Page 1

strategy

FINANCΕ

Συναγερμός σε Εκκλησία για τα οικονομικά της

Πως οι Κινέζοι έκαναν τον Πειραιά πρωταγωνιστή

Banking, Shipping, Trade, energy & Finance

Greek

shipping

Ελληνογερμανικός πόλεμος στη ναυτιλία

www.businessreview.gr

business review ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

Gazprom

special

Η απόβαση

στην Ελλάδα!

O όμιλος που καλύπτει το 10% του ρωσικού ΑΕΠ και από που αντλεί την παντοδυναμία του Οι πωλήσεις $150 δισ., τα καθαρά κέρδη των $38,7 δισ. Οι 390 χιλιάδες εργαζομένοι Η ρωσική επενδυτική «επίθεση» στην Ελλάδα και τα 10 μέτωπα που χτυπάει


περιεχόμενα

business review

αφιέρωμα Ποια είναι η Gazprom και από που αντλεί την παντοδυναμία της

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ EΚΔΟΣΗ

Η έντυπη έκδοση του περιοδικού διανέμεται τιμής ένεκεν.

Με πωλήσεις $150 δισ., καθαρά κέρδη $38,7 δισ., 390 χιλιάδες εργαζομένους και δραστηριότητα που καλύπτει το 10% του ρωσικού ΑΕΠ «χτυπάει την πόρτα» της Αθήνας

6-7

Η ρωσική επενδυτική «επίθεση» στην Ελλάδα Το ρωσικό επενδυτικό ενδιαφέρον εστιάζεται σε 10, κυρίως, τομείς: τράπεζες, ενέργεια, τουρισμό, ακίνητα, άμυνα, ναυτιλία, υποδομές, την αγορά πληροφορικής, φαρμακευτική βιομηχανία και αποκρατικοποιήσεις

10-11

επενδύσεις Νεό Ελ Ντοράντο ξένων επενδύσεων Διεθνή κεφάλαια διαπιστώνουν την ύπαρξη σημαντικών ευκαιριών και φαίνεται ότι έχει έλθει το πλήρωμα του χρόνου

12-15

Σεισμικές δονήσεις σε Ευρώπη, Σένγκεν Από τις βίζες που υπόσχεται η ελληνική κυβέρνηση για επενδυτές στην αγορά ακινήτων

16-17

real estate Το μεγάλο παζάρι των ξένων για χιλιάδες παραθεριστικές κατοικίες στην Ελλάδα Ποιοι αγοράζουν που και πόσο, γιατί έχουν μειωθεί οι πράξεις και που πως μεταλλάσσεται η αγορά

18-19

Ενέργεια Αυλαία για τις άμεσες αμερικανικές επενδύσεις με τα πετρέλαια Όλη η ατζέντα της Third Point που πήρε θεση στην ελληνική Energean Oil & Gas

20-21

ναυτιλία Πωλούν οι ελληνικες ακτοπλοϊκές για να επιπλεύσουν στην κρίση Η συγκυρία χαρακτηρίζεται από υψηλές τιμές καυσίμων, μειωμένη επιβατική κίνηση και πωλήσεις και αδυναμία εξεύρεσης χρηματοδοτήσεων.

22

Συναγερμός στην Εκκλησία για τα οικονομικά της Επιδεινώνονται μεσούσης της κρίσης υπό την πίεση τόσο της αύξησης της φορολόγησης επί των ακινήτων και της μείωσης του εισοδήματος από αυτά όσο και από την προοπτική απομείωσης της αξίας των μετοχών της Εθνικής Τράπεζας που διακρατεί.

24-25

Πρώτη επένδυση που υλοποίησε το Κατάρ στην Ελλάδα ήταν αυτή στο Ιόνιο όπου και απέκτησε στο σύμπλεγμα των Εχινάδων το νησί Οξειά.

28-3

Διευθυντής Σύνταξης ΣΠΥΡΟΣ Μ. ΑΛΕΞΙΟΥ Ειδικός συνεργάτης ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΤΑΣΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Creative Director Σπύρος Μ. Αλεξίου business director ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΓΡΑΨΑΣ ιδιοκτησια, Εκμετάλευση GREEN DYNAMICS ΕΠΕ ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Λ. ΑΦΙΔΝΑΙΟΥ 1 190 14 ΑΦΙΔΝΕΣ τηλ: 211 7700319

info@businessreview.gr

αγορές Η μεγάλη επιστροφή των ελληνικών επιχειρήσεων στις κεφαλαιαγορές Αλλεπάλληλες εκδόσεις ομολόγων υπερκαλύπτονται αν και τα επιτόκια παραμένουν υψηλά

46-47

Οι χρυσοί διαχειριστές των hedge funds Τι αποδόσεις έχουν επιτύχει και ποια είναι τα επενδυτικά story που έχουν αναδείξει το top ten των καλύτερων managers

48 -53

Που έχει στραμένο το βλέμμα του το Κατάρ

Σύμβουλοι εκδοσης Ηλίας Γ. Μπέλλος κορνηλιοσ Π. γραψασ

32-33

Πως οι Κινέζοι έκαναν τον Πειραιά πρωταγωνιστή Μετά από τριετή εμμονή στη λιτότητα, η ανάπτυξη μπαίνει επιτέλους στην ατζέντα των Ευρωπαίων ηγετών.

Η παράλληλη ψηφιακή διανομή είναι προσβάσιμη στην ηλεκτρονική διεύθυνση: www.businessreview.gr

τράπεζες «Διάτρητες» οι γερμανικές τράπεζες

Οι απόψεις, οι θέσεις, οι αναλύσεις, τα στοιχεία και τα μεγέθη που παρουσίαζονται στo BUSINESS REVIEW δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα αυτές της ιδιοκτησίας ή της διεύθυνσης σύνταξης. Παρατίθενται όμως σε κάθε περίπτωση με σκοπό την επίτευξη της όσο δυνατόν περισσότερης και καλύτερης ενημέρωσης και την προαγωγή της πολυφωνίας.

Επισφάλειες δεκάδων δισεκατομμυρίων «κάτω από το χαλί»

56-59 ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 3


δείγμα

Ποιοί παίζουν σήμερα το στοίχημα

Ξ

ένα επενδυτικά σχήματα με άγνωστα μέχρι πριν λίγους μήνες ονόματα ακόμα και για τους επαΐοντες πρωταγωνιστούν στην ελληνική επενδυτική σκηνή. Με βαθιές τσέπες και επιθετικό τρόπο τοποθετούνται σε κάθε είδους περιουσιακό στοιχείο.

Δεκεμβρίου σε υπερδιπλάσιο τίμημα από το κόστος κτήσης. Έτσι η Third Point συνεχίζει να αγοράζει Ελλάδα και έχει ήδη βάλει 100 εκατομμύρια στην Dolphin Capital που δραστηριοποιείται στα ξενοδοχεία και 50 εκατομμύρια στην ελληνική ενεργειακήEnergean.Κατεβαίνει , δε, και στον διαγωνισμό για τον Αστέρα.

Αγοράζουν μετοχές ελληνικών τραπεζών,μπαίνουνσεομολογι- Λεφτάαπόταομόλογαέβγαλαν ακέςεκδόσειςελληνικώνεπιχει- όμως και πολλοί άλλοι όπως ρήσεων, σκουπίζουν τα Adelante Asset την δευτερογενή Management και αγορά των κρατι- Επενδυτικά Greylock Capital κών ομολόγων, πουτώραμπαίνουν σχήματα με παίρνουνθεσηστο καιστοχρηματιστήμετοχικόκεφάλαιο αυξημένη ριοενώδιακρατούν ιδιωτικών εταιρει- διάθεση ακόμα ελληνικό ώνκαικατεβαίνουν ανάληψης χρέος. Μετοχές με αξιώσεις στις και η ρίσκου, τακτικές αγοράζει διαγωνιστικές Dromeus Capital διαδικασίες των επιθετικών ενώτοTheBaupost αποκρατικοποι- τοποθετήσεων Group έχει βάλει ήσεων. πολλά λεφτά στον   ΟΠΑΠ –διακρατεί Third Point, Strategic το 6% του μετοχικού Initiatives, Adelante Asset κεφαλαίου- και κατεβαίνει και Management, The Baupost στονδιαγωνισμόγιατονΑστέρα. Group, Greylock Capital, Dromeus Capital είναι με-  Την ίδια ώρα μεγάλα hedge ρικά  μόνον  από  τα  hedge funds όπως τα Farallon Capital, funds που έχουν βάλει πολλά λε- York Capital Management, QVT φτά στην ελληνική αγορά. Για Financial και Dromeus είναι την ακρίβεια δισεκατομμύρια. μεταξύ των hedge funds που σύμφωνα με δηλώσει στους  Και κάποια έχουν ήδη βγάλει και πληροφορίες από σοβαρά κέρδη. Της τάξης των 500 εκα- ξένα οικονομικά media όπως τομμυρίωνευρώγιαπαράδειγμα οι Financial Times θα συμμετάη Third Point από την τοποθέτη- σχουνστηνανακεφαλαιοποίηση ση της στα ελληνικά ομόλογα των τραπεζών. το περασμένο καλοκαίρι και τις υπεραξίες που της έδωσε Η CQS έχει πάρει θεση σε εταιη επαναγορά ομολόγων του ρικά ομόλογα και πίσω από την 4 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013


Του Ηλία Γ. Μπέλλου

της Ελληνικής ανάκαμψης μεγάλη ζήτηση για την ομολογιακή έκδοση των ΕΛΠΕ αλλά και άλλων εταιρειών πρόσφατα όπως ο ΟΤΕ ή ο Τιτάν ήταν hedge funds σαν και αυτό αναφέρει η WallStreetJournal.Οκατάλογος τωνfundsαυτούτουείδους,που μπαίνουν δυνατά Ελλάδα, είναι μακρύς. Ποιοι είναι όμως όλοι αυτοί; Πόσο «ποιοτικές» είναι οι επενδύσειςτους;Τιπροσδοκούν να αποκομίσουν από αυτές;

επενδυτικά οχήματα όπως της Νορβηγίας. Ιδιώτες θεσμικούς όπως οι γνωστές, στους παροικούντες την χρηματιστηριακή Ιερουσαλήμ, από τις προηγούμενεςδεκαετίεςCapital,Fidelity ή Franklin Templeton.

Το στοίχημα όμως είναι κοινό. Και για τα hedge fund και την Ελλάδα. Διότι για να εγγράψουν υπεραξίεςταhedgefundπρέπει η πορεία προς την ανάκαμψη Μεαπλάλόγια,πρόκειταιγιατην να μετουσιωθεί σε ανάπτυξη. Μόνο τότε θα έλεμπροσθοφυλακή θουν ποιοτικοί της διεθνούς επενμακροπρόθεσμοι δυτικήςκοινότητας. Smart money επενδυτέςπουτηΕπενδυτικάσχήμα- παρά την εδώ ρούνπολύαυστητα με αυξημένη διεπικρατούσα ρότερα κριτήρια άθεση ανάληψης ερμηνεία, δεν αξιολόγησης των ρίσκου, τακτικές επενδύσεων. Και επιθετικώντοποθε- σημαίνει έξυπνο είναι στους επεντήσεωνκαι,συχνά, χρήμα. Σημαίνει δυτές αυτούς βραχυπροθέσμους το γρήγορο, το άλλωστε που τα επενδυτικούς ορίσβέλτο χρήμα κερδοσκοπικά ζοντες. κεφάλαια περιΣτόχος τους η εγμένουνναπουλήγραφή σημαντικών σουν τιςθέσειςτους, υπεραξιών–καιότανλεμέσημασε πολλαπλάσιες αποτιμήσεις, ντικών εννοούμε της τάξης του ώστε να βγάλουν κέρδη. 100% και άνω- σε μικρό χρονικό διάστημα.Σεέξιμεεννέαμήνες, Το στοίχημα τους είναι η ανά-  Σε διαφορετική περίπτωση, αν καμψη της Ελλάδας. Πολλοί εκ το κλίμα για οιονδήποτε λόγο των διαχειριστών τους, το λένε χαλάσει ή η οικονομία υποτροανοικτά: «This is the mother of πιάσειήηπολιτικήσταθερότητα all recovery trades». Σε ελεύ- απειληθεί, τότε θα φύγουν όσο θερη μετάφραση η ευκαιρία γρήγορα ήρθαν. Και μαζικά. Και θα επιταχύνουν το πισωγύριτου αιώνα. σμα. Διότι αυτό είναι το modus  Το στοίχημα της Ελλάδος είναι operandiκαιοορισμόςτουsmart να μετατρέψει αυτή την εμπρο- money. Διότι smart money στις σθοφυλακή σε πρέσβη για τα διεθνείς αγορές, παρά την εδώ μεγάλα διεθνή θεσμικά κεφά- επικρατούσα ερμηνεία, δεν σηλαια. Επενδυτές όπως είναι τα μαίνει έξυπνο χρήμα. Σημαίνει συνταξιοδοτικάταμείαήκρατικά το γρήγορο, το σβέλτο χρήμα. ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 5


αφιέρωμα

6 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013


Ποια είναι η

Gazprom και από που αντλεί

την παντοδυναμία της Με πωλήσεις $150 δισ., καθαρά κέρδη $38,7 δισ., 390 χιλιάδες εργαζομένους και δραστηριότητα που καλύπτει το 10% του ρωσικού ΑΕΠ «χτυπάει την πόρτα» της Αθήνας

Ό

μηρος συχνά της σειρά. Η Gazprom είναι μια πολυεπαντοκρατορίας των θνική εταιρεία ενέργειας της οποίας δυτικής προέλευσης οι πωλήσεις το προηγούμενο έτος μέσων μαζικής ενη- ξεπέρασαν τα 152 δισεκατομμύρια μέρωσης η ελληνική δολάρια. Κύριες επιχειρηματικές κοινή γνώμη λίγο έχει αντιληφθεί το δραστηριότητές της είναι η γεωλογική εύρος και τη σημασία μιας επένδυ- έρευνα, η παραγωγή , η μεταφορά , η αποθήκευση, η επεσης από έναν ρωσικό ξεργασία και εμπορία «εθνικό πρωταθλητή» του φυσικού αερίου, όπως έιναι η Gazprom. Ο ρωσικός του συμπυκνωμένου Και ενώ οι κάθε λογής κολοσσός αερίου και του πετρεανησυχίες εγχώριων και παρέχει φυσικό λαίου, καθώς και η ξένων ανταγωνιστών αέριο σε 25 παραγωγήκαιεμπορία της στη διαδικασία θερμότητας και ηλειδιωτικοποίησης της ευρωπαϊκές κτρικής ενέργειας. δημόσιας επιχείρησης χώρες, οι μόνες Η Gazprom θεωρεί αερίου είναι πολύ καλά εξαιρέσεις ως αποστολή της την επικοινωνημένες λίγο αξιόπιστη, αποτελεέχει ασχοληθεί ο μέσος είναι Ισπανία και σματική και ισορροΈλληναςεπιχειρηματίας Πορτογαλία πημένη παροχή φυσιή καταναλωτής με το γεω-στρατηγικό και γεω-οικονομι- κού αερίου και άλλων ενεργειακών κό όφελος που μπορεί να δώσει η πόρων και παράγωγών τους προς έλευση της μεγαλύτερης εταιρείας τους καταναλωτές να τον πλανήτη. Κατέχει τα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αέριου του πλανήτη. Στο όνομα των δυτικών συμμαχιών της φυσικού αερίου στον κόσμο. Το μερίΑθήνας παραγνωρίζεται συχνά η διο της εταιρείας στα παγκόσμια και σημασία του προσεταιρισμού μιας ρωσικά αποθέματα φυσικού αερίου οικονομικής δύναμης εφάμιλλης των είναι 18 και 70 τοις εκατό αντίστοιχα. ευρωπαϊκών. Γιατί όμως η Gazprom Η Gazprom καλύπτει το 15 και το είναι τόσο σημαντική και ποιο ακρι- 78 τοις εκατό της παγκόσμιας και βώς είναι το προφίλ του ρωσικού της ρωσικής παραγωγής φυσικού αερίου αντίστοιχα. Εφαρμόζει μεπρωταθλητή της ενέργειας; Ας πάρουμε τα πράγματα με τη γάλης κλίμακας αναπτυξιακά και ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 7


αφιέρωμα

Ο ισχυρός άντρας της Gazprom Αλεξέι Μίλερ

επενδυτικά σχέδια που στοχεύουν στην εκμετάλλευση φυσικού αερίου στην χερσόνησο Γιαμάλ της Αρκτικής ζώνης, στην Ανατολική Σιβηρία και στην Άπω Ανατολή, καθώς και στην εκμετάλλευση υδρογονανθράκων (εξερεύνηση και παραγωγή) διεθνώς. Κατέχει το μεγαλύτερο δίκτυο μεταφοράς αερίου στον κόσμο - το Ενιαίο Σύστημα Παροχής Αερίου της Ρωσίας με συνολικό μήκος πάνω από 161.000 χιλιομέτρων. Πουλάει περισσότερο από το ήμισυ της συνολικής παραγωγής φυσικού αερίου σε Ρώσους καταναλωτές και πραγματοποιεί εξαγωγές φυσικού αερίου σε περισσότερες από 30 χώρες εντός και εκτός της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Επίσης είναι ο μοναδικός παραγωγός και εξαγωγέας υγροποιημένου φυσικού αερίου στη Ρωσία. Το μερίδιο της εταιρείας στην πα8 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

γκόσμια παραγωγή LNG ανέρχεται σε 5 τοις εκατό και αναμένεται να αυξηθεί ραγδαία καθώς έχουν δρομολογηθεί σχετικά πλάνα. . Η εταιρεία είναι όμως και μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων παραγωγών πετρελαίου της Ρωσίας και ο μεγαλύτερος ιδιοκτήτης περιουσιακών στοιχείων Σημαντικά έργα παραγωγής ηλεκτρικής μεταφοράς ενέργειας στη χώρα. Αυτά τα περιουσιακά φυσικού αερίου στοιχεία καλύπτουν το περιλαμβάνουν 17 τοις εκατό της συνο- το Nord λικής εγκατεστημένης Stream και ισχύος του ενεργειακού South Stream συστήματος. Η Gazprom έχει ως συστήματα στρατηγικό στόχο της να αγωγών. καθιερωθεί ως ηγέτης μεταξύ των παγκόσμιων εταιρειών ενέργειας και να εισέλθει σε νέες αγορές. Πρόεδρός της είναι ο Viktor

Zubkov και αντιπρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος ο Alexei Miller. Απασχολεί πάνω από 390 χιλιάδες εργαζομένους και τα καθαρά της κέρδη το 2012 διαμορφώθηκαν στα 38,7 δισεκατομμύρια δολάρια Η OAO Gazprom όπως είναι η πλήρης ονομασία της είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο της Μόσχας  και είναι μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες στον κόσμο με το brand name της να αναγνωρίζεται ως εκ των ισχυρότερων του πλανήτη. Η έδρα της είναι στην περιοχή  Cheryomushki στα νοτιοδυτικά της Μόσχας , και το όνομά της ( Газ овая пром ышленность) σημαίνει «βιομηχανία φυσικού αερίου». Δημιουργήθηκε το 1989, όταν το υπουργείο της βιομηχανίας και φυσικού αερίου της Σοβιετικής Ένωσης μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρεία, διατηρώντας όλα τα περιουσιακά του στοιχεία. Η εταιρεία αργότερα ιδιωτικοποιήθηκε εν μέρει, αλλά επί του παρόντος το ρωσικό δημόσιο κατέχει το μεγαλύτερο μέρος του ελέγχου στα χέρια του. Το 2011, η εταιρεία παρήγαγε 513.200 εκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, που ανέρχεται σε 17% της παγκόσμιας παραγωγής. Επιπλέον, παρήγαγε 32,3 εκατ. τόνους αργού πετρελαίου και 12,1 εκατομμύρια τόνους συμπυκνωμένου αερίου. Οι δραστηριότητες της Gazprom αντιπροσώπευαν το 8% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της Ρωσίας. Η εταιρεία διαθέτει θυγατρικές σε πολλούς τομείς της βιομηχανίας, και ελέγχει την πλειοψηφία των συμμετοχών σε διάφορες εταιρείες. Το προφίλ της Gazprom ενισχύθηκε με δυναμικό τρόπο τον Ιούνιο του 2000, όταν ο Βλαντιμίρ Πούτιν έγινε πρόεδρος της Ρωσίας. Ο Πούτιν ξεκίνησε μια εκστρατεία για να χαλιναγωγήσει του ολιγάρχες και σύμφωνα με την πολιτική του για τους λεγόμενους και  «εθνικούς πρωταθλητές» πρυτάνευσε


ο κρατικός έλεγχος σε επιχειρήσεις στρατηγικής σημασίας. Στις 20 Ιουλίου του 2006, ομοσπονδιακός νόμος «για τις εξαγωγές φυσικού αερίου»  προικοδότησε την Gazprom με αποκλειστικό δικαίωμα για την εξαγωγή αερίου. Ως όμιλος έχει εκτενείς συνεργασίες διεθνώς. Για παράδειγμα τον Δεκέμβριο του 2006, η Gazprom υπέγραψε συμφωνία με τις Royal Dutch Shell , Mitsui και Mitsubishi , λαμβάνοντας πάνω από μισό συν μία μετοχή στην Sakhalin Energy μια από τις μεγαλύτερες ενεργειακές της ευρύτερης περιφέρειας του Ειρηνικού. H Gazprom διεξάγει επίσης έρευνες και εκμετάλλευση σε ξένες χώρες όπως η Ινδία, η Αλγερία, η Βενεζουέλα, το Βιετνάμ, τη Λιβύη, το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν, το Κιργιστάν και το Τατζικιστάν.  Το «Ενιαίο Σύστημα Παροχής

Αερίου της Gazprom» (UGSS) περιλαμβάνει 158.200 χιλιόμετρα και 218 σταθμούς συμπίεσης. Η UGSS είναι το μεγαλύτερο σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου στον κόσμο. Σημαντικά έργα μεταφοράς περιλαμβάνουν το Nord Stream και South Stream συστήματα αγωγών. Ο ρωσικός κολοσσός παρέχει φυσικό αέριο σε 25 ευρωπαϊκές χώρες, οι μόνες σημαντικές εξαιρέσεις είναι η Ισπανία και η Πορτογαλία. Η συντριπτική πλειοψηφία του ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη πωλείται με μακροπρόθεσμες συμβάσεις (2025 χρόνια), αν και πρόσφατα η θυγατρική της Gazprom Marketing and Trading εμπλέκεται όλο και πιο ενεργά σε βραχυπρόθεσμα συμβόλαια πωλήσεων Η Gazprom είναι μια καθετοποιημένη εταιρεία και διαθέτει όλες τις κύριες εγκαταστάσεις

μεταποίησης αερίου στη Ρωσία. Λειτουργεί τους αγωγούς υψηλής πίεσης της χώρας. Η Gazprom όπως προαναφέρθηκε ανήκει στην κατηγορία των λεγόμενων εθνικών πρωταθλητών. Μια πολιτική που υποστηρίζει ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, κατά Κατέχει το την οποία οι μεγάλες επιμεγαλύτερο χειρήσεις σε στρατηγιδίκτυο κούς τομείς αναμένεται όχι μόνο να επιδιώξουν μεταφοράς το κέρδος, αλλά και να αερίου στον προωθήσουν τα εθνικά κόσμο με μήκος συμφέροντα της Ρωσίας.  Η εταιρεία ελέγχει πάνω από επίσης μεγάλο μέρος του 161.000 χλμ ενεργητικού ομίλων στον τραπεζικό, ασφαλιστικό, κατασκευαστικό και γεωργικό τομέα. Το 2008, οι δραστηριότητες της Gazprom έκανε μέχρι 10% του ΑΕΠ της Ρωσίας.  ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 9


αφιέρωμα

Η ρωσική επενδυτική «επίθεση» στην Ελλάδα Το ρωσικό επενδυτικό ενδιαφέρον εστιάζεται σε 10, κυρίως, τομείς: τράπεζες, ενέργεια, τουρισμό, ακίνητα, άμυνα, ναυτιλία, υποδομές, την αγορά πληροφορικής, φαρμακευτική βιομηχανία και αποκρατικοποιήσεις

Ρ

ωσικά κεφάλαια τοποθετούνται εδώ και καιρό στρατηγικά στην Ελλάδα συχνά υπερκεράζοντας τον διεθνή ανταγωνισμό. Πηγές που είναι σε θέση να γνωρίζουν τους περεταίρω σχεδιασμούς

10 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

επενδυτών από τη Ρωσία αλλά και τον τρόπο λειτουργίας τους σημειώνουν πως η ενδεχομένη ανάδειξη δύο ρωσικών εταιριών ως πλειοδοτριών στον διαγωνισμό για την πώληση της ΔΕΠΑ και της ΔΕΣΦΑ και ειδικά της Gazprom θα «ξεκλειδώσει» νέες μεγαλες επενδύσεις. Τόσο λόγο του πολιτικού

«πρασίνου φωτός» που αυτό θα σηματοδοτήσειόσοκαιεξαιτίαςτης τάσηςπολλώνμικρότερωνρωσικών επιχειρήσεων και επενδυτών να ακολουθούν τις μεγαλες κρατικές ρωσικές εταιρείες στις αγορές που εισέρχονται εμπιστευόμενοι την αξιολόγησή τους. Το ρωσικό επενδυτικό ενδια-


φέρον εστιάζεται σε 10, κυρίως, τομείς. Τις τράπεζες, την ενέργεια, τοντουρισμό,ταακίνητα,τηνάμυνα, την ναυτιλία, τις υποδομές όπως ο σιδηρόδρομος και τα λιμάνια, την αγορά πληροφορικής, την φαρμακευτική βιομηχανία και τις αποκρατικοποιήσεις. Η ρωσική μετοχική συμμετοχή σε δύο μεγαλες τράπεζες όπως είναι η Πειραιώς και η Κύπρου είναι ευρέως γνωστή. Λιγότερο γνωστή είναι η αυτόνομη ανάπτυξη που ακολουθεί στην Ελλάδα η ρωσική KEDR BANK.  Στονενεργειακόκλάδοτοεπενδυτικόενδιαφέρονείναιεντονότατο και έλαβε επίσημο μανδύα με τη διεκδίκησητηςΔΕΠΑκαιτηςΔΕΣΦΑ από τις Gazprom και Sintez .  Στην Άμυνα υπαρκτό χαρακτηρίζουν κύκλοι της βιομηχανίας το ενδιαφέρον της Μόσχας για την ΕΛΒΟ όπως και συζήτηση για επένδυση σε πρόγραμμα δημιουργίας νέου εργοστασίου κατασκευής αεροσκαφών.  Ρωσικές εταιρίες έχουν ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον και για εξαγοράπλειοψηφικούποσοστού στον ΟΣΕ με τον οποίο μάλιστα έχουν πραγματοποιήσει επαφές. Άλλες συγκαταλέγονται επίσης μεταξύ αυτών που ετοιμάζονται να καταθέσουν προτάσεις για λιμάνια ενώ ομάδα επιχειρηματιών εξετάζει την εξαγορά μαρίνων. Συναντήσεις έχουν γίνει μεταξύ Ρώσων και Ελλήνων φαρμακοβιομηχάνων με στόχο την πραγματοποίηση επένδυσης.   Επίσης πρόσφατα τo fund  Strategic Initiatives Capital Partners, μία εταιρεία ιδιωτικών επενδύσεων, η οποία έχει συσταθεί από Ρώσους εξαγόρασε την γαλακτοβιομηχανία Δωδώνη ενώ κατέβηκε και στον διαγωνισμό για τον Αστέρα. Ακόμα στις ρωσικές επενδύσεις συγκαταλέγεται και η εξαγορά της ΣΕΚΑΠ από την μεγαλύτερη καπνοβιομηχανία της Ρωσίας την Donskoy Tabak, συμφερόντων Ιβάν Σαββίδη.

