Issuu on Google+

Εθνική Ενεργειακή Στρατηγική στη Χώρα των Μύθων

23 10

14

20

25

36

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΑΠΟΨΕΙΣ

ΓΙΑ ΜΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΤΑ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΑ

ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΛΙΓΝΙΤΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΜΑΜΑΤΣΕΙΟ

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΣΙΣΑΝΙΟΥ ΣΙΑΤΙΣΤΗΣ

Γ. ΔΑΟΥΤΟΠΟΥΛΟΥ

Δ. ΚΟΨΑΧΕIΛΗ

Ε. ΚΑΡΛΟΠΟΥΛΟΥ

Χ. ΓΕΛΑΔAΡΗ


Βήμα της Κυριακής 29.11.2009

Αχ!! αυτοί οι Έλληνες ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ Ι.Π.Α.Δ.Μ. Π. Χαρίση 36, 50100, Κοζάνη Τηλ.: 2461026622 Fax: 2461026625 e-mail: info@e-pili.gr ΕΚΔΟΤΗΣ - ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Βίκας Κωνσταντίνος vikas@e-pili.gr ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Βίκας Κωνσταντίνος vikas@e-pili.gr DESIGN & ART DIRECTOR Οσταδάκης Αλέξανδρος Τηλ.: 6974068812 ostadakis@e-pili.gr ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ Βίκας Κωνσταντίνος Καραγιάννης Γιώργος Κώστας Μετίσογλου ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Καραγιάννης Γιώργος karagiannis@e-pili.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Χατζηπαύλου Βούλα xatzipavlou@e-pili.gr ΝΟΜΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΗ Φίλιος Νίκος filios@e-pili.gr ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.

© Όλα τα δικαιώματα του παρόντος εντύπου ανήκουν στο Ι.Π.Α.Δ.Μ. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση ή αναπαραγωγή του υλικού με οποιοδήποτε τρόπο και μέσο χωρίς την έγκριση του εκδότη ή την αναφορά στην πηγή. Τέτοιες ενέργειες διώκονται από το νόμο ν. 2121/93 περί πνευματικών δικαιωμάτων και τους κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.

Κ

αι πριν αλέκτωρ λαλήσει τρεις, διαπιστώθηκε με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο το τεράστιο οικονομικό και αναπτυξιακό πρόβλημα που ταλανίζει τη χώρα μας. Δεν απαιτούνται ιδιαίτερες γνώσεις ή κάποιου είδους μύηση για να καταλάβει κανείς ότι η ελληνική οικονομία πάσχει και μάλιστα σοβαρά. Ούτε κανείς αμφισβητεί πλέον το γεγονός ότι θα πρέπει να ληφθούν σκληρά και επώδυνα μέτρα. Το ζητούμενο είναι αν οι Έλληνες πολίτες θα αποδεχθούν να σφίξουν και άλλο το ζωνάρι τους. Όλοι γνωρίζουμε, ακόμη και αν δεν το συνομολογούμε, ότι η ελληνική κοινωνία είναι κακομαθημένη και ξοδεύει περισσότερα από ότι παράγει. Το ίδιο κάνει και το συντεταγμένο ελληνικό κράτος. Παρότι το γνωρίζουν όλοι αυτό, εντούτοις αντιδρούν και θυμώνουν κάθε φορά που κουβεντιάζονται επώδυνα και σκληρά μέτρα και το ερώτημα είναι γιατί; Μήπως δεν αγαπάνε οι Έλληνες τη χώρα τους; Μήπως δεν νοιάζονται για το γενικότερο διασυρμό που υφίσταται παγκοσμίως; Δεν τους αγγίζει μήπως το γεγονός της καχυποψίας και αναξιοπιστίας των ευρωπαίων απέναντί τους; Κάθε άλλο θα έλεγα. Τότε, αφού ο μοναδικός τρόπος για να ανακτηθεί η αξιοπιστία μας και να τιθασευτεί το δημόσιο έλλειμμα είναι να σφίξουμε το ζωνάρι μας, γιατί αντιδρούμε; Διότι κατά την ταπεινή μας άποψη οι Έλληνες πολίτες δεν εμπιστεύονται πια τους πολιτικούς και κρατικούς ταγούς αναφορικά με τη χρηστή διαχείριση των χρημάτων τους. Από το 1985 μέχρι και σήμερα ακούνε για τριετή και πενταετή σταθεροποιητικά προγράμ-

ματα τα οποία ποτέ δεν απέδωσαν, αλλά και για οικονομικά σκάνδαλα, μίζες, προμήθειες και χορό εκατοντάδων εκατομμυρίων δραχμών και ευρώ με αποτέλεσμα να φουντώνει μέσα τους η δυσπιστία, η καχυποψία και η αδιαφορία σε κάθε καλοπροαίρετη εξαγγελία για συμμάζεμα του κράτους. Βλέπουν ότι με τη συνεισφορά τους δεν βελτιώνεται τίποτε και νιώθουν εξαπατημένοι και προδομένοι από τους κατά καιρούς μαθητευόμενους μάγους της πολιτικής, της οικονομίας και της αρπαχτής. Φυσικό και επόμενο είναι να αντιδρούν σε κάθε νέο φοροεισπρακτικό και φορομπηχτικό μέτρο από όπου και αν προέρχεται. Έλα όμως που τώρα πια έχουμε πραγματικό πρόβλημα; Ποιος θα πείσει τους φιλότιμους κατά τα άλλα Έλληνες ότι τώρα τα πράγματα βρίσκονται στο κόκκινο; Κατά την ταπεινή μας άποψη τρία πράγματα πρέπει να γίνουν. Αρχικά θα πρέπει να καλλιεργηθεί έντονα η πεποίθηση ότι τα χρήματα που εισπράττονται και θα εισπραχθούν θα αξιοποιηθούν, με χειροπιαστό τρόπο, προς όφελος των ιδίων των πολιτών. Έπειτα θα πρέπει να νιώσουν ότι το ίδιο το κράτος νοικοκυρεύεται. Περιορίζει τις δαπάνες του και λειτουργεί με χρηστό τρόπο. Και τέλος θα πρέπει να πειστούν ότι αυτό που γίνεται «πιάνει» τόπο και χωρίς υπερβάσεις. Τότε και μόνο τότε, όταν δηλ. αποκατασταθεί η αξιοπιστία του ελληνικού πολιτικού και κρατικού συστήματος, θα συνεισφέρουν οι Έλληνες, αγόγγυστα, τον οβολό τους για να μην ακουστεί στο ελληνικό κοινοβούλιο από το στόμα του Πρωθυπουργού για μία ακόμη φορά η φράση: «Κύριοι! Δυστυχώς επτοχεύσαμεν!!».

Στη δημοκρατία το κάθε κόμμα αφιερώνει το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειάς του να αποδείξει ότι το άλλο δεν είναι ικανό να κυβερνήσει. Και τα δυο το πετυχαίνουν. Και τα δυο έχουν δίκιο.

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ Δήμος Κοζάνης ΚΚΕ >5 Ευρωπαικό έτος Οινοτουρισμού >6 ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ξενοφώντος έργα >16 Κερδίζουν έδαφος οι λιανικές πωλήσεις >19

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Κοκτέιλ τοξικών >22 ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Χριστουγεννιάτικες Παραδόσεις της Σιάτιστας >26 ΑΠΟΨΕΙΣ Οι νέοι και το Πολυτεχνείο >34 ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ >36


3


4

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Το «Καλαντάρι» ταξιδεύει στο μαγευτικό Παρίσι

Α

ρχές φθινοπώρου, μια ομάδα 41 μαθητών και 4 καθηγητών του 3ου Γενικού Λυκείου Κοζάνης βρέθηκε στην πόλη του φωτός και της ομορφιάς προκειμένου να συνεργαστεί με το Λύκειο Condorcet του Παρισιού με θέμα το κρασί. Αφορμή για την καινούργια διεθνή συνεργασία του 3ουΓενικού Λυκείου Κοζάνης αποτέλεσε το «Καλαντάρι του αμπελουργού», το ημερολόγιο που δημιούργησε το Γαλλικό τμήμα του Λυκείου την προηγούμενη σχολική χρονιά στα πλαίσια ενός πολιτιστικού προγράμματος με τίτλο «το κρασί ως στοιχείο πολιτισμού». Η επιλογή του γαλλικού λυκείου κρίθηκε ως πολύ πετυχημένη από όλα τα μέλη της ελληνικής ομάδας. Το Lycée Condorcet είναι σήμερα ένα από τα πιο φημισμένα σχολεία του Παρισιού με διεθνή απήχηση. Διδάσκονται σ’ αυτό τα αρχαία ελληνικά και τα λατινικά ως μαθήματα επιλογής, ενώ η επικεφαλής του τμήματος κλασσικών σπουδών του σχολείου, καθηγήτρια κ. Catherine Billard επισκέπτεται την Ελλάδα κάθε δυο χρόνια με μαθητές της. Μεγάλη επίσης είναι και η ιστορία του σχολείου. Το Λύκειο Condorcet είναι ένα από τα τέσσερα αυτοκρατορικά λύκεια που ίδρυσε ο Ναπολέων Βοναπάρτης. Λειτουργεί από το 1803 συνεχώς ως λύκειο και στεγάζεται στην καρδιά του Παρισιού, rue du Havre, σ’ ένα μεγάλο συγκρότημα κλασικιστικού στυλ, που αρχικά χρησίμεψε ως μοναστήρι Καπουτσίνων μοναχών. Οι Έλληνες μαθητές εντυπωσιάστηκαν από την οργάνωση και την εύρυθμη λειτουργία του γαλλικού σχολείου, το οποίο εκπαίδευσε και ανέδειξε σπουδαίους άνδρες στα γράμματα, στις τέχνες και στις επιστήμες στα 210 χρόνια λειτουργίας του. Στο συγκεκριμένο λύκειο εργάστηκαν ως καθηγητές μεγάλοι άνδρες των γαλλικών γραμμάτων όπως οι συγγραφείς: Jean –Paul Sartre, Stéphane Mallarmé, Paul Desjardins, Paul Bénichou. Διάσημοι συγγραφείς σαν τον Verlaine, τον Proust, τον Labiche, τον Vallès, τoν Laforgue, τον Cocteau, τον Vigny, τον Valéry, όπως και σπουδαίοι φιλόσοφοι σαν τον Bergson, τον Lautman, τον Lévi-Strauss υπήρξαν μαθητές του. Διακεκριμένοι επιστήμονες σαν τους Henri Schneider, Louis Renault, André Citroën, Marcel Dassault, JeanPaul Guerlain, Etienne Guyon όπως και φημισμένοι ζωγράφοι σαν τους Toulouse-Lautrec, Bonnard, Vuillard, Poulenc, Nadar, Cartier-Bresson,

της

ΦΑΝΗΣ ΦΤΑΚΑ

Συντονίστρια του Προγράμματος Καθηγήτρια Γαλλικών Επίτιμο Μέλος του Ι.Π.Α.Δ.Μ.

Buren φοίτησαν σ’ αυτό. Αρκετοί μαθητές του διακρίθηκαν στο τραγούδι σαν τους Serge Gainsbourg, Jacques Dutronc ή στα σπορ. Μαθητές του Condorcet δημιούργησαν το Racing-Club de France. Ανάμεσα στους μαθητές του συγκαταλέγονται τρεις πρόεδροι δημοκρατίας, πολλοί υπουργοί, ανώτατοι κρατικοί υπάλληλοι και πολιτικοί, όπως οι Paul Deschanel, Victor Schoelcher, βαρώνος Haussmann, Ferdinand Buisson, Joseph Caillaux, André Siegfried, André Tardieu, Emmanuel d’Astier de la Vigerie, Olivier Guichard και Jean-Claude Trichet. Σήμερα εξακολουθεί να θεωρείται ως ένα από τα καλύτερα του Παρισιού, εξασφαλίζοντας 99% επιτυχία στους μαθητές του της Γ’ λυκείου , υποψηφίους για το Βac, το γαλλικό απολυτήριο. Από τους 1000 μαθητές της φετινής σχολικής χρονιάς, οι 450 φοιτούν κανονικά, ενώ οι 550 προέρχονται από άλλα σχολεία, από τα οποία έχουν αποφοιτήσει πετυχαίνοντας χαμηλό όμως βαθμό πρόσβασης για τα πανεπιστήμια στις εξετάσεις του εθνικού γαλλικού απολυτηρίου (Bac). Ελλείψει του θεσμού των ιδιωτικών φροντιστηρίων στη Γαλλία, το Λύκειο Condorcet όπως και άλλα σχολεία χρησιμοποιούν τον θεσμό των προπαρασκευαστικών τάξεων για να προετοιμάσουν ξανά όσους αποφοίτους επιθυμούν να επαναλάβουν τις εξετάσεις του Bac, προκειμένου να επιτύχουν μεγαλύτερο βαθμό πρόσβασης για τα πανεπιστήμια και να εισαχθούν στη σχολή προτίμησης

τους. Η επιλογή των υποψηφίων για αυτές τις προπαρασκευαστικές τάξεις γίνεται με συγκεκριμένα κριτήρια. Η επιτυχία αυτών των τάξεων του λυκείου Condorcet στις εξετάσεις για το Bac είναι πολύ μεγάλη, πράγμα που εξηγεί και τη μεγάλη συρροή αποφοίτων από άλλα σχολεία σ’ αυτές. Αυτή είναι μια καινοτομία που λείπει από το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Μια δεύτερη εξίσου σημαντική διαπίστωση είναι ότι οι Γάλλοι μαθητές στην τελευταία τάξη του λυκείου δεν παρακολουθούν μαθήματα κορμού όπως οι Έλληνες. Προετοιμάζονται μόνο σε μαθήματα κατεύθυνσης, που συνδέονται με αντίστοιχες πανεπιστημιακές σχολές, στις οποίες επιθυμούν να εισαχθούν. Στα πλαίσια της επίσκεψης της ελληνικής ομάδας στο γαλλικό σχολείο η ελληνική ομάδα ξεναγήθηκε στις κτιριακές εγκαταστάσεις και στα εργαστήρια του, ορισμένα εκ των οποίων χρονολογούνται από τον 190 αιώνα. Τόσο οι μαθητές όσο και οι καθηγητές των δυο σχολείων είχαν κοινές συνεδριάσεις και ξεναγήσεις πετυχαίνοντας έτσι μια καλύτερη γνωριμία και εξοικείωση μεταξύ τους. Με ξεναγούς τους Γάλλους μαθητές και καθηγητές οι Έλληνες επισκέφθηκαν το μουσείο του Louvre, οργανωμένοι σε μικρές ομάδες. Σ’ αυτό το παγκοσμίου φήμης μουσείο η ελληνική ομάδα εντυπωσιάστηκε από την προβολή και αξιοποίηση που επιφυλάσσουν οι Γάλλοι σε κλασσικές ελληνικές αρχαιότητες σαν τη Νίκη της Σαμοθράκης και την Αφροδίτη της Μήλου. Δεν πέρασε επίσης απαρατήρητο ότι σε όλες τις κοινές ξεναγήσεις οι Γάλλοι μαθητές είχαν να συμπληρώσουν ένα σχετικό με τα μνημεία ερωτηματολόγιο, το οποίο έπρεπε να παραδώσουν στην καθηγήτρια τους με το τέλος

της επίσκεψης. Μ’ αυτό τον τρόπο η εκπαιδευτική επίσκεψη δεν περιοριζόταν μόνο στο ψυχαγωγικό της χαρακτήρα αλλά είχε και έντονα εκπαιδευτικό. Κατά τη διάρκεια των ξεναγήσεων τους και σε άλλα πολιτιστικά μνημεία του Παρισιού, οι Έλληνες μαθητές εντυπωσιάστηκαν από την επίδραση της αρχαίας ελληνικής τέχνης των κλασσικών χρόνων σε σημαντικά μνημεία της γαλλικής πρωτεύουσας: παλάτια, εκκλησίες κλασσικιστικού στυλ, γλυπτές παραστάσεις, συντριβάνια κλπ. Πολύ έντονα φάνηκε αυτό και στο palais de Versailles, το οποίο οι μαθητές του 3ου ΓΕΛ Κοζάνης είχαν την τύχη να επισκεφθούν. Έμειναν ακόμη κατάπληκτοι από το πόσο καλά διατηρημένο είναι το ιστορικό κέντρο του Παρισιού, με ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα να εκφράζουν γνήσια και αυθεντικά τον 19ο, 18ο ή και 17ο, αιώνα σε αντίθεση με ελληνικές πόλεις όπως η Αθήνα, που το ιστορικό παρελθόν τους μετά βίας διακρίνεται μέσα στο τσιμεντένιο δάσος των σύγχρονων πολυκατοικιών. Οι Έλληνες μαθητές στη διάρκεια της εφταήμερης επίσκεψης τους είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν όχι μόνο το ιστορικό Παρίσι αλλά και το τεχνολογικό, στο οποίο κυριαρχεί η θαυμάσια τεχνόπολη της Villette με τη στρογγυλή αίθουσα κινηματογράφου (Geode), o Πύργος του Eiffel και η εντυπωσιακότατη συνοικία της υπερσύγχρονης Defense. Μάλιστα στη Villette είχαν την ευκαιρία να επισκεφθούν και μια διαδραστική έκθεση με τον περιβόητο ιό της γρίπης των χοίρων. Πήραν μια γεύση επίσης από το καλλιτεχνικό Παρίσι παρακολουθώντας παραστάσεις δρόμου στην πλατεία Saint Michel και στο Quartier Latin όπως και υπαίθριες συναυλίες και ζωγράφους εν δράσει στην περιβόητη Montmartre. Τέλος, το ψυχαγωγικό Παρίσι άφησε έντονα το αποτύπωμα του σε μικρούς και μεγάλους με τις ολοήμερες επισκέψεις στα πάρκα του Asterix και της Disneyland. Η συγκεκριμένη συνεργασία κρίθηκε συνολικά ως πολύ αξιόλογη και ιδιαίτερα τιμητική για το 3ο Γενικό Λύκειο Κοζάνης. Πολλά μέλη των δυο ομάδων εξακολουθούν και σήμερα να επικοινωνούν μεταξύ τους με email. Η επίσκεψη της ελληνικής ομάδας χαρακτηρίστηκε ως πολύ θετική και τις από δυο πλευρές, διότι έθεσε τις βάσεις και δημιούργησε τις προοπτικές για νέες μελλοντικές συνεργασίες με θέμα αυτή τη φορά τα μουσεία.


ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

τoυ

Όταν λες, για να λες…. 4,67%

Α

ναυδο αφήνει το προλεταριάτο των εργαζομένων η ανακοίνωση του ΚΚΕ / Νομαρχιακή Επιτροπή Κοζάνης με τίτλο «Δήμος Κοζάνης: Βασιλικότερος της … κυβέρνησης ή εργολαβία δοκιμής πρόωρων μαζικών απολύσεων των εργαζομένων στα stage;». Παρατηρούμε στην ανακοίνωση να υποστηρίζεται μαχητικά η δημοσιοϋπαλληλική-stage ιταμότητα μιλώντας για συμφέροντα και δικαιώματα στην διεκδίκηση μιας καταναλωτικής ευχέρειας περιορίζοντας τον λόγο στις παλιές τακτικές των ιδεολογικών αποχαυνωτικών εξαρτήσεων. Η ρητορική εκφορά στην ανακοίνωση εκφράζει πολλές διαφωνίες για την διαχείριση από τον Δήμαρχο Κοζάνης των εργαζομένων με καθεστώς stage σε μία διαχειριστική πρόταση με πολτώδη ομοιομορφία της Ιστορίας του Ιστορικού Υλισμού. Θεωρώ ότι μια πολιτικοποιημένη πρόταση συνολικής αντιμετώπισης των stage υιοθετημένη «απ’ όπου» δεν μπορεί να γίνεται αδια-

πραγμάτευτο κεκτημένο στο όνομα της όποιας αναξιοκρατίας. Είμαι υποχρεωμένος να γράψω σκληρά για τους παλαιοημερολογίτες του Περισσού που για να κερδίσουν την όποια εντύπωση στην συγκυρία της καπιταλιστικής κρίσης χρησιμοποιούν τα χιλιοφθαρμένα παράγωγα των «μονοπωλιακών συμφερόντων» σε μια ψυχοπαθολογία των παραισθησιογόνων ιδεολογιών. Το ταξικό εργατικό – λαϊκό κίνημα ας ζητήσει να τιθασευτεί νομοθετικά η αντικοινωνική αυθαιρεσία, πρώτα των συνδικαλισμένων κοινωνικών λειτουργών αφού κανένας νόμος δεν αναχαιτίζεται μόνο από την κοινωνική παρακμή. Μικροπαζαρέματα στην σύγκρουση θέλουμε ή δεν θέλουμε τα stage προδίδουν απουσία στρατηγικής και μαρτυρούν έλλειψη πολιτικής σε μία ιλιγγιώδη πτώση της «παραγωγικότητας – ιδεολογίας». Η συγκέντρωση του πλούτου σε μεγάλα μονοπωλιακά συμφέροντα δανείζουν τους επαγγελματίες της πολιτικής την αγοραπωλησία των νεκρών ψυχών κατά Γκόγκολ να πασχίζουν στην εκμηδένιση των κριτηρίων

5

ΚΩΣΤΑ ΒΙΚΑ ΕΚΔΟΤΗ ΠΥΛΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

(στην όποια ποιότητα) ολοκληρωμένης οικονομικής - εργατική άποψης. Η συσκευασία του αχαλίνωτου καπιταλισμού λεηλάτησε συστηματικά την άποψη του ΚΚΕ στην ιστορία και στην μνήμη χωρίς να αποζητά σήμερα την ταυτότητά του. Στην γλώσσα της θεωρητικής ανάλυσης οι ιστορικό –υλιστικές αρχές και οι πολιτικές πρακτικές δεν μπορεί να είναι αόριστες και συνθηματολογικές προς εντυπωσιασμό των αφελών. Οι παγιωμένες φράσεις κλειδιά σε ένα ατομοκεντρικό ηδονισμό όπως: αντιλαϊκή – αντεργατική – ταξική – μονοπωλιακά – πανεργατικά – κ. α. είναι ένα παιγνίδι στην ατομική αυτοσυντήρηση ικανοποίησης ενός φινετσάτου προϊόντος. Οι αναφορές στην διεκδίκηση μόνο του εισοδήματος (με τα επακόλουθα) με πολιτικές τηλεοπτικού χρόνου παραπέμπουν σε οικοδόμημα συνθηματολογικό και απροσχημάτιστο. Που είναι το καινούργιο στην πολιτική, έγινε κάτι αντιληπτό και δεν το πήραμε χαμπάρι σε λόγο και σε πράξη; Χαριτωμένη προσωπική εμπειρία: Είχα κληθεί προ πολλών ετών

από την οργάνωση βάσης του ΚΚΕ να συμμετάσχω σε διαδήλωση διαμαρτυρίας κατά των αυθαίρετων κτισμάτων σε περιοχή της Θεσ/νίκης. Μια διαδήλωση με παλμό και ζωντάνια εναντίων αυτών που κτίζουν αυθαίρετα. Ο τότε δήμαρχος Θεσ/νίκης άμεσα την επόμενη ημέρα έστειλε μηχανήματα να κατεδαφίσουν τα αυθαίρετα. Άμεση όμως και η αντίδραση της οργάνωσης βάσης κατά της κατεδάφισης των αυθαιρέτων με αντίστοιχη διαμαρτυρία για το προλετάριο που κατοικούσε στα αυθαίρετα. Τη μία έτσι την άλλη αλλιώς. Εύλογο το ερώτημα. Τι θέλουμε από τα stage να καταργηθούν η να παραμείνουν; Ποια η ουσιαστική πρόταση στην σημερινή κοινωνία του ΚΚΕ χωρίς αφορισμούς και χωρίς καινούργια νομενκλατούρα στην ισονομία και στην ισοπολιτεία των υπαλλήλων; Θα τελειώσω αναγκαστικά με την ρήση του πρώην δημάρχου Κοζάνης Γ. Παγούνη γιατί στην Κοζάνη όλοι γνωριζόμαστε και όλοι γνωρίζουμε. «Σύντροφοι μαζί πήγαμε στο γάμο, χώρια πήραμε τα δώρα».

Δήμος Κοζάνης: Bασιλικότερος της …κυβέρνησης ή εργολαβία δοκιμής πρόωρων μαζικών απολύσεων των εργαζομένων στα stage;

Ε

ίναι απίστευτη η ετοιμότητα και η ταχύτητα που επέδειξε ο Δήμος Κοζάνης στην, εν ριπή οφθαλμού, απόλυση 22 εργαζομένων με stage. Είναι ο μοναδικός φορέας του κρατικού μηχανισμού, ο οποίος πριν τη λήξη του συμφωνηθέντος χρονικού διαστήματος παράτασης που έλαβαν τα προγράμματα αυτά (12μηνο), προχώρα στη μαζική απόλυση των εργαζομένων με stage. Ο λόγος για τον οποίο ο Δήμος Κοζάνης προέβη τώρα και πρώτος ανά την Ελλάδα στην απόλυση των 22 εργαζομένων, είναι είτε γιατί από υπερβάλλοντα φιλοκυβερνητικό ζήλο έσπευσε να υλοποιήσει τις κατευθύνσεις της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ είτε γιατί ανέλαβε την εργολαβία από την κυβέρνηση να δοκιμάσει τις αντιδράσεις των εργαζόμενων σε ενδεχόμενες πρόωρες μαζικές απολύσεις. Και στη μια και στην άλλη περίπτωση η στάση του είναι καταδικαστέα. Οι εργαζόμενοι όμως, που δουλεύουν με το καθεστώς των STAGE, δεν τσίμπησαν το δόλωμα, δεν έκατσαν στην άκρη να κλάψουν το κακό που τους βρήκε, αλλά αντέδρασαν άμεσα, ανεξάρτητα σε ποιον φορέα εργάζονται και κινητοποιήθηκαν μαζικά καταγγέλλοντας την «πρωτοβουλία» του Δήμου και του δημάρχου Κοζάνης ζητώντας την ανάκληση των απολύσεων. Η ΝΕ του ΚΚΕ ενώνει την φωνή της με την φωνή των εργαζομένων που δουλεύουν με το

καθεστώς των STAGE και καλεί το Δημοτικό Συμβούλιο Κοζάνης να ακυρώσει άμεσα τις μαζικές απολύσεις. Όλα τα προηγούμενα χρόνια, οι κυβερνήσεις της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ προώθησαν τις ελαστικές μορφές απασχόλησης (προσωρινές συμβάσεις STAGE, Δελτία Παροχής Υπηρεσιών, υπενοικίαση εργαζομένων κλπ), τόσο στο Δημόσιο, όσο και στον Ιδιωτικό Τομέα. Η πολιτική αυτή είναι απόρροια και εφαρμογή της «Στρατηγικής της Λισαβόνας» της ΕΕ, που την έχουν συνυπογράψει οι κυβερνήσεις της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ, η οποία εξυπηρετεί και στηρίζει την κερδοφορία του κεφαλαίου. Ταυτόχρονα ήταν ένα πολύχρονο φροντιστήριο ανασφάλιστης εργασίας και πεδίο μη εφαρμογής των ΣΣΕ. Η πραγματικότητα αποδείχνει περίτρανα ότι η πολιτική αυτή οδήγησε σε ραγδαία επιδείνωση των συνθηκών εργασίας και της ζωής των εργαζομένων σε όλους τους τομείς, μεγάλωσε την ανεργία, αλλά ταυτόχρονα ωφέλησε την κερδοφορία και τη συγκέντρωσης πλούτου σε μεγάλα μονοπωλιακά συμφέροντα. Ανεξάρτητα από τη συγκυρία της καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης, η πραγματικότητα αναδείχνει ότι οι επιστημονικές-τεχνικές δυνατότητες και η παραγωγικότητα της εργασίας, με την αλματώδη πρόοδο που σημειώνουν, επιτρέπουν σήμερα λιγότερες ώρες εργασίας, καλύτερες αμοιβές και περισσότερο ελεύθερο χρόνο.

Επιτρέπουν την εφαρμογή του 7ωρου, 5ήμερου, 35ωρου, με πλήρη ασφάλιση και αύξηση των αποδοχών των εργαζομένων. Επιτρέπουν τη μονιμοποίηση των χιλιάδων εργαζομένων που δουλεύουν με το καθεστώς των STAGE, την κατάργηση κάθε ελαστικής μορφής απασχόλησης, τόσο στο Δημόσιο, όσο και στον Ιδιωτικό τομέα, διασφαλίζοντας το δικαίωμα κάθε ανθρώπου και ιδιαίτερα του νέου, να έχει μόνιμη σταθερή εργασία με δικαιώματα και ταυτόχρονα ελεύθερο χρόνο για ουσιαστική μόρφωση και ψυχαγωγία. Η ΝΕ Κοζάνης του ΚΚΕ εργαζόμενους που δουλεύουν με το καθεστώς των STAGE, με Δελτία Παροχής Υπηρεσιών και συμβάσεις ορισμένου χρόνου να συγκροτηθούν σε ενιαίο μέτωπο αγώνα διεκδικώντας μόνιμη σταθερή εργασία με πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα και μισθούς που να καλύπτουν τις σύγχρονες ανάγκες των εργαζομένων. Τους καλεί να συμπαραταχθούν με το ταξικό εργατικό κίνημα, με το ΠΑΜΕ, να πάρουν μέρος, μαζί με τους υπόλοιπους εργαζόμενους, στα πανεργατικά συλλαλητήρια που οργανώνει το ΠΑΜΕ ενάντια στην αντιλαϊκή – αντεργατική πολιτική την Τρίτη 24 του Νοέμβρη 2009, στις 6:00 μμ στην Κεντρική Πλατεία της Κοζάνης. Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας Νομαρχιακή Επιτροπή Κοζάνης Πηγή: www.kozan.gr


6

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Για να θυμούνται οι παλαιοί και να διδάσκονται οι νέοι

Ο

ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΡΑΠΤΩΝ ΚΟΖΑΝΗΣ έτος ίδρυσης (βλ Φωτογραφία στα εγκαίνια του συνεταιριστικού καταστήματος στο κέντρο της Κοζάνης κάτω από την σημερινή βιβλιοθήκη) 1963, του οποίου «για λόγους Εθνικού συμφέροντος» το καθεστώς των συνταγματαρχών τον έκλεισε το έτος 1967. Η ιδέα για την ίδρυση συνεταιρισμών σε ολόκληρη σχεδόν την Ελλάδα ήταν κάποιων φυλακισμένων για τα «φρονήματά τους» με σκοπό να έρθουν σε διαπραγμάτευση με τις τότε Ελληνικές βιομηχανίες κατασκευής κασμιριών όπως η Τρία Α, Τρία Δ, Λαναράς κ.α. καθώς και με τους αντίστοιχους εισαγωγείς ξένων εργοστασίων με σκοπό στην συνέχεια η διάθεση των προϊόντων στα μέλη τους, σε πολύ χαμηλές τιμές. Το πρώτο κεφάλαιο για το ξεκίνημα έγινε με την μερίδα που πήρε ο κάθε συνεταιριζόμενος. Ο σκοπός της ίδρυσης ήταν: α) Η προμήθεια των υφασμάτων σε όσο το δυνατόν χαμηλότερες τιμές, β) η χορήγηση ατόκων δανείων στα μέλη, γ) Στο μη «στοκάρισμα» υφασμάτων στα μαγαζιά των μελών και η εξυπηρέτηση των πελατών με βάση του δειγματολογίου που διέθετε το κάθε μαγαζί, δ) Φυσικά πέρα του επιχειρηματικού οφέλους, στους συνεταιριζομένους αναπτύχθηκε η συνεταιριστική αλληλεγγύη και η σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των μελών, αλλά και κατ΄ επέκταση και με τα άλλα μέλη των άλλων συνεταιρισμών σ’ όλους σχεδόν τους νομούς της Ελλάδας. Η ιδέα ίδρυσης του Συνεταιρισμού Ραπτών Κοζάνης οφείλονταν σχεδόν σ’ όλα τα μέλη, πρωτοστάτησαν όμως οι: Ι. Τσικριτζής (Πρόεδρος) , Πρ. Γκατζογιάννης , Απ. Ιωαννίδης, Χρ Σιαμπανόπουλος, Επ. Στυλιανίδης, Ι. Μπομπόναρης, Λ. Κατσίκας, Μπακατάρης, Θ. Μαλούτας και πολύ άλλοι που τώρα δεν θυμάμαι. Εγώ δε, είχα αναλάβει την οργάνωση και τον συντονι-

σμό του Συνεταιρισμού με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου γιατί είχα την εμπειρία αφού είχα οργανώσει και είχα συνεχή επαφή και με άλλους συνεταιρισμούς στην Β. Ελλάδα. Ο Συνεταιρισμός της Κοζάνης είχε ανοδική οικονομική πορεία. Σε λίγο χρόνο γιγαντώθηκε και αποτελούσε για την περιοχή και για τα μέλη του ένα επίτευγμα της εποχής. Οι μερίδες των συνεταιριστών αυξήθηκαν και ένας δημοκρατικός αέρας και μία άριστη συνεργασία μεταξύ των μελών ήταν ζηλευτή για πολλούς. Απασχολούσε δε τρεις πωλητές τους: Αν Καραπατάκη , την Μ. Γιγή και τον Θεοφ. Χατζημιχαηλίδη. Οι δραστηριότητες που είχαν αναπτύξει τα μέλη ήταν αξιόλογες γιατί συμμετείχαν και σε εκδηλώσεις άλλων συνεταιρι-

8 Νοεμβρίου: Ευρωπαϊκή Ημέρα Οινοτουρισμού:

Πρωτοβουλία Ρόδης Κράτσα για την καθιέρωση «Ευρωπαϊκού Έτους Οινοτουρισμού» Ομάδα Ευρωβουλευτών από διάφορες χώρες, μεταξύ των οποίων και η Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρόδη Κράτσα, ανακοίνωσαν την πρωτοβουλία της καθιέρωσης «Ευρωπαϊκού Έτους Οινοτουρισμού» σε συνεργασία με το Δίκτυο Ευρωπαϊκών Πόλεων Κρασιού (RECEVIN). Στόχος είναι η ενίσχυση της αειφόρου ανάπτυξης στις οινοπαραγωγικές περιοχές βασισμένης στο συγκριτικό πλεονέκτημα του «οίνου». Είναι γεγονός ότι η έννοια του οινοτουρισμού είναι εξαιρετικά διαδεδομένη σε όλες τις οινοπαραγωγικές χώρες του κόσμου. Ιδιαίτερα δε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που αντιπροσωπεύει το 70% της παγκόσμιας αγοράς κρασιού, ο οινοτουρισμός λαμβάνει σημαντικές διαστάσεις, προωθώντας την τοπική ανάπτυξη και συνδέοντας τις οινοπαραγωγικές δραστηριότητες με την ιστορία και την πολιτιστική παράδοση του κάθε τόπου. Σύμφωνα με την κα. Κράτσα, «η καθιέρωση Ευρωπαϊκού Έτους Οινοτουρισμού θα συμβάλει ακόμα περισσότερο στην προώθηση της

συνεργασίας μεταξύ των οινοπαραγωγικών περιοχών, αξιοποιώντας το κρασί ως οικονομικό και πολιτισμικό μοχλό ανάπτυξης της τοπικής οικονομίας. Θα δώσει επίσης ευκαιρίες κινητοποίησης παραγόντων και συνεργασίας μεταξύ των πόλεων, οικονομικών παραγόντων και πολιτιστικών φορέων σε εθνικό επίπεδο αλλά και διακρατικό επίπεδο. Θα αποτελέσει επίσης μία ευκαιρία ανταλλαγής καλών πρακτικών». Η Ευρωβουλευτής τόνισε επίσης ότι «στο Δίκτυο Ευρωπαϊκών Πόλεων Κρασιού (RECEVIN) μετέχουν μόνο από ελληνικής πλευράς οι Δήμοι Αιδηψού, Νάουσας, Νεμέας, Ρόδου, Σπάτων, Τυρνάβου και θα πρέπει να προωθηθεί η συμμετοχή και άλλων ελληνικών περιοχών με πλούσια και ποιοτική παραγωγή κρασιού που διαθέτει η χώρα μας». Οι Ευρωβουλευτές που είχαν την πρωτοβουλία, κατέθεσαν Γραπτή Δήλωση προς συλλογή υπογραφών υποστήριξης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για να ξεκινήσει η διαδικασία θεσμοθέτησης του « Ευρωπαϊκού Έτους Οινοτουρισμού».

τoυ

ΚΩΣΤΑ ΒΙΚΑ ΕΚΔΟΤΗ ΠΥΛΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

σμών όπως αυτή των εγκαινίων στην Έδεσσα (Βλ. Φωτο στους καταρράκτες) με τους Κ. Νταβουλτζίδη, Επ. Στυπίδη, και Χρ. Σιαμπανόπουλο. Το κακό όμως δεν άργησε να γίνει. Οι ποιο δημοφιλείς λέξεις ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ κ.α. ενοχλούσαν τους Συνταγματάρχες και το πρώτο μέλημά τους ήταν, όχι μόνο να περιορίσουν την Δημοκρατία και την έννοια του «συνεταιρίζεσθαι» αλλά να καθηλώσουν τους συνεταιρισμούς ή και να τους καταργήσουν. Το Απεφασίσαμεν και Διατάσσομεν δια λόγους γενικωτέρου Εθνικού συμφέροντος έφτασε στα χέρια μας. ( Βλ. Την απόφαση της απόλυσης του Ταμεία του Συν/μου Σιαμπανόπουλου Χρήστου). Έτσι τελείωσε και ένας ζωντανός συνεταιρισμός με κέρδη και με συντροφικότητα. Σήμερα 17 του Νοέμβρη 2009 αυτές οι σκέψεις έρχονται στο μυαλό μου και καταγράφονται έτσι σαν μία θύμηση για μαύρες στιγμές που πέρασε η πατρίδα μας για να θυμούνται οι παλαιοί και να διδάσκονται οι νέοι έτσι ώστε να μην ξανασυμβεί ξανά και να μην ζήσουμε τέτοιες καταστάσεις του «ΑΠΟΦΑΣΙΣΑΜΕΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΣΣΟΜΕΝ». Κοζάνη 17/11/2009 Κώστας Νταβουλτζίδης. Σημείωση εκδότη: Ο Κ. Νταβουλτζίδης ένας πολύ-ψαγμένος φίλος, ένας σύγχρονος ερευνητής της ντόπιας ιστορίας και της ιστορίας του Πόντου. Γέννημα του πολιτισμού και της νεωτερικότητας. Χωρίς περιθώρια «στροφής» σε μπαγιάτικη σούπα. Παραμένει αθλητής της ταπείνωσης και της Δημοκρατίας. Ανθίζει με τα χρώματα της εξωστρέφειας και εκρήγνυται με την ψευδαίσθηση. Την επιστολή του για τον Συνεταιρισμό Ραπτών Κοζάνης την δημοσιεύουμε με ευχαρίστηση και ελπίζουμε ότι ο χρόνος δεν τον κούρασε για να σταματήσει να γράφει. Περιμένουμε και κάτι άλλο.


ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Προχωρημένες Τεχνικές στην Ολική Αρθροπλαστική του Γόνατος

7

Τα λουλούδια στο μικροσκόπιο

Φωτογραφική έκθεση γιατρού στην Κοζάνη

Ο

Π

ραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία το Ορθροπαιδικό επιστημονικό συνέδριο στη Βασιλίτσα Γρεβενών με θέμα: «Προχωρημένες τεχνικές στην Ολική αρθροπλαστική του γόνατος». Το συνέδριο το οποίο κατακλύστηκε με συμμετοχές Ορθοπαιδικών από όλη την Ελλάδα ξεπερνώντας κάθε προσδοκία, οργανώθηκε από την Πανεπιστημιακή Ορθοπαιδική Κλινική του Νοσοκομείου «Παπαγεωργίου» της Θεσσαλονίκης η οποία λειτουργεί υπό τη διεύθυνση του Δυτικομακεδόνα, Κοζανίτη Καθηγητή της Ορθοπαιδικής και Προέδρου του Κολλεγίου Ελλήνων Ορθοπαιδικών Χειρουργών, κ. Γιώργου Καπετάνου. Για την πραγματοποίηση του συνεδρίου επελέγη η πανέμορφη περιοχή της Βασιλίτσας – Σμίξης Γρεβενών δίνοντας παράλληλα τη δυνατότητα στους συνέδρους να απολαύσουν το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον της περιοχής. Οι εργασίες του συνεδρίου έλαβαν χώρα στο ξενοδοχείο Vasilitsa Resort από το απόγευμα της Παρασκευής 20 έως το μεσημέρι της Κυριακής 22 Νοεμβρίου 2009. Στο συνέδριο συμμετείχαν περίπου 200 ειδικοί (καθηγητές, διευθυντές κλινικών, κτλ.) απ’ όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό, οι οποίοι συζήτησαν και παρουσίασαν τις πρόσφατες εξελίξεις, τις τεχνικές, τα προβλήματα και τα ερωτήματα που υπάρχουν γύρω από την Οστεοαρθρίτιδα του γόνατος και ειδικότερα την ολική αρθροπλαστική. Η Οστεοαρθρίτιδα είναι η συνηθέστερη νόσος φθοράς των οστών, γνωστότατη από την εμφάνιση των έμβιων όντων στη γη (δεινόσαυροι, άνθρωπος του Νεαντερταλ). Σήμερα τα 2/3 των ανθρώπων πάνω από τα 60 πά-

σχουν από διαφορετικού βαθμού οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις στα κάτω άκρα. Η συχνότερη άρθρωση που προσβάλλεται είναι το γόνατο, ιδιαίτερα σε υπέρβαρους, καταπονημένους σωματικά ασθενείς, προκαλώντας πόνο, χωλότητα, δυσχέρεια στη βάδιση, στο σήκωμα και στο κάθισμα και γενικότερα κακή ποιότητα ζωής. Η πάθηση, από τη στιγμή που θα αρχίσει συνήθως εξελίσσεται επί τα χείρω και δεν υπάρχουν έως σήμερα αποδεδειγμένοι τρόποι αναστολής της εξέλιξης ή αποκατάστασης των βλαβών. Έτσι ένας μεγάλος αριθμός ασθενών καταφεύγει στη χειρουργική αποκατάσταση. Η ολική αρθροπλαστική του γόνατος, δηλαδή η αντικατάσταση των κατεστραμμένων τμημάτων του, είναι η συνηθέστερη χειρουργική τεχνική και είναι σήμερα η συχνότερα πραγματοποιούμενη εγχείριση αποκατάστασης στην Ορθοπαιδική. Η πρόοδος στις ολικές αρθροπλαστικές του γόνατος τις τελευταίες δεκαετίες είναι θεαματική. Νέα, ανθεκτικότερα, λειτουργικότερα και μακροβιέστερα υλικά και κυρίως νέες χειρουργικές τεχνικές ήρθαν στο φως και τέθηκαν στη διάθεση των Ορθοπαιδικών με στόχο την ανακούφιση των ασθενών και την προσφορά καλύτερης ποιότητας ζωής. Με την ευκαιρία της εκδήλωσης, οι σύνεδροι γνώρισαν τις ομορφιές, τον αέρα, τις νοστιμιές του τόπου μας, που δεν έχουν τίποτε να ζηλέψουν από αντίστοιχες περιοχές του εξωτερικού (Ελβετία, Αυστρία) και είναι βέβαιο ότι σύντομα θα επιστρέψουν σ’ αυτήν γνωρίζοντας καλύτερα τη Βαλια Κάλντα και τα πέτρινα γεφύρια. Η προβολή της περιοχής είναι εμφανής και η αναγκαιότητα και η προσέλκυση παρόμοιων εκδηλώσεων μεγάλη.

κ. Γιώργος Λατσός είναι ένας γνωστός Ορθοπαιδικός στη Θεσσαλονίκη με καταγωγή από τη Δυτική Μακεδονία. Παράλληλα με τις πολλαπλές επιστημονικές του αναζητήσεις και τις επαγγελματικές του δραστηριότητες μια απ’ τις μεγάλες του αγάπες ήταν και είναι η φωτογραφία. Τον θυμάμαι πάντα, στις ατέλειωτες επιστημονικές περιπλανήσεις – συνέδριά μας, να περιφέρεται με μια φωτογραφική μηχανή, να ξεκόβει απ’ την παρέα να ψάχνει και να αναδεικνύει τη λεπτομέρεια, την τελειότητα σε πρόσωπα, εικόνες, λουλούδια. Ξεκίνησε με μια παλιά ΑGFA Isolette με φυσούνα, από τα γυμνασιακά του χρόνια, πριν 40-45 χρόνια. Αυτό ήταν το πρώτο του ερέθισμα και πρώτη επαφή με τη φωτογραφία. 10-12 φωτογραφίες 6x9, σε ένα φιλμ με ξύλινο καρούλι. Με τα χρόνια προστέθηκαν και άλλες φωτογραφικές μηχανές με άλλοτε άλλες δυνατότητες η καθεμιά τους. Η ενασχόλησή του με τη φωτογραφία, περιορίστηκε στην αρχή στην αποτύπωση μαθητικών, φοιτητικών και ταξιδιωτικών στιγμών. Ερασιτεχνικά και τελείως εμπειρικά, διαπίστωσε ότι η αποτύπωση στο χαρτί, μιας κάποιας στιγμής, πρόσφερε μακρόχρονες αναμνήσεις –ευχάριστες ή δυσάρεστες- που δεν μπορούσαν να γραφτούν σε ημερολόγια όπως, τοπία, πρόσωπα αγαπημένα, φυσικός κόσμος (ζωικός/φυτικός). Εμπειρική είναι και η ενασχόλησή του με τα σύγχρονα ηλεκτρονικά μέσα. Παντρεύοντας τη φωτογραφία με την ηλεκτρονική παρέμβαση, χωρίς να απομακρυνθεί από τη ρεαλιστική αποτύπωση, αλλά τονίζοντας αυτά που κρύβονται μέσα σε κάθε φωτογραφία, διαπίστωσε ότι θα μπορούσε να ασχοληθεί και με την ηλεκτρονική φωτογραφία χωρίς να εγκαταλείψει και τη συμβατική φωτογραφία. Η τελευταία του «δουλειά» έγινε πάνω στα λουλούδια, ψάχνοντας να βρει τι κρύβεται μέσα σ’ αυτά τα Ρόδα και τα Άνθη («Ροδάνθη»). Με μεγάλη του έκπληξη, εισδύοντας στα φυτά και ειδικότερα

του

ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝΟΥ Καθ. Ιατρικής του Α.Π.Θ. Επίτιμο Μέλος Ι.Π.Α.Δ.Μ.

