Issuu on Google+

ARAKAN RAPORU

TEMMUZ 2012


II

ARAKAN RAPORU

BĂźyĂźk Karaman Caddesi Taylasan Sk. No.3 Fatih - Ä°stanbul - TĂźrkiye 5FMsXXXJIIPSHUS


ARAKAN RAPORU

1

GiriĹ&#x;

B

u rapor, Haziran 2012’de Arakan’da baĹ&#x;layan Ĺ&#x;iddet olaylarÄąnÄą, olaylarÄąn arka planÄąnÄą ve Arakan MĂźslĂźmanlarÄąnÄąn maruz kaldÄąÄ&#x;Äą hak ihlallerini ortaya koymaktadÄąr. 3BQPSVOBNBDÂ?CĂ“MHFEFZBÄťBOBOMBSÂ?LBNVPZVOB aktarmak, Ä°slam dĂźnyasÄąnÄą ve uluslararasÄą topluluÄĽVCJMHJMFOEJSNFLWF"SBLBOEBUÂ?SNBOBOÄťJEEFUJO Ă“OMFONFTJJÇJOHFSFLMJUFECJSMFSJOBMÂ?ONBTÂ?OBLBULÂ? saÄ&#x;lamaktÄąr. "SBLBOEBHFÇNJÄťJV[VOZÂ?MMBSBEBZBOBO JOTBOMÂ?L onurunu zedeleyici hadiseler yaĹ&#x;anmaktadÄąr. #Ă“MHFEFLJTPOPMBZMBSEBEFOGB[MB.Ă™TMĂ™NBO IBZBUÂ?OÂ?LBZCFUNJÄť EFOGB[MB.Ă™TMĂ™NBOEB evsiz kalmÄąĹ&#x;tÄąr. Arakan’dan kaçan çok sayÄąda mĂźlteDJLPNÄťVĂ™MLF#BOHMBEFÄťUFLJLBNQMBSBTÂ?ÄĽÂ?ONBL-

tadÄąr. Ancak tahayyĂźllerin Ăśtesinde olumsuzluklar barÄąndÄąran bu kamplarda yaĹ&#x;am ArakanlÄą MĂźslĂźNBOMBSÂ?OHFMFDFÄĽFEBJSVNVUMBSÂ?OÂ?UĂ™LFUNFLUFEJS Uzun sĂźredir bu kamplardan birinde yaĹ&#x;ayan 75 yaĹ&#x;Äąndaki Kala’nÄąn dilinden dĂśkĂźlen “Bizi bĂźtĂźn acÄąlarÄąmÄązdan kurtaracak olan ĂślĂźmĂź bekliyoruz.â€? sĂśzĂź bu insanlÄąk dramÄąnÄąn en somut yansÄąmasÄądÄąr. Daha EBUSBKJLPMBOEVSVNJTF#BOHMBEFÄťIB[JSBOBZÂ?OEBO bu yana Ăźlkeye sÄąÄ&#x;Äąnan mĂźltecileri kabul etmemekUF Ă™MLFEFCVMVOBONĂ™MUFDJMFSJHFSJHĂ“OEFSNFLUFEJS #Ă“MHFEFLJÄťJEEFUPMBZMBSÂ?OBEBJSCVSBQPS "SBkan’dan kaçarak baĹ&#x;ka Ăźlkelere sÄąÄ&#x;ÄąnmÄąĹ&#x; mĂźlteciMFSJOWFSEJÄĽJCJMHJMFSF JOTBOIBLMBSÂ?LVSVNMBSÂ?OÂ?O WFSJMFSJOFWFĂť))OÂ?OCĂ“MHFEFLJZÂ?MMÂ?LUFDSĂ™CFTJOF dayanarak hazÄąrlanmÄąĹ&#x;tÄąr.


2

ARAKAN RAPORU

TarihĂŽ Arka plan #BOHMBEFÄť#VSNBTÂ?OÂ?SÂ?OEBLV[FZHĂ™OFZ doÄ&#x;rultusunda 50.000 km2’lik bir yĂźz ĂślçßmĂź olan Arakan, kĂśklĂź bir tarihĂŽ mirasa sahiptir. "SBLBOÂ?OCJMJOFOHFÇNJÄťJ NJMBUUBOĂ“ODF ZĂ™[ZÂ?MBLBEBSV[BOÂ?S#Ă“MHFEFNJMBUUBOTPOSB 1. yĂźzyÄąlda Dhanyavadi KrallÄąÄ&#x;Äą, 3. yĂźzyÄąlda ise Vesali KrallÄąÄ&#x;Äą kurulmuĹ&#x;tur. Ä°slam’Ĺn Arakan’a ulaĹ&#x;masÄą ise 8. yĂźzyÄąlda Arap tĂźccarlar vasÄątasÄąyla olmuĹ&#x;tur. Deniz ticaretinde Ăśnemli bir yere sahip olan MĂźslĂźman Araplar, GĂźney Asya, GĂźneydoÄ&#x;u Asya ve UzakEPÄĽVJMFUJDBSJJMJÄťLJMFSHFMJÄťUJSNJÄť "SBLBOEBO Sumatra AdasĹ’na, oradan Cava’ya kadar kßçßk ticaret Ĺ&#x;ehirleri kurmuĹ&#x;lardÄąr. 15. yĂźzyÄąlÄąn baĹ&#x;Äąnda Kral Narameikla’nÄąn Ä°slamiyet’i seçmesinin ardÄąndan Arakan Ä°slam KrallÄąÄ&#x;Äą LVSVMNVÄťWFCVUBSJIUFOTPOSBĂťTMBNJZFUCĂ“MHFde hÄązla yayÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr.

Burma ve Ä°ngiliz iĹ&#x;gali ZÂ?MÂ?OEBCBÄťMBZBO#VSNBJÄťHBMJTÂ?SBTÂ?OEB "SBLBOÂ?OJLJZFSMJIBMLÂ?3PIJOHZB.Ă™TMĂ™NBOMBSÂ? WF#VEJTU3BLIJOFMFS .BHIMBS DJEEJCBTLÂ?WF [VMĂ™NHĂ“SNÙĝUĂ™S#VEĂ“OFNEF#VSNBMÂ?MBSÂ?O zulmĂźnden kaçan binlerce ArakanlÄą Ăźlkelerini UFSLFEFSFL)JOEJTUBOBHÓÇFUNFL[PSVOEB LBMNÂ?ÄťUÂ?SZÂ?MÂ?OEBĂťOHJMJ[MFSJOCĂ“MHFZF IĂ‚LJNPMNBMBSÂ?OÂ?OBSEÂ?OEBO#VSNBJÄťHBMJTPOB FSNJÄťWF"SBLBOEBZÂ?MÂ?BÄťLÂ?OTĂ™SFDFLĂťOHJMJ[JÄťHBMJCBÄťMBNÂ?ÄťUÂ?S

Ä°ki yerli halk arasÄąnda fitne baĹ&#x;latÄąlmasÄą "SBLBOÂ?OZFSMJMFSJPMBO.Ă™TMĂ™NBO3PIJOHZBMBSWF Budist Rakhineler, 19. yĂźzyÄąla kadar barÄąĹ&#x; içerisinde ZBÄťBNÂ?ÄťMBSEÂ?S"ODBLEBCBÄťMBZBOĂťOHJMJ[JÄťHBMJOJOBSEÂ?OEBO#VSNBZÂ?JÄťHBMEFOLVSUBSNBBNBDÂ? HĂ™EFO5BLJO1BSUJTJ #VEJTU3BLIJOFMFSJ.Ă™TMĂ™NBO 3PIJOHZBMBSBLBSÄťÂ?LÂ?ÄťLÂ?SUNBZBCBÄťMBNÂ?ÄťUÂ?S ZÂ?MÂ?OEBĂťOHJMJ[TĂ“NĂ™SHFEVSVNVLPSVOBSBL)JOEJTtan’dan ayrÄąlan Burma’da Takinler yĂśnetimdeki bĂźUĂ™OHĂ™DĂ™FMFHFÇJSNJÄťMFSEJS.Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?O#VEJ[N JÇJOCĂ™ZĂ™LUFIMJLFPMEVLMBSÂ?WFFOHFMMFONF[MFSTF HÙÇMFOFSFL#VEJTUMFSJZPLFEFDFLMFSJZĂ“OĂ™OEFLJ QSPQBHBOEBMBSMBIBMLMBSBSBTÂ?OEBEÙĝNBOMÂ?LUPhumlarÄą atÄąlmÄąĹ&#x; ve Rakhineler Burma idaresi altÄąnda ZBÄťBNBZÂ?.Ă™TMĂ™NBOMBSMBCJSBSBEBĂ“[HĂ™SPMBSBL yaĹ&#x;amaya tercih etmiĹ&#x;lerdir.


ARAKAN RAPORU

3

1942 KatliamÄą ĂťOHJMJ[MFSJOĂ™MLFEFOÇFLJMNFMFSJOEFOLÂ?TBCJSTĂ™SF TPOSB)JOEJTUBOMÂ?WF#BOHMBEFÄťMJ.Ă™TMĂ™NBOMBSB yĂśnelik ilk ciddi saldÄąrÄąlar baĹ&#x;lamÄąĹ&#x;tÄąr. OlaylarÄąn hÄązla yayÄąlmasÄą Ăźzerine savunmasÄąz MĂźslĂźman halk HinEJTUBOWF#BOHMBEFÄťFTÂ?ÄĽÂ?ONBL[PSVOEBLBMNÂ?ÄťUÂ?S ArakanlÄą Budist Rakhinelerin liderleri HindistanlÄą ve #BOHMBEFÄťMJ.Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?OĂ™MLFZJUFSLFUNFMFSJOEFOTPOSB3PIJOHZB.Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?OBLBSÄťÂ?UPQMV LBUMJBNMBSBHJSJÄťNJÄťMFSEJS.BSUEF.JOCZB kasabasÄąna baÄ&#x;lÄą Çanbilli kĂśyĂźndeki MĂźslĂźmanlara saldÄąran Rakhineler, kĂśydeki kadÄąn, erkek ve çocuklarÄą kÄąlĹç ve mÄązraklarla katletmiĹ&#x;tir. KadÄąnlarÄą tecavĂźz ettikten sonra vahĹ&#x;ice ĂśldĂźren Rakhineler, katliaNÂ?OBSEÂ?OEBOCĂ“MHFZJZBÄĽNBMBÄťNÂ?ÄťUÂ?S.Ă™TMĂ™NBO 3PIJOHZBMBSÂ?OBMUÂ?OWFHĂ™NÙĝHJCJEFÄĽFSMJFÄťZBMBSÂ?OB 5BLJOMJEFSMFSUBSBGÂ?OEBOFMLPOVMVSLFO.Ă™TMĂ™NBOlarÄąn hayvanlarÄą, mahsulleri ve eĹ&#x;yalarÄą yaÄ&#x;macÄąlara WFSJMNJÄťUJS0MBZMBSÂ?OBLBCJOEFCĂ“MHFEFOHFÇFO-FNro Nehri’nin sularÄąnÄąn, masum insanlarÄąn kanlarÄąnÄąn SFOHJZMFLÂ?SNÂ?[Â?ZBCPZBOEÂ?ÄĽÂ?BOMBUÂ?MNBLUBEÂ?S

