitution!

Pas oP

voor valse beloftes en chantage: word geen slachtoffer van

gedwongen prostitutie !

BE aWaRE forced prostitution!

of false promises and extortion: do not become a victim of

Daarnaast schijft CoMensha ieder kwartaal een nieuwsbrief gericht aan ketenpartners en het algemene publiek om diverse ontwikkelingen in het werkveld te delen. mensenhandel.nl/pagina/nieuwsbrieven Heb je hulp nodig? Praat met de contactpersoon mensenhandel bij jou op het aZC. (Zie hieronder)

Jack

Do you need help? Reach out to the Human Trafficking Contact Person at your aZC for assistance. (see below)

Heb je hulp nodig? Praat met de contactpersoon mensenhandel bij jou op het aZC. (Zie hieronder)

Door twee familieleden ben ik bijna dertig jaar geleden mee naar contactpersoon: Do you need help? Reach out to the Human Trafficking Nederland genomen met de belofte op een beter leven, een vrij Contact Person at your aZC for assistance. (see below)

Heb je hulp nodig? Praat met de contactpersoon mensenhandel bij jou op het aZC. (Zie hieronder) Do you need help? Reach out to the Human Trafficking Contact Person at your aZC for assistance. (see below)

Heb je hulp nodig? Praat met de contactpersoon mensenhandel bij jou op het aZC. (Zie hieronder) Ik kon echt geen kant meer op. Niet terug naar mijn geboorteland contactpersoon: Do you need help? Reach out to the Human Trafficking want ik was vuil.aZC En for ik had niets opgebouwd, want ik ben illegaal. Zo Contact Person at your assistance. (see below)

10 leven. Eén van hen werd mijn duivel. Ik wasBarchman jarenWuytierslaan lang zijn huisslaaf, 3818 LH Amersfoort

belandde ik weer op straat3818en weer werd ik opgepikt door een man. LH Amersfoort

werd zijn dealer en zijn boksbal. Pas vele jaren later durfde ik mijn www.comensha.nl

Deze keer een echte lieve www.comensha.nl man. Met hem zou ik heel graag een nieuw

Phone 24/7: +31 (0)33 44 81 186

angst voor de dood in de ogen te kijken en ben ik gevlucht. Erger contactpersoon:

kon het niet worden. Erger werd het wel.

Barchman Wuytierslaan 10

Phone 24/7: +31 (0)33 44 81 186

leven op willen bouwen. Maar welk recht heb ik? Vijfentwintig jaar

contactpersoon:

lang ben ik mishandeld, misbruikt, uitgebuit en vernederd, maar dat

Barchman Wuytierslaan 10 3818 LH Amersfoort Phone 24/7: +31 (0)33 44 81 186 www.comensha.nl

Wuytierslaan 10 geeft mij geen enkel recht.Barchman Ik spreek goed Nederlands en kan hard 3818 LH Amersfoort

Ik belandde op straat. Overgeleverd aan de grillen van de mensen

Phone 24/7: +31 (0)33 44 81 186 werken en wil heel graag een normaal bestaan opbouwen. Maar mijn www.comensha.nl

die daar rond liepen. Ik werd omarmd door een man die mij in huis

kans op een status lijkt onmogelijk.

nam. Langzaam knapte ik op. Totdat hij me zei dat ik te duur werd en geld voor hem moest gaan verdienen door mannen te ontvangen.

Ook al ben ik geen slachtoffer meer, ik ben nog steeds niet vrij

Zijn zolderkamer werd mijn gevangenis. Ik bleef geloven in zijn goede bedoelingen. Het zou beter worden, maar op een dag was ik kapot. Opgebruikt. Hij zei me toen dat hij vakantie nodig had, gooide mij eruit en ging er vandoor met mijn verdiende geld.

Jaaroverzicht CoMensha

15


Ontmoetingsdag voor slachtoffers Voor slachtoffers van mensenhandel organiseerde CoMensha in 2016 wederom de landelijke Ontmoetingsdag. Deze dag is een ontspannen dag waar de (voormalige) slachtoffers in het zonnetje gezet worden. Daarnaast heeft het tot doel om de slachtoffers te informeren, te empoweren en te inspireren. In 2016 kwamen circa 150 mannen en vrouwen naar de Ontmoetingsdag. Ook waren er weer veel kinderen van de slachtoffers aanwezig. De dag werd gehouden in het Spoorwegmuseum te Utrecht. Het was een inspirerende en informatieve dag, die werd geleid door onze ambassadeur Aldith Hunkar. Er waren bijdragen van de Nationaal Rapporteur, van onze directeur Ina Hut, een motivational speech van EdithBernadette Poot, voormalig slachtoffer, diverse workshops en een spetterend slotoptreden van zangeres Cheney.

Ani

Als zoon van een vrouwelijk slachtoffer van mensenhandel is hij getekend. Ani is zes jaar. Een vrolijke actieve jongen, die zijn moeder niet uit het oog verliest. En het ook heel belangrijk vindt dat het goed gaat met zijn moeder. Ani heeft een lange periode van bange nachten achter de rug. Nachten waarin hij niet begreep waarom zijn moeder niet bij hem was en nachten waarin hij zich aan haar vastklampte, als ze eindelijk weer bij hem mocht zijn. Er zijn veel kinderen zoals Ani in Nederland. Kinderen die misschien niet altijd direct slachtoffer zijn van misbruik of uitbuiting, maar indirect zeker wel. Vaak zijn zij net als hun ouders beperkt in hun vrijheid en onderhevig aan de agressie en onderdrukking die hun ouders ook ondergaan. Ani is er met zijn moeder uit gekomen, is nu veilig en mag naar school. Maar er zijn nog steeds heel veel kinderen in Nederland die niet veilig zijn .

16 Het beeld van 2016

Ik lever de grootste bijdrage aan CoMensha wanneer ik mijn journalistieke competenties inzet. Als onafhankelijk journalist wil ik helpen om kennis en bewustwording te verspreiden, want wij mogen niet langer onze ogen sluiten voor het feit dat mensenhandel bestaat, ook in Nederland. Wij mogen niet langer ontkennen dat ons eigen gedrag ertoe kan bijdragen dat mensenhandel blijft bestaan, ook in Nederland.� Aldith Hunkar Ambassadeur van CoMensha ŠWalter Kallenbach

Aldith Hunkar benoemd als ambassadeur Tijdens het congres ter gelegenheid van het dertig-jarig bestaan van CoMensha in Nieuwspoort, Den Haag, is journalist Aldith Hunkar, benoemd als ambassadeur van CoMensha. Aldith Hunkar, voormalig presentator/verslaggever bij onder andere de NOS (Jeugdjournaal, Journaal, Evenementen), verbindt zich in eerste instantie voor een periode van drie jaar aan CoMensha en zet haar journalistieke competenties, netwerk en maatschappelijke betrokkenheid in om bewustwording rondom mensenhandel te helpen vergroten en aandacht voor slachtoffers van mensenhandel te vragen.


CoMensha stelt Raad van Advies in

CoMensha en Fawco organiseren congres

CoMensha vindt het belangrijk om zich als organisatie te blijven voeden met nieuwe kennis en expertise. Mede om deze reden heeft CoMensha een Raad van Advies benoemd, bestaande uit prof. dr. Conny R.J.J. Rijken, prof. mr. Jan J.M. van Dijk, dr. Philip Veerman en dhr. Tamme de Leur. CoMensha is bijzonder verheugd dat deze deskundigen met zo’n enorme staat van dienst op het gebied van de aanpak van mensenhandel, zich hebben verbonden aan de organisatie.

In oktober heeft FAWCO i.s.m. CoMensha het symposium met het thema ‘Sta op tegen Mensenhandel en wees een alledaagse held’ georganiseerd. De vele deelnemers, grotendeels leden van FAWCO, afkomstig uit zo’n 38 landen, waren zeer enthousiast over het geboden programma. Vooraf aan het symposium hebben zij op initiatief van CoMensha rondleidingen gehad bij diverse Nederlandse organisaties die werken voor en met slachtoffers van mensenhandel.