τα λουλούδια διαπίστωσε, ότι κρύβουν μέσα τους εκπληκτική συμμετρία, ακαθόριστη ασυμμετρία και συντονισμό χρωμάτων (χρωματική συμμετρική ασυμμετρία), που προκαλούν πλήθος συναισθημάτων. Εξέθεσε τα έργα/φωτογραφίες του σε ατομικές εκθέσεις με «Θαλασσινά» θέματα, «Αντανακλάσεις» και τη σειρά «Ροδάνθη» στη Θεσσαλονίκη, στην Τέχνη Κιλκίς, στην Πινακοθήκη Ριζαρίου στο Μονοδένδρι στα Ζαγοροχώρια και σε ομαδικές εκθέσεις καλλιτεχνών γιατρών κ.λπ. Έργα του βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές στο Δημαρχείο Καλαμαριάς, Πινακοθήκη συλλόγου «Τέχνη» Κιλκίς κ.α. Θα έχουμε τη χαρά στην Κοζάνη να δούμε δείγματα της δουλειάς του σε έκθεση που τα εγκαίνιά της θα πραγματοποιηθούν το απόγευμα της Τετάρτης 2 Δεκεμβρίου, στην κεντρική αίθουσα του Λαογραφικού Μουσείου Κοζάνης και θα διαρκέσει 1 μήνα. Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και του Δήμου Κοζάνης.


8

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Πνευματικό Σύστημα Αποκομιδής Αστικών Απορριμμάτων Δ. Γρεβενών

Η

μεταφορά και η συλλογή των απορριμμάτων αποτελεί ένα από τα συνηθέστερα προβλήματα σε αστικές περιοχές που χαρακτηρίζονται από υψηλή πυκνότητα πληθυσμού και περιορισμένο χώρο (π.χ. στενές οδούς που δυσχεραίνουν τη διέλευση απορριμματοφόρων, έλλειψη διαθέσιμου χώρου για τοποθέτηση των κάδων απορριμμάτων). Τις τελευταίες δεκαετίες, πολλές πόλεις σε όλο τον κόσμο (π.χ. η Οσάκα στην Ιαπωνία, η Λεόν στην Ισπανία, η Κοπεγχάγη στη Δανία κ.α.) έχουν επιλύσει το παραπάνω πρόβλημα χρησιμοποιώντας πνευματικό σύστημα αποκομιδής αστικών απορριμμάτων. Το Πνευματικό Σύστημα Αποκομιδής Αστικών Απορριμμάτων (Π.Σ.Α.Α.Α.) αποτελείται από ένα δίκτυο σημείων αποκομιδής που διαθέτει αυτοματοποιημένους κάδους απορριμμάτων οι οποίοι συνδέονται με κύκλωμα σωληνώσεων μεταφοράς, που οδηγεί σε έναν κεντρικό σταθμό συλλογής. Η απαραίτητη για τη μεταφορά των απορριμμάτων ωστική δύναμη του αέρα, παράγεται από ανεμιστήρες εγκατεστημένους στον κεντρικό σταθμό αποκομιδής. Εκεί, τα απορρίμματα συμπιέζονται και μεταφέρονται προς τον τελικό προορισμό επεξεργασίας τους. Πρέπει να σημειωθεί ότι ο αέρας που χρησιμοποιείται στο σύστημα, υποβάλλεται σε επεξεργασία για τον καθαρισμό του, πριν την απόρριψη του στην ατμόσφαιρα. Για την πόλη των Γρεβενών, το Π.Σ.Α.Α.Α. θα αποτελείται από ένα

δίκτυο σημείων αποκομιδής που θα διαθέτουν αυτοματοποιημένους κάδους απορριμμάτων οι οποίοι θα είναι συνδεδεμένοι σε ένα κλειστό κύκλωμα υπόγειας μεταφοράς, μέχρι έναν κεντρικό σταθμό απορρόφησης. Κάθε σημείο αποκομιδής θα διαθέτει δύο ροές (κλάσματα απορριμμάτων) στις οποίες θα συλλέγονται τα οργανικά και τα ανακυκλώσιμα απορρίμματα. Οι κάδοι απορριμμάτων, που θα τοποθετηθούν στο δρόμο, θα είναι σταθεροί και θα διανέμονται κατά τρόπο στρατηγικό, ενώ η διαχείριση της εκκένωσης των κάδων απορριμμάτων θα γίνεται ανάλογα με τις ανάγκες της κοινότητας. Παράλληλα, οι ηλεκτρονικές διατάξεις ελέγχου των απορριμμάτων, (που θα είναι εγκατεστημένες στο εσωτερικό των κάδων), θα ελέγχουν και θα συντονίζουν τη σειρά εκκένωσης των σημείων αποκομιδής. Ταυτόχρονα, θα καταγράφεται η ποσότητα των απορριμμάτων που εκκενώνονται και συλλέγονται σε κάθε κάδο απορριμμάτων. Συνεπώς, το κεντρικό σύστημα αυτοματισμού θα καταγράφει, θα αναλύει και θα ρυθ-

μίζει, βελτιστοποιώντας τη λειτουργία του συστήματος διαχείρισης των απορριμμάτων. Το υπόγειο δίκτυο μεταφοράς με πνευματικό μηχανισμό θα αποτελείται από στεγανές μεταλλικές σωληνώσεις. Σε κάθε περίπτωση, κάθε τομέας του δικτύου μεταφοράς θα τηρεί τα όρια των άλλων δικτύων και των δρόμων. Τα απορρίμματα θα αναρροφούνται μέχρι τον κεντρικό σταθμό με μεγάλη ταχύτητα. Από τον κεντρικό σταθμό αποκομιδής, οι σακούλες των απορριμμάτων αφού συμπιεστούν, μεταφέρονται με απορριμματοφόρα στον ήδη υπάρχοντα χώρο επεξεργασίας των αστικών απορριμμάτων. Η παροχή του αέρα στο εσωτερικό των σωληνώσεων θα ελέγχεται από κατάλληλους ανεμιστήρες. Πριν από την απόρριψη του στο περιβάλλον, ο αέρας με ειδική διάταξη θα διαχωρίζεται από τα απορρίμματα και θα καθαρίζεται από τις οσμές με τη

χρήση ειδικού βιολογικού φίλτρου. Ο Δήμος Γρεβενών μετά την ολοκλήρωση του παραπάνω έργου θα συγκαταλέγεται μεταξύ των πρώτων Δήμων στην Ελλάδα οι οποίοι εφαρμόζουν για την αποκομιδή των απορριμμάτων την παραπάνω μέθοδο. Με τον τρόπο αυτό το κόστος αποκομιδής των απορριμμάτων μειώνεται στο ελάχιστο αφού δεν απαιτείται η ύπαρξη απορριμματοφόρων και υπαλλήλων για τη δουλειά αυτή. Οι κάδοι είναι έτσι σχεδιασμένοι ώστε να εντάσσονται αρμονικά στον περιβάλλοντα χώρο και επιπλέον δεν παρατηρούνται κυκλοφοριακά μποτιλιαρίσματα εξαιτίας των απορριμματοφόρων κατά την αποκομιδή των σκουπιδιών. Μακάρι αυτόν τον τρόπο αποκομιδής των απορριμμάτων να μιμηθούν και άλλοι Δήμοι της περιοχής, ιδίως εκείνοι οι οποίοι επιθυμούν να φιγουράρουν στα διάφορα διαφημιστικά έντυπα και τις καταχωρήσεις ως τουριστικοί προορισμοί.

ΟΙ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΤΡΙΓΩΝΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΟΡΥΧΕΙΟ ΠΡΟΣΗΛΙΟΥ Έγινε το μεσημέρι της Κυριακής στο Τριγωνικό, μετά από πρόσκληση της Επιτροπής Αγώνα ενάντια στο ορυχείο «Προσηλίου», η συνέλευση των κατοίκων Τριγωνικού. Στη συνέλευση, που έγινε στο Δημοτικό Σχολείο, παραβρέθηκαν πλήθος κόσμου και μετά από την ενημέρωση, εκ μέρους της Επιτροπής Αγώνα, ακολούθησε μια γόνιμη και δημιουργική συζήτηση. Ομόφωνα στο τέλος αποφασίστηκε: 1. Η συγκρότηση τριμελούς οικονομικής επιτροπής για την επίσπευση του χρόνου συγκέντρωσης των χρημάτων που απαιτούνται για την προσφυγή ακύρωσης της ΚΥΑ στο ΣτΕ και της αναστολής των εργασιών έναρξης λειτουργίας του ορυχείου. Η Οικονομική Επιτροπή αποτελείται από τους: Βακουφτσή Βασίλη του Θ. Κούτσιανο Χρήστο του Γ. Μαρκόπουλο Αντώνη του Χ. (Το κόστος της προσφυγής ανέρχεται στις 12.000 Ευρώ περίπου. Παρακαλούνται όσοι επιθυμούν να προσφέρουν να απευθύνονται στην παραπάνω επιτροπή). 2. Να ζητηθεί από τη Νομαρχία Κοζάνης η χρηματοδότηση της προσφυγής για την άρση της Οριστικής Παραχώρησης 63 ν. Κοζάνης. Έγγραφο για τη χρηματοδότηση της προσφυγής έχει ήδη αποσταλεί. 3. Να ζητηθεί από τη Νομαρχία Κοζάνης να αναλάβει το κόστος εκπόνησης Γεωτεχνικής Μελέτης, για την περιοχή της Οριστικής Παραχώρησης ν. 63. Υπενθυμίζουμε ότι έχει ήδη σταλεί έγγραφο στο ΙΓΜΕ να αναλάβει την εκπόνηση της παραπάνω Μελέτης. 4. Αύριο, 30 Νοεμβρίου 2009, να παραβρεθεί αντιπροσωπία των κατοίκων στην έκτακτη συνεδρίαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου για να συμπαρασταθεί στα αιτήματα των κατοίκων του λεκανοπεδίου Κοζάνης - Πτολεμαΐδας. 5. Παραμένει σε ισχύ η προηγούμενη απόφαση για δυναμική παρουσία των κατοίκων στην επόμενη τακτική συνεδρίαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου, όποτε αυτή γίνει. 6. Θα ακολουθήσουν ενημερώσεις των κατοίκων Προσηλίου και Πολυρράχου. Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΓΩΝΑ


ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

9

Ανασφαλιστικό

Γ

ια μια ακόμη φορά η νέα κυβέρνηση ανοίγει το ασφαλιστικό. Αυτή τη φορά όμως κατ΄ ανάγκη και με την προϋπόθεση ότι θα πάρει σκληρές αποφάσεις που θα κλείσουν τις χαίνουσες πληγές. Αυτό βέβαια γίνεται για να πάψει, κατά το δυνατόν, το ασφαλιστικό να αποτελεί Καιάδα του προϋπολογισμού. Ωστόσο δεν μας εξηγήθηκε επαρκώς πόσο οδυνηρές θα είναι οι αποφάσεις, πόσο σκληρά τα μέτρα και προπάντων ποιόν τελικά θα βλάψουν; Η προηγούμενη κυβέρνηση σε μια προσπάθεια συμμαζέματος των πολλών ταμείων υφάρπαξε τα υγιή αυτοδιαχειριζόμενα ταμεία και τα προσάρτησε στους αμαρτωλούς γίγαντες ΙΚΑ, ΤΕΒΕ, ΟΓΑ, κλπ. δημιουργώντας ουσιαστικά ένα πολυ-

πλόκαμο χάος που τελικά έγινε η ταφόπλακα της ελπίδας μας για αξιοπρεπή γηρατειά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το συντεχνιακό μας ταμείο (βενζινοπωλών). Ένα απολύτως υγιές ταμείο με καλό αποθεματικό και άριστη αναλογία πληρωμής εισφορών προς συνταξιοδοτούμενους (7:1) Η προϋπόθεση για την απόκτηση δικαιώματος επικουρικής σύνταξης ήταν ο ασφαλισμένος να έχει καταβάλει εισφορές πέντε ετών!! ΑΥΤΟ λοιπόν το ταμείο με την μεταρρυθμιστική της δεινότητα η κ. Πετραλιά το άρπαξε με το έτσι θέλω, το συγχώνευσε στον τερατώδες Ο.Α.Ε.Ε. προσφάτως δε του κάναμε και τα σαράντα. Το δικαίωμα μας στην επικουρική σύνταξη περιορίστηκε στο 20% αυτών που κανονικά θα παίρναμε και τα οποία ήταν κατ΄

ελάχιστο επτακόσια ευρώ, (ανερχόμενα αναλόγως των εισφορών) ενώ το ασφάλιστρο παρέμεινε το ίδιο. Δηλαδή η κα υπουργός μας υποβίβασε εισοδηματικά ρίχνοντας τις οικονομίες μας σε μια αχόρταγη μαύρη τρύπα! Αν αυτό τελικά εννοούσε η απελθούσα κυβέρνηση με τον όρο «μεταρρυθμίσεις» τότε δεν είναι ν΄ απορεί κανείς γιατί έχασε τις εκλογές με τέτοια διαφορά. Όμως τώρα έχουμε μια νέα κυβέρνηση η οποία καλείται να επανατάξει την οικονομία, να βάλει μια τάξη στο χάος του ασφαλιστικού και να άρει τις αδικίες που έκανε η απελθούσα. Δυστυχώς τα περιθώρια ελιγμών είναι εξαιρετικά περιορισμένα και οι πιέσεις από την Ε.Ε. έντονες. Ίσως κάτω από τις πολλαπλές πιέσεις να νομίσουν ότι υπάρχουν τα

του

ΓΙΩΡΓΟΥ ΧΑΤΖΗΚΥΠΡΑΙΟΥ Πρόεδρου Σωματείου Υγρών Καυσίμων Ν. Κοζάνης

περιθώρια ή αυξημένη ανοχή. Αυτό θα ήταν οριακό λάθος! Οι πολίτες δείχνουν να μην αντέχουν άλλους ερασιτεχνισμούς και λάθη. Προπάντων δεν ανέχονται να υπάρχουν κυβερνήσεις που θεωρούν δικαίωμά τους να διαλύουν τα πάντα μόνο και μόνο γιατί οι πολίτες αυτού του τόπου αποφάσισαν να τους δείξουν την εμπιστοσύνη τους. Αν δεν τους πείθει αυτή η αιτίαση τότε ας ρίξουν μια ματιά στα αποτελέσματα των πρόσφατων εκλογών. Αυτό σίγουρα θα τους πείσει

Ο Γλυκασμός των Αγγέλων και των Αγίων που με το χαριτόβρυτο βίο τους και το θαυμαστό επί γης τέλος τους τη δόξασαν. Η τρίτη ενότητα ενημερώνει τι είναι οι άγιοι, τι είναι η εορτή των αγίων πάντων και ποιους εορτάζουμε, ποιος είναι ο δρόμος για

Μ

ε πολλή χαρά και βαθειά πνευματική ικανοποίηση ο Θεολόγος Χρήστος Κουτσογιώτας προσφέρει το πρώτο πόνημά του σε ηλεκτρονική μορφή. Το οπτικοακουστικό CD-ROM “O Γλυκασμός των αγγέλων και των αγίων” παρουσιάζει διανθισμένο μέσα από κείμενα, αφήγηση, εικόνες (πολλές του Αγίου Όρους ) και ύμνους τρία θέματα: 1. Η μητέρα του Θεού, 2.Οι άγγελοι, 3.Η μνήμη των αγίων. Δεσπόζουσα θέση στο CD-ROM έχει η Παναγία η οποία διακόνησε το φοβερό μυστήριο της ενανθρωπήσεως του Θεού. Γίνεται σύντομη αναφορά στον άγιο βίο της, στις θεομητορικές εορτές, στις ακολουθίες προς τη χάρη της, στα ονόματά της,

CD-ROM ISBN:978-960-931536-4 Κουτσογιώτας Χρήστος Καθηγητής Θεολόγος-Γυμνασιάρχης Α΄ Έκδοση

στην αγαπητική σχέση του ελληνικού λαού προς τη Θεοτόκο και σε ορισμένες θαυματουργές ιερές εικόνες της. Οι άγγελοι είναι τα πρώτα δημιουργήματα του Θεού.Τί είναι όμως οι άγγελοι; Ποιες είναι οι ιδιότητές τους; Ποιο είναι το έργο τους; Ποια σχέση έχουν με τη Θεία Λειτουργία; Σε αυτά τα ερωτήματα απαντά το CD-ROM το οποίο αναφέρεται ακόμη στη σχέση των πιστών με τους αγγέλους και στις εμφανίσεις τους. Η Εκκλησία στη λειτουργική της ζωή μνημονεύει τα άγια πρόσωπα,

την αγιότητα και ποιο είναι το νόημα της εορτής των αγίων. Τους ύμνους ψάλλουν οι μοναχοί της Ι.Μ. Σιμωνόπετρας Αγίου Όρους, οι οποίοι είναι από τους καλύτερους ψάλτες της Αθωνικής Πολιτείας.


10

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Συνέντευξη

Σεβασμιωτάτου μητροπολίτη Σισανίου & Σιατίστης κ.κ. Παύλου Πως ο Χριστός με τη Γέννησή του αναγεννά την ανθρώπινη φύση μας; Κατ΄αρχήν σας ευχαριστώ θερμά που μου δίνετε την δυνατότητα να επικοινωνήσω με τους εκλεκτούς αναγνώστες σας και μάλιστα καθ΄ οδόν και εν πορεία προς την Μητρόπολη των εορτών, τα Χριστούγεννα. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι τα γεγονότα της ζωής του Χριστού είναι γεγονότα της προσωπικής μας ζωής και ιστορίας. Μας αφορούν άμεσα και προσωπικά. Έρχονται να απαντήσουν στα πιο καίρια υπαρξιακά μας ερωτήματα και να θεραπεύσουν τις πληγές μας. Ακόμη έρχονται να ερμηνεύσουν τα γεγονότα του σήμερα. Η πτώση του ανθρώπου δεν ήταν μία ηθική παράβαση, αλλά ένας οντολογικός ακρωτηριασμός της ανθρώπινης φύσεως. Ο πειρασμός του πρώτου ανθρώπου ήταν εάν θα θεωθεί δια της κοινωνίας του με το Θεό ή αυτονομημένος από τον Θεό. Μιλάμε για το προπατορικό αμάρτημα λησμονώντας όμως το ουσιαστικό περιεχόμενο της λέξεως αμαρτία. Το ρήμα αμαρτάνω σημαίνει αποτυχαίνω, κάνω λάθος. Αμαρτία λοιπόν σημαίνει αποτυχία. Ποια λοιπόν είναι η αμαρτία, δηλαδή η αποτυχία, του πρώτου ανθρώπου; Ο Αδάμ επεχείρησε να γίνει Θεός, χωρίς τον Θεό, αλλά απέτυχε. Αντί να θεωθεί υπέταξε την ζωή του στην φθορά, στον πόνο και τελικά στον θάνατο. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι ο Θεός δεν δημιούργησε τίποτα από αυτά. Η φθορά, ο πόνος και ο θάνατος ήταν ανύπαρκτα στην κατάσταση της αρχέγονης δικαιοσύνης, δηλαδή στην ζωή πρό της πτώσεως. Η πτώση λοιπόν οδήγησε στην έκπτωση από την κοινωνία με τον Τριαδικό Θεό και στην οντολογική διαφθορά της ανθρώπινης φύσεως. Ο άνθρωπος επεχείρησε πολλές φορές μέσα στην ιστορία την υπερβεί την θνητότητά του, αλλά ματαίως. Αυτή η ματαιότητα της αυτοσωτηρίας συνειδητοποιείται σε δύο εκφραστικά κείμενα της αρχαιοελληνικής παραδόσεώς μας. Στο ποίημα του Διγενή Ακρίτα. Ο Διγενής είναι ο δυνατός άνθρωπος που νικά όποιον επιχειρεί να παλέψει μαζί του. Έρχεται όμως η στιγμή που θα παλέψει με τον χάρο στα μαρμαρένια αλώνια. Εκεί για πρώτη φορά ο Διγενής θα νικηθεί. Εκεί για μια ακόμη φορά ο θάνατος θα νικήσει. Το δεύτερο κείμενο είναι η τραγωδία του Αισχύλου «ο Προμηθέας Δεσμώτης». Καταδικασμέ-

Ο Αδάμ επεχείρησε να γίνει Θεός, χωρίς τον Θεό, αλλά απέτυχε

νος ο Προμηθέας να είναι δεμένος στον Καύκασο γιατί επεχείρησε να κλέψει το ιερόν πυρ από τους Θεούς και καθώς ένα όρνεο κατά καιρούς του κατατρώγει το συκώτι μάταια αγωνίζεται να ελευθερωθεί. Ο Ερμής που περνάει από εκεί και βλέπει το μαρτύριο του τού λέγει: «Ποτέ δεν θα πάρουν τέλος τα δεινά σου εκτός αν ο Θεός σε λυπηθεί και στείλει κάποιον δικό του να σε σώσει». Αυτή η συνειδητοποίηση της αδυναμίας για αυτοσωτηρία ορίζει το <<πλήρωμα του χρόνου>>, τον κατάλληλο καιρό κατά τον οποίο ο Θεός στέλνει κάποιο δικό του. Ο Υιός και Λόγος του Θεού γίνεται άνθρωπος, προσλαμβάνει την ανθρώπινη φύση μας για να την θεραπεύσει. Τα Χριστούγεννα, στα άχραντα σπλάχνα της Θεοτόκου, η ανθρώπινη φύση μας μπολιάζεται με το θεϊκό μπόλι. Ο Χριστός είναι ο Σωτήρας όχι με κάτι που κάνει, αλλά με αυτό που Είναι. Στο πρόσωπό του ενώνεται ασύγχυτα και αδιαίρετα ο Θεός με τον άνθρωπο. Η ένωση είναι α-σύγχυτη. Το κάθε πρόσωπο διατηρεί την ετερότητά του. Αυτό σημαίνει το σεβασμό της ανθρώπινης ελευθερίας, αλλά και α-διαίρετη. Όσο η ανθρώπινη φύση μας κοινωνεί με το Θεό εις το Πρόσωπο του Ιησού Χριστού, ο θάνατος έχει

νικηθεί και ο άνθρωπος εν Χριστώ και διά του Χριστού υπερβαίνει την θνητότητα. Η οντολογική καταστροφή έχει πλέον θεραπευθεί. Με αυτό τον τρόπο η Γέννηση του Χριστού σηματοδοτεί την θεραπεία και αναγέννηση της ανθρώπινης φύσεως. Στην Αγία Γραφή οι προφήτες μιλούν για την Γέννηση του Χριστού. Αυτό δεν είναι ένα μόνιμο θαύμα; Πολύ σωστά το επισημαίνετε με την ερώτησή σας. Ο Χριστός είναι το μοναδικό πρόσωπο μέσα στην ιστορία του οποίου όχι μόνο η Γέννηση, αλλά ολόκληρη η ζωή, ο σταυρικός του θάνατος και η Ανάσταση του προφητεύθηκαν αιώνες ολόκληρους πριν από την εμφάνιση του στη γη. Οι προφητείες μάλιστα αναφέρονται και σε λεπτομέρειες της ζωής του. Ο προφήτης Ησαΐας 800 χρόνια πριν, ομιλεί με πολύ καθαρό τρόπο δια την εκ της Παρθένου Μαρίας Γέννηση του σαν να την βλέπει μπροστά του «Ιδού η Παρθένος εν γαστρί έξει και τέξεται υιόν και καλέσουσι το όνομα αυτού Εμμανουήλ ο εστί μεθερμηνευόμενον, μεθ΄ ημων ο Θεός». Δεν αναφέρεται απλώς σε μια εκ Παρθένου Γέννηση ενός βρέφους, αλλά προσδιορίζει με απόλυτη ακρίβεια την ταυτό-


ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ τητά του. Είναι ο Εμμανουήλ, ο Θεός που είναι πλέον μαζί μας. Οι προφητείες είναι ο μεγάλος ογκόλιθος της ιστορικής παρουσίας του Θεού μέσα στον κόσμο. Βλέπετε άλλωστε πόσο έντονο είναι το ενδιαφέρον να ερμηνεύσουμε το παρόν και το μέλλον δια του μοναδικού προφητικού βιβλίου της Κοινής Διαθήκης, την «Αποκάλυψη του Ευαγγελιστού Ιωάννου». Ποια είναι η πνευματική αναγεννητική εμπειρία της Γέννησης του Χριστού; Η σάρκωση του Θεού νοηματίζει τη ζωή του ανθρώπου. Έξω από τον Χριστό η ζωή δεν έχει νόημα γιατί τέλος της είναι ο θάνατος. Η διάρκεια των χρόνων της ζωής του ανθρώπου δεν έχει νόημα, αφού το τέλος θα είναι ο θάνατος και η ώρα του είναι αβέβαιη. Χωρίς την πρόσληψη της ανθρώπινης φύσης από το Θεό, την κάθε μέρα το άσκοπο θα συναγωνίζεται το παρά-λογο, αλλά τον αγώνα θα τον κερδίζει πάντα το τραγικό. Η σάρκωση του Θεού, αφαιρεί την αλογία, από τον άνθρωπο. Τα Χριστούγεννα «ο Λόγος σάρξ εγένετο και εσκήνωσεν εν ημιν. Η χάρις και η αλήθεια δια Ιησού Χριστού εγένετο» θα μας πει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης. Κάθε φορά που τελούμε τη Θεία Λειτουργία βιώνουμε τα Χριστούγεννα, καθώς σε κάθε λειτουργία προσφέρουμε τη ζωή μας στο Θεό μέσα από τα είδη του Άρτου και του οίνου για να γίνουν δια του Αγίου Πνεύματος Σώμα και Αίμα Χριστού, ζωή του Χριστού η οποία προσφέρεται προς κοινωνία στον άνθρωπο. Στο ερώτημα λοιπόν πως η Γέννηση του Χριστού θα γίνει εμπειρία της ζωής του καθενός μας η απάντηση είναι μία. Με την ένταξή μας την οργανική στη ζωή του Χριστού μέσα από τη λατρεία της Εκκλησίας. Στο Μυστήριο της Θείας ευχαριστίας ο Χριστός ανακλίνεται στην καρδιά μας σαν σε φάτνη. Η προσπάθεια η δική μας είναι να ευπρεπίζουμε διαρκώς την φάτνη-καρδία μας με την άσκηση, τη νήψη, την εγρήγορση την πνευματική. Με αυτές τις προϋποθέσεις ο άνθρωπος αναγεννάται οντολογικά και φανερώνει στην καθημερινότητά του την ζωή του Χριστού. Αυτή την αλήθεια την φανερώνουν όλοι οι Άγιοι. Όσοι γνωρίσαμε στην σύγχρονη εποχή μορφές όπως ο π. Παίσιος, ο π. Πορφύριος, ο π. Ιάκωβος, ο π. Σωφρόνιος, ο Παπά-Εφραίμ και τόσοι άλλοι νοιώθουμε πόσο αληθινό είναι αυτό. Η παρουσία τους και το πέρασμα τους από τον κόσμο δείχνει στον καθένα τον τρόπο που εσωτερικεύει την Γέννηση του Χριστού, την καθιστά γεγονός της δικής του ζωής και αναγεννάται όχι συμβολικά, αλλά ουσιαστικά. Πως η Γέννηση του Χριστού απαντά στα ερωτήματα: Ποιος είμαι; Από πού έρχομαι; Που πάω; Τα Χριστούγεννα ο Θεός γίνεται άνθρωπος. Στο ερώτημα: γιατί ο Θεός γίνεται άνθρωπος; όλη η πατερική θεολογία απαντά: Για να κάνει τον άνθρωπο Θεό. Η σάρκωση του Θεού φανερώνει τη μεγαλοσύνη και την μοναδικότητα του ανθρώπου. Πόσο αξίζει ένας άνθρωπος; Τόσο, ώστε ο Θεός γίνεται άνθρωπος για χάρη του. Η Γέννηση του Χριστού είναι το μέτρο της ανθρώπινης αξίας. Εάν αφαιρέσουμε αυτό το μέτρο τότε ο άνθρωπος παραμένει ένα αντικείμενο. Η ιστορία έχει αποδείξει ότι όσοι στο διάβα της είχαν στόχο τον Θεό, στην πραγματικότητα είχαν στόχο τον άνθρωπο. Η πίστη στο Χριστό πολεμήθηκε για να κρημνίσει την αξία του ανθρώπου. Βλέπουμε στις μέρες τον ευτελισμό και την υποτίμηση του ανθρώπινου προσώπου. Οι απρόσωπες δυνάμεις της οικονομίας, της παραγωγής και της κατανάλωσης αχρήστευσαν τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος λογαριάζεται σαν

καταναλωτική μονάδα, σαν ένα γρανάζι σε μια μηχανή. Βλέπετε ότι ούτε η παιδεία μας υπολήπτεται τον άνθρωπο. Στοχεύει στο μυαλό του ή στα χέρια του αλλά όχι στην προσωπικότητα του και γι΄ αυτό τα παιδιά μας απορρίπτουν αυτή την παιδεία. Σκεπτόμαστε να την συνδέσουμε με την παραγωγή την στιγμή που την έχουμε αποσυνδέσει από την αγωγή. Ενθυμούμαι, πριν πολλά χρόνια, είχα προσκληθεί στο Πολυτεχνείο της Ξάνθης από τους φοιτητές για να κάνω μία ομιλία. Στα πλαίσια αυτής της επίσκεψης είχα μία συνάντηση στην έδρα της αστροφυσικής με μία ομάδα τότε βοηθών που σήμερα διαπρέπουν ως καθηγητές και τιμούν την επιστήμη και τη χώρα μας εντός και εκτός Ελλάδος. Οι εκκολαπτόμενοι –τότε- επιστήμονες μου έθεσαν, μεταξύ των άλλων, το ερώτημα: «Τι νόημα έχει η επιστήμη μας; Για μας, για την επιστήμη μας, μου είπαν, ο άνθρωπος είναι πρωτόνια, νετρόνια, ηλεκτρόνια. Αλλά πρωτόνια, νετρόνια, ηλεκτρόνια είναι και τα ζώα. Γιατί λοιπόν να υπολογίσουμε τον άνθρωπο. Μόνο στη σκέψη ότι ο άνθρωπος είναι σφραγισμένος με τη σφραγίδα του Θεού αντιλαμβανόμεθα την ευθύνη μας για να μην χρησιμοποιήσουμε την επιστήμη μας εναντίον του ανθρώπου». Ο Θεάνθρωπος αποκαλύπτει ποιος είναι ο άνθρωπος. Φανερώνει ότι η αρχή του ανθρώπου είναι η αγάπη του Θεού και η πορεία του ανθρώπου δεν είναι προς το μηδέν και το πουθενά αλλά προς την θέωση του ανθρώπου και την μετοχή του στη βασιλεία του Θεού. Ο Θεός μπαίνει μέσα στο χρόνο μας σαν ένα βρέφος για να μας φανερώσει την μεγαλοσύνη του κάθε παιδιού. Αυτήν που τόσο εύκολα ξεχνάμε, αυτήν που τόσο εγκληματικά καταστρέφουμε μέσα από την διαδικασία της εκτρώσεως. Η φανέρωση του ίδιου του Θεού στο πρόσωπο του Μεσσία ενώνει τη γη με τον ουρανό; Το σκοτάδι με το φως; Η φανέρωση του Θεού στο πρόσωπο του Μεσσία όντως ενώνει την γη με τον ουρανό, τον άνθρωπο με το Θεό, αλλά όχι το σκοτάδι με το φως. Το φως της Θεογνωσίας διαλύει το σκοτάδι, φωτίζει και νοηματίζει τη ζωή του ανθρώπου. Στο πρόσωπο του Χριστού κοινωνεί το κτιστό με το άκτιστο, το θνητό με το αθάνατο. Το κτιστό, η κτιστή και υποταγμένη στη φθορά ανθρώπινη φύση μας κοινωνώντας με τον άκτιστο Θεό υπερβαίνει την κτιστότητα και την θνητότητα της και αχρηστεύει τον έσχατο δυνάστη της ανθρώπινης φύσης που είναι ο θάνατος. Ο ουρανός στήνει την σκηνή του στη γη και ανανεώνει τη ζωή της. Η σκηνή του Θεού μέσα στον κόσμο είναι η Εκκλησία του. Ο Χριστός είναι πλέον το φως το αληθινό που φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο και του αποκαλύπτει το νόημα της ζωής του και την κλήση την οποία έλαβε, την κλήση της θεώσεως του. Με το Μυστήριο του Αγίου Βαπτίσματος ο άνθρωπος μπολιάζεται στο Σώμα του Χριστού και γίνεται κοινωνός της ζωής του. Με το μπόλιασμα αυτό ο άνθρωπος γίνεται πιο δυνατός και από τον θάνατο και από τον διάβολο. Καλείται, μέσα στο Σώμα του Χριστού, την Εκκλησία, να αλληλοπεριχωρηθεί με τους άλλους αδελφούς και να συγκροτήσουν την κοινωνία των προσώπων ως μία αγαπητική κοινωνία κατά το πρότυπο της Τριαδικής. Την εποχή που ο Σαρτρ έλεγε: «οι άλλοι είναι η κόλασή μου!» ο Άγιος Σεραφείμ του Σαρώφ όποιον συναντούσε στο δρόμο του τον προσφωνούσε με τα λόγια: «Χριστός ανέστη! χαρά μου!». Βλέπετε, για τον ένα, ο άλλος είναι η κολασή του! για τον

11

Άγιο Σεραφείμ, ο άλλος είναι η χαρά του! και για σύνολη την ασκητική παράδοση: «είδες τον αδελφό σου, είδες τον Θεόν σου». Μια καίρια και απόλυτη διάκριση ανάμεσα στο σκοτάδι και στο φως. Πείτε μας τέλος πως ένας Χριστιανός μπορεί να ζήσει βιωματικά την Γέννηση του Χριστού και όχι εθιμοτυπικά; Το ερώτημα σας μου θυμίζει μια παλαιότερη εκπομπή μου σε ραδιόφωνο της ιδιαίτερης πατρίδας μου. Ήμουν καλεσμένος από μια δημοσιογράφο για άσχετο θέμα. Ξεκινώντας την εκπομπή, ήταν η εβδομάδα η μετά τα Θεοφάνια, μου είπε: «Πριν ξεκινήσουμε την εκπομπή μας θέλω να σας θέσω ένα προσωπικό μου ερώτημα. Χθες το απόγευμα είχαν έλθει στο σπίτι μου μερικές φίλες για να πιούμε καφέ. Συνειδητοποιήσαμε όλες ότι οι γιορτές είχαν περάσει και εμείς δεν είχαμε καταλάβει σχεδόν τίποτα. Κάναμε ένα απολογισμό και διαπιστώσαμε ότι και οικονομικά και ψυχολογικά και πνευματικά ήμασταν χαμένες και μάλιστα νοιώθαμε μία κατάθλιψη να μας βαραίνει. Πείτε μου κάτι γι΄ αυτό! Την ερώτησα πως πέρασε τα Χριστούγεννα και μου είπε ότι την παραμονή το βράδυ μαζί με κάποιες φιλικές οικογένειες είχαν πάει σε κάποιο κέντρο και γύρισαν σχεδόν ξημερώματα. Την ρώτησα εάν είχαν πάει στην Εκκλησία και μου απάντησε αρνητικά. Της ζήτησα να σκεφθεί τι σχέση είχαν όλα αυτά με τα Χριστούγεννα. Σε ποιους χώρους από αυτούς που πήγε, συνάντησε τον Χριστό. Γιατί θεωρεί ότι γιόρτασε τα Χριστούγεννα. Της εξήγησα ότι οι εορτές έχουν από μόνες τους μία προσδοκία χαράς και όταν οι γιορτές περνάνε και τη χαρά αυτή δεν την ζούμε, γιατί τις εορτάζουμε με λάθος τρόπο, τότε μετά τις εορτές η κατάθλιψη μας γίνεται μεγαλύτερη γι΄ αυτό αυτοί που μετά τις εορτές έχουν την μεγαλύτερη πελατεία είναι οι ψυχίατροι. Ξεκίνησα στο ερώτημά σας από ένα περιστατικό αρνητικό για να καταλήξω στη θέση: Τα Χριστούγεννα είναι μια εορτή της Εκκλησίας και δεν μπορούμε να τη ζήσουμε παρά μόνο στην Εκκλησία. Έξω από την Εκκλησία τα Χριστούγεννα δεν λένε τίποτα στον άνθρωπο. Τα Χριστούγεννα είναι το συγκλονιστικότερο γεγονός της ιστορίας. Η ιστορία τέμνεται στα δύο στην προ και μετά Χριστόν εποχή. Ζω μετά Χριστόν σημαίνει ότι ζω μαζί με το Χριστό. Τα μεγάλα γεγονότα ή τα καταλαβαίνουμε και επηρεάζουν τη ζωή μας ή δεν τα καταλαβαίνουμε και μας ξεπερνάνε και μένουμε στην πνευματική μας φτώχεια. Ζω βιωματικά τα Χριστούγεννα σημαίνει ότι τα ζω μέσα στην Εκκλησία. Προετοιμάζομαι με τη νηστεία, ψηλαφώ με το δικό τους φως τον κόσμο σήμερα, εκκλησιάζομαι και μάλιστα την ημέρα των Χριστουγέννων, αφήνω την καρδιά μου να γλυκαθεί από τους γλυκύτατους και θεολογικότατους ύμνους των Χριστουγέννων, μετατρέπω την καρδιά μου σε φάτνη όπου δια της Θείας κοινωνίας ανακλίνεται ο αχώρητος θεός και έτσι επιστρέφω στο σπίτι για να ζήσω τα έθιμα όχι σαν ξεκάρφωτες συνήθειες, αλλά σαν συνέχεια της ουσιαστικής βιώσεως των Χριστουγέννων. Τα Χριστούγεννα δεν σημαίνουν κατανάλωση, αλλά σοβαρότητα και προβληματισμό. Τα Χριστούγεννα για μια ακόμη φορά στέλνουν το μήνυμα σ΄ ένα κόσμο που παραπαίει. Η σωτηρία του κόσμου και του ανθρώπου είναι έργο της αγάπης του Θεού και όχι των δικών μας ικανοτήτων. Η κένωση-ταπείνωση του Θεού είναι η μοναδική οδός για το σύγχρονο άνθρωπο για να βρει τον χαμένο εαυτό του και να συναντήσει αγαπητικά τον συνάνθρωπο του.


12

ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Σκέψεις για την ανάπτυξη της περιοχής μας στα πλαίσια της σημερινής εγχώριας και διεθνούς πραγματικότητας » Η κεντρικότητα του Δήμου Ελλησπόντου » Ο Τοπικισμός ως Αναπτυξιακή Πρόταση

Η

περιοχή της Κοζάνης κατέχει μια σημαντική θέση στην ιστορία της ανθρωπότητας. Έχουν διαδραματιστεί σ’ αυτήν γεγονότα που επηρέασαν τη διαμόρφωση της πλανητικής πραγματικότητας. Εννοώ ότι από εδώ ξεκίνησε η Μακεδονική παρουσία, ότι πολλοί οικισμοί αποτέλεσαν σημαντικές πόλεις- πρωτεύουσες τα χρόνια των Μακεδόνων και των Ρωμαίων, από όπως επίσης αποτέλεσε πόλη-κέντρο της βυζαντινής-κομνήνιας αναγέννησης, από τον 11o έως 14o αιώνα, που επηρέασε και την Δυτική αναγέννηση. Ότι πολλοί οικισμοί της αποτέλεσαν κέντρα της αυγής του βαλκανικής αναγέννησης στα 1750 περίπου και κέντρα των επαναστατικών πρωτοβουλιών στην επανάσταση του 21 και τους μακεδονικούς αγώνες. Σήμερα έχουν απωλέσει τη δυνατότητα να έχουν μια κάποια κεντρικότητα στην εθνική και διεθνή πραγματικότητα. Για να μιλήσουμε όμως για το μέλλον της περιοχής μας, πρέπει πρώτα να προσδιορίσουμε αυτές τις πραγματικότητες. Η πρώτη είναι ο αθηναϊσμός, δηλαδή η μεγάλη βαρύτητα που έχει η πρωτεύουσα στην οικονομική, ιδεολογική και οικιστική συγκρότηση της ελληνικής πολιτείας. Η Αθήνα δεν την εκπροσωπεί απλά, αλλά την υποκαθιστά και την απορροφά Επόμενα, αν θέλει κάποιος να ασχοληθεί σοβαρά με την πόλη του, αν θέλει να την δει να επιστρέφει στην ιστορία της Ελλάδας, της Ευρώπης και του κόσμου, ως πρωταγωνίστρια και όχι ως κακόμοιρη αθηναϊκή συνοικία, πρέπει να αναζητήσει στις σχέσεις της με την Αθήνα, το χαμένο κύρος, τις χαμένες πρωτοπορίες και τον πλούτο της πόλης του. Γιατί οι ψυχές και ο πλούτος των πόλεων μας ρέουν εδώ και 175 χρόνια για να φτιαχτεί μια μεγάλη σε έκταση, κύρος και δύναμη πόλη-πρωτεύουσα. Κατά αρχάς πρέπει να θέσουμε το εξής ερώτημα: πόσο δημοκρατική μπορεί να είναι μια πολιτεία που το μισό του πληθυσμού της είναι συγκεντρωμένο σε μία μόνο πόλη; Η Δημοκρατία για να αναπτυχθεί προϋποθέτει τις πόλεις όχι την ισχυρή πρωτεύουσα. Σε συνθήκες έθνους-κράτους προϋποθέτει την ισοτιμία δικαιωμάτων ανάμεσα στις πόλεις, δηλαδή την δυνατότητα να συμβούν δραστηριότητες εθνικής σημασίας και σε άλλες πόλεις πέρα από την πρωτεύουσα. Εδώ όμως έχουμε κράτος-πρωτεύουσα Η δεύτερη πραγματικότητα είναι η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας και οι νέες τεχνολογίες στις επικοινωνίες και τις μεταφορές. Το παγκόσμιο πλαίσιο έχει μια διπλή επίδραση στο μέλλον των τοπικών κοινωνιών. Μια αρνητική, επειδή η νέα διεθνής άρχουσα τάξη των λεγόμενων golden-boys, των χρηματιστών και των πολυεθνικών εταιρειών, χρειάζεται μερικές μεγαλουπόλεις από τις οποίες θα ασκεί την διεθνή εξουσία της,

του

ΘΕΟΦΙΛΟΥ ΧΑΡ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

ευνοεί τον αθηνοκεντρισμό. Η Αθήνα προορίζεται να αποτελέσει, λόγω του προηγούμενου ιστορικού της κύκλου, μια από τις πόλεις-σταθμούς της. Αυτό όμως συνεπάγεται εντατικοποίηση του υλικού και ιδεολογικού γιγαντισμού της, με πρόσχημα τον ανταγωνισμό με τις άλλες μεσογειακές μεγαλουπόλεις, όπως Κάιρο, Κωνσταντινούπολη κλπ, που διεκδικούν ρόλο πόλεων -σταθμών της παγκοσμιοποίησης και επόμενα θα επιταχύνει την υποβάθμιση των πόλεων και περιφερειών μας. Αυτές τις τάσεις τις διακρίναμε στην περίπτωση της Ολυμπιάδας του 2004. Από την άλλη έχουν μια θετική επίδραση γιατί η παγκοσμιοποίηση και οι νέες τεχνολογίες απελευθερώνουν τις μικρές τοπικές κοινωνίες από τους περιορισμούς της κεντρικής εξουσίας και τις δίνουν τη δυνατότητα να συνάπτουν απευθείας εμπορικές και πολιτιστικές ανταλλαγές. Οι λεγόμενοι μικροί Δήμοι όπως είναι ο δικός μας μπορούν να έχουν ανοικτή ανταπόκριση με εντός και εκτός συνόρων πόλεις ή επιχειρήσεις, να προσελκύσουν επενδυτές και αγοραστές και να διαμορφώσουν την εθνική και παγκόσμια εικόνα τους μέσω του διαδικτύου. Και μπορεί ο νομός Κοζάνης να γίνει ελκτικός, γιατί τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που προσφέρει ενισχύονται από μια προστιθέμενη αξία, την ιστορική, που είναι μια ανέξοδη διαφήμιση και τα καθιστά αναγνωρίσιμα και θελκτικότερα στην παγκόσμια αγορά Αλλά όλα αυτά προϋποθέτουν πολιτικούς, διανόηση και επιχειρηματίες που δεν θα είναι επιρρεπείς στην παραδοσιακή έλξη των αθηναϊκών θεσμών, αλλά αφοσιωμένοι στους τοπικούς θεσμούς και υποθέσεις. Για την περιθωριοποίηση του νομού μας την αναπτυξιακή καχεξία και την οικολογική του πτώση δεν φταίνε μόνο τα πρόσωπα που διοικούν, αλλά φταίει και μια νοοτροπία που κληρονομήσαμε από τον αθηναϊσμό, δηλαδή, να μην έχουμε μνήμη και άρα αγάπη για τον τόπο μας. Οι σύγχρονοι Έλληνες μάθαμε να ζούμε χωρίς τον ιδιαίτερο τόπο μας, αλλά δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς την Αθήνα, τους ανθρώπους της, τις εικόνες, τα σύμβολα και τα μνημεία της. Ζούμε ετεροπροσδιοριζόμενοι, με εικόνες, θέματα και πρόσωπα που δεν παράγει το δικό μας άμεσο περιβάλλον. Αυτά είναι τα αποτελέσματα του αθηναϊσμού, δηλαδή τοπικές κοινωνίες κινούμενες στο περιθώριο της εθνικής ζωής. Χρειαζόμαστε να ενδοσκοπήσουμε τα μέγιστα, ακριβώς γιατί είμαστε σε μια φάση παγκοσμιοποίησης, διαφορετικά θα πορευθούμε