Μεγάλη ρωσική επένδυση για τους Αμερικανούς. Στη Κρήτη αποτελεί και αυτή της Sistema, οι Ρώσοι τουρίστες σύμφωνα με μέλους του JSC Concern Sistema στοιχείατηςΤράπεζαςτηςΕλλάδος Group, στην Intracom Telecom, δαπάνησαντο2011,199εκατομμύριαευρώ164,3%περισσότερααπό θυγατρική του ομίλου Intracom. Οι Ρώσοι επένδυσαν 120 εκατ. ότι το 2009 και το 2012 οι αφίξεις ευρώγιανααποκτήσουντονέλεγχο στο νησί από της Ρωσία άγγιξαν τουτο51%τηςελληνικήςεταιρείας, τις 300 χιλιάδες και αναμένεται με business plan που προβλέπει να ξεπεράσουν το ένα εκατομτηνανάπτυξήτηςσεδιεθνήπάροχο μύριο πανελλαδικά. Αντίστοιχα τηλεπικοινωνιακών συστημάτων αυξημένα μεγέθη αναφερουν ενώ εκκρεμεί και η ενεργοποίηση και στην Χαλκιδική αλλά και την της put option της Ιntracom για Πελοπόννησο. Οι μεγαλύτεροι την απόκτηση από την Sistema Ρώσοι tour operators όπως οι ΤΕΖ και του υπολοίπου ποσοστού της. Tour, Coral Travel, TUI Russia,  Ελληνικά κτηματομεσιτικά Labirint, Pantheon, Yuzhnyj Krest, γραφεία αναφέρουν αυξημένο SolveksTourneκαιVersaέχουνήδη ενδιαφέρον από Ρώσους που κοι- κλείσει πολύ μεγάλα πακέτα με τούν από οικόπεδα και σπίτια έως Έλληνες ξενοδόχους για το 2013.  Βαρύτατη σημασία έχει βέεπιχειρήσεις. βαια και η ναυτιλιακή Σε περιοχές συνεργασία των δυο όπως η Χαλκιδική, η  Ρωσικές πλευρών. Το εκτενές Πελοπόννησος και η εξαγωγικό εμπόριο Κρήτη οι εκτιμήσεις εταιρίες πρώτων υλών από τη θέλουν ποσοστό της έχουν ήδη Μόσχα και η κυρίαρχη τάξης των 30% όλων εκδηλώσει θέση της ελληνόκτητωνσυναλλαγώνναπεενδιαφέρον της ναυτιλίας διεθνώς ριλαμβάνουνΡώσους. καθιστούν αυτονόητη Χαρακτηριστικόπαρά- για εξαγορά δειγμα το γεγονός ότι πλειοψηφικού αυτή την σχέση. Για παράδειγμα στηνΧαλκιδικήτο70% ποσοστού στον από τα μεγαλύτερα τωνπράξεωνφέρονται ΟΣΕ ναυλοσύμφωνα του ναγίνονταιαπόΡώσους κλάδουLNGείναιαυτά αγοραστές ενώ στην της Gazprom. Κρήτη οι εκτιμήσεις Σε διαγωνισμούς που η τελευθέλουν το ποσοστό αυτί στο 40 ταία έχει κάνει για την εξεύρεση με 50%.  Εξάλλου ο ίδιος ο ρώσος πρό- κατάλληλων πλοίων έχουν προεδρος Βλάντιμιρ Πούτιν διαθέτει κριθεί -κόντρα μάλιστα στην ρωέπαυλη στο Πόρτο Χέλι κοντά στις σικών συμφερόντων Sovcomflotαναπτύξεις της Dolphin Capital Έλληνες εφοπλιστές. Παράλληλα του Μίλτου Καμπουρίδη ακολου- ελληνόκτητα δεξαμενόπλοια με θούμενος από Ρώσους όπως ο παγοθραυστικές ικανότητες (ice ομογενής Φιλάρετος Καλτσίδης class)ναυλώνονταιγιατηνεξαγωγή ή Filaret Galchev -ο πλουσιότερος υδρογονανθράκωναπότιςβόρειες Έλληνας διεθνώς σύμφωνα με το παγωμένες ακτές της Ρωσίας.  ΠηγέςαπότηΜόσχααναφερουν Forbes που αποτιμά την περιουσία του στα 6,7 δις. δολ.-, και οψίμως πως μια σειρά ακόμα μεγάλων και από τον Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ που μικρότερων επενδύσεων κυοφοαγόρασε τις κόρες του Γιεκατρίνα ρείται αλλά τελεί αυτή την περίοδο και Πιέτρα τον Σκορπιό από την σε στάση αναμονής των εξελίξεων στο διαγωνισμό της ΔΕΠΑ που θα Αθηνά Ωνάση. Για τους Ρώσους συχνά λέγεται καθορίσειτοευρύτεροεπενδυτικό ότι η Ελλάδα είναι ότι η Φλόριντα κλίμα για την Ελλάδα ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 11


επενδύσεις

Μπροστά σε ένα νεό Ελ Ντοράντο των ξένων επενδύσεων Διεθνή κεφάλαια διαπιστώνουν την ύπαρξη σημαντικών ευκαιριών και φαίνεται ότι έχει έλθει το πλήρωμα του χρόνου

Π

Παράλληλα τέσσερις μεγάλοι υρετώδειςδιεργασίες μεταξύ Ελλήνων επι- ξένοι όμιλοι έχουν εκδηλώσει ενχειρηματιώνκαιξένων διαφέρον για απόκτηση των σειεπενδυτώνβρίσκονται σμικών δεδομένων που άντλησε η σε εξέλιξη εδώ και Νορβηγική PGS σε Ιόνιο και Νότια μήνες με πολλές εξ’ αυτών να έχουν Κρήτη.  Το κρατικό επενδυτικό όχημα μετουσιωθείσεσυμφωνίεςκαιακότουΚατάρεκτόςαπό μα περισσότερες να τηννήσοΟξειάεξακυοφορούνται. Πίσω γόρασεκαιιστορικό λοιπόναπότοπροσκή- Το κρατικό νιοόπουδεσπόζουνοι επενδυτικό όχημα ξενοδοχείο στην Κέρκυρα. αποκρατικοποιήσεις, του Κατάρ εκτός Η Dolphin στην πραγματική οιαπό την νήσο Capital, πέραν της κονομίαδιεθνήκεφάλαιαδιαπιστώνουντην Οξειά εξαγόρασε συμμετοχήςτηςστο πρόγραμμααποκραύπαρξη σημαντικών και ιστορικό τικοποιήσεων, δροευκαιριών και φαίνε- ξενοδοχείο μολογεί εξαγορές ται ότι έχει έλθει το ξενοδοχείων. πλήρωμα του χρόνου στην Κέρκυρα Η αμερικάνικη καθώςολοένακαιπεDell φέρεται να ρισσότερες από τις επαφές που πραγματοποιούνται εξετάζει την κατασκευή μονάδας συναρμολόγησηςστηΒόρειαΕλλάδα εδώ και μήνες καρποφορούν.  Μεγάλοαμερικανικόhedgefund για ταχύτερη πρόσβαση σε ευρωπου δεν έχει κρύψει την προτίμησή παϊκή αγορά. Μετά την Hewlett Packard και του τόσο για τα ελληνικά ομόλογα όσο και για το χρηματιστήριο θα άλλες τρεις μεγαλες πολυεθνικές ανακοινώσει τις αμέσως επόμενες είναιέτοιμεςνακλείσουνσυμφωνίες ημέρες σύμφωνα με διασταυρω- με την Cosco και την Τραινοσε για μένες πληροφορίες της «Κ» την την από του Πειραιά προώθηση απόκτησησυμμετοχήςστομετοχικό των προϊόντων τους στις αγορές κεφάλαιο ελληνικής ιδιωτικής επι- της Ευρώπης όπως αποκάλυψε την χείρησης που δραστηριοποιείται Πέμπτη ο πρέσβης της Κίνας. Η Hewlett Packard μάλιστα έχει στον τομέα της ενέργειας.

12 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013


επενδύσεις

ήδη εξετάσει και αναμένεται εμπορικούςδεσμούςκαισυνεργασία μεσοπρόθεσμαναυλοποιήσεικαιτην στις θαλάσσιες μεταφορές Πειραιά μεταφοράτηςσυναρμολόγησηςτων Πεκίνου. Ξένοι κολοσσοί του κλάδου της προϊόντων της στην Ελλάδα πέραν της εισαγωγής των εξαρτημάτων κρουαζιέρας έχουν δεσμευτεί για τους και της προώθησης τους στις συμμετοχή στη χρηματοδότηση γραμμές παραγωγής της κεντρικής του νέου λιμένα κρουαζιεροπλοίων στο Φάληρο με Ευρώπης. τις πληροφορίες να Πέραν από την θέλουν τις σχετικές Cosco σειρά άλλων Ρώσοι ανακοινώσεις εντός κινεζικών επιχειρή- επιχειρηματίες τωνεπομένωνεβδοσεων όπως η AVIC συζητούν ήδη μάδων. αναζητούν βιομηχαμε ελληνικες  Ρώσοι επιχεινικάακίνητακαιάλλα ρηματίες συζηassets με σκοπό την φαρμακευτικές τούν με ελληνικες εγκατάσταση εδώ επιχειρήσεις φαρμακευτικές μονάδων συναρμο- με σκοπό με σκοπό την εξαλόγησης κινεζικών την εξαγορά γορά. Ομοεθνείς προϊόντων που θα τους θέλουν να τοεξασφαλίζουν έτσι ευρωπαϊκό διαβατήριο. Μεγάλο ποθετηθούν σε μαρίνες και έχουν είναι το ενδιαφέρον τους και για ήδη κάνει τις τρωτέ διερευνητικές την ναυπηγοεπισκευή με δεδομέ- συζητήσεις. Πολλοί περισσότεροι νουςτουςολοένακαιμεγαλύτερους συμπατριώτες τους αγοράζουν μι14 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

κρότερα και μεγαλύτερα ακίνητα ανα την χώρα και ειδικότερα σε Χαλκιδική,ΠελοπόννησοκαιΚρήτη. ΗπρόσφατηεξαγοράτουΣκορπιού από τον Ρώσο δισεκατομμυριούχο και μεγαλομέτοχο κυπριακής τράπεζας Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ όπως και άλλες προηγούμενες μεγαλες εξαγορές παραθεριστικών επαύλεων από Ρώσους μεγιστάνες σε τοποθεσίες όπως τα παράλια της Πελοπονήσσου έχουν βάλει για τα καλά στο στόχαστρο της ρωσικής ελίτ την χώρα. Καναδοί επιχειρηματίες όπως ο Prem Watsa της Fairfax Financial Holdings αγοράζουν ακίνητα ενώ άλλοι έχουν επισήμως εκδηλώσει το ενδιαφέρον τους για δρομολόγηση υδροπλάνων στις ελληνικές γραμμές που ανοίγουν. Πρόσφατα ο πρεσβευτής του Καναδά στην Αθήνα συναντήθηκε με τον υπουργό Ναυτιλίας Κωστή


Μουσουρούλη για το θέμα των οαμερικάνοςδισεκατομμυριούχος Wlibur Ross που έχει συναντηθεί υδροπλάνων. Ισραηλινοί επιχειρηματίες, κά- και με τον πρωθυπουργό. Ξένα private equity funds όπως ποιους εκ των οποίων συνάντησε μάλιστα αυτή την εβδομάδα και το Carlyle και το Oaktree Capital ο πρωθυπουργός, θέλουν να λά- έχουν επενδύσει εκατοντάδες εκαβουν άδειες για την έρευνα και τομμύρια δολάρια από κοινού με ανάπτυξηυπεράκτιωνκοιτασμάτων Έλληνες εφοπλιστές παρέχοντας υδρογονανθράκων. Μια επίσης χρηματοδοτήσειςσεμιαπερίοδοπου σημαντική δραστηριότητα, λίγο ελληνικεςκαιευρωπαϊκέςτράπεζες γνωστή, έχει προσελκύσει, το εν- αδυνατούν να προβούν σε νέες διαφέρον ισραηλινών: επενδύσεις χορηγήσεις σε ένα κλάδο-κλειδί σε μονάδες αφαλάτωσης νερού για την εθνική οικονομία. Σειρά άλλων επιφανών επενπου θα μπορούσαν να λύσουν το πρόβλημα των άνυδρων ελληνικών δυτών όπως ο Seth Klarman με το νησιών αλλά και μεγάλων πόλεων hedge fund, The Baupost Group της νησιωτικής και ηπειρωτικής L.L.C, ο Mark Mobius της Franklin Ελλάδας. Μεγάλες επιχειρήσεις TempletonήοDanielLoebτουhedge από το Τελ Αβιβ έχουν ήδη έχουν fund, Third Point έχουν προβεί σε σημαντικές επενδύεκδηλώσειενδιαφέσειςχαρτοφυλακίου ρον στην ελληνική μέσω του χρηματικυβέρνηση. Πετρελαϊκοί στηρίουστομετοχικό  Ακόμα,πετρελαϊ- κολοσσοί από κεφάλαιο μεγάλων κοίκολοσσοίαπότην και μικρότερων ελΕυρώπη δηλώνουν την Ευρώπη ληνικώνεισηγμένων. πλέον ανοιχτά ότι δηλώνουν πλέον  Ξένοιεπενδυτικοί θέλουνναμπουνστο ανοιχτά ότι θέλουν οίκοι όπως η Morgan παιχνίδι των υδρονα μπουν στο Stanley συγκροτούν γονανθράκων που funds που θα επενόπως αναφερουν οι παιχνίδι των σχετικες πληροφο- υδρογονανθράκων δύουν στην Ελλάδα ενώτουλάχιστονδύο ρίες ανοίγει μετά το εταιρείες επενδύσεκαλοκαίρι. ων ακινήτων (reits) ΈτσιηTotalφέρεείναι στα σκαριά. Η ταιναείναιέτοιμηνα επενδύσει στην Ελλάδα. Από την μία με κεφάλαια Έλληνα ομογεεπίσκεψηΟλάντάλλωστεοπότεκαι νή και η άλλη με τις «πλάτες» του διατυπώθηκε δημοσίως η πρόθεση αμερικανικού private equity C-III αυτήτωνΓάλλωνεωςσήμεραέχουν Capital Partners. Η Third Point συγκρότησε ήδη ήδη γίνει σχετικές επαφές. Σημειώνεταιεπίσηςηδήλωσητου το Hellenic Recovery Fund και όπως Ολλανδού υπουργού Εξωτερικών, προαναφέρθηκεαναμένονταιοσοΦρανς Τίμερμανς στην «Κ» πως η νούπο ανακοινώσεις. Αγοραστής βρετανο-ολλανδική πετρελαϊκή ελληνικώνπεριουσιακώνστοιχείων Royal Dutch Shell ενδιαφέρεται να δηλώνει και ο ελληνοαμερικανός επενδύσει στα ενεργειακά κοιτά- μεγαλοεπενδυτής John Calamos σματα της Ελλάδας κυρίως επειδή της Calamos Investments.  Η φαρμακευτική Novartis η εν λόγο εταιρεία έχει στρατηγική σχέση και για κάποια από τα κοι- πριν λίγους μήνες επένδυσε σε τάσματα υπο τουρκικό έλεγχο με νέα δραστηριότητα στην Ελλάδα την τουρκική κρατική πετρελαϊκή. φέρνοντας εδώ την θυγατρικής της  Ακόμα, εξαγορές αξιωμένων στα γενόσημα Sandoz η οποία και στοιχείων ενεργητικού τραπεζών δρομολογεί αυτή την εποχή συνεφέρεταιναείναιέτοιμοςνακάνεικαι ντεύξεις για προσλήψεις στελεχών

τόσο στο εμπορικό όσο και στο διοικητικό κομμάτι. Οι επενδύσεις των ξένων σε ελληνικάσυμφέρονταδενσταματούν εδώ. Στα τέλη Απριλίου ο ελβετικός όμιλος Dufry A.G ολοκλήρωσε την εξαγορά του 51% της εταιρείας ΚαταστήματαΑφορολόγητωνΕιδών συμφερόντων της ελληνικής εισηγμένης Folli-Follie καταβάλλοντας 200,5 εκατ. ευρώ τοις μετρητοίς, ενώ είχε προηγηθεί μεταφορά δανεισμού ύψους 335 εκατ. ευρώ στη θυγατρική εταιρεία που απορρόφησε τον κλάδο του ταξιδιωτικού εμπορίου, με αποτέλεσμα ο καθαρός τραπεζικός δανεισμός (bank net debt) της FF Group σχεδόν να μηδενίζεται.  ΟτουρκικόςόμιλοςDoğuşπέραν από τη συνεργασία με την Lamda στην μαρίνα του Φλοίσβου αναζητά και άλλες εξαγορές ανάλογων υποδομών. Το αμερικανικό fund Pain & Partners μπήκε στο μετοχικό κεφάλαιοτηςελληνικήςεισηγμένης Eurodrip και η ρωσική Strategic Initiativesπουεξαγόρασετηνγαλακτοβιομηχανία Δωδώνη ανοίγεται τώρα και στο real estate ενώ «χτυπάει» τον Αστέρα Βουλιαγμένης.  Σειρά άλλων μικρότερων deals έχει ήδη ολοκληρωθεί με πλήθος επιχειρήσεωνενώπολλάακόμαβρίσκονται στα σκαριά. Επιπλέον τρανταχτάονόματατωνδιεθνώναγορών όπως το Soros Fund Management έχουνχαρτογραφήσειτηνελληνική επιχειρηματική σκηνή από καιρό αναμένονταςτηνκατάλληληστιγμή για να τοποθετηθούν όπως έχει αποκαλύψει στην «Κ» κορυφαίο στέλεχος του εν λόγο fund.  Καιόλαδείχνουνότιηεμπέδωση της πολιτικής σταθερότητας σε συνδυασμό με την επίτευξη σημαντικού ποσοστού των στόχων του ελληνικού προγράμματος, την επιτάχυνσητωναποκρατικοποιήσεων και την επαναδρομολόγηση των διαρθρωτικών που σημειώνονται αυτή την περίοδο είναι ο καταλυτής για περεταίρω άμεσες ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα. ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 15


επενδύσεις

Σ

ημαντικές ανακατατάξεις στην ελληνική αγορά ακινήτων, τον τουρισμό αλλά και τις διεθνείς σχέσεις της χώρας αναμένεται να προκαλέσει άμεσα η απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να χορηγεί βίζα πενταετούς διάρκειας με δυνατότητα αυτόματης ανανέωσης για όσους ξένους αγοράσουν (η χρονομισθώσουν) ακίνητα αξίας διακοσίωνπενήνταχιλιάδωνευρώ. Με το ενδιαφέρον των Ρώσων αλλά οψίμως και των Κινεζών ζωηρότατο και την Ελλάδα μέλος της Ευρωζώνης αλλά και της Συνθήκης Σένγκεν, γεγονός που μεταφράζεται σε ελεύθερη μετακίνηση εντόςαυτήςγιαόσουςαποκτήσουν βίζα για την Ελλάδα, οι εξελίξεις αναμένονται ραγδαίες. Τόσο στο μέτωπο των αγορών κατοικιών ή και τουριστικών καταλυμάτων όσο και σε αυτό των αντιδράσεων όσον χωρών διατηρούν ενστάσεις για την πολιτική αυτή της Ελλάδας. Όμως στην συζήτηση αυτή η Αθήνα δεν είναι μόνη της. Την ίδια πολιτική, χορήγησης δηλαδή βίζας στους ξένους που θα αγοράζουν ακίνητα, ακολουθούν και άλλες χώρες και μάλιστα εντός των ημερών η Ισπανία αναμένεται να ψηφίσει νόμο που θα κατεβάζει το ήδη υπάρχον όριο αξίας άνω του οποίου χορηγεί βίζες, στα εκατόν εξήντα χιλιάδες ευρώ. Διαμορφώνονται έτσι συνθήκες έντονου ανταγωνισμού για την προσέλκυση αγοραστών ακινήτων στον οποίο συμμετέχουν και άλλες χώρες και συγκεκριμένα η Ιρλανδία και η Πορτογαλία.  Υπογραμμίζεται ότι αντίστοιχη πολιτική έχει υιοθετήσει, πολύ πριν την Αθήνα, και η Λευκωσία με πολύενθαρρυντικάαποτελέσματα. Πέραν της ευρύτερα γνωστής εκεί παρουσίας Ρώσων υπηκόων που επέλεξαν την Κύπρο και για φορολογικούς λόγους –εξακολουθεί να έχει έναν από τους χαμηλότερους 16 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

Σεισμικές δονήσεις σε Ευρώπη, Σένγκεν Από τις βίζες που υπόσχεται η ελληνική κυβέρνηση για επενδυτές στην αγορά ακινήτων φορολογικούς συντελεστές για επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα- αυξάνονται με υψηλότατους ρυθμούς και οι αγορές ακινήτων από την Κίνα. Συγκεκριμένα στην Πάφοτοτρίτοτρίμηνοτου Πετρελαϊκοί περασμένουέτουςοπότε καιτατελευταίαδιαθέσικολοσσοί από μα στοιχεία αγοράστηκε την Ευρώπη το 90% από τα περί τα δηλώνουν πλέον 600 ακίνητα που άλλαανοιχτά ότι θέλουν ξαν χέρια στην Κύπρο. Και αυτά την ώρα που να μπουν στο το real estate της χώρας παιχνίδι των βρίσκεται σε ύφεση με υδρογονανθράκων τις τιμές να έχουν υποχωρήσει κατά 15% την τελευταία 5ετία.  Το ζήτημα δεν έχει διαφύγει της προσοχής ξένων μέσων ενημέρωσης ειδικά μετά τις τελευταίες εξελίξεις στην οι-

κονομία της Κύπρου και ειδικά βρετανικών media όπως η εφημερίδα The Guardian σε μια χώρα με μάλλον αρνητική θέση απέναντι στην συμμετοχή της Ελλάδας στη συνθήκη Σένγκεν, σχολιάζουν διπλωματικοί παρατηρητές με τους οποίους επικοινώνησε η «Κ». Χαρακτηριστικέςεπ’αυτούδηλώσεις του επικεφαλής του προγράμματος για την Κίνα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων στην The Guardian σύμφωνα με τις οποίες«δημιουργούνταιζητήματα» ότανοιάδειεςδιαμονήςχορηγούνται από χώρες που συμμετέχουν στη ΣυνθήκητουΣένγκεν.Όπωςδηλαδή η Ελλάδα. Αν και η Commission διαρρέει ότι οι απόφαση για χορήγησης άδειας διαμονής σε πολίτες εκτός Ευρώπης αποτελεί ευθύνη της κάθε εθνικής κυβέρνησης εκτιμάται ότι είναι ζήτημα χρόνου να


Βίζες σε επενδυτές

Τι προβλέπει η ελληνική νομοθεσία

διατυπωθούναντιδράσεις. Όμωςη Αθήναεμφανίζεταιδιατεθειμένηνα χρησιμοποιήσειτο«όπλο»τηςβίζα σεπλήρηανάπτυξη:Οπρωθυπουργός κατά την πρόσφατη επίσκεψη του στο Πεκίνο ανακοίνωσε πως θα χορηγούνται άδειες διαμονής σε όσους Κινέζους αγοράσουν ακίνητα άνω των 250 χιλ. ευρώ χωρίς άλλες προϋποθέσεις.Και οι Κινέζοι που επιθυμούν να αποκτήσουν ακίνητα στην Ελλάδα αλλά και ανα την Ευρώπη είναι πάρα πολλοί για δυο κυρίως λόγους. Πρώτον, επειδή όσοι επενδύσουν στο εξωτερικό επιτρέπεται κατ΄ εξαίρεση του σχετικού νόμου στην Κίνα να κάνουν περισσότερα από ένα παιδιά και δεύτερον επειδή η ανερχομένη αστική τάξη της χώρας αριθμεί άνω του ενός εκατομμυρίου οικογένειες και πληθαίνειμαζίμετηνανάπτυξητης

οικονομίας της. Με την παρουσία εδώ μεγάλων κινεζικών επιχειρήσεων όπως η Cosco και δεδομένα τα πλεονεκτήματα της ελληνικής γης και θάλασσας το αγοραστικό ενδιαφέροναναμένεταιαυξημένο άμεσα. Και αυτά, δε, παράλληλα με το ήδη έμπρακτο αγοραστικό ενδιαφέρον των Ρώσων που πραγματοποιούν εδώ και μήνες τις περισσότερες συναλλαγές σε περιοχέςόπωςηΚρήτη,ηΧαλκιδική και η Πελοπόννησος. Τις επενδυτικές αυτές κινήσεις επιβεβαίωσαν πρόσφατα και κυβερνητικοί αξιωματούχοι στην εκδήλωση που οργάνωσε το υπουργείο Ανάπτυξης και το Invest in Greece σύμφωνα με τους οποίους στους Ρώσους και τους Κινέζους θα πρέπει να προστεθούν και αμερικανοί και υπήκοοι αραβικών χωρών.  

Όπως ψηφίστηκε και δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα της κυβερνήσεως (Αρ. Φύλλου 90, 18/4/2013)δίνεταιηδυνατότητασεξένουςπουπροβαίνουνσε επενδυσησεελληνικάακίνητα ύψους 250.000 ευρώ και άνω, να λάβουν άδεια διαμονής για τους ίδιους και την οικογένειά τους. Αναλυτικότερα «με απόφαση του Γενικού Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης, χορηγείται άδεια διαμονής για 5 έτη σε υπήκοο τρίτης χώρας, εφόσον έχει λάβει θεώρηση εισόδου όταν απαιτείται και διαθέτει, είτε προσωπικά είτε μέσω νομικού προσώπου του οποίουοιμετοχέςήταεταιρικά μερίδιά του ανήκουν εξ ολοκλήρου, κατά κυριότητα, νομή και κατοχή ακίνητη περιουσία στηνΕλλάδαήέχεισυνάψειτουλάχιστονδεκαετούςδιάρκειας χρονομεριστική μίσθωση» ή «δεκαετούςδιάρκειαςμίσθωση ξενοδοχειακών καταλυμάτων ή τουριστικών επιπλωμένων κατοικιών σε σύνθετα τουριστικά καταλύματα». Η άδεια «μπορεί να ανανεώνεται για ισόχρονη διάρκεια, εφόσον η ακίνητη περιουσία παραμένει κατά τους παραπάνω τρόπους στηνκυριότητα,νομήκαικατοχή του».Τοελάχιστούψοςτηςακίνητης περιουσίας καθορίζεται σε διακόσιες πενήντα χιλιάδες ευρώ.ΜΟιδικαιούχοιμπορείνα συνοδεύονται και από τα μέλη τηςοικογένειάςτους,σταοποία χορηγείται,ύστερααπόαίτησή τους, ατομική άδεια διαμονής που ανανεώνεται ταυτόχρονα με την άδεια διαμονής του συντηρούντος. ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 17


real estate

Το μεγάλο παζάρι των ξένων για χιλιάδες παραθεριστικές κατοικίες στην Ελλάδα Ποιοι αγοράζουν που και πόσο, γιατί έχουν μειωθεί οι πράξεις και που πως μεταλλάσσεται η αγορά

Έ

να«μεγάλοπαζάρι»μεταξύξένων υποψηφίωναγοραστώνακινήτων και Ελλήνων (και όχιμόνον)πωλητών κατοικιών στην Αττική αλλά και σε παραθεριστικές τοποθεσίες να την επικράτεια βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Η προσφορά σύμφωνα με τους κτηματομεσιτικούς οίκους έιναι όμως τεράστια και ορισμένοι κύκλοι την τοποθετούν άνωθεν των 70 χιλιάδων αν και σε κάθε περίπτωση είναι δύσκολο να

18 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

εξακριβωθεί ο πλήρης όγκος της. Με τη μείωση του διαθεσίμου εισοδήματος των Ελλήνων λόγο της κρίσης να είναι τεράστια και τις φορολογικές και άλλες επιβαρύνσεις που έχουν επωμισθεί τα ακίνητα δυσβάσταχτες ολοένα και περισσότεροιιδιοκτήτεςεπιλέγουν να ρευστοποιήσουν μέρος της ακίνητης περιουσίας τους. Τόσο στα χαμηλα όσο και στα υψηλάεισοδήματα.Όμωςοαριθμός τωνσυμβολαίων,τωνπραγματικών πράξεωνμεταξύΕλλήνωνκαιξένων εδώ και ένα χρόνο βαίνει μειού-

μενος παρά το ζωηρό πράγματι ενδιαφέρον που εκδηλώνεται. Αυτό επισημαίνουν μεγάλοι συμβουλευτικοίοίκοιτουελληνικού real estate και εξηγούν το γεγονός τόσο από την αβεβαιότητα για την οικονομία της χώρας όσο και στα πλείστα όσα γραφειοκρατικά και φορολογικά εμπόδια. Πρόσθετοαντικίνητροτελευταία είναι και ο έντονος ανταγωνισμός από άλλες μεσογειακές χώρες και ειδικά στην Ισπανία και την Ιταλία και λιγότερο την Τουρκία καθώς η κρίση έχει οδηγήσει και εκεί τους


εισαγωγή κεφαλαίων ιδιοκτήτες και συχνά τις τράπεζες και ανατολικό-ευρωπαίοι. Σεαυτέςτιςπεριοχέςόμωςεκδηστην κυριότητα των οποίων έχουν λώνονται και πωλήσεις από ξένους περιέλθει ακίνητα σε πωλήσεις.  Παράλληλαδιαπιστώνεταιακό- που είχαν αποκτήσει παλιότερα μα στην Ελλάδα μεγάλη διαφορά ακίνητα είτε λόγο προχωρημένης μεταξύ των τιμών στις οποίες προ- ηλικίαςείτελόγοανησυχίαςγιατην σφέρονται τα ακίνητα και τις τιμές οικονομικήκρίσηκαιτιςπρόσθετες στις οποίες έιναι διατεθειμένοι να φορολογικές επιβαρύνσεις. Ηπροοπτικήςδιατήρησηςόμως αγοράσουν οι ξένοι. «Κλασική ένδειξη χαμηλής τη ζήτησης σε αυτά τα μέρη έιναι εμπορευσιμότητας» σχολιάζουν και ο λόγος που είναι αποδεκτές παράγοντες της αγοράς. Οι αγορα- μεγαλύτερουεπενδυτικούενδιαφέστές θεωρούν ότι οι κίνδυνοι που ροντος για αναπτυξιακά οικιστικά εξακολουθούνναελλοχεύουνστην projectsόπωςαυτότηςNCHCapital ελληνική πραγματική οικονομία στην Κασσιόπη της Κέρκυρας ή είναι σημαντικοί και αναζητούν στην Αφάντου στη Ρόδο. Στη δεύτερη κατηγορία καταέτσι τρόπο να προεξοφλήσουν τάσσουν αυτούς που επιθυμούν τα χειρότερα, Μεταξύ αυτών ακόμα και το να διαθέσουν από 150 έως 350 ενδεχόμενο της εξόδου από την χιλιάδες ευρώ και τους οποίους ευρωζώνηπουανκαιπεριορισμένο η αγορά χαρακτηρίζει ως τους πλέονστηναντίληψητωνυποψηφί- πλέον απαιτητικούς και αυτούς ωναγοραστώνπαραμένειυπαρκτό. που «χάνουμε» από τρίτες χώρες. Ηκατηγορίααυτήέχει Αυτός θεωρείται και ο αυστηράκριτήριακαι πρόσθετος λόγος για εστιάζειτηνπροσοχή τον οποίο ζητούνται Ολοένα και της τόσο στα παραdiscount στις τιμές πάνω μέρη όσο και πώλησης ακόμα και περισσότεροι ιδιοκτήτες σε παράκτιες περιτης τάξης του 50%. οχές της Αττικής και  Οι μεσίτες που επιλέγουν να έχουν εμπλακεί σε ρευστοποιήσουν τις Κυκλάδες. Ζητά πολύ καλές αυτή την κατηγορία κατασκευέςκαι«χτυαγοραστών διαχω- μέρος της πάει» τις τιμές. Εδώ ρίζουν τους ξένους ακίνητης ενδιαφερόμενους περιουσίας τους αποδίδεται και το γεγονός της μεγάλης σε τρεις κατηγορίες. πτώσης των τιμών Η πρώτη αφορά αυστην παραθεριστική τούς που επιθυμούν να διαθέσουν από 50 χιλιάδες έως κατοικίαηοποίακατάτηντελευταία 150 χιλιάδες ευρώ και οι οποίοι διετία εκτιμάται ότι αγγίζει το 40%.  Η τρίτη κατηγορία αφορά τα τυπικά αναζητούν ευκαιρίες σε προορισμούς της επιλογής τους πολύ υψηλά εισοδήματα, όλους και κυρίως Κρήτη, Επτάνησα, εκείνους δηλαδή που έιναι διαΧαλκιδική, Ρόδο, Πελοπόννησο τεθειμένοι να προσφέρουν άνω και Μαγνησία. Σε αυτή την κατη- των 350 χιλιάδων για εξαιρετικά γορία εντάσσονται κυρίως Ρώσοι, ακίνητα σε κορυφαίες τοποθεσίες Γερμανοί αλλά και Βρετανοί       με της Ελλάδος αλλά αυτή η ζήτηση τους τελευταίους εστιασμένους βαίνει μειούμενη εξαιτίας της περισσότεροσταΕπτάνησακαιτους αλλαγής των τάσεων και της εμΓερμανούς στην Πελοπόννησο και φάνισης ευκαιριών και σε άλλες κυρίως στην Λακωνία. Στο Πήλιο ευρωπαϊκέςχώρεςτηςΜεσογείου. Όμως η εγγύτητα με τις χώρες όπου τα πωλητήρια ανέρχονται σύμφωναμετοπικέςπηγέςάνωτων διαμονήςλειτουργείυποστηρικτικά 5 χιλιάδων εστιάζονται Γερμανοί για την Ελλάδα.

«Υβριδικές» πωλήσεις με τις ευλογίες των τραπεζών Η ανάγκη δικαιολόγησης της εισαγωγής κεφαλαίων των ξένων αγοραστών σημαίνει ότι οι πράξεις τους γίνονται ως επι τοπλείστονσεεμπορικέςκαιόχι αντικειμενικέςαξίεςμεότιαυτό σημαίνει για την φορολογική επιβάρυνση. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την ανάγκη τωνπωλητώνειδικάνεόδμητων κατοικιών και συμπλεγμάτων να ρυθμίσουν δανειακές τους υποχρεώσεις που σχετίζονται με τις κατασκευές αυτές έχει δημιουργήσει μια νέα μορφή αγοραπωλησιών. Αυτή της πώλησης του ακινήτου μαζί με τη χρηματοδότηση του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα μεγάλος κατασκευαστής της Μυκόνουπουεβγαλεστηναγορά βίλα 1100 τετραγωνικών μέτρων σε μεγάλο οικόπεδο, νομιμοποιημένη με τον νόμο τακτοποίησης αυθαιρέτων, αντικειμενική αξία 1,5 εκατ. και εμπορική 8 εκατομμύρια η τιμή της οποίας έπεσε τελικά κάτω από τα 5,5 εκατ. Η εν λόγο κατοικία πωλείτο μαζί με την χρηματοδότησή της ύψους 3 εκατομμυρίων ευρώ (επιτόκιο 3%) με την συναίνεση της τράπεζας. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να αναθερμανθεί το high end της αγοράς τα επίπεδα τιμών του οποίου έχουν καταρρεύσει. Δεκάδεςνεόδμητεςβίλεςαναζήτησαντονίδιοτρόποπώλησης και στο super paradise. Αντίστοιχες μεθόδους υιοθετούν πωλητές ανά την Ελλάδα.

ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 19


Ενέργεια

Αυλαία για τις άμεσες αμερικανικές επενδύσεις στους υδρογονάνθρακες

Όλη η ατζέντα της Third Point που πήρε θεση στην ελληνική Energean Oil & Gas

Η

στρατηγικήτοποθέτη- κριμένα στα χερσαία τμήματα του ση του αμερικανικού νομού Ιωαννίνων, στον Πατραϊκό hedgefundThirdPoint Κόλπο και στο Κατάκολο. Και είναι στο μετοχικό κεφά- αυτά τα κοιτάσματα όπως και κοιτάλαιο της ελληνικής σματα στον Θερμαϊκό που διεκδικεί επιχείρησηςπαραγωγήςπετρελαίου η Energean αλλά και η νέα σύμβασή Energean Oil & Gas με την καταβολή της με το ελληνικό δημόσιο για το οικόπεδο Ε στον κόλ50 εκατομμυρίων πο της Καβάλας που ευρώ για το 25% Με βάση τις ψήφισε πρόσφατα αποτελεί την πρώτη η Βουλή όπως και οι αλλά όχι την τελευ- τρέχουσες τιμές παραχωρήσεις που ταία επένδυσή του του αργού τύπου στην Ελλάδα. Καλά Brent το κοίτασμα διαθέτει και έρευνα στην Αίγυπτο τα πληροφορημένες οποία έβαλαν στο πηγές αναφερουν του οικοπέδου Ε radar του ισραηλιότι έχει ήδη βολιδο- αποτιμάται στα 3 νής καταγωγής Dan σκοπηθεί και άλλη δισεκατομμυρία Loeb, του ισχυρού ελληνικήενεργειακή δολαρία άνδρα της Third εταιρεία. Point την ελληνική Οι εξελίξεις αυεταιρεία, συμφερότέςσηματοδοτούντο επίσημο άνοιγμα της αυλαίας των ντων του επιχειρηματία Μαθιού άμεσων ξένων επενδύσεων στους Ρήγα και του εφοπλιστή Στάθη ελληνικούς υδρογονάνθρακες που Τοπούζογλου.  Οισχετικέςπληροφορίεςμάλιστα αναμένεται να κλιμακωθούν από το φθινόπωρο οπότε και ξεκινά η από το Λονδίνο θέλουν την πρώτη διαδικασία προκήρυξης των δια- επαφή μεταξύ των δυο πλευρών γωνισμών για τις υποθαλάσσιες να έγινε με πρωτοβουλία των ξέέρευνες στο Ιόνιο και νοτίως της νων επενδυτών κάτι που δεν είναι Κρήτης με βάση τα δεδομένα της περίεργο αν αναλογιστεί κανείς ότι πρόκειταιγιατηνμόνηεταιρείαστην νορβηγικής PGS.   Ήδη όμως βρίσκεται σε φάση Ελλάδα που έχει ήδη πρωτογενή ολοκλήρωσης εντός του Μαΐου η παραγωγή. Και συγκεκριμένα τις κατακύρωσητουδιαγωνισμούopen ενεργέςεκμεταλλεύσειςστονΠρίνο door σε άλλα κοιτάσματα και συγκε- με παραγωγή περίπου 2 χιλιάδων

20 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

βαρελιώνημερησίωςενώπαράλληλα με την σύμβαση για το οικόπεδο Ε μπορείπλέονναπροχωρήσειάμεσα στην παραγωγή πετρελαίου από εξακριβωμένα αποθέματα που ανέρχονται σε 32 εκατομμύρια βαρέλια. Η Energean Oil & Με βάση τις τρέχουσες Gas σχεδιάζει ένα τιμές του αργού αναφοράς τύπουBrentτοκοίτασμααυτό νέο ερευνητικό αποτιμάται στα επίπεδα των πρόγραμμα τριών δισεκατομμυρίων δολαρίων, από τα οποία όμως σε ελεύθερες θα πρέπει να αφαιρεθούν περιοχές στην τα μεγάλα έξοδα που συνεΕλλάδα πάγεται μια υποθαλάσσια εξόρυξη και τα δικαιώματα του δημοσίου. Έτσι δικαιολογείται άνετα και η αποτίμηση των 250 εκατομμύριων ευρώ για την Energean που υπονοεί τοτίμημαπουκατέβαλεηThirdPoint


για το 25%. Τίμημα από το οποίο προφανώς προσδοκά υπεραξίες είτε από μερίσματα είτε από μια δημόσιαεγγραφήσεχρηματιστήριο, αναφέρουν χαρακτηριστικά στην «Κ» ανεξάρτητοι παρατηρητές από το Λονδίνο που είναι εξοικειωμένοι με την επενδυτική πρακτική των hedge funds. Υπενθυμίζεται πως η Energean Oil & Gas ανακοίνωσε στα μέσα της εβδομάδας ότι το νεοσύστατο Third Point Hellenic Recovery Fund εισέρχεται στο μετοχικό κεφάλαιο της με εισφορά μετοχικού κεφαλαίου ύψους 60 εκατ. δολαρίων.  Τα κεφάλαια αυτά προορίζονται σύμφωνα με το management να χρησιμοποιηθούν «για τη χρηματοδότηση προγράμματος τεσσάρων γεωτρήσεων για την τρέχουσα χρονιά με στόχο τον διπλασιασμό της

παραγωγής στα 4.000 βαρέλια την ημέρα μέχρι το τέλος του έτους, αλλά και την έναρξη του σχεδίου ανάπτυξης του Πεδίου Έψιλον το 2014 - ένα κοίτασμα δορυφόρο του Πρίνου εκτιμώμενου μεγέθους 32 εκατομμυρίων βαρελιών - μέσω της τοποθέτησηςμιαςμηεπανδρωμένης πλατφόρμας συνδεδεμένης με τις υφιστάμενεςκύριεςεγκαταστάσεις της θυγατρικής της Κavala Oil». Αξίζει να υπογραμμισθεί πως η Energean Oil & Gas σχεδιάζει ένα νέο ερευνητικό πρόγραμμα σε ελεύθερες περιοχές στην Ελλάδα, και ειδικότερα στον Θερμαϊκό σε συνεργασία με ισραηλινή εταιρεία Ratio Oil ενώ συμμετέχει στη διαδικασία του Open Door για τις τρεις ερευνητικές περιοχές στη Δυτική Ελλάδα. Οι διαβουλεύσεις για την Δ.

Ελλάδα πραγματοποιήθηκαν με τους υποψηφίους και τις αρμόδιες υπηρεσίεςτουυπουργείοΠΕΚΑαυτή την εβδομάδα και με βάση τις σχετικες, ανεπιβεβαίωτες, εκτιμήσεις της αγοράς τα Γιάννενα δείχνουν να αναλαμβάνουν η Energean που κατέβηκε σε κοινοπραξία με την Schlumberger και εταιρεία συμφερόντωντουκαναδικούfundTaurus,ο ΠατραϊκόςσταΕΛΠΕπουκατέβηκαν σε κοινοπραξία με την Edison και την Melrose ενώ για το Kατάκολο πιθανολογείται κοινοπρακτικό σχήμα μεταξύ των υποψηφίων στους οποίους περιλαμβάνεται και η Grekoil, εταιρεία ειδικού σκοπού με Νορβηγούς επενδυτές.  Επίσημεςανακοινώσειςδεναναμένονται πάντως άμεσα αφού του θέματος εκτιμάται ότι θα επιληφθεί και το πρωθυπουργικό γραφείο. ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 21


επενδύσεις

Πως οι Κινέζοι (παρά τις λυσσαλέες αντιδράσεις) έκαναν τον Πειραιά πρωταγωνιστή Μετά από τριετή εμμονή στη λιτότητα, η ανάπτυξη μπαίνει επιτέλους στην ατζέντα των Ευρωπαίων ηγετών.

Ε

πί ένα χρόνο από το 2008 εως το 2009 η Ελλάδα παρακολουθούσε διαμαρτυρίες και αντιδράσεις από σχεδόν κάθε εμπλεκόμενη πλευρά για μια σύμβαση που έμελε να γίνει παράδειγμα επιτυχημένου επιχειρηματικού στόρι διεθνώς. Η σύμβαση παραχώρησης των δυο σταθμών εμπορευματοκιβωτίων του Πειραιά στην Cosco -αντικείμενο σφοδρής πολιτικής αντιπαράθεσης το 2008 και εντονότατων κινητοποιήσεων των συνδικάτων που έλεγχαν τότε το διαμετακομιστικό εμπόριο- 4 χρόνια ουσιαστικά μετά την ενεργοποίησής της αναδεικνύεται σε αναπτυξιακό μοχλό της οικονομίας καθώς μεγαλες πολυεθνικές όπως η Hewlett Packard, η LG και η Lenovo αναδρομολογούν τα προϊόντα τους από τα λιμάνια της βόρειας Ευρώπης προς την Ελλάδα αποσκοπώντας να περικόψουν κόστη και χρόνο για την απόβαση τους στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά. Η πρόσφατη σιδηροδρομική διασύνδεση του Ικόνιου με το εθνικό δίκτυο ανοίγει νέες προοπτικές και αυξάνει κατακόρυφα την γεωπολιτική σημασία του Πειραιά. Ακόμα και χωρίς αυτή όμως η Piraeus Container Terminal (PCT), όπως ονομάζεται η θυγατρική της Cosco στην Ελλάδα έχει καταφέρει να υπερδιπλασιάσει την κίνηση αυξάνοντας τα έσοδα του ελληνικού δημοσίου σε επίπεδα πολύ υψηλότερα ακόμα και από εκείνα των πλέον αισιόδοξων προβλέψεων κατά την υπογραφή της σύμβασης. Είναι δε τέτοια η έκταση της ανάπτυξης στον Πειραιά που έγινε αιτία εκτενέστατων αφιερωμάτων σε ξένα μέσα όπως οι New York Times και το Bloomberg που μίλησαν για ανάσταση του Πειραιά.  ΗCoscoήδηδαπανάπερίτα300εκατομμύριαευρώσευποδομές για μεγέθυνση του τμήματος του λιμανιού που τις έχει παραχωρηθεί με στόχο να αυξηθεί η δυναμικότητα του τερματικού σε 3,7 εκατομμυρίων TEU. Και ένα συμπεριληφθούν και οι τρέχουσες

22 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

δυνατότητες αλλά και οι προοπτικές του προβλήτα που –για την ώρα- παραμένει υπο τον έλεγχο του ΟΛΠ τα διακινούμενα εμπορευματοκιβώτια υπολογίζεται σύμφωνα με στοιχεία του ΟΛΠ, της Cosco και της Εθνικής Τράπεζας ότι μπορεί να αγγίξουν τα 4,7 εκατομμύρια ανεβαζοντας τον Πειραιά στην πρωτη θεση των λιμανιών της Μεσογείου, σημαντικά υψηλότερα από το λιμάνι της Βαλένθια που βρίσκεται τώρα στην πρώτη θεση με 4,2 εκατομμύρια εμπορευματοκιβώτια ετησίως σύμφωνα με στοιχεία της Containerization International. Σύμφωνα με ειδική μελέτη της Εθνικής Τράπεζας η διακίνηση εμπορευματοκιβώτιων στον Πειραιά υπερτριπλασιάστηκε την τελευταία τριετία όταν η διακίνηση στα υπόλοιπα ανταγωνιστικά μεσογειακά λιμάνια αυξήθηκε μόνο κατά 20% κατά την ίδια περίοδο.  Το Μάιο του 2008 ο τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Γ. Α. Παπανδρέου δήλωνε πως πρόκειται για μια αποικιοκρατικού τύπου συμφωνία.  Αυτό που από τότε είδαν όμως οι Κινέζοι και σήμερα κάνουν πράξη ενώ υπό τη δημόσια διαχείριση που προηγήθηκε δεν μπόρεσε να δρομολογηθεί είναι ότι η διοχέτευση των ασιατικών προϊόντων που εισέρχονται στην Μεσόγειο από τον συντομότερο δρόμο του Σουέζ μέσω Πειραιά στις ευρωπαϊκές αγορές αποτελεί την βέλτιστη δυνατή λύση για το εμπόριο αυτό καθώς εξοικονομεί περί τις 6 ημέρες χρόνο και σημαντικά ποσά σε καύσιμα που απαιτεί ο εναλλακτικός δρόμος μέσω Γιβραλτάρ προς τα λιμάνια του Ρότερνταμ, της Αμβέρσας ή του Αμβούργου. Πρόκειται για τρία από τα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά λιμάνια στα οποία ο Πειραιάς είναι πλέον τοποθετημένος ανταγωνιστικά διεκδικώντας σημαντικά μερίδια τους διεθνούς εμπορίου. 


«Θα αγόραζα τον Πειραιά αν η τιμή είναι η σωστή»

Αυτό δηλώνει ο κάπτεν Fu και έχει και 1,2 δισ. δολ μετρητά για να το πράξει  

Θ

α αγόραζα τον Πειραιά αν η τιμή είναι η σωστή» δηλώνει ο κάπτεν Fu Cheng Qiu και από ότι φαίνεται η «μαμά» εταιρεία, Cosco Pacific μόλις απέκτησε 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια μετρητά από τον βασικό της μέτοχο για…ψώνια. Και είναι φυσικό να θέλει ο κάπτεν Fu τον Πειραιά αφού το 2012 έκανε τζίρο 105 εκατομμύρια ευρώ και εξ αυτών έβαλε στο ταμείο της καθαρά κέρδη 15,5 εκατ. Αυτά την ώρα που ολόκληρος ο ΟΛΠ που εισπράττει δικαιώματα από τον παραπάνω τζίρο πραγματοποίησε με αυτά κύκλο εργασιών 106,5 εκατ. ευρώ και είχε καθαρά κέρδη μόλις 4,957 εκατ. την ώρα που έχει άλλον ένα προβλήτα, το car terminal, την κρουαζιέρα, ναυπηγοεπισκευή και όλη σχεδόν την ακτοπλοΐα. Προφανώς και έχει περιθώρια οργανική ανάπτυξης.  Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα απο την αρχή. Ο κάπτεν Fu Cheng Qiu είναι ο επικεφαλής της Piraeus Container Terminal (PCT), όπως ονομάζεται η θυγατρική της Cosco Pacific στην Ελλάδα. Σε συνέντευξή του στο γαλλικό περιοδικό Challenges που δημοσιεύτηκε την ίδια περίοδο με την επίσκεψη Σαμαρά στο Πεκίνο δηλώνει ευθέως πως θα αγόραζε τον Πειραιά αν η τιμή είναι η σωστή. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο κάπτεν κάνει αυτή τη δήλωση. Το έχει πει και στους New York Times ενώ οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ του Ικονίου γνωρίζουν πολύ καλά αυτές του τις προθέσεις.

Αυτό που είναι καινούργιο είναι πως την Τρίτη που μας πέρασε η μητρική της Piraeus Container Terminal, η Cosco Pacific πούλησε την συμμετοχή της στην κατασκευάστρια εμπορευματοκιβωτίων China International Marine Containers Group Co.. Η συμμετοχή της ήταν 21,8% ( την κρατούσε η θυγατρική της Cosco Pacific, η Cosco Container Industries Ltd) και την μεταβίβασε έναντι 1,2 δις. δολ. στον βασικό μέτοχό της, την China Ocean Shipping Group Co.  Πρόκειται, προφανώς, για δείγμα γραφής κινεζικού καπιταλισμού σε όλο του το μεγαλείο, πλην όμως από την συναλλαγή αυτή η εταιρεία ελληνικού ενδιαφέροντος έβαλε στο ταμείο της 1,2 δισ. δολ. σε μετρητά. Και με βάση το ενημερωτικό που υπεβλήθη στην επιτροπή κεφαλαιαγοράς του Χονγκ Κονγκ, όπου και είναι εισηγμένος ο όμιλος, τα κεφάλαια αυτά θα δαπανηθούν σε «δραστηριότητες που αναμένεται να δημιουργήσουν αυξημένη αξία για τους μετόχους» ( «redeploy its resources into business which are expected to create enhanced value to shareholders»).  Το εάν όλα τα παραπάνω είναι τυχαία και απλώς συμπίπτουν με το επικείμενο εναρκτήριο λάκτισμα της αποκρατικοποίησης του ΟΛΠ και την επισκεψη Σμαπρα στο Πεκίνο (όπως και τον, γεμάτο συμβολισμό, κατάπλου 5 υπερσύγχρονων γερανογεφυρών στον Πειραιά την προηγούμενη Παρασκευή) είναι στην κρίση σας.  Στο ερώτημα, όμως, τι αποφέρει στην Ελλάδα η σύμβαση που έχει ήδη η Cosco την απάντηση δίνει η ετήσια οικονομική έκθεση του ΟΛΠ που υπογράφει ο -όχι και επιστήθιος φίλος του κάπτεν Fu-, ο επικεφαλής της ελληνικής εισηγμένης, Γιώργος Ανωμερίτης:  Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΛΠ «με το Ν.3755/2009 κυρώθηκε από τη Βουλή η σύμβαση παραχώρησης χρήσης και εκμετάλλευσης των προβλητών ΙΙ και ΙΙΙ μεταξύ του ΟΛΠ και της Cosco Pacific Ltd. H διάρκεια της σύμβασης προβλέπεται για 35 χρόνια με αντάλλαγμα σε τρέχουσες τιμές € 4,3 δισ., 79% του οποίου είναι εγγυημένο, ενώ θα πραγματοποιηθούν και επενδύσεις συνολικού ύψους € 620 εκ.». Τα συμπεράσματα δικά σας.

ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 23


επενδύσεις

Σ

Συναγερμός στην Εκκλησία για τα οικονομικά της

Επιδεινώνονται μεσούσης της κρίσης υπό την πίεση τόσο της αύξησης της φορολόγησης επί των ακινήτων και της μείωσης του εισοδήματος από αυτά όσο και από την προοπτική απομείωσης της αξίας των μετοχών της Εθνικής Τράπεζας που διακρατεί.

24 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

υναγερμός έχει χτυπήσει εδώ στην Μονή Πετράκη, τηνέδρατηςΙεράςΣυνόδου τηςΕκκλησίαςτηςΕλλάδος, καθώς επιδεινώνονται διαρκώς τα οικονομικά της μεγέθη μεσούσης της κρίσης υπό την πίεση τόσο της αύξησης της φορολόγησης επί των ακινήτων και της μείωσης του εισοδήματος από αυτά όσο και από την προοπτική απομείωσης της αξίας των μετοχών της Εθνικής Τράπεζας που διακρατεί. Ανάλογες πιέσεις βιώνει σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό και η πλειοψηφία των κοινωφελών Ιδρυμάτων. Ιδρυμάτων που, όπως και η Εκκλησία αλλά και η Αρχιεπισκοπή και οι κατά τόπους Μητροπόλεις, στηρίζονται σε εισοδήματα που προέρχονται σε ορισμένες περιπτώσεις σχεδόν αποκλειστικάαπόμισθώματαακινήτωνγια να συνδράμουν την ελληνική κοινωνία σε πολύ κρίσιμους λόγο της ύφεσης τομείς όπως της καταπολέμησης της φτώχειας και της ανεργίας, της ιατρικής περίθαλψης, της παιδείας ή της προστασίας του περιβάλλοντος.  Οικονομικές υπηρεσίες ενός εκ των μεγαλύτερων, επώνυμων κοινωφελών ιδρυμάτων, που υλοποιεί αυτή την εποχή τεράστιο κατασκευαστικό έργο, εκτιμούν ότι από το 2009 εως σήμερα η επιβάρυνση των ακινήτων τους από φόρους σε εισόδημα από ενοίκια όπως και από το φόρο μεγάλης ακίνητης περιουσίας και το ΕΕΤΗΔΕ έχει αυξηθεί κατά 80%. Σε κάποιες περιπτώσεις ποσοστό μεγαλύτερο του 30% των ακαθάριστων – δραματικά μειωμένων λόγο της κρίσης- εσόδων τους πηγαίνει σε φόρους. Και όλα αυτά χωρίς να συνυπολογισθούν οι ζημίες που ορισμένα ιδρύματα ενέγραψαν από την επένδυση τους σε ελληνικά κρατικά ομόλογα.  ΤηνίδιαώραηΕκκλησίατηςΕλλάδος βιώνει πραγματική καθίζηση των εισοδημάτων της τόσο εξαιτίας της μείωσης των ενοικίων και της αύξησης των φόρων όσο και επειδή πολλά εξ αυτών είναι πλέον κενά. Ήδη όμως από το 2010, σύμφωνα


Ιδρύμα Μποδοσάκη με δηλώσεις του Αρχιεπίσκοπου πωςπροβληματίζειτηνΙεράΣύνοδο. Ιερώνυμου, ο απολογισμός Το κλίμα εντείνει δε η πρόταση του της Εκκλησιαστικής Κεντρικής Μητροπολίτη Σύρου κ. Δωρόθεου Υπηρεσίας Οικονομικών (ΕΚΥΟ) να καλύψει η Εκκλησία άνω του έδειξε έξοδα της τάξης των 16 εκα- 50% της αύξησης του μετοχικού τομμυρίων και έσοδα στα επίπεδα κεφαλαίου της Εθνικής Τραπέζης των 10 εκατομμυρίων. Έκτοτε η κάτι που μεταφράζεται σε ποσό κατάσταση έχει επιδεινωθεί όπως της τάξης των 400 εκατομμυρίων άλλωστε και στο σύνολο της οι- ευρώ και το οποίο προτείνεται να προέλθειμέσωεισφοράςακινήτων. κονομίας. Κύκλοι της Εκκλησίας της  Παράλληλα δε η θέση της στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος η Ελλάδος μεταφέρουν στην «Κ» οποία είναι της τάξης του 1,5% σχόλιο του Αρχιεπισκόπου Αθηνών έχει σταματήσει να της παρέχει και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμου εισόδημακαθώςδενκαταβάλλεται προς στενούς του συνεργάτες ως γνωστόν μέρισμα από το 2008. με αφορμή την πρωτοβουλία Επιπλέοντο2010,οπότεκαιεκλήθη Δωρόθεου ότι «όλες οι προτάσεις από την κυβέρνηση Γεωργίου Α. είναι ευπρόσδεκτες. Και οι δημιουργικές αλλά και Παπανδρέου να συμμετάσχει στην προηγούμενη αύξηση κεφαλαίου οι λαϊκίστικες και οι ανέφικτες». τηςΕθνικής,τοέπραξεεισφέροντας Σε κάθε περίπτωση η πρόταση τοποσότων27εκατομμυρίωνευρώ Δωρόθεου θα τεθεί υπόψη της Ιεράς Συνόδου και για τη συγκέντρωση εάν αυτή κρίνει θα τουοποίουόμωςχρεισυζητηθεί. άστηκεναπροσφύγει Ανάλογες πιέσεις  Πάντωςάνθρωποι σε τραπεζικό δανειβιώνει σε μικρότερο που είναι σε θέση να σμό από το ΤΤ. γνωρίζουν πλήρως  Με βάση την ελά- ή μεγαλύτερο τις ισορροπίες αλλά χιστη απαίτηση για βαθμό και η και τα οικονομικά τηντρέχουσααύξηση της Εκκλησίας θεωκεφαλαίου των 790 πλειοψηφία των ρούν ότι οι πιθανόεκατ.ευρώεκτιμάται κοινωφελών τητες μιας τέτοιας ότι η Εκκλησία της Ιδρυμάτων. έκτασης συμμετοχής Ελλάδος θα έπρεπε στην αύξηση κεφανα εισφέρει τουλάλαίου της Εθνικής χιστον άλλα 12 εκατομμύρια ευρώ την ώρα που οι είναι πρακτικά μηδενικές. Εκτιμούν δε ότι ο μητροπολίτης πληροφορίεςαπότηνΜονήΠετράκη μιλούν για τεράστιες δυσκολίες Σύρου έδρασε παρασυρόμενος σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης από ανθρώπους που έχουν δική προκειμένου να ανταπεξέλθει στο τους ατζέντα και παραπέμπουν στο σημείο της πρότασης που ανακοινωφελές της έργο. ΣημειώνεταιπωςηΑρχιεπισκοπή φέρει ότι η Εκκλησία θα πρέπει μέσωσυσσιτίωνυποστηρίζεικαθη- να διορίζει την πλειοψηφία των μερινά δέκα χιλιάδες ανθρώπους μελώντουδιοικητικούσυμβουλίου στην πρωτεύουσα και αποστέλλει της τράπεζας.Αξίζει να σημειωθεί μηνιαίως 5 χιλιάδες «δώρα αγά- πάντως πως άλλες, πολύ καλά πληπης» με τα απαραίτητα για το μήνα. ροφορημένες τραπεζικές πηγές, Υπολογίζεται ότι ανα την επικρά- που δεν σχετίζονται με την Εθνική, τεια πενήντα χιλιάδες άνθρωποι αναφερουνκινητικότητακεφαλαίων διατρέφονται πλέον καθημερινά σε λογαριασμούς  των εκκλησιών πιθανολογώντας συγκέντρωση από τις Μητροπόλεις. Όμως το ζήτημα της αύξησης πόρων ενόψει της αυξήσεως κεκεφαλαίου της Εθνικής φαίνεται φαλαίου  της ΕτΕ.

«Πληγή η άδικη φορολόγηση των ακινήτων» Την ίδια ώρα από το Ίδρυμα Μποδοσάκη τονίζουν ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα για μια κατηγορία ελληνικών κοινωφελών ιδρυμάτων, των οποίων τα έσοδα προέρχονται κυρίως από ενοίκια ακινήτων, είναι η άδικη φορολόγησή τους. Η κατακόρυφη πτώση των ενοικίων των ακινήτων στην Ελλάδα που προκλήθηκε από την οικονομική κρίση, και η φορολόγηση των εισοδημάτων αυτής της κατηγορίας κοινωφελών ιδρυμάτων που προέρχονται από μισθώματα, απειλεί την βιωσιμότητά τους, υπογραμμίζουν. Σημειώνουν δε , πως «σε καμία από τις χώρες σε κρίση της Ευρωζώνης όπως οι Ισπανία, Πορτογαλία, Ιρλανδία και Ιταλία δεν καταργήθηκε η απαλλαγή των κοινωφελών ιδρυμάτων από την φορολογία». Από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι περισσότερες απαλλάσσουν τα κοινωφελή ιδρύματα από κάθε φόρο και οι υπόλοιπες τα φορολογούν όπως μια ανώνυμη εταιρεία. «Στην Ελλάδα έχουμε την πρωτοτυπία, το νέο φορολογικό νομοσχέδιο να προβλέπει φορολόγηση με συντελεστή 26% και 3% συμπληρωματικό φόρο των εσόδων των εισοδημάτων των από ακίνητα χωρίς να εκπίπτουν από τα εισοδήματα αυτά τις δαπάνες που κάνουν για να εκπληρώσουν τους σκοπούς τους».


επενδύσεις

Διπλό φόρο πληρώνουν πλέον πολλά κοινωφελή ιδρύματα

Δριμύτατες πιέσεις στα οικονομικά τους και από την κρίση στην αγορά ακίνητων

Σ

ήμα κινδύνου εκπέμπουν μικρά και μεγάλα κοινωφελή ιδρύματα της χώρας τα οικονομικά των οποίων δέχονται αυξημένες πιέσεις από την κρίση εξαιτίας του ότι η στηρίζονται σε εισοδήματα που προέρχονται σχεδόν αποκλειστικά από μισθώματα ακινήτων. Αυτονόητα πλήττεται έτσι η δυνατότητα τους να επιτελέσουν έργο σε μια περίοδο που το χρειάζεται όσο πότε άλλοτε. Υπότοισχύονφορολογικόκαθεστώς για τα κοινωφελή ιδρύματα, φορολογείται μόνον το εισόδημά τους από μισθώματα (κύριος φόρος 20% επί των καθαρών μισθωμάτων, πλέον συμπληρωματικού φόρου 3% επί των ακαθαρίστων μισθωμάτων) και το εισόδημά τους από κινητές αξίες (ποσοστό φόρου 10%). Παρά το ότι ο νόμος ρητώς ορίζει ότι από το ακαθάριστο εισόδημα από μισθώματα εκπίπτουν οι δαπάνες επισκευής, συντήρησης, ανακαίνισης και οι πάγιες και λειτουργικές δαπάνες και κάθε είδους άλλη δαπάνη, μέχρι 50%, η σχετική ερμηνευτική υπουργική εγκύκλιος αδικαιολόγητα εξαιρεί από την έκπτωση τις δαπάνες εκπλήρωσης των κοινωφελών σκοπών. Γιαπαράδειγμααξίζεινααναφερθεί ότι όταν ένα ίδρυμα προβαίνει σε μία δαπάνη στα πλαίσια των σκοπών του -καταβάλλοντας π.χ. 200.000 ευρώ για την προμήθεια και δωρεά ενός μηχανήματος σ’ ένα Δημόσιο Νοσοκομείο - θα καταβάλει επ’ αυτής και φόρο εισοδήματος 23%. Δηλαδή, πέραν της άμεσης κοινωνικής συνεισφοράς των 200.000 ευρώ, θα πληρώσει και φόρο επ’ αυτής περίπου 46.000 ευρώ. Αντίστοιχα, όταν ένα ίδρυμα στέλνει σε ευρωπαϊκές χώρες για πρακτική άσκηση -που καταλήγει συχνά σε μόνιμη απασχόληση- 60 κατόχους μεταπτυχιακών τίτλων και δαπανά 400.000 ευρώ, πληρώνει και φόρο περίπου 92.000 Σύμφωνα με στοιχεία από μεγάλα κοινωφελή ιδρύματα και σχέδιο επιστολής ενός εκ των μεγαλύτερων προς το υπουργείο 26 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

οικονομικών που είναι στη διάθεση της «Κ» το νέο φορολογικό νομοσχέδιο (άρθρο 9 παρ. 18 και 33) επιφυλάσσει ακόμη δυσμενέστερο φορολογικό καθεστώς για τα ιδρύματα, αφού αυξάνει σημαντικά την φορολόγηση του εισοδήματος από μισθώματα (κύριος φόρος 26% και συμπληρωματικός φόρος 3%), ενώ, ως προς τις εκπιπτώμενες δαπάνες, παρόλο που αυξάνει το ποσοστό έκπτωσης δαπανών σε 75%, εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει ρητώς την έκπτωση των δαπανών εκπλήρωσης των κοινωφελών σκοπών, «συντηρώντας έτσι, αντί να ξεκαθαρίζει, την αμφιβολία που αδικαιολόγητα δημιούργησε η εσφαλμένη ερμηνεία της υπουργικής εγκυκλίου». Στην επιστολή επισημαίνεται ότι η μη αναγνώριση έκπτωσης των δαπανών εκπλήρωσης των κοινωφελών σκοπών των ιδρυμάτων είναι άδικη. Και αυτό διότι αριθμός ιδρυμάτων, όπως το Μποδοσάκη, που έχουν εισόδημα σχεδόν αποκλειστικά από μισθώματα, συνεισφέρει διπλά στα δημόσια βάρη. Αφ’ ενός με την άμεση κοινωνική συνεισφοράτουςκατάτηνεκπλήρωσητωνσκοπώντους,αφ’ετέρου με την άμεση φορολόγησή τους. Τα ιδρύματα αυτά θεωρούν ότι «δημιουργείται έτσι αδικαιολόγητη άνιση δυσμενή μεταχείριση σε βάρος τους σε σχέση με άλλα κοινωφελή ιδρύματα (Πολιτιστικού – Καλλιτεχνικού – Επιμορφωτικού ή Εκπαιδευτικού σκοπού), τα οποία είτε έχουν εισοδήματα από άλλες πηγές που δεν φορολογούνται, είτε ιδιοχρησιμοποιούν τα ακίνητά τους και έχουν μεγάλες εκπιπτόμενες δαπάνες, οι οποίες, σημειωτέον, ταυτίζονται με τις δαπάνες εκπλήρωσης του σκοπού τους (μουσεία, εκθέσεις,εκδηλώσεις,παραστάσεις, εκδόσεις, προβολές κλπ)». Αξίζει να σημειωθεί πως οικονομικοί παράγοντες εκτιμούν πως η αύξησητηςφορολογίαςτωνακίνητων από την κρίση εως σήμερα είναι της τάξηςτου100%εάνσυνυπολογισθούν το έκτακτο ειδικό τέλος ηλεκτροδοτούμενων δομημένων επιφανειών (ΕΕΤΗΔΕ) τον φόρος εισοδήματος από ενοίκια και τον φόρο μεγάλης ακίνητης περιουσίας. Οι πιέσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο που διεθνώς η δυνατότητα παραγωγής εισοδήματος των ιδρυμάτων είναι περιορισμένη. Σύμφωνα με μεγάλη διεθνή ερεύνα (NACUBO-Commonfund Study of Endowments ) για τις αποδόσεις των επενδύσεων και της περιουσίας των ιδρυμάτων η καθαρή ετήσια απόδοση των τοποθετήσεων τους μετά φόρους και επιβαρύνσεις ήταν μόλις 0,3%, σημαντικά χαμηλότερη δηλαδή του πληθωρισμού που αυτονόητα διαβρώνει την αξία των κεφαλαίων. Στην Ελλάδα επιπροσθέτως τα ιδρύματα έχουν να αντιμετωπίσουν την κατακόρυφη πτώση των ενοικίων, την αδυναμία των πληρωμών που αντιμετωπίζουν πολλοί εκ των ενοικιαστών και την αύξηση των κενών ακινήτων λόγο των λουκέτων που έχουν μπει σε δεκάδες χιλιάδες μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις.