Minbya kĂśyĂźnde baĹ&#x;layan ve tĂźm Arakan’a yayÄąlarak ZBLMBÄťÂ?LHĂ™OTĂ™SFOTBMEÂ?SÂ?MBSEBFOB["SBkanlÄą MĂźslĂźman katledilmiĹ&#x;, kĂśyler yaÄ&#x;malanarak yerle bir edilmiĹ&#x;tir. Kaladan Nehri’nin doÄ&#x;usunda yer alan ve saldÄąrÄąlar Ăśncesinde çoÄ&#x;unluÄ&#x;u MĂźslĂźman olan bu yerleĹ&#x;im yerleri, MĂźslĂźmanlarÄąn azÄąnlÄąkta olduÄ&#x;u yerlere dĂśnĂźĹ&#x;mĂźĹ&#x;tĂźr. Katliamdan sonra çok sayÄąda ArakanlÄą MĂźslĂźman, NĂ™MUFDJPMBSBLCBÄťUB#BOHMBEFÄťPMNBLĂ™[FSFLPNÄťV Ă™MLFMFSFTÂ?ÄĽÂ?ONÂ?ÄťUÂ?SEFLJPMBZMBS UBSJIĂ?HFÇNJÄťJ PMBOJLJLBSEFÄťUPQMVNVO 3PIJHOZBWF3BLIJOFMFSJO  bundan bĂśyle Arakan’da tekrar bir arada yaĹ&#x;amasÄąnÄą OFSFEFZTFJNLĂ‚OTÂ?[IĂ‚MFHFUJSNJÄťUJS

SaldÄąrÄąlar devam ediyor Burma’nÄąn baÄ&#x;ÄąmsÄązlÄąÄ&#x;ÄąnÄą kazanmasÄąnda Ăśnemli rol PZOBZBO'BÄťJ[N,BSÄťÂ?UÂ?)BMLMBSÂ?OÂś[HĂ™SMÙļÙ#JSMJÄĽJ  baÄ&#x;ÄąmsÄązlÄąktan kÄąsa bir sĂźre sonra çok sayÄąda MĂźslĂźman’Ĺ iĹ&#x;ten çĹkararak yerlerine ArakanlÄą Budistleri

yerleĹ&#x;tirmiĹ&#x;tir. YĂśnetimin MĂźslĂźmanlara yĂśnelik VZHVMBNBMBSÂ?OEBODFTBSFUCVMBOWF.Ă™TMĂ™NBOUPQMVNVOBTBMEÂ?SÂ?MBSÂ?OÂ?IFSHFÇFOHĂ™OBSUUÂ?SBO#VEJTUMFSF LBSÄťÂ?EBIJÇCJSFOHFMMFZJDJHJSJÄťJNEFCVMVOVMNBmÄąĹ&#x;tÄąr. Ă–yle ki Ĺ&#x;iddet olaylarÄąndan kaçmak isteyen 3PIJOHZBMÂ?.Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?O.BVOHEBW #VUJEBVOHWF 3BUFEBVOHEBO"LZBCBHÓÇÙOFTÂ?OÂ?SMBNBMBSHFUJSFO IĂ™LĂ™NFU CJOMFSDF.Ă™TMĂ™NBOÂ?TBMEÂ?SHBO#VEJTUMFSJO JOTBGÂ?OBCÂ?SBLNÂ?ÄťUÂ?S ZÂ?MÂ?OEBLJLBUMJBNÂ?OZBSBMBSÂ?IFOĂ™[TBSÂ?MNBNÂ?ÄťLFO.Ă™TMĂ™NBOMBS ZÂ?MÂ?OEB#VSNBMÂ?MBSUBSBGÂ?OEBOHJSJÄťJMFOZFOJCJSTBMEÂ?SÂ?OÂ?OIFEFŢJPMNVÄťUVS#V EĂ“OFNEFCB[Â?.Ă™TMĂ™NBOHSVQMBS#VSNBEFWMFUJOF LBSÄťÂ?TJMBIMÂ?NĂ™DBEFMFZFHJSJÄťNJÄťMFSBODBLCBÄťBSÂ?MÂ? PMBNBNÂ?ÄťMBSEÂ?S.Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?OCJSB[HÙÇMFOEJÄĽJ ZÂ?MÂ?OEBJTF#VSNBPSEVTV.VTPO0QFSBTZPOV BEÂ?OÂ?WFSEJÄĽJLBOMÂ?CJSTBMEÂ?SÂ?JMF.Ă™TMĂ™NBOHÙÇMFSJOJ daÄ&#x;ÄątmÄąĹ&#x;tÄąr. AynÄą sene binlerce sivil MĂźslĂźman, mĂźcahitlere yardÄąm ettikleri bahanesiyle ya katledilmiĹ&#x; ZBEBĂ™MLFEFOTĂ™SĂ™MNÙĝUĂ™SZÂ?MÂ?OBHFMJOEJÄĽJOEF .Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?OÇPÄĽVOMVLUBPMEVÄĽV#VUJEBVOHWF .BVOHEBWÄťFIJSMFSJOJ[JZBSFUFEFO#VSNB#BÄťCBLBOÂ? MĂźslĂźmanlara eĹ&#x;it vatandaĹ&#x;lÄąk vaat etmiĹ&#x;, bunun Ăźzerine MĂźslĂźman mĂźcahitler silahlarÄąnÄą teslim ederek devlete teslim olmuĹ&#x;lardÄąr.


4

ARAKAN RAPORU

1962 AskerĂŽ Darbesi Burma’da 1962 darbesine kadar olan sĂźreçte MĂźslĂźmanlara yĂśnelik baskÄą ve zulĂźm devam etmiĹ&#x;tir. 1962 yÄąlÄąnda JLUJEBSÂ?FMFHFÇJSFOBTLFSĂ?SFKJN CĂ™UĂ™OĂ“[FMJÄťMFUNFMFSJWF bankalarÄą devletleĹ&#x;tirmiĹ&#x;, bu tarihten sonra da Arakan’da Ăśnemli iĹ&#x;letmeleri elinde bulunduran MĂźslĂźmanlar JLUJTBEJHÙÇMFSJOJLBZCFUNJÄťMFSEJS%BSCFOJOCBÄťÂ?OEBLJ (FOFSBM/F8JO Ă“[FMMJLMF"SBLBOCĂ“MHFTJZFULJMJMFSJOF  buradaki MĂźslĂźmanlarÄąn hareketlerini sÄąnÄąrlayacak bazÄą CJMEJSJMFSHĂ“OEFSNJÄťUJS%FWMFULPOUSPMĂ™OEFLJNFEZB  3PIJOHZB.Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?OÂ?OCĂ“MHFOJOZFSMJTJPMNBEÂ?ÄĽÂ?ZĂ“nĂźnde yayÄąnlara baĹ&#x;lamÄąĹ&#x; ve ArakanlÄą Budistlere burada ZBÄťBZBO.Ă™TMĂ™NBOMBSBLBSÄťÂ?HFSFLMJBEÂ?NMBSÂ?BUNBMBSÂ? çaÄ&#x;rÄąsÄąnda bulunmuĹ&#x;tur. Budist Rakhineleri MĂźslĂźman 3PIJOHZBMBSBLBSÄťÂ?LÂ?ÄťLÂ?SUNBLUBOCBÄťLBCJSBNBDÂ?PMNBZBOCVZBZÂ?OMBSCĂ“MHFEFLJHFSHJOMJÄĽJUÂ?SNBOEÂ?SNÂ?ÄťUÂ?S Ne Win’in atmÄąĹ&#x; olduÄ&#x;u ikinci adÄąm, Arakan yĂśnetimini #VEJTUMFÄťUJSNFHJSJÄťJNJEJS4Â?OÂ?SCĂ“MHFTJOEFHĂ“SFWZBQBO .Ă™TMĂ™NBOQPMJTMFSJOOFSFEFZTFUBNBNÂ?HĂ“SFWEFO alÄąnarak Burma’nÄąn en Ăźcra kĂśĹ&#x;elerine sĂźrĂźlmĂźĹ&#x;tĂźr. MĂźslĂźman memurlar iĹ&#x;ten atÄąlmak ya da kuzey Arakan’dan çĹkarÄąlmakla tehdit edilmiĹ&#x;tir. Devlet kademelerindeki CJSLBÇNFNVSWFĂ“ÄĽSFUNFOEÂ?ÄťÂ?OEB 3PIJOHZBMBSÂ?O yerine BurmalÄąlar ve kÄąsa sĂźre Ăśnce Pakistan’Ĺn doÄ&#x;uTVOEBOCĂ“MHFZFHÓÇFUNJÄťPMBO3BLIJOFMFSHFUJSJMNJÄťUJS %FWSJNSFKJNJ Âś[FM.BZV4Â?OÂ?SĂťEBSFTJOJEFGFTIFUNJÄťWF CĂ“MHFZJUFLSBSNFSLF[Ă?JEBSFOJOLPOUSPMĂ™BMUÂ?OBWFSNJÄťUJS AyrÄąca MĂźslĂźmanlara yĂśnelik ekonomik yaptÄąrÄąmlar iyice

sÄąkÄąlaĹ&#x;tÄąrÄąlmÄąĹ&#x;, daha Ăśnce kasabalar arasÄą ticaret MĂźslĂźmanlarÄąn elinde iken bundan sonra Budist Rakhinelerin LPOUSPMĂ™OFHFÇNJÄťUJS AynÄą dĂśnemde, askerĂŽ rejimin MĂźslĂźmanlarÄąn haklarÄąnÄą IJÇFTBZBOVZHVMBNBMBSÂ?HĂ™OEFOHĂ™OFBSUBSBLEFWBN FUNJÄťUJSÂśOFNMJ.Ă™TMĂ™NBOÄťBITJZFUMFSJOHFDFOJOCJS ZBSÂ?TÂ?OEBPSEVNFOTVQMBSÂ?ODBTPSHVTV[TVBMTJ[UVUVLlanmasÄą, kendilerine çeĹ&#x;itli iĹ&#x;kenceler edildikten sonra TFSCFTUCÂ?SBLÂ?MNBMBSÂ? IFSHĂ™OSBTUMBOBOSVUJOPMBZMBSIĂ‚MJOFHFMNJÄťUJS.Ă™TMĂ™NBOMBSBLBSÄťÂ?ZBQÂ?MBOIVLVLTV[MVLMBS ZFULJMJMFSUBSBGÂ?OEBOUFÄťWJLFEJMNJÄťUJS #VVZHVMBNBMBSOFEFOJZMFDFTBSFUCVMBO#VEJTU3BLIJOFMFSCVOEBOTPOSBHĂ“SEĂ™LMFSJIFSZFSEF.Ă™TMĂ™NBOMBSB TBMEÂ?SNBZBWFPOMBSBBJUFÄťZBMBSÂ?HBTQFUNFZFCBÄťMBNÂ?ÄťUÂ?S.Ă™TMĂ™NBOMBSQPMJTNFSLF[MFSJOFHJEJQÄťJLĂ‚ZFUUF bulunduklarÄąnda ise çeĹ&#x;itli ithamlarla suçlu duruma dĂźĹ&#x;ĂźrĂźlmĂźĹ&#x;tĂźr. Polisin kendilerine bu Ĺ&#x;ekilde muamele etmesi MĂźslĂźmanlarÄą sindirmiĹ&#x; ve artÄąk adaletin yerine HFMNFTJOJCJMFUBMFQFEFNF[PMNVÄťMBSEÂ?S "TLFSĂ?SFKJNHĂ“SFWFHFMEJÄĽJJMLHĂ™OEFOJUJCBSFOh(ÓÇNFO SoruĹ&#x;turma Operasyonuâ€? isminde acÄąmasÄąz bir operasyon baĹ&#x;latmÄąĹ&#x;tÄąr. Fiziksel iĹ&#x;kencenin yanÄą sÄąra, kadÄąnlarÄąn UBDJ[FEJMNFTJ UFIEJUMFQBSBBMNBLWCVZHVMBNBMBS PMBÄĽBOIĂ‚MFHFMNJÄťUJS"ZSÂ?DBCJSÇPLNBTVNJOTBOZBTBM PMNBZBOHÓÇNFOTUBUĂ™TĂ™OFTPLVMBSBLUVUVLMBONÂ?ÄťUÂ?S ,ZBWLUBW .SPIBVOH 1BVLUBW .ZFCPO .JOCZBHJCJ birçok kasabada yĂźzlerce insan zorla evlerinden çĹkarÄąlNÂ?ÄťWF#BOHMBEFÄťFHÓÇFUUJSJMNJÄťUJS