σαν θεατές, χωρίς ταυτότητα και αυτοπεποίθηση. Χρειαζόμαστε μια στροφή στο τοπίο μας, να ξεκλειδώσουμε τα απόκρυφα νοήματά του, τα παραγωγικά του πλεονεκτήματα, την τοπική αρχιτεκτονική και αισθητική. Χρειαζόμαστε βέβαια, έναν τοπικισμό δημιουργικό που θα είναι ανοικτός στα διεθνή πολιτιστικά ρεύματα. Ο τοπικισμός είναι η απάντηση στον αθηνοκεντρισμό και στην ιμπεριαλιστική διάσταση της παγκοσμιοποίησης. Είναι η επιστροφή στον τόπο μας, είναι η αγάπη για τον τόπο μας. Και δεν ισχύουν πλέον οι παλαιές δικαιολογίες ότι φταίνε οι τόποι μας που δεν πάμε καλά. Σωστά σημείωνε ο Καβάφης στο ποίημά του «Η Πόλις» «/Έτσι που τη ζωή σου ρήμαξες εδώ, στην κόγχη τούτη τη μικρή σ’ όλην την γη την χάλασες» υπονοώντας ότι οι άνθρωποι πρέπει να μένουν και να βελτιώσουν τον τόπο που γεννήθηκαν. Αυτό που χαλάει τη ζωή τους είναι κυρίως οι δικές τους επιλογές και όχι οι πατρίδες τους. Υπάρχουν εδώ τόσα πράγματα, τόσοι θεσμοί που όμως δεν ενεργούν με κίνητρο ή έμπνευση την τοπική κοινωνία, το δικό μας τοπίο. Πχ. έχουμε πανεπιστήμιο το οποίο όμως δεν είναι συνδεδεμένο με την τοπική ζωή. Ήδη οι Δήμοι της Κοζάνης έπρεπε να έχουν ένα πλεονέκτημα στην ιστορική, αναπτυξιακή και οικολογική αυτογνωσία της, αλλά δεν την έχουν. Ίσως γιατί το πανεπιστήμιο δεν αλληλοτροφοδοτείται με την τοπική κοινωνία. Είναι κοινός τόπος πλέον η έλλειψη δυναμισμού και κεφιού των τοπικών αυτοδιοικήσεων, που οφείλεται όχι μόνο στις κληρονομιές του αθηναϊσμού, τον καιροσκοπισμό και καριερισμό, αλλά και στην έλλειψη σχεδίου και στρατηγικής σκέψης για την περιοχή τους. Στην Ευρώπη η τοπική αυτοδιοίκηση έχει περάσει σε πρωτοβουλίες επιχειρηματικές, σε συνεργασία με ομάδες εργαζομένων, ανέργων και επιχειρηματιών. Το πρωταρχικό κεφάλαιο κίνησης έχει γίνει η ίδια ή πόλη ή ο οικισμός. Πρέπει να ξαναζωντανέψουμε την προβληματική της κοινωνικοποιημένης μορφής επιχειρηματικής δράσης. με βασικό μέτοχο τούς Δήμους ή τη Νομαρχία. Ο τοπικισμός, ως αναπτυξιακή πρόταση δεν είναι τίποτε άλλο παρά η ανακάλυψη της κεντρικότητας των πόλεών μας. Αυτό το αξίωμα μας οδηγεί στο δεύτερο ερώτημα που μπορεί να τεθεί στην κουβέντα μας: ποια είναι εκείνα τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που αναδεικνύουν την κεντρικότητα του Δήμου μας ή του Νομού μας στο εθνικό σύστημα Ελλάδα και το περιφερειακό ΒαλκάνιαΕυρώπη-Ανατολική Μεσόγειο; Υπάρχουν δραστηριότητες εθνικής σημασίας, που είναι καλλίτερα για το έθνος να χωροθετηθούν και να συντονιστούν από τις πόλεις της Κοζάνης; Η ανακάλυψη αυτών των δραστηριοτήτων-πρωτοπορίας είναι το ζητούμενο για τις τοπικές ηγεσίες, τους επιστήμονες και τη διανόηση. Βέβαια σήμερα, το συγκριτικό πλεονέκτημα του Δήμου Ελλησπόντου μετά τη ολοκλήρωση της Εγνατίας οδού βρίσκεται στην γεωγραφική του θέση. Θέση που στις μέρες μας μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός απογείωσης, ως επενδυτικό κεφάλαιο, ως πόλος έλξης κατοίκησης και κατανάλωσης. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του νομού Κοζάνης τον προηγούμενο αιώνα καθορίστηκαν από μερικές θεμελιώδεις παρεμβάσεις του ελληνικού κράτους. Η πρώτη ήταν η αξιοποίηση του λι-


ΑΝΑΠΤΥΞΗ

13

> Σκέψεις για την ανάπτυξη της περιοχής μας στα πλαίσια της σημερινής εγχώριας και διεθνούς πραγματικότητας γνίτη και η ανάδειξη όχι μόνον της εθνικής αλλά και της βαλκανικής ενεργειακής κεντρικότητας της περιοχής μας και η δεύτερη η αποκατάσταση των προσφύγων της ποντιακής γενοκτονίας και της μικρασιατικής καταστροφής. Αυτά συνόψισαν μαζί με δύο ακόμη θεμελιακές επεμβάσεις που έγιναν αργότερα όπως το φράγμα-λίμνη του Πολυφύτου και την Εγνατία οδό μια ιστορική τομή για την ευρύτερη περιοχή μας, μετασχημάτισαν θεμελιακά το φυσικό και οικιστικό τοπίο και αύξησαν το βιομηχανικό και αγροτικό πλεόνασμα, πάνω στο οποίο στηρίχθηκε μια μικρή άμυνα απέναντι στον αθηναϊκό συγκεντρωτισμό. Ήταν από τις καλές στιγμές αυτού του κράτους παρ’ όλες τις παρενέργειες ανθρωπιστικές (καταστροφή παραδοσιακών οικισμών, άνιση διανομή του πλούτου που παράγει η περιοχή μας) και οικολογικές που προξένησαν. Σήμερα έργα που μπορούν να σηματοδοτήσουν τέτοιου επιπέδου αλλαγές, αλλά και να διορθώσουν τις παρενέργειες των προηγούμενων μεγάλων έργων είναι ο εξωραϊσμός των ιστορικών οικισμών της περιοχής σε συνδυ-

ασμό με μια πολιτική επιστροφής των ανθρώπων τους. Η αισθητική βελτίωση της περιοχής μας και οι επιχειρήσεις αποκατάστασης της ιστορικής της ταυτότητας-ιδιαιτερότητας θα αποτελέσουν το σημαντικότερο κίνητρο για βιοτεχνικές επενδύσεις, επισκεψιμότητα και κατοίκηση. Βέβαια υπάρχει και μια αντικειμενική δυσκολία επανάκτησης της κεντρικότητας του νομού μας: η ισχυρή έλξη του κέντρου της Θεσσαλονίκης. Υπάρχει, όμως σήμερα, ένα οικονομικό μέγεθος που μπορεί να αντιστρέψει τη φορά της αστικοποίησης. Το μέγεθος αυτό λέγεται περιβαλλοντικό κόστος. Η μέχρι σήμερα πολιτική μας οικονομία δεν το έπαιρνε σοβαρά υπ’ όψη στις διαδικασίες χωροθέτησης. Δραστηριότητες, όπως νοσοκομεία, πανεπιστήμια, μεταφορές, μεγάλα σούπερ μάρκετ, επαγγελματικοί και κρατικοί οργανισμοί. συμφέρει πλέον, αν συνυπολογίσουμε και το κόστος αναπλήρωσης του περιβάλλοντος, να μεταφερθούν σε μικρότερα αστικά κέντρα. Όσον αφορά την περιοχή μας, που η Εγνατία οδός την κατέστησε ενδιάμεσο κόμβο δύο περιφερει-

ακών αστικών κέντρων όπως Κοζάνης και Βέροιας, μπορεί να αποτελέσει περιοχή έλξης μιας σειράς από δραστηριότητων βιοτεχνικού χαρακτήρα κτηνοτροφικής και αγροτικής μεταποίησης, εγκαταστάσεων αναψυχής αλλά και νέων μορφών κατοίκησης Αυτό που θα καθορίζει πλέον τις αναπτυξιακές επιλογές θα είναι το ευπρόσιτο και όχι το συμφορημένο. Αν και θεωρώ ότι υπάρχουν οι αντικειμενικές προϋποθέσεις επανάκτησης της κεντρικότητας της περιοχής μας, θεωρώ όμως ότι δεν υπάρχουν οι υποκειμενικές, δηλαδή η πολιτική. Το ζητούμενο είναι η ανάδειξη πολιτικών δυνάμεων που θα κάνουν πρωτεύων ζήτημα της πολιτικής τους την επαναθεμελίωση του ελληνικού κράτους, με βάση τις πόλεις και τις περιφέρειές του. Θεωρώ ότι οι τοπικές κοινωνίες δεν πρέπει να περιμένουν πλέον από τις κεντρικές αντιπροσωπεύσεις, τα κόμματα και τους θεσμούς της Αθήνας. Πρέπει να παλέψουν μόνες τους, με άτομα που πιστεύουν στις δυνατότητες του τόπου τους και μπορούν να αξιοποιήσουν τις αντιφάσεις του συστήματος.

Αλλαγές στο ΕΣΠΑ για τις ΜΜΕ

Ο

πως ανακοίνωσε η υπουργός κ. Κατσέλη, στόχος για το 2010 είναι να διατεθούν στην οικονομία 10,3 δις. ευρώ από το πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύσεων -αύξηση 8,42% σε σχέση με το 2009 ή 4,2% του ΑΕΠ από 3,9% το 2009)- εκ των οποίων τα 7 δισ. ευρώ είναι συγχρηματοδοτούμενες δαπάνες (ΕΣΠΑ) και τα 3,35 δισ. ευρώ από εθνικούς πόρους. Προανήγγειλε επίσης ανακατανομή δαπανών για παραγωγικές αναδιαρθρώσεις και νέες επενδύσεις σε ΑΠΕ, περιβάλλον, υγεία, πολιτισμό, ηλεκτρονική διακυβέρνηση και καινοτομία, ΜΜΕ, εκπαίδευση-κατάρτιση, πολιτισμό, συνδυασμένες μεταφορές, θαλάσσιο τουρισμό και αναβάθμιση λιμένων. Παράλληλα, η υπουργός Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας ανακοίνωσε σαρωτικές αλλαγές σε όλο το φάσμα των επενδυτικών εργαλείων: • Από το 2010 θα ισχύσει νέος επενδυτικός νόμος. Το υπουργείο θα δέχεται αιτήσεις με βάση τον ισχύοντα μέχρι τις 31/12. • Το πρόγραμμα ενίσχυσης Επιστημόνων & Ελεύθερων Επαγγελματιών περικόπτεται δραστικά στα 70 εκατ. ευρώ από 250 εκατ. ευρώ που ήταν ο αρχικός προϋπολογισμός. • Το πρόγραμμα Ενίσχυσης Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων (εμπορικές, μεταποιητικές, τουριστικές υπηρεσίες) προϋπολογισμού 1,05 δισ. θα χωριστεί σε δύο φάσεις.

Συγκεκριμένα και σε ότι αφορά το πρόγραμμα συνολικού ύψους 1,050 δισ. ευρώ για τις ΜμΕ, θα συνεχισθεί το πρόγραμμα με ένταξη μέχρι 500 εκατ. ευρώ (α’ φάση) και ενεργοποίηση του υπολοίπου με νέες προκηρύξεις και νέα κριτήρια όπως η επιδότηση εργασίας (β’ φάση). • Θα γίνει αύξηση μετοχικού κεφαλαίου του ΤΕΜΠΜΕ και θα αλλάξουν τα κριτήρια ένταξης σε αυτό αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο να εντάσσονται σε αυτό επιχειρήσεις οι οποίες δεν θα έχουν κατ’ ανάγκη τρεις κερδοφόρες χρήσεις. καθώς επίσης και αναμόρφωση του προγράμματος του ΕΣΠΑ με κατάργηση πολύπλοκων γραφειοκρατικών διαδικασιών. • Αλλαγές θα υπάρξουν και στους νέους διαγωνισμούς για έργα μέσω ΣΔΙΤ. Τέλος τα 7 δισ. ευρώ από το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος του ΕΣΠΑ θα καλυφθούν αποκλειστικά από κοινοτικούς πόρους. Επίσης η υπουργός σημείωσε ότι μέχρι το 2015 οι διαθέσιμοι προς αξιοποίηση πόροι που απομένουν για ιδιωτικές επενδύσεις από το ΕΣΠΑ, ανέρχονται σε 16 δισ. ευρώ. Η αναθεωρήσει του ΕΣΠΑ θα προωθηθεί ταυτόχρονα με την αναμόρφωση του επενδυτικού νόμου. Η διαφοροποίηση των παρεχόμενων κινήτρων θα βασιστεί σε με νέα κριτήρια, όπως: • Η προαγωγή της καινοτομίας, της εξαγωγικής δραστηριότητας και της πράσινης οικονομίας και επιχειρηματικότητας.

• Η σύνδεση της χορηγούμενης ενίσχυσης με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, εκτός των επενδύσεων εξοικονόμησης ενέργειας, ΑΠΕ, επενδύσεων εξαιρετικά προηγμένης τεχνολογίας και καινοτομίας. • Ορθολογικός σχεδιασμός του χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων με εξάλειψη των παράδοξων κατα-

στάσεων όπου επενδύσεις σε οικονομικά εύρωστους νομούς ενισχύονται με ίδια ποσοστά ή και με μεγαλύτερα σε σχέση με αδύναμους οικονομικά νομούς. • Επιτάχυνση των διαδικασιών εξέτασης των αιτημάτων ένταξης στον αναπτυξιακό νόμο και καταβολής της ενίσχυσης.


14

ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Για μία στρατηγική στα Οπωροκηπευτικά

Ε

ΙΣΑΓΩΓΗ Με τη λήξη των αγροτικών κινητοποιήσεων, επιτρέψτε μου να περιγράψω μια στρατηγική για τον κλάδο των Οπωροκηπευτικών και ιδιαίτερα για τα γιγαρτόκαρπα και πυρηνόκαρπα που αποτελούν το βαρύ πυροβολικό της Ελληνικής γεωργίας. Έργο ιδιαίτερα δύσκολο. Το αντιλαμβάνομαι. Δεν το έλυσαν οι πολυδιαφημισμένες και ακριβοπληρωμένες αγροτικές μελέτες για τις 13 Περιφέρειες που μαζεύουν σκόνη στα ράφια του Υπουργείου. Ακόμη δεν το έλυσε η Επιτροπή των «Σοφών» που συγκρότησε ο προκάτοχος της Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και θα το λύσουν κοινοί θνητοί;. Η παρούσα εισήγηση, δεν φιλοδοξεί να υποκαταστήσει την αναγκαία μελέτη που πρέπει να συνταχθεί από διεπιστημονική ομάδα μετά από ανάλυση των διαθ¬έ¬σιμων στοιχείων και ακρόαση εκπροσώπων των εμπλεκόμενων φορέων. Αντιθέτως, προ¬σπα¬θεί να πείσει με επιχειρήματα για την ανάγκη να υπάρξει μια άλλη θεώρηση στον κλάδο των οπωροκηπευτικών στην εποχή των ανοιχτών αγορών. Πριν προχωρήσουμε στις προτάσεις, να κάνουμε μια παρατήρηση. Το αγροτικό πρόβλημα δεν θα το λύσει από μόνος του κάποιος φορέας ή Υπουργός. Η λύση του σύνθετου αυτού προβλήματος απαιτεί δύο πράγματα, στενά συνδεδεμένα. Την αποκατάσταση κλίματος εμπιστοσύνης και συνεργασίας μεταξύ όλων των εμπλεκομένων φορέων και την ύπαρξη ενός στρατηγικού πλάνου. Και τα δύο απουσιάζουν από καταβολής του Ελληνικού Κράτους. Από το αν τα αποκτήσουμε, σήμερα ή στο εγγύς μέλλον, θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό η επιβίωση και ανάπτυξη του κλάδου των οπωροκηπευτικών, αλλά και των άλλων κλάδων της Ελληνικής γεωργίας. 2. ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ Τα οπωροκηπευτικά, σε σχέση με άλλες καλλιέργειες, έχουν μια σειρά από χαρακτηριστικά που οδηγούν σε πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Αυτά τα χαρακτηριστικά ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τους αγροτοκοινωνιολόγους οι οποίοι ενδιαφέρονται για τις αλληλεπιδράσεις ανθρώπων, κοινωνικών ομάδων, παραγωγικών συστημάτων και φυσικού περιβάλλοντος σε τοπικό, εθνικό και υπερ-εθνικό επίπεδο. Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα για τις συνθήκες που επικρατούν στην Ελληνική γεωργία, είναι: • Επιτρέπουν την απόκτηση μεγαλυτέρου εισοδήματος ανά μονάδα εδάφους, • Έχουν μακροχρόνια παράδοση καλλιέργειας και εμπειρίας, • Παρέχουν καρπούς εξαιρετικής ποιότητας στις εδαφοκλιματικές μας συνθήκες, • Μπορούν να μεταποιηθούν παρέχοντας προστιθέμενη αξία στο προϊόν και απασχόληση στους τοπικούς πληθυσμούς. Ταυτόχρονα, έχουν μερικά συγκριτικά μειονεκτήματα που δεν πρέπει να αγνοηθούν, όπως: • Οι καλλιεργητικές αποφάσεις δεσμεύουν τον παραγωγό για μακρά περίοδο και ενδεχόμενα λάθη έχουν μεγάλο κόστος, • Ο παραγωγός στερείται του εισοδήματος για μια αξιόλογη περίοδο μέχρι την είσοδο της καλλιέργειας σε πλήρη παραγωγή,

• Πολύ μεγαλύτερα έξοδα εγκατάστασης από άλλες καλλιέργειες, και • Το παραγόμενο προϊόν είναι ευπαθές και πρέπει άμεσα να διατεθεί Αυτά τα συγκριτικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, καλείται να υπηρετήσει το Στρατηγικό πλάνο. Στο πλάνο αυτό πρέπει να περιλαμβάνονται όλοι οι φορείς με τις αντίστοιχες δράσεις τους. Πρέπει επίσης να τονιστεί μια άλλη ιδιαιτερότητα του κλάδου των Οπωροκηπευτικών. Η ανάπτυξή του βασίστηκε μέχρι τώρα και εν πολλοίς σε ενέργειες ανεξάρτητων παραγωγών. Για παράδειγμα, η καλλιέργεια της ακτινιδιάς στη χώρα μας οφείλεται σε πρωτοβουλία παραγωγών της Πιερίας οι οποίοι έφεραν τα πρώτα φυτά, τα καλλιέργησαν και τα διέδωσαν. Η καλλιέργεια του μήλου στην Καστοριά οφείλεται σε γουναράδες οι οποίοι είχαν την οικονομική δυνατότητα να πειραματιστούν και να ανταπεξέλθουν στις οικονομικές απαιτήσεις του κλάδου. Τέλος, η επέκταση της ελαιοκομίας, έξω από τις παραδοσιακές της περιοχές, οφείλεται σε πρωτοβουλίες γεωργών μερικής απασχόλησης, ενώ σε εθνικό επίπεδο οι ελαιοπαραγωγοί στην συντριπτική τους πλειοψηφία δεν ασκούν την γεωργία ως κύριο ή αποκλειστικό επάγγελμα. Η ανάπτυξη του κλάδου των οπωροκηπευτικών είναι ένα μεταπολεμικό φαινόμενο. Οι επίσημες στατιστικές της χώρας δεν εμφανίζουν ροδάκινα και αχλάδια την περίοδο 1933-37 ούτε και την περίοδο 1947-49. 3. ΤΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΝΟ Οι δράσεις που θα απαιτηθούν στα πλαίσια του Στρατηγικού Πλάνου στα Οπωροκηπευτικά (ΣΠΟ) θα χρεωθούν σε πέντε φορείς. Στην Πολιτεία, στην Τοπική και Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, στους Έλληνες αγρότες με τους εκπροσώπους τους στο συνεταιριστικό κίνημα και στις τοπικές κοινωνίες. Οι προτάσεις είναι λιτές γιατί υπάρχει στενότητα χώρου. 3.1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ) Το φορτίο που επωμίζεται το Υπουργείο είναι αξιόλογο. Παράλληλα πρέπει να είναι ο πρώτος φορέας που θα υλοποιήσει σειρά μέτρων που θα εξασφαλίσουν τις προϋποθέσεις για την επιτυχία του στρατηγικού πλάνου. Ας δούμε περιληπτικά τις αναγκαίες δράσεις: • Δημιουργία κεντρικών αγορών σε κάθε Νομό από όπου θα πουλιέται ακόμη και το τελευταίο κιλό γεωργικού προϊόντος με δημοπρασία και όχι στα κρυφά και μουλωχτά στο χωράφι. Αυτό το απαρχαιωμένο σύστημα εμπορίας πρέπει πάραυτα

τoυ

ΓΕΩΡΓ ΊΟΥ Α. ΔΑΟΥΤΟΠOYΛΟΥ Καθ. Γεωπονίας ΑΠΘ daoutop@agro.auth.gr

να εκλείψει. Δεν επιβραβεύει τους καλούς παραγωγούς, καλλιεργεί τη διαφθορά και την αδιαφάνεια και είναι τελείως ασύμβατο με την επιδιωκόμενη ποιοτική βελτίωση της παραγωγής. • Διορισμός Γεωργικών Ακολούθων σε όλες τις μεγάλες αγορές για να τις μελετούν και να στέλνουν αναφορές με στόχο να έχουμε έγκαιρη πληροφόρηση για τη θέση των ανταγωνιστών, τις τάσεις και απαιτήσεις των αγορών με τελικό στόχο να αυξήσουμε τις εξαγωγές μας. • Καθιέρωση ζωνών γεωργικής γης για να παύσει η αυθαίρετη μετατροπή της παραγωγικής γης και να υπάρχει φθηνή γεωργική γη για τις εκμεταλλεύσεις που θέλουν να επεκταθούν. • Αναθεώρηση του καθεστώτος προώθησης και πιστοποίησης των βιολογικών προϊόντων με ένταξη αγροτικών περιοχών και όχι μεμονωμένων παραγωγών. Παράλληλα, πρέπει να υπάρξει μηχανισμός παροχής τεχνικής βοήθειας και καθιέρωση ενιαίου σήματος για ολόκληρη τη χώρα με αυστηρή εφαρμογή ενός εποπτικού μηχανισμού. • Καθιέρωση συστημάτων ελέγχου της Ολοκληρωμένης Παραγωγής για να εκλείψει η αυθαίρετη εν πολλοίς εφαρμογή της και να υπάρχει δυνατότητα εντοπισμού του αγροκτήματος σε περίπτωση ανίχνευσης υπολειμμάτων. • Ενίσχυση δράσεων που προάγουν την αειφορική γεωργία (ενσωμάτωση υπολειμμάτων και όχι καύση, αντικατάσταση σπάταλων αρδευτικών συστη¬μάτων, επιδότηση μηχανημάτων που προάγουν την αειφορία (καταστρο¬φείς, υπεδάφιοι καλλιεργητές, κ.ά), λιπάνσεις μετά από εδαφολογική ανάλυση)). • Ενίσχυση των φορέων και των μηχανισμών ελέγχου των εισαγόμενων προϊόντων για την αποτελεσματική καταπολέμηση της Ελληνοποίησης. 3.2 ΤΟΠΙΚΕΣ ΚΑΙ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΕΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΕΙΣ Οι τοπικές, αλλά κυρίως οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις των περιοχών όπου τα οπωροκηπευτικά αποτελούν την κύρια παραγωγική κατεύθυνση, έχουν να παίξουν έναν πολύ αξιόλογο ρόλο στο στρατηγικό πλάνο. Βέβαια, τα μέχρι τώρα πεπραγμένα τους, με ελάχιστες εξαιρέσεις, δεν έχουν πείσει τους ανθρώπους που στήριξαν τις νέες πο-


ΑΝΑΠΤΥΞΗ λιτικές των αυξημένων αρμοδιοτήτων τους. Οι μικροπολιτικές αντιλήψεις οδήγησαν στο τέλμα τόσο τις γεωργικές υπηρεσίες όσο και τις προοπτικές μακροχρόνιας και μάλιστα αειφορικής ανάπτυξης στο χώρο της γεωργίας. Στα πλαίσια του στρατηγικού πλάνου πρέπει να αναλάβουν μια σειρά από δράσεις, όπως: • Ανασύνταξη των Διευθύνσεων Γεωργίας και μετατροπή τους σε κυψέλες ενημέρωσης, προβληματισμού και υλοποίησης μέτρων αγροτικής πολιτικής από λέσχες μικροπολιτικής. Πρόσληψη ειδικού προσωπικού υψηλής κατάρτισης. • Συμμετοχή της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης και του Συνεταιριστικού Κινήματος στην επιλογή των ερευνητικών θεμάτων των Κέντρων Γεωργικής Έρευνας από τον παραπαίοντα ΕΘΙΑΓΕ και μετατροπή τους σε χώρους έρευνας των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η γεωργία του κάθε Νομού. Η μελέτη νέων ποικιλιών, νέων καλλιεργειών, τα θέματα της συμβατότητας υποκειμένων και ποικιλιών στις διάφορες εδαφοκλιματικές συνθήκες είναι πολύ σοβαρά θέματα για να τα αναθέσουμε σε ιδιωτικά φυτώρια μη ελεγχόμενα ή σε ξένους επιχειρηματικούς ομίλους που εισάγουν καλλιέργειες και συνάπτουν συμβόλαια με παραγωγούς. Παράλληλα την ευθύνη της εποπτείας πρέπει να αναλάβουν οι πλησιέστερες Γεωπονικές Σχολές της χώρας. Μόνον έτσι, μαζί με τις Γεωργικές Εφαρμογές, θα στηρίξουν, όπως και στο παρελθόν, το έργο των αγροτών, σε κάθε γωνιά του Ελληνικού χώρου; • Δημιουργία σε όλους τους χώρους άφιξης ημεδαπών και ξένων επισκεπτών (αρχαιολογικοί χώροι, λουτροπόλεις, πολιτιστικές εκδηλώσεις, χιονοδρο¬μικά κέντρα, αεροδρόμια, αυτοκινητόδρομους, θρησκευτικά μνημεία, κ.ά.) καλαίσθητων χώρων πώλησης των εκλεκτών τοπικών προϊόντων του Νομού. • Καθιέρωση της διοργάνωσης αγροτικού συνεδρίου κάθε 2-4 χρόνια με τη συμμετοχή επιστημόνων και εκπροσώπων τοπικών φορέων που εμπλέ¬κο¬νται στη γεωργική παραγωγή, μεταποίηση και εμπορία των οπωροκηπευτικών. • Επαναφορά των λαϊκών εβδομαδιαίων αγορών στον παραδοσιακό τους ρόλο. Στους παραγωγούς και στα τοπικά προϊόντα και όχι στους μικροεμπόρους και στα εισαγόμενα. Καθιέρωση μάλιστα της λειτουργίας τους τις απογευματινές ώρες για να διευκολύνονται παραγωγοί και καταναλωτές. • Προσθήκη στην ιστοσελίδα της Νομαρχίας πληροφοριών (σε 2 τουλάχιστον γλώσσες) για τα εκλεκτά προϊόντα του Νομού και τις διευθύνσεις των καλύτερων αγροτικών επιχειρήσεων που τα παράγουν. Στον ίδιο χώρο μπορεί να υπάρχουν αγγελίες για εμπορικές δοσοληψίες. 3.3 ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ Το βάρος που αναλογεί στο συνεταιριστικό κίνημα είναι αξιόλογο. Ταυτόχρονα όμως αποτελεί και μια πρόκληση και μια, αν θέλετε, ευκαιρία να επιλύσει σε μακροχρόνια βάση τα προβλήματά του. Παρά το γεγονός ότι το Συνεταιριστικό Κίνημα βρίσκεται σε μια περίοδο παρακμής που δε φαίνεται να έχει ανακοπεί, η περιοχή που μας φιλοξενεί έχει σήμερα αξιόλογες συνεταιριστικές μονάδες που μπορούν να παίξουν καταλυτικό ρόλο στην ανάληψη δράσεων στα πλαίσια του στρατηγικού πλάνου, όπως: • Κατάργηση σε μια νύχτα όλων των Συνεταιρισμών σφραγίδα, • Δημιουργία νέων συνεταιρισμών (Ιδιαίτερα Συνεταιρισμών Εμπορίας Νέας Γενιάς) με εκλεκτά στελέχη που θα αναλάβουν τη μεταποίηση

της αγροτικής παραγωγής και όχι επενδύσεις σε εμπορικά κέντρα. • Συνένωση των συνεταιριστικών δυνάμεων γιατί στην εποχή της παγκοσμιο¬ποίησης δεν μπορούμε να επιβιώσουμε με μονάδες μεγέθους περιπτέρου!. • Προώθηση της Συνεταιριστικής Εκπαίδευσης που σήμερα είναι ανύπαρκτη, • Απεξάρτηση από τον κομματικό εναγκαλισμό 3.4 ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ Ο αγροτικός κόσμος θα υποστεί τις συνέπειες των σοβαρών προβλημάτων που θα ανακύψουν στον κλάδο στο μέλλον και θα είναι αυτός που θα απολαύσει τους καρπούς μιας εύρυθμης λειτουργίας. Η ευθύνη του είναι πολύ μεγάλη και δεν έχει καμιά δικαιολογία να μην αναλάβει τις αναγκαίες δράσεις. Όταν το 1780, οι αγρότες της Θεσσαλίας δημιουργούσαν μαζί με κεφαλαιούχους τη γνωστή Συντροφιά, είχαν πολύ λιγότερα μέσα από τα σημερινά. Ή μάλλον δεν είχαν τίποτε. Ούτε και την προσωπική τους ασφάλεια σε μια εποχή που όπως λέει ο εθνικός ποιητής «τα έσκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά». • Αρχίστε να ψάχνεστε. Να συζητάτε μεταξύ σας τα προβλήματα. Λίγη αυτοκριτική και αναζήτηση ευθυνών μέσα στον ίδιο σας τον χώρο, θα σας κάνει πολύ καλό. Δεν σας φταίνε όλοι οι άλλοι. Μην ψάχνετε αποδιοπομπαίους τράγους για να ρίξετε το ανάθεμα. Η υποψία ότι μπορεί και εσείς να ευθύνεστε για το πρόβλημα, πρέπει να περάσει από το μυαλό σας. Όσο δεν συνειδητοποιείτε το πρόβλημα, δεν πρόκειται να δούμε άξια λόγου βελτίωση στα αγροτικά θέματα. • Αναζητάτε την πληροφόρηση ενεργητικά και όχι παθητικά. Μην περιμένετε η πληροφορία να έρθει σε σας. Εσείς πρέπει να πάτε σε αυτήν. • Σταματήστε να ψάχνετε για δυναμικές καλλιέργειες. Όλες οι δυναμικές έγιναν προβληματικές και αυτή θα είναι η μοίρα όλων των επόμενων. Το πρόβλημα στη γεωργία δεν είναι τι θα καλλιεργήσω, αλλά πως θα το πουλήσω. • Αποβάλετε παραισθήσεις επίλυσης των προβλημάτων σας, π.χ. Μητρώο Αγροτών. Η γεωργία σήμερα και στα επόμενα χρόνια θα ασκείται όλο και περισσότερο από ανθρώπους που παράλληλα θα ασκούν και άλλες μη γεωργικές δραστηριότητες. • Εκλέξτε μια νέα ηγεσία στο συνεταιριστικό χώρο και μια ενιαία εκπροσώπηση στο συνδικαλιστική σας δράση που θα σας αντιπροσωπεύει

15

για να μην εμφανίζεται η τραγική διάσταση που φάνηκε στις πρόσφατες κινητοποιήσεις. 3.5 Η ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Όλα τα μέλη των τοπικών κοινωνιών, ανεξάρτητα από την επαγγελματική τους απασχόληση πρέπει να σταθούν αλληλέγγυα στα διαδραματι¬ζόμενα στο χώρο της γεωργίας. Όχι μόνο ως καταναλωτές των προϊόντων της, αλλά και ως μέλη μιας κοινωνίας η οποία πρέπει να ευημερεί και να έχει σε ακμαιότητα ένα πλήθος επαγγελματικών ομάδων για τη διασφάλιση της σταθερότητας στην τοπική οικονομία. • Η προτίμηση στα εκλεκτά τοπικά προϊόντα πρέπει να γίνει συνείδηση όλων των μελών των τοπικών κοινωνιών. • Η συμμετοχή σε επενδυτικά σχήματα του αγροτικού χώρου και από μη γεωργούς πρέπει να επιδιωχθεί. Αν τα χρήματα που χάθηκαν στο Ελληνικό χρηματιστήριο την περίοδο 1999-2000 είχαν επενδυθεί στη δημιουργία τοπικών επιχειρήσεων, όχι μόνον δεν θα είχαν χαθεί, αλλά θα είχε αλλάξει η όψη της περιφέρειας. 4. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Όλα αυτά τα χρόνια που διδάσκω, κάνω έρευνα και αρθρογραφώ για θέματα του αγροτικού χώρου συχνά αναρωτιέμαι. Μήπως ζητάμε πάρα πολλά από τους σημερινούς γεωργούς, ιδιαίτερα μετά τη διεθνοποίηση του εμπορίου και την κατάρ¬γη¬ση του προστατευτισμού;. Ίσως και η απόκτηση μεταπτυχιακού διπλώματος σε ένα πολύ γνωστό πανεπιστήμιο να μην είναι αρκετά εφόδια για τον σημερινό γεωργό να ορίσει την πορεία της γεωργικής του επιχείρησης σε αυτόν τον ραγδαία μεταβαλλόμενο κόσμο. Οι συνάδελφοι γεωργο-οικονομολόγοι έχουν εναποθέ¬σει πολλές ελπίδες στις δυνάμεις της αγοράς για τη βελτίωση της αποτελεσματι¬κότητας του γεωργικού τομέα. Συχνά όμως ξεχνάνε ότι τέλειες αγορές δεν υπήρξαν ποτέ στην ανθρώπινη ιστορία παρά μόνον ως θεωρητικές κατασκευές και δεν νομίζουμε πως θα τις φτιάξουμε τώρα. Έχω κουραστεί να ακούω τις λέξεις: μείωση κόστους παραγωγής, αναδιάρθρωση καλλιεργειών, αύξηση παραγωγικότητας. Πολλοί ξεχνούν τις ιδιαιτερότητες της γεωργίας και προσπαθούν να κάνουν το αγρόκτημα εργοστάσιο. Τότε όμως εμφανίζονται διοξίνες, τρελές αγελάδες, μελαμίνη και ότι άλλο μελλοντικό μας σερβίρει αυτή η προσέγγιση στα θέματα της γεωργίας.


16

ΑΝΑΠΤΥΞΗ

“Η οικονομία επιστήμης τινός όνομα έστιν, ώσπερ η Ιατρική και η χαλκευτική και η τεκτονική”

Ε

ισαγωγικές παρατηρήσεις Νομίζω ότι δεν είναι υπερβολή αν ισχυρισθούμε ότι ο σημερινός συνάνθρωπος μας στην Ελλάδα θεωρεί ότι η «οικονομία» γενικά και τα της οικονομίας είναι «φρούτο» αποκλειστικά Δυτικοευρωπαϊκής προελεύσεως. Βέβαια σ’ αυτό δεν φταίει μόνο ο σύγχρονος Έλληνας, αλλά και όλη η σύγχρονη περιρέουσα κοινωνία μας και οι επιλογές του κοινωνικού-πολιτισμικού βίου της. Μεγαλύτερη κατάπληξη προκαλεί όμως το γεγονός, ότι το ίδιο πάνω – κάτω «λογισμικό» διακατέχει και εκείνους (εκτός κάποιων όντως λαμπρών εξαιρέσεων) από τους οποίους θα ανέμενε κανείς την ύπαρξη σχετικών αντισωμάτων ιστορικής επίγνωσης, δηλαδή από τους «διδασκάλους» μας. Με την ενασχόληση με τα προσφάτως πολύ της «μόδας» ερευνητικά πεδία της Γνώσης, της Καινοτομίας αλλά και της (Διανοητικής) Επιχειρηματικότητας ήρθαν στο προσκήνιο, σαν μια άλλη αρχαιολογική ανασκαφή, τα έργα κάποιων αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων και διανοητών. Πρόκειται για τους Προσωκρατικούς (π.χ. τους Ελεάτες - Veli σήμερα κοντά στο Σαλέρνο της Ιταλίας - Παρμενίδη και Ζήνωνα), τους Σωκρατικούς Πλάτωνα, Αριστοτέλη και Ξενοφώντα, αλλά και του ίδιο το Σωκράτη. Χωρίς αμφιβολία οι προαναφερθέντες είναι πασίγνωστοι σε όλο τον κόσμο, ως «φιλόσοφοι». Δεν είναι όμως γνωστοί για τις οικονομικές σκέψεις και τοποθετήσεις τους, δεν τους γνωρίζουμε δηλαδή σαν τους «οικονομολόγους» της αρχαιότητος και μάλιστα με κύρος και ισχύ επιχειρημάτων ως τις ημέρες μας. Όλοι τους είναι πρωτοπόροι στους τομείς της ευρύτερης οικονομικής σκέψης και καθένας από αυτούς έχει και την «πατρότητα» κάποιων συγκεκριμένων οικονομικών σκέψεων, δογμάτων και θεωριών. Γενικά μπορούν να θεωρηθούν όλοι τους τουλάχιστον ως οι πρώτοι «διδάξαντες» την «οικονομία», αν όχι ως οι «πατέρες της οικονομίας», όπως αυτό λέγεται για τον Αδάμ Σμιθ. Πλάτων Όσο για τον μαθητή του Σωκράτη Πλάτωνα και πέρα από την λίγοπολύ γνωστή φιλοσοφία του των ιδεών μπορούμε να πούμε ότι είναι ο κατ’ εξοχήν φιλόσοφος η «οικονομο-

Απόλυτα συνεπής στις τοποθετήσεις του ο Πλάτων διατυπώνει και την σχετική θεωρία του για το νόμισμα, ως έχοντος συμβολική, αντικειμενική η εξωγενή αξία και όχι μεταλλική, εσωτερική η ενδογενή αξία. Έτσι ο Πλάτων είναι ο πρώτος που υιοθετεί την συμβολική, αντίχρηματιστική και αντί-ηδονιστική θεωρία της μη μεταλλικής αξίας του χρήματος. Παρόλο που ο Πλάτων φαίνεται να αποκρούει την είσπραξη τόκου για δανεισθέντα κεφάλαια δεν αντίκειται πλήρως στο θεσμό αυτό, καθώς θεωρεί εύλογο να καταβάλλεται τόκος ενός οβολού το μήνα δια μια δανεισθείσα δραχμή. Είναι νομίζω περιττό να ιονισθεί ότι η κιβδηλεία νομίσματος για τον Πλάτωνα ήταν «κόκκινο» πανί. Συνοψίζοντας μπορούμε να πούμε ότι η οικονομική σκέψη του Πλάτωνα περιστρέφεται πάντα γύρω από το θέμα της «ηθικής τάξεως» της Πολιτείας. Είναι τα σαφή όρια και περιθώρια μέσα στα οποία κάθε άτομο και κάθε ατομικό συμφέρον μπορούν να δρουν και να αντιδρούν.

λόγος» της κοινοκτησίας. Ο Πλάτων λοιπόν φθάνει σε σημείο να διατυπώνει επαναστατικές για την εποχή του θέσεις. Φρονεί ότι η σύλληψη της «Πολιτείας», ως κοινωνικού-οικονομικού-πιιλτικού φαινομένου, είναι τόσο μεγάλη, που μόνο λίγοι και όντως «φιλόσοφοι» μπορούν να την ενστερνισθούν. Ο κοινός άνθρωπος συνεχίζει είναι άπληστος με ροπή προς την «χρηματιστική», δηλαδή το κυνήγι του χρήματος για το χρήμα (ηδονισμός). Η δε σχετική παρατήρηση του, «ότι «πας γάρ ο τ’ επί γης και υπό γης χρυσός αρετής ουκ αντάξιος» μας παραπέμπει στο ευαγγελικό χωρίο «τι δε ωφελήσει άνθρωπο εάν… την ψυχήν αυτού απωλέσει;». Θέλει σε κάθε περίπτωση το πρωτείο της αρετής και όχι των χρημάτων και δια αυτό λέγει « …χρημάτων επιμέλειαν … ειρήκαμεν ως χρη τελευταίον τιμάν» . Η προσήλωση του στο ιδεώδες της αρετής, της ευνομίας και της δικαιοσύνης προσλαμβάνει τέτοιες διαστάσεις, ώστε να μην διστάζει να θεωρεί άτοπο να ιδρύεται η «Πολιτεία» εγγύς της θαλάσσης. Διότι έτσι

του

ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Γ. ΜΑΥΡΙΔΗ Δρ. Καθηγητή & Προϊστ. του Τμήματος Χρηματοοικονομικών Εφαρμογών στο ΤΕΙ Δ.Μ. στη Κοζάνη

θα αποφεύγεται το καπηλικόν εμπόριον, δηλαδή το λιανικό η μικρεμπόριο , που κατά τον Πλάτωνα ευθύνεται για την κατάπτωση των ηθών των πολιτών . Είναι όμως της γνώμης ότι ο θεσμός του εμπόρου και δη του μεγαλέμπορου είναι απαραίτητος για την Πολιτεία, διότι «μένοντες αυτούς περί την αφοράν… αντ’ αργυρίου αλλάξασθαι…όσοι τι δέονται πριάσθαι» . Από την άλλη μεριά διατυπώνει ως πρώτος στην παγκόσμια οικονομική ιστορία την σκέψη του καθορισμού των τιμών των αγαθών από την Πολιτεία. Γίνεται δηλαδή ο πρόδρομος του «σοσιαλιστικού» συστήματος της «κεντρικής διακυβέρνησης» με πρωταρχικό όμως σκοπό την διατήρηση της αρετής και την αποφυγή της κερδοσκοπίας (χρηματιστικής).

Αριστοτέλης Αν ο Πλάτων «πέρασε» στην ιστορία της οικονομικής σκέψης ως ο «πατέρας» της κοινοκτησίας, ο αντάξιος μαθητής του Αριστοτέλης κατέχει κατ’ αρχάς την πατρότητα της ιδιοκτησίας, αλλά και μια σειρά άλλων «πρωτιών» και πατροτήτων. Είναι ο κατά εξοχήν κολοσσός της ανθρώπινης διάνοιας, που μόνο ο Μ. Βασίλειος μπορεί να σταθεί πάνω από αυτόν. Οι κυριότερες οικονομικές του σκέψεις ευρίσκονται στα έργα του «Πολιτικά», «Ηθικά Νικομάχεια», «Ρητορική», «Οικονομικά» και «Ρητορική προς Αλέξανδρον». Τα έργα του Αριστοτέλη και η οικονομική του σκέψη ήρθαν στην Ευρώπη μέσω των αραβικών επιδρομών. Άραβες και Εβραίοι διανοούμενοι έκαναν τον Αριστοτέλη γνωστό στην σημερινή Δυτική Ευρώπη, διότι μέχρι τότε (περί το 1100 μ. Χ. περίπου) μόνο ο Πλάτων ηταν γνωστός, ο οποίος και «εγκαταλείφθηκε» άρδην από τους διανοούμενους του Μεσαίωνα και δη των Σχολαστικών. Αυτοί αναβίβασαν την «ηθική τάξη» των Σωκρατικών σε ασκητικό «δόγμα» και έτσι προκάλεσαν την αντίδραση των «Εμποροκρατών», οι οποίοι υιοθέτησαν για πρώτη φορά στην ιστορία του κόσμου την ανατροπή του ποιοτικό «ηθικού κανόνα» (αρετή, δικαιοσύνη, ηθική) και


17 τον αντικατέστησαν με τον ποσοτικό υλικό η υλιστικό χρηματιστικό κανόνα (πληθυσμός, πλούτος, δύναμις), του οποίου τις συνέπειες βλέπουμε ακόμη και σήμερα σαν ανταγωνισμό Οικονομίας (πραγματική οικονομία) και Χρηματιστικής (χρηματιστηριακή οικονομία). Βέβαια αυτό οφείλεται και στο γεγονός ότι οι Σχολαστικοί ακολούθησαν τον Αριστοτέλη και στην άποψη του για την δημιουργία του κόσμου, όπου δηλαδή οι θεοί δημιούργησαν τον κόσμο και οι θνητοί κάνουν χρήση των παρεχομένων αγαθών (πόρων) της φύσεως. Τα προκύπτοντα δε αγαθά της παραγωγικής η μετασχηματιστικής διαδικασίας διαιρεί ο Αριστοτέλης σε ποιητικά όργανα (μέσα παραγωγής)

και πρακτικά (μέσα κατανάλωσης). Ο Αριστοτέλης είναι αυτός που πρώτος ασχολήθηκε εμβριθώς με φαινόμενα της Οικονομικής και διατύπωσε συν τοις αλλοις και την θεωρία της Αξίας (Value Theory), διακρίνοντας χρηστική (“οικείαν χρησιν”) και ανταλλακτική (“αλλαγης ενεκεν”) αξία αγαθών . Με βάση αυτές τις απόψεις στην περίπτωση «της ιδίας χρήσης» η ωφέλειας (utility) ως κύριου κριτήριου αποτίμησης των αγαθών, διατυπώθηκε η θεωρία της Ωφελιμότητας (Utility Theory), αλλά και της Ελαστικότητας της Ζήτησης (Νόμος Ζήτησης) . Θέτοντας πάλι ως κύριο κριτήριο το ιστορικό κόστος ύλης / εργασίας στην δεύτερη περίπτωση,

έγινε ο πρόδρομος του Ιστορικού Υλισμού (Κουμμουνιστικό Μανιφέστο) του Καρόλου Μαρξ. Η διαφορά μεταξύ των θέσεων του φιλοσόφου και των συγχρόνων «ερμηνευτών του (είτε της υποκειμενικής αξίας, είτε της αντικειμενικής αξίας) έγκειται στην «εστίαση» των οικονομικών φαινομένων, καθώς ο Αριστοτέλης (χαρακτηριστικό και αυτό της αρχαίας ελληνικής σκέψης) δεν βλέπει τα φαινόμενα τμηματικά, ξεκομμένα, αλλά λειτουργικά και τελεολογικά. Έτσι πέρασαν οι ιδέες του Αριστοτέλη στην οικονομική σκέψη και διαμόρφωσαν το καπιταλιστικό μοντέλο αγοραστικής συμπεριφοράς ως υποκειμενική (subjective) και το

μαρξιστικό μοντέλο παραγωγής ως αντικειμενική (objective) αξία εργασίας ή εργατικής υπεραξίας (MehrWert Theorie). Ο Αριστοτέλης είναι και ο πρώτος που εισήγαγε τα μαθηματικά στην οικονομική σκέψη, όταν διατύπωσε την αρμονική τιμή των αγαθών . Σε πολλά σημεία οι θέσεις του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη αν δεν είναι ταυτόσημες συμβαδίζουν σχεδόν συμπληρωματικά και όχι ανατρεπτικά. Έτσι ο Αριστοτέλης έχει πάνω-κάτω την ίδια άποψη για την αντίφαση μεταξύ ποριστικής Οικονομίας και ηδονιστικής Χρηματιστικής , πλην όμως θεωρεί ότι η ατομική ηδονή είναι και το ελιξίριο της ζωής. Συνεχίζεται …

Η γλώσσα του σώματος στον εργασιακό χώρο του

ΚΩΣΤΑ ΣΤΑΜΚΟΥ Διευθυντή της «Business Seminars»

Π

ώς μπορεί ο αποδέκτης να αποκομίσει μεγαλύτερο ποσοστό του μηνύματος από τη μη λεκτική μας επικοινωνία και όχι από τα λόγια μας. Πολλοί από εμάς έχουν ακούσει ότι το μεγαλύτερο ποσοστό του μηνύματος που τελικά φτάνει στον αποδέκτη μεταδίδεται από τη μη λεκτική μας επικοινωνία και όχι από τα λόγια μας. Σωστά! Κάποιοι, μάλιστα, πιστεύουν ότι μπορούμε να ελέγξουμε τη γλώσσα του σώματός μας, μεταδίδοντας το μήνυμα που επιθυμούμε. Λάθος! Μπορούμε να ελέγξουμε κάποιες ή και αρκετές από τις κινήσεις μας, αλλά οι υπόλοιπες θα μας «προδώσουν». Για μία σωστότερη ανάλυση των σημάτων της μη λεκτικής επικοινωνίας ξεκινούμε ως εξής: Α. Πρόσωπο Σημαντικά θέματα που αφορούν το πρόσωπό μας είναι: • Το σκέπασμα του στόματος του συνομιλητή μας όταν μας ακούει σημαίνει ότι σκέφτεται πως λέμε ψέματα. • Το σκέπασμα του στόματός μας όταν μιλάμε δείχνει την προσπάθειά μας να αποκρύψουμε στοιχεία. Και αυτό το σήμα εκλαμβάνεται αρνητικά.