CoMensha sponsort leerstoel Human Trafficking and Globalization Per 1 januari 2016 heeft Tilburg University professor Conny Rijken benoemd tot hoogleraar ‘Human Trafficking and Globalization’. CoMensha vindt het belangrijk te investeren in wetenschappelijk onderzoek dat de positie van slachtoffers van mensenhandel in Nederland bevordert en heeft daarom besloten een deel van deze leerstoel ‘Human Trafficking and Globalization’ bekleed door professor Conny Rijken, te sponsoren. Bij het International Victimology Institute Tilburg (INTERVICT), dat deel uitmaakt van Tilburg Law School, zal professor Conny Rijken zich in het bijzonder richten op uitbuiting en andere schendingen van de mensenrechten in de context van mondiale migratie.

De sprekers waren gericht op duurzame verandering voor overlevenden van mensenhandel uit seksuele- en arbeidsuitbuiting. Tijdens het symposium waren er diverse presentaties, persoonlijke verhalen door slachtoffers van mensenhandel over het kunnen ontsnappen aan de uitbuiting en het herstel, presentaties over de strategie en de instrumenten die worden gebruikt door organisaties die tegen mensenhandel strijden, een netwerkforum en interactieve publieke discussies. Het symposium faciliteerde een openhartige uitwisseling van meningen en informatie, nieuwe inzichten en praktische toolkits voor de deelnemers. Meer informatie: www.fawco.org/symposium

Twee AMIF aanvragen zijn toegekend aan CoMensha en partners Eind februari 2016 is een tweetal subsidieaanvragen ingediend bij het AMIF (Asiel-, Migratie- en Integratiefonds) voor projecten waarin CoMensha partner is. Beide subsidie-aanvragen zijn toegekend en zullen in 2017 van start gaan. De eerste subsidieaanvraag is bedoeld voor het project SAFE!: Safe and Adequate Return, Fair Treatment and Early Identification of Victims of Trafficking, het is gericht op veilige terugkeer en vroege identificatie van slachtoffers mensenhandel. Penvoerder is HVO Querido. In Nederland zijn naast HVO Querido ook FairWork, La Strada International, Stichting Humanitas Rotterdam, de Nationale Politie, IOM Nederland en CoMensha als partners betrokken bij het project. In Hongarije en Bulgarije doen de National Commission for Combating Trafficking in Human Beings en IOM mee, evenals Animus Association | La Strada Bulgarije. Open Gate | La Strada Macedonië is door haar ervaring met vluchtelingen aan de grens met Griekenland als bijzonder expert aan het project toegevoegd. Het tweede project betreft het project STEP: Sustainable integration of Trafficked human beings (THB) through proactive identification and Enhanced Protection. Deze aanvraag is ingediend in samenwerking met het Britse Rode Kruis, die penvoerder is. De samenwerkende partners zijn de POPPY Projecten UK, het Rode Kruis Kroatië, Terre d’Asile Frankrijk, het Rode Kruis Nederland en CoMensha

CoMensha hecht er tevens belang aan dat er verbinding is tussen wetenschappelijk onderzoek en de knelpunten en uitdagingen die in het maatschappelijk werkveld worden geconstateerd met betrekking tot de bescherming en ondersteuning van slachtoffers mensenhandel in Nederland. CoMensha zal dan ook intensief gaan samenwerken met INTERVICT, met als doel de positie van slachtoffers van mensenhandel in Nederland te verbeteren.

Jaaroverzicht CoMensha

17


Cijfers Mensenhandel in Nederland over 2016 CoMensha registreert slachtoffers van mensenhandel om zo een beeld te geven van de aard en omvang van mensenhandel in Nederland. Dit hoofdstuk geeft een indruk van de (mogelijke) slachtoffers die in 2016 (voor de eerste keer) bij CoMensha zijn aangemeld2.


Highlights 2016 Opnieuw forse daling van het aantal aanmeldingen van slachtoffers van mensenhandel | p20

Nationale Politie meldt de meeste slachtoffers van mensenhandel aan | p21

De meeste aangemelde slachtoffers zijn minderjarig / jong volwassen | p22

Dit jaar wordt opnieuw gekenmerkt door een forse daling van het aantal aanmeldingen van slachtoffers van mensenhandel bij CoMensha. Na al een daling van 1561 (in 2014), naar 1321 in 2015, registreert CoMensha in 2016 1049 slachtoffers. Ten opzichte van 2015 is dit een afname van ca 20%.

In 2016 is de Nationale Politie de grootste melder met 37% van het totaal aantal aanmeldingen, gevolgd door regiocoördinatie met 20%, de organisatie Fairwork met 10% en de KMar met 9% van het totaal aantal meldingen.

Het jongste slachtoffer is 1 jaar oud bij aanmelding, het oudste slachtoffer 65 jaar. Opvallend is dat de groep 16 en 17-jarige slachtoffers het grootst is. Dat geldt zowel voor de mannelijke als voor vrouwelijke slachtoffers.

Minder verzoeken om opvang: 176 | p20 CoMensha bemiddelt voor opvang van cliënten. Dat kan om eerste opvang gaan, maar ook om vervolgopvang. In totaal heeft CoMensha in 2016 176 verzoeken om opvang ontvangen van 170 cliënten. In 2015 waren er 206 verzoeken voor 186 cliënten.

Minder aanmeldingen taakstelling, meer huisvesting in doorstroomwoningen | p21 In 2016 zijn er 35 cliënten bij CoMensha aangemeld voor de taakstelling, 25 van deze cliënten hebben een woning aangeboden gekregen in het kader van de taakstelling.

De meest voorkomende nationaliteit is de Nederlandse nationaliteit | p21 Ongeveer 28% van de bij CoMensha gemelde slachtoffers van mensenhandel heeft de Nederlandse nationaliteit. De Nederlandse nationaliteit staat daarmee, net als voorgaande jaren bovenin de top 10, gevolgd door Roemenië, Polen, Bulgarije en Nigeria.

De meeste vrouwen worden uitgebuit in de seksuele dienstverlening, de meeste mannen in gereguleerde arbeid of dienstverlening | p22 Net zoals in voorgaande jaren, is het merendeel van de aangemelde slachtoffers uitgebuit in de ‘seksuele dienstverlening’, gevolgd door de sector ‘gereguleerde arbeid of dienstverlening’.

Minder slachtoffers van loverboytechnieken aangemeld | p23 In 2016 heeft CoMensha 114 slachtoffers van loverboytechnieken geregistreerd. Dat is een lichte daling ten opzichte van 2015 toen in 119 gevallen is aangegeven dat er sprake was van loverboytechnieken.

Niet-cliëntgebonden vragen | p24 CoMensha wordt ook vaak benaderd voor niet-cliënt gebonden vragen. Deze vragen hebben vaak betrekking op advies en/of overleg over eventueel slachtofferschap en mogelijkheden om iets aan de probleemsituatie te veranderen.

Sommige slachtoffers krijgen langer dan een jaar hulpverlening en/of worden opnieuw slachtoffer. In deze rapportage worden alleen de slachtoffers vermeld die voor 2016 nog niet bij CoMensha bekend waren.

2

Jaaroverzicht CoMensha

19


Opnieuw forse daling van het aantal aanmeldingen van slachtoffers van mensenhandel Dit jaar wordt opnieuw gekenmerkt door een forse daling van het aantal aanmeldingen van mensenhandel. Na al een daling van 1561 (in 2014), naar 1321 in 2015, registreert CoMensha in 2016 1049 slachtoffers. Ten opzichte van 2015 is dit een afname van ca 20%. Aantal mogelijke slachtoffers in de periode 1998 t/m 2016 1800

1711

1600

1561

1400

1437

1200 1000

826

800

909

993

1049

716 579

600 400 200

1321

1222

228

287

405

343

341 284

424

09 20 10 20 11 20 12 20 13 20 14 20 15 20 16

20

08

07

20

20

05

06

20

04

20

20

03

02

20

20

00

01

20

99

20

98

19

CoMensha coördineert de opvang van cliënten. Dat kan om eerste opvang gaan, maar ook om vervolgopvang. In totaal heeft CoMensha in 2016 176 verzoeken om opvang ontvangen van 170 cliënten. In 2015 waren dit 206 verzoeken voor 186 cliënten. De opvangverzoeken worden onderverdeeld in vier categorieën³: • Cliënten die in 2016 zijn aangemeld en een verzoek om eerste opvang hebben; • Cliënten die in 2016 zijn aangemeld en een verzoek om vervolgopvang hebben; • Cliënten die voor 1 januari 2016 zijn aangemeld met een verzoek om eerste opvang; • Cliënten die voor 1 januari 2016 zijn aangemeld met een verzoek om vervolgopvang.