Πολυεθνική με ελληνικό DNA γέννησαν οι ανακατατάξεις στην δισκογραφική αγορά Στο ελληνικό μανάτζμεντ μένει ο έλεγχος του ομίλου που προέκυψε από  τη συγχώνευση Universal με ΜΙΝΟS- EMI

Μ

ια μεγάλη πολυεθνική με ισχυρό όμως ελληνικό DNA γέννησανοιανακατατάξειςστηνελληνικήδισκογραφική αγορά. Η ολοκλήρωση της εξαγοράς της EMI από την Universal διεθνώς έφερε και την ενοποίηση των εδώ μονάδων τους. Όμως σε αντίθεση με πολλές άλλες χώρες και αγορές η ελληνική ΜΙΝΟS- EMI παραμένει ανέπαφη στο νέο σχήμα με το σύνολο του ελληνικού ρεπερτορίου της, των καλλιτεχνών και των δικαιωμάτων της και το management του νέου ομίλου να παραμένει σε ελληνικά χέρια και συγκεκριμένα στην Μαργαρίτα Μάτσα η οποία ήδη από το 2004 είχε την γενική διεύθυνση του ομίλου . Kατά τη διάρκεια των τελευταίων 8 ετών υπο το management της, ο όμιλος επέκτεινε τις δραστηριότητές τους ανοίγοντας νέους δρόμους στο χώρο της μουσικής βιομηχανίας. Ανέλαβε τη διοργάνωση μεγάλων live-events Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών στο Θέατρο Ηρώδου του Αττικού, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και Θεσσαλονίκης και σε μεγάλους συναυλιακούς χώρους στην Αθήνα. ΠαράλληλασυγκέντρωσεστηνΜΙΝΟSEMI τους σημαντικότερους νέους εκπροσώπους της σύγχρονης μουσικής σκηνής (όπως η Ελεονόρα Ζουγανέλη, ο Γιάννης Χαρούλης, ο Κωστής Μαραβέγιας, ο Πάνος Μουζουρέκης , οι Ιμαμ Μπαιλντί, ο Βασιλικός κλπ), ενώ συνεργάζεται με τους σημαντικότερους ερμηνευτές και τραγουδοποιούς όπως την Χάρις Αλεξίου και την εταιρία της την Εστία, τον Γιάννη Πάριο, τον αείμνηστο Δημήτρη Μητροπάνο, .τον Γιώργο Νταλάρα, τον Πασχάλη Τερζή, τον Γιάννη Κότσιρα τον Λαυρέντη Μαχαιρίτσα, τον Φίλιππο Πλιάτσικα, τον Λάκη Παπαδόπουλο, Σάκη Ρουβά, Πέγκυ Ζήνα, Ν. Οικονομόπουλο, Έλενα Παπαρίζου και πολλούς άλλους. Η Μαργαρίτα Μάτσα ανέλαβε επίσης πρόσφατα τη θέση της προέδρου του νέου οργανισμού συλλογικής διαχείρισης συγγενικών δικαιωμάτων που προέκυψε από την σύμπραξη των GRAMMO-EΡΑΤΩ-ΑΠΟΛΛΩΝ (GEA) ενώ από φέτος μετά και την εξαγορά της ΕΜΙ από την Universal θα ασκεί το management ολόκληρου του νεοσυσταθέντα ενοποιημένου οργανισμού στην Ελλάδα. Αντιθέτως το ελληνικό ρεπερτόριο που είχε στο χαρτοφυλάκιο της η Universal πουλήθηκε μετά από την συμφωνία με την ευρωπαϊκή επιτροπή ανταγωνισμού. Την ίδια ώρα η άλλη πολυεθνική δισκογραφική η Sony αποκλιμακώνει δραστικά τις δραστηριότητες της στην ελληνική αγορά εκχωρώντας το

χαρτοφυλάκιο της σε τρίτη εταιρεία. Το ίδιο έπραξε και η Warner η οποία ανέστειλε τις δραστηριότητες της από τον Δεκέμβριο του 2012. Μετά την συγχώνευση αυτή, η MINOS – EMI θα αντιπροσωπεύει αποκλειστικά στην Ελλάδα το μεγαλύτερο μέρος του διεθνούς ρεπερτορίου, έχοντας όλα τα επιμέρους label της Universal (London, Mercury, Fontana, Island) ενώ διατηρεί τα label της ΕΜΙ Capitol, Virgin και Harvest. Στην MINOS-EMI περνούν επίσης και τα ιστορικά label της κλασικής μουσικής Deutsche Grammophon και Decca καθώς και το σύνολο σχεδόν της παγκόσμιας τζαζ μουσικής σκηνής μέσω των label Verve, Blue Note και Concorde. Από πλευράς καλλιτεχνών παραμένουν στο δυναμικό της εταιρίας το σύνολο των ηχογραφήσεων των Beatles και καλλιτέχνες όπως οι Dire Straits, Queen, Eminem, Paul McCartney,U2, Metallica, Bon Jovi, Robbie Williams, Jennifer Lopez, Rolling Stones, Madonna, Rihanna, Lady Gaga, Justin Bieber, Andrea Bocelli αλλά και οι ιστορικοί κατάλογοι καλλιτεχνών όπως οι ΑΒΒΑ, ο Luciano Pavarotti, οι Scorpions, ο Sting, οι Eagles, o Bob Marley,Frank Sinatra, Andrew Lloyd Weber και δεκάδων άλλων. Η MINOS-EMI είναι ο μεγαλύτερος δισκογραφικός οργανισμός στην Ελλάδα. Προέκυψε το 1990 από την ενοποίηση των δύο μεγαλυτέρων δισκογραφικών εταιριών της ΑΕ ΜΙΝΩΣ ΜΑΤΣΑΣ & ΥΙΟΣ και της ΕΜΙ η οποία ήδη το 1969 είχε εξαγοράσει την δισκογραφική εταιρία «Αφοί Λαμπρόπουλοι » που λειτουργούσε προπολεμικά. Οι «πρόγονοι» όμως της ΜΙΝΟS-EMI ξεκίνησαν την δραστηριότητά τους πιο νωρίς από τις αρχές του περασμένου αιώνα. Ο Μίνως Μάτσας και οι εταιρείες ΟDEON και PARLOPHONE που διήθυνε, από το 1930-1935 ήταν εκείνοι που ξεκίνησαν να καταγράφουν και να δημιουργούν την ιστορία του λαϊκού τραγουδιού στην Ελλάδα ξεκινώντας από τον Μάρκο Βαμβακάρη, τον Βασίλη Τσιτσάνη, τον Γιάννη Παπαιωάννου και όλους τους μεγάλους που έγραψαν ιστορία. Η δεύτερη γενιά έρχεται με τον Μάκη Μάτσα, γιό του Μίνου, όταν το 1962 αναλαμβάνει την γενική διεύθυνση της εταιρίας, συγχωνεύει τις ODEON και PARLOPHONE σε μία και έτσι ιδρύεται η ΜΙΝΩΣ ΜΑΤΣΑΣ & ΥΙΟΣ ΑΕ η οποία μέχρι το 1990 κατορθώνει  να καταλάβει στο χώρο της δισκογραφίας την πρώτη θέση με το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς και δημιουργεί τους σημαντικότερους καταλόγους των συνθετών Μάνου Χατζιδάκι, Μίκη Θεοδωρακη, Γιάννη Μαρκόπουλου, Σταύρου Ξαρχάκου, Μάνου Λοίζου, Σταύρου Κουγιουμτζη, Άκη Πάνου, Μάριου Τόκα, Γιάννη Σπανού, Μίμη Πλέσσα και άλλων. Και ερμηνευτών όπως του Στέλιου Καζατζίδη, Γρηγόρη Μπιθικότση, Στράτου Διονυσίου και Νίκου Ξηλούρη. ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 27


επενδύσεις

Που έχει στραμένο το βλέμμα του το Κατάρ Πρώτη επένδυση που υλοποίησε το Κατάρ στην Ελλάδα ήταν αυτή στο Ιόνιο όπου και απέκτησε στο σύμπλεγμα των Εχινάδων το νησί Οξειά και γειτονικές νησίδες. 28 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

Π

ρο της μετουσίωσης του, παροιμιώδους πια και στην Ελλάδα, επενδυτικούενδιαφέροντος του Κατάρ σε πράξεις θέτουν οι επισπεύδουσες εξελίξεις στις τράπεζεςκαιτιςιδιωτικοποιήσεις το εμιράτο. Τοπλούσιοσευδρογονάνθρακες αραβικό κρατίδιο φέρεται να είναιμεταξύτωνιδιωτώνεπενδυτών που θα συμμετάσχουν στην επικείμενη αύξηση κεφαλαίου της Alpha Bank στης οποίας το μετοχικό κεφάλαιο διατηρεί συμμετοχή από το 2008.  Παράλληλα αναμένεται μετά


καιτιςτελευταίεςεπαφέςΑθήναςΝτόχα να καταθέσει και πρόταση για την έκταση του Ελληνικού. Το επεν- Το ενδιαφέρον δυτικό του ενδιαφέρον έχειόμωςήδημετουσιω- όλων είναι θεί σε πράξεις σε άλλες στραμμένο στις συναλλαγές με το ελληδεσμευτικές νικόδημόσιοκαιΈλληνες ιδιώτες ενώ φέρεται να προσφορές που εκτείνεται σίγουρα σε αναμένονται για πολύ περισσότερα deal. το Ελληνικό Συγκεκριμέναηπρώτη επένδυσηπουυλοποίησε το Κατάρ στην Ελλάδα ήταν αυτή στο Ιόνιο όπου και απέκτησε στο σύμπλεγμα των Εχινάδων το νησί Οξειά και γει-

τονικές νησίδες. Οι σχετικές πληροφορίες αναφερουν πως σχεδιάζεται μεγάλη επένδυση, σε συνδυασμό με τα γειτονικά νησιά, με την ανάπτυξη παραθεριστικού συγκροτήματος με πολυτελείς κατοικίες και μαρίνα υψηλών προδιαγραφών. Επιπλέον πρόσφατα συμφέροντα που συνδέονται με την βασιλικήοικογένειατουΚατάρκαι συγκεκριμένα του Εμίρη Χαμάντ μπιν Χαλίφα αλ-Θανί, του πρωθυπουργού Χαμάντ μπιν Γιασίμ αλ- Θανί και του πρίγκιπα Ταμίμ μπινΧαμάνταλ-Θανίσυνδέθηκαν με την εξαγορά ιστορικού ξενοδοχείου σε μεγάλο τουριστικό

νησί του Ιονίου. Όμωςταβλέμματαόλωνείναι στραμμένα στις δεσμευτικές προσφορές που αναμένονται αυτότοκαλοκαίριγιατηνέκταση του παλιού αεροδρομίου στο Ελληνικό. Υπενθυμίζεται ότι το Κατάρείχεαποσυρθείαπότιδιαδικασίαεπιθυμώνταςδιακρατική συμφωνία και όχι διαγωνισμό αλλά κατόπιν των πολλαπλών διμερώνσυναντήσεωνκορυφής μεταξύτωνοποίωνκαιεπίσκεψη του πρωθυπουργού στη Ντόχα στις αρχές του έτους τα επενδυτικές οχήματα του εμιράτου εκτιμάται ότι θα κατέβουν στον διαγωνισμό ίσως και σε από κοινού σχήμα με άλλη επιχείρηση ελληνικών συμφερόντων.  Ηατζέντατωνπιθανόνπεδίων συνεργασίαςδενολοκληρώνεται όμως εδώ. Σημειώνεται η πρόσφατη συνεδρίαση της Μικτής Επιτροπής ΣυνεργασίαςΕλλάδαςΚατάρυπό την προεδρία του υφυπουργού Ανάπτυξης,Ανταγωνιστικότητας Νότη Μηταράκη και του Διευθύνοντος Συμβούλου της Qatar Holding Ahmad Al-Sayed με την οποία ξεκίνησε ουσιαστικά η αναζήτηση στόχων για την ενεργοποίηση της συμφωνίας επενδύσεων της τάξης των 5 δισ. στην Ελλάδα.  Πρόκειταιγιατο«παγωμένο» μνημόνιο που είχε υπογραφεί το 2010 στη Νέα Υόρκη, μεταξύ του Εμίρη Αλ Θανί και του Γ. Παπανδρέου. Μνημόνιο που πάγωσε κατά τους καταριανούς εξαιτίας των κυβερνητικών χειρισμών τότε τόσο στην επένδυση στον Αστακό όσο και στην υπόθεση της Ελληνικός Χρυσός. Συγκεκριμένα στην Ντόχα αρνητικά λειτούργησε για την Ελλάδα η ματαίωση της συμφωνίας για συμμετοχή των Αράβων στα μεταλλεία χρυσού της Χαλκιδικής. Η συμφωνία, πουείχευπογραφείστοΜέγαρο Μαξίμου παρουσία του πρώην ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 29


επενδύσεις πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου καιτουεμίρηΑλΘανί,ωςγνωστόν δεν προχώρησε και τα μεταλλεία κατέληξαν τελικά στην καναδική Eldorado Gold. Έκτοτε πολύ νερό κύλισε στο αυλάκι και μετά από αλλεπάλληλες επαφές σε κάθε επίπεδο επιτεύχθηκεηεπαναπροσέγγιση των δύο πλευρών με κορωνίδα τηνεπίσκεψηΣαμαράστηνΝτοχα συνοδεία περισσότερων από 59 Ελλήνωνεπιχειρηματιώνεφοπλιστών και στελεχών ελληνικών επιχειρήσεων.  ΤοενδιαφέροντουΚατάρσύμφωναμεκύκλουςτουυπουργείου ανάπτυξηςπουσυμμετέχουνστις επαφέςεπικεντρώνεταιπέραντων ιδιωτικοποιήσεων στους τομείς του τουρισμού, των ακινήτων, της ενέργειας και των τροφίμων. Αυτόπροέκυψετησυνάντησητου διευθύνοντος συμβούλου της Qatar Holding Ahmad Al-Sayed με τον υφυπουργό ανάπτυξης Νότη Μηταράκη, τη διοίκηση του ΤΑΙΠΕΔ και Έλληνες επιχειρηματίες που έγινε προ ολίγων εβδομάδων.  Εκεί προέκυψε και η ενεργοποίηση του επενδυτικού ταμείου, όπως είχε συμφωνηθεί κατά την πρόσφατη επίσκεψη του πρωθυπουργού Αντ. Σαμαρά στη Ντόχα, τη συμμετοχή του σε ιδιωτικές επενδύσεις στους τομείς που προαναφέρθηκαν και τις ιδιωτικοποιήσεις. Η Qatar Holding αποφασίζει έτσι αυτές τις ημέρες το μοντέλο με το οποίο θα επενδύσει στην Ελλάδα, πέραν της συμμετοχής στο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων. Ο διευθύνων σύμβουλος της Qatar Holding έχει συναντηθεί άλλωστε πολλές φορές και με τον πρωθυπουργό. Όμως στο Μαξίμου υιοθετούν χαμηλούς τόνους ενθυμούμενοι την προϊστορία των πολυδιαφημισμένων επενδύσεων που δεν προχώρησαν επί κυβέρνησης Γιώργου Α Παπανδρέου. 30 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

O Eμίρης του Κατάρ με την συζυγό του

Τι κάνει διεθνώς το Κατάρ

  

ΣτηνευρύτερηπεριοχήτηςΜέσης Ανατολήςηβασιλικήοικογένειαέχει ανοιχτά υποστηρίξει τους αντικαθεστωτικούς της Λιβύης και τώρα αυτούς της Συρίας. Στην Αίγυπτο οι επενδύσεις του εμιράτου μέσω δανείων που έχει χορηγήσει υπολογίζεται ότι υπερβαίνουν τα 5 δισ. ευρώ. Το Κατάρ διεθνώς αγοράζει ιστορικά κτίρια, ποδοσφαιρικές ομάδες, τράπεζες και εμβληματικά εμπορικά σήματα. Μεταξύ αυτών η επένδυσηστηνBarclays,σταTiffany & Co και σε ακίνητα στο Shard του Λονδίνου και σε κτίρια των Ηλυσίων Πεδίων. ΣτηνΡωσίαηQatarHoldingsεξετάζει είσοδο στην δεύτερη μεγαλύτερη κρατική τράπεζα την VTB Bank και

τελευταίαέγινεγνωστόπωςθασυμμετάσχει σε private equity fund του Νικολά Σαρκοζί. Στις ΗΠΑ έχει δωρίσει100εκατομμύριαδολαριαγια την αποκατάσταση των πληγέντων από τον τυφώνα κατρίνα ενώ στο ποδόσφαιρο ετοιμάζει το Dream Football League, μια διοργάνωση, η οποία θα διεξάγεται ανά δύο χρόνια με τη συμμετοχή 24 ομάδων, με την αρχή να γίνεται από το 2015. Η πρωτοβουλία της έρχεται μετά την ανάληψη της διοργάνωσης του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2022 με το εμιράτο να επιδιώκει πρωταγωνιστικό ρόλο στο χώρο του ποδοσφαίρου. Παράλληλα η Qatar Airways προχώρησε προ ημερών σε μεγάλη χορηγία στην FCBarcelona.


Άλλες επενδύσεις του εμιράτου στην Ελλάδα ΤοΚατάρ,μεπληθυσμό1,7εκατομμύρια κατοίκους, θεωρείται η πλουσιότερη χώρα του κόσμου από το αμερικανικό περιοδικό Forbes, εξαιτίας των τεράστιων αποθεμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου. Το κρατικό επενδυτικό όχημα, η Qatar Investment Authority δηλώνει πως θα επενδύσει περί τα 130 δισ. δολάρια την επόμενη πενταετία το 50% εκ των οποίων στον τομέα της ενέργειας. Μεταξύ των στόχων του Κατάρ εδώ και μερικούς μήνες φέρονται να είναι μια σειρά διαφορετικών μεταξύ τους και λιγότερο γνωστών στο ευρύ κοινό επενδύσεων. Μία εξ’ αυτών είναι η συμμετοχή του εμιράτου στο αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος όπου η γερμανική Hochtief, που το διαχειρίζεται προσπαθεί να πωλήσει το ποσοστό της (40%) και το ελληνικό δημόσιο επιχειρεί να πωλήσει επίσης και αυτό το ποσοστό του (50%), με παράλληλη επέκταση της σύμβασης παραχώρησης. Σημειώνεται ότι η Qatar Holdings έχει αγοράσει το 9,1% της Hochtief στα τέλη του 2010 η οποία ελέγχεται σήμερα από τον ισπανικό

κατασκευαστικό όμιλο ACS. Ακόμα ενδιαφέρον έχει διατυπωθεί και για την υποθαλάσσια αποθήκη φυσικού αερίου στην Καβάλα αλλά και για σταθμούςαεριοποίησηςυγροποιημένου φυσικού αερίου, κλάδος στον οποίον πρωταγωνιστούνδιεθνώςοικαταριανοί όντας μια από τις μεγαλύτερες εξαγωγικές δυνάμεις στον κόσμο ( η 3η) . Και τιςεξαγωγέςαυτέςπραγματοποιούνμε δεξαμενόπλοια (LNG) τομέας που θα αναπτυχθεί ραγδαία και στην Ελλάδα ενόψει των εξελίξεων στην νοτιοανατολική μεσόγειο. Το ενδιαφέρον για τη συμμετοχή σε project σταθμού υγροποιημένου αερίου στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στην Καβάλα και την Αλεξανδρούπολη εκδηλώθηκε κατά την επίσκεψη Σαμαρά στη Ντόχα. Για να αποτελέσει η Ελλάδα κόμβο εισαγωγής αερίου στα ευρωπαϊκά δίκτυα απαιτούνται τέτοιες υποδομές όπως αποθήκευσης και υποδοχής υγροποιημένου φυσικού αερίου πέραν της Ρεβυθούσας. Στην Ελλάδα έχουν δρομολογηθεί τρία τέτοια project. Το πρώτο είναι η υποθαλάσσια γεωλογι-

κή κοιλότητα στο εξαντλημένο πεδίο της Νότιας Καβάλας. Το έργο μπορεί να τροφοδοτήσει με αέριο έως και 4 εκατ. κυβικά μέτρα ημερησίως ή αλλιώς το 40% των αναγκών της χώρας για περίοδο 90 ημερών. Η διαχείριση του κοιτάσματος της Ν. Καβάλας είναι παραχωρημένηστηνεταιρείαEnergean Oil & Gas αλλά λήγει το 2014 οπότε και γίνει νέος διαγωνισμός. Το δεύτερο project είναι της ΔΕΠΑ και αφορά στην εγκατάσταση πλωτού τερματικού αποθήκευσης και αεριοποίησης (Floating Storage & Regasification Unit) στον κόλπο της Καβάλας. Το τρίτο είναι του ομίλου Κοπελούζου συνομιλητής των καταριανών στην Αλεξανδρούπολη και αφορά επίσης πλωτό σταθμό στα νοτιοδυτικά του λιμανιού.Το Κατάρ έχει προ ενός και πλέον έτους εμφανιστεί και ως φαβορί για την εξαγορά των Ελληνικών Πετρελαίωντησυμμετοχήτουσταοποία θα πουλήσει το ελληνικό δημόσιο ενώ παραμένει αδιευκρίνιστη η πρόθεση του ομίλου Λάτση που ελέγχει σήμερα άνω του 40%.

ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 31


ναυτιλία

Πωλούν οι ελληνικες ακτοπλοϊκές για να επιπλεύσουν στην κρίση Η συγκυρία χαρακτηρίζεται από υψηλές τιμές καυσίμων, μειωμένη επιβατική κίνηση και πωλήσεις και αδυναμία εξεύρεσης χρηματοδοτήσεων.

Σ

ε αλλεπάλληλες πωλήσεις πλοίων προχωρούν οι ελληνικες ακτοπλοϊκέςεπιχειρήσεις προκειμένου να ανταπεξέλθουν στην δυσμενέστατησυγκυρίαγιατονκλάδοπου χαρακτηρίζεταιαπόυψηλέςτιμές καυσίμων, μειωμένη επιβατική κίνησηκαιπωλήσειςκαιαδυναμία εξεύρεσης χρηματοδοτήσεων. Έτσι είτε με πρωτοβουλία δική τους είτε με την παραίνεση των πιστωτριώντραπεζώνοιπωλήσεις πλοίων έχουν περιδεθεί υψηλά στην ατζέντα των διοικήσεων. Τελευταία κίνηση η συμφωνία της Attica Group με την Genting Group για την πώληση του πλοίου Superfast VI, έναντι συνολικού τιμήματος Ευρώ 54 εκατ. ευρώ. Kατά τη διάρκεια των 3 προηγούμενων ετών οι 5 κύριοι παίκτες (NEL, Attica, Minoan, ANEK και HellenicSeaways)είχανσωρεύσει ζημιές άνω των 500 εκατ. ευρώ

32 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

ενώ ο συνολικός δανεισμός τους υπολογίζεται ότι ξεπερνά το ένα δισ. ευρώ. Η ύφεση του κλάδου σε συνδυασμό με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ελληνικές τράπεζες να αναχρηματοδοτήσουν τα δάνεια των ελληνικών ναυτιλιακώνοδηγούν σεπωλήσεις πλοίωνγιαναμειωθούνταεπίπεδα χρέους. Το 2010 η Attica Group είχεπουλήσειτοSuperfastVστην Bretagne Angleterre Roscoff για  €81,5εκ. και η Minoan Lines το Pasifai Palas για €73,5εκ. ενώ από πέρυσι η ΝΕΛ έχει μπει σε παρόμοιαδιαδικασία.Οιπωλήσεις έχουν ξεκινήσει εδώ και  καιρό και μεταξύ αυτών και η εκποίηση δύο ταχυπλόων της Hellenic Seaways, των Highspeed 2 και Highspeed 3 έναντι 20 εκ. ευρώ στη μαροκινών συμφερόντων Comarit.  Η συνεχιζόμενη για μια τετραετία και πλέον κρίση έχει εξα-

ντλήσει οικονομικά την ελληνική ακτοπλοϊκή αγορά. «Η συνταγή επιβίωσης των εταιρειών ήταν θα έλεγε κάνεις υποδειγματική απ’ όλους τους μάνατζερ- διαχειριστές των μεγάλων εταιριών: εξορθολογισμός δρομολογίων, σταθερή μείωση ταχύτητας των πλοίωνκαιυποδειγματικήμείωση κόστους διαχείρισης». Αυτό αναφέρει ο Γιώργος Ξηραδάκης, πρόεδρος της XRTC Business Consultants που ειδικεύεται στις ναυτιλιακές χρηματοδοτήσεις. Παράλληλα με μεθοδικές κινήσεις οι εταιρείες διατήρησαν ομαλές τις σχέσεις τους με τους πληγέντεςαπότηνχρηματοπιστωτική κρίση χρηματοδότες τους, Έλληνες και ξένους, προσθέτει. Οι στόχοι ήταν και παραμένουν απλοί: Πρώτον να μπορέσουν να συνεχίσουν να καλύπτουν το θαλάσσιοδίκτυομεταφορώντης νησιωτικήςμαςχώρας.Δεύτερον


να αντιμετωπίσουν το δυσθεώρητο και δυσβάσταχτο κόστος καυσίμων. Τρίτον, να κερδίσουν χρόνο από τους πιστωτές τους και τέλος να αποδείξουν στην κοινή γνώμη ότι είναι εδώ να στηρίξουν την οικονομία τηςχώρας,υπογραμμίζει. Όλα αυτά λαμβάνουν Με μεθοδικές χώρα σε μια περίοδο που κινήσεις διατήρησαν η παγκόσμια αγορά των οχηματαγωγών (Ferry ομαλές τις σχέσεις boats) έχει, όπως επιση- τους με τους μαίνεται,καταρρεύσεισε πληγέντες από την σημείοπουδενυπάρχουν αγοραστές για πλοία με- χρηματοπιστωτική ταχειρισμένακαιβεβαίως κρίση χρηματοδότες αυτάπουέχουνμιαηλικία άνω των 10 ετών. Αυτό το γεγονός περιόρισε τους ελιγμούς των ελληνικών εταιριών της ακτοπλοΐας που δεν μπορούσαν να ανακεφαλαιοποιήσουν τις εταιρίες τους με επιτυχημένες πωλήσεις των πλοίων τους όπως αυτό συνέ-

βαινε στο διάστημα 2002-2007 προ παγκόσμιας κρίσης όπου πουλούσαν κάποια από τα πολλά και νέα πλοία και αντλούσαν σημαντικά κέρδη. Σύμφωνα με τον Γ Ξηραδάκη, η συνεχιζόμενη κρίση έχει σαν αποτέλεσμα την αναγκαιότητα εκποίησης μέρος τωνπεριουσιακώνστοιχείωντους με πρώτα και καλύτερα τα πιο σύγχρονα πλοία των αδυνάτων σε οικονομικά αποτελέσματα εταιριών. Στην ελληνική ακτοπλοΐα της τελευταίας 15ετιας εντοπίζονται τρεις φάσεις συρρίκνωσης του ακτοπλοϊκού στόλου, σύμφωνα με τα στοιχεία της XRTC.  Η πρώτη φάση, η αποτελεσματικότερη σε οικονομικά αποτελέσματα ήταν οι εκποιήσεις παλαιών πλοίων της περιόδου 2000-2007 τα οποία αντικαταστάθηκαν από τα υπερσύγχρονα πλοία που παραλήφθηκαν από της ελληνικές ακτοπλοϊκές μέσω νέων κατασκευών σε διάφορα ναυπηγεία του κόσμου και κοσμούσαν το Αιγαίο όλα αυτά τα χρόνια. Τότε πάνω από 60 πλοία παλαιότερηςτεχνολογίαςάφησαν το Αιγαίο και πήγαν σε χώρες λιγότερο αναπτυγμένες.  Στην δεύτερη φάση της περιόδου 2007-2010 σημειώθηκαν οι  αποχωρήσειςπλοίωνπου«έμειναν απόκαύσιμα»όπωςχαρακτηριστικά σχολιάζει ο Ξηραδάκης, λόγω του ανελέητου ανταγωνισμού που όπως αποδείχθηκε ο ίδιος ο ρυθμιστής είχε επιβάλλει με σκληρό τρόπο και οι μεγάλες εταιρείες τον ακολούθησαν αδικαιολόγητα. Έτσι συναντάμε «την κατάρρευση παραδοσιακών ονομάτων του χώρου όπως του Γεράσιμου Αγούδιμου ο οποίος δεν μπόρεσε ποτέ να εκσυγχρονίσει την διαχείριση της εταιρίας του αλλά και νέων σχετικά εταιριών που ποτέ δεν κατάλαβαν τι σημαίνει ιδιωτική ναυτιλιακή εκμετάλλευση πλοίων με γνώμονα την προσφορά

δημοσίου έργου». Εκείεντάσσεταικαιηεξαφάνισηαπότονχάρτητηςπτωχευμένης ΣΑΟΣ του Φώτη Μανούση αλλά και άλλων μικρότερων. «Έτσι συνολικά χάνονται και παροπλίζονται ή οδεύουν προς τα διαλυτήρια αλλά 20 και πλέον πλοία ενώ πλοία μικρών επενδυτικών σχημάτων αγκαλιάστηκαν από την στρατηγική ναυλώσεων της ΝΕΛ για να παραμείνουν για μικρο χρονικό διάστημα στο Αιγαίο αλλά όχι για πολύ αφού και η ίδια η ΝΕΛ έφτασε στα όρια χρεοκοπίας».  Και πλέον εισερχόμαστε στην τελευταία και τωρινή φάση όπου οι εταιρίες, όπως εκτιμαται, αναμένουν την ανάπτυξη κάποιων άλλων αγορών με σκοπό να πουλήσουν κάποια πλοία τους με γνώμονα κυρίως την αποφυγή συσσωρεμένων αρνητικών αποτελεσμάτων αλλά και την περαιτέρωμείωσητουδανεισμού τους από τις τράπεζες.  «Δυστυχώς οι σύγχρονοι Έλληνες ακτοοπλόοι απέτυχαν παταγωδώς να αναπτυχθούν σε γραμμέςεκτόςελληνικώνυδάτων όπωςέκανανοιπαλαιότεροι,όπως ο Παναγόπουλος ή ο  Στρίντζης και πλέον η έλλειψη διεθνούς υποβάθρου θα τους αναγκάσει να συνεχίσουν τις εκποιήσεις σύγχρονων πλοίων», σχολιάζει ο επικεφαλής της XRTC. Έτσι θα αυξηθεί όμως κατακόρυφα ο μέσοςόροςηλικίαςτουστόλουτα επόμεναέτηκαιθαολοκληρωθεί ο αφελληνισμός των γραμμών της Αδριατικής.  Ένα όχι τόσο απίθανο μέλλον είναι η επιστροφή της ελληνικής ακτοπλοΐας στις δεκαετίες του ‘80 και του ‘90 όταν οι Έλληνες αγόραζανπαλαιάιαπωνικάπλοία τα μετασκεύαζαν στην Ελλάδα και τα δρομολογούν στο Αιγαίο. Τώρα όμως μπορεί οι Ιάπωνες νααντικατασταθούναπόΚινέζους αφούοιτελευταίοιεπιδιώκουννα εκσυγχρονίσουν τον στόλο τους.

ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 33


επενδύσεις

Made in Greece ή global value chain Εκατοντάδες προϊόντα που φέρουν τη σήμανση «made in Greece» ή «made in China» φτιάχνονται με εξαρτήματα που έχουν κατασκευαστεί αλλού και συναρμολογούνται αλλού.

34 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

Ε

λληνικά προϊόντα που δεν είναι ελληνικά και κινεζικά που δεν είναι κινεζικά. Αυτή είναι η πραγματικότητατηςνέας παγκόσμιας οικονομίας ή «global value chain» και αυτό είναι το σκεπτικό που κρύβεται πίσω από την σπουδήδεκάδωνπολυεθνικώναλλά και αμιγώς ασιατικών επιχειρήσεων να«βάλουνπόδι»στηνΕυρώπημέσω Ελλάδας.Εκατοντάδεςπροϊόνταπου φέρουντησήμανση«madeinGreece» ή «made in China» φτιάχνονται με εξαρτήματαπουέχουνκατασκευαστεί αλλούκαισυναρμολογούνταιαλλού. Και ενώ τα πράγματα είναι πιο ξεκάθαρασεκατηγορίεςπουφέρουν τη σήμανση «assembled in the EU» δηλαδή «συναρμολογημένα στην ΕΕ» σε άλλες περιπτώσεις επικρατεί πλήρης σύγχυση. Το μυστικό για την στροφή αυτή της παγκόσμιας μεταποίησηςείναιταπεριορισμένακόστη μεταφοράς και ακόμη περισσότερο το ευνοϊκό δασμολογικό καθεστώς που απολαμβάνουν στη χώρα που συναρμολογούνται όπως όμως και η απενοχοποίησητουπροϊόντοςαπότην όποια αντίληψη έχει ο καταναλωτής για την ποιότητα που συνεπάγεται η χώρα προέλευσης.  Τόσο μεγάλο είναι το φαινόμενο που ο ευρωπαίος επίτροπος για τον ανταγωνισμόKarelDeGucht,ανακοίνωσε πρόσφατα πως αν μετρηθεί το διμερές εμπορικό ισοζύγιο ΕΕ-Κίνας με βάση το πού κατασκευάζονται τα επιμέρους εξαρτήματα κινεζικών προϊόντων και αντιστρόφως τότε το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ με την ασιατική οικονομία (που το 2011 διαμορφώθηκε στα 155,9 δισ. ευρώ) δολ. θα εμφανιζόταν μειωμένο κατά 36% ή 50 και δισ.  Η Ελλάδα έχει περιέλθει στο επίκεντρο όλης αυτής της τάσης καθώς κινεζικές επιχειρήσεις ή ξένες επιχειρήσεις που κατασκευάζουν προϊόντα στην Κίνα μπορούν να τα συναρμολογήσουν εδώ χωρίς να καταβάλουνδασμούςτόσουψηλούς ωσάν να τα εισήγαγαν και να τα εξάγουν σε άλλες ευρωπαϊκές και όχι


μόνονχώρεςωςmadeήassembledin the EU. Και όλα αυτά με τις ευλογίες των Βρυξελλών οι οποίες βλέπουν δικαιολογημένα ευκαιρίες στο διμερές εμπόριο. Επιπλέονόμωςτωνδασμολογικών πλεονεκτημάτων που απολαμβάνουν με αυτόν τον τρόπο οι κινεζικές εταιρείες (ανεξαρτήτως το εάν το μετοχικό τους κεφάλαιο ελέγχεται από υπηκόους της χώρας ή διεθνείς επενδυτές) αποκτούν και λύση για το πρόβλημα του εμπορικού σήματος. Με την εικόνα του κινεζικού προϊόντας στην αντίληψη του ευρωπαϊκού καταναλωτικούκοινούναεμπεριέχει μομφές για την ποιότητα ή ακόμα και για την ασφάλεια το Πεκίνο αναζητά εδώ και χρόνια διέξοδο όπως με τον παραπάνω τρόπο ή ακόμα και την εξαγορά δυτικών brands . Η περίπτωση της εξαγοράς της μονάδας των Η/Υ της IBM από τη Lenovo είναι χαρακτηριστική.  Σεαυτότοπλαίσιοεντάσσονταικαι οι πληροφορίες που θέλουν μεγαλες κινεζικές εταιρείες να αναζητούν βιομηχανικές εκτάσεις στο Θριάσιο και στην ευρύτερη περιφέρεια της δυτικής Αττικής. Η λειτουργία του σταθμούεμπορευματοκιβωτίωνστον ΠειραιάαπότηνCoscoκαιηπρόσφατη σιδηροδρομική του διασύνδεση με το εθνικό και κατ’ επέκταση τα ευρωπαϊκά ανοίγει διάπλατα αυτόν τον δρόμο που ήδη κάποιοι ακολουθούν σε μικρότερη κλίμακα. Οι ίδιεςπληροφορίεςθέλουννα δρομολογείται ένα μοντέλο μεταποίησης το οποίο θα προβλέπει την εισαγωγή Κινεζικές εξαρτημάτων ή μερικώς συ- επιχειρήσεις ναρμολογημένωνπροϊόντων μπορούν να από την Κίνα και αλλού, την συναρμολόγηση τους σε συναρμολογούν τελικό προϊόν στην Ελλάδα στην Ελλάδα χωρίς και την εξαγωγή τους στις να καταβάλουν ευρωπαϊκές αγορές με την σχετικήσήμανσηassembled υψηλούς δασμούς ή made in the EU.  Τρανό παράδειγμα αυτή της στρατηγικής αποτελεί το εργοστάσιο συναρμολόγησης κινεζικών αυτοκινήτων στην βόρεια

Βουλγαρία που ανοιξε πριν από δύο αξίας των εισαγομένων αγαθών σε χρόνια η κινεζική Great Wall Motor. ετήσια βάση παραδίδεται σε άλλες Τα αυτοκίνητα εισάγονται σε καμένα χώρες της Ε.Ε. ή τρίτες χώρες. Η λογική της παγκόσμιας αλυκαι ημι-συναρμολογημένα τμήματα και ολοκληρώνονται στη γραμμή σίδας προστιθέμενης αξίας (global παραγωγής της γείτονος. Φέρουν value chain) έχει κυριαρχήσει στην δε περήφανα την σήμανση «Made παγκοσμιοποιημένηοικονομία.Είναι in Lovech» από το τοπωνύμιο της χαρακτηριστικό το παράδειγμα του ευρωπαίουεπιτρόπουKarelDeGucht βουλγαρικής αυτής περιοχής. για τα κινητά τηλέφω Τοεπιχειρησιακό να Nokia. Σύμφωνα αυτόπλάνοδενείναι με τα στοιχεία του το μόνο κινεζικό. Και Στο παιχνίδι 54% των εξαρτημάινδικές επιχειρήσεις θέλουν να των τους είναι κατατεχνολογίας και όχι μπουν και ινδικές σκευασμένο εκτός μόνον φέρονται επιχειρήσεις, και Κίνας, κυρίως στην να εξετάζουν αυτό Ευρώπη , και όμως το ενδεχόμενο και έτσι εξηγείται στις συσκευές αναέτσι εξηγείται και το ενδιαφέρον γράφεται made in το ενδιαφέρον που για τα λιμάνια China. εκδηλώθηκε από  Άλλοπαράδειγμα την Ινδία για τις πα- Θεσσαλονίκης που δίνουν οι ειδικοί ραχωρήσειςλιμένων, και Βόλου του διεθνούς εμποΘεσσαλονίκης και ρίου είναι τα i phone Βόλουσυγκεκριμένα.  Σημειώνεται ότι προ ολίγων της αμερικανικής apple μεγάλο μέημερών κατατέθηκε στο ελληνικό ρος των εξαρτημάτων των οποίων κοινοβούλιο τροπολογία με την είναι κατασκευασμένα στις ΗΠΑ, οποία παρέχονται διευκολύνσεις την Ιαπωνία και την Νότιο Κορέα και στιςξένεςεπιχειρήσειςπουεισάγουν την Ταιβάν.  Εξάλλου και η HP που πρόσφαεμπορεύματα στην Ελλάδα με στόχο την επανεξαγωγή τους σε άλλες χώ- τα υπέγραψε την συμφωνία με την ρες- μέλη της Ε.Ε. και τρίτες χώρες. Cosco και την Τραινοσε θα εισάγει Προβλέπεταισυγκεκριμέναότι«κατά εξαρτήματα που θα τα συναρμοτην εισαγωγή, μη υποκείμενων σε λογεί σε μονάδα της στην κεντρική ειδικό φόρο κατανάλωσης αγαθών, Ευρώπη. Αυτό είναι το business plan ο φόρος προστιθέμενης αξίας που που κάνει ακόμα πιο ελκυστικό τον βεβαιώνεται επί του οικείου τελωνει- Πειραιά και την Ελλάδα εν γένει στις ακούπαραστατικούδενεισπράττεται ξένες επιχειρήσεις.  Την πραγματικότητα αυτή εκμεαπό την αρμόδια τελωνειακή αρχή εισαγωγής, υπό την προϋπόθεση ότι ταλλεύονται όμως πολλοί επιτήδειοι αναγράφεταιστηνπεριοδικήδήλωση ανα τον πλανήτη και, βέβαια, την Ελλάδα. ΦΠΑ του εισαγωγέα». Πληροφορίες επισημαίνουν ότι  Οι προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται είναι ο εισαγωγέας να υπάρχουνπροϊόντασεελληνικάράφια είναιμηεγκατεστημένοστηχώραμας που φέρουν την ένδειξη ελληνικό υποκείμενο στον φόρο πρόσωπο, η προϊόν να έχουν εξ ολοκλήρου καστατιστική αξία των εισαγωγών να τασκευαστεί στο εξωτερικό με πολύ ανέρχεται σε ετήσια βάση σε του- χαμηλά στάνταρντ ή και απουσία λάχιστον 300 εκατ. ευρώ και κατά οιασδήποτε πιστοποίησης και να τα πέντε πρώτα χρόνια ένταξης στο εκμεταλλεύεται έτσι την ευνοϊκή καθεστώς αναστολής του ΦΠΑ κατά νομοθεσία πραγματοποιώντας την εισαγωγή, το ποσό αυτό προσδι- μόνο κάποιες τελικές διαδικασίες ορίζεται σε 120 εκατ. ευρώ ετησίως -συχνά όπως μόνον η συσκευασίακαι, τέλος, ποσοστό άνω του 90% της στην Ελλάδα.  ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 35


επενδύσεις

Η αγροτική γη στο στόχαστρο των ξένων κεφαλαίων Αναζητούνται μεγαλες εκτάσεις και στην ελληνική επικράτεια ενώ κλιμακώνεται η διεθνής επενδυτική στροφή στην γεωργία

36 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013


Η τάση εντάσσεται και στα πλαίσια μιας ευρύτερης διεθνούς επενδυτικής τάσης σε αγροτικές γαίες.

Σ

ε αναζήτηση μεγάλων καιεμπορίααγροτικώνμηχανημάτων αγροτικών εκτάσεων και ιδιώτες επενδυτές, σαρώνουν στην ελληνική επικρά- αναδυόμενεςαγορέςκαιαγορέςτςη τεια κατάλληλων για ευρωπαϊκής περιφέρειας αναμοργεωργικέςεκμεταλλεύ- φώνοντας το χάρτη της αγροτικής σεις μεγάλης κλίμακας βρίσκονται παραγωγής και ιδιοκτησίας του ξένοι αλλά και έλληνες επενδυτές πλανήτη. Οι αποδόσεις των επενδύσεων σε μια εξέλιξη που δεν συνδέεται μόνον με την απαξίωση του ελλη- αυτών ανέρχονται σε έως και 30% νικού real estate αλλά εντάσσεται απότηνεκμετάλλευσήτουςχωρίςνα και στα πλαίσια μιας ευρύτερης συμπεριλαμβάνονται οι υπεραξίες διεθνούς επενδυτικής τάσης σε της γης που δημιουργούνται και η προοπτικά αυξανόμενη ζήτηση για αγροτικές γαίες.  Με όπλο την τεχνολογία και αγροτικάπροϊόντατόσογιατρόφιμα συγκεκριμένα τις πρακτικές της όσο και από τους νομοθετημένους στόχους για αύξηση Γεωργίας Ακριβείας της χρήσης των βιοή αλλιώς precision καυσίμων που μποfarming ή και Υπεραξίες ρούνναπολλαπλασιprecision agriculture  Οι αποδόσεις άσουν την απόδοση οιοποίεςεπιτρέπουν των επενδύσεων ιδίων κεφαλαίων, την μεγιστοποίηση αυτών ανέρχονται σχολιάζει Έλληνας της παραγωγής και σε έως και επιχειρηματίας που την μείωση του κό30% από την αναζητάκατάλληλες στους της οι επενδυεκμετάλλευσή γεωργικές εκτάσεις τές αναζητούν στην σ συνεργασία με ξέΕλλάδα ενιαίες εκτάνους επενδυτές. σεις της τάξης των  Τα στοιχεία για την επενδυτική 500 στρεμμάτων τουλάχιστον με σκοπό την ανάπτυξη της καλλιέρ- αυτήτάσηπαγκοσμίωςείναισυγκλογειας κυρίως ελαιόδεντρων από νιστικά. Η αγροτική γη σύμφωνα με ποικιλίες που μπορούν να δώσουν την Macquarie Agricultural Funds καρπό από πολύ μικρή ηλικία αλλά Management αποτελεί μια παγκόσμια αγορά αξίας 8,4 τρισεκατομκαι αμπελοκαλλιεργειών.  Ο συνήθης κατακερματισμός μυρίων δολαρίων. Τα τελευταία όμως της ελληνικής αγροτικής λίγα χρόνια   θεσμικοί επενδυτές ιδιοκτησίας οδηγεί σε μεγαλες έχουν τοποθετήσει περί τα 30 με καθυστερήσεις στην εξεύρεση 40 δισ. δολ. στην εξαγορά τέτοιων εκτάσεων με τα κατάλληλα χαρα- εκτάσεωνκαιηδραστηριότητάτους κτηριστικά.Όμωςάνθρωποιπουείναι αυτήκλιμακώνεταικαθώςαλλάζουν σε θεση να γνωρίζουν τις εξελίξεις οι δομές της παγκόσμιας ιδιοκτησημειώνουν ότι η νέα εποχή για σίας γης. Το μεγάλο επισιτιστικό την αγροτική οικονομία έχει ήδη πρόβλημα που τροφοδοτείται και ανατείλει και μεγάλα συμφέροντα από το δημογραφικό προφίλ των πουπεριλαμβάνουναπόhedgefund αναδυόμενων αγορών της υδρογείκαι κρατικά επενδυτικά οχήματα ου αλλά και τα βιοκαύσιμα  έχουν έως  πολυεθνικές κολοσσούς που οδηγήσει τις τιμές των σιτηρών και δραστηριοποιούνταιστηνπαραγωγή άλλων τροφίμων πρωτογενούς παΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 37


επενδύσεις ραγωγήςσειστορικάυψηλάεπίπεδα δημιουργώντας εύφορο έδαφος για υψηλές αποδόσεις Sovereign funds, ασφαλιστικά ταμεία, πλούσιοι ιδιώτες, private equities και κυβερνήσεις ανταγωνίζονται για να ελέγξουν τις διατροφικές πήγες του αύριο, σημειώνει επιχειρηματίας με συμφέροντα στην αγροτική παραγωγή.  Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Deutsche Bank για τις αγροτικές γαίες από το 2000, στη γεωργία καταγράφονται συναλλαγές επενδυτών που υπερβαίνουν τα 830 εκατομμύρια στρέμματα γης στις αναπτυσσόμενες χώρες . Πρόκειται για το 1,7% της γεωργικής έκτασης του πλανήτη, επισημαίνει η γερμανική τράπεζα προσθέτοντας πως οι περισσότεροι από τους ενδιαφερομένους επενδυτές κοιτούν κυρίως φτωχές χώρες με προβληματική αλλά ελεγχόμενη διακυβέρνηση, υψηλή απόδοση και καλή προσβασιμότητα. Τα δύο τρίτα της γεωργικής γης που είναι στο στόχαστρο των αγορών βρίσκονται στην Αφρική, κυρίως στην υποσαχάρια Αφρική ενώ μεγάλο είναι και το ποσοστό πουκαλύπτειηΒραζιλία.Οιεπενδυτές αυτοί συχνά αντιπροσωπεύουν δημόσια, κρατικά συμφέροντα και προέρχονται από τις αναδυόμενες χώρες, ιδιαίτερα την Κίνα, την Ινδία, τη Βραζιλία και τη Μαλαισία. Όμως γερμανικά, αμερικανικά και άλλα funds συμμετέχουν επίσης και συχνά μεσολαβούν μεταξύ πωλητών και αγοραστών και καρπώνονται σημαντικές υπεραξίες. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι ιδιώτες επενδυτές είναι κυρίως από την Αμερική και την Ευρώπη και από χώρες του Περσικού Κόλπου.  Σύμφωνα με την Deutsche Bank (ηοποίαόπωςκαιπολλέςάλλεςεπενδυτικές τράπεζες έχει περιλάβει τις επενδύσεις σε αγροτικές εκτάσεις στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο που προτείνει στους υψηλότατου εισοδηματικού επιπέδου πελάτες της)   38 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

μεγάλοι αγοραστές παγκοσμίως είναιτοαμερικανικόσυνταξιοδοτικό ταμείοTIAA-CREFRetirementEquity Fund που έχει αγοράσει 4,2 εκατ. στρέμματαέναντι1,24δις.δολστην Βραζιλία, η γερμανική αγροτική επενδυτικήεταιρείαAcazisπουέχει αποκτήσει2εκατομμύριαστρέμματα στην ίδια χώρα και 560 χιλιάδες στρέμματαέναντι77εκατομμυρίων δολ στην Αιθιοπία, το κρατικό Abu DhabiFundforDevelopmentμε300 χιλιάδες στρέμματα στο Σουδάν και η σαουδαραβική Al Amoudi σε περισσότερες από μια χώρες. Άλλοι παίκτες που σαρώνουν τον πλανήτη για ευκαιρίες είναι οι Brookfield Asset Management, Louis Dreyfus, Mitsui, Hyundai, Black River Asset Management και Sollus Capital. Δεκάδες ακόμα επιχειρήσεις και funds έχουν ανοί-

ξει το εύρος των δραστηριοτήτων τους προς αυτή την κατεύθυνση. Οι μεγάλου μεγέθους αυτές συναλλαγές σκιάζουν όμως τις πολλές περισSovereign funds, σότερες μικρότερες ασφαλιστικά επενδυτικές κινήσεις που λαμβάνουν χώρα ταμεία, πλούσιοι εντόςΕυρώπηςκαιπεριιδιώτες, private λαμβάνουνκαιεκτάσεις equities και στην Ελλάδα και άλλες κυβερνήσεις χώρες με αγροτική δυανταγωνίζονται για ναμικότητα όπως η Ισπανία, η Ουκρανία να ελέγξουν τις και η Ρωσία. διατροφικές πήγες Με βάση στοιχεία του ανεξάρτητου οργανισμού Land Matrix ο ρυθμόςεξαγορώνγηςκλιμακώθηκε έντονα το μετα 2009, κυρίως ως αποτέλεσμα της κρίσης τροφίμων του 2007-2008.           


Τι είναι η Γεωργία Ακριβείας και τα ελληνικά business plan

Τα business plan που αφορούν την Ελλάδα βασίζονται στην λεγόμενη Γεωργία Ακριβείας η οποία με τη βοήθεια της τεχνολογίας βελτιστοποιεί την αγροτική παραγωγή. Με δεδομένο το εξαιρετικό κλίμα για πολλές καλλιέργειες της ελληνικής γης και την πολύ μικρή συνεισφορά πλέον του αγροτικού τομέα στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν, εκτιμάται ότι οι προοπτικές ανάπτυξης της παραγωγής και των εξαγωγών έιναι σημαντικότατες ενώ οι τιμές κτήσης ή εκμίσθωσης της γης αρκετά ελκυστικές ώστε να δικαιολογούν το κόστος της αρχικής επένδυσης που απαιτείται. Σημειώνεται ότι η Γεωργία Ακριβείας προαπαιτεί τεχνολογικό εξοπλισμό σημαντικά ακριβότερο από τον συμβατικό αφού χρησιμοποιεί δίκτυα αισθητήρων και συστήματα geoimaging και global positioning ώστε να καθορίσει επακριβώς τις ιδανικές παραμέτρους για την ανάπτυξη της κάθε καλλιέργειας.  Η Γεωργία Ακριβείας είναι μέθοδος γεωργικής διαχείρισης, η οποία έρχεται να αντιμετωπίσει την παραγνωρισμένη «παραλλακτικότητα», δηλαδή τις πολλές διαφορές που έχει το κάθε σημείο ενός αγροτεμαχίου, με στόχο να αυξήσει την παραγωγή, να μειώσει   το κόστος της, και να περιορίσει τις επιπτώσεις των εισροών στο περιβάλλον όπως για παράδειγμα από την υπερβολική άρδευση. Η τεχνική της Γεωργίας Ακριβείας βασίζεται στα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών , τη Γεωργική Μηχανική, τις Μετρήσεις στο Πεδίο, τα Συστήματα Εντοπισμού Θέσης (GPS) και την Τηλεπισκόπηση.

Επενδύσεις 83 δισ. ετησίως απαιτούνται για να καλυφτεί η αυξανόμενη ζήτηση για τρόφιμα

Ο

ι επενδύσεις που απαιτούνται στις αναπτυσσόμενες χώρες για την ανάπτυξη της γεωργικής παραγωγήςέωςτο2050σεεπίπεδα που να ανταποκρίνονται στην προβλεπόμενη ζήτηση υπολογίζονται σε 83 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.Ταποσάαυτάαντιστοιχούν σε ανάγκη αύξησης κατά περίπου 50% σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα των επενδύσεων. Υπάρχουναυξανόμενεςενδείξεις ότι επιχειρηματικά μοντέλα συνεργασίας μεταξύ μικρών αγροτών και επενδυτών (συμβάσεις καλλιέργειας) μπορεί να είναι αμοιβαία επωφελή, να ενισχύσουν την παραγωγικότητα της γεωργίας και να αυξήσουν το βιοτικό επίπεδο των αγροτικών πληθυσμών αναφέρει η Deutsche Bank. Υπάρχουν όμως και μεγάλα ρίσκα που συνοδεύουν τις επενδύσεις αυτές. Οι κύριες προκλήσεις είναι ο σεβασμός των οικονομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων των τοπικών πληθυσμών, η διατήρηση της περιβαλλοντικής αειφορίαςκαιηαποτροπήτηςμονόπλευρης ανάπτυξης της γεωργίας. Οιεπενδυτέςσυχνάανταγωνίζονται

για γη με τις τοπικές αγροτικές κοινότητες. Το θέμα αγγίζει ασφαλώς και σημαντικά ζητήματα που σχετίζονται με την ελκυστικότητα της ελληνικής γης.  «Οι επενδύσεις σε γεωργικές εκτάσειςμπορείναείναιμιαwin-winwinστρατηγικήμόνοανμετριαστούν οι κίνδυνοι αυτοί και εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη συναίνεση και στήριξη του τοπικού πληθυσμού» τονίζει η Deutsche. Εκτός από τα οφέλη για τους επενδυτές και τις χώρες-στόχους, οι επενδύσεις σε γεωργικές εκτάσεις μπορεί να αποφέρει οφέλη και για τις τοπικές κοινότητεςαυξάνονταςπαράλληλα τηνπαγκόσμιαγεωργικήπαραγωγή. Όσον αφορά την προέλευση των κεφαλαίων σημειώνεται πως οι κύριες πηγές κονδυλίων για γεωργικές εκτάσεις πέραν των κερδοσκοπικών κεφαλαίων περιλαμβάνουν εύπορες οικογένειες που παραδοσιακά διακρατούν αυξημένη ρευστότητα, γραφεία διαχείρισης πλούτου μεγάλων οικογενειών και κληροδοτήματα μεταξύτωνοποίωνκαιπολιτιστικάή θρησκευτικάιδρύματα.ΗDeutsche ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 39


επενδύσεις

ώτεςεπενδυτέςγιατέσσεριςκύριους Bank διακρίνει μια αξιοσημείωτα λόγους: Πρώτον εμπεριέχουν πολύ μεγάλη στροφή συνταξιοδοτικών καλέςπροοπτικέςγιατηνπαραγωγή ταμείων και hedge funds σε αυεισοδήματος - με αποδόσεις από τή την κατηγορία περιουσιακών την παραγωγικότητα της γεωργίστοιχείων. ας – επειδή σε μακροπρόθεσμη Τα δεδομένα της Land Matrix βάση η ανισορροπία προσφοράς προσδιορίζουν τέσσερα είδη και ζήτησης για γεωργικά προϊόεπενδυτών: ιδιωτικές επιχειρήντα αναμένεται να σεις, κρατικές ή δηοδηγήσει σε πεμόσιες επιχειρήσεις, ρεταίρω ενίσχυεπενδυτικάκεφάλαια Η Deutsche ση των τιμών. Οι καισυμπράξειςδημό- Bank διακρίνει ποικίλσιου-ιδιωτικούτομέα. μια αξιοσημείωτα αποδόσεις λουν ανάλογα με Οι περισσότεροι από την περιοχή και το τους επενδυτές είναι μεγάλη στροφή είδος της γης, και ιδιωτικές εταιρείες συνταξιοδοτικών ξεκινούν από το (έχουν σε εξέλιξη ταμείων και 10% για αρχικές 442μεγάλαέργα),και επενδύσεις στην έπονταικρατικέςήκαι hedge funds Αφρική και ανέρδημόσιεςεπιχειρήσεις στις γεωργικές χονται πάνω από (με172έργα),ταεπεν- εκτάσεις 20% ή ακόμη και δυτικά κεφάλαια (με 30% στη Βραζιλία. 32 έργα) και τα ΣΔΙΤ Δεύτερος λόγος έιναι η άνοδος (12 έργα). των τιμών των γεωργικών γαιών. Η Οι επενδύσεις στον τομέα της αξίατηςγεωργικήςγηςμπορείνααυγεωργίαςείναιελκυστικέςστουςιδι40 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

ξηθείωςαποτέλεσματηςσπανιότητάςτηςκαιτηςαυξανόμενηςζήτησης για τα βασικά γεωργικά προϊόντα. Τρίτος λόγος είναι η δυνατότητα που παρέχεται για διαφοροποίηση του επενδυτικού χαρτοφυλακίου. Ο πολύ χαμηλός συσχετισμός των αποδόσεων με τις παραδοσιακές κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων, όπως οι μετοχές και οι αγορές ομολόγων συχνά αναφέρεται ως ένα ελκυστικό χαρακτηριστικό της επένδυσης σε γεωργική γη. Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι το ατού έιναι ότι καλλιεργείται στη γη διότι η γη αυτή καθ’ αυτή είναι συχνά ιδιαίτερα δύσκολο να ρευστοποιηθεί σε σύγκριση με τα ομόλογα ή τις μετοχές. Ο τέταρτος λόγος είναι η προστασία που παρέχει έναντι του πληθωρισμού. Οι αποδόσεις από γεωργικήγηωςεπίτοπλείστονείναι ασυσχέτιστες με τον πληθωρισμό στις ανεπτυγμένες οικονομίες και τυπικά υψηλότερες από αυτόν.


Επεσαν εξω γκουρού και καταστροφολόγοι για την ελλάδα και τις αγορές Κόλαφος για την ευθυκρισία και την διορατικότητα της πλειοψηφείας των ταγών των αγορών αποδείχθηκε το 2012.