• Ο ιδρώτας μας κατά τη διάρκεια μιας σημαντικής συνομιλίας προδίδει ανυπαρξία ελέγχου της κατάστασης από την πλευρά μας, καθώς έχουμε περιέλθει σε δύσκολη θέση. Εκλαμβάνεται αρνητικά. • Βρισκόμαστε σε δυσχερή θέση: όταν τρίβουμε τη μύτη, το πηγούνι ή το αυτί μας τη στιγμή που μιλάμε. Προσοχή: αποφύγετέ τα οπωσδήποτε! • Όταν ακούμε, οι προηγούμενες ενέργειες φανερώνουν σκεπτικισμό ή και δυσαρέσκεια προς το πρόσωπο του συνομιλητή μας. • Η παλάμη που στηρίζει το πρόσωπό μας δείχνει αδιαφορία ή και κούραση. Αν δούμε τον συνομιλητή μας στη συγκεκριμένη στάση είναι καλό να σταματήσουμε και να ανανεώσουμε το ραντεβού μας. • Το κοίταγμα πάνω από τα γυαλιά μιλά για επιθετική από τη μεριά μας διάθεση προς τον απέναντί μας. Β. Κορμός και άνω άκρα Σημαντικά θέματα που αφορούν τον κορμό είναι: • Το σταύρωμα των χεριών του συνομιλητή μας στο στήθος φανερώνει ανάγκη αυτοπροστασίας ή άμυνα. Δεν είναι θετικό σημάδι και πρέπει να προσπαθήσουμε να βρούμε την αιτία του. • Το πιάσιμο και με τα δύο χέρια μιας τσάντας ή ενός ποτηριού δείχνει την αμηχανία μας, καθώς προσπαθεί να κρύψει τα ευαίσθητα σημεία μας, το στήθος και την κοιλιά μας. • Ακάλυπτο στήθος και κοιλιά σημαίνουν ότι δεν έχουμε κάτι να κρύψουμε σε μια συζήτηση, είμαστε ανοικτοί σε προτάσεις και ειλικρινείς σε όσα λέμε. • Το τρίψιμο των παλαμών μεταξύ

τους δείχνει την έξαψή μας και την προσμονή μιας θετικής έκβασης της συζήτησης. Γ. Κάτω άκρα Σημαντικά θέματα που αφορούν τα κάτω άκρα είναι: • Το σταύρωμά τους, αν συνδυάζεται και με σταύρωμα των χεριών, δείχνει κλείσιμο των διαύλων επικοινωνίας. Αποφύγετέ το. • Σταύρωμα μπορεί όμως να υπάρχει επειδή απλώς είναι άβολη η καρέκλα ή έτσι συνηθίζεται. Άρα από μόνο του δεν δείχνει πολλά. Αναζητήστε και άλλα σήματα.

Δ. Αξεσουάρ Σημαντικά θέματα που αφορούν τα αξεσουάρ είναι: • Το απότομο σβήσιμο του μόλις αναμμένου τσιγάρου δείχνει την αρνητική μας διάθεση σχετικά με τα όσα ακούμε εκείνη τη στιγμή. • Το άναμμα του τσιγάρου, η νωχελική διάθεση και το αόριστο κοίταγμά μας προς κάποιο, π.χ., παράθυρο φανερώνουν ότι αυτό που ακούμε μας αρέσει. • Το νευρικό παίξιμο κομπολογιού, στυλό ή κλειδιών φανερώνει την αμηχανία ή και τον εκνευρισμό μας.

‘Όταν οι άλλοι διαφωνούν μεταξύ τους

Α

ν είστε υπεύθυνος για την ομαλή διεξαγωγή κάποιας σύσκεψης και διαπιστώνετε ότι ο τόνος των φωνών υψώνεται, αφού οι συμμετέχοντες διαφωνούν μεταξύ τους, σκεφθείτε τις ακόλουθες λύσεις: • Θυμηθείτε ότι η διαφωνία μπορεί να είναι για καλό. Αν όλοι οι άνθρωποι της εταιρίας σκέφτονταν ακριβώς το ίδιο, τότε η εταιρεία μάλλον δεν θα είχε αναπτυχθεί. • Αναλάβετε το ρόλο του μεσολαβητή. Τραβήξτε μία γραμμή απ΄ άκρη σ΄ άκρη σ΄ ένα χαρτί και σημειώστε τα υπέρ και τα κατά της κάθε άποψης, για να μπορέσουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να δουν καθαρά και τις δύο πλευρές. • Σκεφτείτε την περίπτωση να τερματίσετε τη συζήτηση αν το θέμα είναι ήσσονος σημασίας. Αν, πάλι, τα μέλη της ομάδας πιστεύουν ότι έχει μεγάλη σημασία, δοκιμάστε να βρείτε μία αποδεκτή λύση. • Σκεφθείτε να πείτε στους συμμετέχοντες: «Δεν συμφωνείτε με την πρόταση αυτή, αλλά δεν φαίνεται να βγαίνει και καμία καλύτερη λύση από την συζήτηση». Προσθέστε την ερώτηση: «Τώρα τι κάνουμε;» Πηγή: περιοδικό «Manager» - Σεπτ. 2009


18

ΕΝΘΕΤΟ

Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και Ανάπτυξη

Γ

ια πάρα πολλά χρόνια η ΔΕΗ και η γούνα αποτελούσαν τους κατεξοχήν αναπτυξιακούς πυλώνες της Δυτικής Μακεδονίας. Στις μέρες μας τόσο η ΔΕΗ όσο και η γούνα αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα. Με δεδομένη την απουσία ενός σχεδίου για την επόμενη μέρα ποιος θα τραβήξει το «κάρο» της ανάπτυξης; Στην περιοχή, εδώ και αρκετά χρόνια, δραστηριοποιούνται, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, δύο Τριτοβάθμια Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, το ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας και το Πανεπιστήμιο. Χαρακτηριστικά, λαμβάνοντας υπόψη μόνο τα οικονομικά μεγέθη, το ΤΕΙ αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο εργοδότη μετά τη ΔΕΗ. Μήπως τα δύο αυτά ιδρύματα μπορούν να σύρουν το «κάρο» της ανάπτυξης για ολόκληρη της Δυτική Μακεδονία και πώς; Με βάση την εργασία του κ. Θ. Πάκου, καθηγητή Πολιτικής Οικονομίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο διαπιστώνει κανείς ότι, κατά καιρούς έγιναν πολλές προσπάθειες αποτίμησης της επίδρασης των πανεπιστημίων στην Εθνική, Περιφερειακή και Τοπική ανάπτυξη. Σύμφωνα με έρευνα που έγινε για λογαριασμό των Τριτοβάθμιων Ιδρυμάτων της Μεγάλης Βρετανίας διαπιστώθηκε ότι ο Τομέας της ανώτατης εκπαίδευσης συνεισέφερε πάνω από 3% στην εθνική απασχόληση και 7,5% στο ΑΕΠ της χώρας. Είναι προφανές ότι σε αντίθεση με την εθνική επίδραση, οι επιδράσεις σε περιφερειακό επίπεδο είναι κατά κανόνα χαμηλότερες επειδή ένα σημαντικό τους μέρος διαχέεται σε ολόκληρη τη χώρα. Έτσι λοιπόν εντελώς ενδεικτικά, ο Harris (1997) εκτίμησε την επίδραση του Πανεπιστημίου του Portsmouth (ΗΠΑ) και βρήκε ότι ο πολλαπλασιαστής απασχόλησης κυμαινόταν μεταξύ 1,55 και 1,79 και ο αντίστοιχος του εισοδήματος μεταξύ 1,24 και 1,73. Ο Felsenstein (1996) εκτίμησε στη βάση περιφερειακών πινάκων εισροών–εκροών την επίδραση του πανεπιστημίου του Northwestern στην οικονομία της Περιφέρειας του Chicago για το έτος 1993. Οι εκτιμήσεις του έδωσαν πολλαπλασιαστή απασχόλησης 1,55 και διπλάσιο, 3.11 πολλαπλασιαστή εισοδήματος (ΑΕΠ). Σε κάποιο βαθμό οι διαφορές στις τιμές των πολλαπλασιαστών ανάμεσα στις δυο αυτές μελέτες φαίνεται να επηρεάζονται και από το μέγεθος της περιφέρειας. Όσο μεγαλύτερο είναι το τελευταίο τόσο περισσότερο συγκρατεί στο εσωτερικό της τα οφέλη από τη λειτουργία του πανεπιστημίου. Στην χώρα μας, η έρευνα σε αυτό τον τομέα δεν είναι ιδιαίτερα πλούσια. Η πρώτη συστηματική προσπάθεια έγινε από τον κ. Λαμπριανίδη, ο οποίος υπολόγισε την αναπτυξιακή επίδραση από την ίδρυση πανεπιστημίων στις πόλεις: Κομοτηνή, Μυτιλήνη, και Ρέθυμνο. Τα αποτελέσματα δείχνουν ποσοτικά σημαντική ολική επίδραση. Οι σχετικοί πολλαπλασιαστές ζήτησης ήταν της τάξης του 2,30, αρκετά υψηλοί από πρώτη ματιά. Την οικονομική συνεισφορά του Πανε-

του

ΧΡΗΣΤΟΥ ΤΡΑΝΤΗ

Προέδρου Ι.Π.Α.Δ.Μ.

πιστημίου του Αιγαίου στην τοπική οικονομία της Χίου προσέγγισε ο κ. Γιαννόπουλος, ο οποίος βρήκε ότι η άμεση επίδραση στην αύξηση του ΑΕΠ της Χίου προσέγγιζε το 2000 και 2001 το ύψος του 1% του τοπικού ΑΕΠ. Ως προς τις συνολικές, άμεσες και έμμεσες, επιδράσεις ο κ. Γιαννόπουλος τις εκτιμάει γύρω στο 1,5%. Σε ότι αφορά το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων φαίνεται ότι δημιουργεί άμεσα και έμμεσα θέσεις εργασίας οι οποίες αντιστοιχούν στο 2,8% της συνολικής απασχόλησης της περιφέρειας Ηπείρου και στο 5,2% της αντίστοιχης του Ν. Ιωαννίνων ενώ ως προς το ΑΕΠ τα σχετικά ποσοστά είναι ακόμα υψηλότερα και κυμαίνονται στο 5.7% και 10.2% αντίστοιχα. Με βάση τα παραπάνω διαπιστώνεται ότι τα Τριτοβάθμια Ιδρύματα μπορούν να συμβάλλουν καθοριστικά την ανάπτυξη των περιοχών όπου είναι εγκατεστημένα. Ειδικά για το Πανεπιστήμιο

Ιωαννίνων, σύμφωνα με τον κ. Θ. Πάκο, Καθ. Πολιτικής Οικονομίας, ο ρόλος αυτός θα εξακολουθήσει να είναι πρωταγωνιστικός και κατά την επόμενη 15ετία. Προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα ο Δρ. κ. Γεώργιος Κ. Ζάχος, Διευθ. της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων προτείνει τη συγκρότηση μιας κοινής επιτροπής από εκπροσώπους του Πανεπιστημίου και των τοπικών φορέων που θα προάγει τον διάλογο ανάμεσα στην τοπική κοινωνία και το Πανεπιστήμιο και θα διαμορφώνει, με διαβούλευση τόσο με την Ακαδημαϊκή Κοινότητα όσο και με την τοπική κοινωνία, προγράμματα συγκεκριμένων δράσεων. Στην επιτροπή αυτή είναι σκόπιμο να συμμετάσχουν και άλλοι σχετικοί φορείς όπως το ΤΕΙ Ηπείρου κ.α. ώστε να μπορέσει το πανεπιστήμιο να συμβάλει ιδιαίτερα στην αντιμετώπιση περιβαλλοντολογικών προβλημάτων της περιοχής, στη βελτίωση των φυσικών χαρακτηριστικών της πόλης, στην τεχνολογική στήριξη των επιχειρήσεων και των τοπικών αναπτυξιακών φορέων, στη πολιτιστική ανέλιξη του πληθυσμού, στη μελέτη συγκεκριμένων κοινωνικών φαινομένων, στην υποστήριξη των επιχειρήσεων και των κατοίκων σε θέματα πληροφόρησης και προσαρμογής στο σύγχρονο οικονομικό και τεχνολογικό περιβάλλον, στη μεταφορά τεχνογνωσίας για την ανάπτυξη των υποδομών, στη δια-βίου κατάρτιση εργατικού δυναμικού, στην αντιμετώπιση προβλημάτων δημόσιας και σχολικής υγείας, στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών, στην εξάρτηση από ναρκωτικές ουσίες, κ.α. Για να υλοποιηθούν όλα αυτά με αποτελεσματικό τρόπο, συνεχίζει ο κ. Ζάχος, θα πρέπει αφενός το Πανεπιστήμιο να αναγνωρίσει εμπράκτως την ευθύνη του απέναντι στην τοπική κοινωνία και να διευρύνει την αποστολή του, εντάσσοντας σε αυτή δράσεις όπως αυτές που αναφέρθηκαν, αφετέρου δε η τοπική κοινωνία μέσω των φορέων έκφρασής της να αντιληφθεί την αναγκαιότητα να εντάξει το Πανεπιστήμιο στους αναπτυξιακούς σχεδιασμούς της για το κοινό καλό. Πόσο έτοιμη είναι όμως η κοινωνία της Δυτικής Μακεδονίας και πιο συγκεκριμένα οι τοπικοί άρχοντες ώστε να αναλάβουν πρωτοβουλίες στήριξης των δύο Τριτοβάθμιων Ιδρυμάτων για το κοινό καλό; Τι σημαίνει άραγε κοινό καλό για την περιοχή και για τους ίδιους τους τοπικούς άρχοντες; Η διάσπαση των Τμημάτων για ψηφοθηρικούς λόγους, η κατάτμιση των σχολών για την ικανοποίηση των ανενημέρωτων πολιτών, η παντελής απουσία στήριξης των προσπαθειών των διοικήσεων των ιδρυμάτων αυτών από τους τοπικούς παράγοντες, οι οποίοι δεν κατανόησαν μέχρι στιγμής την αναπτυξιακή δυναμική του Ιδρυμάτων αυτών, αποτελούν κοινό καλό; Και ποιος θα πληρώσει τα τεράστια κόστη της διάσπασης των δύο Ιδρυμάτων σε ολόκληρη τη Δυτική Μακεδονία; Πως μπορεί να καλλιεργηθεί πανεπιστημιακή κουλτούρα όταν δεν υπάρχει πανεπιστημιούπολη, μία βιβλιοθήκη και οι καθηγητές διδάσκουν το μάθημά τους και φεύγουν; Είναι τελικά το πανεπιστήμιο και το ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας εργαλεία για προσωπική προβολή και εκμετάλλευση; Αντιλήφθηκε κανένας πως μόνο τα δύο αυτά ιδρύματα μας απέμειναν στον δρόμο προς την ανάπτυξη διότι όλα τα άλλα τα «κάψαμε» από την κοντόφθαλμη νοοτροπία μας; Κυρίως με όχημα τα δύο αυτά ιδρύματα θα μπορέσει η Δυτική Μακεδονία να παρακολουθήσει τις εξελίξεις στο παγκόσμιο στερέωμα. Εξελίξεις οι οποίες εδράζονται στην κοινωνία της γνώσης και την αξιοποίησή της.


19

Φθηνότερα ψώνια σε δικτυακούς τόπους

Φ

θηνότερα, σε ποσοστό τουλάχιστον 10%, αγοράζουν, μέσω internet, οι Έλληνες καταναλωτές προϊόντα σε δικτυακούς τόπους άλλων κρατών-μελών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων μάλιστα και των εξόδων αποστολής. Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα συμπεριλαμβάνεται μεταξύ των 13 χωρών της ΕΕ των «27», όπου οι πολίτες βρίσκουν σε δικτυακούς τόπους εμπόρων άλλων κρατών-μελών -και όχι σε εθνικούς- τα προϊόντα που αναζητούν. Τα παραπάνω προκύπτουν νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το διασυνοριακό ηλεκτρονικό εμπόριο, η οποία δημοσιεύθηκε πρόσφατα. Η έκθεση <<ακτινογραφεί>> το διασυνοριακό εμπόριο μεταξύ των χωρών-μελών της ΕΕ και εστιάζει κυρίως στα προβλήματα, που αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές της ΕΕ, οι οποίοι προσπαθούν να πραγματοποιήσουν αγορές προϊόντων στο Διαδίκτυο από άλλα κράτη-μέλη. Συχνότερο μεταξύ αυτών των προβλημάτων, όπως προκύπτει από την έκθεση είναι η απόρριψη των παραγγελιών. Αναλυτικά, η έρευνα αποκάλυψε ότι το 60% των διασυνοριακών παραγγελιών πωλήσεων στο Διαδίκτυο απορρίπτεται. Η Επιτροπή εκπόνησε εκτενή ανεξάρτητη δοκιμή με τη χρησιμοποίηση εικονικών πελατών (mystery shopping), στο πλαίσιο της οποίας αγοραστές σε ολόκληρη την ΕΕ προσπάθησαν να προ-

βούν σε αγορές 100 δημοφιλών προϊόντων, όπως κάμερες, CD, βιβλία ή ρούχα από διασυνοριακούς προμηθευτές. Πραγματοποιήθηκαν πάνω από 11.000 δοκιμαστικές παραγγελίες. Η ΜΕΛΕΤΗ Από τη μελέτη προέκυψε ότι σε 13 από τις 27 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, και τουλάχιστον για τα μισά προϊόντα που αναζητήθηκαν, οι καταναλωτές εντόπισαν προσφορά σε άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ η οποία τουλάχιστον κατά 10% πιο οικονομική από την καλύτερη τοπική προσφορά (στο σύνολό της, δηλαδή μαζί με τα έξοδα παράδοσης και άλλα πρόσθετα έξοδα). Εξάλλου, οι καταναλωτές των 13 κρατών-μελών της ΕΕ, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα, δεν κατάφεραν να εντοπίσουν τοπικές προσφορές στο Διαδύκτιο τουλάχιστον για το 50% των προϊόντων που αναζητούσαν, ωστόσο, εντόπισαν αντίστοιχες προσφορές σε άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ. Πάντως, κατά μέσο όρο, το 61% των παραγγελιών που διενεργούνται ηλεκτρονικά από άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ απέτυχε, κυρίως επειδή ο έμπορος δεν εξυπηρετούσε πελάτες στη χώρα προέλευσης του καταναλωτή ή δεν πρόσφερε επαρκείς τρόπους διασυνοριακής πληρωμής. Σύμφωνα με την έρευνα, το 60% των διασυνοριακών συναλλαγών των καταναλωτών δεν μπορούσε να ολοκληρω-

θεί, διότι ο έμπορος είτε δεν πραγματοποιούσε αποστολές προϊόντων στη χώρα τους είτε δεν προσέφερε επαρκείς τρόπους διασυνοριακής πληρωμής. ΟΙ ΟΥΡΑΓΟΙ Η Λετονία, το Βέλγιο, η Ρουμανία και η Βουλγαρία ανήκουν στις χώρες, όπου οι καταναλωτές έχουν τη μικρότερη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν διασυνοριακές αγορές. Αλλά και σε όλες τις χώρες εκτός από δύο, οι πιθανότητες επιτυχούς ολοκλήρωσης διασυνοριακών αγορών είναι χαμηλότερες από 50%. Τα διαφυγόντα οφέλη για τους πολίτες είναι επίσης πολύ σαφή. Η αξία της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρονικού εμπορίου για το 2006 υπολογίζεται στα 106 δις. Ευρώ, με το Διαδίκτυο να είναι ο ταχύτερα αναπτυσσόμενος δίαυλος λιανικής πώλησης. Μάλιστα το 2008, το 51% των εμπόρων λιανικής πώλησης στην ΕΕ πραγματοποιούσε πωλήσεις στο Διαδίκτυο. Ωστόσο, εξαιτίας των εμποδίων στο διαδικτυακό εμπόριο, το χάσμα μεταξύ τοπικού και διασυνοριακού ηλεκτρονικού εμπορίου διευρύνεται. Ενώ το μερίδιο των καταναλωτών της ΕΕ που πραγματοποιούν ηλεκτρονικές αγορές αυξήθηκε από 27% σε 33% σε διάστημα δύο ετών (2006-2008), το μερίδιο των καταναλωτών που πραγματοποιούν ηλεκτρονικές αγορές από άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ παρέμεινε σταθερό στο 6% με 7%. Επίσης, μόνο το 21% των

εμπόρων πραγματοποιούν σήμερα διασυνοριακές πωλήσεις. Πάντως, η δυνατότητα σαφώς και υπάρχει, αφού το ένα τρίτο των καταναλωτών της ΕΕ δηλώνει ότι θα πραγματοποιούσε ηλεκτρονικές αγορές από άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ, εφόσον το προϊόν ήταν πιο οικονομικό ή καλύτερο, ενώ το ένα τρίτο από αυτούς προτίθεται να πραγματοποιήσει αγορές σε άλλη γλώσσα. Εξάλλου το 59% των εμπόρων λιανικής πώλησης είναι σε θέση να πραγματοποιεί εμπορικές συναλλαγές σε περισσότερες από μία γλώσσες. Η ΨΗΦΙΑΚΗ ΑΓΟΡΑ «Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας είναι εντυπωσιακά. Μας έδωσαν συγκεκριμένα στοιχεία και αριθμούς, που δείχνουν το κατά πόσο η ευρωπαϊκή ενιαία αγορά για τους καταναλωτές δεν ισχύει στις λιανικές πωλήσεις μέσω Διαδικτύου. Οι καταναλωτές της πλατιάς ευρωπαϊκής αγοράς, μπορούν με ένα απλό κλικ να βρουν ευνοϊκότερες προσφορές και μεγαλύτερη ποικιλία προϊόντων. Αλλά στην πραγματικότητα, οι αγοραστές στο Διαδίκτυο περιορίζονται ακόμα σε συναλλαγές μέσα στα εθνικά σύνορα» σχολίασε η αρμόδια Ευρωπαία Επίτροπος. «Δεν μπορούμε να μιλάμε για πραγματική ψηφιακή οικονομία, εάν πρώτα δεν εξαλείψουμε όλα τα εμπόδια στις ηλεκτρονικές συναλλαγές, ακόμα και εκείνα που αφορούν τους τελικούς καταναλωτές» πρόσθεσε η ίδια.

Κερδίζουν διαρκώς έδαφος οι λιανικές πωλήσεις στο Διαδίκτυο

Τ

αχύτερους ρυθμούς ανάπτυξης παρά τη δυσμενή οικονομική συγκυρία καταγράφουν οι εταιρείες που πραγματοποιούν πωλήσεις μέσω του Διαδικτύου, σε σχέση με εκείνες που εστιάζουν στα παραδοσιακά κανάλια πώλησης –κυριότερα τα καταστήματα. Φαίνεται ότι, παρά τη μείωση των καταναλωτικών δαπανών συνολικά και ειδικά στα είδη ένδυσης/υπόδησης, το Διαδίκτυο διατηρεί και στην τρέχουσα δυσμενή οικονομική συγκυρία τη δυναμική του, ως ένα αξιόπιστο και κυρίως ευέλικτο εργαλείο αγορών. Ωστόσο, οι μεγάλοι όμιλοι του λιανεμπορίου εμφανίζονται διστακτικοί να το αξιοποιήσουν, επιλέγοντας να επενδύουν στη δημιουργία καταστημάτων στις εμπορικές αγορές του κόσμου κι αδυνατώντας τελικά να καρπωθούν τα οφέλη της ταχύτερης ανάκαμψης. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι στη χώρα μας, ο όμιλος Folli Follie διαθέτει δοκιμαστικά, λίγα προϊόντα του σε γνωστό διαδικτυακό πολυκατάστημα με έδρα την Ιταλία, ενώ τη δική της προσπάθεια κάνει εδώ και δύο χρόνια η εταιρεία αν-

δρικών ειδών Manetti, μέσα από τη δική της ιστοσελίδα. Κι όμως, σε έρευνα που εκπόνησε η εταιρεία McKinsey στις Ηνωμένες πολιτείες, αποδεικνύεται ότι οι πωλήσεις λιανικής μέσω του Διαδικτύου κινούνται ανοδικά από την αρχή του έτους, παρά το γεγονός ότι η υπόλοιπη αγορά της λιανικής υποχωρεί. Επιπλέον, πιστοποιείται ότι οι καταναλωτές τείνουν να αναζ��τούν πληροφορίες πρώτα στο Διαδίκτυο και στη συνέχεια να προχωρούν στην αγορά του προϊόντος που τους ενδιαφέρει είτε από τα καταστήματα είτε online. Εκτιμάται μάλιστα ότι μέχρι το 2011, το Διαδίκτυο θα σχετίζεται άμεσα με το 45% των λιανικών πωλήσεων στις Η.Π.Α., είτε ως εργαλείο έρευνας είτε ως κανάλι πώλησης. Περαιτέρω, αποδεικνύεται ότι οι καταναλωτές οι οποίοι αξιοποιούν διαφορετικούς τρόπους για να κάνουν τις αγορές τους - Διαδίκτυο, καταστήματα, κατάλογοι ταχυδρομικών πωλήσεωναποτελούν την ομάδα εκείνη που διοχετεύει τα μεγαλύτερα ποσά τελικά στην αγορά συνολικά, με τους ερευνητές να εκτιμούν τα ποσά αυτά στο τετραπλά-

σιο των δαπανών όσων επιλέγουν μόνο ένα κανάλι πώλησης. Ως εκ τούτου, οι επιχειρήσεις που επιλέγουν να προσφέρουν διαφοροποιημένους τρόπους πώλησης απολαμβάνουν μεγαλύτερα περιθώρια κερδοφορίας από τις υπόλοιπες αλλά και ταχύτερη ετήσια αύξηση των εσόδων τους. Με αυτά τα δεδομένα, είναι απορίας άξιον γιατί οι επιχειρήσεις δεν επενδύουν πιο οργανωμένα στις πωλήσεις μέσω πολλαπλών δικτύων. Όπως προκύπτει από την έρευνα, η βασική πρόκληση με την οποία βρίσκονται αντιμέτωποι οι λιανέμποροι αφορά τον σχεδιασμό και την εφαρμογή της κατάλληλης και πραγματικά συντονισμένης στρατηγικής πωλήσεων. Πυρήνας αυτής θα πρέπει να αποτελεί η ολοκληρωμένη εμπειρία του καταναλωτή, βάσει της οποίας το ένα κανάλι πώλησης θα υποστηρίζει το άλλο και στο σύνολό τους, θα προσφέρουν προστιθέμενη αξία στο προς πώληση προϊόν. Η κατάρτιση ενός τέτοιου σχεδίου είναι δυσκολότερη από ό,τι φαντάζεται κανείς αφού το <<αράδιασμα>> των προϊόντων σε μια ιστοσελίδα ή η εκτύπωση ενός απλού καταλόγου μάλλον αφαιρεί

παρά προσθέτει στην αξία των ειδών που η επιχείρηση προωθεί. Αν και δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη <<συνταγή>> για τη δημιουργία της κατάλληλης στρατηγικής πωλήσεων μέσω πολλαπλών δικτύων, οι ερευνητές της McKinsey καταλήγουν στα αναγκαία βήματα που απαιτούνται ώστε να σκεφθεί με επιτυχία η προσπάθεια των εταιρειών:καταρχήν, πρέπει να κατανοήσουν τον τρόπο που εξελίσσονται οι καταναλωτικές τάσεις, σε συνδυασμό με την τεχνολογία και τον ανταγωνισμό, να αντιληφθούν με σαφήνεια τις αγορέςστόχους από τις οποίες προσδοκούν έσοδα και να εντοπίσουν τα ιδιαίτερα γνωρίσματά τους, να επιλέξουν τα κατάλληλα κανάλια διανομής που ταιριάζουν στα προϊόντα αλλά και το πελατολόγιο τους, αλλά και να αποσαφηνίσουν τι σημαίνει επιτυχία, να καθορίσουν τρόπους μέτρησής της και ανταμοιβής της. Επισημαίνεται μάλιστα ότι η επιτυχία μπορεί να βρίσκεται τόσο στην αναδιοργάνωσή του εταιρικού οργανογράμματος όσο και του συστήματος ανταμοιβών-όμως για να αλλάξουν οι συμπεριφορές πρέπει πρώτα να αλλάξει η πολιτική των κινήτρων.


20

ΕΝΘΕΤΟ

Κλιματικές Αλλαγές και επίδραση στην Αρχιτεκτονική

Η

γη έχει ήδη περάσει σε μια περίοδο έντονης κλιματικής αλλαγής, η οποία θα έχει ευρείες περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Οι επιστημονικές μελέτες καταδεικνύουν ότι ο άνθρωπος της βιομηχανικής εποχής έγινε και ο ίδιος παράγοντας με μεγάλη περιβαλλοντική βαρύτητα. Ήδη, από τις πρώτες δεκαετίες του 18ου αιώνα, οι αυξημένες ενεργειακές ανάγκες οδήγησαν σε αύξηση της χρήσης απολιθωμένων καυσίμων υλών, αύξηση η οποία έφτασε σε τρομακτικούς ρυθμούς στον εικοστό αιώνα. Οι ρύποι που εκπέμπονται στην ατμόσφαιρα από τις ανθρώπινες δραστηριότητες έρχονται να προστεθούν σε αυτούς που εκπέμπονται από φυσικές πηγές δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για αλλοίωση της σύστασης τους. Αν και η ύπαρξη του ανθρώπινου γένους αφορά μόνο ένα πολύ μικρό κομμάτι της ιστορίας της γης, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι αλλοιώνουμε τη σύσταση της ατμόσφαιρας με ρυθμούς μιας έως δυο τάξεων μεγέθους ταχύτερα από το φυσικό ρυθμό αλλαγής. Στο μεταξύ ο τρόπος που κτίσαμε τις πόλεις μας μετά τη βιομηχανική επανάσταση και ιδίως μετά τον πόλεμο, έχει περιφρονήσει την ενεργειακή συμπεριφορά των κτιρίων, εξαιτίας των πενιχρών πόρων, της μικρής αρχικά έντασης του προβλήματος, αλλά και της άγνοιας. Η πρώτη αντίδραση στη θεωρία και στην πρακτική της αρχιτεκτονικής εμφανίστηκε στη δεκαετία του ’70, εξαιτίας της πρώτης μείζονος ενεργειακής κρίσης, με το αίτημα της ενεργειακής αυτονομίας των κτιρίων. Πολλές ενδιαφέρουσες ιδέες οδηγήθηκαν τότε σε προσωρινό αδιέξοδο, τόσο λόγω της τεχνολογικής και οικονομικής υπερφόρτωσης των προτάσεων όσο και της ανύπαρκτης επαφής με την τότε πρωτοπορία του λεγόμενου «μεταμοντερνισμού». Η νέα διατύπωση του αιτήματος γίνεται σήμερα – μετά τη δεκαετία του ’90 – στο πλαίσιο μιας δραστικά ανανεωμένης αρχιτεκτονικής κοινότητας που χειρίζεται με άνεση τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και τα νέα υλικά, στο πλαίσιο μιας εν εξελίξει προσπάθειας για τη θέσπιση αυστηρότερων κανονισμών και συστημάτων πιστοποίησης, αλλά κυρίως στο πλαίσιο μιας ευρύτερης κοινωνικής κινητοποίησης για τα περιβαλλοντικά ζητήματα. Το πιο ενδιαφέρον χαρακτηριστικό αυτής της νέας εποχής είναι η ενσωμάτωση του αιτήματος για περιβαλλοντικός φιλικά κτίρια στο λεξιλόγιο της νέας αρχιτεκτονικής. Η αρχιτεκτονική μπορεί να παραμείνει ή να γίνει ένας μηχανισμός φιλικής δράσης προς το περιβάλλον. Αυτό πρέπει να το κατανοήσουμε εις βάθος για να αποφύγουμε τον συνήθη , εύκολο και συνήθως αδιέξοδο αφορισμό ότι κτίζεται είναι περιβαλλοντικά επιβλαβές. Το κτίζειν δεν είναι μόνον αναπόφευκτο, αλλά μπορεί να γίνει και εργαλείο περιβαλλοντικά φιλικής δράσης. Κυρίως μπορεί να γίνει ένα εργαλείο που θα μας πείσει ότι η αισθητική και το περιβάλλον είναι έννοιες συ-

Θέρμανση Για να πετύχουμε τη θέρμανση από τον ήλιο στρέφουμε τη μεγάλη πλευρά των κτιρίων προς το νότο. Τα πυκνά και μεγάλα νότια ανοίγματα επιτρέπουν το χειμώνα τη διείσδυση του ήλιου, που κινείται χαμηλά, σε μεγάλο βάθος στον εσωτερικό χωρο. Μια κατασκευή που αποτελείται από βαριά υλικά (τούβλο, πέτρα, μπετόν, πηλό, πλακάκι, μάρμαρο) μπορεί να αποθηκεύσει την ενέργεια του ήλιου και να τη συγκρατήσει, διατηρώντας θερμούς τους χώρους ως το πρωί, όταν θα ξαναβγεί ο ήλιος για να τους ξαναζεστάνει. Προϋπόθεση βέβαια είναι η καλή εξωτερική μόνωση και η διάταξη των κύριων χώρων χρήσης στη νότια ζώνη των κτιρίων. Η θέρμανση των κτιρίων από τον ήλιο μπορεί να βελτιωθεί ακόμα περισσότερο με την προσθήκη των ονομαζόμενων παθητικών ηλιακών συστημάτων στο νότο, όπως είναι τα θερμοκήπια, οι τοίχοι μάζας κ.α.

της

ΔHΜΗΤΡΑΣ ΚΟΨΑΧΕIΛΗ

Αρχιτέκτων | Μηχανικός ΜΒΑ στη Διοίκηση Επιχειρήσεων

γκοινωνούσες, ακόμη και στις τολμηρότερες εκφάνσεις της περιπετειώδους σχέσης τους. Τα παραπάνω έχουν ως στόχο να διαπιστώσουν τη σχέση και επίδραση του σύγχρονου τρόπου δόμησης στη διατάραξη των φυσικών ισορροπιών, να αναδείξουν τις δυνατότητες που προσφέρουν οι νέες, ήπιες τεχνολογίες, η βιοκλιματική αρχιτεκτονική και η εφαρμογή «καθαρών» τεχνολογιών δόμησης. Επίσης έχουν ως κατεύθυνση στην εναρμόνιση του κτιριακού τομέα με το περιβάλλον και τα οικοσυστήματα και να προβάλουν στοιχεία, θεωρητικά και εφαρμοσμένα, μιας νέας σύγχρονης αντίληψης και φιλοσοφίας για τη δόμηση και για την αρχιτεκτονική και αναλύονται ακολούθως.

Βιοκλιματική Αρχιτεκτονική Βιοκλιματική είναι η αρχιτεκτονική που θεωρεί το κλίμα ως έναν από τους σοβαρότερους παράγοντες που καθορίζουν το σχεδιασμό των κτιρίων. Μια κατασκευή στην Αίγυπτο δεν μπορεί παρά να διαφέρει ριζικά από μια κατασκευή στην Αλάσκα ή στην Σιβηρία. Στα ψυχρά βόρεια κλίματα προέχει η προστασία από το ψύχος και η αξιοποίηση και της ελάχιστης ηλιοφάνειας για τη θέρμανση. Στα τροπικά κλίματα προέχει η προστασία από τον ήλιο και η αξιοποίηση της χαμηλής θερμοκρασίας του υπεδάφους, όπως επίσης και της ελάχιστης αύρας για δροσισμο. Σε ήπια, εύκρατα, μεσογειακά κλίματα, όπως το δικό μας, τα κτίρια μπορούν, εάν σχεδιαστούν σωστά, να θερμαίνονται από τον ήλιο σ’ ένα ποσοστό 60% έως 70% το χειμώνα και το καλοκαίρι να διατηρούνται δροσερά χωρίς κλιματισμό.

Ηλιοπροστασία Το καλοκαίρι ο ήλιος κινείται ψηλά στο στερέωμα. Οι μικρές οριζόντιες προεξοχές (εξώστες, στέγες, πέργκολες) στη νότια πλευρά μπορούν να σχεδιαστούν έτσι ώστε να σκιάσουν εντελώς τη νότια όψη και τα νότια ανοίγματα του κτιρίου. Στην ανατολική και τη δυτική πλευρά η ηλιοπροστασία μπορεί να επιτευχθεί με κατακόρυφα σκιάστρα τοποθετημένα παράλληλα προς την ανατολική και τη δυτική όψη. Τέτοια σκίαστρα είναι οι κατακόρυφες τέντες, τα στοράκια, οι εξωτερικές κουρτίνες, δικτυωτά με αναρριχώμενα ή και συστάδες δένδρων. Όταν τα ανατολικά και δυτικά σκιάστρα απέχουν από τους τοίχους του κτιρίου, δημιουργείται ανάμεσα σ’ αυτά και στο κτίριο ένας σκιερός αεριζόμενος χώρος που κάνει την ηλιοπροστασία πολύ αποτελεσματικότερη. Φύτευση Η φύτευση γύρω αλλά και πάνω στο κτιριο είναι εξαιρετικά προστατευτική το καλοκαίρι γιατί τα φυτά απορροφούν και καταναλώνουν την ηλιακή ενέργεια για τη φωτοσύνθεση. Δεν θερμαίνονται και δεν προκαλούν θερμικές ανακλάσεις, όπως π.χ. τα κεραμιδιά. Φύτευση πάνω στο κτίριο μπορεί να γίνει με αναρριχώμενα ή με χώμα και χόρτο πάνω στα δώματα και τις στέγες. Η πυκνή φύτευση μειώνει δραστικά την εξωτερική θερμοκρασία το καλοκαίρι (ακόμη και στους δρόμους των πυκνοδομημένων κέντρων των πόλεων) και μονώνει πολύ αποτελεσματικά τα κτίρια και από τη ζέστη και από το κρύο. Δροσισμός Προϋπόθεση για να διατηρούμε δροσιά το καλοκαίρι είναι ο καλός νυχτερινός αερισμός , που απάγει το θερμό εσωτερικό αέρα της προηγούμενης μέρας προς τα έξω και εισάγει το δροσερό νυχτερινό αέρα μέσα στο κτίριο, ώστε να ψυχθούν καλά οι εσωτερικοί τοίχοι. Νωρίς το πρωί πρέπει να κλείνουν καλά όλα τα παράθυρα και να παραμένουν κλειστά. Τότε μόνο οι ψυχροί τοίχοι απορ-


ΕΝΘΕΤΟ

21

ροφούν από τον εσωτερικό αέρα, που θερμαίνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας, θερμότητα και τον ψύχουν διατηρώντας τους χώρους δροσερούς. Οι εσωτερικοί τοίχοι πρέπει να αποτελούνται από βαριά και πυκνά υλικά για να έχουν αρκετή θερμοχωρητικότητα. Τα ανοίγματα πρέπει να σχεδιάζονται στις σωστές θέσεις ώστε να επιτρέπουν τον πλήρη και διαρκή νυχτερινό αερισμό. Μ’ αυτόν τον τρόπο μπορούμε να διατηρήσουμε εσωτερικές θερμοκρασίες 23, 25 και το πολύ 270C χωρίς κλιματιστικά όταν οι εξωτερικές θερμοκρασίες φτάνουν ακόμη και στους 40 έως και 420C. Υγιεινή Η άδηλη αναπνοή του κτιριακού κελύφους, των εξωτερικών τοίχων των στεγών και των δωμάτων έχει καθοριστική σημασία για την υγιεινή των χώρων, για την αποφυγή συγκέντρωσης υγρασίας και για την καλή ποιότητα του εσωτερικού αέρα. Τα σύγχρονα κτίρια στην Ελλάδα ανήκουν στην παγκόσμια καταγεγραμμένη κατηγορία των «άρρωστων κτιρίων». «Ασφυκτιούν και ιδρώνουν» μέσα σ’ ένα περίβλημα πλαστικών μονώσεων όπως ασφυκτιά αυτός που φοράει ένα πλαστικό αδιάβροχο. Οι εσωτερικοί υδρατμοί συμπυκνώνονται μέσα στους τοίχους, δημιουργώντας μύκητες και μούχλα. Οι τοξικές ουσίες των οικοδομικών υλικών και της επίπλωσης συγκεντρώνονται στον εσωτερικό χώρο και υπερβαίνουν συχνά τα διεθνώς επιτρεπτά όρια. Μπορούν να προσβάλουν το κεντρικό νευρικό σύστημα, να προκαλέσουν καρκίνο , έως και γενετικές μεταλλάξεις. Στην ελληνική αγορά υπάρχουν υλικά μονώσεων και κατασκευής καθαρά, χωρίς τοξικές προσμίξεις που επιτρέπουν την άδηλη αναπνοή και εξασφαλίζουν υψηλή ποιότητα εσωτερικού αέρα , χωρίς κανένα επιπλέον κόστος αγοράς και κατασκευής. Στην παγκόσμια σύγχρονη οικοδομική δραστηριότητα εφαρμόζονται όλο και ευρύτερα τεχνολογίες δόμησης καθαρές, χαμηλότερου κόστους απ’ αυτήν του μπετόν , υψηλότερης ασφάλειας και μεγαλύτερου χρόνου ζωής , όπως οι τεχνολογίες δόμησης ξύλου και πηλού. Η εφαρμογή βιοκλιματικού σχεδιασμού και καθαρών τεχνολογιών στα κτίρια εξασφαλίζει θαλπωρή το χειμώνα, δροσιά το καλοκαίρι, υγιεινή, ευεξία κα υψηλή ποιότητα ζωής, χωρίς το παραμικρό πρόσθετο κόστος. Απαιτεί απλά ολοκληρωμένη τεχνογνωσία και σωστό και πλήρη αρχιτεκτονικό σχεδιασμό. Τελικά δεν είναι τίποτε περισσότερο από σωστή αρχιτεκτονική. Ενεργειακή Αποδοτικότητα Τέλος η ενεργειακή αποδοτικότητα στα κτίρια, ενεργειακή αποδοτικότητα κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες, αποτελούν πλέον ειδικό αντικείμενο σχετικών Ευρωπαϊκών Οδηγιών, στο πλαίσιο του περιορισμού των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και της Κλιματικής Αλλαγής. Σήμερα η ενεργειακή αποδοτικότητα αποτελεί όχι μόνο αναγκαιότητα στο πλαίσιο της βιώσιμης – αειφορικής ανάπτυξης, αλλά και μετρήσιμο μέγεθος στο οποίο οφείλουμε, ως παγκόσμια κοινωνία και ως χώρα – μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να ανταποκριθούμε αν θέλουμε ελέγξουμε στο ελάχιστο τη ραγδαία κλιματική μεταβολή. Και η αναγκαιότητα αυτή παρουσιάζεται στο μέγιστο στα αστικά κέντρα , τα οποία συγκεντρώνουν το 80% περίπου του πληθυσμού και καταναλώνουν περίπου το 75% της παραγόμενης ενέργειας , με κύριους τομείς κατανάλωσης τον κτιριακό τις μεταφορές , ενώ η παραγωγή και η

(αυξητική) χρήση ενέργειας δημιουργούν το 94% των εκπομπών CO2 στην ατμόσφαιρα. Είναι πια ευρέως γνωστό και κοινά αποδεκτό ότι ο κτιριακός τομέας ευθύνεται για το μεγαλύτερο ποσοστό τη ς καταναλισκόμενης ενέργειας σε ευρωπαϊκό επίπεδο (40%) και έχει συνεχώς αυξητικές τάσεις. Για την παραγωγή αυτής της ενέργειας , η καύση ορυκτών καύσιμων προκαλεί πάνω από το 45% των συνολικών εκπομπών CO2 στην ατμόσφαιρα. Η ενεργειακή αποδοτικότητα στον κτιριακό τομέα: • βελτιώνει την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού , δημιουργεί απεξάρτηση από τις εισαγωγές καυσίμου , μειώνει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, • βελτιώνει τις συνθήκες άνεσης στους χώρους κατοικίας και εργασίας και αυξάνει την παραγωγικότατα • προάγει το επίπεδο ζωής πολλών ανθρώπων • δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας στους τομείς που προάγουν την ενεργειακή αποδοτικότητα των κτιρίων (μελέτη , πιστοποίηση , κατασκευή χρήση κ.ο.κ). Ενδεικτικά αναφέρουμε: • Τα παθητικά και ενεργητικά ηλιακά συστήματα, ο βιολιματικός σχεδιασμός, ο φυσικός φωτισμός και ο φυσικός δροσισμός μπορούν να επιφέρουν εξοικονόμηση ενέργειας κατά μέσο όρο 60% στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα μπορούμε να πετύχουμε έως και 70% εξοικονόμηση ενέργειας στα παλαιά κτίρια με την ενεργειακή αναβάθμιση του κελύφους και των εγκαταστάσεων , ενώ τα βιοκλιματικά κτίρια απαιτούν λιγότερη ενέργεια σε ποσοστό έως και 30% από τα συμβατικά όμοιας κατασκευής • 10 εκατομμύρια οικιακοί λέβητες στη ΕΕ είναι παλαιότεροι από 20 ετών. Η εγκατάσταση τους μπορεί να εξοικονομήσει 5% της ενέργειας θέρμανσης. • Ο φωτισμός καταναλώνει το 14% της συνολικής ενέργειας του κτιριακού τομέα. Με τη χρήση πιο αποδοτικών εξαρτημάτων και συστημάτων ελέγχου και με την ενσωμάτωση τεχνικών φυσικού φωτισμού και άλλων τεχνολογιών μπορεί να έχουμε εξοικονόμηση 30-50%. • Η χρήση της ενέργειας για κλιματισμό αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2020. 25% εξοικονόμηση μπορεί να επιτευχθεί από συστήματα κλιμα-

τισμού που εξασφαλίζουν απαιτήσεις ελάχιστης απόδοσης. • Τοπικά διαθέσιμες ανανεώσιμες πήγες ενέργειας (ηλιακή, γεωθερμία ), συμπαραγωγή θερμότητας /ηλεκτρισμού, τηλεθέρμανση και αντλίες θερμότητας, έχουν σημαντικό επιπρόσθετο δυναμικό εξοικονόμησης. • Βιοκλιματικές παρεμβάσεις σε αστικούς υπαίθριους χώρους μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τις συνθήκες θερμικής, οπτικής και ακουστικής άνεσης, να συνεισφέρουν στην εξοικονόμηση ενέργειας στα παρακείμενα κτίρια και να μειώσουν σημαντικά το φαινόμενο της θερμικής νησίδας στις πόλεις. • Σε ευρωπαϊκό επίπεδο εκτιμάται ότι είναι εφικτό η ενεργειακή κατανάλωση να μειωθεί κατά 20% έως το 2020 με οικονομικά αποδοτικά μέτρα. Πλέον μιλάμε για μια νέα ολοκληρωμένη προσέγγιση στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, στην κατασκευή και χρήση των υλικών και σε όλη τη διαδικασία οικοδόμησης, στην αειφορική χρήση των κτιρίων σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους, στην αντιμετώπιση του δομημένου περιβάλλοντος ως δυναμικού ενεργειακού συστήματος. Πάνω απ’ όλα όμως μιλάμε για μια αφύπνιση κάθε μονάδας και κάθε υποσυνόλου της κοινωνίας. Έχουμε αρχίσει να αντιλαμβανόμαστε μέρος των κινδύνων από την κλιματική αλλαγή. Έχουμε όμως αντιληφθεί την ευθύνη, αλλά και τη δύναμη του καθενός από μας στο να περιοριστεί αυτή η απειλή; Μπορούμε να γίνουμε μέρος της λύσης του προβλήματος. Αρκεί να αναλάβουμε τη δράση που μας αναλογεί, ως μελετητές, κατασκευαστές, ιδιοκτήτες και χρήστες κτιρίων και κάτοικοι των πόλεων, καταναλωτές, επιχειρηματίες, θεσμικοί και πολιτικοί παράγοντες. Η ευθύνη μας είναι πέρα από αυτή του πολίτη , γιατί αφορά το δικαίωμα μας για ζωή, αν όχι τη δική μας, των παιδιών μας σίγουρα. Και ενώ προσπαθούμε να περιορίσουμε το πρόβλημα, είναι ήδη η ώρα να σκεφτόμαστε την προσαρμογή. Πως θα αντιμετωπίσουμε τις κλιματικές αλλαγές που ήδη επιτελούνται, περισσότερους και μεγαλύτερους καύσωνες, περισσότερες βροχές και πλημμύρες, νέες και εντονότερες πετρελαϊκές κρίσεις, κοινωνικές αλλαγές; Η ενεργειακή αποδοτικότητα σε λίγα χρόνια θα έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη αξία. Επενδύοντας σ’ αυτήν σήμερα, είμαστε πλουσιότεροι αύριο. Πλουσιότεροι σε δυνατότητες για επιβίωση, ποιότητας ζωής, ανάπτυξη και ευημερία.