257

0

19

Minder verzoeken om opvang: 170

Grafiek 1 - Totaal aantal meldingen per jaar

Tabel 1 geeft aan hoeveel opvangverzoeken er per categorie zijn ontvangen en in welk soort opvang de cliënten zijn geplaatst. Zie bijlage 2 voor meer informatie. Opvangverzoeken

Er zijn echter geen redenen om aan te nemen dat het werkelijke aantal slachtoffers is afgenomen. Integendeel. Met name de Nationale Politie, de grootste melder, laat een forse daling van het aantal meldingen zien. Navraag bij de Nationale Politie leert dat de oorzaken vooral zijn gelegen in de reorganisatie (waardoor expertise weglekt) en een andere prioritering (namelijk meer gericht op terrorisme en mensensmokkel). Ook de KMar en ISZW geven aan dat er sprake is van een andere prioritering ten gevolge van ondercapaciteit. Veel slachtoffers worden niet gesignaleerd en blijven daardoor in de uitbuitingssituatie vastzitten. Een zeer zorgelijke ontwikkeling. CoMensha maakt onderscheid in drie typen aanmeldingen. Zie bijlage 1 voor meer informatie per type.

155 cliënten aangemeld in 2016

15 cliënten aangemeld vóór 2016

Eerste opvang

Vervolg opvang

Eerste opvang

Vervolg opvang

Totaal

COSM

88

4

8

1

101

MO / VO

22

0

3

1

26

Grote groepen

29

0

0

0

29

Niet meer nodig

14

2

1

3

20

In Behandeling

0

0

0

0

0

153

6

12

5

176

Totaal

Van de 170 cliënten waarvoor CoMensha in 2016 opvang heeft gezocht, zijn 101 cliënten geplaatst in de Categorale Opvang voor Slachtoffers van Mensenhandel (COSM), 26 cliënten konden terecht in de vrouwenopvang/ maatschappelijke opvang, 29 cliënten hebben gebruik gemaakt van ‘grote groepen’ opvang en 20 cliënten hebben afgezien van opvang. De zogenaamde noodbedplaatsingen zijn onder de categorie mo/vo geschaard. Grote groepen opvang is opvang voor de slachtoffers van arbeidsuitbuiting die bij een actie van de Inspectie SZW aangetroffen worden. Zoals uit tabel 1 is op te maken, worden veel slachtoffers geplaatst in de Categorale Opvang voor Slachtoffers van Mensenhandel (COSM). Niet alle slachtoffers van mensenhandel kunnen in een COSM terecht. Er kan in principe alleen in de COSM geplaatst worden als de cliënt: • in de bedenktijd zit voor aangifte; • een niet-Nederlandse nationaliteit heeft; • niet eerder een hulpverleningstraject heeft doorlopen. Voor de cliënten die niet aan deze criteria voldoen - omdat zij bijvoorbeeld al aangifte hebben gedaan en/of de Nederlandse nationaliteit bezitten - bemiddelt CoMensha voor een plek in de vrouwen- en/of maatschappelijke opvang. Dat gebeurt ook als een cliënt behoefte heeft aan vervolgopvang . Vervolgopvang4 kan nodig zijn als een cliënt verhuist of als het hulpaanbod elders beter aansluit bij de behoeften van de cliënt. CoMensha werkt hiervoor samen met een groot aantal opvanginstellingen.

Tabel 1 - Verzoeken om opvang in 2016 Doordat CoMensha dit onderscheid sinds 2014 maakt, zijn de aantallen opvangverzoeken van voor 2014 niet zonder meer te vergelijken met de aantallen vanaf 2014. Tot 2014 maakte CoMensha enkel melding van het aantal slachtoffers van mensenhandel die dat jaar een verzoek om eerste opvang had gedaan. Het nieuwe registratiesysteem van CoMensha, CVS, maakt het mogelijk om ook te rapporteren over de drie andere soorten opvangverzoeken.

3

De Categorale Opvang voor Slachtoffers van Mensenhandel (COSM) regelt meestal zelf vervolgopvang, maar andere instellingen maken gebruik van de kennis van CoMensha.

4

20 Het beeld van 2016


Minder aanmeldingen taakstelling, meer huisvesting in doorstroomwoning

Nationale Politie meldt meeste slachtoffers van mensenhandel aan

De meest voorkomende nationaliteit is de Nederlandse nationaliteit

Gemeentes hebben een taakstelling. Dit betekent dat ze de opdracht hebben om ieder half jaar een vastgesteld aantal vergunninghouders binnen hun gemeentegrenzen een woning aan te bieden. Per 1 maart 2012 vallen slachtoffers mensenhandel die voldoen aan bepaalde voorwaarden ook onder de taakstelling.

In 2016 is de Nationale Politie de grootste melder met 37% van het totaal aantal aanmeldingen, gevolgd door regiocoördinatoren met 20%, de organisatie Fairwork met 10% en de KMar met 9% van het totaal aantal meldingen. Jeugdzorginstellingen melden minder dan 1% van het totaal aantal meldingen. De Nationale Politie, de KMar en Inspectie SZW handelen daarmee conform hoofdstuk B8 van de Vreemdelingencirculaire 2000 en op grond van het Besluit Politiegegevens. Daarin is vastgelegd dat zij slachtoffers van mensenhandel bij de geringste aanwijzing bij CoMensha moeten melden. Overigens is het aanleveren van gegevens aan CoMensha door de Nationale Politie, de KMar en de Inspectie SZW nog altijd geen vanzelfsprekendheid. CoMensha investeert veel tijd om bij opsporingsdiensten en andere partijen aandacht te vragen voor de meldplicht.

Ongeveer 28% van de bij CoMensha gemelde slachtoffers van mensenhandel heeft de Nederlandse nationaliteit. De Nederlandse nationaliteit staat daarmee, net als voorgaande jaren bovenin de top 10, gevolgd door Roemenië, Polen, Bulgarije en Nigeria. Zie bijlage 4 voor meer informatie over nationaliteiten.

Gemeentes mogen slachtoffers mensenhandel daardoor "meenemen" voor de taakstelling. Deze regeling is vooral geschikt voor cliënten die klaar zijn om zelfstandig te gaan wonen en biedt dus een andere mogelijkheid voor cliënten om uit een opvanginstelling door te stromen. In 2016 zijn er 35 cliënten bij CoMensha aangemeld voor de taakstelling, 25 van deze cliënten hebben een woning aangeboden gekregen in het kader van de taakstelling. Meestal betrof dit een zogenaamde doorstroomwoning in de regio Amsterdam of Rotterdam.

2014

Zie bijlage 3 voor een overzicht van aanmelders met een uitsplitsing naar het aantal minder- en meerderjarige slachtoffers en hun nationaliteit.

2015

2016

Nederland

468

Nederland

434

Nederland

290

Roemenië

216

Bulgarije

132

Roemenië

118

Bulgarije

154

Roemenië

129

Polen

70

Polen

99

Polen

92

Bulgarije

69

Hongarije

96

Hongarije

50

Nigeria

46

Filipijnen

75

Nigeria

45

Hongarije

35

Nigeria

42

Vietnam

30

Vietnam

27

Guinee

35

Afghanistan

28

Uganda

20

Eritrea

32

Filipijnen

24

Sierra Leone

19

Sierra Leone

22

Uganda

24

Guinee

18

Tabel 2 Meest voorkomende nationaliteiten in de periode 2014 t/m 2016

Regiocoördinatie 20%

Fairwork 10%

ISZW 3% Jeugdzorg 0%

IND 6%

Jongereninstelling 4% KMar 9% Opvanginstelling 4%

Politie 37%

Overigen 7% ‘Overige instanties’ omvat o.a. particulieren, hulpverlenings- en terugkeerorganisaties. Sommige cliënten worden door meer dan één instantie aangemeld; in dit overzicht zijn alle aanmeldingen meegenomen.