ARAKAN RAPORU

Kral Dragon Operasyonu HĂźkĂźmet, 1978 yÄąlÄąnÄąn Mart ayÄąnda baĹ&#x;lattÄąÄ&#x;Äą “Kral %SBHPO0QFSBTZPOVvJMF.Ă™TMĂ™NBOMBSBHĂ“[EBÄĽÂ? WFSFSFL"SBLBOEBOBZSÂ?MNBMBSÂ?OÂ?IFEFŢMFNJÄťUJS Operasyon, Akyab’daki en bĂźyĂźk MĂźslĂźman kĂśyĂźnEFEFWSFZFTPLVMNVÄťWFPQFSBTZPOVOÄťPLEBMHBMBSÂ? ÇPLLÂ?TB[BNBOEBCĂ™UĂ™OCĂ“MHFZFZBZÂ?MNÂ?ÄťUÂ?S.Ă™TMĂ™man kitlelerin Akyab’da tutuklandÄąklarÄą; kadÄąn, erkek, ÇPDVL HFOÇ ZBÄťMÂ?EFNFEFOIFSLFTFJÄťLFODFZBQÂ?MdÄąÄ&#x;Äą, tecavĂźz edildiÄ&#x;i ve ĂśldĂźrĂźldĂźÄ&#x;Ăź haberleri hÄązla CĂ™UĂ™OLV[FZ"SBLBOBZBZÂ?MNÂ?ÄťUÂ?S0SEVUBSBGÂ?OEBO LVSVMNVÄťPMBO/BHBNJO5JNJOJOQPMJTWFHÓÇNFO TPSVÄťUVSNBQFSTPOFMJ LÂ?TBTĂ™SFTPOSB#VUJEBVOH CĂ“MHFTJOFVMBÄťNÂ?ÄťWFCJSBOEBUFSĂ“SFTUJSJMFOCĂ“MHF  /BHBNJOGBDJBTÂ?OÂ?ONFSLF[JPMNVÄťUVS:Ă™[MFSDF.Ă™TlĂźman kadÄąn ve erkek tutuklanmÄąĹ&#x;, birçoÄ&#x;u iĹ&#x;kence HĂ“SEĂ™LUFOTPOSBĂ“MEĂ™SĂ™MNÙĝ LBEÂ?OMBSBUFDBWĂ™[ edilmiĹ&#x;tir. Bu acÄąmasÄąz saldÄąrÄąlardan dehĹ&#x;ete dĂźĹ&#x;en, can ve NBMHĂ™WFOMJÄĽJLBMNBZBO POVSMBSÂ?OÂ?WFOBNVTMBSÂ?OÂ? kaybetme korkusu yaĹ&#x;ayan çok sayÄąda MĂźslĂźman, yaĹ&#x;adÄąklarÄą yerleri terk etmeye baĹ&#x;lamÄąĹ&#x;tÄąr. Zorlu CJSHĂ™[FSHĂ‚IĂ™[FSJOEFO#BOHMBEFÄťTÂ?OÂ?SÂ?OBEPÄĽSV IBSFLFUFEFO3PIJOHZBMBS ZPMCPZVODBZJOFUBTBSlanmÄąĹ&#x; bir planÄąn parçasÄą olarak- Budist Rakhineler ve HĂ™WFOMJLHÙÇMFSJUBSBGÂ?OEBOÇFÄťJUMJTBMEÂ?SÂ?MBSBVÄĽSBNÂ?ÄťMBSWFFMMFSJOEFLJUĂ™NEFÄĽFSMJFÄťZBMBSTBMEÂ?SHBOMBS UBSBGÂ?OEBOHBTQFEJMNJÄťUJS,BUMJBNEBOLBÇBOMBSÂ?O çoÄ&#x;u yol boyunca uÄ&#x;radÄąklarÄą saldÄąrÄąlarda ĂśldĂźrĂźlNÙĝ #BOHMBEFÄťMFTÂ?OÂ?SIBUUÂ?OÂ?ÇJ[FO/BG/FISJOF ulaĹ&#x;abilenler ise botlarÄąna yapÄąlan saldÄąrÄąlar nedeniyMFOFISJOB[HÂ?OTVMBSÂ?OBBUMBNBL[PSVOEBLBMNÂ?ÄťUÂ?S

5

Birkaç ay içerisinde sayÄąlarÄą 300.000’i aĹ&#x;an mĂźlteciMFS #BOHMBEFÄťMJZFULJMJMFSUBSBGÂ?OEBOZBQUÂ?SÂ?MBOHFÇJDJ kamplarda yaĹ&#x;amaya baĹ&#x;lamÄąĹ&#x;tÄąr. #VBSBEB/BHBNJO5JNJ CPÄťBMBOLĂ“ZMFSEFOZBWBÄť yavaĹ&#x; çekilmiĹ&#x;, onlarÄąn yerini MĂźslĂźmanlarÄąn evlerini yaÄ&#x;malayan, ateĹ&#x;e veren ve hayvanlarÄąnÄą çalan yerli Rakhineler almÄąĹ&#x;tÄąr.

Arakan’Ĺn BudistleĹ&#x;tirilmesi #Ă“MHFEFO.Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?OJ[JOJTJMNFLWFCĂ“MHFOJO çehresini tamamen deÄ&#x;iĹ&#x;tirmek isteyen Myammar yĂśnetimi kuzey Arakan’Ĺn neredeyse her kĂśĹ&#x;esine #VEJTUUBQÂ?OBLMBSÂ?JOÄťBFUNFZFCBÄťMBNÂ?ÄťUÂ?S.VSVOH  ÂŞBLNBWF4BBLHJCJEBÄĽLBCJMFMFSJOFPWBMBSBJONF ve MĂźslĂźmanlardan alÄąnan arazilere yerleĹ&#x;me emri WFSJMNJÄťWF"SBLBOÂ?O IBUUB#BOHMBEFÄťJOCJSÇPL CĂ“MHFTJOEFOHFMFO#VEJTU3BLIJOFMFS.Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?O yaĹ&#x;adÄąÄ&#x;Äą yerlere yerleĹ&#x;tirilmiĹ&#x;tir. HĂźkĂźmetin emriyle CĂ“MHFZFHFMFOCV[PSCBZFOJZFSMFÄťJNDJMFSJOTBMEÂ?SÂ?larÄą nedeniyle bĂźyĂźk zorluklar yaĹ&#x;ayan MĂźslĂźmanlar "SBLBOEÂ?ÄťÂ?OBHÓÇFUNFZFCBÄťMBNÂ?ÄťMBSEÂ?S ZÂ?MÂ?OEBOHĂ™OĂ™NĂ™[FLBEBSPMBOEĂ“OFNEF.Ă™TlĂźmanlara yapÄąlan baskÄąlar sonucu yine yĂźz binlerce "SBLBOMÂ? LPNÄťV#BOHMBEFÄťFNĂ™MUFDJPMBSBLHÓÇFUmek zorunda kalmÄąĹ&#x;tÄąr. MĂźslĂźman kĂśyler Ăśrnek yerleĹ&#x;im birimleri olarak dĂźzenlenecekleri bahanesiyle boĹ&#x;altÄąlmÄąĹ&#x;, ancak MĂźslĂźmanlardan boĹ&#x;altÄąlan bu yerlere Budist Rakhineler yerleĹ&#x;tirilmiĹ&#x;tir. Arakan’Ĺ #VEJTUMFÄťUJSNFQMBOÂ?OÂ?OHFSFÄĽJ"SBLBOFZBMFUJOJOBEÂ? Rakhine olarak, eyaletin baĹ&#x;kenti Akyab’Ĺn adÄą Sitve olarak deÄ&#x;iĹ&#x;tirilmiĹ&#x;tir.


6

ARAKAN RAPORU

GeçmiĹ&#x;ten GĂźnĂźmĂźze Hak Ä°hlalleri Katliamlar "SBLBOEBLJ#VSNBIĂ‚LJNJZFUJ 3PIJOHZBMBSJÇJOIBL JIMBMMFSJJMFEPMVCJSEĂ“OFNJEFCFSBCFSJOEFHFUJSNJÄťUJS"SBLBOMÂ?.Ă™TMĂ™NBOMBSBZĂ“OFMJLEFHFSÇFLleĹ&#x;tirilen katliamda binlerce MĂźslĂźman ĂśldĂźrĂźlmĂźĹ&#x;, EFOGB[MB.Ă™TMĂ™NBOCĂ“MHFZJUFSLFUNFL [PSVOEBCÂ?SBLÂ?MNÂ?ÄťUÂ?SEF.Ă™TMĂ™NBOMBSZJOF bĂźyĂźk bir kÄąyÄąma uÄ&#x;ramÄąĹ&#x;lar, bu dĂśnemde yaĹ&#x;anan PMBZMBSEB.Ă™TMĂ™NBOLBUMFEJMNJÄťUJS ZÂ?MÂ?OEBHFSÇFLMFÄťUJSJMFOTBMEÂ?SÂ?MBSEB .VTPO0QFSBTZPOVOEB ,SBM%SBHPO0QFSBTZPOVOEBPO CJOMFSDF.Ă™TMĂ™NBOLBUMFEJMNJÄťUJS#VHĂ™OIĂ‚MĂ‚IJÇCJS ÄťFZJOEFÄĽJÄťNFEJÄĽJCĂ“MHFEF"SBLBO.Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?OB yĂśnelik saldÄąrÄą ve katliamlar devam etmektedir.

nu esnasÄąnda çok sayÄąda kadÄąn, erkek, yaĹ&#x;lÄą ArakanlÄą MĂźslĂźman’a iĹ&#x;kence yapÄąldÄąÄ&#x;Äą, birçoÄ&#x;unun hapse atÄąldÄąÄ&#x;Äą ya da ĂśldĂźrĂźldĂźÄ&#x;Ăź bilinmektedir. HâlihazÄąrda "SBLBOEBLFZŢĂ?UVUVLMBNB JÄťLFODFWFLĂ“UĂ™NVBNFleler devam etmektedir.