Α

πότηνπρόβλεψητουδισεκατομμυριούχουhedge fund manager John Paulson για κατάρρευση της ευρωζώνης έως την εκτίμηση της Morgan Stanley για πτώση της Wall Street πολλά λεφτά χάθηκαν για όσους τοποθετήθηκαν με βάση τα κελεύσματα αυτά. Ακόμα δε περισσότερα ποσά χάθηκαν σε όσους πόνταραν μαζικά στην έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη και την επακόλουθη από αυτή κατάρρευση του ευρώ που δεν έγινε ποτέ. Αντιθέτως επενδυτές που άκουσαν τοκαλοκαίριτηνεκτίμησητηςGoldman Sachs για υπεραξίες στα ελληνικά ομόλογα ή της Alpha Finance που μίλησε για ράλι στο ελληνικό χρηματιστήριο είδανσημαντικέςαποδόσειςσταχαρτοφυλάκιά τους. Οι ζημίες που εγγράψαν μεγάλα ξένα επενδυτικά κεφάλαια και διακεκριμένοι παράγοντες των αγορών που στοιχημάτισαν το 2012 σε πτώση του ευρώ προσμετρώνται σε δισεκατομμύρια ευρώ.  Οιμεγάλεςαπώλειεςπουκατέγραψε το fund Advantage Plus του δισεκατομμυριούχου επενδυτή John Paulson εξαιτίας των θέσεων που ανοιξε ποντάροντας κατά του κοινού νομίσματος δεν έιναι η μόνη περίπτωση καθώς ηχηρά ονόματα της διεθνούς επενδυτικής κοινότητα όπως ο λόρδος Jacob Rothschild και ο George Soros αλλά και exchange traded funds ή ETF που δημιουργήθηκαν το καλοκαίρι για να καρπωθούν την ζήτηση για προϊόντα που στοιχημάτιζαν ότι η ευρωζώνη θα διαλυθεί βλέπουν τις τοποθετήσεις τους να απαξιώνονται. Η κίνηση της ισοτιμίας του ευρώ από το χαμηλό των 1,2043 της 23ης Ιουλίου προς τα τρέχοντα επίπεδα του 1,30 ήταν ανάστροφη των προσδοκιών όσων σόρταραν το κοινό νόμισμα.  Οι απώλειες όμως δεν γραφτήκαν μόνον εξαιτίας της ελληνικής υπόθεσης αυτής καθ’ αυτής. Όμως η αποτροπή ενός ελληνικού ατυχήματος βελτίωσε το προφίλ ρίσκου των αγορών επηρεάζοντας έτσι επι το θετικότερο το κλίμα. Η Morgan Stanley προέβλεψε έτσι λανθασμένα πως ο Standard & Poor’s 500 θα υποχωρούσε 7% ενώ η Credit Suisse Group AG ανέμενε υψηλή και αυξανόμενη διακυμανσιμότητα που δεν ήλθε. Την ίδια ώρα ο επικεφαλής της  Goldman Sachs Group Inc. Lloyd C. Blankfein αποδείχθηκε σωστός όταν επεσήμανε ότι οι αγορές προεξοφλούσαν στις αρχές του 2012 πολύ δυσμενή σενάρια.  Βασική αιτία των αποτυχημένων προβλέψεων η κακή εκτίμηση

για την αποφασιστικότητα των κυβερνήσεων και των κεντρικών τραπεζών να στηρίξουν την παγκόσμια οικονομία και τις ομολογιακές αγορές. Έτσι ο S&P 500 στη Wall ενισχύθηκε κατά 16% ένα συνυπολογισθούν τα διανεμηθέντα μερίσματα και ο δείκτης διακυμανσιμότητας Chicago Board Options Exchange Volatility Index που αποτυπώνει τα δυσοίωνα στοιχήματα υποχώρησε κατά 23%. Οι κάτοχοι ελληνικού χρέους ενέγραψαν αποδόσεις της τάξης του 78% και αμερικανικού 2,2% παρά το ότι ο Warren Buffett είχε προειδοποιήσει για κινδύνους και στις ομολογιακές αγορές των μεγάλων οικονομιών Η κεφαλαιοποίηση των διεθνών χρηματιστηρίων αυξήθηκε κατά 6,5 τρισ. δολ .το 2012 σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg και του δείκτη MSCI AllCountryWorldIndexοοποίοςενισχύθηκε κατά17%.ΟδείκτηςτηςBankofAmerica Merrill Lynch που παρακολουθεί τις κρατικές ομολογιακές αγορές Global Broad Market Sovereign Plus Index ενισχύθηκε κατά 4,5%.  Οι διαχειριστές κεφαλαίων που αναζήτησαν αποδόσεις υψηλότερες των αγορών αστόχησαν καθώς ο δείκτης του Bloomberg, Global Aggregate Hedge Fund Index, που παρακολουθεί τη μέση απόδοση της βιομηχανία των hedge fund που διαχειρίζεται πλέον περισσότερα από 2,1 τρισ. δολ ενισχύθηκε μόλις κατά 1,6% στη χρήση του 2012.  Υποαποδόσεις όμως έγραψαν και τα παραδοσιακά αμοιβαία κεφάλαια με το 65% των κεφαλαίων που παρακολουθούν τον δείκτη βαρόμετρο της Wall, S&P 500 να υπολείπονται αυτού σε κέρδη. H ανατροπή της αβεβαιότητας αναφορικά με το ευρωπαϊκό μέλλον της Ελλάδας μετά τις εκλογές του Ιουνίου -που έδωσαν την τρικομματική κυβέρνηση- αποτέλεσε καταλυτή βελτίωσης του επενδυτικού κλίματος και αιτία αστοχίας πολλών απαισιόδοξων στοιχημάτων.  Μεταξύ των ιδιαίτερα προβεβλημένων διεθνώς επενδυτών που πόνταραν μεγάλα ποσά σε βάρος του ευρώ και έχασαν είναι και ο λόρδος Jacob Rothschild και το επενδυτικό του όχημα RIT Capital Partners. Ο Jacob Rothschild φέρεται να τοποθέτησε συνολικά εντός του 2012 περί τα 200 εκατομμύρια δολάρια σε προϊόντα που θα απέφεραν κέρδη σε περίπτωση πτώσης του ευρώ. Άνοιξε τις θέσεις αυτές τον Ιανουάριο και τις υπερδιπλασίασε τον Ιούλιο. Από τις 23 Ιουλίου και μετά όμως η ισοτιμία ευρώ δολαρίου είναι ανοδική. ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 41


επενδύσεις ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ

Στρώνει χαλί για την είσοδό του στη Wall και τον Αστέρα Βρίσκεται σε συζητήσεις με μεγάλους ξένους οίκους που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως ανάδοχοι για την εισαγωγή της Dynagas Ltd στη Wall Street.

Ο

συνήθως ακριβοθώρητος Γιώργος Προκοπίουεξέρχεται μεγαλειωδώςαπότην αφάνεια στην οποία είχε επι δεκαετίες επιλέξει να παραμείνει και περνά δυναμικά στο προσκήνιο συζητώντας αφενός την εισαγωγή στη Wall του σκέλους της μεγαλύτερης ανεξάρτητης ναυτιλιακής δεξαμενοπλοίων στον κόσμο τοοποίοασχολείταιμετημεταφορά υγροποιημένουφυσικούαέριουόσο και διεκδικώντας το ξενοδοχειακό συγκρότημα ορόσημο της Ελλάδας, τον Αστέρα Βουλιαγμένης Ο χαρακτηρισμός που τους αποδίδεται συχνά, ως του μεγαλύτερου εν Ελλάδι Έλληνα εφοπλιστή (διότι ανάλογα μεγέθη κατά τι όμως μεγαλύτερα διαθέτουν και ο Γιάννης Αγγελικούσηςκαι,οψίμως,οΓιώργος Οικονόμου που έχουν πρακτικά επιλέξει να λειτουργούν ή να εμφανίζονται να λειτουργούν από το εξωτερικό) δεν περιγράφει ούτε την ισχύ του ούτε το εκτόπισμα του στηνδιεθνήναυτιλιακήβιομηχανία. Πέραν του στόλου των 70 συμβατικών δεξαμενοπλοίων ( καινούργια πρακτικάταπερισσότερα)καιτων10 τανκερ μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αέριου ( η αξία των οποίων

αυτών δέκα ποντοπόρων και μόνον υπερβαίνει τα 2 δισεκατομμύρια δολάρια) η επιχειρηματική του αυτοκρατορία εκτείνεται και στα ακίνητα. Το χαρτοφυλάκιο του στη χώρα αλλά και στο εξωτερικό χαρακτηρίζεται επιεικώς εντυπωσιακό. Χαμηλών τόνων και ευγενικός ο Γιώργος Προκοπίου δεν θυμίζει τον επιχειρηματίαεκείνοπουελέγχειδύο από τις μεγαλύτερες μονάδες δεξαμενοπλοίων διεθνώς, την Dynacom Tankers Management Ltd. και την Dynagas Ltd έχει επιστρέψει τα τελευταία χρόνια και στα φορτηγά πλοία με την Sea Traders, ενώ έχει πραγματοποιήσει αγοραπωλησίες και στα containership. Τώρα με το χρηματοδοτικό πρόγραμμα της ανανέωσης του στόλου των συμβατικών δεξαμενοπλοίων και ακόμα περισσότερο αυτό των μεταφοράς υγροποιημένου αερίου να ανέρχεται σε αρκετά δις. δολ βρίσκεται σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές της διεθνούς ναυτιλίας σε συζητήσεις με κάποιους μεγάλους ξένους οίκους που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως ανάδοχοι για την εισαγωγή της Dynagas Ltd στη Wall Street. Οι πρόσφατες επιτυχείς δημόσιες εγγραφές του κλάδου όπως αυτές

42 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

Γιώργος Προκοπίου των Golar LNG Partners, Teekay LNG και GasLog αποκαλύπτουν ότι υπάρχει επενδυτική όρεξη για τέτοιες εταιρίες. Η κίνηση δεν έχει οριστικοποιηθείαλλάπροκαλείήδη αίσθησηκαθώςοΓιώργοςΠροκοπίου δεν χτύπησε ποτέ την πόρτα των κεφαλαιαγορών. Ίσως γιατί όπως λένε ορισμένοι δεν χρειάζεται χρήματα για να έχει και τον πονοκέφαλο που συνεπάγεται μια εισηγμένη εταιρεία. Η Dynagas παραλαμβάνει 7 νέα πλοία LNG η αξία του καθενός εκ των οποίων ανέρχεται στα 200 εκατ. δολ. Τρία φέτος και τέσσερα τα επόμενα δύο χρόνια. Έχει ήδη από το 2007 τρία ακόμα και μάλιστα με παγοθραυστικές δυνατότητες. Ήταν μάλιστα δικό του το πρώτο πλοίο μεταφοράς υγροποιημένου αερίου το δεξαμενόπλοιο LNG «Ob River», που διέσχισε πρόσφατα το


διαβόητοΒόρειοΠέρασμαήNorthern Sea Route, όπως αποκαλείται η διά του παγωμένου Αρκτικού ωκεανού ρότα που παρακάμπτει το Σουέζ και οδηγείαπότηνΕυρώπηστηνΙαπωνία. Επίτευγμαπουενδιαφέρειιδιαίτερα τους Ρώσους οι οποίοι επιθυμούν να διοχετεύσουν αέριο μέσω του Βορείου περάσματος στην Ιαπωνία. Το βόρειο πέρασμα περικόπτει τη διάρκεια αυτής της ρότας στο μισό χρόνο. Έτσι ήδη τα 2 από τα νέα πλοία ακούγεται ότι έχουν κλείσει μακροπρόθεσμα ναυλοσύμφωνα με την Gazprom. To story για τη Wall φαίνεται να είναι έτοιμο.. Και με τις τράπεζες πρακτικά κλειστές ακόμα και για τέτοιους εφοπλιστές και την ένταση κεφαλαίου που απαιτεί ο κλάδος τεράστια,οΓιώργοςΠροκοπίουείναι πιο κοντά από ποτέ στο καμπανάκι

του NYSE. Ξεκάθαρα ευπατρίδης, αγαπάει τη χώρα του και επιλεγεί να έχει το αρχηγείο του στη Γλυφάδα. Τιμά το ελληνικό νηολόγιο και έχει χρηματοδοτήσειδεκάδεςκοινωφελή έργα μέσω ιδρυμάτων ή αυτόνομα χωρίς να το διαφημίζει. Άριστοςοικογενειάρχηςπατέρας πέντε παιδιών, όλα κορίτσια, δεν χάνει το χιούμορ του ακόμα και στα δύσκολαενώηδέσμευσητουσεαυτά που αποφασίζει και η επιμονή του στηνολοκλήρωσητουςείναιευρέως γνωστή. Με ένα μεγάλο κυλιόμενο ναυπηγικό πρόγραμμα ανανέωσης του στόλου του την προηγούμενη δεκαετία πούλησε περισσότερα από 50 τανκερ τα οποία παράλληλα αντικατέστησε με πολύ νεότερα σε μια στρατηγική που τον κατέταξε μεταξύ των μεγαλύτερων εκσυγχρονιστών του ελληνικού στόλου.

Υπολογίζεται ότι παρήγγειλε το ίδιο διάστημα 67 καινούργια σε ναυπηγεία. Ξεκίνησε την ναυτιλία μαζί με τον αδελφό του Δημήτρη, ο οποίοςσήμεραελέγχειτηνCentrofin επίσης πολύ μεγάλη ναυτιλιακή με δικό της στόλο. Ο αυτοκράτορας των ακινήτων θέλει τον θρόνο του στον Αστέρα Οι πολύ μεγάλες επενδύσεις του σεακίνηταστηνΕλλάδααλλάκαιτην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου είναι παροιμιώδεις στην αγορά. Εκτιμάται ότι ελέγχει περισσότερα απ 150 μεγάλα ακίνητα στην Ελλάδα. Όταν στα τέλη του 2012 παραιτήθηκεαπότοδιοικητικόσυμβούλιο της εισηγμένης θυγατρικής της Εθνικής, Αστηρ Βουλιαγμένης, πολλοί κατάλαβαν ποιος ήταν ο επόμενος στόχος του. Ο Προκοπίου κατεβαίνει στον διαγωνισμό για τον Αστέρα Βουλιαγμένης. Και αν το παρελθόν είναι οδηγός θα πάρει αυτό που θέλει, λένε εφοπλιστές που δηλώνουν ξεκάθαρα θαυμαστές του. Και διηγούνται την ιστορία με την Villa ChristinaενόςδιακεκριμένουακινήτουστοPortoFino.Γιατηναπόκτησή του αντιπαρατάχθηκε στον έτερο διεκδικητή που δεν ήταν άλλος από τον πρώην Ιταλό πρωθυπουργό, Σίλβιο Mπερλουσκόνι. Τα ακίνητο πήρε τελικά ο Προκοπίου. Όμως η ενασχόλησή του με τα ακίνητα δεν του απέφερε, επικοινωνιακά, όφελος καθώς έγιναν αφορμή να του ασκηθεί έντονη, αν και αμφιλεγόμενη, κριτική από μερίδα των media ύστερα από διαρροές του υπουργείου οικονομικών επι κυβερνήσεως Γ. Α. Παπανδρέου. Το θέμα αφορούσε το φορολογικό καθεστώςιδιοκτησίαςτωνακινήτων του σε μια προσπάθεια κάποιων τότε να εμφανιστεί το οικονομικό επιτελείοως«ασταμάτητοαπέναντι στους επωνύμους». Τώρα το ίδιο δημόσιο εξαρτάται από ανθρώπους σαν και αυτόν –και τον ίδιο κυριολεκτικά- για τα έσοδά του από τις αποκρατικοποιήσεις αλλά και την ναυτιλία. ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 43


επενδύσεις

Επενδύσεις 17 δισ. δολ. από Έλληνες στην Κίνα Τόσα έχουν δαπανήσει οι εφοπλιστές για την ναυπήγηση πλοίων την τελευταία 7ετία

44 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013


Μ

ε τις επενδύσεις των Ελλήνων εφοπλιστώ στην ναυπήγηση πλοίων σε κινεζικάναυπηγεία να ανέρχονται στα 17 δισεκατομμύρια δολαρια για την τελευταία επταετία η Ελλάδα είναι αδιαμφισβήτητα ένας από τους σημαντικότερους ξένους επενδυτέςγιατηνΚίναπαρέχοντας μάλισταθέσειςαπασχόλησηςστην χειμαζόμενη από την κρίση στις ναυλαγορές και τις χαμηλές τιμές κινεζική ναυπηγική βιομηχανία. Αυτό προκύπτει από τα στοιχεία του συνεργάτη της China Development Bank στην Ελλάδα ΓιώργουΞηραδάκηκαιδιευθύνοντα συμβούλου της XRTC Business Consultants ο οποίος μίλησε στο capital.grαπό την Κίνα όπου και υπεγράφει σειρά χρηματοδοτήσεων με Έλληνες εφοπλιστές. Προσθέτειδεότιταυποναυπήγηση πλοία Ελλήνων αυτή τη στιγμή εκεί ανέρχονται στα 184.  Και είναι για τους παραπάνω λόγους που οι κινεζικές τράπεζες χρηματοδοτούν Έλληνες εφοπλιστές καθώς με τον τρόπο αυτό τονώνουν την αναπτυξιακή τους δυναμικήενώπαράλληλαδιασφαλίζουν στρατηγικούς εταίρους στις κρίσιμες για την Κίνα διεθνείς μεταφορές.  Ποσοστό μεγαλύτερο απότο60%τωνεισαγωγών πετρελαίου της Κίνας και άνω του 50% των εισαγω- Συνολικά για το γών της σε πρώτες ύλες 2013 στην Κίνα και γενικά φορτία μετα- χτίζονται 1,857 φέρονται από ελληνικά πλοία εκ των πλοία.  Όπως υπογραμμίζει η οποίων τα 184 XRTCαπότο2008,μετάτην είναι ελληνικών κατάρρευση της Lehman Brοthers,ηκινέζικηκυβέρ- συμφερόντων. νηση προσανατολίζει τις κρατικές της τράπεζες να επεκταθούν διεθνώς. Η ναυτιλιακή χρηματοδότηση είναι η νέα παραγωγική γραμμή για τις αυτές.  Δεν αποτελεί λοιπόν

εκπληξη στους παροικούντες την 1996 μέχρι το 2011 για τα κινέζικα ΑκτήΜιαούληότιταπροηγούμενα ναυπηγεία ήταν ραγδαία καθώς 24ωρα υπεγράφησαν συμφωνίες καταγράφηκε μεγάλη αύξηση χρηματοδοτήσεων της τάξης των των παραγγελιών από το 2005 300εκατ.δολαπόεφοπλιστέςόπως μέχρι και τα μέσα του 2008 με οι Γιάννης Αγγελικούσης, Συμεών την Κίνα να κατακτά έτσι σταδιακά Παλιός, Γιώργος Προκοπίου, την πρώτη θεση, μπροστά από τις Θόδωρος Βενιάμης και Μιχαηλ κυρίαρχες εως τότε Ιαπωνία και Νότιο Κορέα. Μποντούρογλου. Από τότε αρχίζει και η είσοΣυνολικά για το 2013 στην Κίνα χτίζονται1,857πλοίαεκτωνοποίων δος στις χρηματοδοτήσεις κυρίτα 184 είναι ελληνικών συμφε- ως σε γνωστά διεθνώς ελληνικά ρόντων. Οι ελληνικές παραγγε- ονόματα με ιστορικό επιτυχούς management και με λίες αποτελούν το άριστες σχέσεις με 10% των κινέζικων τουςανατονκόσμο παραγγελιών στα Το 60% των ναυλωτές. κινέζικαναυπηγεία. εισαγωγών  Πριν δύο έτη  ΟιΈλληνεςπλοι- πετρελαίου της ο τότε Κινέζος οκτήτες που έχουν πρωθυπουργός τις περισσότερες Κίνας και άνω Wei Jianbao στην ναυπηγήσεις στην του 50% των επίσημη επίσκεψή Κίνααυτήτηνπερίο- εισαγωγών της του στην Αθήνα δοσύμφωναμετον σε πρώτες ύλες ανακοινώνει την Γ. Ξηραδάκη είναι ο Γ. Οικονόμου με μεταφέρονται από δημιουργία ενός Ελληνοκινεζικού 19 παραγγελίες, ο ελληνικά πλοία Τ α μ ε ί ο υ Πολέμης με 10, ο Γ. Ναυτιλιακής Αγγελικούσης και Γ. Προκοπίου με 9 παραγγελίες Ανάπτυξης στο οποίο το Πεκίνο έκαστος και ακολουθούν με μι- σκοπεύει να επενδύσει 5 δισ. δοκρότερο αριθμόπλοίων οιΡέστης, λάρια.  Μεγάλο μέρος του ποσού Μυλωνάς, Δ. Μαρτίνος, Βενιάμης, αυτού έχει ήδη εκταμιευτεί ενώ Λασκαρίδης,Κωνσταντακόπουλος με την αδυναμία των ελληνικών και άλλοι.  Η σχέση των δυο χω- και των ευρωπαϊκών τραπεζών ρών στην ναυτιλία είναι, βέβαια, να χρηματοδοτήσουν νέες δραευρύτερη όπως καταδεικνύει και στηριότητες δεδομένη, η αύξηση η συμφωνία με την Cosco στον των μεριδίων των κινεζικών τραΠειραιά. Πάει δε πολλά χρόνια πεζών στις διεθνείς ναυτιλιακές χρηματοδοτήσεις θεωρείται εκ πίσω. «Ήταντο1990ότανοιπρώτοιέλ- των ων ουκ άνευ.  Με τους Έλληνες επιχειρηληνεςναυτικοίέφθασανστηνΚίνα γιαναβοηθήσουντηνανάπτυξητης ματίες της ποντοπόρου να ελέγεθνικής ναυπηγοεπισκευαστικής χουν το μεγαλύτερο μερίδιο των βιομηχανίας καθώς οι Έλληνες θαλάσσιων μεταφορών διεθνώς πλοιοκτήτες άρχισαν τις παραγ- δεν είναι περίεργο που δύο από γελίες νεότευκτων πλοίων τους τις παγκόσμιες δυνάμεις στις στην Κίνα» εξηγεί ο Ξηραδάκης. κεφαλαιαγορές αυτή τη στιγμή  Η εταιρεία Thenamaris συμφε- επιδιώκουν συνεργασίες: από ρόντωντουομίλουΜαρτίνουήτανη την μια η Κίνα και από την άλλη οι πρώτηναυτιλιακήπουπαράγγειλε αμερικανικές κεφαλαιαγορές και τα αμερικανικά private equities 2 πλοία στο Ντάλιαν το 1994. Ακολούθησε ο όμιλος Ξυλά των οποίων ο ρόλος έχει επίσης με μια παραγγελία 12 πλοίων. Η αρχίσει να αυξάνεται στον κλάδο εξέλιξη των ναυπηγήσεων από το το τελευταίο διάστημα. ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 45


αγορές

Η μεγάλη επιστροφή των ελληνικών επιχειρήσεων στις κεφαλαιαγορές Αλλεπάλληλες εκδόσεις ομολόγων υπερκαλύπτονται αν και τα επιτόκια παραμένουν υψηλά

46 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013


Π

υκνώνειηεπιστροφή τωνελληνικώνεπιχειρήσεων,τουλάχιστον των μεγαλυτέρων, στιςδιεθνείςκεφαλαιαγορέςμετιςομολογιακέςεκδόσεις να μοιάζουν πως διαδέχονται η μία την άλλη. Τον δρόμο ανοιξε στις αρχέςτουέτουςοΟΤΕ καιακολούθησαν η Τιτάν, πρόσφατα τα Ελληνικά Πετρέλαια και τώρα η Frigoglass με τα αντληθέντα ποσά να ξεπερνούν μακράν το ενάμιση δισεκατομμύριο ευρώ και το ενδιαφέρον, των επενδυτών, που υπερκαλύπτουν τις εκδόσεις , ενθαρρυντικό. Αν και ακόμα τα επιτόκια δανεισμούείναιμάλλονυψηλάτογεγονός και μόνον ότι ελληνικές εταιρείες μπορούνναβρουνχρηματοδότηση κρίνεται ιδιαίτερα ενθαρρυντικό. Σημειώνεται δε σε μια περίοδο πουεπανακάμπτουνκαι οι τιμές των ομολόγων ΟΤΕ, Τιτάν, του ελληνικού δημοσίου μετά από μια μακρά Ελληνικά περίοδο στασιμότητας Πετρέλαια και που ακολούθησε το ρά- τώρα η Frigoλι της επαναγοράς τον glass άντλησαν Δεκέμβριο. Επιπλέονδιεθνείςπα- πάνω από 1,5 ρατηρητές σημειώνουν δισ. σε λίγους ότι η ποιότητα των επεν- μήνες δυτώνπουσυμμετέχεισε αυτές τις εκδόσεις είναι ηαναμενόμενη.Δηλαδή πιο επιθετικάκεφάλαια μεταξύτων οποίων και hedge fund που είναι διατεθειμένανααναλάβουντορίσκο που στο εξωτερικό εκλαμβάνεται ότι συνεχίζει να έχει η ελληνική οικονομία έναντι των υψηλότερων συγκριτικά με άλλες χώρες αποδόσεις αλλά και θεσμικοί.   ΕΛΠΕ  Τα hedge funds αποτέλεσαν και κατά  την Wall Street Journal την βασική πηγή κεφαλαίων πίσω από την ισχυρή προσφορά για τα ομόλογα στην πρόσφατη ομολογιακή έκδοση των ΕΛΠΕ. Σημειώνεται ότι η έκδοση ομολόγωνύψους 500 εκατ. ευρώ των ΕΛΠΕ με σταθερό

επιτόκιο 8% υπερκαλύφθηκε κατά 5,5 φορές. Η ζήτηση, σύμφωνα με τις πληροφορίες της «βίβλου» των αγορών προήλθε από συνδυασμό ευκατάστατων Ελλήνων και αμερικανικών και βρετανικών hedge funds πουτοποθετούνταιστιςαγορές σταθερού εισοδήματος».  Οι ομολογίες είναι πλήρως εγγυημένεςαπότηνΕλληνικάΠετρέλαια ΑΕ και η  εκκαθάριση της συναλλαγής έγινε χθες 10 Μαΐου ενώ οι ομολογίες θα εισαχθούν προς διαπραγμάτευσηστοχρηματιστήριο του Λουξεμβούργου. Τα κεφάλαια προορίζονται για αναχρηματοδότησηυφιστάμενωνδανειακώνυποχρεώσεων και κάλυψη άλλων δραστηριοτήτωντουομίλου.Τηνέκδοση «έτρεξαν» οι Alpha Bank, Credit Suisse, Eurobank, HSBC και NBG Securities.   ΟΤΕ  Τον Ιανουάριο ο ΟΤΕ προχώρησε στην έκδοση πενταετούς ομόλογου της τάξης των 700 εκατ. ευρώ καιαπόδοσης8%μεβασικούς ανάδοχους τις BNP Paribas, Deut sche Bank και HSBC.   ΤΙΤΑΝ Τον ίδιο μήνα ολοκλήρωσε με επιτυχία ομολογιακή έκδοση και η ΤΙΤΑΝ με ανάδοχους τις Alpha Bank, Credit Suisse και Eurobank. Η εταιρεία προχώρησε σε έκδοση ομολογίας 4ετούς διάρκειας με τοκομερίδιο8,75%καιονομαστικής αξίας 200εκατ.ευρώ. Τοεπενδυτικό ενδιαφέρον ήταν ζωηρό αφού  το βιβλίοπροσφορώνξεπέρασετα¤285 εκ.,πουαντιστοιχείσευπερκάλυψη κατάπερίπου2,9φορέςτουαρχικού ελάχιστου στόχου των 100 εκατ. ευρώ. Στην έκδοση μπήκαν και πολλοί  μεγάλοι ιδιώτες πελάτες μέσω των μονάδων private banking των αναδόχων αλλά και όσο θεσμικοί.   Frigoglass  Σε έκδοση ομολογιών (Senior Notes) ύψους 250 εκατ. ευρώ, λήξεως το 2018, προχώρησε και η

Frigoglass Finance B.V., έμμεση θυγατρική της Frigoglass. Tο ακαθάριστο προϊόν της έκδοσης θα χρησιμοποιηθεί για την αναχρηματοδότηση  ορισμένων υφιστάμενων δανείων του ομίλου και για την καταβολή των αμοιβών και εξόδων σε σχέση με την ίδια την έκδοση. Μεταξύ των βασικών τραπεζών που υποστηρίζουν την έκδοση είναι οι Citigroup Global Markets και η HSBC. Και αυτές οι ομολογίεςαναμένεταιναεισαχθούν προς διαπραγμάτευση στην αγορά Euro MTF του χρηματιστηρίου του Λουξεμβούργου.   Εκτός από τους Έλληνες ιδιώτες και θεσμικούς το ενδιαφέρον για υψηλέςαποδόσειςελληνικώνομολόγωνμοιράζονταιασφαλώςκαι πελάτεςτωντμημάτων private banking ξένωντραπεζών.Αυτόέχουνδηλώσει πολλοί διαχειριστές κεφαλαίων σημειώνοντας πως το ιστορικό των υπεραξιών πουέχουνβγειτόσοαπό ομόλογα του ελληνικού δημοσίου όσο και από ελληνικά εταιρικά ομόλογα το 2012 μετά τον σχηματισμό κυβέρνησηςκαιτηνεπανεκκίνησης τουπρογράμματοςγιατηνοικονομία έχει λειτουργήσει ως μαγνήτης. Το επόμενο βήμα που έχουν μπροστά τους πλέον οι επιχειρήσεις είναι η πρόσβαση με ελκυστικότερα επιτόκια, κάτι που, εκτός απροόπτου, εκτιμάται ότι μπορεί να σημειωθεί ταχύτερα από ότι περιμένουν πολλοί.  ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 47


αγορές

Οι χρυσοί διαχειριστές των hedge funds

Τι αποδόσεις έχουν επιτύχει και ποια είναι τα επενδυτικά story που έχουν αναδείξει το top ten των καλύτερων managers

48 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013


Με αποδόσεις εως και 30% το τελευταίο έτος κορυφαίοι διαχειριστές μεγάλων hedge funds διαμορφώνουν συστηματικά τάσεις στις διεθνείς αγορές κερδίζοντας γιa τουw ίδιους δισεκατομμύρια.

ότι η οικονομία θα ανακάμψει και μόνον μετά από τις μειώσεις αυτές της έκθεσής τους στο δημόσιο χρέος σκοπεύουν να περιορίσουν τα ρευστά διαθέσιμα που διακρατούν στα χαρτοφυλάκιά τους Αυτόπροκύπτειαπόμεγάληέρευνα μεταξύ 125 μεγάλων ευρωπαίων θεσμικών και διαχειριστών κεφαετηρευστότητα λαίων της BofA Merrill Lynch με διεθνώς αυξησυνολικάκεφάλαιαυποδιαχείριση μένη εξαιτίας ύψους 250 δισ. δολ. των ασυνήθιΟι δείκτες εύρους, ωστόσο, εξακοστων μέτρων λουθούν να βρίσκονται σε κάπως χαλάρωσης της νομισματικής υπερβολικά επίπεδα, καθώς Το πολιτικής, η διάθεση ανάληψης ποσοστό των μετοχών στη Wall ρίσκου παραμένει επίσης αυξηStreet οι τιμές των οποίων διαμορμένη τροφοδοτώντας την άνοδο φώνονταιυψηλότερααπότονμέσο των χρηματιστηρίων. Ποιοι είναι όρο των 200 ημερών είναι σήμερα όμως οι κορυφαίοι hedge fund 76%, αν και υποχώρησε από τα managers των διεθνών αγορών. υψηλότεραεπίπεδατηςτελευταίας Τι αποδόσεις έχουν επιτύχει και διετίας (82%) που είχαν καταγραποια είναι τα επενδυτικά story φεί τον Ιανουάριο. Το ποσοστό που έχουν αναδείξει; κλάδων των διεθνών Καταρχήν πρέπει χρηματιστηρίωνπου να σημειωθεί ότι κινούνταισευψηλόμετά τα νέα υψηλά Oρισμένοι hedge τερα επίπεδα από στις ξένες αγορές fund managers τον μέσο όρο των οι μεγάλοι fund ξεχωρίζουν τριάνταεβδομάδων managers λαμμειώθηκε στο 87% βάνουν αυτή την και για τη από100%.Ιδιαίτερο περίοδομάλλονπιο δυνατότητα τους ενδιαφέρον παρουαμυντικές θέσεις να επιτυγχάνουν σιάζειόμωςτογεγοστα χρηματιστήαποδόσεις σε νός ότι η ψυχολογία ρια. Αγοράζουν της επενδυτικής φαρμακευτικές κάθε περιβάλλον κοινότητας, όπως και πωλούν καταμετράται από τους σκευαστικές και δείκτες Credit Suisse επιχειρήσεις που Investor Risk Appetite index και δραστηριοποιούνται στις πρώτες American Association of Individual ύλεςκαθώςάλλωστευποχωρούν Investors (AAII) Bullish/Bearish και οι τιμές των commodities index,υποχώρησεσχετικάσύντομα διεθνώς.ΣτηνΕυρώπηπροτιμούν από τα υψηλά επίπεδα όπου είχε επιχειρήσεις από τον κλάδο της φθάσει προηγουμένως. τεχνολογίας, ασφαλιστικές και Όμως ορισμένοι hedge fund βιομηχανίες ενώ οι κοινωφελείς managers ξεχωρίζουν και για τη επιχειρήσεις και οι κατασκευαδυνατότητα τους να επιτυγχάνουν στικές βρίσκονται χαμηλότερα αποδόσειςσεκάθεπεριβάλλον.Και από όλους τους άλλους κλάδους γίνεται αυτό καλύτερα αντιληπτό μεταξύ των επιλογών. Επιπλέον από το υψος των κερδών ή και των θεσμικοί δηλώνουν έτοιμοι να αμοιβών που οι ίδιοι αποκόμισαν πουλήσουν κρατικά ομόλογα μετά τη δημοσιοποίηση προ ημεπροκειμένου να χρηματοδοτήρών των σχετικών στοιχείων για το σουν αύξηση θέσεων στα χρηματελευταίο έτος. τιστήρια εφόσον όμως κρίνουν

Μ

ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 49


αγορές

Daniel Loeb, Third Point LLC

David Shaw, DE Shaw

Leon Cooperman, Omega Advisors

Eddie Lampert, ESL Investments

Ιδιαίτερα γνωστός, και επίκαιρος, στην Ελλάδα ο Daniel Loeb από τις υπεραξίες της τάξης των 500 εκατ. δολ που εβγαλε από το στοίχημα του στα ελληνικά ομόλογαπουεπαναγοραστηκαν το Δεκέμβριο αλλά και από τη συμμετοχήτουστονδιαγωνισμό αποκρατικοποίησης του ΟΠΑΠ είναι ένας από τους καλύτερους διαχειριστέςπαγκοσμίωςκαιαπό τους υψηλότερα αμειβόμενους με δεδομένο ότι ποντάρει και δικάτουκεφάλαια.Τοόχηματου η Third Point LLC διαχειρίζεται 9,3δις.δολ.Πέραντηςελληνικής του επένδυσης ξεχώρισε για την εκποίηση του συνόλου της θέσης του στην Apple προς τα τέλη του 2012 πριν η μετοχή διορθώσει από τα ιστορικά της υψηλά αλλά και για την πίεση που άσκησε στο management της Yahoo. Στο επίκεντρο της δημοσιότητας στη Wall είναι αυτή την περίοδο η κίνησή του να συστήσει νέο fund που ονομάζεται «Third Point Hellenic Recovery Fund» και το οποίο θα επενδύεισεελληνικέςεπιχειρήσεις υπό αναδιάρθρωση. Θα το προικοδοτήσει με περί το 1,5% των περιουσιακών στοιχείων που κατέχουν τα υφιστάμενα hedgefundsτουδηλαδήμεπερί τα 140 εκατομμύρια δολάρια αλλά θα σηκώσει και επιπλέον κεφάλαια από θεσμικούς. Το 2012 η αμοιβή του από το fund ήταν 380 εκατ. δολ.