5

Diagram 1 - Aanmelders in 2016 in percentages5 Jaaroverzicht CoMensha

21


Meeste vrouwen uitgebuit in seksuele dienstverlening, meeste mannen in gereguleerde arbeid of dienstverlening CoMensha maakt sinds 2013 gebruik van de Europese Richtlijn om de sector van uitbuiting aan te duiden. In de Europese Richtlijn Directive 2011/36/EU wordt in art. 2.3 een vijftal uitingsvormen onderscheiden, namelijk door het slachtoffer met middelen zoals dwang te bewegen tot: • seksuele dienstverlening • ‘gereguleerde’ arbeid of dienstverlening • bedelarij • criminaliteit • afstaan van organen

1% 1%

13%

Zie bijlage 5 voor een uitsplitsing naar sector van uitbuiting, geslacht en minder-/meerderjarigheid.

CoMensha registreert de leeftijd van een slachtoffer van mensenhandel bij aanmelding. Uit deze informatie blijkt dat het jongste slachtoffer 1 jaar oud was bij aamelding en het oudste slachtoffer 65 jaar. De groepen 16 en 17-jarige slachtoffers is het grootst. Dat geldt zowel voor de mannelijke als voor de vrouwelijke slachtoffers. Nidos, Jade, IND Ter Apel en de Politie Rotterdam zijn de belangrijkste aanmelders van de 16en 17-jarigen.

5%

60%

20%

Er is overigens ook een groep van 144 slachtoffers waarvan de exacte leeftijd niet bekend is, meestal betreft het een meerderjarige.

Sommige slachtoffers zijn uitgebuit in meerdere sectoren. Als een slachtoffer in meerdere sectoren is uitgebuit, wordt elke gemelde sector afzonderlijk meegeteld. Dit maakt het totaal aantal gemelde sectoren (1106) hoger dan het totaal aantal aangemelde slachtoffers (1049). 53 slachtoffers zijn in twee sectoren uitgebuit en 2 slachtoffers zijn in 3 sectoren uitgebuit. Net zoals in voorgaande jaren, is het merendeel van de aangemelde slachtoffers uitgebuit in de ‘seksuele dienstverlening’, gevolgd door de sector ‘gereguleerde arbeid of dienstverlening’. Voor de sector ‘uitbuiting door middel van het afstaan van organen’ zijn dit jaar geen slachtoffers aangemeld.

De meeste aangemelde slachtoffers zijn minderjarig / jong volwassen

Zie bijlage 6 voor de grafiek - De leeftijd bij aanmelding van de slachtoffers van mensenhandel. Diagram 2a - Sectoren van uitbuiting in 2016

Seksuele dienstverlening

Gereguleerde arbeid of dienstverlening

Gedwongen criminaliteit

Gedwongen bedelarij

Nog niet gewerkt

Onbekend

Wanneer de aanmeldingen worden opgesplitst naar geslacht, ontstaan de volgende overzichten: 2% 1%

10%

21%

2%

5% 11%

17%

25%

25%

6% 71% 54%

Diagram 2b - Uitbuiting vrouwen 22 Het beeld van 2016

Diagram 2c - Uitbuiting mannen

50%

Diagram 2d - uitbuiting geslacht onbekend


Minder slachtoffers van loverboytechnieken aangemeld In 2012 heeft de minister van VenJ de Tweede Kamer in het kader van het project “Rijksbrede Aanpak Loverboys” toegezegd dat CoMensha voortaan apart melding zou maken van het aantal cliënten waarbij er sprake is van loverboytechnieken. Het gaat hierbij om technieken waarbij mannen (en soms vrouwen) hun slachtoffer aan zich binden met als vooropgezet plan uitbuiting en voordeel behalen uit de gevoelens van liefde van het (mogelijke) slachtoffer. De meldende instantie geeft aan CoMensha aan of er gebruik is gemaakt van deze techniek. In 2016 heeft CoMensha 114 slachtoffers van loverboytechnieken geregistreerd. Dat is een lichte daling ten opzichte van 2015 toen in 119 gevallen is aangegeven dat er sprake was van loverboytechnieken. De meeste slachtoffers van loverboytechnieken zijn vrouw en 16 of 17 jaar oud bij aanmelding. Het merendeel van de slachtoffers van

loverboytechnieken (87) heeft de Nederlandse nationaliteit, de overige nationaliteiten (20) worden om privacy redenen (mogelijke herleidbaarheid) niet genoemd en van 7 slachtoffers is de nationaliteit onbekend.

Slachtoffers van loverboytechnieken t/m 14

10

15 t/m 17

38

18 t/m 20

19

21 t/m 23

16

24 t/m 30

24

31 t/m 40

3

41+

2

Onbekend

2

Totaal

114

Tabel 3a Aantal slachtoffers van loverboytechnieken per leeftijdsgroep

Puck

Als jong meisje ben ik uitgehuwelijkt aan een man waarmee ik ook kinderen kreeg. Toen hij ontdekte dat ik lesbisch was, wilde hij niets meer met mij en mijn kinderen te maken hebben. Ik was vroedvrouw met een eigen praktijk, maar geen man liet zijn vrouw nog naar mijn praktijk gaan. Een tijdje had ik contact met een groep mensen die mij begrepen. Van daaruit kwam ineens een opvallende vrouw tevoorschijn. Een, zo bleek later, Nederlandse vrouw die mij een mooie toekomst in Nederland beloofde. Zowel mijn moeder als ikzelf hadden twijfels over haar bedoelingen en tóch ging ik. Voor mijn reis naar Nederland moest ik veel geld betalen. Geld dat geleend moest worden bij andere familieleden. Na een vreselijk lange reis door Europa kwam ik uiteindelijk in een flatje in Nederland terecht. Na een paar uur slaap werd ik wakker gemaakt door de opgewekte vrouw die mij vertelde dat ik haar geld moest geven voor mijn verblijf. Omdat ik dit niet meer had, moest

Vaak wordt aangenomen dat slachtoffers van loverboytechnieken gedwongen worden tot prostitutie. Dat geldt inderdaad voor de meeste slachtoffers, maar het komt ook voor dat zij drugs moeten transporteren, telefoonabonnementen moeten afsluiten of diefstallen moeten plegen. Ook zijn er slachtoffers die al wel onder de invloed van een loverboy staan, maar nog niet gewerkt hebben. Er zijn 8 slachtoffers van loverboytechnieken in meerdere sectoren uitgebuit; bijvoorbeeld zowel gedwongen seksuele dienstverlening als gedwongen criminaliteit.

Aanmelders slachtoffers loverboytechnieken Ambulant

1

IND

1

Jeugdzorg

4

Jongereninstelling

2

KMar

2

Opvanginstelling

2

Overigen

7

Politie

62

Regiocoördinatie

Totaal

52

133

Tabel 3b Aanmelders van slachtoffers van loverboytechnieken Uit tabel 3b blijkt dat er in 2016 133 aanmeldingen met betrekking tot slachtoffers van loverboytechnieken zijn ontvangen. De meeste aanmeldingen zijn gedaan door de Nationale Politie, namelijk 62. Ook zijn er naar verhouding veel aanmeldingen ontvangen vanuit de regiocoördinatoren (52). Aanmelders in de categorie ‘overigen’ zijn voornamelijk particulieren en cliënten zelf. Het aantal aanmelders is hoger dan het aantal slachtoffers omdat een slachtoffer meerdere malen aangemeld kan worden. Dat geldt voor 17 slachtoffers. Zie bijlage 7 voor meer informatie.

ik voor de vrouw gaan werken. Na weken lang achter een gesloten deur allerlei mannen te hebben moeten ontvangen, ben ik gevlucht. Geen idee waarnaar toe. Tot ik door iemand naar de politie werd gebracht. Mijn moeder past op mijn kinderen. Zij heeft nog geen idee. Ik durf haar niets te vertellen. Pas als ik rust heb en weet wat ik ga doen, zal ik proberen het te vertellen. De schaamte is te groot. Het gemis van mijn kinderen pijnlijk.

