Issuu on Google+

J.ÒC n°3

Sommari : - Editoriau - Ospitalea - Lo paisatge - La musica

BAT, BI, HIRU, LAU, BOST, SHEI, ZASPI, ZORZI, BEDERATZI, HAMAR!

ESPECIAU CLASSA VERDA 2010 classa de CE1-CE2 de la Calandreta paulina

BAT


Ospitalea qu'ei en Bascoat en lo vilatge d'Irissari. Qu'ei ua maison hèra grana ! Que i a ua sala tà la musica, ua auta taus jòcs e la deu som tà presentar mustras. Ua grana pèça en baish qu'ei la mediatèca . Las muralhas que son com autes còps hèra espessas, hèitas de pèiras. Las crampas qu'èran hèra plan ! Que i avè maletas de viatge tà estruçar los vestits. Lo matelàs qu'èra moth e agradiu. Las dochas qu'èran hèra arridolentas . Que i avè un broquet com un micrò ! Que'ns podèvam hicar a dus tà lavà's las dents. Lo broquet deu lavabò qu'èra estranh. Dens los correder, que vedèvam los arrebòts com dens las vielhas construccions. Las crampas qu'èran hèra granas . Lo parquet qu'èra tot lis e qu'eslurrava drin. Que i avè tanben passatges secrets. Desempuish las frinèstas que vedèvam un paisatge hèra beròi. Tà anar minjar a la cantina que calèva drin marchar. Mes que valè lo còp pr'amor los repaishes qu'èran hèra bons.Totun que i avèva hèra de brut quitament si ensajavam de docejar. A la fin deu repaish, la dauna que'ns demandava de lhevar la cadièira lo mei silenciosament qui's posquia. La taula mei silenciosa que ganhava.

Ospitalea deu temps deus templièrs e de las crotzadas luenhecas qu'èra ua bòrda. La mediatèca qu'èra l'endret on estruçavan las bèstias e los tractors. Lo purmèr, dusau e tresau solèr qu'èra l'endret on estruçavan las sacas de las recòltas. Aqueras recòltas que servivan a finançar las crotzadas luenhecas on partivan los chevalièrs e los templièrs.

BI


Pendent la classa verda qu'avem espiat lo paisatge. Que hasom fotòs. Que'ns permetó d'estudiar lo relhèu, las maisons e que comparèm la vila nosta, la campanha e lo vilatge d'Irissarri.

Los plans e las colors . Qu èram a Irissari en ivèrn au mes de genèr .La color dominanta en pais basco qu'ei lo verd . Quan espiam lo paisatge que vedem en purmèr plan los prats dab chivaus, aulhas...maisons . Au dusau plan, que vedem bosquets d'arbos, d'arbustes e de bruishòcs sus las serras.La vegetacion d'aqueras serras que son pelosas naturalas. Au tresau plan, que vedem montanhas. Lo marron que domina en ivèrn. Que i a arbos e arbustes. Qu'apercebem vaths. Que pensam que los arrius arriban d'aqueras montanhas. Dens lo vilatge, lo blanc e lo roi que dominan. Ospitalea qu'ei un bastiment ancian, color de las pèiras e de la tèrra . Que trobam sus lo davant deus ostaus, gravaduras ancianas qui parlan de'us qui an bastit los ostaus. A Irissari l'activitat umana principau que sembla lo neurrissatge d'aulhas e de chivaus. Que i a chic de bruishòcs. Los paisans que son numerós. La vegetacion qu'ei mei presenta qu' a Pau . La vila qu'ei mei grisa . A Pau, las gravaduras ne son pas ancianas . Los arbos que son presents mes ne son pas sauvatges. Que i a mei d'immubles e de beton. A Irissari, que i a hèra de vegetacion e de maisons . A la vila l'aire qu'ei pollugat e que i a mei de vèituras. A Irissari a còps que senteish maishant mes que son aulors naturalas. HIRU Viver a Irissari qu'ei mei calme e agradiu!


Descubèrta d' intruments : En classa verda que hasom musica... L a s f a m i l h a s d' i n s tr u m e n ts Que podem classar los instruments en quate granas familhas: - los aerofònes que fonccionan dab lo vent, l'aire :

Baga, biga, higa, laga, boga, sega, Zai, zoi, bele, harma, tiro, pun! Xirristi-mirristi gerrena plat, Olio zopa Kikili salda, Urrup edan edo klik .. ikimilikiliklik ... Paroles Mikel Laboa

la flabuta, l'acordeon, la boha, la còrna,... - Los idiofònes que hèn musica en trucar e har retrenir la mestior de l'instrument : txalaparta e kirikoketa que son idiofònes. - Los membranofònes que hèn vibrar ua pèth com lo tbilat e la pandereta. - Los cordofònes qu'an còrdas qui tringlan com lo thomthom e la guitarra. Que toquèm txalaparta, pandereta e tbilat. E s a be tz qu i n j o ga m d' a qu e th s i n s tr u m e n ts ? Que pensi que non! Lavetz legetz çò qui segueish.... La txalaparta qu'ei hèita de duas pòstas e dus tretèus tà pausà-las. Que jogam Txalaparta a 2: un que hè tostemps txakon e l'aute que hè txan, txakon,

txokotxon o otx. A còps que

sembla lo galòp deu chivau pottok. Lo tbilat qu'ei com un dgembé petit, hèit de 2 tambors, un petit e un gròs. Que podem har un sarròt de ritmes en causir de har tac o dom : per exemple qu'accompanham la cançon nosta dab « tac dom tac tactactac dom tac » . L a s c a n ta s : Qu'avem aprés cançons en lenga basco e en lenga berbèra.

Tic tic tic qu'ei ua canta en berbèra e haize goa qu'ei ua canta en basco de miquel Laboa. Haize Hegoa Haize Hegoa gau epela Iliargiaren argi Mutxurdiniak lehioetan Teilatuan katu bi Bidertzian zenbait kanta Gauerdiz arnoari Argaineko sorgin zaharra Keniuka iliargiari Paroles Mikel Laboa

Que cantèm haizegoa en dançar en espirala...

Tic tic tic jaozi sliman tic tic tic jaozi quan quan tic tic tic amihali amiotof fraolen mane la la la la la la la la la la la la la la la canta berbèra LAU


Jòc N°3