DinĂŽ ve Etnik AyrÄąmcÄąlÄąk, VatandaĹ&#x;lÄąktan ÇĹkarÄąlma

Hukuksuz Tutuklama, Ä°Ĺ&#x;kence ve KĂśtĂź Muamele

#VSNBEBEFHFSÇFLMFÄťFOEBSCFJMF"SBLBOMÂ? MĂźslĂźmanlarÄąn durumu daha da kĂśtĂźleĹ&#x;miĹ&#x;tir. O HĂ™OFLBEBS3PIJOHZBMBSÂ?OFMJOEFCVMVOBOQFLÇPL iĹ&#x;letme kamulaĹ&#x;tÄąrÄąlarak MĂźslĂźmanlar ekonomik ZĂ“OEFOHÙÇTĂ™[MFÄťUJSJMNJÄťUJS%FWMFULPOUSPMĂ™OEFLJ NFEZBPSHBOMBSÂ?OEB3PIJOHZBMBSZBCBODÂ?MBSPMBSBL HĂ“TUFSJMNFZFCBÄťMBONÂ?Äť "SBLBOEBEFWMFULBEFNFMFSJOEFCVMVOBO.Ă™TMĂ™NBOMBSHĂ“SFWMFSJOEFOBMÂ?OBSBL yerlerine Budistler yerleĹ&#x;tirilmiĹ&#x;tir.

EFLJEBSCFEĂ“OFNJOEF3PIJOHZBMBSBTLFSĂ?ZĂ“OFUJNBMUÂ?OEBTPSHVTV[UVUVLMBONB JÄťLFODFHJCJQFL çok haksÄąz ve hukuksuz muameleye maruz kalmÄąĹ&#x;; DFNBBUMFOBNB[LÂ?MNBL LVSCBOLFTNFLHJCJJCBEFUMFSZBTBLMBONÂ?ÄťUÂ?SEFLJ,SBM%SBHPO0QFSBTZP-

#VHĂ™O#VSNBEBLJTPSVO ZBMOÂ?[DB"SBLBOMÂ?.Ă™TMĂ™manlarÄąn sorunu deÄ&#x;ildir. Burma askerĂŽ yĂśnetimi, ZFSMJÂ?SLÂ?OZBÄťBEÂ?ÄĽÂ?WFGBSLMÂ?EJMWFMFIÇFOJO konuĹ&#x;ulduÄ&#x;u Burma’da, etnik azÄąnlÄąklarÄą sistemli olarak baskÄą ve ayrÄąmcÄąlÄąk politikalarÄąna maruz bÄąrak-


ARAKAN RAPORU

maktadÄąr. Burma’nÄąn %68’ini BurmalÄąlar, %9’unu ÄŒBOMBS TJOJ,BSFOMFS Ă™OĂ™#VEJTU3BLIJOFMFS  %3’ßnĂź Çinliler, %2’sini Monlar, %2’sini Hintliler, kalan %5’ini ise aralarÄąnda ArakanlÄą MĂźslĂźmanlarÄąn 3PIJOHZBMBSÂ?O EBCVMVOEVÄĽVEJÄĽFSFUOJLHSVQMBS PMVÄťUVSNBLUBEÂ?S#VHSVQMBSEBO"SBLBOMÂ?.Ă™TMĂ™manlarÄąn, ĹžanlarÄąn ve Karenlerin sistemli olarak Burma yĂśnetiminin baskÄąlarÄąna maruz kaldÄąklarÄą uluslararasÄą kuruluĹ&#x;larca da tespit edilmiĹ&#x;tir. Okullarda ve devlet kurumlarÄąnda devlet eliyle ayrÄąmcÄąlÄąk yapÄąlmakta; etnik azÄąnlÄąklarÄąn kĂźltĂźrlerine, dillerine, tarihlerine ve kimliklerine yĂśnelik kÄąsÄątMBNBMBSHFUJSJMNFLUFWFZBUBNBNFOZPLFEJMNFLUFEJS&UOJLB[Â?OMÂ?LMBSBNFOTVQLJÄťJMFSPSEVUBSBGÂ?Odan zorla çalÄąĹ&#x;tÄąrÄąlmakta ve çalÄąĹ&#x;malarÄą sÄąrasÄąnda aĹ&#x;aÄ&#x;ÄąlayÄącÄą muamelelere maruz kalmaktadÄąr. Etnik HSVQMBSBNFOTVQTJWJMMFSFTPOEFSFDFTFSUEBWSBOÂ?Mmakta, siviller kimi zaman etnisitelerinin bedelini canlarÄąyla Ăśdemektedirler. ArakanlÄą MĂźslĂźmanlar, CVNVBNFMFMFSMFFOÇPLLBSÄťÂ?LBSÄťÂ?ZBLBMBOHSVQMBS arasÄąnda yer almaktadÄąr. 1982’de çĹkarÄąlan Yeni VatandaĹ&#x;lÄąk Kanunu ile hVMVTBMMBSvLBUFHPSJTJOJOEÂ?ÄťÂ?OEBCÂ?SBLÂ?MBSBLLFOEJ UPQSBLMBSÂ?OEBZBCBODÂ?VOTVSPMBSBLHĂ“TUFSJMFO 3PIJOHZBMBS CVHĂ™OIĂ‚MĂ‚WBUBOEBÄťTUBUĂ™TĂ™OFTBIJQ EFÄĽJMMFSEJS3PIJOHZBMBSÂ?OEPÄĽEVLMBSÂ?Ă™MLFOJO vatandaĹ&#x;Äą olma haklarÄą ellerinden alÄąnarak en temel insan haklarÄąndan biri ihlal edilmektedir. Bu dĂśnemde devlet, MĂźslĂźmanlara karĹ&#x;Äą ayaklanmalara

7

BÇÂ?LÇBEFTUFLWFSNJÄťUJS3PIJOHZBMBSÂ?O#VSNBOÂ?O CBÄťLBCĂ“MHFMFSJOFHFÇNFTJFOHFMMFONJÄť BODBL Ă“[FMMJLMFLV[FZ"SBLBOEB3PIJOHZBMBS[PSMBFWMFrinden çĹkarÄąlmÄąĹ&#x;, zorunlu iĹ&#x;çi olarak çalÄąĹ&#x;tÄąrÄąlmÄąĹ&#x;, çeĹ&#x;itli iĹ&#x;kencelere maruz bÄąrakÄąlmÄąĹ&#x;lardÄąr.


8

ARAKAN RAPORU

Yeni YerleĹ&#x;im Yerleri Ä°nĹ&#x;asÄą ve MĂźslĂźmanlarÄąn Yerinden Edilmesi Burma askerĂŽ yĂśnetiminin ArakanlÄą MĂźslĂźmanlara VZHVMBEÂ?ÄĽÂ?CBTLÂ?MBSÂ?OCBÄťÂ?OEB .Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?OZFSMFrinden edilerek mallarÄąna el konulmasÄą ve yerlerine Budistlerin yerleĹ&#x;tirilerek Ăśrnek kĂśylerin oluĹ&#x;turulmasÄą HFMNFLUFEJS#VĂ“SOFLLĂ“ZMFSJOJOÄťBTÂ?OEB.Ă™TMĂ™NBOlar zorla çalÄąĹ&#x;tÄąrÄąlmaktadÄąr. Bu kĂśylerin Budistlerin FTLJZFSMFÄťJNZFSMFSJOFCFO[FNFTJJÇJOHFSFLMJUĂ™N malzemeler de MĂźslĂźmanlarÄąn mallarÄąndan saÄ&#x;lanNBLUBEÂ?S.Ă™TMĂ™NBOOĂ™GVTVB[BMUNBLJÇJO "SBLBOÂ?O EJÄĽFSCĂ“MHFMFSJOEFO #VSNBOÂ?ONFSLF[JOEFO IBUUB #BOHMBEFÄťUFO#VEJTUMFS .Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?OZBÄťBEÂ?ÄĽÂ?CĂ“MHF olan kuzey Arakan’a yerleĹ&#x;meye teĹ&#x;vik edilmektedir. Davet edilenler akrabalarÄąnÄą ve yakÄąnlarÄąnÄą da beraberMFSJOEFHFUJSNFLUFEJSMFS(FMFOMFSJOFW BSB[JJMFUBSÂ?N WFIBZWBODÂ?MÂ?LJÇJOHFSFLTJOJNEVZEVLMBSÂ?IFSÄťFZZJOF .Ă™TMĂ™NBOMBSEBOTBÄĽMBONBLUBEÂ?SÂśSOFÄĽJOZFOJ ZFSMFÄťJNDJ .BSUEB"LZBCEBO#VUJEBVOHB HFUJSJMNJÄťUJS:FULJMJMFS ZFOJZFSMFÄťJNDJMFSHFMNFEFO Ăśnce Ăśrnek kĂśylerin Budistlerin eski kĂśylerine benzemesi için orada yaĹ&#x;ayan MĂźslĂźmanlara kĂśyde çeĹ&#x;itli EFÄĽJÄťJLMJLMFSZBQUÂ?SNÂ?ÄťMBS LĂ“ZĂ™ONVIUFMJGZFSMFSJOF Buda heykelleri diktirmiĹ&#x;lerdir. AskerĂŽ yĂśnetim, Ĺžubat UF"SBLBOMÂ?.Ă™TMĂ™NBOMBSEBOLĂ“ZMFSJOJOFUSBGÂ?OÂ? çitlerle çevirmelerini istemiĹ&#x;tir. Bu iĹ&#x; için de MĂźslĂźmanlar zorla çalÄąĹ&#x;tÄąrÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr. 3PIJOHZBMBSÂ?OCPÄťBMUUÂ?LMBSÂ?ZFSMFSF#VEJTUMFSZFSMFÄťUJSJMNJÄť QFLÇPL3PIJOHZB"SBLBOEÂ?ÄťÂ?OBHÓÇFUNFL[PSVOEBLBMNÂ?ÄťUÂ?S#VHĂ™O"SBLBOEBZBÄťBZBO3PIJOHZBMBS hayatlarÄąnÄą son derece zor koĹ&#x;ullar altÄąnda sĂźrdĂźrmektedirler. Myanmar askerĂŽ yĂśnetimi, ArakanlÄą Budistleri .Ă™TMĂ™NBOMBSBLBSÄťÂ?IFSGÂ?STBUUBLÂ?ÄťLÂ?SUNBLUB POMBSB ZĂ“OFMJLTJTUFNMJCJSCBTLÂ?QPMJUJLBTÂ?VZHVMBNBLUBEÂ?S#V baskÄąlarÄąn baĹ&#x;Äąnda; MĂźslĂźmanlarÄąn yerlerinden edile-

rek yerlerine Budistlerin yerleĹ&#x;tirilmesi, MĂźslĂźmanlarÄąn mal ve mĂźlklerine el konmasÄą, çeĹ&#x;itli iĹ&#x;lerde zorla çalÄąĹ&#x;tÄąrÄąlmalarÄą, camilerin kapatÄąlmasÄą ve yeni camilerin yapÄąmÄąna izin verilmemesi, MĂźslĂźmanlarÄąn seyahat Ă“[HĂ™SMĂ™LMFSJOJOFOHFMMFONFTJHFMNFLUFEJS#VEJTUMFSJO .Ă™TMĂ™NBOMBSBLBSÄťÂ?LÂ?ÄťLÂ?SUÂ?MNBMBSÂ?TPOVDVOEBCĂ“MHFEF pek çok Ĺ&#x;iddet olayÄą yaĹ&#x;anmaktadÄąr. .Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?OZBÄťBEÂ?LMBSÂ?CĂ“MHFMFSF#VEJTUMFSJZFSMFÄťtirmedeki amaç, ArakanlÄąlarÄą Burma içerisinde Ăśzerklik talep edemeyecek kadar kßçßk bir azÄąnlÄąk hâline HFUJSNFLUJS"SBLBOEBLJĂťTMBNJNJSBTÂ?OUBNBNFOZPL FEJMNFTJWFCĂ“MHFOJO#VEJTUMFÄťUJSJMNFTJQMBOMBONBLUBEÂ?S"TLFSĂ?ZĂ“OFUJNTBEFDF"SBLBOÂ?OEFNPHSBŢJL yapÄąsÄąnÄą deÄ&#x;iĹ&#x;tirmek ve MĂźslĂźmanlarÄą sĂśmĂźrmekle kalmamakta, aynÄą zamanda yeni yerleĹ&#x;tirilen Budistleri silahlandÄąrarak çevre kĂśylerdeki MĂźslĂźmanlara saldÄąrmayÄą da teĹ&#x;vik etmektedir.