22

ΕΝΘΕΤΟ

Κοκτέιλ τοξικών σε νερό και αέρα Υπηρεσία της Κομισιόν (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος) κατέγραψε όλες τις εστίες ρύπανσης στην Ελλάδα με... διευθύνσεις και ονόματα

Π

άνω από 56 τόνοι ουσιών που χαρακτηρίζονται από τους ειδικούς ως «ιδιαίτερα τοξικές» απελευθερώθηκαν στον ελληνικό αέρα το 2007 σύμφωνα με τα στοιχεία του νεοσύστατου ευρωπαϊκού μητρώου καταγραφής ρύπων, ενώ άλλοι 3,5 τόνοι κατέληξαν στο νερό. Στην ηλεκτρονική υπηρεσία της Κομισιόν και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, που άρχισε να λειτουργεί αυτή την εβδομάδα στη διεύθυνση http://prtr.ec.europa.eu, στοιχειοθετείται με αριθμούς και ονόματα επιχειρήσεων ότι οι περιοχές της Ελλάδας στις οποίες απελευθερώνονται οι μεγαλύτερες ποσότητες και «ποικιλίες» επικίνδυνων χημικών είναι η Δυτική Αττική, η Δυτική Μακεδονία, η Θεσσαλονίκη, η Κόρινθος, η Μαγνησία, η Ανατολική Στερεά Ελλάδα. Ακόμη στο μητρώο καταγραφής ρύπων μπορεί κανείς να βρει ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι ρυπα-

ντές σε αέρια του θερμοκηπίου αλλά και την παραγωγή των επικίνδυνων αποβλήτων. «Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν υπάρχουν δηλητηριώδεις ουσίες αλλά δηλητηριώδεις δόσεις: Για παράδειγμα, η κατανάλωση 80 λίτρων νερό μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα μπορεί μέχρι και να δηλητηριάσει έναν άνθρωπο, ενώ μία μικρή δόση κινίνου, που είναι δηλητήριο, μπορεί να γιατρέψει», λέει ο κ. Μιχάλης Χάλαρης, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης ��λλήνων Χημικών, ο οποίος επισημαίνει ότι ως ιδιαίτερα τοξικές ουσίες χαρακτηρίζονται το αρσενικό, το βενζόλιο, ο υδράργυρος, οι φαινόλες, οι διοξίνες, οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, τα ΡCΒs- για το εξασθενές χρώμιο δεν υπάρχουν στοιχεία, παρά μόνο για το ολικό χρώμιο στο οποίο περιλαμβάνεται και το τρισθενές, το οποίο δεν θεωρείται επιβλαβές. Οι συνέπειες «Ελάχιστες ποσότητες αυτών των ουσιών έχουν πολύ βλαβερές συνέπειες για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Ιδίως το αρσενικό, ο υδράργυρος και ο μόλυβδος είναι βιοσυσσωρεύσιμα και παραμένουν στον οργανισμό. Επιπλέον, όταν σε μια περιοχή έχουμε εκπομπές περισσοτέρων της μίας τοξικών ουσιών υπάρχει περίπτωση

του

ΧΑΡΗ ΚΑΡΑΝΙΚΑ

Από τα «ΝΕΑ»

να αλληλεπιδράσουν μεταξύ τους και να γίνουν πολύ πιο επιβλαβείς», τονίζει ο κ. Χάλαρης. Στην περιοχή της Κοζάνης - Πτολεμαΐδας το 2007 εκπέμφθηκε 1,5 τόνος αρσενικού, υδραργύρου και μολύβδου. Όσον αφορά τα λιγότερο τοξικά στοιχεία όπως είναι το νικέλιο και το κάδμιο οι εκπομπές έφτασαν τους 12,6 τόνους. Πέρα από τις εκπομπές αρσενικού, υδραργύρου, μολύβδου και βενζολίου, στη Δυτική Αττική καταγράφεται και απελευθέρωση ποσότητας ενός κιλού ΡCΒs για το 2007- η μόνη από βιομηχανική δραστηριότητα στην Ελλάδα, σύμφωνα με το μητρώο. Σε ολόκληρη την Ευρώπη εντοπίζονται 76 μονάδες που παράγουν τα πολύ τοξικά ΡCΒs, ενώ το ρεκόρ εκπομπών κατέχει εργοστάσιο στο Βέλγιο με 20,5 κιλά ανά έτος. «Απ΄ όσο γνωρίζω κανείς δεν ελέγχει αν οι ποσότητες που δηλώνονται από τις εταιρείες ως εκπεμπόμενοι ρύποι στο μητρώο είναι σωστές», επισημαίνει ο περιβαλλοντολόγος κ. Στέλιος Ψωμάς. Στην ίδια κατηγορία επικινδυνότητας με τα ΡCΒs εντάσσονται και οι διοξίνες: σύμφωνα με το μητρώο ο μοναδικός τόπος παραγωγής τους στην Ελλάδα εντοπίζεται στη Μαγνησία όπου εκπέμφθηκαν 1,3 γραμμάρια το 2007. Πάντως, οι μεγαλύτερες ποσότητες διοξινών από ευρωπαϊκή εργοστασιακή μονάδα εντοπίζονται στη Ρουμανία και φθάνουν τα 90 γραμμάρια ετησίως.

Η Προστασία της Αρκούδας Τα τελευταία συχνά περιστατικά με θανάσιμους τραυματισμούς αρκούδας σε τροχαία ατυχήματα μπορούν να έχουν μια διπλή εξήγηση. Από τη μια υποδηλώνουν ότι ο πληθυσμός τους έχει ανακάμψει και επομένως οι προσπάθειες των φορέων που ανέλαβαν την προστασία της φαίνεται να στέφονται από επιτυχία. Από την άλλη, αποκαλύπτει μια αδυναμία μας στην εφαρμογή ολοκληρωμένων προγραμμάτων προστασίας. Την έλλειψη πρόνοιας για τη διασφάλιση τροφής στα ενδιαιτήματά της. Τελευταία, ολοένα και περισσότερα μέλη των τοπικών κοινωνιών, στις περιοχές διαβίωσης της αρκούδας, συναντούν ενήλικα άτομα ή υφίστανται τις ζημιές από την προσπάθεια των ζώων να εξασφαλίσουν την αναγκαία τροφή. Φίλος που διατηρεί καρυδεώνα στο Νομό Καστοριάς μου έλεγε πως το πρωί μάζευε αυτός τα καρύδια και το βράδυ η αρκούδα!. Το ποιος μάζεψε περισσότερα είναι άγνωστο!. Τα περιστατικά αυτά αναμένεται να αυξηθούν σε συχνότητα και ένταση τα επόμενα χρόνια γεγονός που θα φέρει σε αντιπαράθεση τις τοπικές κοινωνίες με τις οικολογικές οργανώσεις και την Ελληνική Πολιτεία. Η καθιέρωση αποζημιώσεων με τις χρονοβόρες και γραφειοκρατικές διαδικασίες που τις συνοδεύ-

ΓΕΩΡΓ ΊΟΥ Α. ΔΑΟΥΤΟΠOYΛΟΥ Καθ. Γεωπονίας ΑΠΘ ουν, δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα. Το λένε και οι ίδιοι. «Από τη ζημιά δεν είναι δυνατόν να βγάλεις κέρδος». Δεν είναι δυνατόν όμως, ο τοπικός πληθυσμός να υφίσταται στην ουσία το κόστος προστασίας και επιβίωσης αυτού του σπάνιου είδους. Πριν οι σχέσεις φθάσουν σε φάση οξείας έντασης, απαιτείται η εφαρμογή ενός προγράμματος στα ενδιαιτήματά της με τη φύτευση καρποφόρων δένδρων που θα προσφέρουν την αναγκαία τροφή (μηλιές, κερασιές, αχλαδιές, μύρτιλα, ιπποφαές, κρανιές, κ.ά.). Μάλιστα σε αυτά τα προγράμματα φύτευσης και περιποίησης μπορεί να απασχοληθεί ο τοπικός πληθυσμός μέσα από προγράμματα καταπολέμησης της ανεργίας. Έτσι θα προσφέρουμε εισόδημα σε έναν πληθυσμό που δοκιμάζεται ιδιαίτερα αυτήν την περίοδο, θα διασφαλίσουμε διατροφική επάρκεια στα ζώα και θα μειώσουμε την ανάγκη τους να μετακινηθούν κοντά στις περιοχές των οικισμών και των καλλιεργούμενων γεωργικών εκτάσεων με συνέπεια να αποφεύγονται οι τριβές ή ακόμη και οι θανατώσεις ζώων.

Ενεργειακή εξοικονόμηση για τα κτίρια στην Ε.Ε. Καινούργιες προδιαγραφές ενεργειακής εξοικονόμησης θα ισχύσουν από το 2018 για όλα τα καινούργια δημόσια κτίρια στην Ευρωπαϊκή Ενωση και όλες τις καινούργιες κατοικίες και τα γραφεία από το 2020, σύμφωνα με δηλώσεις Ευρωπαίων αξιωματούχων μετά τη λήξη των διαπραγματεύσεων της Τρίτης. «Πρόκειται για μείζονος σημασίας υπέρβαση εμποδίου όσον αφορά την ενεργειακή εξοικονόμηση», τόνισε η κ. Ανέτε Πέρσον, η διαπραγματεύτρια της Σουηδίας, που έχει την προεδρία της ΕΕ μέχρι το τέλος του χρόνου. «Η χρήση ενέργειας σε όλα τα καινούργια δημόσια κτίρια τα οποία θα ανεγερθούν μετά το 2018 θα πρέπει να είναι σχεδόν μηδενική, και αυτό θα ισχύει για όλα τα κτίρια τα οποία θα κατασκευαστούν μετά το 2020 - όλες τις κατοικίες, τα γραφεία, τα σχολεία, τα πάντα», πρόσθεσε η κ. Πέρσον. Συμφωνήθηκαν οι τελικές αλλαγές στην «Οδηγία Ενεργειακής

Αποδοτικότητας των Κτιρίων» της ΕΕ, σε κεκλεισμένων των θυρών συνομιλίες μεταξύ εκπροσώπων των 27 χωρών-μελών της Ενωσης και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η επίσημη έγκριση της οδηγίας ανα μένεται εντός των επόμενων εβδομάδων. Η αρχική πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έκανε λόγο για μηδενικό αποτύπωμα άνθρακα όλων των καινούργιων κτιρίων στην ΕΕ από το 2018. Οι κυβερνήσεις χαρακτήρισαν, ωστόσο, υπερβολικά φιλόδοξο το στόχο και τον μετέτρεψαν σε «σχεδόν μηδενικό» αποτύπωμα άνθρακα. Επιπλέον, σύμφωνα με τα αποτελέσματα των χθεσινών διαπραγματεύσεων, όσοι πωλούν ή ενοικιάζουν κατοικία θα πρέπει, από το 2012, να συμπεριλαμβάνουν στην αγγελία πληροφορίες για τον δείκτη ενεργειακής αποδοτικότητας της κατοικίας, ώστε οι υποψήφιοι αγοραστές ή ενοικιαστές να μπορούν να κάνουν εμπεριστατωμένες επιλογές.


ΕΝΘΕΤΟ

23

Εθνική Ενεργειακή Στρατηγική στη Χώρα των Μύθων

Τ

ο τελευταίο δεκάμηνο, οι προθέσεις της ΔΕΗ ΑΕ καθώς και οι προτάσεις του Συμβουλίου Εθνικής Ενεργειακής Στρατηγικής (Σ.Ε.Ε.Σ.) αναφορικά με την είσοδο του λιθάνθρακα στο εθνικό ενεργειακό μίγμα, βρέθηκαν στο επίκεντρο των συζητήσεων και πυροδότησαν σωρεία αντιδράσεων από την πλευρά περιβαλλοντικών οργανώσεων, τοπικών φορέων αλλά και πολιτικών σχηματισμών. Πριν από περίπου οκτώ μήνες, η απερχόμενη πολιτική ηγεσία του τέως ΥΠΑΝ αποφάσισε τον οριστικό αποκλεισμό τόσο του λιθάνθρακα όσο και της πυρηνικής ενέργειας από το εγχώριο ενεργειακό χαρτοφυλάκιο. Η σημερινή υπουργός αρμόδια για θέματα Ενέργειας, στα πλαίσια των πρόσφατων προγραμματικών δηλώσεων, έβαλε τέρμα στις συζητήσεις και στους προβληματισμούς και τάχθηκε επίσης κατά του λιθάνθρακα και των πυρηνικών. Είναι πραγματικότητα ότι η ηλεκτροπαραγωγή από ενεργειακά συστήματα υψηλής συγκέντρωσης ισχύος, συνοδεύεται από σημαντικές περιβαλλοντικές πιέσεις σε όλο το φάσμα της αξιοποίησής των, από την εξόρυξη της καύσιμης ύλης μέχρι την απόθεση των παραπροϊόντων. Παράλληλα, συνδέονται κατά περίπτωση με υψηλά επίπεδα εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) ανά παραγόμενη μονάδα ενέργειας. Το γεγονός όμως ότι τα στερεά ορυκτά καύσιμα σχετίζονται με υψηλά επίπεδα εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, σε καμιά περίπτωση δεν πυροδότησε αποφάσεις ή προτάσεις για ολοκληρωτικό αποκλεισμό τους από το ευρωπαϊκό και παγκόσμιο ενεργειακό ισοζύγιο. Η ανεξέλεγκτη κατανάλωση κρέατος ή γαλακτοκομικών σχετίζεται με υψηλά επίπεδα χοληστερίνης. Κανείς όμως δεν θα ισχυριζόταν ότι η βέλτιστη επιλογή απαιτεί τη μονοδιάστατη στροφή στη χορτοφαγία. Όσο και αν ακούγεται απλουστευμένο, τόσο η ενεργειακή οικονομία κάθε χώρας όσο και η διατροφική οικονομία ενός ανθρώπου διέπονται από ομόλογους κανόνες. Διαφοροποίηση πηγών, ευκολία υποκατάστασης, αποφυγή εξάρτησης, προστασία του περιβάλλοντος με τη στενά προσωπική όσο και ευρεία έννοια του όρου. Με την ιδιότητα του εργαζόμενου στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας και Εφαρμογών Στερεών Καυσίμων του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΙΤΕΣΚ/ΕΚΕΤΑ), αλλά πρωτίστως ως κάτοικος της Δ. Μακεδονίας, θα ήθελα να καταθέσω μερικές απόψεις αναφορικά με τα επιχειρήματα που ενδεχομένως, διαμόρφωσαν τις πρόσφατες εθνικές επιλογές στον τομέα της ενέργειας. Οι λιγνιτικές μονάδες της Χώρας μας είναι οι πλέον ρυπογόνες σε ευρωπαϊκό επίπεδο; Ο βαθμός περιβαλλοντικής πίεσης μιας ηλεκτροπαραγωγικής μονάδας είναι συνάρτηση της εφαρμοζόμενης τεχνολογίας και πρωτίστως, της ποιότητας του καυσίμου τροφοδοσίας. Ο λιγνίτης είναι το ορυκτό καύσιμο με την υψηλότερη ένταση άνθρακα και το περιβαλλοντικό του αποτύπωμα είναι το πλέον ισχυρό. Δεν υπάρχει σήμερα διαθέσιμη τεχνολογία η οποία μπορεί να δεσμεύει το διοξείδιο του άνθρακα με οικονομικά αποδεκτό κόστος. Για αυτό ακριβώς, μαζί με τους σταθμούς της ΔΕΗ, στη γνωστή λίστα με τις πε-

ρισσότερο ρυπογόνες μονάδες φιγουράρουν και λιγνιτικοί σταθμοί της Γερμανίας, της χώρας με τους πλέον αυστηρότερους περιβαλλοντικούς περιορισμούς.

κτών καυσίμων εφαρμόζοντας την τεχνολογία της δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CΟ2 Capture & Storage- CCS). Με τα σημερινά τεχνολογικά επίπεδα, το συνολικό κόστος δέσμευσης, Στον αντίποδα, προκαλεί μεταφοράς και αποθήκευσης μόνιμη απορία στους μηχατου διοξειδίου του άνθρακα σε ανθρακικούς θερμικούς σταθνικούς άλλων χωρών το πώς ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΚΑΡΛΟΠΟΥΛΟΥ μούς ανέρχεται περίπου στα καταφέρνει η Χώρα μας να M.Sc. Χημικός Μηχανικός ιδρυτικό μέλος ΙΠΑΔΜ 65-70 ευρώ ανά τόνο CO2. Οι αξιοποιεί με σημαντικότατη επιτυχία, με αυστηρά βεβαίσημαντικές τεχνικές βελτιώως θερμοδυναμικούς και επισεις που αναμένονται τα επόμενα έτη εκτιμάται ότι θα οδηχειρησιακούς όρους, ένα από τα δυσκολότερα ορυκτά καύσιμα παγκοσμίως. Σαγήσουν, πριν το 2020, σε κόστος 20-25 ευρώ ανά φώς και υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης της πετόνο CO2. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι το κόστος ριβαλλοντικής συμπεριφοράς των λιγνιτικών μοτης τάξης των 7,5-8,5 cents /kWh για ηλεκτροπανάδων. Όμως, η ισοπέδωση είναι επιστημονικά ραγωγή από άνθρακα με τις σημερινές τεχνολοελεγχόμενη και οριακά προκλητική για τους συγίες CCS είναι συγκρίσιμο με το κόστος της ηλεντοπίτες μου της Δυτικής Μακεδονίας. Μια περικτροπαραγωγής με αιολική ενέργεια (6-8 cents/ οχή η οποία, δυστυχώς, κινδυνεύει να απαξιωθεί kWh) για τοποθεσίες με χαμηλές ταχύτητες ανέσαν στυμμένη ενεργειακή λεμονόκουπα. μου. Οι τεχνικές βελτιώσεις στα συστήματα CCS αναμένεται να μειώσουν το κόστος, μετά το 2020, σε επίπεδα των 6 cents/kWh και πλήρως ανταγωΕξαντλήσαμε τις βέλτιστες διαθέσιμες πρακτινιστικά με το μέσο κόστος παραγωγής αιολικής κές αξιοποίησης του εγχώριου λιγνίτη; ενέργειας (5-6 cents /kWh). Αντί άλλης τεκμηρίωσης, σας μεταφέρω τα Σε κάθε περίπτωση, οι μελλοντικοί λόγοι τισυμπεράσματα σχετικού συνεδρίου του ΤΕΕ με μής φ.αερίου/άνθρακα και οι τιμές ανά δικαίωμα θέμα «Το ενεργειακό πρόβλημα της ελληνικής οιεκπομπών CO2 θα είναι οι καθοριστικοί παράγοκονομίας σήμερα» που πραγματοποιήθηκε στην ντες κατά τη λήψη επενδυτικών αποφάσεων σε Αθήνα στις 23-28 Μαΐου του 1977 ! νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με λιγνίτη, φ. Τότε λοιπόν, ως άμεση προτεραιότητα για αέριο ή ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. τους ελληνικούς λιγνίτες προτάθηκε η αποδοτική εκμετάλλευση των κοιτασμάτων, η προστασία του Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας μπορούν να περιβάλλοντος και η ενσωμάτωση βελτιωμένων υποκαταστήσουν τα στερεά ορυκτά καύσιμα; διαδικασιών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Μετά από 32 χρόνια, έχω την αίσθηση ότι βριΟι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σαφώς και σκόμαστε σχεδόν στο ίδιο σημείο: συμβάλουν στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εντατική εκμετάλλευση των κοιτασμάτων, μίγματος, είναι περιβαλλοντικά φιλικότερες συπροβλήματα στην περιβαλλοντική προστασία, γκρινόμενες με τα ορυκτά καύσιμα και γενικότεκαθυστέρηση στην ενσωμάτωση βελτιωμένων ρα, προωθούν την ανάπτυξη νέων υλικών και τεενεργειακών τεχνολογιών. Με εξαίρεση κάποιχνολογιών και προάγουν μια εναλλακτική και σε ες αποσπασματικές δράσεις, δεν υπήρξε ποτέ σε κάθε περίπτωση θετική αντίληψη στην κατεύθυνεθνικό επίπεδο ένα χρονοδιάγραμμα συνεκτικών ση αξιοποίησης των φυσικών πόρων. και μακροπρόθεσμων δράσεων βέλτιστης αξιοποίΕίναι όμως πραγματικά περίεργο ότι ενώ είναι ησης των ελληνικών λιγνιτών. Εντελώς ενδεικτιδεδομένο ότι οι τεχνολογίες των αιολικών πάρκων και των άλλων ΑΠΕ μόνο συμπληρωματικά και κά, συγκρίνετε απλά το πώς αξιοποιήθηκαν διαχρονικά οι δυνατότητες του Σιδηροδρόμου στη υποστηρικτικά μπορούν να λειτουργήσουν σε ένα Δυτική Ευρώπη σε σχέση με τη Χώρα μας και θα ηλεκτρικό σύστημα, εμφανίζονται ως κυρίαρχες τεχνολογίες για την κάλυψη των ηλεκτρικών αναέχετε μία ανάλογη εικόνα για το πώς αξιοποιήσαγκών της Χώρας. με τους ελληνικούς λιγνίτες. Προφανώς και δεν Είναι τεχνολογικά αυθαίρετο και μεσοπρόθεφταίει ο λιγνίτης. σμα επικίνδυνο να περνάμε το μήνυμα ότι η λειτουργία των λιγνιτικών μονάδων στη Δυτική ΜακεΟ λιγνίτης και ο λιθάνθρακας μπορούν να αξιοδονία ή η ενδεχόμενη λειτουργία λιθανθρακικών ποιηθούν ως καθαρές πηγές ενέργειας; μονάδων είναι εθνική διαστροφή και οι εναλλακτιΗ ενεργειακή αξιοποίηση των ορυκτών καυσίκές λύσεις είναι θέμα «κυβερνητικών επιλογών». μων με σχεδόν μηδενικές εκπομπές ρύπων, αποΜε έκπληξη διαβάζω τακτικά στον Αθηναϊκό τύπο, τελεί μία από τις σημαντικότερες τεχνολογικές με έντονη μάλιστα διάθεση καταγγελίας από τη προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει σήμεπλευρά των δημοσιογράφων ότι, για παράδειγμα, «…η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας προωθεί λιρα η Ευρωπαϊκή Ένωση και όχι μόνον. Στην κατεύθανθρακικές μονάδες σε βάρος των φωτοβολταιθυνση αυτή, σημαντικότατος αριθμός βιομηχανιών, ερευνητικών κέντρων και εκατοντάδες ειδικοί κών...». Συγκρίνουμε δηλαδή την επιστήμονες εργάζονται σε ένα μακροπρόθεσμο ικανότητα μεταφοράς επιβατών του Intercity Θεσσαλονίκη-Αθήερευνητικό και επιδεικτικό σχέδιο. Το 2010 ανανα με αυτήν ενός ποδηλάτου της μένεται να ξεκινήσει σε επιδεικτικό στάδιο η παραγωγή ενέργειας σε θερμικούς σταθμούς ορυίδιας διαδρομής! Τρίτη, 13 Οκτω-

του


24

ΕΝΘΕΤΟ

Εθνική Ενεργειακή Στρατηγική στη Χώρα των Μύθων (συνέχεια) βρίου 2009, 08:15, σε ώρα αναδυόμενης ενεργειακής αιχμής. Από τα εκατοντάδες εγκατεστημένα αιολικά ΜWs, διαθέσιμα υπήρχαν μόνον 48,5. Τα υπόλοιπα δήλωναν «ωσεί παρών» και περίμεναν τον Αίολο να φυσήξει… Ακόμη και αν γεμίζαμε όλες τις ραχούλες με αιολικά πάρκα ή αν υποκαθιστούσαμε όλα τα συμβατικά μας αυτοκίνητα με υβριδικά, θα δίναμε ενδεχομένως απάντηση στον προσδιορισμό «πράσινη» αλλά δεν θα καλύπταμε το κυρίαρχο ζητούμενο, που δεν είναι άλλο από την «ανάπτυξη». Θα παραμέναμε συνεπείς καλοπληρωτές εισαγόμενης τεχνογνωσίας. Έχουμε εναλλακτικές ενεργειακές επιλογές και ο λιθάνθρακας αποτελεί πραγματικά κάκιστη επιλογή; Οι επιλογές δεν είναι απεριόριστες: Εγχώριοι λιγνίτες: Η ποιότητά τους βαίνει συνεχώς προς το χειρότερο με προδιαγραφές εκτός των σχεδιαστικών ορίων των θερμοηλεκτρικών σταθμών. Ένα ποσοστό της τάξης του 50% της εγκατεστημένης ισχύος είναι υπέργηρο, ενώ το 2012 αναμένεται ιδιαίτερα κρίσιμο όσον αφορά στην ασφαλή τροφοδοσία των ατμοηλεκτρικών μονάδων. Φυσικό Αέριο: Περιβαλλοντικά φιλικότερο σε σχέση με τα στερεά ορυκτά καύσιμα. Ιδανικό για κάλυψη φορτίων αιχμής, για βιομηχανική και οικιακή χρήση και όχι τόσο για ηλεκτροπαραγωγή και κυρίως, συνοδεύεται από υψηλό κίνδυνο εξάρτησης. Δεν θα αναφερθώ στην πρόσφατη διένεξη Ρωσίας-Ουκρανίας που «πάγωσε» την Ευρώπη,

επειδή μου δόθηκε η δυνατότητα να επισκεφθώ τον «Ναό» της Gazprom και αποκόμισα προσωπική εμπειρία του τι σημαίνει να διαχειρίζεσαι την ενεργειακή επάρκεια 500 εκ. καταναλωτών. Πυρηνική ενέργεια: Ως συντεταγμένη κοινωνία, εν έτη 2009, το αυτονόητο του διαχωρισμού Κράτους και Εκκλησίας το συζητάμε ακόμη με ύφος «συνωμοτικό». Περιμένει λοιπόν κανείς να μιλήσουμε σοβαρά για την «τρισκατάρατη»; Δυστυχώς, οι αγκυλώσεις στη Χώρα μας δεν είναι πάντοτε δεξιόστροφες. Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας: Δεν θα επιχειρηματολογήσω αναφορικά με τη δυνατότητα των ΑΠΕ στη Χώρα μας. Το αφήνω σ’ αυτούς, κυρίως πολιτικούς παράγοντες, που χρόνια τώρα ανέξοδα διατυμπανίζουν ως αναγκαία και ικανή συνθήκη για την αξιοποίηση των ΑΠΕ την ύπαρξη απλά, ηλιοφάνειας και αέρα. Κάτι ανάλογο με το syrtaki και τον mousakas για την περίπτωση της τουριστικής ανάπτυξης την δεκαετία του 1970. Όχι λοιπόν στον λιθάνθρακα, όχι σε νέες «μαύρες» λιγνιτικές μονάδες στη Δ. Μακεδονία, καμία συζήτηση για πυρηνικούς σταθμούς και βεβαίως, μακριά από το «σπιτάκι» μας οι ανεμογεννήτριες. Το πώς θα αντιμετωπισθεί το κρίσιμο πρόβλημα του ενεργειακού μας εφοδιασμού, προφανώς είναι ένα θέμα που αφορά το απρόσωπο Κράτος και όχι βεβαίως εμάς. • Η αξιοποίηση του εγχώριου λιγνίτη σε καινοτόμα ενεργειακά συστήματα χαμηλών εκπομπών ρύπων και υψηλού βαθμού απόδοσης, είναι πράσινη ανάπτυξη • Η συνδυασμένη ενεργειακή αξιοποίηση εγχώριου λιγνίτη και τοπικών, ευκαιριακών, χαμηλού

κόστους βιομαζικών καυσίμων, είναι ο ορισμός της πράσινης ανάπτυξης • Η συντονισμένη προσπάθεια αξιοποίησης του ελληνικού λιγνίτη σε συστήματα αεριοποίησης με δυνατότητα παραγωγής αερίου σύνθεσης αλλά και υδρογόνου μεσοπρόθεσμα, σαφώς και είναι πράσινη ανάπτυξη • Η αξιοποίηση ξηρού κονιοποιημένου λιγνίτη σε αποκεντρωμένα συστήματα συμπαραγωγής μικρής κλίμακας, είναι πράσινη ανάπτυξη • Η κεφαλαιοποίηση και εξωστρέφεια της συσσωρευμένης τεχνογνωσίας στον τομέα αξιοποίησης των στερεών ορυκτών καυσίμων αποτελεί σημαντικότατο συγκριτικό πλεονέκτημα στην κατεύθυνση της πράσινης ανάπτυξης • Η διαφοροποίηση και διεύρυνση του εθνικού ενεργειακού μίγματος, είναι στρατηγικό πρόκριμα για πράσινη ανάπτυξη. Τα ενεργειακά «αυγά» δεν μπαίνουν ποτέ σε ένα μόνον καλάθι. • Οι ενεργειακές πηγές δεν διέπονται από κώδικες της καθημερινής μας συμπεριφοράς. Δεν υπάρχουν «μαύρα» ή «βρώμικα» καύσιμα όπως άστοχα και κατά συρροή χαρακτηρίζονται ο λιγνίτης και ο λιθάνθρακας στη Χώρας μας. Υπάρχουν ορθολογικές ή ανορθόδοξες, σύγχρονες ή ξεπερασμένες τεχνολογίες αξιοποίησής των και πρωτίστως, τεχνολογικά ώριμες, οικονομικά αποδεκτές και εφοδιαστικά ασφαλείς εναλλακτικές επιλογές. Και βεβαίως, υπάρχουν χώρες οι οποίες επενδύουν σοβαρά στις τεχνολογικές και ερευνητικές προκλήσεις αιχμής αλλά και χώρες οι οποίες απλά, εδώ και πενήντα χρόνια, «παρακολουθούν τις εξελίξεις…».

Ενστάσεις για το λιγνίτη ή για να μην χωριστούμε σε λιγνιτομάχους και λιγνιτολάτρες

Ε

πί της επιστολής του συναδέλφου Καρλόπουλου, που υπερασπίζεται το λιγνίτη, δυο λόγια μόνο. (Έχουμε τοποθετηθεί δημοσίως για το θέμα αυτό αρκετές φορές κι ας μην κουράζουμε άλλο). Συμφωνούμε ότι κυκλοφορούν πολλές ακρότητες μεταξύ των υπερασπιστών των ΑΠΕ, αλλά και των συνηγόρων του λιγνίτη. Συμφωνούμε επίσης ότι στις νέες τεχνολογίες αξιοποίησης του λιγνίτη έχουμε μείνει πίσω. (Να προσθέσω μάλιστα - ως παλιός ΑΕΒΑΛίτης τις «ασκήσεις επί χάρτου» τη δεκαετία του 1980 στο θέμα αεριοποίησης του λιγνίτη και τα μεγαλεπήβολα σχέδια για το λιγνιταέριο που τελικώς έμειναν στα χαρτιά). Θα διαφωνήσουμε όμως τόσο στον όρο «πράσινη ενέργεια» από το λιγνίτη όσο και στον υπολογισμό του κόστους της λιγνιτικής κιλοβατώρας. Στο πρώτο ζήτημα, όσο σημαντικά κι αν είναι τα επιτεύγματα των νέων λιγνιτικών τεχνολογιών στον τομέα των εκπομπών CO2 και αιωρουμένων των Α.Η.Σ., δεν μπορούν να κρύψουν τις «μαύρες τρύπες» και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις στα ορυχεία. Όταν για να παράγεις ενέργεια καταναλώνεις τρεις μη ανανεώσιμους φυσικούς πόρους (νερά – εδάφη –λιγνίτες) και δημιουργείς σοβαρές παρενέργειες στους άλλους χρήστες – κατοίκους αλλά και στο κλίμα της γης, τότε δεν μπορείς

Λ. ΤΣΙΚΡΙΤΖΗΣ Αν. καθηγητής ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας

να ονομάσεις «πράσινο» το παραγόμενο προϊόν. Δεύτερον. Στην κοστολόγηση του λιγνίτη, που θίγεται στην επιστολή, δεν λαμβάνεται υπόψη ο φόρος στερεών καυσίμων και το «εξωτερικό κόστος» του λιγνίτη. Ο πρώτος είναι μικρός (άσχετα αν ούτε κι αυτόν τον πληρώνει η ΔΕΗ, με τις ευλογίες του κράτους). Το δεύτερο στοιχείο κόστους όμως είναι σημαντικό και υπερδιπλασιάζει το συμβατικό κόστος της λιγνιτικής. Το εξωτερικό ή περιβαλλοντικό κόστος οφείλεται, ως γνωστό, στην οικονομική ζημιά από την απώλεια ή υποβάθμιση των νερών, των παραγωγικών γαιών, στις υψηλότερες νοσηλευτικές δαπάνες λόγω περιβαλλοντικών ασθενειών κλπ. Τις δαπάνες αυτές επιβαρύνονται συνήθως οι τοπικές κοινωνίες (αυξημένο κόστος άρδευσης, ύδρευσης κλπ), αλλά και κατ’ επέκταση όλος ο πλανήτης, αν λάβουμε υπόψη το τεράστιο κόστος των κλιματικών αλλαγών και καταστροφών. Το εξωτερικό κόστος για τα διάφορες πηγές ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων και των ανανεώσιμων, φαίνεται στον πίνακα, ο οποίος είναι «δανεικός» από μια πρόσφατη επεξεργασία που κάναμε στους Οικολόγους Πράσινους. Εύκολα διαπιστώνει κανείς ότι ενώ για την

αιολική και ηλιακή ενέργεια το εξωτερικό κόστος είναι μικρό, στην περίπτωση του λιγνίτη είναι πολύ υψηλό. Αν πάρουμε το πιο ευνοϊκό σενάριο για το λιγνίτη, το εξωτερικό κόστος είναι 5 c€/kwh, γεγονός που διπλασιάζει περίπου το συνολικό κόστος της λιγνιτικής κιλοβατώρας και το εκτοξεύει στα 10 -11 c€/kwh. Αν, τέλος, προσθέσουμε στην τιμή αυτή και το κόστος της υπόγειας αποθήκευσης του CO2 (μέθοδος CCS) που αναφέρει ο συνάδελφος Καρλόπουλος, τότε η λιγνιτική κιλοβατώρα ανεβαίνει στα 13 c€/kwh, (κόστος περίπου διπλάσιο από την αιολική κιλοβατώρα !). Να σημειωθεί επίσης ότι η τεχνολογία CCS, η οποία επιστρατεύεται ως αντίδοτο στις εκπομπές CO2 και στα υψηλά πρόστιμα που μας περιμένουν μετά το 2013, είναι μια τεχνολογία που βρίσκεται ακόμη στα σπάργανα και αντιμετωπίζει πολλές ενστάσεις. Σαφώς θα εξελιχτεί και δεν θα είναι τόσο ακριβή όσο σήμερα, αλλά το ίδιο συμβαίνει με όλες τις τεχνολογίες (και την αιολική) που εξελίσσονται συμπιέζοντας συνεχώς το κόστος τους. Πέραν όμως του κόστους ένα βασικό πρόβλημα της μεθόδου CCS είναι να ευρεθούν μεγάλοι και στεγανοί υπόγειοι θάλαμοι κοντά στις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής για την αποθήκευση τεράστιων ποσοτήτων CO2. Στην περίπτωση του Λιγνιτικού Κέντρου Δυτικής Μακεδονίας θα πρέπει να αποθη-


ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Πηγή ενέργειας

Εξωτερικό κόστος

Βιβλιογραφική αναφορά

Λιγνίτης

Ελλάδα: 5 -25 c€/kWh

Εθν. Μετσ. Πολυτεχνείο EXTERNE 2001

Τσεχία : 5,8 c€/kWh

Charles University Prague

Ρουμανία: 10,0 c€/kWh

Charles University Prague

Ουγγαρία :13,5 c€/kWh

Charles University Prague

Φυσικό αέριο

1,3 c€/kWh

Αιολικά

0,24 c€/kWh

Φωτοβολταϊκά

0,14 c€/kWh

κεύουμε στο υπέδαφος 31.000.000 τόνους CO2 κάθε χρόνο! Υπάρχουν τέτοιοι υπόγειοι αεροθάλαμοι σε κοντινές αποστάσεις; Ας μας το πει το ΙΓΜΕ ή κάποιος άλλος ερευνητικός φορέας. Αν όχι, θα πρέπει να μεταφέρουμε μακριά αυτές τις ποσότητες CO2 καταβάλλοντας το ανάλογο, ιδιαίτερα υψηλό τίμημα. Καλές οι νέες τεχνολογίες, αλλά μαζί με τα πλεονεκτήματα πρέπει να παραθέτουμε και τα μειονεκτήματα. Κατά τα άλλα θα συμφωνήσουμε ότι ο λιγνίτης «δεν παίζεται» στο θέμα της πυκνότητας ισχύος σε σύγκριση με τις ΑΠΕ, που απαιτούν μεγάλες εκτάσεις. Συνεπώς όσοι οπαδοί των ΑΠΕ υποστη-

25

ρίζουν την άμεση και πλήρη υποκατάσταση των ορυκτών καυσίμων αιθεροβατούν. Ο λιγνίτης θα παραμείνει στο ενεργειακό μίγμα για άλλα 20 -30 χρόνια, αλλά με συνεχή και δραστική μείωση. Συμπέρασμα: θα πρέπει να βρούμε έναν ενδιάμεσο δρόμο για να συνεννοηθούμε. Για μας, τους θερμούς αλλά όχι - δογματικούς υπερασπιστές των ΑΠΕ, αν επιτύχουμε το στόχο που έχουμε υπογράψει στην Ευρώπη, δηλαδή 35 % ηλεκτροπαραγωγή από ΑΠΕ το 2020, θα είναι επίτευγμα. Μπορεί να μη μας κάνει πλήρως ευτυχισμένους, αλλά σίγουρα μας αφήνει ικανοποιημένους.

Η «επικινδυνότητα» του ελληνικού λιγνίτη αναφορικά με την κλιματική αλλαγή δεν είναι μεγαλύτερη από αυτή των αγελάδων της Αργεντινής

Μ

ε έκπληξη διάβασα δημοσίευμα της Greenpeace, το οποίο παρουσιάζει την «επικινδυνότητα» των ελληνικών ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων και κυρίως αυτή των λιγνιτικών, αναφορικά με την παγκόσμια κλιματική αλλαγή. Σε παγκόσμιο επίπεδο, περισσότερα από 1.800.000MW τροφοδοτούνται σε καθημερινή βάση με άνθρακα. Λαμβάνοντας υπόψη ότι στη Χώρα μας λειτουργούν περίπου 5.000 λιγνιτικά MW, η εθνική συμμετοχή στην παγκόσμια κλιματική αλλαγή και βεβαίως μόνον στο κομμάτι που αφορά τα στερεά ορυκτά καύσιμα, δεν ξεπερνά το 0,3%!. Σαφώς υπεραπλουστευμένοι υπολογισμοί, αλλά πρέπει να έχουμε την αίσθηση για το τι μεγέθη συγκρίνουμε. Επιπλέον, δεδομένου ότι οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) αδυνατούν να καλύψουν την παγκόσμια ενεργειακή ζήτηση, το 2020 αναμένεται να λειτουργούν σε παγκόσμιο επίπεδο 2.384.000 ανθρακικά ΜW (Coal-fired Boilers: World Analysis and Forecast, Elsevier ltd 2009). Καταλαβαίνουμε λοιπόν για του τι μερίδια ευθύνης μιλάμε. Όσον αφορά στη λίστα των «επικίνδυνων» μονάδων, η παρουσίαση από την πλευρά της Greenpeace απλά και μόνο των ειδικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, αναπαράγει για μια ακόμη φορά την εδώ και 70 χρόνια δεδομένη υψηλή ένταση άνθρακα του ελληνικού λιγνίτη. Το να δημοσιοποιήσω ότι η χρήση του εμβολίου για τη νέα γρίπη δημιουργεί αντισώματα της τάξης του 18 pg

Λιγνιτικές μονάδες ΚοζάνηςΦλώρινας

Λιγνιτικές μονάδες Μεγαλόπολης

Ειδικές εκπομπές CO2

Συνεισφορά στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού

Κόστος υποκατάστασης με ΑΠΕ ή εναλλακτικά καύσιμα

Συνεισφορά στην ανταγωνιστικότητα της εθνικής οικονομίας

Θέσεις εργασίας σε περιφερειακό επίπεδο

Πολύ υψηλές

?

?

?

?

Πολύ υψηλές

?

?

?

?

CFA/ kg βάρους BGD, πιστεύει κανείς ότι θα είχε κάποια χρηστική αξία για το μέσο πολίτη; Ενδιαφέρον θα είχε για τον πολίτη μια ολοκληρωμένη εικόνα της λιγνιτικής βιομηχανίας με βάση για παράδειγμα, τον ενδεικτικό και σαφώς όχι εξαντλητικό πίνακα που ακολουθεί. Ακόμη και αν πετύχουμε τους εθνικούς στόχους και καταφέρουμε να απογειώσουμε τη συμμετοχή των ΑΠΕ στο εθνικό ενεργειακό μίγμα, απαιτείται εκ νέου η εγκατάσταση θερμικών μονάδων ως εφεδρείες. Σύμφωνα με τον Δρ. Guillermo Berra, ερευνητή στο National Institute of Agricultural Technology της Αργεντινής, τα 55 εκατομμύρια αγελάδες που εκτρέφονται στη χώρα του, ευθύνονται για το 30% των συνολικών εθνικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Σε καθημερινή βάση, μια αγελάδα 500 κιλών εκπέμπει περίπου 900 λίτρα αερίων, με κυρίαρχο το μεθάνιο το οποίο είναι 23 φορές δραστικότερο συγκρινόμενο με το διοξείδιο του άνθρακα. Οι μετρήσεις γίνονται με ειδικούς πλα-

του

ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΚΑΡΛΟΠΟΥΛΟΥ M.Sc. Χημικός Μηχανικός ιδρυτικό μέλος ΙΠΑΔΜ

στικούς σάκους που τοποθετούνται πάνω στα ζώα (εικόνα 1). Σαφώς και δεν σχεδιάζουν στην Αργεντινή να εξοστρακίσουν τις αγελάδες και να τις υποκαταστήσουν με κότες η πάπιες. Είναι θέμα επιβίωσης της εθνικής τους οικονομίας. Η περιβαλλοντική πίεση του λιγνίτη στο λεκανοπέδιο της Δ. Μακεδονίας είναι μακροχρόνια, σοβαρότατη και ανιχνεύσιμη σε καθημερινή

βάση. Οι ευθύνες της κεντρικής και τοπικής εξουσίας τεράστιες και συνεχώς διογκούμενες. Σαφώς και οι λιγνιτικές μονάδες θα βιώσουν σημαντική πίεση μετά το 2013, όταν τα δικαιώματα εκπομπών θα τεθούν σε μηδενική βάση. Το να αναδεικνύουμε όμως τον ελληνικό λιγνίτη ως κυρίαρχα «επικίνδυνο» για την παγκόσμια κλιματική αλλαγή, είναι τουλάχιστον υπερβολικό και μηδαμινής προστιθέμενης αξίας μήνυμα για το σύνολο της κοινωνίας. Για τη Χώρα μας, το κυρίαρχο περιβαλλοντικό πρόβλημα δεν είναι οι αγελάδες της Αργεντινής ούτε τα λιγνιτικά φουγάρα της ΔΕΗ ΑΕ και πρωτίστως οι επικοινωνιακά εύκολοι στόχοι. Το πρόβλημα είναι τα εκατομμύρια, περιβαλλοντικά, ασυνείδητες, διάσπαρτες, πρωτίστως υποκριτικές και ανεξέλεγκτες μικρές «ΔΕΗ» που κρύβουμε μέσα μας. ΥΓ: Ως Χώρα, μας δίνονται τελευταία συχνές αφορμές για να αισθανόμαστε τύψεις. Μη φορτωθούμε και την παγκόσμια κλιματική αλλαγή. Έλεος!