Ο επικεφαλής του hedge fund DE Shaw, David Shaw είδε τον προσωπικό του τραπεζικό του λογαριασμόναφουσκώνεικατά 530 εκατομμύρια δολάρια το τελευταίο χρόνο ενώ τα κεφάλαια υπο διαχείριση έφτασαν τα 9 δις. δολ. Ποιες μετοχές του αρέσουν;Κυρίωςμεγάληκεφαλαιοποίηση από τη Wall αλλά όχι μόνον. Στο χαρτοφυλάκιο του ξεχωρίζουν δέκα μεγάλες θέσεις. Καταρχήν η Apple Inc. Επίσης μεγάλο αριθμό τίτλων διατηρεί και στην International Business Machines Corp. Αλλά και την τράπεζα Wells Fargo & Co.Ακόματουαρέσειηενέργεια και συγκεκριμένα η Occidental PetroleumCorporationαλλάκαι η Marathon Petroleum Corp. Ακόμα διακρατεί μετοχές των Google Inc, της Berkshire Hathaway Inc συμφερόντων τουWarrenBuffet,τηςAmerican InternationalGroupIncπουέχει καταστεί η πλέον αγαπημένη μετοχή των hefge funds υπο την έννοια ότι συνωστίζονται στο μετοχικό της κεφάλαιο δεκάδες τέτοιων επενδυτικών σχημάτων,καιτηςPricelineCom. Σημειώνεται ότι στην Apple, στην Google και στην Priceline είναι τοποθετημένος και με put call, παράγωγα δηλαδή αγοράς σε προκαθορισμένη τιμή στο μέλλον. Στρατηγική πουτουεπιτρέπειναπεριορίσει ενδεχόμενες απώλειες ή και να ωφεληθείαπότέτοιεςκινήσεις.

ΟLeonCoopermanδενείναι πολύ γνωστός στην Ευρώπη. Όμως η Omega Advisors Είναι ένα από τα πιο επιτυχημέναhedgefundsκαιητελευταία ετήσια αποζημίωσή του από την διαχείριση του ήταν 560 εκατομμύρια δολάρια. Έτσι ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι ένα από τα γνωστότερα στοιχήματά του ήταν η πώληση των θέσεων του στην Apple και η αντικατάστασητηςμεμετοχές της Facebook. Όμως ήδη το χαρτοφυλάκιότουέχειαρχίσει ναεμπλουτίζεταιδραστικάμε νέεςεπιχειρήσεις.Ταtopbuys τουείναιοιSandRidgeEnergy, Freeport-McMoRan,Facebook, NYSEEuronextμ,SprintNextel Corp, Chimera Investment, Express Scripts, Harbinger Group,VeriFone Systems, Crocs, Atmel Corporation, LinnCo LLC, Merck & Co, Denbury Resources, Sirius XM Radio, Polycom, E*Trade Financial και Halliburton Company. Συνολικά διαχειρίζεται 7 δις. δολ Γέννημα θρέμμα της Νέας Υόρκης γεννήθηκε το 1943 στο νότιο Μπρόνξ και αφού κατάφερε να μπει και να αποφοιτήσει απότοπανεπιστήμιοColumbia εξασφάλισε καριέρα στην Goldman Sachs.

Με 750 εκατομμύρια δολάρια προσωπική αμοιβή από την διαχείριση του hedge fund, ESL Investmentsκατατάσσεταιμεταξύ των πλέον ακριβοπληρωμένων ανθρώπων του πλανήτη. Η μέση απόδοση των funds του το 2012 ήταν της τάξης του 20%. Και η μεγαλύτερη θεση του fund ήταν αυτή στην Sears -της οποίας είναι καιβασικόςμέτοχοςκαιπρόεδρος του Διοικητικού συμβουλίου- και τα The Gap. Αναλυτικότερα οι μεγαλύτερες θέσεις του είναι στις Sears Hometown & Outlet Stores Inc, Safeway Inc., Big Lots, Inc.,GenworthFinancialInc,iStar Financial, Inc., Orchard Supply Hardware, Netflix Inc., AutoZone Inc, Capital One Financial Corp, Gap, Inc., Sears Holdings Corporation και AutoNation Inc . Γεννήθηκε το 1962 και όπως πλήθος διακεκριμένων fund managers δούλεψε για 4 χρόνια στηνGoldmanSachsπρινφτιάξει το δικό το fund. Του αρέσει ο κλάδος του λιανεμπορίου και θεωρείταιεπενδυτήςπουεστιάζει σε επιχειρήσεις με «κρυμμένη» αξία.Ηπροσωπικήτουπεριουσία υπολογίζεται από το Forbes στα 3,1δις.δολ.καιέτσικατατάσσεται στην367ηθεσητηςλίσταςμετους πλουσιότερους Αμερικανούς.

50 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013


Stephen Mandel, Jr. Lone Pine Capital Άλλοςέναςχρυσοαμοιβόμενος διαχειριστής hedge fund με τις αποδοχές του το 2012 στα 580 εκατομμύρια δολάρια και 23 δισεκατομμύρια δολάρια υπο διαχείριση υπο την ομπρέλα της Lone Pine Capital. Όλα του τα funds πέτυχαν αποδόσεις από 22%καιάνωτοπερασμένο12μηνο.Τοόνοματουfundπροέρχεται από την αμερικανική ιστορία του κωνοφόρου δένδρου που επιβίωσε κεραυνού το 1887. Εκ των επιφανέστερων διαχειριστών των Goldman Sachs και Tiger Management από όπου πέρασε απέσπασε την προσοχή όλων από τα μεγάλα του στοιχήματα πρόσφατα σε επιχειρήσεις λιανεμπορίου όπως η Michael Kors και η The Gap που ανέκαμψαν σημαντικά καθώς η αμερικανική οικονομία εξέρχετο της ύφεσης. Είναι ένας από τους πλουσιότερους, αυτοδημιούργητους δισεκατομμυριούχουςσύμφωναμετο Forbes.Οιτελευταίεςτουαγορές στη Wall είναι στις Facebook Inc, Capital One Financial, American International Group, Mead Johnson, Intuitive Surgical, RealogyHoldings,SemgroupCorp, Pactera,Technology,Informatica, Workday, Inc, Canadian Pacific Railways,Schlumberger,VeriSign, Dunkin Brands, Dollar Tree Stores, TripAdvisor Inc, JB Hunt Transport, O’Reilly Automotive, Colfax Corporation και Charter Communications.

ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 51


αγορές

Ken Griffin, Citadel Ο ισχυρός άνδρας της Citadel Advisors, Ken Griffin διαχειρίζεται 14 δισεκατομμύρια δολάρια καιηναυαρχίδατωνεπενδυτικών του κεφαλαίων το Wellington καταγράφει αποδόσεις άνω του 25%. Έτσι ο ίδιος πήρε ως αμοιβή 900 εκατομμύρια δολάρια το περασμένο έτος. Μεγάλη θέση διατηρεί στην Apple Inc. η οποία παρά την διόρθωση εμφανίζει από την αγορά της στο χαρτοφυλάκιο του Griffin απόδοση της τάξης του91%.Επίσηςσημαντικότατες υπεραξίες σημειώνει από την McDonald’s Corporation την οποίακαιστηρίζειεπισειράετών ενώ άλλες μεγαλες θέσεις του είναι οι Comcast Corporation, SimonPropertyGroupκαιηTime Warner. Είναι βεβαία γνωστός και από την επένδυση του στον Τιτάν αλλά και άλλες ελληνικές μετοχές καθώς είναι ένα από τα hedgefundsπουπαρακολουθεί το ΧΑ και συμμετέχει συχνά με αναλυτές του στα roadshow της ΕΧΑΕ και άλλων ελληνικών φορέωνστοεξωτερικό.Ο45χρονος Griffin έχει χαρακτηριστεί ως ο άνθρωπος που «μετατρέπει το χάος σε μετρητά».

52 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013


James Simons, Renaissance Technologie

Steve Cohen, S.A.C. Capital Advisors

Ray Dalio, Bridgewater Associates

David Tepper, Appaloosa Management

Ο Δρ. James Harris Simons είναι «cryptanalyst», βραβευμένος μαθηματικός,καιφυσικός,ακαδημαϊκός, σύμβουλος επένδυσης, δισεκατομμυριούχος και φιλάνθρωπος! Η Renaissance Technologies είναι ένα από τα μεγαλύτερα hedge funds του πλανήτη που βασίζονται σε μαθηματικά μοντέλα, αλγορίθμους και στατιστικά για να επιλέξουν που να επενδύσουν στιςδιεθνείςαγορές.Τοεάνείναι επιτυχημένος ή όχι απαντάται από το γεγονός ότι η προσωπική του αμοιβή το 2012 από την Renaissance Technologies ήταν 1,1 δις. δολ. Οι μεγαλύτερες θέσεις της Renaissance Technologies LLC σύμφωνα με ταπιοπρόσφαταδημοσιευμένα στοιχεία είναι στις Bristol-Myers Squibb Co, Intel Corp, Eli Lilly & Co, Philip Morris International, Novo-Nordisk, ColgatePalmolive Co,QUALCOMM, McDonald’s,Linear echnology καιBiogenIdecInc.Ενδιαφέρον έχει όμως και το γεγονός ότι το τελευταίο τρίμηνο έχτιζε θέσεις και στις General Electric, PepsiCo,NationalOilwellVarco, Facebook και Gilead Sciences Inc. Τα συνολικά κεφάλαια υπο διαχείριση της Renaissance Technologies ανέρχονται στα 23 δις. δολ. Εκτός από μετοχές είναι ενεργό και στις αγορές συναλλάγματος ενώ παρέχει και υπηρεσίες για θεσμικούς.

Εμπλεγμένο αυτή την περίοδο σε μια από τις μεγαλύτερες υποθέσεις insider trading στη Wall Street το S.A.C. Capital Advisorsπαραμένειεκτωνπλέον μεγάλων hedge funds. Οι κατηγορίες που αντιμετωπίζει έχουν κλυδωνίσει την επενδυτική του βάση όμως εκ των 15 δις. δολ. που διαχειρίζεται συνολικά το 60% των κεφαλαίων αυτών ανήκει στον επικεφαλής του και τους συνεργάτες του. Έτσι η αναμενόμενη απόσυρση των επενδυτώνμετάτηνεμπλοκήτου στο σκάνδαλο θα το επηρεάσει μεν αλλά θα παραμείνει εκ των μεγαλύτερων.Πολλοίαποδίδουν ακριβώς σε αυτές τις αθέμιτες πρακτικέςτογεγονόςότιοSteve Cohen κατάφερε να αμειφθεί το 2012 με 1,4 δις. δολ.. Σε κάθε περίπτωση το ενδιαφέρον για τις θέσεις του είναι αυτονόητα μεγάλο.Έτσιαξίζεινααναφερθεί ότι οι βασικές του επενδύσεις είναι στα παράγωγα Spdr του S & P 500, την Etf TrustPUT, την Sherwin Williams Co, την News Corp,τηνEbayInc,τηνFacebook Inc, την Schlumberger Ltd, την American International Group Inc, την Sirius X M Radio Inc, την Starbucks Corp και την Noble Energy Inc.

ΟRayDalioέλαβεωςπροσωπική αμοιβή και μέρισμα από την Bridgewater Associates το 2012 τοαστρονομικόποσότων1,7δις. δολ. Τα funds που λειτουργούν υποτηνομπρέλατηςBridgewater είχαν μικτές αποδόσεις με τις υψηλότερες να μην ξεπερνούν στο 12μηνο το 14,7%. Όμως με 141 δις. δολ υπο διαχείριση το εκτόπισμα του εν λόγο ομίλου είναι τεράστιο. Οι μεγαλύτερες θέσεις του είναι σε σύνθετα χρηματοοικονομικά παράγωγα και διαπραγματευόμενα ως μετοχές αμοιβαία. Συγκεκριμένα στα Vanguard Intl Equity Index Funds, Spdr S & P 500 E T F Trust, IsharesTrust,IsharesInc,Ishares Trust, Microsoft Corp, Apollo Group Inc, C V S Caremark Corp, Hewlett Packard Co και Ishares Trust. Ο Ray Dalio είναι ιδρυτής της Bridgwater και εκ των πλουσιότερων ανθρώπων του κόσμου. Ο Ray Dalio έχει ισχυρή άποψη και για την ευρωζώνη και τονίζει συχνά ότι δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο πως η Γερμανία θα στηρίζει ες αεί την ευρωπαϊκή περιφέρεια.

Ο επικεφαλής διαχειριστής του hedge fund Appaloosa Management, David Tepper, έχει βγάλει υπεραξίες το 2012 από τα ελληνικά ομόλογα. Η λίστα του Forbes σημειώνει ότι το μεγαλύτερο από τα fund του Tepperδίνεικαθαρέςαποδόσεις σχεδόν 30%. Ο ίδιος που θεωρείται εκ των κορυφαίων στη βιομηχανία των hedge funds, κέρδισε 2,2 δισ. δολάρια, το 2012 . Οι μεγαλύτερες θέσεις του αυτή την περίοδο είναι στις Apple Inc, HCA Holdings Inc, MetLife Inc, SPDR S&P 500 ETF, Transocean Ltd, Weatherford International Ltd, Microsoft Corporation,NobleCorporation, Ensco PLC, EMC Corporation, Hartford Financial Services GroupInc,QualcommInc.,Delphi Automotive PLC, Berry Plastics Group Inc, Freeport-McMoRan Copper & Gold, BorgWarner Inc, SanDisk Corp, Celanese Corporation και Tenneco Inc. Το μεγαλύτερο trade του που τονκαθιέρωσεστοπάνθεοντων «σοφών» της Wall ξεκίνησε το 2009 οπότε και άρχισε να αγοράζει επιθετικά απαξιωμένες μετοχέςαμερικανικώντραπεζών παρά τη σοβούσα τότε στις ΗΠΑ χρηματοοικονομική κρίση.

ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 53


επενδύσεις

Έρχεται η μητέρα όλων των κουρεμάτων;

Ποιοι και γιατί μιλούν για δυνατότητα bail-in 3,3 τρισ. ευρώ σε μετόχους και ομολογιούχους πριν μπει χέρι στις καταθέσεις

54 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

Σ

τα 3,3 τρισεκατομμύρια ευρώ υπολογίζει σε βάθος χρόνου τη συμμετοχή ιδιωτών ομολογιούχων στον ορθολογισμό των ισολογισμών των ευρωπαϊκών τραπεζών ώστε ναμηνχρειαστείκούρεμακαταθέσεων σε περίπτωση προβλημάτων, η HSBC η τράπεζα που είδε πρώτη την μαύρη τρύπα στην δευτερογενή αγορά ενυπόθηκων στεγαστικών στις ΗΠΑ το 2007, ένα χρόνο πριν τη κατάρρευση της Lehman. Τώραέχονταςανακεφαλαιοποιηθεί εδώ και μια 5ετια και όντας μια από τις λιγοστές τράπεζες παγκοσμίως με πιστοληπτική αξιολόγηση ΑΑ, αναλύει με επιστημονική κυνικότητα τη μητέρα όλων των κουρεμάτων που «διαβάζει» στις ευρωπαϊκές εφαρμοσμένες οικο-


νομικές πολιτικές. Για την ακρίβεια εκτιμά πως τα επόμενα λίγα έτη θα πρέπει να αναζητηθούν από τις τράπεζες παγκοσμίως κεφάλαια ύψους 3,3 τρισ. ευρώ από τις αγορές με χρεόγραφα που δεν έιναι μετοχές ικανά να απορροφήσουν ζημίες σε περίπτωση που αυτό χρειαστεί.  Εισάγουν επίσης τον νεωτεριστικό όρο PLAC ή primary lossabsorbing capital για να περιγράψουν τα χρεόγραφα εκείνα που θα μηδενιστούν σε περίπτωση που μια τράπεζα χρειαστεί να ενισχύσει την κεφαλαιακή της επάρκεια ή ακόμα και να μετασχηματιστεί ή να διασπαστεί (resolution) για να αντιμετωπίσει τα προβλήματά της.  Υπογραμμίζεται ότι η πίεση

από τις ρυθμιστικές αρχές προς τις τράπεζες για την νέα αυτή κεφαλαιακή διάρθρωση και τις απαιτήσεις για το ύψος της βαίνει κατά την HSBC αυξανόμενη καθώς οι εσωτερικές διασώσεις (bail-in) αποτελούν πλέον εμφανώς την λύση πρώτης επιλογής ώστε να μην επιβαρύνονταιοιφορολογούμενοι.  Αν και ξεκαθαρίζει με σαφήνεια ότι για τις 47 ευρωπαϊκές τράπεζες τις οποίες περιέλαβε η ανάλυσή της τα υπάρχοντα κεφάλαια εμφανίζονται ικανά να απορροφήσουν ζημίες εως και το 100% της αξίας του μέχρι να θιχτούν οι μη ασφαλισμένες καταθέσεις, όπως έγινε στηνΚύπρο,είναιεπαρκείςαυτόδεν σημαίνει ότι δεν έχουν πρόβλημα οι υπόλοιπες.

Επιπλέον τοποθετεί το ελληνικό τραπεζικό σύστημα στο όριο μεταξύ της ύπαρξης επαρκών τέτοιων κεφαλαίων (στα οποία συμπεριλαμβάνονται οι μετοχές, οι προνομιούχες μετοχές, τα μη εξασφαλισμέναυβριδικάκεφάλαια, τα μη εξασφαλισμένα ομολογιακά δάνεια αλλά και senior unsecured ομόλογα) και της ανάγκης για προσφυγή στις καταθέσεις.  Συνάγεται όμως ότι με το ποσό των 3,3 τρις. ευρώ που απαιτείται διεθνώςνααντληθείαπότιςαγορές για να υπάρξει κεφαλαιακή επάρκεια σύμφωνα και με τις απαιτήσεις της Βασιλείας ΙΙΙ είναι τεράστιο, είναι πιθανό να μην μπορέσει να εξασφαλιστεί από όλες τις τράπεζες το απαιτούμενο κεφάλαιο και σίγουρα όχι με ελκυστικό κόστος. Και εκεί ανοίγει το ενδεχόμενο  Ειδικότεραεκτιμάπωςοι προβλέψεις της Βασιλείας H πίεση από τις ΙΙΙ σε συνδυασμό με την ανάγκη για ενίσχυση της ρυθμιστικές κεφαλαιακής επαρκείας αρχές για την πουαυτήσυνεπάγεταιαλλά και την κατεύθυνση που νέα κεφαλαιακή δείχνουν μετά την Κύπρο διάρθρωση βαίνει ναυιοθετούνταευρωπαϊκά κατά την HSBC  κέντραλήψηςαποφάσεων μεταφράζονται στην ανάαυξανόμενη γκη να χρησμοδοτηθούν τα επόμενα χρόνια κενά κεφαλαιακής επάρκειας ύψους 3,3 τρισ. ευρώ.  Η συζήτηση αυτή ανοίγει ενώ παραμένει μετέωρο το πότε και το πώς της κοινής ευρωπαϊκής τραπεζικής εποπτείας και καθώς μεγαλες τράπεζες όπως η Deutsche Bank πόσο μάλλον μικρότερες περιφερειακές καλούνται να ενισχυθούν κεφαλαιακά. Ακόμα περισσότερο δε καθώς η προοπτική περεταίρω ύφεσης στον ευρωπαϊκό νότο ενισχύει το ενδεχόμενο της κλιμάκωσης των επισφαλειών και άρα και των προβλέψεων για κάλυψή τους,σεακόμαυψηλότεραεπίπεδα μεγεθύνοντας και τα απαιτούμενα κεφάλαια για να μην κουρευτούν καταθέσεις . ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 55


τράπεζες

Δ

ιάτρητεςοιγερμανικές τράπεζες, παραμένουν στο απυρόβλητο τουλάχιστον της κοινής γνώμης. Όμως οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης όπωςηMoody’s,αμερικανικέςεπενδυτικές τράπεζες όπως η Goldman Sachs ή παραδοσιακά ονόματα όπως το γερμανικό σκέλος τους ομίλου Rothschild μιλούν ανοιχτά για τεραστία ζητήματα προβληματικών δανείων, μεγαλες ανάγκες ανακεφαλαιοποίησης, υψηλότατη μόχλευση, αναιμική κερδοφορία και ελλιπείς προβλέψεις. Παρά ταύτα η προσοχή της διεθνούς επενδυτικής κοινότητας μονοπωλείταιαπότιςεπικεφαλίδες για τις τράπεζες της Ιταλίας, της Ισπανίας και οψίμως της Κύπρου αφαιρώντας την πίεση για αναδιάρθρωση από τις μεγάλες συστημικές τράπεζεςτηςευρωζώνηςμεπρώτες, βέβαια, τις Γερμανικές.  Ο Martin Reitz επικεφαλής αναλυτής του οίκου Rothschild επισημαίνει πως αν και οι ευρωπαϊκές τράπεζες ελέγχουν το 45% του ενεργητικού του παγκόσμιου τραπεζικού συστήματος παράγουν μόλις το 7% των κερδών διεθνώς. Καιενώπροσπαθούνναπουλήσουν πολύ μεγάλα τμήματα του ενεργητικού «δεν υπάρχουν αγοραστές».  «Οσυνδυασμόςχαμηλούρυθμού ανάπτυξης της κερδοφορίας, σε συνδυασμόμετηνυψηλήμόχλευση, καθιστά αρκετές γερμανικές τράπεζες ανίκανες να ανταπεξέλθουν σε μη αναμενόμενες ζημίες στο μέλλον», τονίζει ο οίκος Moody’s στην τελευταία του έκθεση για τις τράπεζες της χώρας. Συγκεκριμένα για 41 τράπεζες, οι οποίες έχουν χορηγήσει το 85% των δανείων.  Όμως οι ζημίες αυξάνονται. Οι αγορές ακινήτων, ναυτιλίας και κρατικών ομολόγων όπως και η έκθεση στον ευρωπαϊκό νότο εν γένει αποδεικνύονταιαχίλλειοςπτέρνασε ένα ακατάλληλα προετοιμασμένο γερμανικό τραπεζικό σύστημα το οποίο ήδη έχει βουτήξει βαθιά το

56 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

«Διάτρητες» οι γερμανικές τράπεζες, παραμένουν στο απυρόβλητο Επισφάλειες δεκάδων δισεκατομμυρίων «κάτω από το χαλί» παρά τις συστάσεις από US Fed, Βασιλεία, Moody’s, Rothschild, Goldman Sachs…


χέρι του στην κρατική βοήθεια.  Ενώ η κρίση στην αγορά ακινήτων όπως και τον ευρωπαϊκό νότοείναιγνωστή,λιγότερογνωστή είναι η κρίση στις  ναυαλαγορές. Υπογραμμίζεταιότιηναυτιλίαπερνά μια από τις δυσκολότερες, βαθύτερες και μακροβιότερες κρίσεις στην Ιστορία με τις πραγματικές επισφάλειες να ανέρχονται εν δυνάμει σύμφωνα με ορισμένους υπολογισμούς από 30% εως και 50% του συνολικού δανεισμού ανάλογα με το προφίλ της κάθε τράπεζας.  Σημειώνεται πως οι χορηγήσει από το διεθνές τραπεζικό σύστημα προς τη ναυτιλία είναι της τάξης των 500 δισ. δολ. Τα 100 περίπου εξ’ αυτών τα έχουν χορηγήσει γερμανικές τράπεζες.  Η μεγαλύτερη χρηματοδότρια τράπεζα της ναυτιλίας παγκοσμίως η γερμανική HSH Nordbank με μετόχους γερμανικά κρατίδια αύξησε πρόσφατα σημαντικά τις προβλέψεις της για επισφαλή δάνεια και έχει ήδη προσφύγει σε πρόσθετη κρατική βοήθεια ύψους 1,3 δισ. ευρώ για να καλύψει της κεφαλαιακές της απαιτήσεις που προκύπτουν από αυτά τα δάνεια.  Όμωςαναλυτέςαναφερουνπως τακεφάλαιααυτάεπιβαρύνουντους προϋπολογισμούςτωνομόσπονδων κρατιδίων και περνούν έτσι κάτω από το ραντάρ των αγορών που κοιτούν συχνά το δημόσιο χρέος ως λόγο επι του ΑΕΠ που στην περίπτωσητηςΓερμανίαςαπεικονίζειτο ομοσπονδιακό, κυρίως, χρέος και όχι πάντοτε των κρατιδίων.  Οιδέκαμεγαλύτερεςγερμανικές τράπεζες έχουν χορηγήσει στην ναυτιλία 98 δισ. ευρώ σύμφωνα με την Moody’s Investors Service ποσό που είναι υπερδιπλάσιο της έκθεσης τους στα ομόλογα της Ελλάδας της Ιταλίας, της Ιρλανδίας της Πορτογαλίας και της Ισπανίας αθροιστικά.Τακεφάλαιαπουέχουν χορηγηθεί στην ναυτιλία από τις 10 μεγαλύτερες γερμανικές τράπεζες ισοδυναμούν με το 60% των εποΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 57


τράπεζες

πτικών κεφαλαίων τους. Το Bloomberg αναφέρει πως οι γερμανικές τράπεζες όπως οι Deutsche Bank, HSH Nordbank AG και Norddeutsche Landesbank Girozentrale δεν παίρνουν τις προβλέψειςπουπρέπειγιαταεπισφαλή δάνειααλλάπροτιμούνναταρυθμίζουνμεαναδιαρθρώσεις«balloon» όπου καταβάλλονται μόνο μέρος των τόκων και το κεφάλαιο σε μια δόση στην λήξη του δανείου. Όμως ακόμα και έτσι οι απαιτήσεις συχνά δεν εισπράττονται τελικά και ανακυκλώνονται εκ νέου. 58 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

Πέραντηςναυτιλίαςπολύμεγάλα είναι και τα δάνεια στον ευρωπαϊκό νότο. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο στην Κύπρο οι γερμανικές τράπεζες είναι εκτεθειμένες εως και 5,9 δισεκατομμύρια ευρώ στην Κύπρο εξαιτίας χορηγήσεων και χρεογράφωνπουκατέχουνσύμφωνα στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών που δημοσίευσε το Spiegel. Την ίδια ώρα 5,8 δισεκατομμύρια ευρώ –όσα ζητούνται από την Κύπρο για το χρηματοδοτικό της πακέτο- είναι σύμφωνα με το

BloombergτοάνοιγματηςDeutsche Bank στην ναυτιλία. Αντίστοιχα οι πιέσεις από τις αγορές ακινήτων ειδικά των επαγγελματικών στα δανειακά χαρτοφυλάκια είναι αυξημένες. Παρά ταύτα οι πιέσεις στις γερμανικές τράπεζες από τις εποπτικέςαρχέςτουςδενεκτιμώνται από τους Αμερικανούς επενδυτές ως επαρκείς.  Έτσι προ ολίγων ημερών η Goldman Sachs προχώρησε στην υποβάθμιση της Deutsche Bank σε sell από neutral επικαλούμενη τους νέους κανόνες περί κεφαλαιακής


Η Goldman Sachs προχώρησε στην υποβάθμιση της Deutsche Bank σε sell από neutral επικαλούμενη τους νέους κανόνες περί κεφαλαιακής επάρκειας που υιοθετεί η FED

επάρκειας που υιοθετεί η Federal Reserve για τις ξένες τράπεζες και τους οποίους εκτιμά ότι ο γερμανικός κολοσσός δεν πληρεί.Καιμάλισταύψους13δισ.δολ.που εκτιμά ότι θα πρέπει να μεταφέρει στην αμερικανική θυγατρική της η Deutsche απλώς για να καλύψει τις προβλέψεις για εποπτικά κεφάλαια. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που ενώ ο δείκτης DAX στη Φρανκφούρτη έχει αναρριχηθεί μετά από πολλά χρόνια στα επίπεδα των 8.000 μονάδων η μετοχή της Deutsche εμφανίζεται 13% χαμηλότερα από ότι πριν ένα χρόνο.  Η Basel Committee on Banking

Supervision, το σώμα των εποπτικών αρχώναπό27ανεπτυγμένεςχώρες,συνεχίζει να πιέζει για νέους αυστηρότερους κανόνες που έχουν όμως ήδη μια φορά αναβληθεί. Είναι κοινό μυστικό στα γραφεία των μεγάλωνχρηματιστηριακώνκαιόχιμόνον οίκων του εξωτερικού ότι ο λόγος που δεν προχωρά όσο γρήγορα θα έπρεπε η κοινή ευρωπαϊκή τραπεζική εποπτεία είναι η αντίθεση των Γερμανών αλλά και άλλων ευρωπαίων με υπερ-μοχλευμένες τράπεζες,ναεκχωρήσουνβιαστικάεθνική κυριαρχία σε ένα υπερεθνικό όργανο που δεν θα ελέγχουν απαραίτητα για πάντα.