ARAKAN RAPORU

Seyahat YasaÄ&#x;Äą "SBLBOMÂ?.Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?OTFZBIBUĂ“[HĂ™SMĂ™LMFSJEF bulunmamaktadÄąr. Akyab dÄąĹ&#x;Äąnda diÄ&#x;er Ĺ&#x;ehir ve kasabalarda yaĹ&#x;ayan MĂźslĂźmanlarÄąn yolculuk veya BDJMIBTUBMÂ?LEBEĂ‚IJMPMNBLĂ™[FSFIBOHJTFCFQMF PMVSTBPMTVO"SBLBOÂ?OCBÄťLFOUJ"LZBCBHJSJÄťMFSJZBTBLMBONÂ?ÄťUÂ?S#VSNBOÂ?OCBÄťLFOUJ3BOHPPOV[JZBSFU etmek ise hiçbir Ĺ&#x;ekilde mĂźmkĂźn deÄ&#x;ildir. MĂźslĂźmanlar yaĹ&#x;adÄąklarÄą yerlerde, komĹ&#x;u kasabalarÄą dahi izinsiz ziyaret edememektedir. Seyahat kartÄą olmayan MĂźslĂźmanlar, hatta bazen kartlarÄą olsa bile, otobĂźslerden ve trenlerden zorla indirilmektedir. ÂśSOFÄĽJOÄŒVCBUEF3BOHPPOBHJUNFLUFPMBO sekiz MĂźslĂźman, kimlik kartlarÄą olmasÄąna raÄ&#x;men, yerel polisin izni olmaksÄązÄąn Arakan dÄąĹ&#x;Äąnda seyaIBUFUUJLMFSJHFSFLÇFTJZMFUVUVLMBONÂ?ÄťWFZÂ?MIBQTF mahkĂťm edilmiĹ&#x;tir.

Evlilik YasaÄ&#x;Äą MĂźslĂźmanlarÄąn evlenmeleri ĂśnĂźne de ciddi enHFMMFNFMFSÇÂ?LBSÂ?MNBLUBEÂ?S&WMJMJLJ[OJBMBCJMNFL JÇJOZFSJOFHFUJSJMNFTJHFSFLFOÇPLGB[MBQSPTFEĂ™S vardÄąr ve bunlar MĂźslĂźmanlarÄąn evlenmesini nereEFZTFJNLĂ‚OTÂ?[IĂ‚MFHFUJSNFLUFEJS#VSNBZĂ“OFUJNJOJO.Ă™TMĂ™NBOOĂ™GVTVB[BMUNBQPMJUJLBTÂ?OÂ?O Ă“OFNMJCJSQBSÇBTÂ?PMBOCVVZHVMBNB .Ă™TMĂ™NBOMBS için ciddi bir sosyal sorundur. Yetkililer, evlilik izni BMNBLJTUFZFOÇJGUMFSEFOZĂ™LTFLNJLUBSEBWFSHJ almaktadÄąr. 50 ilâ 300.000 kyat arasÄąnda deÄ&#x;iĹ&#x;en WFSHJ IFNLBEÂ?OIFNFSLFLUBSBGÂ?OEBOĂ“EFONFL [PSVOEBEÂ?SĂť[JOJÇJOĹŠZÂ?MCFLMFNFLHFSFLNFLUF 

9

WFSHJZJÓEFZFNFZFOÇJGUMFSFWMFOFNFNFLUF LJNJ [BNBOWFSHJZJÓEFZFOMFSEBIJJ[JOBMBNBNBLUBE�S #VOFEFOMFCB[�ÇJGUMFSFWMFONFLJÇJOLBÇBLPMBSBL #BOHMBEFĝFHJUNFLUFEJS

KĂźltĂźrel ve TarihĂŽ MirasÄąn ve DeÄ&#x;erlerin Yok Edilmesi ArakanlÄą MĂźslĂźmanlar, kurduklarÄą devletle birlikte kadim bir Ä°slam kĂźltĂźrĂź de oluĹ&#x;turmuĹ&#x;lardÄąr. )JOU"WSVQBEJMBJMFTJOFBJU3PIJOHZBEJMJ HĂ™OFZ #BOHMBEFÄťUFLPOVÄťVMBOEJMFPMEVLÇBZBLÂ?OEÂ?S


10

ARAKAN RAPORU

3PIJOHZBMBS ZB[Â?EJMJOEFZBLMBÄťÂ?LZÂ?MCPZVODB "SBQBMGBCFTJOJLVMMBONÂ?ÄťUÂ?S"SBLBOLSBMMBSÂ?OÂ?O CBTUÂ?SEÂ?LMBSÂ?QBSBMBSÂ?OĂ™[FSJOEF"SBQIBSŢMFSJZMFZBzÄąlmÄąĹ&#x; sĂśzcĂźkler ve kelime-i Ĺ&#x;ehadet bulunmaktadÄąr. Myanmar’da yaĹ&#x;ayan pek çok azÄąnlÄąkla birlikte ArakanlÄąlarÄąn kĂźltĂźrel mirasÄą da Burma milliyetçiliÄ&#x;i nedeniyle BurmalÄąlaĹ&#x;tÄąrma politikalarÄąna maruz kalmakta ve yok edilmektedir. BaĹ&#x;ta ArakanlÄą MĂźslĂźmanlar olmak Ăźzere Burma’da yaĹ&#x;ayan MĂźslĂźmanlarÄąn kĂźltĂźrĂź, “Burma kĂźltĂźrĂźneâ€? yabancÄą unsurlar PMBSBLHĂ“SĂ™MNFLUFEJS#VSNBMÂ?.Ă™TMĂ™NBOMBSEBO isimlerini dahi deÄ&#x;iĹ&#x;tirmeleri istenmektedir. Ä°slam dĂśneminden kalma tarihĂŽ kalÄąntÄąlar yok edilmekte, yer isimleri deÄ&#x;iĹ&#x;tirilmektedir. Ă–rneÄ&#x;in Arakan ismi Rakhine Pray, Akyab Ĺ&#x;ehrinin ismi ise Sitve olarak EFÄĽJÄťUJSJMNJÄťUJS3PIJOHZBMBSÂ?OLĂ™MUĂ™SFMIBZBUÂ?WF inancÄą için bĂźyĂźk Ăśnem taĹ&#x;Äąyan ve neredeyse her kĂśĹ&#x;ede bulunan camiler ve dinĂŽ okullar yÄąkÄąlmakta, yÄąkÄąlmayan birkaç yapÄąnÄąn bahçesine ise Budist tapÄąnaklarÄą inĹ&#x;a edilmektedir.

Hristiyanlara ve Budistlere YĂśnelik BaskÄąlar Ă–zellikle kÄąrsal kesimdekiler baĹ&#x;ta olmak Ăźzere Burma’daki Hristiyanlar da ibadet etme ve inandÄąkMBSÂ?HJCJZBÄťBNBLPOVTVOEBCĂ™ZĂ™LTÂ?LÂ?OUÂ?JÇJOEFdirler. Ancak bu durumun temel nedeni -buradaki dinĂŽ liderlerin de mutabÄąk olduÄ&#x;u Ăźzere- dinĂŽ ayÄąrÄąmcÄąlÄąÄ&#x;Äąn siyasi temellere dayanmasÄądÄąr; çßnkĂź

#VSNBEBLJ)SJTUJZBOMBS DVOUBSFKJNJOFLBSÄťÂ?HFMFO kabilelere baÄ&#x;lÄądÄąr. Bu deÄ&#x;erlendirmeyi destekleyen CJSVZHVMBNBPMBSBL#VEJTUCJSĂ™MLFPMNBTÂ?OBWF Budizm’i yaymaya çalÄąĹ&#x;masÄąna raÄ&#x;men, yĂśnetimin zaman zaman Budist rahiplere karĹ&#x;Äą da oldukça TFSUCJSNVBNFMFTFSHJMFNFTJHĂ“TUFSJMFCJMJS#VOVO nedeni ise bazÄą Budist rahiplerin, dayatmacÄą cunta ZĂ“OFUJNJOFNVIBMFGFUFUNFMFSJEJS#VSNBOÂ?OJÇJOEFOHFMFOCJMHJMFSJOLFTJOMJÄĽJWFHĂ™WFOJMJSMJÄĽJUBSUÂ?ÄťÂ?MTB CJMF CVHĂ™OZBLMBÄťÂ?LSBIJCJOIBQJTUFPMEVÄĽV tahmin edilmektedir.