26

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Χριστουγεννιάτικες παραδόσεις της Σιάτιστας

Η

Ελληνική Λαϊκή παράδοση εξακολουθεί να αποτελεί ακριβό εθνικό θησαυρό και παρακαταθήκη ανεκτίμητη με ρίζες στα πανάρχαια χρόνια. Η μελέτη της λατρείας κα των εθίμων και των δοξασιών αποκαλύπτει ότι συνεχίζεται η ίδια ιδιοσυγκρασία, ο ίδιος χαρακτήρας του λαού μας, παρόμοιες ψυχικές αντιδράσεις, παρόμοια αντίληψη για τη ζωή. Η συστηματική έρευνα των παραδόσεων μας, σημαίνει περίσωση της ιστορικής μνήμης και ταυτόχρονα βάθεμα της συνείδησης. Η επανάληψη των ηθών, εθίμων και παραδόσεών μας συντηρούν την ιστορική συνέχεια. Αν αυτή η διατήρηση και αναβίωση των εθίμων είναι, εκτός από έκφραση νοσταλγίας για τα περασμένα και αγάπης για τον τόπο και έκφραση τρόπου ζωής με ρίζες στην πολύμορφη κληρονομιά των προγονικών παραδόσεων και εθίμων, τότε αληθινά οι Σιατιστινοί αξίζουν ιδιαίτερη τιμή, γιατί με ιδιαίτερη αγάπη ξαναβιώνουν και συνεχίζουν τις συνήθειες και τις παραδόσεις του τόπου τους. Στην ενότητα και στη διάρκεια των ηθών και εθίμων, που έχουν ρίζες μακραίωνες, ο Σιατιστινός διακρίνεται για τον αναπτυγμένο αστικό βίο και τη φιλέορτη διαθεσή του. Απ΄αυτήν τη διάθεση προήλθε ένα πλήθος από γραφικά έθιμα για κάθε περίσταση της ζωής. Η Σιάτιστα είναι φορτωμένη με πλούσια ήθη και έθιμα. Χαρακτηριστικό των κατοίκων της Σιάτιστας είναι η προσήλωση στα έθιμά της. Σε πολύ λίγους τόπους της Ελλάδας τα ήθη και τα έθιμα αναβιώνουν με τόση ζωντάνια και συμμετοχικότητα όσο στη Σιάτιστα. Ένα απ΄αυτά και πολύ χαρακτηριστικά είναι η γιορτή των Καλάντων ή όπως τη λένε στη Σιάτιστα «Τα Κόλιαντα». Η ετυμολογία της λέξεως «Κάλαντα» Χριστουγέννων βρίσκεται στις καλένδες, λαμπρή γιορτή των Ρωμαίων. Στη Σιάτιστα λέγονται «Κόλιαντα» από γλωσσική παραφθορά της λέξης. Τα έθιμα που επικρατούν τις μέρες αυτές παρουσιάζουν κάτι το ιδιαίτερο. Τα παιδιά κάθε γειτονιάς συγκροτούνται σε ομάδες, οι οποίες κάνουν εξορμήσεις στ΄ αμπέλια από του Αγίου Δημητρίου, όπου μαζεύουν φρύγανα, φουρφούρια, χόρτα ξερά «το λόζιο». Ο λόζιος φορτώνονταν παλιά στα ζώα, ενώ σήμερα στ΄ αυτοκίνητα και αποθηκεύεται σε αποθήκες της γειτονιάς. Η αποθήκη ανοίγει στις 23 Δεκεμβρίου για να ετοιμαστεί η κλαδαριά, μεγάλη φωτιά. Το έθιμο της κλαδαριάς είναι πράγματι πολύ ωραίο. Αναφέρεται ότι οι κλαδαριές συμβολίζουν τις φωτιές που άναψαν οι ποιμένες στη Βηθλεέμ για να αναγγείλουν τη γέννηση του Χριστού. Στις κλαδαριές επιβιώνουν και οι συνήθειες των αρχαίων Ελλήνων που με τη φλόγα έστελναν το μήνυμα κάθε ευχάριστης αγγελίας ή λύτρωσης. Το στήσιμο και το στόλισμα της κλαδαριάς έχει ιδιαίτερη τεχνική. Στη μέση της πλατείας της γειτονιάς ανοίγεται μία τρύπα βάθους 0,50-0,70 μ. Μόλις φθάσει η παραμονή των καλάντων τοποθετείται και στερεώνεται μέσα στην τρύπα ένα χοντρό ξύλο «το βεργί» 4-5 μέτρα για να συγκρατεί τα ξερά χόρτα γύρω του. Πάνω στην κορυφή του βεργιού δένουν ένα δεμάτι με λόζιο που λέγεται «Φούντα» και στολίζουν την κλαδαριά.

του

ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΠΟΝΤΑ Λαογράφου Τέως Δ/ντή της Δημ. Βιβλιοθήκης Σιάτιστας

Στο διάστημα αυτό τα παιδιά κάνουν προστατευτικό κλοιό γύρω από την κλαδαριά και χτυπούν κουδούνια. Κατόπιν συγκεντρώνονται και παίρνουν θέσεις γύρω από την κλαδαριά γέροι, γριές, νέοι και νέες περιμένοντας το άναμμα με ανυπομονησία. Μόλις νυχτώσει ανάβεται η κλαδαριά από τη βάση της, ενώ η τοπική μουσική παίζει το παρακάτω τραγούδι: «Πιδιάμ ήρθαν τα κόλιαντα κι΄όλοι να τοιμαστήτι, πάρτι κι τις τζιουμάκις σας κι στουν Αι –Λιά να βγήτι, κι΄απ΄ τουν Αι-Λιά στουν Πρόδρομου στα τρία τα Πηγάδια. Ικεί θα γέν ΄το σύναγμα κι ΄όλου το συναγώγι, Θ΄ανάψουμε τις κλαδαριές θα πούμε και του χρόνου». Τα χαράματα της παραμονής των Χριστουγέννων, οι παρέες των μικρών παιδιών ξεχύνονται στους δρόμους με τρελά ξεφωνητά χτυπώντας χαρμόσυνα τα κουδούνια και κρατώντας ένα σακούλι και τη «Τζιουμάκα» (πιθανώς) από τη λέξη (τσομπάνος=βοσκός), ένα χοντρό ραβδί. Φαίνεται ότι συμβολίζει το ραβδί των βοσκών που προσκύνησαν το Χριστό τη νύχτα της γέννησής του. Τα παιδιά, μόλις πάρουν τη τζιουμάκα , τη βάζουν να μουσκέψει στο «χαράνι» (καζάνι με νερό) και την αφήνουν εκεί πολλές μέρες για να σφίξει και να χτυπάει τις πόρτες στα κόλιαντα χωρίς να διατρέξει τον κίνδυνο να ραγιστεί. Παρέες –παρέες τα παιδιά γυρίζουν σε γειτονικά ή συγγενικά σπίτια και μ΄ όλη τη δύναμη της φωνής τους φωνάζουν το ευφρόσυνο άγγελμα της γέννησης του θείου Βρέφους. Με τις Τζιουμάκες χτυπούν τις πόρτες των σπιτιών αυτών. Το έθιμο αυτό να χτυπούν τα παιδιά τις

πόρτες, κατά τον Βυζαντινό χρονογράφο Ιωάννη Μαλάλα απαντάται στην Αντιόχεια και είναι αρχαιότατο. Μέσα στην παγερή αυτή νύχτα του Δεκεμβρίου το χτύπημα της Τζιουμάκας, τα διάφορα τραγούδια του πόνου, της ξενιτιάς και της χαράς, ενώνονται σ΄ένα αρμονικό σύνολο συγκίνησης και ικανοποίησης. Όλα τα σπίτια περιμένουν τα παιδιά να πουν το τραγούδι που ταιριάζει για κάθε περίσταση. Η Σιάτιστα έχει εδώ ένα αναμφισβήτητο πρωτείο. Έτσι, σε σπίτι που υπάρχει ηλικιωμένο ζευγάρι λένε το τραγούδι: «Κόλιαντα μπάμπου μ΄κόλιαντα κι μένα ν΄κουλιαντίνα. Κι μένα την τρανήτερη κι τώρα κι από χρόνου. Να ζήσεις χρόνους ικατό κι να τους απιράσεις. Ν΄ασπρίσεις σαν τουν Έλυμπο σαν τ΄ασπρου περιστέρι. Δύο περιστέρια μάλουναν κι πάλι αγαπιούνταν. Ψηλά, ψηλά σηκώνονταν, στουν ουρανό φιλιούνταν. Κι σαν δεν έχεις κι σιτζιούκι, δος μας ένα κορίτσι. Κι τι του θέλεις γάιδαρε του ξένου του κορίτσι; Να μ΄ ρίχνει νιρό να νίβουμι, να μ΄στρώνει να πλαγιάζω. Να το φιλώ να του τσιμπώ να μι ζισταίνει του βράδυ». Σε νοικοκύρη άρχοντα λένε το τραγούδι: «Σ΄αυτά τα σπίτια τα ψηλά κι τα σγκουραφισμένα στέκουν τα φλάμπουρα ανοιχτά όλου καρδιά γιουμζμένα. Ήρθαμε να τιμήσουμε και τούτον τον αφέντη γιατί είναι αφέντης ξακουστός, αφέντης ξακουσμένος στη πόλη και στην Βενετία είναι παραδειγμένος. Είναι και μεσ΄τη Σιάτιστα πύργος θεμελιωμένος. Να ζήσεις και να ‘σαι αφέντη μας, πάντα τραγούδια να ‘χεις πάντα τραγούδια και χαρές και ο Θος μέρες και χρόνους. Ήρθαν τα παραδέλφια μας να μας καλοκαρδίσουν. Να πουν τραγούδια της καρδιάς, τραγούδια της αγάπης. Φίλοι καλωσορίσιτι χίλιοι κι δυο χιλιάδες. Σαν τα λουλούδια του Μαίου κι σαν τις πρασινάδις. Άνθρωπους για τους φίλους του χίλια φλουριά ξουδιάζει. Βάζει κι το κιφάλι του κι δεν το λουγαριάζει». Σε σπίτι που έχουν νεόνυμφους λένε το τραγούδι: «Κρατεί ου δέντρους τη δρουσιά, κρατεί κι ΄ου νιος την κόρη, στα γόνατα την έπαιρνε, στα μάτια την φιλούσε, στα μάτια στα ματόφυλλα κι ΄ανάμεσα στα φρύδια». Σε αρχόντισσα τραγουδούν: «Είπαμι τουν αφέντη μας να πούμι κι ν΄κυρά μας. Ισένα πρέπ΄ αρχόντισσα Βασίλισσα να γένεις. Κι στου θρόνι να κάθισε τις έμορφες να κρένεις. Κυρά χρυσή, κυρά


27

αργυρή κυρά γαϊτανοφρύδα, κυρά μ΄όταν στουλίζισι στην εκκλησιά να πάνεις, βάζεις, τουν ήλιου πρόσουπου κι του φιγγάρι στήθια κι΄τ΄άστρου τουν Αυγιρινού ανάμισα στα φρίδια». Σε σπίτι που έχουν ξενιτεμένο λένε: «Ξενιτεμένο μου πουλί κι παραπουνιμένου, η ξενιτιά σε χαίρετι κι γώχου τουν καημό σου. Τι να σου στείλω ξένι μου, τι να σου προβοδίσου; Να στείλου μήλου σέπιτι, κυδώνι μαραγκιάζει, Να στείλου κι του δάκρυ μου σ΄ένα χρυσό μαντήλι, του δάκρυ μ΄είνι καυτιρό κι καίει το μαντήλι». Και η προσμονή του γυρισμού ήταν μοναδικός σκοπός και δικαίωση υπάρξεως αυτών που απόμειναν πίσω: «Κι τα σχαρίκια έπιρναν πως έρχιτι ου αφέντης απού τα μέρη της Βλαχιάς κι απού του Μπουκουρέστι. Το Δούναβη κατέβαινε οπέρα να περάσει βρίσκει το Δούναβη θουλό, τουν πόρο χαλασμένο. Σκύβει φιλεί το μαύρο του, σκύβει και τον ρωτάει. Δύνεσαι μαύρε μ΄δύνεσαι, οπέρα να με βγάλεις. Δύνουμε αφέντη μ΄ δύνομαι οπέρα να σε βγάλω. Βάλε κουσκούνια δώδεκα και ίγγλες δεκαπέντε και αρτίρισέ μου την ταή σαρανταπέντε χούφτες, και πιασ΄από τη χαίτη μου και ρίξ΄απάν ΄στη σέλα. Να πεταχτώ να λυχνιστώ οπέρα να σε βγάλω». Σε σπίτι που τσιγκουνεύεται το τραγούδι έχει περιπαιχτικό χαρακτήρα: «Αφέντη μου στην κάπα σου ιννιά χιλιάδις ψείρες. Άλλις γιννούν κι άλλις κλουσούν κι άλλις αυγουμαζώνουν κι άλλις τουν Θο παρακαλούν να μην τις ζιουματίσουν. Σε σπίτι που έχουν άνθρωπο γραμματισμένο αντηχεί το τραγούδι της ασχολίας των γραμματισμένων Γραμματικός εκάθονταν στου Βασιλιά την πόρτα. «Έγραφιν κι κουντίλιαζιν όλου για την αγάπη. Κι σπάραξιν του χέρι του κι χύθκιν η μελάνη κι λέρουσαν τα ρούχα του τα χρυσοκεντημένα, σ΄ιννιά ποτάμια τάπλυναν βάψαν κι τα ποτάμια». Σε τσέλιγκα ακούγεται άλλο τραγούδι(α΄ παραλλαγή): «Ιδώ ΄χουν χίλια πρόβατα κι πιντακόσια γίδια, λύκους να φάει τα πρόβατα κι τσιάκαλους τα γίδια. Ισένα πρέπ΄ Κουστάκη μου, τσέλιγκας για να είσι. Μα κατ΄στους κάμπους μη τα πας στα πράσινα λιβάδια. Ικί βουσκούν τα πρόβατα κι αστου-

χούν τ΄αρνιά τους». Β΄παραλλαγή: «Ισένα πρέπ΄ αφέντη μου, τσέλιγκας για να είσι. Να έχεις χίλια πρόβατα κι πιντακόσια γίδια, Νάχουν κουδούνια τα τραγιά, κουδούνια τα κριάρια. Να παίρν΄ τις ράχες τα βουνά κι στις κουρφές να φτάνουν. Να τρών χουρτάρι τρυφιρό, να πίν΄ νιρό καθάριου. Μα κάτ΄ στους κάμπους μη τα πας, στα πράσινα λιβάδια. Φυτρών΄ αλησμοβότανα, φαρμακερά βουτάνια. Βουσκούν τα τρών΄ τα πρόβατα κι αλησμονούν τ΄ αρνιά τους». Σε σπίτι που έχουν κόρη για παντρειά μένε το τραγούδι: «Ιδώ χουν κόρη για παντρειά πάσχουν να την παντρέψουν. Της δίνουν γιό του Βασιλιά, της δίνουν γιό του Ρήγα. Δε θέλου γιό του Βασιλιά, δε θέλου γιό του Ρή��α, μόν΄ θέλου τ΄ αρχουντόπουλο που κουσκινίζει τά ‘σπρα που διρμονίζει τα φλουριά κι΄ αυτά τα καραγρόσια». Σε σπίτι που έχουν αγόρι για αρραβώνα τραγουδούν: «Εκίνησιν ου νιούτσικος να πάει ν΄αρραβωνιάσει. Ουδέ τα ρούχα τ΄έβαλιν, ουδέ τη φορεσιά του, μόν΄ έβαλιν πουδήματα κι αργυρουδαχτυλίδια. Μένα δεν πρέπν΄τα ρούχα μου κι΄ουδέ η φορεσιά μου. Μένα μου πρέπν΄ τα κάλη μου, μου πρέπν΄ η λεβεντιά μου». Σε σπίτι που έχουν νεογέννητο ακούγεται ένα τρυφερό τραγούδι: «Ένα μικρό μικρούτσικο σαββατουγεννημένου. Του Σάββατου γεννήθηκε την Κυριακή βαφτίσκιν Κι τη Δευτέρα του προυί εβγήκε στο παζάρι. Σαν τούειδιν κόσμους θαύμαξιν κι΄όλα τα βιλαέτια. Του τίνος είν΄ αυτός ου γιός, του τίνος είν΄ου Ρήγας;» Για μικρό κορίτσι λένε: «Μώρε μικρή μου τσαπουρνιά, τι στέκεις στολισμένη. Με στόλισε η μάνα μου και στέκω στολισμένη». Στο Δεσπότη έλεγαν το παρακάτω τραγούδι: «Κάτω στον κάμπο τον πλατύ στα πράσινα λιβάδια. Εκεί κοιμάται ο Δεσπότης με το σταυρό στα χέρια. Κανείς δεν πάει να τον ξυπνήσ΄ κανείς δεν τον ξυπνάει. Μόνο η Κυρά η Παναγιά αυτήν τον εξυπνάει. Ξύπνα αφέντη μ΄Δέσποτα, ξύπνα και μην κοιμάσαι. Οι εκκλησίες γιορτάζουνε τα σήμαντρα σημαίνουν. Ξύπνα να δώεις αντίδωρο να

πεις και τις ευχές σου». Μετά από τους στίχους κάθε τραγουδιού λένε το τραγούδι: «Δος μας τα μπάμπου μ΄δος μας τα, να πούμι κι απού χρόνου. Να ζήσεις χρόνους ικατό κι να τους απιράσεις. Ν΄ασπρίσεις σαν τον Έλυμπο σαν τα΄άσπρου περιστέρι…..» Αφού τραγουδήσουν και ανοίξει η πόρτα, βγαίνουν χαρούμενες οι νοικοκυρές, ενώ τα παιδιά όλα μαζί φωνάζουν δυνατά «Χρόνια πολλά». Φέρνουν μαζί τους και τα «Κόλιαντα» και τα προσφέρουν, στα παιδιά. Τα κόλιαντα είναι διάφορα φαγώσιμα. Γλυκίσματα (κουραμπιέδες ή σαλιάρια), σιτζιούκια (από χυμό σταφυλιών), λουκούμια, κουλούρια, καρύδια, μύγδαλα, κυδώνια, σύκα, κάστανα και κολιαντίνες(ψωμάκια στρογγυλά, που έχουν στη μέση της απάνω επιφάνειας ρώγες σταφυλιού ή σταφίδες). Επίσης προσφέρουν και μουστουκούλουρα που γίνονται με αλεύρι και αραιό μούστο και τα δίνουν διάφορα σχήματα, όπως ψάρια, ματογυάλια «σίγμα» κ.λ.π. Στη Σιάτιστα η παράδοση ζει και μας συγκινεί, γιατί αποτελεί την πιο γνήσια έκφραση της λαϊκής ψυχής αυτού του τόπου. Είναι ακόμα ζωντανά στη Σιάτιστα ο πολιτισμός και η παράδοση. Η παραπάνω πετυχημένη προσαρμογή των Χριστιανικών εθίμων στη νέα εποχή είναι αληθινά επιβεβαίωση του «αδιαιρέτου» της Ελληνικής παράδοσης, της συνέχειας του λαού μας, της ψυχοσύνθεσης και των συνηθειών του. Είναι η εκδήλωση μιας θρησκευόμενης λαϊκής ψυχής που έχει, παράλληλα, πλούσιο απόθεμα από λατρευτικό ρομαντισμό και από ανθρωπιά. Γι ΄αυτό είναι σοφή η διαπίστωση του Ίωνα Δραγούμη «Πήγαινε στα Δημοτικά μας τραγούδια, στη δημοτική μας τέχνη και στη χωριάτικη και στη λαϊκή ζωή για να βρεις τη γλώσσα σου και την ψυχή σου και μ΄ αυτά τα εφόδια αν έχεις ορμή μέσα σου και φύσημα, να πλάσεις ό,τι θέλεις, παράδοση και πολιτισμό και αλήθεια και φιλοσοφία». Οι παραδόσεις και τα παλιά μας ήθη και έθιμα, είναι η ζωή και η ταυτότητα της Σιάτιστας μας. Δεν πρέπει να χαθούν ή να λησμονηθούν.


28

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Δυτική Μακεδονία:

η πολιτισμική διάσταση της ανάπτυξής της… Το άρθρο του κ. Μασσαλά αποτελεί μία εμπεριστατωμένη πρόταση για την πολιτισμική ανάπτυξη της περιοχής. Η πρόταση του για την πραγματοποίηση συνεδρίου με τίτλο: «Η πολιτισμική διάσταση της ανάπτυξης της Δυτικής Μακεδονίας…» μπορεί να αποτελέσει την απαρχή μίας ολοκληρωμένης προσέγγισης του τεράστιου αυτού αναπτυξιακού θέματος το οποίο δεν αντιμετωπίστηκε μέχρι στιγμής συνολικά, κυρίως εξαιτίας της έλλειψης ολοκληρωμένου σχεδίου η οποία πήγαζε και πηγάζει από την άγνοια της αναπτυξιακής δυναμικής του καθώς και της μικροκομματικής και μικροπολιτευτικής εκμετάλλευσης που επιχειρείται κάθε φορά προς άγραν ψήφων από τους τοπικούς θεσμικούς εκπροσώπους. Οι οικονομικοί πόροι υπάρχουν αλλά σπαταλούνται για την ικανοποίηση του δημοσίου αισθήματος με αμφιβόλου σημασίας και ποιότητας πολιτιστικών εκδηλώσεων και με μοναδικό γνώμονα την ψηφοθηρική προβολή των διαφόρων τοπικών αρχόντων. Το Ινστιτούτο Περιφερειακής Ανάπτυξης, ολόθερμα, υποστηρίζει την πρόταση του κ. Μασσαλά για την πραγματοποίηση ενός συνεδρίου με το παραπάνω περιεχόμενο καθώς και την ανάληψη περαιτέρω πρωτοβουλιών για την δημιουργία ενός συλλογικού οράματος ανάπτυξης με όχημα τον πολιτιστικό πόρο ολόκληρης της Δυτικής Μακεδονίας.

Γ

ια την ανάπτυξη της Δυτικής Μακεδονίας πρέπει να διαμορφωθεί μια ολοκληρωμένη πολιτική, που θα περιλαμβάνει νέες μορφές τουρισμού με κεντρικό άξονα τον πολιτισμό. Η ανάλυση που ακολουθεί έχει στόχο να συμβάλλει προς την κατεύθυνση αυτή με συμμετοχή, στο μέτρο του δυνατού, του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Ανάλυση Θα επιχειρήσουμε να αναλύσουμε τις παραμέτρους του προβλήματος, ώστε να οδηγηθούμε σε μια πρόταση προσεγγίσιμη και συμβατή με το συλλογικό όραμα ανάπτυξης της Δυτικής Μακεδονίας(ΔΜ). α) Η συμβολή του πολιτισμικού τουρισμού στην οικονομική ανάπτυξη της Δ.Μ. Η λέξη τουρισμός, συνήθως, παραπέμπει στη φύση και στις ομορφιές της (τουρισμός του ήλιου και της θάλασσας για τη χώρα μας). Αποδέκτες αυτής της ερμηνείας είναι κυρίως οι κάτοικοι των μεγαλουπόλεων. Πρέπει να σημειωθεί ότι το είδος αυτό του τουρισμού υπόκειται σε περιορισμούς με σημαντικότερο το «βραχύβιο» του χαρακτήρα του. Το γεγονός αυτό μεταφράζεται σε μικρή απασχολησιμότητα των κατοίκων της περιοχής και μικρή απόδοση των σχετικών επενδύσεων. Η διαπίστωση αυτή συνηγορεί για την περιοχή της ΔΜ, όπου οι πολιτισμικές μαρτυρίες, παράλληλα με τις φυσικές ομορφιές, είναι εγκατασπαρμένες σε όλη την περιοχή και σιωπηλά μαρτυρούν τη ζωή των ανθρώπων από τα χρόνια της προϊστορίας μέχρι σήμερα, ότι ο πολιτισμικός τουρισμός να έρθει αρωγός, ώστε με τη συμβολή του να αυξηθεί ποσοτικά, αλλά κυρίως ποιοτικά το τουριστικό προϊόν της περιοχής. Η νέα τουριστική στρατηγική πρέπει να συνδυάζει τα δώρα της φύσης και τις ανθρώπινες δημιουργίες με στόχο τουριστικό προϊόν υψηλών προδιαγραφών… Οι λόγοι που συνηγορούν στην πρόταση αυτή είναι: 1. Με τον όρο πολιτισμική κληρονομιά εννοούμε την ιστορική και μνημειακή κληρονομιά ενός τόπου, στην οποία έχουν αποτυπωθεί ποικίλες μνήμες και μαρτυρίες, αλλά και συνεχιζόμενες πολιτισμικές πρακτικές. Δηλαδή για ένα παρελθόν που διεκδικεί και παρόν και μέλλον. Γιατί η πολιτισμική αυτή κληρονομιά στην οποία καταγράφεται η συλλογική μνήμη ενός τόπου είναι αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης ζωής του, αλλά ταυτόχρονα μπορεί, κάτω από συγκεκριμένους όρους, να καταστεί και δυναμικός μοχλός ανάπτυξης. Το πολιτισμικό κεφάλαιο ενός τόπου μπορεί να αποτελέσει πρωτογενή τοπικό του πόρο. 2. Οι μαρτυρίες και συνολικά η πολιτισμική κληρονομιά μπορούν να μετασχηματιστούν σε ανταλλάξιμο αγαθό. Δηλαδή, η ιστορία σε εμπόρευμα! Πρέπει να τονιστεί ότι στην εποχή μας τα όρια μεταξύ πολιτισμικού και οικονομικού κεφαλαίου είναι δυσδιάκριτα ( αν δεν έχουν τελείως εξαφανιστεί). 3. Τα στατιστικά στοιχεία: η πολιτισμική κληρονομιά αποτελεί ουσιαστικό κίνητρο για τους επισκέπτες στη χώρα μας. 4. Η διαμόρφωση θετικής στάσης απέναντι στις ανθρωπιστικές αξίες. Η πολιτισμική «κατανάλωση» δεν συμβάλλει μόνο στην επίτευξη και βελτίωση οικονομικών μεγεθών. Δεν επιδρά μόνο στις πραγμα-

τικές και αντικειμενικές αξίες των ακινήτων, επιδρά και στην καλλιέργεια των ανθρώπων. Καλλιέργεια που διαχέεται προς δυο κατευθύνσεις: α) Προς τον αποδέκτη επισκέπτη, που συνειδητοποιεί και προσεγγίζει ακριβέστερα το μυστήριο της ζωής και που τον κάνει να διαμορφώνει θετική στάση και σεβασμό απέναντι στις μαρτυρίες αυτές και στο περιβάλλον τους και β) Προς τον κάτοικο της περιοχής, που συνειδητοποιεί ότι μια παλαιά πέτρα, ένας παραδοσιακός τοίχος, μια πανάρχαια συνήθεια δεν αποτελούν αντικείμενα εγκατάλειψης και συχνά και περιφρόνησης. Αντίθετα πείθεται ότι αυτά τα σιωπηλά αντικείμενα έχουν γλώσσα και αναζητούν τον αναγνώστη τους. Ότι έδιναν και εξακολουθούν να δίνουν νόημα στη ζωή μας και συνεπώς αξίζουν το σεβασμό και τη φροντίδα μας προκειμένου να υπάρχουν. « είναι για αυτές τις πέτρες που πολεμάμε», θα πει ο Μακρυγιάννης. «είναι αυτές οι πέτρες που θα δώσουν ζωή στον τόπο μας», θα πούμε εμείς σήμερα! Με τη διπλή αυτή θετική επιρροή των πολιτισμικών μαρτυριών οι λαοί γνωρίζονται καλύτερα και κατανοούν τις διαφορές τους. Μάλιστα, καταλήγουν να μη βλέπουν την πιθανή διαφορετικότητα ως «σφάλμα» της ιστορίας, αλλά ως μια άλλη έδρα στο πολύεδρό της. Και οι λαοί μέσα από αυτή την όσμωση των διαφορών τους γίνονται και καλύτεροι και πλουσιότεροι σε αξίες. Ο δε πολιτισμικός τουρισμός αποκτά πολιτισμική και παιδαγωγική επιρροή, που διαθέτει. Συμπέρασμα: Η ανάπτυξη του πολιτισμικού τουρισμού δεν υπαγορεύεται μόνο από την ανάγκη βελτίωσης των οικονομικών πόρων της περιφέρειας της ΔΜ. Υπαγορεύεται κυρίως από την ανάγκη να βελτιωθεί η στάση του κοινού απέναντι στον πολιτισμό, την αισθητική, τη δημιουργία,…την ανθρώπινη περιπέτεια. Συνέπειες… • Σε αντίθεση με τον τουρισμό του «ήλιου και της θάλασσας», ο πολιτισμικός τουρισμός συντηρεί το ενδιαφέρον για όλο το χρόνο και απευθύνεται σε οικονομικά υψηλότερες κοινωνικές ομάδες. • Με τον τουρισμό του «ήλιου και της θάλασσας», τα κέντρα ενδιαφέροντος ορίζονται από τη θέση των εστιών του φυσικού κάλλους και συνεπώς η τουριστική κίνηση εστιάζεται στα μέρη αυτά και μόνο. Αντίθετα, επειδή τα πολιτισμικά αγαθά διαχέονται σε όλη την περιοχή και είναι και διαφορετικού ενδιαφέροντος, οι επισκέψεις θα διαχέονται σε όλη την περιοχή…με πιθανή παράτασής τους. • Οι φυσικές ομορφιές εύκολα υπόκεινται στον ανταγωνισμό άλλων περιοχών. Η ενσωμάτωση και της πολιτισμικής διάστασης ενισχύει την ανταγωνιστικότητα της περιοχής. Η πολιτισμική κληρονομιά, καθώς χαρακτηρίζεται από την ιδιαιτερότητά της, αλλά και τη μοναδικότητά της καθίσταται αδιαπραγμάτευτη και συνεπώς διατηρεί την ελκυστικότητά της και μάλιστα προς κάθε κατεύθυνση εντός και εκτός της χώρας. Και για όλη τη διάρκεια του χρόνου. • Σε αντίθεση με τον τουρισμό του «ήλιου και της θάλασσας», ο πολιτισμικός τουρισμός απαιτεί από τους ενασχολούμενους εξειδικευμένες γνώσεις… • Με τον πολιτισμικό τουρισμό ενισχύεται το εμπόριο της «πολιτισμικής βιοτεχνίας», συμβάλλοντας στην αύξηση της απασχολησιμότητας των κατοίκων της περιοχής. Από την παραπάνω ανάλυση γίνεται φα-


ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

2

τoυ

ΚΑΘ. ΧΡHΣΤΟΥ Β. ΜΑΣΣΑΛA

Προέδρου της ΔΕ του Πανεπ. Δυτ. Μακεδονίας και του ΣΑΠΕ

νερός ο ρόλος της πολιτισμικής διάστασης στον τουρισμό και κατ’ επέκταση στην ανάπτυξη της ΔΜ. β) Το περιεχόμενο των πολιτισμικών στοιχείων H αξιοποίηση του φυσικού κάλλους και του δομημένου περιβάλλοντος της περιοχής (αρχαία ευρήματα: ερείπια παλαιών οικισμών – ναών – τειχών – τάφων- κτισμάτων, παραδοσιακοί οικισμοί, μοναστήρια, γεφύρια, τόποι λατρείας, ερημικά εικονοστάσια, παραδοσιακά εργαστήρια, χάνια, παραδοσιακά καφενεία, λιθόστρωτα, βρύσες,…) θεωρείται αναγκαία, αυτονόητη και υποχρέωσή μας στην παρουσία του παρελθόντος. Τα σύγχρονα δημιουργήματα, μουσεία και εκδηλώσεις αναβίωσης παλαιών και εθίμων, δίνουν τη σημερινή μας εικόνα. Όλα τα παραπάνω και σε συνδυασμό και με τις στάσεις και συμπεριφορές των σημερινών κατοίκων, συνθέτουν το λεγόμενο πολιτισμικό περιβάλλον ενός τόπου. Ένα περιβάλλον που έχει παρελθόν, παρόν και διεκδικεί και μέλλον. Για την περίπτωση της ΔΜ πρέπει να επισημάνουμε και τον πλούτο του: 1. Αρχειακό υλικό Δήμων και κοινοτήτων, όπως δημοτολόγια, μητρώα, βιβλία πρακτικών, βιβλία ταμείου, έγγραφα διάφορα, είδη γραφείου, αρχεία σχολείων, εκπαιδευτικό υλικό κτλ. 2. Αρχειακό υλικό ιδιωτών, όπως παλαιά χειρόγραφα, επιστολές, παλαιές συλλογές εικόνων, δημοτικών τραγουδιών, φωτογραφιών, νομισμάτων, βιβλίων, δίσκων γραμμοφώνου, αφισών διαφήμισης, έργα χειροτεχνίας, παραδοσιακές ενδυμασίες, οικιακά σκεύη, παλαιά εργαλεία κτλ. 3. Ζωντανές μαρτυρίες, όπως ηχογραφημένες παλαιές αφηγήσεις, ηχογραφημένα παραδοσιακά τραγούδια, βιντεοσκοπημένοι χοροί, ήθη και έθιμα κτλ. Όπως είναι προφανές, το παραπάνω πολιτισμικό υλικό βρίσκεται διάσπαρτο και υπό καθεστώς αμφίβολης προστασίας.

Η συγκέντρωσή του, η συντήρησή του και η ασφαλής προβολή του σε ένα χώρο που να μπορεί να αποτελέσει ένα είδος Μουσείου λαϊκού πολιτισμού, τόσο για επισκέπτες, όσο και για ερευνητές, είναι οφειλόμενο χρέος και πρέπει να προβληματίσει όλους εκείνους που σχετίζονται με τη ΔΜ και την κουλτούρα της. Επειδή όμως το υλικό αυτό βρίσκεται στην κατοχή ιδιωτών ή κοινοτήτων, οι οποίοι δύσκολα θα ήθελαν να το αποχωριστούν, η ιδέα του Μουσείου θα αντιμετωπίσει δυσκολίες…Η αλήθεια είναι ότι η δημιουργία του Μουσείου είναι επωφελής για τα ίδια τα αντικείμενα και για το οικονομικό μέλλον της ΔΜ. Σε πρώτο στάδιο ένα μέρος του υλικού αυτού μπορεί να ψηφιοποιηθεί και να είναι στη διάθεση του Μουσείου και των ερευνητών και έτσι να ξεπεραστούν οι αγκυλώσεις από το καθεστώς της ιδιοκτησίας (η ηλεκτρονική μας εποχή μπορεί να ενισχύσει τις προσπάθειές μας). Όσον αφορά στο Μουσείο, γεγονός που θα δημιουργήσει προβλήματα άγονων ανταγωνισμών, το κριτήριο επιλογής του θα πρέπει να είναι η καταλληλότητα των κτιριακών υποδομών, αλλά και η αναζήτηση θέσης μακριά από τα ήδη καθιερωμένα κέντρα έλξης των επισκεπτών, ώστε να επεκταθεί χωρικά και χρονικά η επισκεψιμότητα στην περιοχή στο σύνολό της. γ) Προσέγγιση της αντιμετώπισης του προβλήματος Για μια ολοκληρωμένη παρέμβαση στην αναπτυξιακή πορεία της ΔΜ, με βάση τον πολιτισμό, απαιτούνται η συστράτευση και ο συντονισμός όλων των τοπικών δομών, της πολιτείας και των κατοίκων της περιοχής. Κυρίως όμως απαιτείται η υιοθέτηση και διάχυση μιας νοοτροπίας, όπου τα ατομικά ή και συντεχνιακά συμφέροντα θα διασφαλίζονται στο πλαίσιο μιας συλλογικής αναγκαιότητας και όχι σε βάρος της. Όπως είναι φυσικό, το Πανεπιστήμιο ΔΜ δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι αμέτοχο σε μια τέτοια προσπάθεια. Το κύρος του, η πολύχρονη προσφορά του, οι δυνατότητές του και το χρέος απέναντι στο τόπο που υπηρετεί μπορούν να το καταστήσουν τον πρωταγωνιστή και το σύμβολο ενότητας για ένα μέλλον της ΔΜ με βάση τον πολιτισμό και τις αξίες που διαρρέουν τη διαδρομή της στο χρόνο. Πρόταση Με πρωτοβουλία του Παν. Δ.M., των Νομαρχών των ΤΕΔΚ και των εκπροσώπων των πολιτιστικών και αναπτυξιακών οργανώσεων-συλλόγων της Δ.Μ., να οργανωθεί εντός του 2010 ένα συνέδριο με θέμα: Η πο-

λιτισμική διάσταση της ανάπτυξης της Δυτικής Μακεδονίας… Ο στόχος του πρέπει να είναι η διαμόρφωση του συλλογικού οράματος ανάπτυξής της και η ενεργοποίηση μηχανισμών προσέγγισής του…

Ένθετο

29

Παρατήρηση: η παραπάνω πρόταση μπορεί να έχει εφαρμογή και ανά νομό, με σύγχρονη δημιουργία δικτύου για όλη την περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας.

ες A πόκρι

ατικότητα Η Επιχειρηµ 07 - 2008 20 στην Ελλάδα

Α

του ΙΟΒΕ πό την έκθεση εότι περισσότ προκύπτει εκατ. άτομα ρα από 1,3 σήμερα επιαναπτύσσουν δραστηριότηχειρηματική μας ενώ περίτα στη χώρα ν να ξεκινήσου σχεδιάζουν εντός της που 900 χιλιάδες δραστηριότητες επιχειρηματικές επόμενης τριετίας. έκθεση για την Επιχειότι η Σημειώνε ται αποτελεί την στην Ελλάδα ΙΟΒΕ στο ρηματικότητα έκδοση του πέμπτη περιοδική ής του στο ερευνητισυμμετοχ Παρατηρηπλαίσιο της ου α του Παγκοσμί - Global κό πρόγραμμ Επιχειρηματικότητα τηρίου για την Monitor (GEM). ι ότι ο Entrepreneurship του ΙΟΒΕ προκύπτε Από την έκθεση GEM, η επιχειρηδείκτης του καταγράφει βασικότερος αρχικών σταδίων, συνιστά τη ματικότητα ή πτώση και το 2007 σημαντικ δείκτη διαχρονιεπίδοση του χαμηλότερη τους επίδοξου ος τηςςΒουαγγίζει τόσο Α’ Αντιπρόεδρ κά. Η μείωση τους νέους επιχειρηόσο καιλής επιχειρηματίες ένα 5,71% του 2007 το Ελλάδα πεματίες. Στην ετών - δηλαδή ηλικίας 18-64 στα αρχικά πληθυσμού άτομα - βρισκόταν ρίπου 388.000

Γεώργιος Σούρλας >

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ∆άνεια για τις ΜµΕ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Ευεργέτες της Κοζάνης

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Κοινότητα Βλάστης

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Συνεδριακός Τουρισµός

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η φύση και ο άνθρωπος

Έχουµε το µεγαλύτερο αναγνωστικό κοινό στη ∆υτική Μακεδονία.

Και το

ευρύτερο.

∆ιαφηµιστείτε στην ΠΥΛΗ.