Jaaroverzicht CoMensha

23


Leo

Eerst werkte ik direct voor een transportbedrijf in Nederland, maar ze zeiden me terug te gaan naar mijn land. Er was geen werk meer. Thuis kon ik mijn gezin niet onderhouden. Mijn kinderen konden niet naar school. Op een dag werd ik gebeld door een Aziatische man, die ik niet kende. Hij wist een ander Nederlands bedrijf dat mij in wilde huren. Opnieuw regelde ik mijn papieren. Mijn papieren moesten via een Oost-Europees agentschap naar Nederland gestuurd worden. Ik moest thuis wachten op mijn vergunning. Gedurende die maanden mocht ik geen ander werk aannemen, omdat ik anders in de problemen zou komen. Ik raakte in de problemen, want ik had geen inkomen. Eindelijk mocht ik naar het agentschap toe voor mijn vergunning, maar er was geen werk. En nog steeds geen inkomen. Tot ze drie maanden later zeiden dat ik voor hetzelfde bedrijf in Nederland moest gaan werken, maar dan wel via hen. Maandenlang leefde ik in mijn vrachtwagen. Ik had geen huis, geen slaapplaats. De vrachtwagen was mijn huis. En ik had geen geld om naar mijn gezin te sturen. Die paar euro die ik kreeg, had ik nodig om voor mezelf te kunnen zorgen. Iedere maand was er weer een nieuwe reden om geld van mijn salaris in te houden. Na zes maanden was ik gesloopt. Ergens in de media las ik dat er meer mannen waren zoals ik en hebben we elkaar gevonden. We hebben aangifte gedaan en hopen nu op een eerlijke manier geld te mogen verdienen om voor ons gezin te kunnen zorgen.


Niet-cliëntgebonden vragen Naast de aanmeldingen van slachtoffers ontvangt CoMensha ook andere meldingen en vragen aan de Helpdesk. Het gaat dan bijvoorbeeld om adviesvragen m.b.t. een niet bij ons geregistreerd (mogelijk) slachtoffer of vragen omtrent mensenhandel, zoals het verschil tussen mensenhandel en slecht werkgeverschap en/of huiselijk geweld. In totaal zijn er 2016 450 meldingen en vragen bij de Helpdesk binnen gekomen. Informatie- , advies- en persaanvragen die op de mobiele telefoons van medewerkers zijn ontvangen, zijn hierin niet meegenomen. Het zijn veelal hulpverlenende instanties en particulieren die de Helpdesk van CoMensha benaderen voor advies en/of overleg over eventueel slachtofferschap en eventuele mogelijkheden om iets aan de probleemsituatie te veranderen. Vragen met betrekking tot een niet-geregistreerd (mogelijk) slachtoffer. Deze potentiële slachtoffers zijn anoniem besproken op de helpdesk en niet meegenomen in het totale aantal meldingen van slachtoffers van mensenhandel(!) Niet-cliëntgebonden informatie- en adviesvragen in 2016 Adviesverzoek voor niet-geregistreerd vermoedelijk slachtoffer

70 5

Ambulant

2

Beleidsvragen

26

Informatie over mensenhandel

62

Juridisch

16

Loverboy

9

Mediavragen

23

Opvang

33

Overig

19

Overkoepelende vragen omtrent samenwerking

112

Scholier-/Studentvraag

38

Verzoek om cijfermateriaal

35

Voorlichtingsverzoek 0

20

40

60

80

100

120

Grafiek 3 - Niet-cliëntgebonden informatie- en adviesvragen in 2016

Jaaroverzicht CoMensha

25


Programma Rapportage en Analyse In 2016 heeft CoMensha, naast de reguliere rapportages, ook twee themarapportages gepubliceerd: ‘Kinderen van slachtoffers van mensenhandel 1 januari 2014 tot en met 30 juni 2016’ en ‘Nationaliteiten van slachtoffers van mensenhandel 1984 tot en met 2015’

Rapportage 'Kinderen van slachtoffers' samengevat: In de periode van januari 2014 t/m juni 2016 zijn in totaal 377 ouders bij CoMensha aangemeld. Zij vormen circa 11% van alle aangemelde slachtoffers. Samen hebben zij in ieder geval 560 kinderen. Dit komt uit op ca 1,5 kinderen per ouder. Deze kinderen verblijven meestal bij hun ouder(s) in Nederland of zonder hun ouder(s) in het land van herkomst. Een kleiner aantal verblijft elders in Nederland (en dus niet bij de aangemelde ouder). Meer dan de helft van de kinderen waarvan het geboortejaar bekend is, heeft een leeftijd van onder de 8 jaar. Van de 377 ouders hebben er, voor zover gemeld bij CoMensha, in totaal 85 ouders in een opvang gewoond. Deze ouders hebben samen 123 kinderen. Dit komt uit op ca 1,4 kinderen per ouder. De ouder(s) die in de opvang verbleven hebben meestal een andere nationaliteit dan de Nederlandse. Relatief veel van hun kinderen zijn jong; meer dan de helft van de kinderen is jonger dan 5 jaar en bijna een derde deel is een baby.

Rapportage 'Nationaliteiten slachtoffers over ruim 30 jaar' samengevat: Gedurende de afgelopen 32 jaar zijn er verschuivingen geweest in de nationaliteiten van (mogelijke) slachtoffers die bij CoMensha (voorheen Stichting tegen Vrouwenhandel) zijn aangemeld. In de beginjaren van CoMensha bestond het grootste deel van de aanmeldingen uit slachtoffers uit Azië en NoordAmerika; vanaf 1992 wijzigt dit naar slachtoffers met een Europese nationaliteit. Begin jaren ’90 neemt het aandeel Noord-Amerikaanse slachtoffers sterk af; het aandeel Aziatische slachtoffers blijft onder de 25% schommelen. Vanaf 1996 neemt het aandeel aangemelde slachtoffers met een Afrikaanse nationaliteit toe. Het aandeel van slachtoffers met deze nationaliteit neemt vanaf 1998 t/m 2014 de tweede positie in, op nummer één staan slachtoffers met een Europese nationaliteit. Waarom bepaalde nationaliteiten meer of minder bij CoMensha worden aangemeld, is niet onderzocht. De algemene push- en pullfactoren, zoals armoede en gebrek aan werkgelegenheid zullen zeer waarschijnlijk een rol spelen, maar er kan ook gedacht worden aan oorlogssituaties, verandering in wetgeving waardoor het onveiliger wordt voor bepaalde mensen om in hun land te blijven en/of het bestaan van aantrekkelijke reisroutes. Beter inzicht in de redenen van mensen om hun land te verlaten en naar Nederland te gaan, biedt meer aangrijpingspunten om tot geschikte preventieve maatregelen te komen waarmee slachtofferschap van mensenhandel voorkomen kan worden. Nader onderzoek naar de push- en pullfactoren specifiek voor Nederland, wordt door ons aangeraden.