ARAKAN RAPORU

MĂźltecilik Problemi Burma askerĂŽ yĂśnetiminin baskÄąlarÄą nedeniyle buHĂ™OZĂ™[CJOMFSDF"SBLBOMÂ?.Ă™TMĂ™NBO #VSNBTÂ?OÂ?SlarÄą dÄąĹ&#x;Äąnda mĂźlteci olarak yaĹ&#x;amaktadÄąr. MĂźltecilik statĂźsĂź tanÄąnan ya da tanÄąnmayan 200.000 ArakanlÄą MĂźslĂźman Pakistan’da, 500.000 kadarÄą Suudi Arabistan’dadÄąr. Malezya’da da 10.000 ArakanlÄą MĂźslĂźman bulunmaktadÄąr. MĂźltecilerin StatĂźsĂźne Dair Cenevre SĂśzleĹ&#x;mesi’ni imzalamamÄąĹ&#x; olmasÄąna raÄ&#x;men Malezya, Ăźlkesinde bulunan diÄ&#x;er mĂźlteciMFSHJCJ"SBLBOMÂ?NĂ™MUFDJMFSJEFZBTBEÂ?ÄťÂ?HÓÇNFOMFS PMBSBLHĂ“SNFLUFWFCVLJÄťJMFSFNĂ™MUFDJTUBUĂ™TĂ™ WFSNFNFLUFEJS"ODBLZÂ?MÂ?OEB"SBLBOMÂ?MBSÂ?O Ă™MLFEFHFÇJDJPMBSBLCBSÂ?ONBTÂ?OBJ[JOWFSNJÄťUJSWF ArakanlÄąlar mĂźlteci statĂźleri olmaksÄązÄąn Malezya’da barÄąnmayÄą sĂźrdĂźrmektedirler. En çok ArakanlÄą mĂźltecinin bulunduÄ&#x;u Ăźlke, BirleĹ&#x;miĹ&#x; Milletler MĂźlUFDJMFS:Ă™LTFL,PNJTFSMJÄĽJ #.:, OJOEFGBBMJZFU HĂ“TUFSEJÄĽJ#BOHMBEFÄťUJS:BLMBÄťÂ?L"SBLBOMÂ? MĂźslĂźman, 1991-92 yÄąllarÄąnda Burma yĂśnetiminin baskÄącÄą politikalarÄą nedeniyle kßçßk yĂźz ĂślçßmĂź, LBMBCBMÂ?LOĂ™GVTVWFGBLJSMJÄĽJJMFCJMJOFO#BOHMBEFÄťF HÓÇFUNJÄťUJS /JTBOEF "SBLBOMÂ?NĂ™MUFDJMFSJOHĂ™WFOMJWF HĂ“OĂ™MMĂ™CJSÄťFLJMEFBOBWBUBOMBSÂ?OBEĂ“OFCJMNFMFSJ JÇJO#VSNBJMF#BOHMBEFÄťBSBTÂ?OEB#.BSBDÂ?MÂ?ÄĽÂ?ZMB CJSBOMBÄťNBJN[BMBONÂ?ÄťGBLBUĂ“OHĂ“SĂ™MEÙļÙÄťFLJMEF NĂ™MUFDJMFSJOHFSJHĂ“OEFSJMJÄťJOJOUBSBGTÂ?[ZFULJMJMFSDF izlenmesi ya da dĂśnĂźĹ&#x; sonrasÄą durumlarÄąnÄąn inceMFONFTJJÇJOHFSFLMJUFECJSMFSBMÂ?ONBNÂ?ÄťUÂ?S #BOHMBEFÄťFHÓÇFUNJÄťNĂ™MUFDJMFSJOJ EB#VSNBZBHFSJEĂ“ONÙĝUĂ™S"ODBL"SB-

11

LBOEBO#BOHMBEFÄťFNĂ™MUFDJBLÂ?OÂ?TPOBFSNFNJÄť  EBJMĂ‚BSBTÂ?OEB"SBLBOMÂ?#BOHMBEFÄťF sÄąÄ&#x;ÄąnmÄąĹ&#x;tÄąr. 1997 yÄąlÄąnda ise zorla çalÄąĹ&#x;tÄąrÄąlma, aÄ&#x;Äąr WFSHJWFUFDBWĂ™[HJCJTFCFQMFSMFHÓÇFEFOFOB[ "SBLBOMÂ?ZJOF#BOHMBEFÄťFHFMNJÄťUJS#VOMBSÂ?O Ă™TÂ?OÂ?SEBO#VSNBZBHFSJHĂ“OEFSJMNJÄťUJS #BOHMBEFÄťFHÓÇFEFONĂ™MUFDJMFSJOCĂ™ZĂ™LCJSLÂ?TNÂ? kamplara alÄąnmamÄąĹ&#x;tÄąr. Kamplara alÄąnmayan AraLBOMÂ?NĂ™MUFDJMFSHFSJEĂ“ONFLUFOTFZBTBEÂ?ÄťÂ?PMBSBL Ăźlkede kalmayÄą tercih etmiĹ&#x;ler ve ormanlÄąk alanlara ZBEBHFDFLPOEVCĂ“MHFMFSJOFTÂ?ÄĽÂ?ONÂ?ÄťMBSEÂ?S #BOHMBEFÄťUFLJJLJNĂ™MUFDJLBNQÂ?OEBLBMBONĂ™MUFDJMFSJ#VSNBZBHFSJHĂ“OEFSNFBNBDÂ?ZMBZBQÂ?MBOLĂ“UĂ™ NVBNFMFMFS.BZÂ?TUFOTPOSBBSUÂ?ÄťHĂ“TUFSNJÄť ve 2005 yÄąlÄąna kadar toplam 230.000 mĂźlteci #VSNBZB[PSMBHFSJHĂ“OEFSJMNJÄťUJS#BOHMBEFÄťUFLJ mĂźltecilere dair sorumluluklarÄąnÄą bir plan dâhilinde #BOHMBEFÄťIĂ™LĂ™NFUJOFEFWSFUNFÇBCBTÂ?OEBPMBO BMMYK’nÄąn bu durumun yaĹ&#x;anmasÄąnda bĂźyĂźk bir sorumluluÄ&#x;u vardÄąr. 3FTNĂ?SBLBNMBSBHĂ“SFZÂ?MÂ?JUJCBSÂ?ZMB#BOHMBEFÄťUF#..:,OÂ?OHĂ“[FUJNJOEFNĂ™MUFDJ CVMVONBLUBWFCVNĂ™MUFDJMFS#BOHMBEFÄťJOHĂ™OFZJOEFLJ/BZBQBSBWF,VUVQBMPOHLBNQMBSÂ?OEB yaĹ&#x;amaktadÄąr. Bu mĂźltecilerin 10.000’i Nayapara, J,VUVQBMPOH,BNQÂ?OEBLBMNBLUBEÂ?S'BLBU CVSBLBNMBS ZBÄťBOBOJOTBOJLSJ[JOTBEFDFHĂ“SĂ™OFOZĂ™[Ă™EĂ™SÂŞĂ™OLĂ™CVHĂ™OIĂ‚MĂ‚ZBÄťBEÂ?LMBSÂ?BÄĽÂ?S CBTLÂ?MBSOFEFOJZMFCJOMFSDF"SBLBOMÂ?#BOHMBEFÄťF kaçmaya devam etmektedir. ArakanlÄąlar kamplara LBCVMFEJMNFEJLMFSJOEFO ZBTBEÂ?ÄťÂ?FLPOPNJLHÓÇNFOMFSPMBSBLHĂ“SĂ™MNFLUFEJS,BZEÂ?PMNBZBOCV


12

ARAKAN RAPORU

VZHVMBNBZBLPOVMNBTÂ?NVIUFNFMÇÓ[Ă™NĂ“OFSJMFSJ JTF NĂ™MUFDJMFSJOIBLMBSÂ?OÂ?HĂ™WFODFBMUÂ?OBBMNBL yerine, kurumlarÄąn ya da devletlerin mĂźltecilerle JMHJMJTPSVNMVMVLMBSÂ?OÂ?BTHBSJZFJOEJSNFOJOZPMMBSÂ?OÂ? aramaktadÄąr. BMMYK’nÄąn “kendi kendine yeterliliÄ&#x;i UFÄťWJLWFHĂ“OĂ™MMĂ™HFSJHĂ“OEFSNFZJBTLÂ?ZBBMNBv QSPNPUJOHTFMGTVĹŁJDJFODZQFOEJOHWPMVOUBSZSFQBUSJBUJPO adÄą altÄąnda 2003 yÄąlÄąnda ortaya koyduÄ&#x;u son plan, ArakanlÄą MĂźslĂźmanlarÄą maÄ&#x;dur eden asÄąl sorunu, yani ArakanlÄą MĂźslĂźmanlarÄąn kendi topraklarÄąnda yabancÄą konumunda bulunmalarÄą sorununu, çÜzmekten çok uzak kalmÄąĹ&#x; ve mĂźltecilerin EVSVNVOEBIFSIBOHJCJSJZJMFÄťNFTBÄĽMBNBNÂ?ÄťUÂ?S

hZBTBEÂ?ÄťÂ?HÓÇNFOMFSJOvTBZÂ?TÂ?#BOHMBEFÄťCBTÂ?OÂ?OB HĂ“SF "SBLBO5BSJI5PQMVMVÄĽVOB(Arakan )JTUPSJDBM4PDJFUZ HĂ“SFJTFZBLMBÄťÂ?LEJS Hiçbir yardÄąm alamayan bu insanlar, korunmasÄąz bir hâlde ve çok zor koĹ&#x;ullar altÄąnda, kamplarÄąn dĹĝÂ?OEB #BOHMBEFÄť#VSNBTÂ?OÂ?SCĂ“MHFMFSJOEFZBÄťBN mĂźcadelesi vermektedir. VatandaĹ&#x;lÄąk haklarÄą hem #VSNBBTLFSĂ?ZĂ“OFUJNJIFNEF#BOHMBEFÄťUBSBGÂ?Odan tanÄąnmayan ArakanlÄą MĂźslĂźmanlar, yasa dÄąĹ&#x;Äą PMBSBLIJÇCJSIBLLBTBIJQPMNBLTÂ?[Â?OGBCSJLBMBSEB ÇBMÂ?ÄťNBLUB HĂ™WFOMJLHÙÇMFSJOJOLĂ“UĂ™NVBNFMFTJOF maruz kalmaktadÄąr. .Ă™MUFDJMFSJ[PSMBHFSJHĂ“OEFSNFLJÇJOÇFÄťJUMJ ŢJ[JLTFMWFQTJLPMPKJLCBTLÂ?MBSVZHVMBZBO#BOHMBEFÄťMJZFULJMJMFS HFSJEĂ“ONFLJTUFNFZFONĂ™MUFDJMFSJ Ă“ODFUVUVLMBNBLUB BSEÂ?OEBOHFSJEĂ“ONFLJÇJOCJS CFMHFJN[BMBNBZBEBIBQTFBUÂ?MNBTFÇFOFLMFSJOJ sunmaktadÄąr. Geri dĂśnmek istemeyen ailelerin yiyecek karnelerine el konulduÄ&#x;u, bazÄąlarÄąna iĹ&#x;kence edildiÄ&#x;i, bazÄąlarÄąnÄąn ise aniden kampÄąn baĹ&#x;ka CĂ“MĂ™NMFSJOFHĂ“OEFSJMEJÄĽJWFCBSÂ?OBLMBSÂ?OB[BSBS verildiÄ&#x;i bilinmektedir. Ailelerin bu Ĺ&#x;ekilde bĂślĂźnmesinin sonuçlarÄą ise oldukça yÄąkÄącÄą olmaktadÄąr. #BTLÂ?MBSTPOVDVOEBCJSÇPLNĂ™MUFDJHFSJEĂ“ONFL yerine kamptan kaçmayÄą tercih etmekte, aile reisi kamptan kaçtÄąktan sonra eĹ&#x; ve çocuklar tamamen çaresiz kalmaktadÄąr. BMMYK ise olaylar karĹ&#x;ÄąsÄąnda sessiz kalmaktadÄąr. #BOHMBEFÄť #..:,WF#VSNB #BOHMBEFÄťUFLJNĂ™MUFDJMFSJOEVSVNVZMBJMHJMJCVHĂ™OFLBEBSCJSBOMBÄťNBZBWBSBNBNÂ?Äť CVMVOBOÇÓ[Ă™NMFSVZHVMBNBZB konulamamÄąĹ&#x;tÄąr. Zira sunulan çÜzĂźm Ăśnerileri sorunun asÄąl kaynaÄ&#x;Äąna inememiĹ&#x;, aksine sorunMBSÂ?EBIBEBJÇJOEFOÇÂ?LÂ?MNB[CJSIĂ‚MFHFUJSNJÄťUJS Burma’daki cuntanÄąn 1982 VatandaĹ&#x;lÄąk Kanunu ile UĂ™N"SBLBOMÂ?.Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?hZBTBEÂ?ÄťÂ?HÓÇNFOMFSv olarak nitelendirmesi ve ellerindeki kimlikleri onlarÄą vatandaĹ&#x;lÄąktan çĹkaran yenileri ile deÄ&#x;iĹ&#x;tirmesi ArakanlÄą MĂźslĂźmanlarÄą kendi topraklarÄąnda yabancÄą bir topluluk durumuna dĂźĹ&#x;ĂźrmĂźĹ&#x;tĂźr. Mevcut ve