10.000 τακτικοί αναγνώστες περιµένουν να τους συστηθείτε. Και δε µετράµε τους κρυφούς...

tel 2461 0 26622 | fax 2461 0 26625 | email info@e-pili.gr


30

ΑΠΟΨΕΙΣ

Η μαστροπεία σε σχολικά βιβλία του

ΔΗΜHΤΡΗ ΝΑΤΣΙΟY Δασκάλου

Ν

υχθημερόν βομβαρδιζόμαστε από τους αργόσχολους των καναλιών για τη νέας κοπής γρίπη, που αντί να καθησυχάζουν τους πολίτες, μάλλον επιτείνουν τον πανικό και την αγωνία. Εν όψει μάλιστα και της σχολικής χρονιάς ο καημός τους μετατοπίστηκε στα εκπαιδευτήρια της χώρας, τα οποία μεταβάλλονται σύμφωνα με τα μέτρα που λαμβάνονται σε αποστειρωμένα εργαστήρια. Κι αν ο ιός της γρίπης δεν προκαλεί καμιά ανησυχία, όπως σωφρόνως μας διαβεβαιώνουν οι επιστήμονες, δεν συμβαίνει το ίδιο με έναν άλλο «ιό», που έχει εισχωρήσει πλέον στα σχολεία και προσβάλλει, όχι το σώμα, αλλά την ψυχή των μαθητών, που διαφθείρει και καταστρέφει άγουρες συνειδήσεις. Αναφέρομαι στο περιεχόμενο των σχολικών βιβλίων, κυρίως της γλώσσας, τα οποία, δεν θα κουραστώ να γράφω, αποτελούν προπαιδεία καταναλωτισμού, αφιλοπατρίας, γλωσσικής σύγχυσης. Μια παρένθεση σχετική με το θέμα της γλώσσας των νέων. Το καλοκαίρι, με τις παράλιες ευωχίες του, σου δίνει τη δυνατότητα να συγχνωτιστείς με νέους ανθρώπους, να αφουγκραστείς το λεξιλόγιό τους. Αν ισχύει το ρηθέν υπό του Γερμανού φιλοσόφου Γ. Χέρντερ ότι «η γλώσσα είναι ο καθρέφτης της εθνικής πραγματικότητας» τότε μιλάμε για έναν καθρέφτη θρυμματισμένο, για μια εθνική πραγματικότητα καταθλιπτική. Μία μόνο επισήμανση: στις δέκα λέξεις που εκστομίζει το μέλλον του τόπου μας, οι μισές ανήκουν στο γνωστό εθνικό μας προσωνύμιο με τα τρία άλφα. Το φαινόμενο ονομάστηκε προσφυώς «γλωσσική μαλάκυνσις». (Ή «γλωσσικός αυνανισμός» όπως το γράφει ο Σ. Καργάκος στην «Αλεξία» του). Επανέρχομαι στον… «ιό» των βιβλίων. Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνον στα βιβλία του Δημοτικού. Διαπέρασε και την όχθη του Γυμνασίου, που μάλλον τα πράγματα χειροτερεύουν. Τα βιβλία του Γυμνασίου – της γλώσσας – συνιστούν κι αυτά κακέκτυπα της τηλοψίας, προβάλλουν λανθασμένα πρότυπα, αποϊεροποιούν εδραίες αξίες, προωθούν τον πρόωρο ερωτισμό, την άκαιρη σεξουαλικότητα. Αποαθωοποιούν, με έναν λόγο τα παιδιά, σε μια ηλικία που μονάχη έγνοια τους πρέπει να είναι η σπουδή και η μόρφωση. Για του λόγου το

αληθές, παρεμβάλλω ένα κείμενο, το οποίο περιέχεται στο «τετράδιο εργασιών» του μαθήματος «Νεοελληνική Γλώσσα», Α’ Γυμνασίου (σελ. 16). Δηλαδή απευθύνεται σε παιδιά 12-13 ετών, που μόλις εγκατέλειψαν το δημοτικό σχολείο. Τίτλος του «Οσάκις». Επαναλαμβάνω αποσκοπεί στην γλωσσική και πνευματική καλλιέργεια μαθητών Α’ Γυμνασίου: «Ο καθηγητής της φιλολογίας έριχνε κάθε μέρα το μπαλάκι. Όλη η τάξη το έπιανε σαν ένα γαργαλιστικό μήνυμα. Το πετούσε ο ένας στον άλλον. Χαράς ευαγγέλια. «Οσάκις…» άρχισε τη φράση του ο φιλόλογος. «Ναι. Ναι. Ο Σάκης! Ο Σάκης!» φώναζαν όλες μαζί οι μαθήτριες γελώντας. Κι ο καθηγητής τρελαινόταν. «Οσάκις…» επαναλάμβανε τονίζοντας τη λέξη σαν να έλεγε «σκάστε».«Ο Σάκης! Ο Σάκης!» ακουγόταν πάλι από κάτω και το γέλιο έδινε κι έπαιρνε. Ο καθηγητής δεν μπορούσε να ξεχωρίσει ποιες από τις μαθήτριες ήταν οι δράστες. Η λέξη – μπαλάκι κυλούσε ακαριαία σε κλάσμα δευτερολέπτου μέσα από τα χείλια τους που ήταν κρυμμένα στο κάτω μέρος του σκυμμένου τους κεφαλιού. Νόμιζε πως απλώς επαναλάμβαναν τη λέξη. Πως τις ερέθιζε αυτή η λέξη. Δεν ήταν όμως έτσι. Άλλο πράγμα το «Οσάκις» κι άλλος άνθρωπος «Ο Σάκης». Ο Σάκης ήταν ηλεκτρολόγος με μαγαζί. Μεγαλύτερός τους, 20 με 25 ετών. Τα είχε φτιάξει με την Αλέκα. Μια από τις μαθήτριες της τάξης. Ψηλή κι αδύνατη, με κοντά ξανθά μαλλιά και μεγάλα καστανά μάτια, μακρύ λαιμό και μακριά χέρια και πόδια, κάπως ξερακιανή, αλλά ζόρικη. Στα 15-16, όπως όλες τους. Η πρώτη που έβγαινε ραντεβού μήνες τώρα. Ο Σάκης την περίμενε το μεσημέρι στην άλλη γωνία κι οι άλλες μαθήτριες έτρεχαν από πίσω της να τον δούνε. Τα σχόλια έδιναν κι έπαιρναν. Ήταν ο πρώτος έρωτας της τάξης. Ο καθηγητής φώναξε την πρώτη μαθήτρια, τη Μαρία, στο γραφείο του και τη ρώτησε. «Τι συμβαίνει με το «Οσάκις»; Γιατί αυτή η αντίδραση;» «Δεν ξέρω, κύριε. Στο δικό μου θρανίο δεν ξέρουμε τίποτα. Το πήραν έτσι φαίνεται και το διασκεδάζουν» του απάντησε. Ρώτησε κι άλλες μαθήτριες. Μερικές δεν κρατήθηκαν και γελούσαν. Ο καθηγητής προσπάθησε να βγάλει από το λεξιλόγιό του τη λέξη «Οσάκις». Αυτή όμως αντιστεκόταν. Του έβγαινε αυθόρμητα, έστω και με κάποια καθυστέρηση. Τότε, όμως, γινόταν πανζουρλισμός. Σαν να την είχε στερηθεί η τάξη και ξεσπούσε «Ο Σάκης! Ο Σάκης!», φώναζαν ακόμα πιο δυνατά και γελούσαν με την καρδιά τους. Γιατί ήταν υπόθεση καρδιάς και όχι γραμματικής». Ερωτώ: Τι διαβάζουμε εδώ; Περιγράφει ή δεν περιγράφει το κείμενο μια αποπλάνηση ανηλίκου;. Ερωτώ: Όπως παρουσιάζει το κείμενο αυτήν την σχέση, σαν κάτι το φυσιολογικό, το ακίνδυνο, δεν αποτελεί έμμεση παρότρυνση για επιδίωξη τέτοιων καταστρεπτικών σχέσεων; Ποιος γονέας θα ανεχόταν η κόρη του «να βγαίνει ραντεβού» με εικοσιπεντάχρονο; Εδώ πρόκειται για εξύμνηση της παιδεραστίας, του βδελυρού αυτού εγκλήματος, για το οποίο ανατριχιάζουμε όλοι και στο άκουσμά του. Κάτω από το κείμενο «καμαρώνει», για εμπέδωση προφανώς, η εξής κρανιοκενής ερώτηση:

«γιατί γελούσε η τάξη, όταν ακουγόταν η λέξη Οσάκις στο κείμενο». Τι θα απαντήσει το παιδί σε μια τέτοια «παραλυμένη» ερώτηση; Όπως έγραφε σε ένα εξαιρετικό του κείμενο ο αγαπητός μου φίλος, γιατρός Φώτης Μιχαήλ: «Αντί να διδάσκεται η αρμονική συζυγία, έχουμε πρόωρη σεξουαλική καθοδήγηση. Το πρώτο θα μας εξασφαλίσει ευτυχισμένα νιάτα, ενώ το δεύτερο, θα μας φορτώσει με σοβαρά σωματικά και ψυχικά τραύματα, όπως είναι οι ακριβοπληρωμένες επιπόλαιες σχέσεις οι βαριές καταθλίψεις και οι απόπειρες αυτοχειρίας». «Ανεβαίνουμε» στη Β’ Γυμνασίου. Και εδώ οι ίδιες ψυχοφθόρες ανοησίες. Στο «Ανθολόγιο» της τάξης αυτής επαινείται ο «αρχαίος» θεσμός της εταίρας (=πόρνη). Αποσπώ κάποιους στίχους από το κείμενο: «Είναι κάποια ψηλή (εταίρα) φοράει σανδάλι με σόλα λεπτή και κυκλοφορεί με το κεφάλι γερμένο στον ώμο, αυτό αφαιρεί ύψος. Δεν έχει κάποια γλουτούς, τους προσθέτει ραμμένους κάτω από το φόρεμα. Έτσι, όσοι τη βλέπουν εκστασιάζονται με τα οπίσθιά της. Έχει κοιλιά∙ διαθέτουν για λόγου της στήθη, όπως αυτά που έχουν οι ηθοποιοί στις κωμωδίες∙ φορώντας τέτοια στήθη πρόσθετα στητά… (σελ. 40)». Και συνεχίζεται η παιδαγωγικώς εξονυχιστική διερεύνηση και ερμηνεία των καλλωπιστικών μεταλλάξεων της εταίρας. Και ακολουθούν βεβαίως οι εμπεδωτικές ερωτήσεις προς πλήρη αποκολοκύνθωση των μαθητών: Η πρώτη αναφέρεται τις «βελτιωτικές επεμβάσεις» στις οποίες επιδίδονται οι ιδεώδες εταίρες. Η δεύτερη στα καλλυντικά που χρησιμοποιούν και σε ποιο σημείο του σώματός τους (Ένα καλλυντικό για το εγκέφαλο των συγγραφέων χρειάζεται). Γ’ Γυμνασίου, συνεχίζεται το μαγάρισμα των νέων, η απαξίωση του όποιου εναπομείναντος κύρους του σχολικού μαθήματος, αλλά και του εκπαιδευτικού, που καλείται να διδάξει τις νεοεποχίτικες σεξομπουρδολογίες. Μάθημα «Νεοελληνική Γλώσσα» (σελ. 148). Εδώ εμφιλοχώρησε ένα τραγούδι, το οποίο μπορεί να το ακούσει τις μεταμεσονύκτιες ώρες σε κάποιο ξενυχτάδικο για χασομέρηδες, αλλά σε σχολική τάξη ουδείς σοβαρός παιδαγωγός θα το παρουσίαζε και μάλιστα σε βιβλίο. Κείμενο: «Άμα ξυπνήσεις και έχεις βγάλει ουρά / αν κοιταχτείς και έχεις βγάλει βυζιά / Don’t worry be happy / Άμα η κόρη σου σε λέει μπαμπά ενώ ο γιος σου / σε φωνάζει μαμά / Don’t worry be happy» και λοιπά και λοιπά. Ερώτηση: Καθηγητής που θα διαβάσει τον στίχο «αν κοιταχτείς και έχεις…» δεν κινδυνεύει με οριστική απώλεια της σοβαρότητάς του; Από πότε η χυδαιότητα και η αισχρολογία ανήκουν στα γνωστικά πεδία του σχολείου; Κι αν έγραψα στον πρόλογο για την γλωσσική ακαταστασία των νέων, δεν το έγραψα για να τους στηλιτεύσω. Υπαίτιο είναι και το σχολείο. Δρέπουμε τους καρπούς μιας Παιδείας, μιας αγωγής που προβάλλει, «διδάσκει» την διαφθορά, την λαγνεία. Ας τα σκεφτούν αυτά οι γονείς, ας τα διαβάσει αυτά κάποιος Εισαγγελέας. (Κατά το άρθρο 349 του Ποινικού Κώδικα ο προάγων προς πορνεία ή εξωθών προς διαφθορά ανήλικα πρόσωπα είτε υποθάλπει ή διευκολύνει την πορνεία ή διαφθορά ανηλίκων, ονομάζεται μαστροπός και τιμωρείται).


ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

31

Όνειρο Χριστουγέννων

Φ

άνηκαν στον ορίζοντα και πάλι τα Χριστούγεννα. Ο καιρός που έσφιξε, ο βαρδάρης που αγρίεψε, τα πολύχρωμα λαμπιόνια στην πόλη, οι προθήκες των καταστημάτων και κυρίως μια κρυφή λάμψη, η αναμονή στις άκρες των ματιών των κουρασμένων προσώπων που τρέχουν στους δρόμους. Είπα ν’ αφήσω για λίγο τις «αμπελοφιλοσοφίες» μου, τις γκρίνιες και τα «επιστημονικά» μου, άλλωστε δεν ξέρω ποιος ενδιαφέρεται για όλα αυτά πραγματικά, είπα χρονιάρες μέρες που ‘ρχονται να ξαλαφρώσω λίγο τα πράγματα, άλλωστε αφιέρωμα στα παιδιά έχουμε σ’ αυτό το τεύχος, λέω να τους πω ένα παραμύθι… 24 Δεκεμβρίου 1960, χαράματα στην Κοζάνη. Άνοιξα τα μάτια μου, σκοτάδι βαθύ στην παγωμένη κάμαρα. Τεντώθηκα κάτω απ’ το βαρύ, ζεστό πάπλωμα και ψηλάφησα τη μύτη μου, το θερμόμετρό μας, το μόνο γυμνό μαζί με το μέτωπο που ήταν έκθετο στον παγωμένο αέρα. Γύρω στους 0ο C η θερμοκρασία. Κράτησα την αναπνοή μου και ανάμεσα στα γαυγίσματα των σκύλων προσπάθησα να αφουγκραστώ το χιόνι που έπεφτε. Ναι όταν είναι πυκνό και οι νιφάδες μεγάλες, είναι σιωπή και έχεις τα αυτιά ενός παιδιού ακούς αυτό το μαγικό-μονότονο ήχο του χιονιού που πέφτει! Έσφιξα το κορμί μου και πήρα την ηρωική απόφαση εξόδου απ’ τα παπλώματα, τρέχοντας προς το παράθυρο. Τα παγωμένα χνώτα μου θάμπωσαν το τζάμι που ούτως ή άλλως ήταν γεμάτο πάνω απ’ το μισό με χιόνι. Τα σύρματα στα τηλεγραφόξυλα είχαν ενωθεί απ’ το χιόνι και επιβεβαίωσα την ακουστική μου εμπειρία κοιτώντας στο μικρό λαμπιόνι του δρόμου το χονδρό και πυκνό χιόνι που εξακολουθούσε να πέφτει όλη τη νύχτα. Χαμογέλασα πονηρά, χοροπήδησα λίγο να ζεστάνω τα πόδια μου με τις χοντρές κάλτσες και μπήκα βιαστικός στο διπλανό δωμάτιο που ο πατέρας μου είχε «μπουμπουνίσει» ήδη τη μεγάλη μαντεμένια σόμπα και σκαλίζοντας τα ξύλα σιγοψιθύρισε «βιάσου, άργησες θα σε προλάβουν οι άλλοι» και βγήκε έξω ψάχνοντας το φτυάρι για να μου ανοίξει μονοπάτι στην αυλή μας ως τον «πατημένο» δρόμο. Ήδη ακούγονταν «φτυαρίσματα» απ’ όλα τα σπίτια τριγύρω για το καθάρισμα του χιονιού. Ο πατέρας μου ήταν όμως γρήγορος σ’ αυτά. Έριξα τρεις σταγόνες παγωμένο

νερό στα μάτια και βιαστικά ρούφηξα το καυτό τσάι που είχε πάνω στη σόμπα η μάνα μου, κατάπια γρήγορα μερικές ελιές και λίγο χαλβά μαζί με μια μεγάλη φέτα ψωμιού που ζύμωσε από χθες και άρχισα να ντύνομαι βιαστικά. Διπλές χοντρές κάλτσες, τις ψηλές γαλότσες, τις μπιτζάμες από κάτω το «γκολφ», που μου ‘ραψε η μάνα μου, από πάνω και μέσα στις γαλότσες, πουλόβερ χοντρά, μπουφάν, κασκόλ, γάντια, την τραγιάσκα, άρπαξα το χειροποίητο «τσόκο» (ξύλινο σφυρί για χτυπήματα στις πόρτες απ’ τον πατέρα μου) και το μεγάλο, βαθύ, γερό σακούλι για τα «καλούδια» (απ’ τη μάνα μου), έκανα το σταυρό μου ψελλίζοντας κάτι από μέσα μου, πήρα το φιλί στο μάγουλο και το «πρόσεχε μην αργήσεις» πετάχτηκα στο δρόμο πάνω στο τριζάτο φρέσκο χιόνι, γλιστρώντας και πέφτοντας στην ουσία πετώντας στον κατήφορο. Όλο το σόι, οι θείες μένανε στις τέσσερις άκρες της πόλης κι είχα δρόμο μπροστά μου. Άρχισε να φέγγει λίγο, το χιόνι το χαβά του, κολλούσε στο πρόσωπο, έκλεινε τα μάτια. Γύρω μου γινόταν χαμός απ’ τα χτυπήματα με τους «τσόκους» στις βαριές ξύλινες πόρτες και τις φωνές των συνομηλίκων μου… «κόλιαντα μπάμπου…» … «Χριστός γεννάται σήμερον…» … «Και του χρόνου…». Νωρίς το απόγευμα… η επιστροφή του πολεμιστή. Οι ιαχές σταμάτησαν, τα βήματα βαριά, το σακούλι βαρύτερο. Άδειασα τη σοδειά στον καναπέ… μανταρίνια, φιρίκια, κάστα��α, καρύδια, γλυκάκια διάφορα και κουλουράκια απ’ τις θείες… Άδειασα τις τσέπες, γέμισα τον κουμπαρά και άρχισα να κάνω σχέδια για τις «επενδύσεις». Είχα τελειώσει όλο τον «Ιούλιο Βερν» και είχα «σταμπάρει» τους «Αδελφούς Καραμαζώφ» του Ντοστογιέφσκι αν και κάποιοι μου είπαν πως δεν ήταν στα μέτρα μου ακόμη. Η κάμαρα είχε ζεσταθεί για τα καλά. Τα «γιαπράκια» μου έσπαζαν τη μύτη καθώς σιγοέβραζαν στις δυο μεγάλες κατσαρόλες, στριφογύρναγα γύρω τους συνεχώς υπό το άγρυπνο βλέμμα της μάνας μου, που πηγαιονερχότανε ετοιμάζοντας τα άλλα αυριανά «καλούδια», τονίζοντας σοβαρά… «αύριο θα κοινωνήσουμε!». Η αρμιά (το λάχανο στην αρμύρα) και το ζουμί του δίπλα να ανανεώνουν το βράσιμο στα γιαπράκια συνεχώς. Ζεστάναμε νερό, έκανα μπάνιο για χαλάρωμα και για την αυριανή μέρα, έβαλα ζεστές μπιτζάμες, χο-

ντρές κάλτσες, πήρα τον Παπαδιαμάντη στα γόνατά μου, κούρνιασα στον καναπέ κάτω απ’ το παράθυρο με το χιόνι να πέφτει ασταμάτητα… Γρήγορα με πήρε ο ύπνος ανάμεσα στις μυρωδιές απ’ το βράσιμο των γιαπρακιών, το ζεστό ψωμί απ’ το φούρνο και τους κουραμπιέδες, το τρίξιμο των ξύλων και τις ανταύγειες απ’ τη σόμπα. Κατάλαβα μόνο το φιλί της μάνας στο μέτωπο, το πάπλωμα που με σκέπασε και το ψιθύρισμά της «αύριο στις τέσσερις θα κοινωνήσουμε!». Ονειρεύτηκα το «Χριστό στο Κάστρο» στο Νησί του Παπαδιαμάντη, (δεν μπορούσα να καταλάβω Χριστούγεννα χωρίς χιόνι), το δικό μας τον «Άη-Νικόλα» αύριο το πρωί

του

ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝΟΥ Καθ. Ιατρικής του Α.Π.Θ. Επίτιμο Μέλος Ι.Π.Α.Δ.Μ.

με τα φώτα, εμένα με τα «καλά» μου στη γωνίτσα κάτω απ’ το μεγάλο «μανουάλι» και τους ψαλτάδες στο «Χριστός γεννάται δοξάσατε» και κυρίως τη γρήγορη επιστροφή στο σπίτι και δυο αχνιστά γιαπράκια στο πιάτο μου με λίγο κόκκινο κρασάκι… λόγω της ημέρας. Καλά Χριστούγεννα.


32

ΑΠΟΨΕΙΣ

Το μόνιμο θαύμα

Ο

του

σο οι μέρες κοντεύουν στην μεγάλη γιορτή της Γεννήσεως του Χριστού, τόσο και πιο πολύ προσπαθεί κανείς να προσεγγίσει το θαύμα. Ο Θεός ταπεινώνεται, γεννιέται και ανακλίνεται σ’ ένα σπήλαιο για να σώσει τον άνθρωπο. Η γιορτή έχει την πνευματική της προσέγγιση και δεν πρέπει με την συνεχή της ροή να γίνεται μια συνήθεια και να κινείται σαν ένα ειδυλλιακό παραμύθι με όλα τα έθιμα και το θέατρο του παραλόγου της κενοδοξίας. Η Εκκλησία μας λέγει ότι το Μυστήριο της ενανθρωπήσεως του Χριστού δεν θέλει έρευνα, αλλά μόνο με την πίστη της καρδιάς του μπορεί ο άνθρωπος να το προσεγγίσει. Με την πίστη μπορεί να ψαύσει το απ’ αιώνων σεσιγημμένο σχέδιο του ερχομού του Υιού Θεού του στην γη. Η πίστη κινείται σ’ έναν χώρο, όπου η λογική δεν μπορεί να εξηγήσει και όπου η αγάπη του Θεού κινείται υπέρλογα. Πέρα όμως από το εσωτερικό θαύμα της πίστεως, η Βίβλος λέγει και το ερευνάτε τας Γραφάς. Δεν μπορεί η πίστη να είναι ένα συναισθηματισμός, ούτε και να βασίζεται σε μια άκοπη αποδοχή ενός ιστορικού γεγονότος. Ο κάθε ελεύθερος ερευνητής πρέπει να βάλει το χέρι του ‘’επί τον τύπον των ήλων’’, να ψάξει το κρυμμένο θαύμα μέσα στο ιστορικό γεγονός των Χριστουγέννων για να βεβαιωθεί για την αλήθεια. Και πράγματι γύρω από την Γέννηση του Χριστού κινείται ένα μόνιμο θαύμα, που μπορεί κανείς να το κρατήσει στα χέρια του, να νιώσει θαυμασμό και από εκεί να κινηθεί στην αληθινή πίστη και να φτάσει σε μια εσωτερική βίωση και προσκύνηση. Είναι το μόνιμο θαύμα της προφητείας. Το θαύμα αυτό είναι πρωτοφανές στην ιστορία της ανθρωπότητος και εκτυλίσσεται εκπληκτικά μέσα στην Βίβλο. Είναι ένα θαύμα χειροπιαστό, ένα μόνιμο χειρόγραφο θαύμα που δημιουργεί θαυμασμό για τον αληθινό Θεό των χριστιανών. Η προσδοκία των εθνών Στο βιβλίο της Γενέσεως ο αναμενόμενος Χριστός χαρακτηρίστηκε ως ‘’η προσδοκία των εθνών’’(Γεν. 49,10). Όλοι οι λαοί ήλπιζαν και προσδοκούσαν τον ερχομό ενός Λυτρωτού και ‘’επί τω ονόματι Αυτού έθνη ελπιούσιν’’(Ησ. 42,4). Ήταν μια πανανθρώπινη προσδοκία. Μελετώντας τα βιβλία των θρησκειών εκπλήσσεται κανείς βλέποντας την ενότητα όλων στην ίδια προσδοκία και με τις ίδιες παραδόσεις που ομιλούν οι προφητείες της Παλαιάς Διαθήκης. Αυτό δεικνύει θρησκειολογικά ότι όλες οι θρησκείες έχουν κοινή την ρίζα τους. Όταν χωρίστηκαν οι λαοί με την σύγχυση στον Πύργο της Βαβέλ, το μόνο κοινό που κράτησαν ήταν οι προφητείες-υποσχέσεις του Θεού για τον ερχομό του Μεσσία. Μέσα στους αιώνες έμενε ζωντανή η θύμηση και καταγεγραμμένη η υπόσχεση του Θεού, το πρωτευαγγέλιο, που δόθηκε από τον Θεό στους πρωτοπλάστους για τον ερχομό του Χριστού από παρθένο γυναίκα.(Γεν.3,14-15) Και είναι θαυμαστό ότι όλοι οι λαοί είχαν κοινή προσδοκία, κοινό προσανατολισμό ως προς τον τόπο απ’ όπου θα έλθει και πως θα έλθει και τι θα προσφέρει. Οι λαοί της Δύσης και της Μεσογείου ανέμεναν τον ερχομό του Λυτρωτή από την Ανατολή, και όλοι οι λαοί της Άπω Ανατολής περίμεναν από την Δύση. Και όλοι σύγκλιναν σε έναν τόπο που λέγεται Πα-

Π. ΣΕΒΑΣΤΙΑΝΟΥ ΤΟΠΑΛΗ

λαιστίνη. Ο Κομφούκιος και τα θρησκευτικά βιβλία των Κινέζων τον ονόμαζαν «Ουρανάνθρωπον» και Άγιον», που όλοι τον περιμένουν όπως τα μαραμένα δάση την δροσιά. Είναι αυτός που θα θυσιαστεί για να φέρει την ειρήνη μεταξύ ουρανού και γης. Τα κείμενα του Βεδισμού και το Θιβέτ, γράφουν ότι ο λυτρωτής θα γεννηθεί από Παρθένο γυναίκα και θα φέρει την αποκάλυψη της θείας αλήθειας. Οι Αιγύπτιοι περίμεναν την σωτηρία τους από έναν απόγονο που θα γεννηθεί από γυναίκα, που εξ αιτίας της μπήκε η αμαρτία στον κόσμο με την επίδραση του φιδιού. Οι Πέρσες έλεγαν πως ο προσδοκώμενος Λυτρωτής θα ελευθερώσει την ανθρωπότητα από το κακό πνεύμα, που μπήκε σαν φίδι στον κό-

σμο και τον οδήγησε στο κακό. Οι Άραβες περίμεναν τον ελευθερωτή των λαών. Οι Ινδοί περίμεναν τον ελευθερωτή από τον μέγα όφι. Ο Κολόμβος όταν ανακάλυψε την Αμερική την πρώτη ερώτηση που δέχτηκε από τους ιθαγενείς ήταν, αν γεννήθηκε ο Σωτήρας, που θα φονεύσει το κακό φίδι που οδήγησε τον κόσμο την αμαρτία. Ή σκανδιναυϊκή Έδδα περίμενε την συντριβή του μεγάλου φιδιού. Οι Έλληνες προσδοκούσαν κι αυτοί τον λυτρωτή όπως απηχείται έντονα από τον ποιητή Αισχύλο στον ‘’Προμηθέα Δεσμώτη’’. Στο έργο του αυτό γράφει σαν να γνωρίζει το 53ο κεφάλαιο του προφήτη Ησαΐα. Ο λυτρωτής του δεμένου Προμηθέα θα είναι υιός Θεού


ΑΠΟΨΕΙΣ και υιός Παρθένου που θα κατεβεί μέχρι τα τάρταρα του Άδη και θα μπει στην θέση του και θα θυσιαστεί για την σωτηρία του, «Τοιούδε μόχθου τέρμα μή τι προσδοκά, πριν άν θεών τις διάδοχος τών σων πόνων φανή, θελήση τ’ εις άναύγητον μολείν Άδην, κνεφαία τ’ άμφί ταρτάρου βάθη». Οι Ρωμαίοι με τον Κικέρωνα, τον Οράτιο, τον Οβίδιο και τον Βιργίλιο νοσταλγούν την εποχή που θα κυβερνά ο Διδάσκαλος, ο Θεός που θα γεννηθεί ως βρέφος από μητέρα και θα εγκαταστήσει τον χρυσού αιώνα. Για όλους τους λαούς της γης ο Λυτρωτής ήταν ο προσδοκώμενος και αναμενόμενος. Εδώ βρίσκεται το μεγάλο θαύμα διάχυτο, απτό και ξεκάθαρο μέσα στους αιώνες, στην ιστορία της ανθρωπότητος. Όλες οι προφητείες των έχουν την ενότητα τους θεματικά και συγκλίνουν στην κοινή ρίζα, την προφητεία της Παλαιάς Διαθήκης. Όντως με την γέννηση Του ο Χριστός «έπεσκέψατο ημάς έξ ύψους ό Σωτήρ» καί «ανέτειλε τω κόσμω τό φώς τό τής γνώσεως». Α. Το μόνιμο Θαύμα της προφητείας στην Βίβλο Εκεί όμως που ζει κανείς το μεγαλείο του θαύματος είναι στο θεόπνευστο βιβλίο της Αγίας Γραφής. Πιάνοντας στα χέρια μας την Βίβλο διαπιστώνουμε ότι μέσα εκεί ενυπάρχει ένα ζωντανό και μόνιμο θαύμα, που είναι ορατό σ’ όλους πέρα από το αν πιστεύει η όχι κανείς. Η ιστορική γνώση δεν μπορεί να εθελοτυφλεί. Είναι το θαύμα της προφητείας το οποίο μοναδικά στον κόσμο και στην θρησκευτική φιλολογία υπάρχει στην Βίβλο των χριστιανών. Η Βίβλος αποτελείται από την Παλαιά Διαθήκη και την Καινή Διαθήκη. Το βιβλίο της Παλαιάς περιέχει τον Νόμο και τους Προφήτες. Οι προφήτες έζησαν σε διάφορες εποχές χρονολογικά και σε διάφορους τόπους και ως φωτισμένοι και ‘’βλέποντες’’ του Θεού είχαν ως έργο τους το κήρυγμα της μετανοίας στον λαό και το να προφητεύουν το μέλλον γενέσθαι. Μέσα στις προφητείες των ομιλούν για το εγγύς μέλλον και το απώτερο και τα συμπλέκουν μεταξύ τους. Οι προφητείες για το εγγύς εκπληρώνονται άμεσα στις μέρες των και γίνονται εγγύηση και για το απώτερο μέλλον. Βλέπουμε το θαυμαστό ότι όλες οι προφητείες της Π.Δ. εστιάζονται σε ένα και μοναδικό πρόσωπο, τον Χριστό του Κυρίου. Ο κάθε προφήτης στην κάθε του εποχή και τόπο μιλά και Τον περιγράφει με την δική του λεπτομέρεια. Εκεί που εκπλήσσεται κανείς είναι το βιβλίο του προφήτου Ησαΐα, που ονομάζεται ο πέμπτος ευαγγελιστής. Περιγράφει προφητικά το πάθος του ‘’πάσχοντος δούλου’’ με όλη την ακρίβεια των διηγήσεων των αυτοπτών μαθητών του Κυρίου. Ο κάθε προφήτης συμπληρώνει τον άλλο άσχετα αν έζησε αλλού και σ’ άλλη εποχή. Όλες μαζί οι προφητείες μέσα στον χρόνο χτίζουν και σμιλεύουν άρτια το πρόσωπο του Χριστού με μια άριστη ακρίβεια. Ένας παλαιός σοφός Ιεροκήρυκας ο Κων/νος Καλλίνικος περιέγραφε πολύ επιτυχημένα το θαύμα της προφητείας ως εξής: «έχετε ενώπιον σας άγαλμα τεράστιον, τό όποιον δεν λαξεύεται ύφ’ ενός και δια μιας, άλλ’ ύπό πολλών και κατά διαφόρους χρόνους. Ό εις τεχνίτης ζή εις την Βαβυλώνα· ό άλλος εις την Αίγυπτον ό τρίτος εις την Ιερουσαλήμ· ό τέταρτος εις την Μεσοποταμίαν και άλλοι αλλαχού. Ό πρώτος κατασκευάζει την κεφαλήν του αγάλματος· ό δεύτερος λαξεύει τους βραχίονας· ό άλλος τήν κοιλίαν ό έτερος τους πόδας. Ό πρώτος έζησεν 800 έτη προ Χριστού, ό δεύτερος 1.200, ό τρίτος 1.000 και ό άλλος 500, ούτως ώστε ουδέποτε ήτο δυνατόν να έλθουν εις συνεννόησιν. Έπειτα; Έπειτα συνηνώθησαν τά διάφορα τεμάχια, τά κατά διαφόρους τόπους και χρόνους... και -ώ του θαύματος!- συγκολληθέντα και προσαρμοσθέντα θαυμασίως, απετέλεσαν τήν εικόνα του Χριστού! Τίς θ’ άποδώση τό μοναδικόν τούτο θαύμα εις σύμπτωσιν; Τίς δεν θά διακρίνη ενταύθα

επιστατούν τό πανάγιον Πνεύμα και τούς προφήτας υπό σχέδιον ενιαίον εμπνέον;». Το θαύμα της προφητείας είναι ένα γεγονός αναντίρρητο, ένα μόνιμο θαύμα, που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ως ένα προκατασκευασμένο ψέμα. Η μεγαλύτερη ανακάλυψη του 20ου αιώνος που είναι τα χειρόγραφα του Oumran και τα οποία χρονολογούνται από το 280 π.χ., περιέχουν τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης και αποτελούν την μεγαλύτερη απόδειξη για την προ Χριστού προέλευση της. Και οι ‘’λίθοι κεκράξονται’’. Οντως τα αρχαιολογικά ευρήματα μιλούν για την αληθινότητα της προφητείας. Σαν μια απλή απόδειξη του θαύματος της προφητείας μπορούμε να δούμε κάποιες απ’ αυτές. 1. Προφητεύτηκε ο τόπος που θα γεννηθεί από τον Μιχαία το 800 π.χ. ‘’και σύ, Βηθλεέμ, οἶκος τοῦ ᾿Εφραθά, ὀλιγοστὸς εἶ τοῦ εἶναι ἐν χιλιάσιν ᾿Ιούδα· ἐκ σοῦ μοι ἐξελεύσεται τοῦ εἶναι εἰς ἄρχοντα ἐν τῷ ᾿Ισραήλ, καὶ αἱ ἔξοδοι αὐτοῦ ἀπ᾿ ἀρχῆς ἐξ ἡμερῶν αἰῶνος.’’(Μιχ.5,1) 2. Προφητεύτηκε ότι θα γεννηθεί από γυναίκα Παρθένο από τον Ησαΐα το 800 π.Χ. ‘’διὰ τοῦτο δώσει Κύριος αὐτὸς ὑμῖν σημεῖον· ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱόν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ ᾿Εμμανουήλ’’.(Ησ.7,14) 3. Ο Δαβίδ το 1050 π.Χ. βλέπει τους Μάγους να έρχονται και να φέρουν δώρα στον Βασιλέα Χριστό, ‘’βασιλεῖς Θαρσὶς καὶ νῆσοι δῶρα προσοίσουσι, βασιλεῖς ᾿Αράβων καὶ Σαβᾶ δῶρα προσάξουσι. καὶ προσκυνήσουσιν αὐτῷ πάντες οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς, πάντα τὰ ἔθνη δουλεύσουσιν αὐτῷ’’(Ψαλμ.70,10-11). Για το ίδιο γεγονός και ο Ησαΐας αναφέρει, ‘’ καὶ ἥξουσί σοι ἀγέλαι καμήλων, καὶ καλύψουσί σε κάμηλοι Μαδιὰμ καὶ Γαιφά· πάντες ἐκ Σαβὰ ἥξουσι φέροντες χρυσίον καὶ λίβανον οἴσουσι καὶ λίθον τίμιον καὶ τὸ σωτήριον Κυρίου εὐαγγελιοῦνται’’ (Ης.60,6). 4. Η πιο συνταρακτική προφητεία είναι του προφήτου Δανιήλ που έζησε το 500 π.Χ. και προφητεύει τον ακριβή χρόνο της παρουσίας του Χριστού Μεσσία πάνω στην γη. Γράφει την προφητεία τον καιρό που οι Ισραηλίτες ήταν αιχμάλωτοι στην Βαβυλώνα. Λέγει ξεκάθαρα ότι από τον καιρό που θα βγει το διάταγμα για να ανοικοδομηθεί η πόλη των Ιεροσολύμων θα περάσουν 69 εβδομάδες ετών (69×7=483) και θα εμφανιστεί ο Μεσσίας. Μελετώντας την Ιστορία βλέπουμε ότι το διάταγμα αυτό βγήκε από τον βασιλιά της Περσίας Αρταξέρξη Α’ τον Μακρόχειρα το 7ο έτος της βασιλείας του, δηλ. το 457 π.Χ.. Αν τώρα προσθέσουμε τα 483 έτη και μια ολυμπιάδα που χάθηκε στο μέτρημα του ιστορικού χρόνου, φτάνουμε στο έτος που σύμφωνα με του Ευαγγελιστές ο Κύριος Ιησούς Χριστός έκανε την εμφάνιση του σαν Διδάσκαλος στον Ισραηλιτικό λαό. ’’ καὶ γνώσῃ καὶ συνήσεις· ἀπὸ ἐξόδου λόγου τοῦ ἀποκριθῆναι καὶ τοῦ οἰκοδομῆσαι ῾Ιερουσαλὴμ ἕως χριστοῦ ἡγουμένου ἑβδομάδες ἑπτὰ καὶ ἑβδομάδες ἑξηκονταδύο· καὶ ἐπιστρέψει καὶ οἰκοδομηθήσεται πλατεῖα καὶ τεῖχος, καὶ ἐκκενωθήσονται οἱ καιροί. καὶ μετὰ τὰς ἑβδομάδας τὰς ἑξηκονταδύο ἐξολοθρευθήσεται χρῖσμα, καὶ κρίμα οὐκ ἔστιν ἐν αὐτῷ’’(Δαν. 9,25-26) 5. Επί πλέον έχει προφητευθεί: ‘Η σφαγή των νηπίων ( Ίερ. 38, 15), η φυγή στήν Αίγυπτο (Ώσ. 11, 1), ο Πρόδρομος του (Μαλ. 3, 1), τά θαύματα του ( Ήσ. 35, 5 - 6), η προδοσία του Ιούδα (Ψαλμ. 40, 8 - 10), τά Πάθη του ( Ήσ. 50, 6), η Ανάσταση του (Ψαλμ. 15, 10-11), η Ανάληψη του (Ψαλμ. 109, 1), η Επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος ( Ίωήλ 3, 1-5) και τόσες άλλες προφητείες. Β. Το θαύμα της προσωπικής αναγέννησης Ο Χριστός είναι ένα ιστορικό πρόσωπο, που η γέννηση Του συνοδεύτηκε με ένα τόσο θαυμαστό

33

γεγονός την προφητεία. Είναι μοναδικό και μόνιμο θαύμα στην ιστορία της ανθρωπότητος, που βεβαιώνει ότι ο Χριστός είναι ο Υιός του Θεού. Έχει την προέλευση του από τον Θεό και μπορούμε να το ζούμε μελετώντάς το χειροπιαστά στην Βίβλο. Αυτό αναδεικνύει την ανάγκη του ανθρώπου, που είναι τίμιος ερευνητής, να ψάξει τον Χριστό και ως προσωπικό του Λυτρωτή. Αυτό είναι και το νόημα των Χριστουγέννων. Τις ημέρες αυτές που ζει το όντως θαύμα της γέννησης του Χριστού μπορεί να πιστέψει και στην δική του ανά-γέννηση. Να ζήσει και να κτίσει την δική του καινούργια γέννηση εν Χριστώ με την μετάνοια του και την αλλαγή ζωής. Να δει στ’ αλήθεια πως και για αυτόν είναι ο προσδοκώμενος Μεσσίας, που μπορεί να τον λυτρώσει από την ενοχή, από τον ψυχικό θάνατο της αμαρτίας, την μιζέρια του εαυτού του και την παγωνιά της αγάπης του προς τον αδελφό. Το όλο αυτό θαύμα της προφητείας εγγυάται για ένα άλλο θαύμα που μπορεί να γίνει μέσα μας τις ημέρες αυτές και είναι η προσωπική μας αναγέννηση, η εν Χριστώ γέννηση μας. Η μετάνοια μας, που είναι ένα εσωτερικό πένθος και δάκρυα για τον κακό εαυτό μας και παράλληλα η ομολογία ενώπιον του πνευματικού πατέρα είναι όντως μια καινούργια γέννηση. Η γιορτή των Χριστουγέννων είναι η γιορτή των ταπεινών που έχουν την δύναμη να στήσουν τον εαυτό τους απέναντι στον καθρέπτη του λόγου του Θεού και της συνείδησης και να κάνουν την αληθινή ενδοσκόπηση που θα τους οδηγήσει στην αναγέννηση, στην αληθινή προσκύνηση στην φάτνη του γεννηθέντος Χριστού. Κι αυτό όντως είναι το άλλο εσωτερικό θαύμα που διενεργείται στην καρδιά του κάθε τίμιου ερευνητή της αλήθειας. Είναι το θαύμα του γυρισμού από το σκοτάδι στο ‘’φώς το της γνώσεως’’. Γ. Το θαύμα της Θείας Λειτουργίας Και το θαύμα συνεχίζεται. Η γέννηση του Χριστού συντελείται σε κάθε Θεία Λειτουργία. Το θαύμα τελείται στην πιο κατανυκτική ώρα της, την ώρα του Καθαγιασμού, τότε που γονατίζουν οι καρδιές και τα γόνατα και κατεβαίνει το Άγιο Πνεύμα και μεταποιεί τον άρτο σε Σώμα Χριστού και το οίνο σε Αίμα Χριστού. Και κατόπιν με την Θεία Μετάληψη ο Κύριος γεννιέται στην καρδιά του κάθε πιστού. Γεννιέται στην φάτνη της καρδιάς του. Ζει το θαύμα προσωπικά και οντολογικά μέσα του. Έτσι λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος «Άνοιξε τις πύλες του ουρανού και κοίτα εκεί μέσα στην Αγία Τράπεζα και θα ατενίσεις το Σώμα του βασιλέ¬ως Χριστού. Αυτό το τιμιώτερο από καθετί άλλο, το βλέπεις και στην γη. Και δεν το βλέπεις μόνον, αλλά και το ψηλαφείς. Και δεν το ψηλαφείς απλώς, αλλά και το εσθίεις και το παίρνεις μαζί σου. Λοιπόν καθάριζε την ψυχή σου, ετοίμαζε την σκέψη σου προκειμένου να υποδεχθείς το μυστήριο αυτό». Η γέννηση του Χριστού πρόκειται να τελεστεί στις 25 Δεκεμβρίου κατά την τέλεση της Θείας Λειτουργίας στον Ιερό Ναό. Εκεί συνεχίζεται το μεγάλο Θαύμα της Γέννησης του Χριστού, που ξεκίνησε προ αιώνων με την προφητεία για τον ερχομό Του και έγινε ιστορικά στην πόλη της Βηθλεέμ. Ο Ιερός Ναός τώρα είναι το σπήλαιο και η Αγία Τράπεζα η φάτνη. Εκεί με την πίστη μας θα δούμε το Βρέφος Χριστό να ανακλίνεται. Εκεί και μείς με καθαρή συνείδηση θα δεχτούμε στην καρδιά μας το βρέφος Χριστό και θα γεννηθεί μέσα μας. Θα κοινωνήσουμε των Αχράντων Μυστηρίων. Και αν και φέτος ο Χριστός γεννηθεί μέσα μας σίγουρα θα φέρει την χαρά και την ειρήνη και την αγάπη. -‘’Ο Χριστός ετέχθη’’ -‘’Αληθώς ετέχθη εν ταις καρδίαις ημών’’


34

ΑΠΟΨΕΙΣ

Οι νέοι και το Πολυτεχνείο του

ΓΙΩΡΓΟΥ ΧΑΤΖΗΚΥΠΡΑΙΟΥ Πρόεδρου Σωματείου Υγρών Καυσίμων Ν. Κοζάνης

Τ

ρίτη 17/11 μια ακόμη μέρα ανάμεσα σε προβλήματα και φόρτο δουλειάς. Για τους πολλούς, όχι για όλους. Μια ολόκληρη γενιά ανθρώπων έχει πάνω της την σφραγίδα αυτής της μέρας χαραγμένη σαν παρακαταθήκη ή σαν φορτίο. Ανάλογα με ποιο τρόπο θέλει ο καθ΄ ένας να τοποθετεί τον εαυτό του στο ποτάμι της ιστορίας, που όλους μας σέρνει προς την ίδια κατεύθυνση μεν αλλά δεν αισθανόμαστε όλοι την ορμή του με τον ίδιο τρόπο. Ίσως γιατί κάποιοι από μας έχουμε συμβάλλει στην επιτάχυνση των γεγονότων. Ίσως πάλι γιατί δεν βλέπουμε όλοι με τον ίδιο τρόπο τις πράξεις μας που έμελλε να σηματοδοτήσουν μια απ΄ τις στιγμές που στάθηκε ο χρόνος. Όμως αυτά θα τα αξιολογήσει πολύ αργότερα ο ιστορικός του μέλλοντος με επιστημονικό τρόπο και θα τα καταχωρήσει ως συμβάντα μιας ιδιαίτερης ενότητας που τροποποίησε, κατά τον όποιο τρόπο, την ιστορική πορεία του λαού μας. Για μας είναι πολύ νωρίς να γνωμοδοτήσουμε με ακρίβεια πάνω στην σημασία των γεγονότων, πολύ δε περισσότερο για όσους από εμάς συμμετείχαμε καθ΄ οι-

ονδήποτε τρόπο, στις ιστορικές αυτές στιγμές. Υπάρχει πάντοτε η φόρτιση που θολώνει την αντικειμενική κρίση και μας καθιστά άλλες φορές υποκειμενικούς, άλλες αντιδραστικούς και κάποιους από εμάς μέχρι και εχθρικούς. Ποτέ όμως δεν μας αφήνει αδιάφορους! Αυτό φαίνεται σε κάθε συζήτηση που θ΄ ανοιχτεί με ευκαιρία τούτη τη μέρα και τις περισσότερες φορές η «περιούσια» γενιά μας ακούει τα σχολιανά της για την κατάντια της και τα λάθη που έχει κάνει μέχρι σήμερα. Ωστόσο δεν παύει να είναι μια γενιά με ονοματεπώνυμο και πολύ βαριά σφραγίδα που γοητεύει με τις ιστορικές στιγμές που έζησε, εξάπτοντας την φαντασία των νέων παιδιών. Αυτό είναι και το λεπτό σημείο αυτής της υπόθεσης. Οι νέοι άνθρωποι πρέπει να σχηματίσουν μια όσο γίνεται πιο αντικειμενική άποψη για τα γεγονότα εκείνων των ημερών. Με τούτες τις σκέψεις αποφάσισα να συμμετάσχω σε μια συζήτηση σε κάποιο γυμνάσιο. Σαν πρώτη εντύπωση θα μπορούσα να πω πως η ωριμότητα με την οποία αντιμετωπίζουν το θέμα τα παιδιά είναι εντυπωσιακή. Έχουν ξεκάθαρη ματιά ως προς τα γεγονότα και ορθή λογική απέναντι στις οριακές εκείνες στιγμές που βιώναμε εμείς κάτω από ένα δικτατορικό καθεστώς. Ασφαλώς υπήρξε αρχικά ένα δέος απέναντι στους «ζώντες μύθους» όμως με την πάροδο του χρόνου και τη συζήτηση οι πρώτες εντυπώσεις παραχώρησαν τη θέση τους στην ορθή υπόσταση των γεγονότων εκείνων των ημερών. Τότε έγινε φανερό το βάθος της σκέψης τους και ο προβληματισμός ο οποίος είχε μεν αναπτυχθεί αλλά τις περισσότερες φορές έμενε ανέκφραστος ή και αναπάντητος. Επειδή οι συζητήσεις επί αυτού του θέματος έχουν περισσέψει όλα τούτα τα χρόνια και οι θέσεις που έχουν ακουστεί λίγο-πολύ είναι γνωστές, περίμενα πως το όλο θέμα θα γυρνούσε γύρω απ΄ τα γνωστά και τετριμμένα. Αυτό που συνάντησα ήταν μια έκπληξη ιδιαιτέρως ευχάριστη! Δεν θα ήθελα να επεκταθώ στην ουσία της συζήτησης γιατί αισθάνομαι ότι θα πρόδιδα τα ιερά μιας μύησης. Αυτό που θα ήθελα να τονίσω σαν κατακλείδα είναι πως τα νέα παιδιά είναι από πολύ καλή πάστα. Σίγουρα πολύ καλύτερη απ΄ τη δική μας.

-Δεν θα πάρω τίποτα μαζί μου. -Ε! τότε παρ’ τα αργότερα, δεν θα πάθεις τίποτα. Δεν καταλαβαίνω τι πάει να πει «Οι άνθρωποι να καταλάβουν την αξία του Επισκοπείου», ούτε πως είναι δυνατόν να προκύπτουν ευαισθησίες από αόριστα «πρέπει». Όταν μία χώρα ασήμαντη σε μέγεθος (οικονομικό) φροντίζει να επιδείξει στοιχεία καθολικής διαφθοράς(1) και επιπόλαιας διασποράς του Ελληνικού μόχθου αλλάζει την κατεύθυνση της κοινωνίας σε αντικοινωνική συμπεριφορά. Έχει σημασία να συνειδητοποιήσουμε την σχέση της κοινωνίας με την εξουσία (όποιαδήποτε εξουσία) όταν η προτεραιότητα της ατομικής-οικονομικής εξασφάλισης λειτουργεί προκλητικά και απροσχημάτιστα από τους εξουσιαστές σαν να υπάρχουν δύο μήτρες στην κοινωνία. Η μία είναι η μερίδα εκείνων που απροκάλυπτα ζητούν και παίρνουν επιδεκτικά «επίσημοι ζήτουλες». Η δεύτερη είναι η «ποιμνιώδη μάζα» των πολιτών που πάντα πληρώνει τα ανεπαρκή ψηφοδέλτια. Στην στατιστική, μετρούμενη η φτώχια στην Χώρα μας είναι τεράστια. Οι οικονομικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι θα περάσουμε δύσκολες ημέρες. Το «μαρκάρισμα» στην αγορά και στους μισθούς είναι στενό. Ταυτόχρονα (το θεωρούμενο ως αυτονόητο) όλοι όσοι φέρουν εξουσία θα πρέπει να αποκλείσουν την πολυτέλεια στην διευκόλυνση του «μοιράζω» το χρήμα των πολιτών παρά μόνο δίκαια και με κριτήρια κοινωνικά. Απόλυτη προτεραιότητα οι εξουσίες και οι εξουσιαστές πρέπει να δίδουν στο απρόσωπο κοινωνικό σύνολο και να τους προσφέρουν λύσεις και όχι ευχολόγια. Αν μπορέσει κανείς να καταλάβει γιατί αυτή την εποχή της βαθιάς ύφεσης έδωσαν 300.000,00€ για την αναστύλωση ενός κτιρίου (όποιο και αν είναι αυτό) θα αισθανθώ σαν τραγική φιγούρα που προσπαθεί να καταλάβει τι του λένε τα δεκάδες τηλέφωνα εξοργισμένων συμπολιτών μας, που με μία ελευθεροστομία μιλάνε για παρακμή και χειροκροτούν μία ανίκανη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση να χειριστεί το χρήμα στην εποχή της

τoυ

ΚΩΣΤΑ ΒΙΚΑ ΕΚΔΟΤΗΣ ΠΥΛΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ vikas@e-pili.gr

κρίσης. Θλίψη και οργή μας προκαλεί όταν ακούμε δημόσια και με φανφάρες τους υπέρμαχους της συντήρησης να διαθέτουν αλόγιστα και προκλητικά τον μόχθο του Έλληνα χωρίς να προσδιορίζουν τις ανάγκες της Ελληνικής κοινωνίας σε μέτρα οικονομικών απαιτήσεων για ποιότητα ζωής (Υγεία – Παιδεία – Ασφάλεια). Μία μεγάλη μερίδα συμπολιτών μας δεν δικαιολογεί με τίποτα να αισθάνονται ότι έχουν Φίλαρχο και ότι ζουν σε αφρικάνικο τριτοκοσμικό κράτος (Μας το είπαν κι’ αυτό). Τι αλήθεια και ποια οφέλη θα εξασφαλίσει η σύμβαση των 300.000,00€ και ποια παράδοση στον πολιτισμό της γλωσσική έκφρασης θα σταθμίσει την ζωή όταν αυτή μετριέται με μέτρα της αύξησης του 1,5% ή με χρέος 160% του ΑΕΠ; Πως πρέπει άραγε να ερμηνευτεί αυτή η παραδοξότητα συμπεριφοράς όταν διευρύνεται το κοινωνικό επίδομα αλληλεγγύης και σε άλλες ευπαθείς ομάδες συμπολιτών μας; Πιθανότερη ερμηνεία είναι η αδιαφορία και οι αγκιστρώσεις στα συμφέροντα, ίσως όμως και σε ψυχολογικές αναζητήσεις. Οι ρητορικές πατριωτικές κορώνες ένθεν-κακείθεν είναι μόνο για δημόσια κατανάλωση. Ας ηρεμήσουν επιτέλους οι εξουσιαστές και ας σκύψουν να δουν το «νόημα» γιατί δίνεται το επίδομα κοινωνικής αλληλεγγύης και ας αφήσουν στην άκρη το αξιόμαχο του: – Εγώ έδωσα. Δεν θα τα πάρω μαζί μου. – Ε! τότε πάρ’ τα αργότερα, δεν θα πάθεις τίποτα. Για να μην επιβεβαιώνεται αυτό που ο λαός λέει: τα δικά μας, δικά μας και τα δικά σας, πάλι δικά μας.