De twee rapportages kunnen gedownload worden van de website van CoMensha mensenhandel.nl/artikel/detail/themarapportages-kinderen-en-nationaliteiten

26 Het beeld van 2016


Steunt u de strijd tegen mensenhandel? Mensenhandel vindt plaats onder uw ogen, wellicht zonder dat u zich daarvan bewust bent. De medewerkers van CoMensha zetten zich elke dag in voor slachtoffers van mensenhandel: mensen die zich in een zeer kwetsbare, onveilige situatie bevinden en onzichtbaar lijken. Steunt u de strijd tegen mensenhandel? Met uw hulp kunnen wij slachtoffers verder helpen. Uw gift is dan ook meer dan welkom! Mail naar donatie@comensha.nl of maak gebruik van het digitale donatieformulier op onze website. CoMensha is aangemerkt als een ANBI (Algemeen Nut Beogende Instelling). comensha.nl


Jeta Thuis leefde ik alleen met mijn zoontje en werkte ik in een kledingzaak. Samen gingen we naar vrienden, op vakantie naar het buitenland. Pas gescheiden, was ik erg toe aan ontspanning en even rust. Aangekomen bij mijn vrienden namen ze mijn zoontje mee naar een andere kamer. Ze zeiden me dat ik moest gaan werken als prostituee. Ik weigerde en zei dat ik dat nooit zou doen. Maar onder dreiging dat ik mijn zoontje nooit meer zou zien als ik niet meewerkte, heb ik me toch moeten geven. Gelukkig is mijn zoontje zelf geen pijn gedaan. Maar maandenlang zat hij opgesloten in een kamertje. Iedere avond vroeg hij waarom mama weg moest. Ik vertelde hem dan dat ik in een restaurant moest werken. Maar waarom dan? Waarom blijf je niet bij mij? Mijn zoontje werd een heel bang jongetje. ‘s Nachts kon hij niet slapen totdat hij in mijn armen lag. Na een paar maanden kwam er nog een ander meisje, dat ze ook opsloten in een kamer. Dat was voor mij teveel. Op een nacht ben ik met mijn zoontje door een raam geslopen. Op de vlucht. Geen idee waarheen. Na lang lopen hebben we een taxi aangehouden en heb ik om hulp gevraagd. De man had geen idee wat ik zei maar, met een vertaal-app op zijn telefoon, begreep hij dat ik hulp nodig had. Naar huis kon ik niet meer. Daar hadden mijn vrienden connecties en was ik niet veilig. Het is voor mij heel erg moeilijk om hierover te praten. Voor mij hoeft het allemaal niet meer. Ik leef nog voor mijn zoontje. Voor nu gaat het goed, want wij zijn veilig en mijn zoontje gaat naar school.


Bijlagen 2016 Bijlage 1 – aanmelding per type dossier | p30

Bijlage 5 – Sector van uitbuiting | p40

Informatie over de (nieuwe) aanmeldingen van slachtoffers van mensenhandel die CoMensha in 2016 heeft ontvangen en de onderverdeling in type dossiers die CoMensha hanteert.

Informatie over de sectoren van uitbuiting per geslacht, onderverdeeld naar meer- en minderjarigheid.

Bijlage 2 – Overzicht plaatsing in opvanginstellingen | p32

Bijlage 6 – Leeftijd bij aanmelding | p42

Een overzicht van de opvanginstellingen die op verzoek van CoMensha slachtoffers van mensenhandel hebben opgevangen.

Een overzicht van de leeftijd (bij aanmelding) van de slachtoffers van mensenhandel.

Bijlage 7 – Slachtoffers van loverboy-technieken | p44 Bijlage 3 – Aanmelders | p34 Informatie over de aanmelders van (nieuwe) aanmeldingen van slachtoffers van mensenhandel in 2016.

informatie over slachtoffers van loverboytechnieken. Zoals leeftijd bij aanmelding; sectoren, aanmelders, nationaliteit en minder- of meerderjarigheid slachtoffers van loverboytechnieken.

Bijlage 4 – Nationaliteiten | p38 Een overzicht van de verschillende nationaliteiten van de slachtoffers van mensenhandel. Hierbij is onderscheid gemaakt in geslacht en meer- en minderjarigheid.

Jaaroverzicht CoMensha

29


Bijlage 1

Aanmelding per categorie In deze bijlage is meer informatie terug te vinden over de (nieuwe) aanmeldingen van slachtoffers van mensenhandel die CoMensha in 2016 heeft ontvangen en de onderverdeling in type dossiers die CoMensha hanteert.


CoMensha maakt bij de registratie gebruik van een onderverdeling naar type dossier, gebaseerd op drie belangrijke taken: registratie van slachtoffers van mensenhandel, coördinatie van opvang en hulpverlening en het geven van informatie en advies.

1600

1561

1400

211

Registratie: Aanmeldingen van slachtoffers die geregistreerd worden om een beeld te krijgen van de aard en omvang van de groep slachtoffers waar geen hulp- of adviesaanvraag aan gekoppeld is. Registratie en Opvang: Aanmeldingen van slachtoffers die een opvangplaats nodig hebben. CoMensha zoekt een plaats in de opvang en coördineert de opvang. Registratie, Informatie en Advies: Het registeren van vragen van hulpverleners, Nationale Politie en particulieren over een aspect van de begeleiding of situatie van een slachtoffer. Het betreft hier vragen over cliënten die niet in de opvang verblijven, maar zelfstandig wonen. CoMensha doet voor deze cliënten vaak ook de regiocoördinatiie.

1200

169

Grafiek B1.1 laat zien dat er in 2016 voor iedere categorie een absolute afname is in het aantal verzoeken. Wel is er een kleine procentuele toename te zien in het aantal aangemelde slachtoffers met een opvangverzoek ten opzichte van 2014 en 20156 en met

200

• •

een informatie en advies-verzoek ten opzichte van 2015.

1321 100 168

1049

1000

90 155

800 600

1181

1053

400

804

0 2013 Registratie

2014

Registratie en Opvang

2015

Registratie en, Informatie en Advies

Grafiek B1.1 Aantallen per type dossier in de periode 2014 t/m 2016

169

168

11% 221

100

13%

76%

155

13%

15% 90

7%

77%

80% 1181

Diagram B1.1a - Type dossier in 2014 absoluut aantal en percentage van totaal aantal dossiers

8%

1053

Diagram B1.1b - Type dossier in 2015 absoluut aantal en percentage van totaal aantal dossiers

804

Diagram B1.1c - Type dossier in 2016 absoluut aantal en percentage van totaal aantal dossiers

6 Het betreft hier alleen de nieuwe aanmeldingen van slachtoffers met een opvangverzoek. Het totaal aantal opvangverzoeken dat in 2016 behandeld is, is hoger, zoals in ‘Minder verzoeken om opvang’ is uitgelegd.

Jaaroverzicht CoMensha

31


Bijlage 2

Overzicht plaatsing in opvanginstellingen Deze bijlage geeft een overzicht van de opvanginstellingen die op verzoek van CoMensha slachtoffers van mensenhandel hebben opgevangen.


Aangemeld in 2016 eerste opvang

vervolgopvang

Opvanginstelling

V

M

V

COSM ACM

40

2

2

COSM JADE

Aangemeld vóór 2016 M

eerste opvang V

M

vervolgopvang V

M

5

13

49 2

2

Totaal

1

15

COSM PMW

33

MO Den Bosch

1

1

MO Shop

1

1

MO Terwille

37

1

MO Tussenvoorziening MO Zorgcentrum Wittelte

1

1

1

1

1

Mannenopvang Leger des Heils

1 1

1

Mannenopvang Passantenhotel

1

1

Mannenopvang Wende de Schutse

1

1

VO Emergis

2

2

VO FierFryslân

1

1

VO Humanitas

2

2

VO Moviera Ede

1

1

VO Valkenhorst

1

1

Crisisbed / Politiebed ACM

2

2

Noodbed Kadera

1

1

Noodbed Jade Zorggroep Noodbed Moviera Arnhem

1

1

1

1

Noodbed Moviera Oosterbeek Noodbed MO Neos

1 1

Noodbed Mannenopvang Passantenhotel

1

2

1

Noodbed Wende

1

Grote groepen opvang bij Jade Zorggroep

6

23

94

45

Totaal

1 1

1

2 29

4

0

9

2

2

0

156

Tabel B2.1 - Overzicht van opvanginstellingen waar CoMensha slachtoffers van mensenhandel heeft geplaatst7

7 Het betreft hier alle opvangverzoeken in 2016; zowel van slachtoffers die voor het eerst in 2016 zijn aangemeld als van slachtoffers die voor 2016 zijn aangemeld.

Jaaroverzicht CoMensha

33


Bijlage 3

Aanmelders In deze bijlage is meer informatie terug te vinden over de aanmelders van (nieuwe) aanmeldingen van slachtoffers van mensenhandel in 2016.


Aantal aanmeldingen per regio

Grafieken B3.1 t/m B3.5 geven per type aanmelder aan uit welke regio’s de aanmeldingen zijn ontvangen.