ArakanlÄą MĂźslĂźmanlarÄąn karĹ&#x;Äą karĹ&#x;Äąya kaldÄąklarÄą IBLJIMBMMFSJZMFJMHJMFOFOJOTBOIBLMBSÂ?LVSVMVÄťMBSÂ?  TPSVOVOÇÓ[Ă™NĂ™JÇJO#..:, #BOHMBEFÄťIĂ™LĂ™NFUJ  uluslararasÄą toplum ve Burma yĂśnetimine çeĹ&#x;itli çÜzĂźm Ăśnerilerinde bulunmaktadÄąr. Bu Ăśnerilerinde, #BOHMBEFÄťUFLJNĂ™MUFDJMFSJOFOUFNFMIBLMBSÂ?OÂ?OEBIJ UBOÂ?ONBEÂ?ÄĽÂ?#VSNBZB[PSMBHFSJHĂ“OEFSJMNFMFSJOJO WFNĂ™MUFDJLBNQMBSÂ?OEBLJLĂ“UĂ™NVBNFMFOJOFOHFMMFONFTJJÇJO#BOHMBEFÄťIĂ™LĂ™NFUJOJO #..:,OÂ?O WFVMVTMBSBSBTÂ?Ă“SHĂ™UMFSJOHFSFLMJUFECJSMFSJBMNBMBSÂ? HFSFLUJÄĽJWVSHVMBONBLUBEÂ?S"ZSÂ?DB#BOHMBEFÄť hĂźkĂźmetinden 1951 MĂźltecilerin StatĂźsĂźne Dair $FOFWSF4Ă“[MFÄťNFTJOFWF1SPUPLPMĂ™OFUBSBG PMNBTÂ? HĂ™WFOMJCJSHFSJEĂ“OÙĝJÇJO#VSNBEBLJEVrum dĂźzelmedikçe ArakanlÄą mĂźltecilere yardÄąmcÄą olunmasÄą ve mĂźltecilerin korunmasÄą istenmektedir. #..:,OÂ?OJTF HFSJHĂ“OEFSNFMFSJOHĂ“OĂ™MMĂ™MĂ™L QSFOTJCJOFHĂ“SFZBQÂ?MÂ?QZBQÂ?MNBEÂ?ÄĽÂ?OÂ?EFOFUMFONF HĂ“SFWJOJĂ™[FSJOFBMNBTÂ? NĂ™MUFDJMFSJOLFOEJLFOEJMFSJOJJEBNFFUUJSNFMFSJJMFJMHJMJQMBOÂ?IBZBUBHFÇJSFCJMNFLJÇJOHFSFLMJBLUĂ“SMFSMFWFNĂ™MUFDJMFSMFJÄťCJSMJÄĽJ ve temas hâlinde bulunmasÄą talep edilmektedir.


ARAKAN RAPORU

13

Haziran 2012’de BaĹ&#x;layan Olaylar HâlihazÄąrda Arakan’da yaĹ&#x;anan olaylar 3 Haziran EFCBÄťLFOU"LZBCEBO.BVOHEBWÄťFISJOFHJUNFLUFPMBO.Ă™TMĂ™NBOÂ?O#VEJTUGBOBUJLMFSDFLBUMFEJMmesi ile baĹ&#x;lamÄąĹ&#x;tÄąr. YĂźzlerce MĂźslĂźman bu saldÄąrÄąyÄą QSPUFTUPFUNFLJÇJO.BVOHEBWÄťFISJOEFLJ.FSLF[ Camii’nde toplanmÄąĹ&#x;, bu hareketi kendi varlÄąklarÄąna UFIEJUPMBSBLLBCVMFEFO#VEJTUGBOBUJLMFSWF#VSNB polisi, MĂźslĂźmanlara saldÄąrmÄąĹ&#x; ve çĹkan çatÄąĹ&#x;mada çok sayÄąda MĂźslĂźman yaralanmÄąĹ&#x; ya da Ĺ&#x;ehit edilmiĹ&#x;tir. #VSNBQPMJTJCVHĂ“TUFSJZJEFWMFUFLBSÄťÂ?CJSBZBLMBONB olarak nitelendirmiĹ&#x; ve olaylara karÄąĹ&#x;an MĂźslĂźmanlarÄąn cezalandÄąrÄąlmasÄą emrini vermiĹ&#x;tir. Bundan sonra Budist GBOBUJLMFSWF#VSNBQPMJTJ.Ă™TMĂ™NBOLĂ“ZWFLBTBCBMBrÄąna baskÄąnlar dĂźzenlemeye baĹ&#x;lamÄąĹ&#x;lardÄąr. 4VÇMVMBSÂ?CBSÂ?OEÂ?SEÂ?LMBSÂ?HFSFLÇFTJZMFĂ™OĂ™[FSJOEF MĂźslĂźman kĂśyĂź ile cami ve medreseler ateĹ&#x;e verileSFLUBNBNFOZBLÂ?MNÂ?ÄťUÂ?S$BNJMFS #VEJTUGBOBUJLMFSDF kuĹ&#x;atÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr. BaÄ&#x;ÄąmsÄąz insan haklarÄą kuruluĹ&#x;larÄąna HĂ“SF)B[JSBOBZÂ?OEBOCVZBOBCĂ“MHFEFZBLMBÄťÂ?L kiĹ&#x;i katledilmiĹ&#x;, binlerce MĂźslĂźman evlerinden ve kĂśylerinden sĂźrĂźlerek ormanlarda yaĹ&#x;amak zorunda bÄąrakÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr. MĂźslĂźmanlardan bir kÄąsmÄą ise komĹ&#x;u #BOHMBEFÄťFTÂ?ÄĽÂ?ONBLJÇJOUFLOFMFSMF/BG/FISJWF )JOU0LZBOVTVOBBÇÂ?MNÂ?ÄťBODBL#BOHMBEFÄťIĂ™LĂ™NFtinin mĂźltecileri kabul etmemesi nedeniyle yĂźzlerce MĂźslĂźman nehirde ve okyanusta boÄ&#x;ularak ĂślmĂźĹ&#x;tĂźr. :BSBMÂ?MBSEBOCJSLÂ?TNÂ?OÂ?OLFOEJJNLĂ‚OMBSÂ?ZMBHJ[MJDF #BOHMBEFÄťFHFÇFSFLUFEBWJPMNBZBÇBMÂ?ÄťUÂ?ÄĽÂ?OBEBJSIB-

CFSMFSHFMNFLUFEJS%VSVNVBÄĽÂ?SPMBOWFUFEBWJMFSJOF izin verilmeyen birçok yaralÄą kaderine terk edilmiĹ&#x;tir. :BÄťBOBOTĂ™SFÇUF3BLIJOF#VEJTUMFSJ HĂ™WFOMJLLVWWFUMFSJ/BTBLB )MVOUJOWFQPMJTJOEFZBSEÂ?NÂ?ZMB3PIJOHZBMBrÄą yerlerinden etmeye çalÄąĹ&#x;mÄąĹ&#x;tÄąr. SokaÄ&#x;a çĹkma yasaÄ&#x;Äą TĂ™SFSLFOHĂ™WFOMJLHÙÇMFSJWF3BLIJOFHSVQMBSÂ?LĂ“ZLĂ“Z EPMBÄťÂ?Q3PIJOHZBFWMFSJOJBUFÄťFWFSNJÄť ZBOBOFWMFSEFOÇÂ?LBO3PIJOHZBMBSBHĂ™WFOMJLHÙÇMFSJUBSBGÂ?OEBO BUFÄťBÇÂ?MNÂ?ÄťUÂ?SÂŞPLTBZÂ?EB3PIJOHZBOÂ?OFWMFSJOEFEJSJ diri yakÄąldÄąÄ&#x;Äą olaylarda, cesetlerin kamyonlara doldurularak taĹ&#x;ÄąndÄąÄ&#x;ÄąnÄą haber veren baÄ&#x;ÄąmsÄąz kaynaklar, son olaylarda tam olarak kaç kiĹ&#x;inin katledildiÄ&#x;ini sĂśylemenin mĂźmkĂźn olmadÄąÄ&#x;ÄąnÄą bildirmektedir. Arakan’da CFÄťJODJCĂ“MHFPMBSBLUBOÂ?NMBOBOLFTJNEFEFFOB[CJS caminin ve çok sayÄąda kĂśyĂźn tamamen yakÄąldÄąÄ&#x;Äą haCFSMFSJHFMNFLUFEJS#BÄĽÂ?NTÂ?[IJÇCJSNFEZBLVSVMVÄťVnun bulunmadÄąÄ&#x;Äą Burma’da hĂźkĂźmet kaynaklÄą haberler yapan tek bir medya kuruluĹ&#x;u vardÄąr. 4PLBÄĽBÇÂ?LNBZBTBÄĽÂ?OÂ?OVZHVMBOEÂ?ÄĽÂ?CĂ“MHFEF3BLIJOFMFSUBSBGÂ?OEBO3PIJOHZBMBSÂ?OUĂ™NNBMWBSMÂ?LMBSÂ?OÂ?O ZBÄĽNBMBOEÂ?ÄĽÂ?WF3PIJOHZB.Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?OÂ?OLPSLV içerisinde olduÄ&#x;u; sokaÄ&#x;a çĹkma yasaÄ&#x;ÄąnÄąn ise ne kadar sĂźreceÄ&#x;inin bilinmediÄ&#x;i bildirilmektedir. Ă–zellikle karanlÄąÄ&#x;Äąn çÜkmesiyle birlikte açĹkta kalan evsiz maÄ&#x;durlar, IĂ™LĂ™NFUHÙÇMFSJOJOIFEFŢJIĂ‚MJOFHFMNFLUFEJS%Ă“SU NJMZPOBZBLÂ?O"SBLBOOĂ™GVTVTÂ?OÂ?SEÂ?ÄťÂ?FEJMNF FWMFSJOJO basÄąlmasÄą, yakÄąlmasÄą vb. Ĺ&#x;iddet olaylarÄą ile karĹ&#x;Äą karĹ&#x;ÄąyadÄąr. #Ă“MHFEFDJEEJCJSJOTBOJLSJ[ZBÄťBONBLUBEÂ?S