Όμως με την αναβολή αυτή δεν καθίσταται δυνατή και η απευθείας ανακεφαλαιοποίησητωντραπεζών και της Ελλάδας, της Κύπρου και της Ισπανίας από τον ESM κάτι που θα ελάφρυνε το δημόσιο χρέος. Σε αυτό το περιβάλλον η US Fed καλεί ήδη τις ξένες τράπεζες στις ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων και τις γερμανικές, να ανταποκριθούν στους νέους αυστηρότερους κανόνες αλλά ο Γερμανός ρυθμιστής Bafin διατηςεπικεφαλήςτουElkeKoenig, σύμφωνα με το Bloomberg, μιλά για «πισωγύρισμα στην προσπάθεια διεθνούς συντονισμού» και «μονομερή ενέργεια των ΗΠΑ».  Για όλους τους παραπάνω λόγους πάντως η Deutsche προχωρά σε Η Fed καλεί ήδη πωλήσεις στοιχείων ενερτις ξένες τράπεζες γητικού προκειμένου να στις ΗΠΑ, μεταξύ εξασφαλίσεικεφάλαια.Για την ώρα πουλά έναντι 384 των οποίων και εκατ. ευρώ την θυγατρική γερμανικές, να της BHF- Bank σε γκρουπ ανταποκριθούν επενδυτών μεταξύ των οποίων και η γνώριμη και στους κανόνες στην Αθήνα από τη συμμετοχή της στo FF Group, Fosun Group.  ΑναλυτέςόπωςοMartinReitzτου οίκου Rothschild δεν αποκλείουν ακόμα και νέα αύξηση κεφαλαίου της Deutsche, ειδικά τώρα που οι κεφαλαιαγορές εμφανίζονται σε καλύτερη κατάσταση από ότι εδώ και πάρα πολύ καιρό . Ο co-Chief Executive Officer της Deutsche, Anshu Jain ερωτηθείς σχετικά δήλωσε πρόσφατα ότι δεν μπορεί να αποκλείσειτοενδεχόμενο.Όλααυτά βέβαια εφόσον η κρίση στην Κύπρο δεν δυναμιτίσει εντελώς το κλίμα. Αλλά ακόμα και αν η κατάσταση εξομαλυνθείοιinvestmentbankers ανά τις αγορές αναρωτιούνται πόσες αυξήσεις κεφαλαίου αλήθεια μπορεί να αντέξουν οι διεθνείς κεφαλαιαγορές και πόσα από τα κεφάλαια αυτά είναι δυνατόν να καλύψουν τις ελληνικές τράπεζες ένα βγουν την ίδια περίοδο στις αγορές. ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 59


ναυτιλία

Ελληνογερμανική σύγκρουση στη ναυτιλία

Γερμανικές τράπεζες και Βερολίνο προστατεύουν τον παραπαίοντα στόλο των containerships των εφοπλιστών τους καθώς τα ελληνικά μερίδια καλπάζουν

60 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

Σ

επόλεμοσυμφερόντων με σημαντικές συνέπειες για την ελληνική οικονομία αλλά και τις γερμανικές τράπεζες εξελίσσεται ο ανταγωνισμός ΕλλήνωνκαιΓερμανώνεφοπλιστών στην αγορά των πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων. Και ενώ η Αθήνα τέλει υπό έρευνα της ευρωπαϊκής επιτροπής ανταγωνισμού για το φορολογικό καθεστώς της ποντοπόρου το Βερολίνο υπό την πίεση τραπεζικών και εφοπλιστικών lobby επιδίδονται, σύμφωνα με ελληνικούς και διεθνείς ναυτιλιακούς κύκλους, σε έναν άνευ προηγουμένου προστατευτισμό. Τοδιακύβευμαέιναιβέβαιαπολύ μεγάλο με δεδομένα τα ολοένα και αυξανόμενα μερίδια των Ελλήνων στην αγορά των containerships όπου κατέχουν δεσπόζουσα θεση οι Γερμανοί. Οι τελευταίο όμως βρίσκονται αντιμέτωποι με το φά-


σμα τςη χρεοκοπίας εξαιτίας της κατάρρευσης των ναυλαγορών και τςη αδυναμίας των τραπεζών τους και του μοντέλου χρηματοδότησης που έχει υιοθετηθεί να στηρίξουν τις εταιρείες τους. Οι Γερμανοί συντηρούν με κάθε τρόπο την διατήρηση του ελέγχου Στα  98 δισ. ευρώ ενός στόλου κυρίως containerships (όπου συνολικά ανέρχεται ελέγχουν το 33% περί- η έκθεση των που αυτού του τύπου Δέκα μεγαλύτερων των πλοίων παγκοσμίως) αλλά αδυνατούν γερμανικών να εξυπηρετήσουν τις τραπεζών δανειακές υποχρεώσεις στη ναυτιλία που τον συνοδεύουν και οι οποίες σύμφωνα με την Moody’s Investors Service αγγίζουν τα 98 δισ. ευρώ μόνον προς τις 10 μεγαλύτερες γερμανικές τράπεζες.  Και ενώ Έλληνες εφοπλιστές επιχειρούν να αγοράσουν τα πλοία των χρεοκοπημένων σχημάτων οι τράπεζες προτιμούν απλώς να παραδίδουν τον έλεγχο σε άλλη γερμανική ναυτιλιακή παράναβάλλουν τα όποια έσοδα στο ταμείο κλείνονταςταδάνειακαιπουλώντας τα πλοία. Αντιθέτως βγάζουν στην αγορά πολύ παλαιότερα πλοία για τα οποία το ενδιαφέρον είναι περιορισμένο και κρατούν με «τεχνητή αναπνοή» ζωντανές πλοιοκτητρίες που έχουν πιο νέα πλοία των οποίων όμως και τα χρηματοδοτικά προβλήματα έιναι και μεγαλύτερα εξαιτίας των υψηλότερων δανείων και των υψηλότερων λειτουργικών εξόδων.  Είναιχαρακτηριστικόότισύμφωνα με την Deutsche Fonds Research (DFR) το 2012 πωλήθηκαν 86 γερμανικά πλοία έναντι μόλις 25 το 2011 και αναμένεται να αυξηθούν ακόμαπερισσότεροφέτος.Ταπλοία αυτά εκτιμάται ότι είναι ελάχιστα έναντι αυτών που θα έπρεπε να έχουν εκποιηθεί αν εφαρμόζονταν καθαρά οικονομοτεχνικά κριτήρια. Σύμφωνα πρόσφατο με εκτενέστατοάρθροτωνNewYorkTimes«οι

γερμανικές τράπεζες ευθύνονται Fundsκατηγορείταιότικατάστρεψε για την ύφεση στις ναυλαγορές που εκατοντάδες χιλιάδες Γερμανούς έχει παρασύρει ημερήσια έσοδα αποταμιευτές που έσπευσαν να και αξίες πλοίων στον ναδιρ διότι εξασφαλίσουν αφορολόγητες βοήθησαν στην δημιουργία ενός αποδόσεις τροφοδοτώντας έτσι τεράστιου στόλου μεγαλύτερου τηφούσκαόχιμόνοντουγερμανικού από ότι η ζήτηση μπορούσε να στόλου αλλά και του παγκόσμιου στόλου των containerships. Όπως τροφοδοτήσει». «Οι Γερμανοί γκρινιάζουν συνέ- σημειώνουνόμωςέλληνεςκαιξένοι χεια ότι πρέπει να πληρώσουν τα τραπεζίτες οι γερμανικές τράπεζες χρέη της Ελλάδας και εμφανίζο- έχουν βρει μέχρι στιγμής τρόπο να νται τιμητές της δημοσιονομικής συνεχίσουνναστηρίζουντηναγορά ορθότητας αλλά η κρίση της ναυτι- των γερμανικών KG. Συχνά, περαιτέρω χρόνος εξαλίας και η απειλή που συνθέτει για την γερμανική οικονομία η οποία σφαλίστηκε με τη μεταφορά των ανέρχεται σε δεκάδες δισ. δολ. πλοίων του κάθε παραπαίοντος KG επισφαλών δανείων και ζημίες σε σε νέους επενδυτές, παρ’ όλη την ναυτιλιακές υπενθυμίζει ότι και οι περιπλοκότητα που συνεπάγεται γερμανικές τράπεζες και πολιτικοί κάτι τέτοιο . Οι γερμανικές τράπεζες, παρ’ πρέπει να λογοδοτήσουν επίσης». Η Γερμανία παρέχει φοροαπαλ- όλες τις δυσκολίες, στήριξαν και λαγές στους επενδυτές μέσα από εξακολουθούν να στηρίζουν τον το σύστημα των KG Funds πάνω στο γερμανικόστόλοτωνcontainerships, μετηνελπίδαότιθα οποίοβασίστηκεόλη επιβιώσει και ότι οι η χρηματοδότηση H κρίση της συνθήκες της αγοτης ανάπτυξης του ράς θα βελτιωθούν στόλουτηςτατελευ- ναυτιλίας και στο εγγύς μέλλον. ταίαδέκακαιέτηκαι η απειλή για Όμως τα πράγματο οποίο καταρρέ- την Γερμανία τα γίνονται πλέον ει πλέον. Με απλά ανέρχεται σε ακόμαπιοδύσκολα. λόγια καθημερινοί  Η Moody’s εκτιάνθρωποι,απλοίκα- δεκάδες δισ. μά ότι τα κεφάλαια ταθέτεςμπορούννα δολ. επισφαλών που έχουν χορηγηέχουν ευνοϊκότατη δανείων θεί στην ναυτιλία φορολογικήμεταχείαπό τις 10 μεγαλύρισηεπενδύονταςτα τερες γερμανικές κεφάλαια τους σε αυτά τα σχήματα τα οποία χρημα- τράπεζες ισοδυναμούν με το 60% τοδοτούσαν μαζί με τράπεζες την των εποπτικών κεφαλαίων τους . Τα ανάπτυξη του γερμανικού στόλου. στοιχείααυτάεξηγούνωςέναβαθμό Όμως είναι κυριολεκτικά καθημε- την απροθυμία του Βερολίνου να ρινές πλέον οι ανακοινώσεις για προχωρήσει με ταχύτερα βήματα χρεοκοπίεςKGFundκαθώςταπλοία στην κοινή ευρωπαϊκή εποπτεία, «δεν βγαίνουν» και όταν καλούνται σχολιάζουν ορισμένοι τραπεζικοί οι μέτοχοι σε αυξήσει κεφαλαίου παρατηρητές. «Υγιέστερες ναυτιλιακές θα απλούστατα δεν διαθέτουν ή δεν έχουν κεφάλαια να συνεισφέρουν. επωφεληθούν από την κρίση και Όσο για τις τράπεζες η εικόνα έιναι θα εξαγοράσουν φτηνά γερμανικά ακόμα χειρότερη με τα ναυτιλιακά καράβια για κάτι παραπάνω από χαρτοφυλάκιανατελούνυπόσυρρί- την αξία τους σε παλιοσίδερα», κνωση.HCommerzbankστηνοποία αναφέρουν χαρακτηριστικά οι έχει μπει πια μέτοχος το Βερολίνο New York Times που συγκαταλέέκλεισεαυτότοκαλοκαίριτηνμονά- γουν πολλούς ελληνικούς ομίλους δαναυτιλιακώνχρηματοδοτήσεων. μεταξύ των μεγάλων αγοραστών  Το γερμανικό σύστημα των KG γερμανικών πλοίων. ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 61


ενέργεια

62 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013


Ελληνική η νέα Γιάλτα για την ενέργεια  

Το deal Μόσχας-Δύσης για τη ΔΕΠΑ, η εμπλοκή Λάτση, Περιστέρη , Μυτιληναίου και Βαρδινογιάννη και ο ρόλος των μεγάλων ευρωπαϊκών βιομηχανικών λόμπι

Την ώρα που ο Αντώνης Σαμαράς επέστρεφε απο το Αζερμπαϊτζάν όπου βρέθηκε για να συζητήσει το κρίσιμο θέμα της ενέργειας, καθ’ οδόν απο το Πεκίνο στην Αθήνα, στο Ελευθέριος Βενιζέλος προσγειωνόταν το ρωσικό αεροσκαφος που μετέφερε τον ισχυρό άνδρα της Gazprom Αλεξέι Μίλλερ.

Ρ

ωσίακαιΑζερμπαϊτζάνέιναι οι δύο βάσκοι διεκδικητές τωνελληνικώνυποαποκρατικοποίηση επιχειρήσεων φυσικού αερίου. Της ΔΕΠΑ που ελέγχει την εμπορία και του ΔΕΣΦΑ που διαχειρίζεται το δίκτυο. Με τις δεσμευτικές προσφορές να αναμένονται τις τελευταίες ημέρες του Μαΐου οι παρασκηνιακέςδιαβουλεύσεις,πιέσεις, αγκωνιές και συμμαχίες βρίσκονται πλέον στο ζενίθ. Διότι το διακυβευμα είναι πολύ μεγαλύτερο από το τίμημα που θα εισπράξει το δημόσιο από την πώληση των δύο εταιριών: θα καθορίσει γεωπολιτικέςισορροπίες,θαδιαμορφώσει το κόστος λειτουργίας της ελληνικής βιομηχανίας και θα προσδιορίσει του λογαριασμούς του ηλεκτρικού και της θέρμανσης όλων μας. Διότι το φυσικό αέριο αυτή τη στιγμή έιναι το καύσιμο πρώτης επιλογής τόσο για τους ιδιώτες ηλεκτροπαραγωγούς που πωλούν το ρεύμα τους στη ΔΕΗ όσο και για τις βιομηχανίες που το χρησιμοποιούν για θερμική ισχύ ή δική τους  ηλεκτροπαραγωγή αλλά και για μεσαίες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις που το χρησιμοποιούν  για την εστίαση, τη θέρμανση ακόμα και τον κλιματισμό. Και βέβαια τα νοικοκυριά που έχουν προσφύγει σε αυτό αναζητώντας καταφύγιο από το ακριβό πετρελαϊκά. Σύντομα μάλιστα ανοίγουν διάπλατα άλλες δύο αγορές: αυτή της χρήσης του αερίου σε υγροποιημένη μορφή (LNG) ως καυσίμου για τα πλοία, με την ακτοπλοΐα πρώτο υποψήφιο, και αυτή της χρήσης του συμπιεσμένου αερίου (CNG) για την αεριοκίνηση των οχημάτων, φτηνή και αξιόπιστη εναλλακτική της βενζίνης αλλά και του πετρελαίου. Το φυσικό αέριο όμως στην Ελλάδα ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 63


ενέργεια

έιναι ακριβό. Σύμφωνα με Έλληνες επιχειρηματίες το ακριβότερο στην Ευρώπη. Και σύμφωνα με την ΕΕ το 7οακριβότερο.Σίγουραπάντωςέχει την υψηλότερη ορολογία μετά και τον ειδικό φόρο που επέβαλε το μνημόνιογονατίζονταςτηνοικονομία. Η Ευρώπη επιθυμεί να αυξήσει τις πηγές εφοδιασμού της εν γένει και να δημιουργήσει στη χώρα μας τον λεγόμενο και νότιο διάδρομο πουθαφέρνειφυσικόαέριοαπότην Κασπία και την κοινοπραξία του Σαχ Ντενίζ που ελέγχει τα κοιτάσματα αυτά. Κοινοπραξία στην οποία να σημειωθεί πως συμμετέχουν και οι Ρώσοι ενώ επικεφαλής είναι η BP με 25,5% αλλά και η νορβηγική Statoil (25.5%), η αζέρικη SOCAR (10%), η γαλλική Total S.A. (10%), η ρωσικήLUKoil(10%),ηιρανικήNIOC (10%), και η τουρκική TPAO (9%). Εξ αυτών η Socar θέλει το ΔΕΣΦΑ αλλά δεν φαίνεται να μπορεί να πιάσει το τίμημα που είναι έτοιμοι να προσφέρουν οι Ρώσοι. Η Μόσχα επιθυμεί να διατηρήσει την πρωτοκαθεδρία της στον 64 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

εφοδιασμό με αέριο της Ευρώπης γεγονός που, αυτονόητα, της επιτρέπει να ελέγχει της τιμές. Κάθε ανταγωνισμός είναι όπως για όλους και για αυτήν κακή εξέλιξη. Ο Ουάσιγκτον δεν επιθυμεί να βλέπει ευρωπαϊκά κεφάλαια να φουσκώνουν τα έσοδα της Μόσχας αλλά γνωρίζει τα όρια της σφαίρας επιρροής της. Και η Ελλάδα όπως Ο Ουάσιγκτον και η Τουρκία ήταν πά- δεν θέλει να ντοτε εντός ορίων αλλά βλέπει ευρωπαϊκά στα... άκρα. κεφάλαια να Επιδιαιτητής όλων αυτώνείναιηΕυρωπαϊκή φουσκώνουν τα ΕπιτροπήΑνταγωνισμού έσοδα της Μόσχας που θα αποφασίσει αλλά γνωρίζει τα αν θα εγκρίνει -και με όρια επιρροής της. ποιους όρους- όποιον επιλέξει η Αθήνα ως προτιμητέο πλειοδότη. Επιτροπήηοποία λειτουργείβέβαια με βάση τις δικές της ισορροπίες και επι του προκειμένου το ευρωπαϊκό βιομηχανικό λόμπι. Έτσι και με βάση την στρατηγική

που επισφράγισε αυτή την εβδομάδα το συμβούλιο κορυφής της Ευρώπης για την ενέργεια η προτεραιότητα έιναι πια η φτηνή και όχι η πράσινη ενέργεια. Το φτηνό φυσικό αέριο. Και έτσι προάγεται η λύση να πλημμυρίσει κυριολεκτικά ηΕυρώπημεφυσικόαέριοτόσοαπό την Ρωσία όσο και από την Κασπία αλλά και την Αλγερία και το Κατάρ καιόποιονάλλονεπιθυμείναστείλει αέριο με δεξαμενόπλοια ως LNG στις αγορές της Έτσι για την Ελλάδα φαίνεται ότι έχει επιτευχθεί μεταξύ Δύσης και Μόσχας μια συνεννόηση που προσβλέπει να κατασκευαστεί ο αγωγός ΤΑP που τρέχει παράλληλα με την Εγνατία και στο τέλος υποθαλάσσια φτάνει στην Ιταλία που θα μεταφέρει αζερικο αέριο και να τον χρησιμοποιεί όμως μόνον η κοινοπραξία του Σαχ Ντενίζ ώστε να μπορέσεινατοναποπληρώσει.Διότι ένας αγωγός για να κατασκευαστεί πρέπει να έχει «συμβολαιοποιημένες» ποσότητες παραγγελιών μακροπρόθεσμα ως εγγυήσεις για


την χρηματοδότησή του αλλά και να είναι ανοιχτός σε όλους να διοχετεύσουν και να διακινήσουν αέριο. Εάν η Gazprom «φουσκώσει» τον αγωγό αυτό με δικό της αέριο τότε τα οφέλη για τους δυτικούς είναι μηδενικά. Έτσι στα ψιλά πέρασε αυτές τις ημέρες και καθοριστική απόφαση για όλα τα παραπάνω: ΗΕυρωπαϊκήΕπιτροπήαποφάσισε τηνέγκρισηγιαΕξαίρεσηΠρόσβασης Τρίτων στην αρχική χωρητικότητα των10δισ.κυβικώνμέτρωντουTrans Adriatic Pipeline (TAP). Η απόφαση αυτήσημαίνειότιοTAPείναισεθέση να προσφέρει χωρητικότητα για την εξαγωγήποσοτήτωνφυσικούαερίου από το Αζερμπαϊτζάν στην Ευρώπη γιαχρονικήπερίοδο25ετών.Μάλιστα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε εξαιρέσεις από τις ρυθμιζόμενες τιμές τόσο για την αρχική όσο και για την διευρυμένη χωρητικότητα του TAP, καθώς επίσης και εξαίρεση από τον ιδιοκτησιακό διαχωρισμό του για 25 έτη. HεταιρείαTransAdriaticPipeline (TAP) AG αποτελεί κοινοπραξία που συστάθηκεμεσκοπότονσχεδιασμό, την ανάπτυξη και την κατασκευή του Αδριατικού Αγωγού φυσικού αερίου (TAP). Ο αγωγός αυτός θα μεταφέρει φυσικό αέριο από τις περιοχέςτηςΚασπίαςΘάλασσαςκαι της Μέσης Ανατολής στην Ευρώπη. Τη μετοχική βάση του Αδριατικού Αγωγού φυσικού αερίου συνθέτουν η ελβετική Axpo (42,5%), η νορβηγική Statoil (42,5%) και η γερμανική E.ON Ruhrgas (15%). Με αυτόν των αγωγό σε σημείο εκκίνησης η Gazprom είχε αποφασίσει να παγώσει την κατασκευή του νότιου χερσαίου σκέλους του «δικού της» South Stream προς την Ελλάδα, αλλά και τα σχέδια για την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού που θα συνέδεε την Ελλάδα με την Ιταλία. Τώρα εφόσον πλειοδοτήσει για τη ΔΕΠΑ και πάρει το πράσινο φως από την ΕΕ θα πρέπει είτε να χρησιμοποιήσειτονυπάρχοντααγωγό που ήδη φέρνει αέριο εδώ είτε να κατασκευάσει τον διασυνδετήριο του south stream.

Αγκελα Μέρκελ και Φρανσουά Ολάντ

Τα ευρωπαϊκά λόμπι

Έ

ναβράδυΔευτέραςτουΜαρτίου καιοΔημήτρηςΠαπαλεξόπουλοςτου , την ώρα που στην Κύπρο εξε- Τιτάνα). Η κουβέντα αφορούσε την λισσόταν το θρίλερ με το κού- ενέργειακαιτην«ανταγωνιστικότητα» ρεματωνκαταθέσεων,στοΒερολίνο της ευρωπαϊκής οικονομίας. Πως στοκτίριοτηςΚαγκελαρίαςη‘Αγγέλα δηλαδή θα πέσουν οι τιμές. Είπαν Μέρκελ παρέθετε δείπνο σε μια όμως και το πώς πρέπει να τεθούν κλειστή ομάδα μεγαλοβιομηχάνων. οι κανόνες ανταγωνισμού. Προχθέςοιυπουργοίενέργειαςτης Όπωςείχαναποκαλύψειαπότότε τα «Π» δεν ήταν μόνη της. Ήταν μαζί ΕΕ αποφάσισαν πως οι ανανεώσιμες μετονΦρανσουάΟλλάντκαιτονΧοσέ πηγές ενέργειας είναι ακριβό σπορ Μπαρόσο ενώ στο τραπέζι κάθισαν αφούοιεπενδύσειςπουαπαιτούνται ο René Obermann της Deutsche επιδοτούνταιαπότηναυξημένητιμή Telekom, ο Carl-Henric Svanberg στηνοποίααγοράζεταιμεεπιβάρυνση των κρατικών προτης BP, ο Johannes Teyssen της E.ON, ο Προτεραιότητα στη ϋπολογισμών και καταναλωτών Leif Johansson αφεθεση των ακριβών των το ρεύμα τους. ντικό της Ericsson, Και με δεδοο Peter Löscher επενδύσεων στις μένο ότι έχουν επικεφαλής της ανανεώσιμες προσεγγισθεί οι Siemens, ο Benoît πηγές τώρα στόχοι του 2020 PotierτηςAirLiquide, σε πολλές χώρες ο César Alierta της παίρνει το φτηνό μεταξύ των οποίTelefónica, ο Nils φυσικό αέριο. ων και η Ελλάδα το Andersen της A.P. ζήτημα παγώνει. Møller-Maersk, ο Svein Richard Brandtzaeg της Προτεραιότητα στη θεση του τώρα Norsk Hydro, ο Gerhard Cromme έιναι το φτηνό φυσικό αέριο. Και για της ThyssenKrupp, ο Bruno Lafont το σκοπό αυτό έχουν μπει πολλοί της Lafarge, ο Gerhard Roiss της συγκεκριμένοι στόχοι που κάνουν OMV, ο Jim Snabe της SAP και ο δυσκολότερη τη ζωή προμηθευJacob Wallenberg Investor AB. τών όπως η Gazprom σε περίπτωση Πρόκειται για τον σκληρό πυρήνα που αξιώσει υψηλότερα τιμολόγια. του λόμπι «European Round Table of ΆλλωστεεάνπροκριθείστηνΕλλάδα Industrialists» (στο οποίο συμετεχει πιθανολογείται ότι θα της ζητηθεί ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 65


ενέργεια Το παζάρι καιοι απαιτήσεις της ΔΕΠΑ

Π

έντε είναι οι υποψήφιοι που είχαν υποβάλει ενδεικτικές προσφορές για την αποκρατικοποίηση του Ομίλου ΔΕΠΑ και του ΔΕΣΦΑ.Οιδεσμευτικέςαναμένονται μέχρι τα τέλη της εβδομάδας εκτός και εάν υπάρξει ανάγκη να δοθεί παράταση…. Οι πέντε όμιλοι που είναι οι - Gazprom για την ΔΕΠΑ, η - Μ&Μ GasCo (Μυτιληναίος, Βαρδινογιάννης) για την ΔΕΠΑ, η Negusneft (Sintez Group) για την ΔΕΠΑ και τον ΔΕΣΦΑ σε ξεχωριστές προσφορές, το τσεχικό fund και μεγαλομέτοχος της Πειραιώς PPF με την ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ συμφερόντων Γ. Περιστέρη για τον ΔΕΣΦΑ και η αζέρικη Socar για το ΔΕΣΦΑ. Σημειώνεται πως το ΤΑΙΠΕΔ, προέβη σε μία σημαντική διευκρίνιση ικανοποιώντας σχετικό αίτημα που

66 I BUSINESS REVIEW I ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

είχε υποβάλει η ρωσική εταιρεία Sintez στο πλαίσιο του διαγωνισμού για την πώληση της ΔΕΠΑ – ΔΕΣΦΑ δίνοντας τη δυνατότητα να καταθέσει στην τελική φάση χωριστές δεσμευτικές προσφορές για ΔΕΠΑ και ΔΕΣΦΑ. Μπορεί έτσι να «κρατήσει» για εφεδρεία την Sintez σε περίπτωση που οι «δυτικοί» οδηγήσουν σε έξοδο τη Gazprom.Οι Ρώσοι κατεβαίνουν με αυτοπεποίθηση στον διαγωνισμό με χαρακτηριστική την δήλωση προ ολίγων ημερών του γενικού πρόξενου της Ρωσίας, Αλεξέι Ποπόφ από τη Θεσσαλονίκη «αν τελικά επικρατήσουν τα επιχειρηματικά κριτήρια» (προαναγγέλλοντας ουσιαστικά ότι η Μόσχα θα κάνει μια προσφοράπουδύσκολαθαμπορέσει κανείς να αρνηθεί) υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η υπό ιδιωτικοποίηση

ΔΕΠΑ και ο ΔΕΣΦΑ να περιέλθουν στις ρωσικές επιχειρήσεις. Στην όλη διαδικασία της αποκρατικοποίησης καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσει και το ζήτημα των απαιτήσεων της ΔΕΠΑ από πελάτες της. Οφειλές που σύμφωνα με πληροφορίες ανέρχονται κοντα στο μισό δισεκατομμύριο ευρώ και αφορούν μεγάλους καταναλωτές όπως οι ηλεκτροπαραγωγοί. Και αν και σημαντικό μέρος των οφελών αυτών(πουσυνδέονται,κυρίως,και με καθυστερήσεις στην είσπραξη απαιτήσεωντωνηλεκτροπαραγωγών από το δημόσιο) έχει αρχίσει να αποπληρώνεται, κάποιες, όπως για παράδειγμα των ΕΛΦΕ (λιπάσματα Καβάλας), θεωρούνται επιεικώς επισφαλείς. Και η αφαίρεσή τους απο το ενεργητικό της ΔΕΠΑ μπορεί να πιέσει σημαντικά το τίμημα…


Οι Έλληνες παίκτες

Σπ. Λάτσης

Ευ. Μυτιληναίος

Γ. Περιστέρης

Για αντιληφθεί κανείς το ποσό σημαντικό έιναι για τους Έλληνεςεπιχειρηματίεςτοποιος θαπάρειτηΔΕΠΑδενέχεικανείς παρά να ρίξει μια ματιά στο site της στο πελατολόγιό της. Εκτός από το δημόσιο στους πελάτες της περιλαμβάνονται μεταξύάλλωνοόμιλοςΛάτσης,ο Γ.Περιστέρης,οΕυ.Μυτιληναίος, η και η ιταλική Edison. Ο Μυτιληναίος άλλωστε το είπε καθαρά. Πρόσφατα μιλώντας προς τους μετόχους της εταιρείας του στη Γενική Συνέλευση ξεκαθάρισεπως«τοφυσικόαέριο είναικαύσιμογιατηνοικονομία και τις επιχειρήσεις, είναι κομμάτι της ελληνικής οικονομίας και της ανταγωνιστικότητας. Και δυστυχώς αυτή τη στιγμή έχουμετοπιοακριβόαέριοστην Ευρώπη». Σημειώνεται ότι στο διαγωνισμό για την αποκρατικοποίηση της ΔΕΠΑ μετέχει και η κοινή εταιρεία του ομίλου Μυτιληναίος με τη Motor Oil Hellas M&M Gas. Η ΔΕΗ αποτελεί τον πρώτο πελάτη της ΔΕΠΑ, καθώς η τροφοδότηση του πρώτου σταθμούπαραγωγήςηλεκτρικής ενέργειαςµεφυσικόαέριοστην

Ελλάδαπραγματοποιήθηκετον Ιούνιο του 1997, στο σταθμό της ΔΕΗ, στον Άγιο Γεώργιο Κερατσινίου. Το φυσικό αέριο χρησιμοποιείταιπλέονκαιστους σταθμούς της ΔΕΗ στο Λαύριο και στη Κομοτηνή. Το καλοκαίρι του 2004, συνδέθηκε στο Εθνικό Σύστημα ΜεταφοράςΦυσικούΑερίουκαι λειτούργησε,οπρώτοςιδιωτικός σταθμόςπαραγωγήςηλεκτρικής ενέργειας ανοικτού κύκλου 148 MWe (μονάδα αιχμής), ο οποίος ανήκει στην εταιρία ΗΡΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗ Α.Ε θυγατρική του ομίλου ΤΕΡΝΑ συμφερόντων Γ. Περιστέρη. Από το Μάιο του 2005, λειτουργεί ο Σταθμός Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας Συνδυασμένου Κύκλου 390 ΜWe της εταιρίας ELPEDISON ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε στο δήμο Εχεδώρου του νομού Θεσσαλονίκης συμφερόντων των ΕΛΠΕ και της ιταλικής πολυεθνικής Edison. Τον Μάιο του 2008, τέθηκε σε λειτουργία η µονάδα Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού καιΘερμότηταςεγκατεστημένης ισχύος 334 ΜWe για την κάλυψη των αναγκών της εταιρείας

ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝΑΕσυμφερόντων του ομίλου Μυτιληναίος. Στις αρχές του 2010, ξεκίνησε η λειτουργία της µονάδας ηλεκτροπαραγωγήςσυνδυασμένου κύκλου της εταιρείας ΗΡΩΝ ΙΙ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟΣΣΤΑΘΜΟΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣΑ.Ε.εγκαταστημένης ισχύος 435 MWe, µε καύσιμο φυσικό αέριο στην περιοχή της Θήβας στη Βοιωτία. ΤονΑπρίλιοτου2010,τέθηκε σελειτουργίαηδεύτερηµονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας συνδυασμένου κύκλου της ELPEDISON ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε στην Βιομηχανική Περιοχή τηςΘίσβηςτουνομούΒοιωτίας, εγκαταστημένης ισχύος 421,6 ΜWe. ΕπίσηςτοΝοέμβριοτουιδίου έτους λειτούργησε η μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας συνδυασμένου κύκλου PROTERGIA στην περιοχή του Αγ. Νικολάου Βοιωτίας εγκαταστημένης ισχύος 444 MWe επίσηςσυμφερόντωντουομίλου Μυτιληναίος. Ακόμα μονάδα συνδυασμένου κύκλου ισχύος 436 ΜWe διαθέτει και η Κόρινθος Power θυγατρικήεταιρείατηςProtergia (65%) και της Motor Oil (35%).

ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 I BUSINESS REVIEW I 67


Πάμε πιο ψηλά; Ανήκεις ή θέλεις να ενταχθείς στον Χώρο των

Πωλήσεων; Έχεις τα απαραίτητα Εφόδια;

Για την ενδυνάμωσή σου στην Ανάπτυξη Συνεργασιών και Πωλήσεων σου προτείνουμε το

WeWay & Market Sales & Business Skills Training

Σε περιμένουμε για να γνωρίσεις την WINSteps Επενδύοντας στον σημαντικότερο Σύμμαχο της προσπάθειάς σου τον

Εαυτό σου

για την Δωρεάν συμμετοχή σου στις ενημερωτικές Ημερίδες Γνωριμίας

info@winsteps.gr Ημερίδες Γνωριμίας Εταιρειών:

Φαλήρου 35 117 42 Αθήνα

210 9222012WW&M 210 9222011

www.winsteps.gr

Greek Business Review June 2013  

Greek Business Review, June 2013. Banking, Shipping, Trade, Energy & Finance Διαβάστε στο νέο τεύχος του Greek Business Review. Όλες τις ε...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you