ΑΠΟΨΕΙΣ

35

Ο ηγέτης και η ηγεσία

E Ένας καλός manager δεν είναι απαραίτητα καλός Ηγέτης. Ένας καλός Ηγέτης πρέπει να είναι καλός manager. Οι manager λένε, οι Ηγέτες ακούνε. Τόσο οι manager όσο και οι Ηγέτες έχουν απαντήσεις. Robert Taylor Καθηγητής του University of Lousville

του

ΧΡΗΣΤΟΥ ΤΡΑΝΤΗ

Προέδρου Ι.Π.Α.Δ.Μ.

να από τα κυριότερα θέματα που αντιμετωπίζουμε στις μέρες μας είναι το τεράστιο έλλειμμα Ηγεσίας που υπάρχει στην κοινωνία μας όσο και στα επιχειρηματικά δρώμενα. Ακόμα και η πρόσφατη οικονομική κρίση, που έπληξε σχεδόν όλο τον πλανήτη και απαξίωσε τα οικονομικά συστήματα, απέδειξε ότι δεν φτάνει το μάνατζμεντ σαν διαδικασία για να διασφαλίσει τη συνεχή εξέλιξη και ανάπτυξη των Οικονομιών και των Κοινωνιών. Σήμερα περισσότερο από ποτέ άλλοτε χρειάζονται ηγέτες, προσωπικότητες με όραμα για μία καλύτερη και ουσιαστικότερη ζωή, για μία αειφόρο ανάπτυξη των οικονομιών και των λαών, που θα έχουν τη δυνατότητα να εντοπίζουν τους κατάλληλους ανθρώπους με τα ίδια τα πιστεύω και το ίδιο πλαίσιο αρχών και αξιών, που θα μπορούν να τους εμπνεύσουν και να τους καθοδηγήσουν στην επίτευξη του στόχου τους. Ηγέτης μπορεί και πρέπει να είναι ο καθένας μας στα πλαίσια των δραστηριοτήτων του. Η παρακάτω ιστορία είναι ικανή να κάνει κατανοητή την παραπάνω πρόταση: «στη διάρκεια κάποιου συμβουλίου του τμήματος πωλήσεων, ο διευθυντής κατακεραύνωνε το προσωπικό για τις θλιβερά χαμηλές πωλήσεις. «Δεν θα ανεχθώ πλέον κανενός είδους χαμηλή απόδοση και φθηνές δικαιολογίες», τους είπε. «Αν δεν μπορείτε να τα καταφέρετε, πιθανότατα υπάρχουν άλλοι πωλητές έξω από την αγορά που θα άρπαζαν πρόθυμα την ευκαιρία να προωθήσουν τα εξαιρετικά προϊόντα που ο καθένας από εσάς έχει το προνόμιο να αντιπροσωπεύει». Κατόπιν, απευθυνόμενος σε ένα πρόσφατο μέλος του τμήματος, πρώην επαγγελματία ποδοσφαιριστή, του είπε: «όταν μία ποδοσφαιρική ομάδα δεν κερδίζει, τι γίνεται; Αντικαθιστούν τους παίκτες. Σωστά; Η ερώτηση αιωρήθηκε στον αέρα για μερικά δευτερόλεπτα. Μετά, ο πρώην ποδοσφαιριστής απάντησε. «Για την ακρίβεια κύριε, όταν ολόκληρη η ομάδα παρουσιάζει πρόβλημα, συνήθως προσλαμβάνουμε καινούργιο προπονητή». Η ηγετική ικανότητα δεν αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο όσων την είχαν «εκ’ γενετής». Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που αποτελούν τη «στόφα» του ηγέτη μπορεί να είναι επίκτητα. Η ηγετική ικανότητα αναπτύσσεται και εξελίσσεται, δεν ανακαλύπτεται. Εκείνος που γεννήθηκε ηγέτης θα ξεχωρίσει ούτως ή άλλως. Για να διατηρηθεί όμως στην κορυφή, πρέπει να αναπτύξει τα φυσικά χαρίσματα της ηγεσίας. Μάνατζμεντ είναι η διαδικασία εξασφάλισης ότι το πρόγραμμα και οι

στόχοι θα εφαρμόζονται κανονικά. Η ηγεσία από την άλλη πλευρά, έχει ως αντικείμενο να ορίσει το όραμα και να δώσει κίνητρα στους ανθρώπους. Στους ανθρώπους δεν αρέσει να τους διοικούν. Τους αρέσει να τους καθοδηγούν. Έχετε ακούσει ποτέ για κανένα παγκόσμιο μάνατζερ; Ενώ για παγκόσμιο ηγέτη , σίγουρα ακούσατε. Για εκπαιδευτικό ηγέτη, επίσης. Πολιτικό ηγέτη. Θρησκευτικό ηγέτη. Ηγέτη ομάδας. Ηγέτη κοινότητας. Ηγέτη συνδικάτου. Ηγέτη επιχείρησης. Ασφαλώς. Όλοι αυτοί ηγούνται. Δεν διοικούν. Το καρότο είναι πάντοτε καλύτερο από το ξύλο. Μπορείτε να οδηγήσετε το άλογό σας μέχρι την πηγή, αλλά δεν μπορείτε να το υποχρεώσετε να πιει. Αν θέλετε να διοικείτε κάποιον, καλύτερα να διοικείτε τον εαυτό σας. Όταν τα καταφέρετε, θα είστε πλέον έτοιμοι να σταματήσετε να διοικείτε και να αρχίσετε να ηγείστε. • Το καθήκον του εργαζόμενου είναι να ξέρει να κάνει καλά τη δουλειά του. • Το καθήκον του δασκάλου είναι να μπορεί να μεταδίδει τη γνώση. • Το καθήκον του μάνατζερ είναι να εξασφαλίζει ότι οι άλλοι θα φέρουν σε πέρας τη δουλειά τους. • Το καθήκον του ηγέτη είναι να εμπνέει τους άλλους να δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό.

Αν κάποιοι θέλουν να γίνουν ή να το «παίξουν» ηγέτες, θα πρέπει να κατανοήσουν το εξής: Ηγεσία σημαίνει επιρροή. Εκείνος που νομίζει ότι οδηγεί ως ηγέτης και δεν έχει κανέναν πίσω του, απλώς έχει βγει βόλτα μόνος του. Ένας πραγματικός ηγέτης γνωρίζει τη διαφορά μεταξύ του αφεντικού και του ηγέτη: • Το αφεντικό οδηγεί τους εργαζόμενους, ο ηγέτης τους προπονεί και τους προετοιμάζει. • Το αφεντικό βασίζεται στην εξουσία του, ο ηγέτης στην καλή διάθεση των άλλων. • Το αφεντικό εμπνέει φόβο, ο ηγέτης εμπνέει ενθουσιασμό. • Το αφεντικό λέει «Εγώ», ο ηγέτης «Εμείς». • Το αφεντικό αποδίδει τις ευθύνες της ζημιάς, ο ηγέτης διορθώνει τη ζημιά. • Το αφεντικό γνωρίζει πως γίνεται κάτι, ο ηγέτης δείχνει πως γίνεται. • Το αφεντικό λέει «πήγαινε!», ο ηγέτης λέει «πάμε». Αυτά και άλλα πολλά μπορο��με να πούμε για την ηγεσία. Καλό είναι αυτά τα λίγα να τα έχουν υπόψη τους όσοι τοπικοί, περιφερειακοί ή εθνικοί φερέλπιδες ηγέτες επιθυμούν να διοικήσουν και όχι να ηγηθούν στα πολιτικά δρώμενα της περιοχής για την επόμενη περίοδο.


36

ΑΠΟΨΕΙΣ

«ΜΑΜΑΤΣΕΙΟ» Γενικό Νοσοκομείο Κοζάνης:

Η υγεία στο κόκκινο

του

ΧAΡΗ ΓΕΛΑΔAΡΗ

Τ

ο νοσοκομείο Κοζάνης πρωτολειτούργησε το Νοέμβρη του 1923 στο κτίριο της Μητρόπολης. Λίγα χρόνια αργότερα ονομάζεται Δημοτικό νοσοκομείο και μετακομίζει σε μεγαλύτερο ενοικιαζόμενο κτίριο. Το 1938 ο Κοζανίτης ευεργέτης Στάμκος Αναστασίου κληροδοτεί την κινητή και ακίνητη περιουσία του στο νοσοκομείο για την ανέγερση κτιρίου προς στέγασή του. Το 1939 ο Δήμος Κοζάνης αγοράζει οικόπεδο 16,5 στρεμ. – ο χώρος που βρίσκεται σήμερα - το οποίο και δωρίζει για τον ίδιο σκοπό. Το 1949 ο δήμαρχος Κοζάνης Αστέριος Τέρπου μεταβαίνει στην Αμερική στους εκεί Κοζανίτες με σκοπό να ζητήσει τη συνδρομή τους για την ανέγερση του νοσοκομείου. Επιστρέφει με 145.000 δολάρια – ποσό τεράστιο για την εποχή - εκ των οποίων τα 100.000 ήταν δωρεά του ευεργέτη Κων. Μαμάτσιου. Η μελέτη του κτιρίου προσφέρεται από το μηχανικό της τεχνικής υπηρεσίας του δήμου Κοζάνης Ελευθέριο Βέλλιο. Το νέο νοσοκομείο θεμελιώνεται τον Ιούνιο του 1954 και εγκαινιάζεται τον Μάη του 1959 παρουσία του δωρητή του Κων. Μαμάτσιου που εκφωνεί λόγο γεμάτο αγάπη για τους συμπολίτες του και την Κοζάνη. Το νέο νοσοκομείο – κόσμημα – ήταν μοναδικό στη Δυτ. Μακεδονία. Διέθετε ειδικευμένο προσωπικό αλλά και εξαιρετικό για την εποχή εξοπλισμό. Υποδέχεται και προσφέρει τις υπηρεσίες του σε ασθενείς από όλη την περιφέρεια. Τους δωρητές, σύμφωνα με την επιθυμία τους, εκπροσωπεί στο Δ.Σ. του νοσοκομείου ο εκάστοτε Δήμαρχος Κοζάνης. Ο ιδιαίτερος ρόλος του «Μαμάτσειου» συνεχίζεται εδώ και πενήντα χρόκια. Σήμερα έχει επιπλέον την ευθύνη της λειτουργίας 39 περιφερειακών ιατρείων, σε όλο το Νομό και των Κέντρων Υγείας Τσοτυλίου, Σιάτιστας και Σερβίων. Έκανα τη σύντομη αυτή αναδρομή γιατί μέσα από την ιστορική πορεία του νοσοκομείου αναδεικνύεται ο διαχρονικά καταλυτικός ρόλος του Δήμου Κοζάνης και των Κοζανιτών στην ίδρυση και τη λειτουργία του, που δημιούργησε μια άρρηκτη σχέση μεταξύ τους. Έτσι αιτιολογείται και η άμεση αντίδραση του Δημάρχου Κοζάνης κ. Λ. Μαλούτα στο κλείσιμο της Παιδιατρικής κλινικής. Κοντολογίς, έχουμε όχι έναν αλλά και δυό και περισσότερους λόγους να το πονάμε… Κάποιοι τοπικοί παράγοντες, τις τελευταίες μέρες, προσβλήθηκαν από ηθελημένη «αμνησία», την επαχθέστερη ασθένεια του πολιτικαντισμού, μοιράζοντας ρόλους στα νοσοκομεία του νομού, στο «δίπολο» δηλαδή, ως ειδικοί και επ΄ αυτού. Γιατί αγνοούν την αυτοτέλεια που πρέπει να έχει το «Μαμάτσειο» σαν μείζονος σημασίας νοσηλευτική μονάδα της περιφέρειας; Δεν μπαίνω στον πειρασμό να απαντήσω… Η τεκμηρίωση της ιδιαίτερης σημασίας του είναι εύκολη. Σύμφωνα με ανάλυση SWOT, σε σχέση με το νομό, ο μέσος σταθμισμένος χρόνος πρόσβασης στο Νοσοκομείο είναι 20,7 λεπτά της ώρας. Αλλά, η μέθοδος SWOT μάλλον είναι εκ του περισσού αφού με ένα χάρτη και μόνο του νομού διαπιστώνεται η ευκολία πρόσβασης σ΄ αυτό. Με στοιχεία του 2006 στα εξωτερικά του ιατρεία εξετάστηκαν 82555

Δημοτικού Συμβούλου Κοζάνης

ασθενείς εκ των οποίων τα επείγοντα περιστατικά ήταν 29307 ! Οι αριθμοί αυτοί είναι υπερδιπλάσιοι από κάθε άλλο νοσηλευτήριο όχι μόνο του νομού αλλά και της Περιφέρειας και φυσικά δεν υφίσταται καμιά σύγκριση. Κατά συνέπεια η επάρκειά του σε Τμήματα – Κλινικές, γιατρούς, νοσηλευτικό, παραιατρικό προσωπικό και εξοπλισμό, που πρέπει να βρίσκονται σε πλήρη ανάπτυξη και λειτουργία διασφαλίζοντας την αυτοτέλειά του, είναι για την ώρα επιβεβλημένη, τουλάχιστον μέχρι τη λειτουργία του Πανεπιστημιακού Περιφερειακού νοσοκομείου Δυτ. Μακεδονίας. Αυτό ενδιαφέρει τους πολίτες ούτε τα στρογγυλέματα ούτε οι ασκήσεις επί χάρτου. Εδώ πρέπει να επισημανθεί ότι δεν είδαμε κάποια αντίδραση από Δημάρχους του νομού - πλήν της Κοζάνης - για τη σημερινή κατάσταση του νοσοκομείου. Αποδέκτες των υπηρεσιών του «Μαμάτσειου» δεν είναι οι δημότες τους; Το πρόσφατο κλείσιμο της Παιδιατρικής κλινικής στο νοσοκομείο Κοζάνης, αφού προηγήθηκε το Διαβητολογικό και το Ογκολογικό ιατρείο, επιβεβαίωσε απλά τη γενική διαπίστωση της πολύπλευρης και πολύχρονης κρίσης που περνάει το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Η κρίση αυτή είναι που έδωσε χώρο στον ιδιωτικό τομέα της υγείας, τον γιγάντωσε προσφέροντας κερδοφορία στους επιχειρηματίες και όπως ήταν φυσικό πολλαπλασίασε τις επενδύσεις τους. Ας σκεφτούμε πότε ανακαινίστηκαν οι ιδιωτικές κλινικές στην Κοζάνη. Από τους ντόπιους ιδιοκτήτες τους πέρασαν στα χέρια ομίλου που δραστηριοποιείται στο χώρο της υγείας με ότι αυτό συνεπάγεται για τα ασφαλιστικά ταμεία και για την τσέπη των πολιτών. Είναι σαφές ότι όπου δεν υπάρχει το «αντίπαλο δέος» της δημόσιας υγείας και η απαραίτητη ισορροπία, οι ιδιώτες «αλωνίζουν» διότι «σν΄ αντάρα ου λύκους χαίριτι» που λέμε στην Κοζάνη. Η κορύφωση της αδιαφορίας του κράτους για την υγεία στη Δυτ. Μακεδονία γενικά και στο νομό Κοζάνης ειδικά, εκφράστηκε με την επίσκεψη Αβραμόπουλου, που ήρθε υποτίθεται με την ιδιότητα του υπουργού Υγείας, το Μάρτη του 2009. Αφού συμπεριφέρθηκε στην νομαρχιακή σύμβουλο - υπόδειγμα γιατρού - Κική Αποστολίδου ως φεουδάρχης και όχι ως υπουργός, εξήγγειλε μία σύσκεψη φορέων με θέμα την υγεία του νομού στο υπουργείο τον Απρίλιο, που βέβαια δεν έγινε ποτέ. Στη συνέχεια απήλθε ικανοποιημένος από την κομματική φιέστα που του ετοίμασε ο συντοπίτης μας γραμματέας της ΝΟΔΕ της Ν. Δημοκρατίας, που όλως συμπτωματικώς, ήταν υφιστάμενός του και αντιπρόεδρος της 3ης Υγειονομικής Περιφέρειας στην οποία ανήκει ο νομός μας. Κανείς εχέφρων δεν ήλπιζε ότι η επίσκεψη Αβραμόπουλου θα είχε κάποιο αποτέλεσμα για τον απλούστατο λόγο ότι αυτός και η κυβέρνησή του προωθούσε τα ιδιωτικά συμφέροντα στο χώρο της υγείας. Μια απόδειξη αυτής της πολιτικής είναι η υπουργική απόφαση που υπόγραψε τελευταία στιγμή πριν τις εκλογές και αφορούσε τα διαγνωστικά κέντρα και την ίδρυσή τους, με ευνοούμενους τους μεγαλοεπιχειρηματίες, η οποία ανακλήθηκε από τη νέα

υπουργό. Αυτά είναι παρελθόν, όμως, θα επηρεάζουν για χρόνια τη ζωή όλων μας. Στις σημερινές συνθήκες και με δεδομένη την πολιτική βούληση από πλευράς υπουργείου, περιμένουμε την άμεση κάλυψη των ιατρικών κενών, τη συμπλήρωση του «ΜΑΜΑΤΣΕΙΟΥ» με νοσηλευτικό προσωπικό και την αναδιοργάνωση και επαναλειτουργία κλινικών και ιατρείων που έκλεισαν. Αδιαπραγμάτευτο όμως αίτημα - απαίτηση ολόκληρης της Δυτικής Μακεδονίας πρέπει να είναι η όσο το δυνατόν ταχύτερη ανέγερση και λειτουργία ενός Πανεπιστημιακού Περιφερειακού νοσοκομείου για λόγους που κατ΄ επανάληψη έχουν εκφράσει δημόσια, φορείς και πρόσωπα. Υπάρχει κανείς που να διαφωνεί μ΄αυτό; Είναι η δομή που θα δώσει οριστική απάντηση στην τριτοβάθμια περίθαλψη της Δυτ. Μακεδονίας αποτελεί όμως και προαπαιτούμενο για την αναδιοργάνωση στον τομέα της υγείας. Στο νέο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο του Δήμου Κοζάνης που συντάχθηκε το 2006 και οσονούπω θα είναι νόμος της πατρίδας, υποδεικνύονται για τη χωροθέτησή του δύο τοποθεσίες, εναλλακτικά, με γνώμονα την ταχύτερη προσέγγιση όλων των Δυτικομακεδόνων καθώς και τις κατά το δυνατόν καλύτερες συνθήκες από περιβαλλοντική άποψη. Είναι κάτι που το δικαιούται ο πολύπαθος τούτος τόπος και οι άνθρωποί του.


ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΖΑΝΗΣ – ΒΕΛΒΕΝΤΟΥ

Όλα αέρας

Ο

λοι οι «επίσημοι» έσπευσαν να παραβρεθούν το Σάββατο 1 του Οκτώβρη 2005 στα εγκαίνια των γραφείων της εταιρείας «Χιονοδρομικό Κέντρο Κοζάνης – Βελβεντού ΑΤΕΕ» με διεύθυνση : Φιλλίπου Β΄ 2 * 50400 Βελβεντό * Τηλ: 24640 31000 * Fax: 24640 32132 * e-mai : xkkb@koz.forthnet.gr * ιστοσελίδα: www.xkkb.gr Όλα πλήρες. Ο Υπουργός Μακεδονίας Θράκης, ο Περιφερειάρχης, ο Νομάρχης, ο Δήμαρχος, οι βουλευτές και όλοι οι τοπικοί παράγοντες έδωσαν το παρών και χαμογέλασαν με περηφάνια όταν ακούστηκε – «Μια από τις έξη μεγαλύτερες επενδύσεις στην Ελλάδα». Το όνειρο: Η δημιουργία ενός πρότυπου Κέντρου Χειμερινού και Θερινού τουρισμού στην περιοχή Καταφυγίου των Πιερίων. Η επένδυση ολοκληρωμένη θα ήταν περίπου 100 εκατομμύρια ευρώ και θα άρχιζε με άμεση εκταμίευση ύψους 30 εκατομμυρίων ευρώ και θα περιλάμβανε εντυπωσιακές κατασκευές όπως: ένα χιονοδρομικό κέντρο με σύγχρονους αναβατήρες, εστιατόριο που θα περιστρέφεται γύρο – γύρο για να απολαμβάνουν οι επισκέπτες το τοπίο της περιοχής κατά την διάρκεια του φαγητού η του καφέ 24ωρης λειτουργίας με μία περιστροφή ανά μία ώρα (διαφορετικά ζαλίζεσαι) , τεχνική λίμνη σε ύψος 1980 μ. περιοχή Μπάρα για παγοδρόμιο και το (καλοκαίρι για ψάρια λέω εγώ), εναέρια καμπίνα 150 ατόμων κ.α. ωραία και ονειρεμένα. Και όλα αυτά και άλλα πολλά σε

μία έκταση περίπου 2000 στρεμμάτων που θα μπορούσε να εξελιχτεί σε μία μικρή πολιτεία. Το όνειρο όμως συνεχίζεται: Το καλοκαίρι θα λειτουργούσε με αθλητικούς χώρους άθλησης, περιπατητικά μονοπάτια, χώρο ειδικό για άλογα, φυσικά το γύρο – γύρο εστιατόριο και η τεχνική λίμνη ( έχουμε μία στην πεδιάδα και την αξιοποιήσαμε θα φτιάχναμε και στο βουνό). Και όλα τα παραπάνω που θα ήταν μία τεράστια εστία ανάπτυξης θα δημιουργούσε πολλές νέες θέσεις εργασίας σε μία περιφέρεια πο�� τόσο τις έχει ανάγκη. Στην χαρά της γιορτής και του ονείρου τότε είπαν: Ο Υπουργός Μακεδονίας Θράκης Κος Νίκος Τσιαρτσιώνης είπε ότι … είναι μια πρωτοποριακή στοχευμένη τουριστική επένδυση που έλειπε από την περιοχή….Ο Γ.Γ. της Περιφέρειας Κος Ανδρές Λεούδης είπε ότι ….οι χρονοβόρες διαδικασίες λειτουργίας και αδειοδότησης του έχουν ήδη ξεκινήσει….Ο Σημερινός Αντινομάρχης και τότε τ. Δήμαρχος Βελβεντού και πρόεδρος του (ακόμα και σήμερα αυτός είναι) Κος Γιάννης Σόκουτης «ΧΚΚΒ ΑΤΕΕ» είπε ότι ….Μετά από προσπάθειες οκτώ χρόνων το όραμα παίρνει σάρκα και οστά…. Ο Δήμαρχος Βελβεντού Κος Μανώλης Στεργίου έκανε λόγο για την μεγαλύτερη αναπτυξιακή επιλογή αυτής της περιόδου, που δημιουργεί μια διαφορετική παρακαταθήκη για την εθνική μας οικονομία. Και άλλοι πολλά και ωραία όπως γίνεται πάντα σε εγκαίνια φυσικά με ευλογίες και αγιασμούς. Μετά την χαρά και την γιορτή το πρώτο Δ.Σ.: Πρόεδρος: Σόκουτης Ιωάννης.

Νυν Αντινομάρχης Ν. Κοζάνης και τ. Δήμαρχος Βελβεντού Αντιπρόεδρος: Αναγνωστόπουλος Λέανδρος . Πρόεδρος της «L.M.A.E» Δ/ντας Σύμβουλος: Μαρκάλας Χρήστος, Ιδιώτης Μέλος : Inderbitzin Werner, Πρόεδρος «CARAVENTA» Μέλος : Στεργίου Εμμανουήλ. Δήμαρχος Βελβεντού. Μέλος : Πούλιος Αθανάσιος. Πρόεδρος Τ.Σ. Καταφυγίου Μέλος : Αγγέλη Ειρήνη, Πρόεδρος «Χιονοδρομικού Ομίλου Βελβεντου» Μέλος : Ραψωμανίδου Μαρίνα, σύζυγος Λ. Αναγνωστοπούλου. Έργο του πρώτου αυτού Διοικητικού Συμβουλίου της «ΧΚΚΒ Α.Ε.» ήταν η υλοποίηση της μεγάλης αυτής επένδυσης στην περιοχή των Πιερίων όπως (οριστικές μελέτες, μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, παραχωρήσεις χρήσης των δημόσιων εκτάσεων, έκδοσης απαραίτητων αδειών, προετοιμασία φακέλων ένταξης σε ευρωπαϊκά προγράμματα στο νέο θεσμικό πλαίσιο υλοποίησης έργων με την σύμπραξη δημοσίου και ιδιωτικού τομέα. Σήμερα όλα Αέρας: Σήμερα μετά από τέσσερα χρόνια όλα τα παραπάνω (εγκαίνια, λόγοι, παπάδες, αγιασμοί) φρέσκος αέρας Πιερίων. Αέρας γιατί κανείς δεν γνωρίζει εάν συνεδρίασε το Δ.Σ. της Εταιρείας από την σύστασή του μέχρι σήμερα και εάν ναι πόσες φορές. Πρόεδρε του «ΧΚΚΒ»περιμένουμε απάντηση. Αέρας γιατί κανείς δεν γνωρίζει εάν μέχρι σήμερα ο Πρόεδρος κάλεσε γενική συνέλευση όπως ορίζει το καταστατικό για την έγκριση των Ισολογισμών της Εταιρείας. Πρόεδρε εάν κάλεσες έστω και μία φορά παρακαλούμε να μας το πεις. Αέρας γιατί δεν παρουσιάστηκε ούτε ένα σχέδιο για το κυκλικό εστιατόριο (το γύρο- γύρο) των Πιερίων. Εάν έχει γίνει και ένα αρχιτεκτονικό σχέδιο πρόεδρε παρακαλούμε να μας το δείξετε.

37

Αέρας γιατί δεν γνωρίζουμε καν το μελετητικό γραφείο του ανέλαβε την μελέτη για το χιονοδρομικό κέντρο. Πρόεδρε υπάρχει μελέτη: Αέρας γιατί μετά την υπ’ αριθ. Πρωτ. 1034/07-05-2007 αίτηση συμπολίτη μας που ενημέρωνε τον Νομάρχη Κοζάνης για τα τεκταίνομενα του «ΧΚΚΒ» ο νομάρχης την νήσσα εποίησε. Κύριε Νομάρχη γνωρίζεται η δεν γνωρίζετε την αλήθεια για το Χιονοδρομικό κέντρο: Αέρας γιατί μετά από δημοσίευση στον τοπικό τύπο του Βελβεντού πολυσέλιδης επιστολής ο δήμαρχος απάντησε με τα λόγια του Γ.Γ. Περιφέρειας τονίζοντας τα 300 εκατομμύρια που θα διατεθούν για τον ορεινό όγκο των Πιερίων (φάτε μάτια ψάρια) και την αρτιότητα του χαρακτήρα του στο ότι κρίνεται καθημερινά και θα κρίνεται και στο μέλλον σε μία απάντηση που μόνο αγωνία και αποφυγή του προβλήματος δείχνει. Δήμαρχε του Βελβεντού γνωρίζεις ή δεν γνωρίζεις ότι μέχρι σήμερα είναι όλα ΑΕΡΑΣ . Και εάν γνωρίζεις είσαι συμμέτοχος εάν δεν γνωρίζεις και είσαι και μέλος του Δ.Σ. τότε σκέφτηκες – αναλογίστηκες την τεράστια ευθύνη που φέρεις. Αέρας γιατί εμείς έχουμε στα χέρια μας έγγραφο του Υπουργείου Τουριστικής Ανάπτυξης με αριθμό πρωτ. 514779 / 24-09-2009 που λέει ότι …..δεν έχει υποβληθεί αίτημα ή έγγραφο σχετικό με το υπό ίδρυση Χιονοδρομικό Κέντρο Βελβεντού Κοζάνης….. Κύριε ΓΓ. της Περιφέρεις Δ.Μ.(αυτός τα είπε και έφυγε) Κύριε Νομάρχη Κοζάνης, Κύριε Πρόεδρε του «ΧΚΚΒ ΑΤΕΕ» και αντ/χη Κοζάνης, Κύριε Δήμαρχε του Βελβεντού. Περιμένουμε με αγωνία την απάντησή σας. Την οφείλεται στον λαό που σας ψήφησε. Για να μην πούμε ΟΛΑ ΑΕΡΑΣ. Μα ΟΛΑ. Και γνωρίζεται πολύ καλά ότι ο αέρας των Πιερίων δεν είναι απλός Αέρας.


38

ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ

Μνημόσυνο με ξένα κόλλυβα *30% πάνω οι αντικειμενικές 16/11/2009 Ελευθεροτυπία *«Αιμορραγεί» το ασφαλιστιστα ακίνητα 16 Νοεμβρίου 2009, 10:01 Πρώτο Θέμα κό σύστημα ελέγχου οι δαπάνες, σύμφωνα με στοιχεία *σταδιακά η αύξηση ορίων Εκτός που παρουσίασε ο Ανδρ. Λοβέρδο Ελευθεροτυπία 16/11/ 2009 ηλικίας για τις γυναίκες 15 Νοεμβρίου 2009, 22:54 Πρώτο Θέμα *Στο κόκκινο η μόλυνση του *Κατέρρευσε με –3,26% η περιβάλλοντος στο Νομό ΚοΟδός Αθηνών! ζάνης 16 Νοεμβρίου 2009, 18:00 Πρώτο Θέμα *…….Στροφή σε επώδυνα μέτρα και αυξήσεις στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, αλλά και στο τελικό ύψος των συντάξεων, σηματοδοτεί το αιφνίδιο κυβερνητικό «άνοιγμα» του Ασφαλιστικού στο σύνολό του και όχι σε επιμέρους ζητήματα, όπως αρχικώς είχε προγραμματιστεί….. Βήμα 15/11/2009

*Αύξηση 47,56% στις ακάλυπτες επιταγές τον Οκτώβριο Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2009 [ 14:39 ] Το Βήμα

Ημερομηνία Καταχώρησης : 2009-11-16 16:42:50 Κοζανι.νετ

*Συναγερμός για την οικονομία «Είμαστε σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης» σημειώνουν συνεργάτες του πρωθυπουργού και προσθέτουν πως «αυτό αφορά όλους τους υπουργούς»! «Η» 16/11

*ΟΠΑΠ: Πτώση 13,4% στα κέρ-

*ΠΑΡΑ ΤΟ ΘΕΤΙΚΟ ΔΙΕΘΝΕΣ δη γ’ 3μήνου βλέπουν οι αναΚΛΙΜΑ λυτές Οι ξένοι επενδυτές μας γυρί- «Η» Online 16/11 16:35 ζουν την πλάτη *ΙΧ: Ερχονται αυξήσεις 20% :ΑΝΝΙΤΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΠΟΥΛΟΥ στα ασφάλιστρα | Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2009 Το Βήμα κεφαλαιακή βάση έχουν οι περισσότερες *Ανεβαίνει ο πυρετός στα Ισχνή μικρές και μεσαίες εταιρείες του κλάδου ομόλογα *Σενάρια χρεοκοπίας για την Διεύρυνση του spread στις 152 μονάδες βάσης ελληνική οικονομία Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2009 [ 12:28 ] το βήμα Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα στην Ευρωζώ*Ασφυξία στην αγορά νη που απειλείται με χρεοκοπία έχοντας περάσει Ξεπέρασαν τα 2,6 δισ. ευρώ οι ακάλυπτες επιταγές από τις αρχές του 2009 Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2009 [ 18:07 ] το βήμα *Η τραγική κατάσταση της οικονομίας αναγκάζει την κυβέρνηση σε αλλαγή πλεύσης σε σχέση με τις προεκλογικές εξαγγελίες

Ερχονται σκληρά μέτρα Οι Βρυξέλλες απαιτούν δραστικές αλλαγές στον προϋπολογισμό και απειλούν με νέα υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΡΟΥΣΤΑΛΛΗ - Π. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ | Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2009 Το Βήμα

*Η απειλή της πτώχευσης Του ΑΝΤ. ΚΑΡΑΚΟΥΣΗ | Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2009 Το βήμα ΑΚΟΜΗ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΕΣΟΔΑ ΚΑΙ ΛΙΓΟΤΕΡΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΑΠΑΙΤΟΥΝ ΟΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΙ

*Φόροι υπό τη δαμόκλειο σπάθη της επιτήρησης Της ΕΛΕΝΗΣ ΚΩΣΤΑΡΕΛΟΥ Με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να πιέζει για ακόμα μεγαλύτερο μάζεμα δαπανών, η κυβέρνηση καταθέτει στη Βουλή τον προϋπολογισμό του 2010 και βάζει στο τραπέζι των συζητήσεων το Φορολογικό.

την «κόκκινη γραμμή» του δημοσιονομικού εκτροχιασμού «Η» 14/11

*Σε ελεύθερη πτώση το ΑΕΠ το τρίτο τρίμηνο Με βάση τα αναθεωρημένα στοιχεία η οικονομία βιώνει από το α’ τρίμηνο την πρώτη της ύφεση μετά από 16 χρόνια «Η» 14/11

*Ευρωζώνη: Ελληνικό ρεκόρ στον... πληθωρισμό Η Ελλάδα εμφανίζει τον Οκτώβριο τον υψηλότερο ρυθμό πληθωρισμού μεταξύ όλων των χωρών της ευρωζώνης και τον πέμπτο σε ύψος πληθωρισμό μεταξύ των 27 κοινοτικών χωρών «Η» Online 16/11 12:36

* και άλλα πολλά *

Α

υτά και μόνο καταγράψαμε σε λίγες μέρες μετά από την Υπογραφή Σύμβασης Νομαρχίας – Μητρόπολης Κοζάνης των 300.000,00€ ή 102,225,000 εκατομμύρια δραχμές (για να μην ξεχνάμε). Όταν τα πάντα στενάζουν σε οικονομικά αδιέξοδα ο Δακής Γιώργος, Νομάρχης Κοζάνης κάνει μνημόσυνο με ξένα κόλλυβα. Ο Δεσπότης μπράβο του, έχει τον τρόπο του να τελειώνει αυτό που άρχισε σε μια συγκυρία που δεν υπάρχει στον περισσότερο κόσμο ούτε σάλιο για κερί. Ο Νομάρχης δέκα φορές Μπράβο γιατί ακόμα δεν κατάλαβε ότι διαχειρίζεται λεφτά του λαού που τον ψήφισε και σ’ ένα χρόνο θα απολογηθεί στον ίδιο λαό για το πως διέθεσε αυτά τα λεφτά. Το παραπάνω παραπολιτικό έγινε καταγράφοντας προτάσεις αγανακτισμένων συμπολιτών μας που μας πήραν τηλέφωνο και δεν ήταν λίγοι. Ήταν δεκάδες, ένας δεν είπε καλή κουβέντα. Όλοι έβριζαν αλλά δεν γράφουμε πως. Γιώργο συνέχισε έτσι. Θα τα ξαναπούμε του χρόνου την ίδια μέρα. Αν είσαι Νομάρχης. Να θυμάσαι όμως τούτο: «χίλια καλά να κάνεις και ένα ανάποδο ο κόσμος θυμάται το ανάποδο».

Ύμνος στην Αγάπη μήνυμα εν’ όψει των Χριστουγέννων Εάν ομιλώ τις γλώσσες των ανθρώπων, ακόμα και των αγγέλων, αλλά αγάπη δεν έχω, είμαι χαλκός, που απλώς βγάζει ήχο, ή κύμβαλο, που αλαλάζει. Και εάν έχω προφητικό χάρισμα και κατέχω όλα τα μυστήρια και όλη τη γνώση, και εάν έχω όλη την πίστη, ώστε να μετακινώ βουνά, αλλά δεν έχω αγάπη, τίποτε δεν είμαι. Και εάν διαθέσω όλα τα υπάρχοντά μου, και εάν παραδώσω το σώμα μου για να γίνω ολοκαύτωμα, αλλά δεν έχω αγάπη δεν ωφελούμαι τίποτε. Η αγάπη σπλαχνίζεται, δείχνει καλοσύνη. Η αγάπη δεν ζηλεύει.. Η αγάπη δεν αλαζονεύεται, δεν φουσκώνει από υπερηφάνεια, δεν συμπεριφέρεται απρεπώς, δεν είναι φίλαυτη και ιδιοτελής, δεν είναι ευερέθιστη και ευέξαπτη, δεν μνησικακεί δεν χαίρει για το κακό, αλλά συμμετέχει στη χαρά για το καλό. Πάντοτε σκεπάζει, πάντοτε πιστεύει, πάντοτε ελπίζει. Πάντοτε υπομένει. Η αγάπη ποτέ δεν θα παύσει να υπάρχει… ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄ Κεφ. Ιβ΄, ιγ΄


ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ

Πάρι, ξανασοβαρέψου

Α

πόσπασμα από άρθρο του Πάρι Κουκουλόπουλου στις 10/11/2009 «…Σε ό,τι αφορά τις προτεραιότητες που πρέπει μπουν για την περιοχή μας στον τομέα της υγείας, ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ σημείωσε χαρακτηριστικά: «Ο χάρτης της υγείας τόσο στη Δυτ. Μακεδονία όσο και στο Ν. Κοζάνης χρειάζεται επανασχεδιασμό, για να μπορέσει να ανταποκριθεί στις πραγματικές σημερινές ανάγκες των πολιτών. Τα 5 νοσοκομεία που υπάρχουν σήμερα στην Περιφέρεια μας δεν είναι δυνατόν να λειτουργούν αυτοτελώς, ούτε ανταγωνιστικά. Τα δύο μεγάλα Νοσοκομεία του Νομού μας, το Μαμάτσειο και το Μποδοσάκειο, οφείλουν να λειτουργήσουν ως ένα δίπολο, που το ένα θα συμπληρώνει το άλλο και θα συνεργάζονται με τα άλλα νοσοκομεία της Περιφέρειας μας. Για το Μα-

μάτσειο ειδικότερα ο κ. Κουκουλόπουλος τόνισε πως είναι ανάγκη να αποκτήσει νέες κτιριακές εγκαταστάσεις προκειμένου να ανατραπεί το κακό κλίμα που υπάρχει εκεί και να πνεύσει ένας άνεμος αισιοδοξίας μεταξύ των εργαζομένων του.…»……………………………………….. Τι έγινε Πάρι και πάμε πρίμα πλώρα (δηλ. οτ’ να ‘ναι). Το ξεχάσαμε το Περιφερειακό Νοσοκομείο Κοζάνης; Τι θα κάνουμε στο Μαμάτσειο; Ουρανοξύστη με 500 υπόγεια πάρκινγκ; Κάτι τέτοιες ιδέες είχες πάντα. Καλά είναι να εξηγήσεις και σε μας τι σκέπτεσαι. Τον άξονα του διπόλου μεταξύ Μποδοσάκειο και Μαμάτσειο τον αντιλαμβάνεσαι με αερογέφυρα; Την συνεργασία των 5 νοσοκομείων την καταλαβαίνω ως εξής: Αν δεν προλάβεις στο ένα «βζν» στο άλλο και αν όχι στο τρίτο κ.ο. Πάρι, ξανασοβαρέψου.

Καποδίστριας ΙΙ ενόψει … ή καλά κρασιά…

Ξ

εκίνησε πάλι η συζήτηση για τον Καποδίστρια. Σχεδόν κανένας από τους τοπικούς άρχοντες δεν πήρε ξεκάθαρη θέση. Έχουν άποψη; δεν έχουν; Κανένας δεν ξέρει. Είναι υπέρ; Είναι κατά; Ποιος ξέρει. Έχουν άλλη

πρόταση; Πάλι δεν ξέρουμε; Είναι πιο εύκολο να κρύβεσαι πίσω από μελέτες και γενικόλογες τοποθετήσεις για να μην αποκαλυφθεί η γύμνια της άποψης. Και οι φουστίτσες ρούχο είναι και δεν είναι κακό να τις φορέσουν κάποιοι.

Δημοκρατικός Εμπορικός Σύλλογος Κοζάνης Νέος εμπορικός Σύλλογος στην Κοζάνη;

Φ

ήμες που δεν λένε να κοπάσουν λένε ότι κυοφορείται η δημιουργία νέου Εμπορικού Συλλόγου στην Κοζάνη. Πρόκειται για πρωτοβουλία 45 καταξιωμένων και ευυπόληπτων επιχειρηματιών της Κοζάνης σε μία προ-

σπάθεια να βγει η τοπική αγορά από το τέλμα στο οποίο περιήλθε, με δυναμικές πρωτοβουλίες και όχι εφήμερα επικοινωνιακά μέτρα για εσωτερική κατανάλωση. Ότι γίνεται καλό είναι, καλώς να ορίσει.

Ενίσχυση επιχειρηματικότητας ή ποιος πληρώνει το μάρμαρο… Άκουσα σε ένα ρεπορτάζ τηλεοπτικού σταθμού ότι το Ε.Β.Ε. Κοζάνης θα ενισχύσει την τοπική επιχειρηματικότητα με 600.000€ μέσω της Νομαρχίας. ΜΠΡΑΒΟ σκέφτηκα. Μετά από λίγο άρχισαν να με ζώνουν τα φίδια και η μία ερώτηση, άρ-

χισε να διαδέχεται την άλλη. Πώς θα γίνει αυτό; Πότε και με ποιο τρόπο; Υπάρχει κάποιο σχέδιο ή όχι; και αν ναι ποιος το εκπόνησε; Μπορεί κάποιος να μας απαντήσει; Όχι για τίποτε άλλο αλλά για να μην νιώθουμε τόσο αφελείς.

39

Ήξεραν και δεν μιλούσαν;

Ο

λόγος είναι για το Κέντρο Ελληνικής Γούνας (ΚΕΓ) στην Καστοριά. Τα στοιχεία είναι συγκλονιστικά. Ο έντυπος και ηλεκτρονικός τύπος βοούσε. Όλοι γνώριζαν και κανένας δεν μιλούσε. Γιατί; Άραγε γνώριζε η τέως βουλευτής για την κακοδιαχείριση ή όχι; Και αν γνώριζε τι έκανε; Γνώριζαν οι γου-

νοποιοί για το τι γίνονταν στο ΚΕΓ ή όχι; Αν γνώριζαν τι έκαναν; Και ρωτάμε καλόπιστα. Τώρα που όλοι ξέρουν τι γίνονταν στο ΚΕΓ τι προτίθενται να κάνουν; Ποιος προτίθεται να αναλάβει πρωτοβουλία ώστε όλα να δουν το φως της δημοσιότητας; Δεν πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες ποιοι κακοδιαχειρίζονται τα χρήματά τους; Αν όχι, τότε γιατί φωνάζουμε;

Εκλογή Αρχηγού από τη βάση

Τ

α πάντα εξελίσσονται και αλλάζουν, προσαρμόζονται στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται στο τοπικό και παγκόσμιο στερέωμα. Μέσα σε όλα αυτά πραγματοποιείται και η εκλογή Αρχηγού – Προέδρου στη Νέα Δημοκρατία από τα μέλη του κόμματος. Δύσκολο πράγμα η Δημοκρατία, απαιτεί ενημερωμένους και σκε-

πτόμενους πολίτες τους οποίους δεν καταφέραμε τόσες δεκαετίες να φτιάξουμε διότι είναι πιο εύκολο να έχεις οπαδούς αντί πολίτες και οπωσδήποτε αφισοκολλητές αντί σκεπτόμενους ανθρώπους. Μήπως όλα τα κόμματα δεν είναι έτσι οργανωμένα; Φαίνεται πάντως ότι κάτι αλλάζει στην ελληνική κοινωνία αλλά θέλει πολλή δουλειά ακόμη.

Οικονομική πρόταση …Κοκορίκος

Ε

ίχα πάντα την αφελή απορία: • Ποιο γενικό τηλεοπτικό μήνυμα είναι αυτό που μπορεί να φέρει κόσμο στην τοπική αγορά; • Πως συμβιβάζεται σήμερα η προχειρότητα του σχεδιασμού με την απουσία ενός επιτελικού οικονομικού σχεδίου με συντονισμό και οργάνωση σ’ αυτή την τοπική κοινωνία;

• Είναι αλήθεια η πρόταση «Κοκορίκος»; • Συμβαίνουν αυτά σε προηγμένες κοινωνίες και εάν ΝΑΙ σε ποιες; • Τα ευχολόγια τύπου «στηρίζουμε» είναι ή δεν είναι παραισθησιογόνα; • Έχουν συλλάβει οι ειδήμονες έστω και μία σοβαρή πρόταση; • Η μήπως το «ένα σαΐνι θα φάει το άλλο».


40

Ένα αρχοντικό από πέτρα και ξύλο, σύμφωνα με την τοπική παραδοσιακή αρχιτεκτονική, σας προσφέρει φιλοξενία και θαλπωρή. Με σεβασμό στην παράδοση και με έμφαση στην ποιότητα, ένα ιδανικό καταφύγιο για εξορμήσεις σε αξιόλογους κοντινούς προορισμούς. Άγιος Παντελεήμονας Φλώρινας | Τηλ. 2386061270 | fax: 2386061325 | e-mail: info@bellatoumpa.gr


Πύλη Ανάπτυξης 20