CoMensha registreert ook de regio van waaruit een aanmelding wordt gedaan. Hierbij maakt CoMensha gebruik van de indeling van Nederland zoals de Nationale Politie hanteert, namelijk de 10 Politie-eenheden en een Landelijke eenheid. Daarnaast vermeldt CoMensha de KMar-districten en de Inspectie SZW-regio’s apart omdat de grenzen van deze gebieden niet overeenkomen met de grenzen van de politie-eenheden. In onderstaande tabel is te lezen hoeveel aanmeldingen CoMensha per type aanmelder heeft ontvangen en of het ging om een minderjarig of meerderjarig Nederlands slachtoffer òf om een minderjarig of meerderjarig niet-Nederlands slachtoffer. Daarnaast is er een categorie onbekend; dit houdt in dat (één van) de variabelen leeftijd of nationaliteit ontbrak in de aanmelding8. Overige instanties zijn: jeugd- jongeren-, ambulante hulpverlenings-, en opvanginstellingen.

Aanmeldingen Potitie per eenheid NL 18-

Aanmelder

18-

18+

niet-NL 1818+

Nationale Politie

57

140

22

KMar

2

Inspectie SZW Regiocoördinatie Overige instanties

Totaal

34

Totaal

242

5

466

111

1

114

44

249

2

2

34

2

98

38

9

17

132

202

35

395

100

232

158

687

85

1262

Tabel B3.1 - Aantal aangemelde minder- en meerderjarige slachtoffers met Nederlandse en niet-Nederlandse nationaliteit per type aanmelder.

40

20

Amsterdam

Den Haag

Landelijk

Limburg

MiddenNederland

NoordHolland

NoordNederland

OostBrabant

OostNederland

Rotterdam

Zeeland West-Brabant

Grafiek B3.1 Aantal aanmeldingen vanuit Politie per politie eenheid, onderverdeeld naar nationaliteit (NL/ niet-NL) en leeftijd (18-/ 18+)

Aanmeldingen SZW per regio

100 80 60 40 20 0 Noord-Oost

Schiphol

West NL 18-

8 CoMensha probeert zoveel mogelijk ontbrekende variabelen te achterhalen bij de aanmelder, maar in een aantal gevallen is de betreffende variabele ook niet bij de aanmelder bekend.

Onbekend

60

Aanmeldingen KMar per district onb.

71

niet-NL 18+

80

Aanmeldingen slachtoffers NL

niet-NL 18-

100

0

Het aantal aanmeldingen is hoger dan het aantal slachtoffers omdat sommige slachtoffers door meerdere aanmelders bij CoMensha worden gemeld.

NL 18+

Zuid NL 18+

Grafiek B3.2 Aantal aanmeldingen vanuit KMar per district, onderverdeeld naar nationaliteit (NL/ niet-NL) en leeftijd (18-/ 18+)

niet-NL 18-

Arnhem

Amsterdam

niet-NL 18+

Onbekend

Den Haag

Eindhoven

Grafiek B3.3 Aantal aanmeldingen vanuit SZW per regio, onderverdeeld naar nationaliteit (NL/ niet-NL) en leeftijd (18-/ 18+)

Jaaroverzicht CoMensha

35


Jill

Door ‘liefde’ ben ik uitgebuit. Als gescheiden moeder van een zoontje, werd ik verliefd op een man met te mooie verhalen. Zijn gladde praatjes haalden mij bij mijn zoontje weg en brachten mij naar een plek waar ik een jaar lang grof ben misbruikt en uitgebuit. Doordat ik ziek werd kwam ik uit deze situatie. Even was ik uit de handen van die man en zag ik mijn kans om hulp te vragen bij iemand die ik van vroeger kende en waarvan ik hoopte dat ze mij zou kunnen redden uit mijn situatie. Zij heeft mij in veiligheid gebracht. Hoe het verder gaat weet ik niet. Het belangrijkste is dat ik mijn vertrouwen weer terug krijg, veilig ben, maar vooral dat ik me weer veilig ga voelen. Wat ik andere vrouwen en meisjes zou willen zeggen? Je eerste intuïtie is meestal de juiste. Zijn verschijning en zijn verhalen leken te mooi en dat waren ze ook. Het werd heel lelijk.


In onderstaande grafiek is het aantal aanmeldingen terug te vinden dat CoMensha van de regiocoördinatoren heeft ontvangen. Regiocoördinatie Twente ontbreekt in het overzicht omdat CoMensha de werkgever is van deze regiocoördinator. De regiocoördinator plaatst haar aanmeldingen zelf in het databestand (CVS) van CoMensha en CoMensha benoemt zichzelf niet als aanmelder. Aanmeldingen regiocoördinatie NL 18-

60

NL 18+

niet-NL 18-

niet-NL 18+

Onbekend

40

20

0 Amsterdam

Den Haag

Drenthe

Friesland

Groningen

Limburg

MiddenNederland

Oost Brabant

Grafiek B3.4 - Aantal aanmeldingen vanuit regiocoördinatie per regio, onderverdeeld naar nationaliteit (NL/ niet-NL), leeftijd (18-/ 18+) en geslacht (man/vrouw)

OostNederland

Rotterdam

Aanmeldingen overige instanties NL 18-

NL 18+

niet-NL 18-

niet-NL 18+

Onbekend

200

150

100

50

30

20

10

0 Amsterdam

Den Haag

Limburg

MiddenNederland

Noord Holland

NoordNederland

Oost Brabant

OostNederland

Rotterdam

ZeelandWest Brabant

Landelijk

Grafiek B3.5 - Aantal aanmeldingen vanuit overige instanties per regio en buitenland, onderverdeeld naar nationaliteit (NL/ niet-NL) en leeftijd (18-/ 18+). ‘Overige instanties’ die tot de regio ‘landelijk’ zijn gerekend zijn o.a. Fairwork en Nidos.

Jaaroverzicht CoMensha

37


Bijlage 4

Nationaliteiten In deze bijlage is meer informatie terug te vinden over de verschillende nationaliteiten van de slachtoffers van mensenhandel. Hierbij is onderscheid gemaakt in geslacht en meer- en minderjarigheid.


Tabel B4.1 - Meest voorkomende nationaliteiten onder vrouwelijke slachtoffers uitgesplitst naar minder- en meerderjarigheid Minderjarige

Tabel B4.2 - Meest voorkomende nationaliteiten onder mannelijke slachtoffers uitgesplitst naar minder- en meerderjarigheid

Meerderjarige

Minderjarige

Meerderjarige

Nederland

93

Nederland

186

Viëtnam

16

Polen

27

Onbekend

24

Roemenië

101

Guinee

8

Hongarije

14

Vietnam

10

Bulgarije

56

Onbekend

7

Roemenië

14

Eritrea

9

Polen

41

Afghanistan

5

Nigeria

11

Bosnië-Herzegovina

5

Onbekend

35

Overige

20

Bulgarije

10

Nigeria

5

Nigeria

29

Onbekend

9

Overige

29

Hongarije

19

Syrië

9

Uganda

16

Indonesie

8

Sierra Leone

12

China

7

China

10

Nederland

7

Guinee

9

Filipijnen

4

Marokko

9

India

4

Democratische Republiek Congo

7

Uganda

4

Albanie

6

Overige

37

Tsjechie

6

Filipijnen

5

Indonesie

5

Thailand

5

Bondsrepubliek Duitsland

4

Brazillie

4

Dominicaanse Republiek

4

Eritrea

4

Letland

4

Mongolië

4

Venezuela

4

Overige

57

Om privacyredenen, worden nationaliteiten die minder dan vier keer voorkomen in de categorie 'Overige'. In totaal zijn er 70 verschillende nationaliteiten bij CoMensha aangemeld. Van 11 aangemelde slachtoffers is het geslacht en/of de leeftijd onbekend. Deze slachtoffers zijn niet opgenomen in de tabellen.

Jaaroverzicht CoMensha

39


Bijlage 5

Sector van uitbuiting In deze bijlage is meer informatie terug te vinden over de sectoren van uitbuiting, onderverdeeld naar geslacht en naar meer- en minderjarigheid.


In deze tabel zijn de horizontale titels afgekort in verbandmet de leesbaarheid. SD = Seksuele dienstverlening GA = ‘Gereguleerde’ arbeid of dienstverlening GC = Gedwongen criminaliteit GB = Gedwongen bedelarij NNG = (nog) niet gewerkt OH = Orgaanhandel Onb = Onbekend

SD Nationaliteit NL

niet-NL

Leeftijd

V

M

GA onb.

V

M

GC onb.

V

M

GB onb.

V

M

NNG onb.

V

M

OH onb.

V

M

Onb onb.

V

M

onb.

18-

66

1

4

1

7

20

99

18+

167

2

1

4

11

2

4

15

206

2

3

8

2

5

1

25

39

115

82

112

13

4

2

2

11

6

600

6

5

1

1

7

1

34

7

1

4

1

1

6

90

48

1

1106

onb

1

18-

26

3

1

18+

334

31

1

2

1

2

onb

onb

0

18-

10

18+

18

2

8

6

3

2

onb

Totaal

Totaal

622

39

1

93

125

2

44

14

0

8

4

0

15

0

0

0

0

0

44

Tabel B5.1 Gemelde sectoren van uitbuiting uitgesplitst naar geslacht en minder- en meerderjarigheid

Jaaroverzicht CoMensha

41


Bijlage 6

Leeftijd bij aanmelding Deze bijlage geeft de leeftijd (bij aanmelding) van de slachtoffers van mensenhandel weer.


150 144 3

135

120

105

73

90 79

75 63

60 57

45

43

48

43

43

44 40

44

42

40

50

34

40 36

34

68

30 33

33

33 40

43

33

43

43 28

15

38

34 32

31

0

15

15

20

16

16

17

18

1

19

7

20

4

5

6

21

22

23

3

24

1

25

2

26

6

27

4

5

4

28

29

30

19

17

14

16

12

13

10

3

<14

20

15

22 10

20

6

31

32

1

33

14 10

16 3

17 13 1

14

11

9

7

7 4

7

3

2

3

4

3

2

34

35

36

37

38

39

8 4

7

3 3

1

40

6

41

42

6

4 3

43

3 1

4

3

3

2

44

45

1

3

46

4 1

4

3

1

47

8

6

2 2

1

5

48

49

50

1

6

51> onb.

Grafiek B6.1 - Leeftijd bij aanmelding 2016

Jaaroverzicht CoMensha

43


Bijlage 7

Slachtoffers van loverboytechnieken In deze bijlage is meer informatie terug te vinden over slachtoffers van loverboytechnieken.


Hoofdsector

Subsector

Aantal

Bordeel/club

7

Escort

6

Hotelprostitutie

2

Internet

1

Seksuele dienstverlening

78

Nog niet gewerkt

7

Onbekend

36

Overig

1

Particulier huis

11

Raamprostitutie

7

Drugsgerelateerd

3

Stelen

1

Telefoonabonnementen afsluiten

2

Anders/ onbekend

2

Gedwongen criminaliteit

Grafiek B7.1 - Leeftijd bij aanmelding slachtoffers van loverboytechnieken

Nationaliteit

18-

Leeftijd bij aanmelding 18+ Totaal

Nederland

42

45

87

Overig

2

18

20

Onbekend

Totaal

4

3

7

48

66

114

Gereguleerde arbeid

Totaal

8

Huishoudelijk werk

1

Nog niet gewerkt

6

Onbekend

29

Totaal

122

Tabel B7.2 - Sector en subsector van uitbuiting slachtoffers van loverboytechnieken9

Tabel B7.1 - Nationaliteit en minder- of meerderjarigheid slachtoffers van loverboytechnieken Aanmelder

Aantal

Ambulant

1

IND

1

Jeugdzorg

4

Jongereninstelling

2

KMar

2

Opvanginstelling

2

Overigen

7

Nationale Politie

62

Regiocoördinatie

52

Totaal

133

Tabel B7.3 Aanmelders van slachtoffers van loverboytechnieken 9 ’Nog niet gewerkt’ als hoofdsector houdt in dat er signalen zijn dat iemand wordt voorbereid om uitgebuit te worden maar dat nog niet bekend is in welke sector. ‘Nog niet gewerkt’ als subsector van seksuele dienstverlening betekent dat het de bedoeling was dat de cliënt zou worden uitgebuit in de prostitutie.

Jaaroverzicht CoMensha

45


Financiers Stichting CoMensha kan haar werk alleen doen met financiële steun van ministeries, bedrijven, gemeenten en andere organisaties. Onze dank gaat uit naar de volgende financiers: ABN-AMRO Christaan Borstprijs FAWCO Foundation Gemeente Amsterdam Gemeente Arnhem Gemeente Den Haag Gemeente Enschede Ministerie van Veiligheid en Justitie Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Nationale Postcode Loterij Stichting IMC Goede Doel Stichting Kinderpostzegels Stichting Oecumenische Vieringen Stichting Pluspunt Stichting Religieuzen tegen Vrouwenhandel Tilburg University Tony Chocolonely Ook particulieren die een donatie hebben gedaan zijn wij erg dankbaar voor hun steun en vertrouwen.

Lijst van afkortingen ACM Amsterdams Coördinatiepunt Mensenhandel AMIF Asiel-, Migratie- en Integratiefonds AZC Asielzoekerscentrum B8/3 Tijdelijke verblijfsvergunning voor slachtoffers van mensenhandel BO Beschermde Opvang COA Centraal Orgaan opvang Asielzoekers CoMensha Coördinatiecentrum Mensenhandel COSM Categorale Opvang voor Slachtoffers van Mensenhandel ESSM Expertisecentrum Seksualiteit Sekswerk en Mensenhandel (voorheen Humanitas PMW) EU Europese Unie FAWCO the Federation of American Women’s Clubs Overseas GGZ Geestelijke Gezondheidszorg Inspectie SZW Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid IOM Internationale Organisatie voor Migratie KMar Koninklijke Marechaussee LHBT Lesbisch, Homoseksueel, Biseksueel, Transgender LVB Licht Verstandelijke Beperking MO Maatschappelijke Opvang NGO Niet-gouvernementele organisatie NRM Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen. SOM Strategisch Overleg Mensenhandel STV Stichting tegen Vrouwenhandel (voorloper CoMensha) SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid VenJ Ministerie van Veiligheid en Justitie VWS Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport VO Vrouwen Opvang


Colofon en bronvermelding Dit is een uitgave van CoMensha Coรถrdinatiecentrum Mensenhandel Barchman Wuytierslaan 10 3818 LH Amersfoort 033 - 448 11 86 info@comensha.nl Deze uitgave is ook via de website van CoMensha te downloaden: www.comensha.nl Uitgave juli 2017 Eindredactie: CoMensha Mevr. drs. T.C.W. (Tamara) van Driel Mevr. drs. H.R. (Ina) Hut Mevr. A. A. (Anna) Sarbo Vormgeving Campaigns&Results Auteursrecht U bent vrij om de cijfers uit deze rapportage te gebruiken, mits u daarbij de bron vermeldt. Meer informatie Met vragen kunt u terecht bij: info@comensha.nl Bronvermelding beeldmateriaal: Beeldmateriaal van CoMensha, Stichting Open Mind, Ernst Jan Coppejans en Erik Buis


Helpdesk van CoMensha De Helpdesk van CoMensha is op werkdagen bereikbaar tussen 08.00 en 19.00 uur. U kunt bij de Helpdesk terecht voor informatie en advies over slachtoffers van mensenhandel. De medewerkers van de Helpdesk spannen zich in om slachtoffers van mensenhandel de juiste hulpverlening te kunnen bieden. Dit kan bijvoorbeeld het coรถrdineren van opvang zijn, het regelen van maatschappelijk werk, het regelen van een advocaat of een doorverwijzing naar een geschikte ketenpartner. De Helpdesk is bestemd voor professionals, particulieren en slachtoffers. De Helpdesk is bereikbaar via het telefoonnummer 033 - 4481186 en via info@comensha.nl Steunt u de strijd tegen mensenhandel? Met uw hulp kunnen wij slachtoffers verder helpen. Uw gift is dan ook meer dan welkom! Mail naar donatie@comensha.nl of maak gebruik van het digitale donatieformulier op onze website. CoMensha is aangemerkt als een ANBI (Algemeen Nut Beogende Instelling). comensha.nl

CoMensha Het beeld van 2016  
CoMensha Het beeld van 2016