14

ARAKAN RAPORU

Ä°nsan HaklarÄą AçĹsÄąndan Mevcut Durum 1."SBLBOEBIFSHĂ™O.Ă™TMĂ™NBOMBSLBUMFEJMNFZF devam etmektedir. 2.)BQTFEJMNJÄťWFJÄťLFODFHĂ“SFOÇPLTBZÂ?EB.Ă™TMĂ™man’Ĺn olduÄ&#x;u bilinmekte ancak kimlikleri ve sayÄąMBSÂ?IBLLÂ?OEBLFTJOCJSCJMHJZFVMBÄťÂ?MBNBNBLUBEÂ?S 3. KadÄąnlara tecavĂźz edilmektedir. 4..VUBECJSVZHVMBNBPMBSBLEFWBNFEFOTFZBIBU ZBTBÄĽÂ?OÂ?OZBOÂ?TÂ?SB3PIJOHZBMBSBVZHVMBOBOTPLBÄĽBÇÂ?LNBZBTBÄĽÂ?IBZBUÂ?UBNBNFOGFMÇFUNJÄťUJS 5. Camiler, mescitler, evler, kĂśyler yakÄąlmakta ve yok edilmektedir. 6. Devletten izinsiz mescit ve medreselerin tamiri yapÄąlamamaktadÄąr. Bu yasaÄ&#x;Äą denetleyebilmek için EFNVUBECJSVZHVMBNBPMBSBLNFTDJUWFNFESFTFMFSZÂ?MEBÙÇEFGBGPUPÄĽSBŢMBONBL[PSVOEBEÂ?SĂť[JOTJ[ bir tadilat yapÄąlmasÄą durumunda altÄą aydan altÄą yÄąla LBEBSIBQJTDF[BTÂ?WFQBSBDF[BTÂ?VZHVMBONBLUBEÂ?S Son 20 yÄąlda yeni cami veya medrese yapÄąmÄąna izin verilmemiĹ&#x;tir. 7. TĂźm aile bireylerinin tamamÄąnÄąn yer aldÄąÄ&#x;Äą bir GPUPÄĽSBGIFSZÂ?MIĂ™LĂ™NFUZFULJMJMFSJOFUFTMJNFEJMmek zorundadÄąr. DoÄ&#x;an her çocuk için ve Ăślen her BJMFCJSFZJJÇJOEFWMFUFWFSHJWFSJMNFTJ[PSVOMVMVÄĽV vardÄąr. 8..Ă™TMĂ™NBOMBSÂ?OTFZBIBUĂ“[HĂ™SMÙļÙZPLUVS#JS .Ă™TMĂ™NBO LĂ“ZĂ™OEFOCBÄťLBCJSLĂ“ZFHJUNFLJÇJO EFWMFUFWFSHJWFSJQJ[JOBMNBL[PSVOEBEÂ?S 9. Beton evler yapmalarÄą yasak olan MĂźslĂźmanlar, evlerini ahĹ&#x;aptan yapmak zorundadÄąr. Devlete ait kabul edilen bu evler yanlÄąĹ&#x;lÄąkla yanarsa ev sahibi

devletin evini yakmaktan altÄą yÄąla kadar hapis cezasÄąna çarptÄąrÄąlmaktadÄąr. 10. Bir MĂźslĂźman iĹ&#x; yeri açabilmek için bir Budist’le ortaklÄąk kurmak zorundadÄąr. Bu ortaklÄąkta Budist, sermaye koymadan iĹ&#x;letmenin yarÄąsÄąna ortak olmaktadÄąr. 11. MĂźslĂźmanlar, hayvanlarÄą için her yÄąl devlete WFSHJĂ“EFNFL[PSVOEBEÂ?S 12. MĂźslĂźmanlarÄąn evlenmesi izne tabidir. Evlenmek isteyen MĂźslĂźman kadÄąn ve erkekler devlete BZSÂ?DBWFSHJĂ“EFNFL[PSVOEBEÂ?S7FSHJMFSJOJĂ“EFTFler bile devlet izin vermezse evlenememektedirler. 13. .Ă™TMĂ™NBOMBSEFWMFUJOIJÇCJSJNLĂ‚OÂ?OEBOGBZdalanamamaktadÄąrlar. Ă–rneÄ&#x;in hastalandÄąklarÄąnda EFWMFUFBJUIBTUBOFMFSFHJEFNFNFLUFEJSMFS 14..Ă™TMĂ™NBOMBSFOGB[MBMJTFZFLBEBSPLVZBCJMmektedirler. 15. MĂźslĂźmanlarÄąn devlet dairelerinde çalÄąĹ&#x;malarÄą ZBTBLUÂ?S#VHĂ™O"SBLBOEBUFLCJS.Ă™TMĂ™NBOEFWMFU memuru bulunmamaktadÄąr. 16..Ă™TMĂ™NBOMBSTBCJUUFMFGPOZBEBDFQUFMFGPOV sahibi olamamaktadÄąr. 17. MĂźslĂźmanlarÄąn motorlu taĹ&#x;Äąt sahibi olmasÄą yasaktÄąr. 18. Bir MĂźslĂźman’a bir suç isnat edildiÄ&#x;inde kendisini savunma hakkÄą verilmemekte ve derhâl hapsedilmektedir. Polis ya da asker sebepsiz yere bir MĂźslĂźman’Ĺn evine baskÄąn yapabilir ve kendiTJOFIFSIBOHJCJSTVÇMBNBEBCVMVOBCJMJS#BTLÂ?OÂ?


ARAKAN RAPORU

15

yapanlar tutuklama yapmamak için rĂźĹ&#x;vet istediklerinde istedikleri rĂźĹ&#x;veti alamazlarsa kiĹ&#x;iyi derhâl tutuklarlar. 19. MĂźslĂźmanlarÄąn saat dokuzdan sonra sokaÄ&#x;a çĹkmasÄą ve polisten izinsiz akraba ya da komĹ&#x;u ziyareti yapmalarÄą yasaktÄąr. 20. MĂźslĂźmanlar hiçbir Ăźcret almadan devlet ya da Budistlerin iĹ&#x;lerinde çalÄąĹ&#x;tÄąrÄąlmaktadÄąr. 21. MĂźslĂźmanlarÄąn vatandaĹ&#x;lÄąk haklarÄą yoktur. MĂźslĂźmanlara Ăźzerinde “yabancÄąlara aittirâ€? ibaresi yazan Ăśzel beyaz bir kimlik verilir. Bu kimlik sadece CJMHJBNBÇMÂ?EÂ?S)JÇCJSHFÇFSMJMJÄĽJZPLUVS 22. MĂźslĂźmanlara pasaport verilmemektedir. ,PNÄťV#BOHMBEFÄťFHFÇNFLJÇJOHFÇFSMJCJSCFMHF EĂ™[FOMFONFLUF CVCFMHFCB[FOHFSJEĂ“OÙĝUF LBCVMFEJMNFNFLUFWFCVLJÄťJMFSĂ™MLFMFSJOFHFSJ dĂśnememektedirler. ArakanlÄą MĂźslĂźmanlar yÄąllardÄąr sistematik bir Ĺ&#x;ekilEFVZHVMBOBO[VMĂ™NEFOLBÇBSBLÇFWSFĂ™MLFMFSFTÂ?Ä&#x;ÄąnmÄąĹ&#x; ve uzun yÄąllardÄąr devam eden mĂźlteci hayat, POMBSJÇJOZBÄťBNBVNVEVPMNVÄťUVS#BOHMBEFÄťUF yaĹ&#x;am mĂźcadelesi veren mĂźltecilerin tam sayÄąsÄą tespit edilememekle beraber buradaki kamplarda son derece kĂśtĂź koĹ&#x;ullarda bĂźyĂźk zorluklar altÄąnda hayatta kalmaya çalÄąĹ&#x;tÄąklarÄą BM dâhil herkesin malumudur.

BangladeĹ&#x;’te ArakanlÄą mĂźltecilerin barÄąndÄąÄ&#x;Äą kamplar: s,VUVQBMPOH.Ă™MUFDJ,BNQÂ?NĂ™MUFDJOJO LBMEÂ?ÄĽÂ?LBNQ#.UBSBGÂ?OEBOSFTNĂ?PMBSBLLBCVM ediliyor. sNayapara MĂźlteci KampÄą. 10.000 mĂźltecinin kaldĹļÂ?LBNQ#.UBSBGÂ?OEBOSFTNĂ?PMBSBLLBCVMFEJMJZPS s-FEB.Ă™MUFDJ,BNQÂ?NĂ™MUFDJOJOLBMEÂ?ÄĽÂ? LBNQ#.UBSBGÂ?OEBOSFTNĂ?PMBSBLLBCVMFEJMJZPS s,VUVQBMPOH(BZSJSFTNĂ?.Ă™MUFDJ,BNQÂ? mĂźltecinin yaĹ&#x;adÄąÄ&#x;Äą bu kampta kalanlar BM ve #BOHMBEFÄťIĂ™LĂ™NFUJUBSBGÂ?OEBONĂ™MUFDJPMBSBL kabul edilmiyor. Kamptaki 95.000 kiĹ&#x;i sĂźrekli açlÄąk WFZPLTVMMVLMBLBSÄťÂ?LBSÄťÂ?ZB#BOHMBEFÄťIĂ™LĂ™NFUJ BÇMÂ?LUBOĂ“MĂ™NMFSJOÇPLGB[MBZBÄťBOEÂ?ÄĽÂ?LBNQBTPO EĂ“OFNEFLJNTFOJOHJSNFTJOFJ[JOWFSNJZPS #BOHMBEFÄťUFLBNQMBSEÂ?ÄťÂ?OEB PSNBOMÂ?LBMBOMBSEB ve kĂśylerde 100.000’in Ăźzerinde kayÄąt dÄąĹ&#x;Äą ArakanlÄą mĂźltecinin hayatta kalma mĂźcadelesi verdiÄ&#x;i biliniyor.


16

ARAKAN RAPORU

#BOHMBEFÄť"SBLBO:BSEÂ?NMBSÂ?

Ä°HH’NIN BĂ–LGEDE YAPTIÄžI ÇALIĹžMALAR Ăť))ĂťOTBOJ:BSEÂ?N7BLGÂ?PMBSBLZÂ?MEÂ?S#BOHMBdeĹ&#x;’teki mĂźlteci kamplarÄąnda yaĹ&#x;ayan ArakanlÄąlara TĂźrk halkÄąnÄąn yardÄąmlarÄąnÄą ulaĹ&#x;tÄąrarak onlarÄąn temel ihtiyaçlarÄąnÄą karĹ&#x;Äąlamaya çalÄąĹ&#x;Äąyoruz. BaĹ&#x;ta Kurban WF3BNB[BOZBSEÂ?NMBSÂ?PMNBLĂ™[FSFIFSZÂ?MHÂ?EB  saÄ&#x;lÄąk, eÄ&#x;itim, sosyal ve kĂźltĂźrel alanlarda yardÄąm ulaĹ&#x;tÄąrdÄąÄ&#x;ÄąmÄąz ArakanlÄą mĂźlteciler için son 5 yÄąlda ZBQUÂ?ÄĽÂ?NÂ?[JOTBOJZBSEÂ?NÇBMÂ?ÄťNBMBSÂ?HFOFMPMBSBL BÄťBÄĽÂ?EBLJHJCJEJS

2006 yÄąlÄą sCox’s Bazar’da ßç katlÄą bir okul (Ibni Abbas Islamia 4DIPPM QSPKFTJCBÄťMBUÂ?MNÂ?ÄťUÂ?S&ZMĂ™MEFUBNBNlanan okulda yaklaĹ&#x;Äąk 1.500 ĂśÄ&#x;renci eÄ&#x;itim almaktadÄąr. s#JMHJTBZBS&ÄĽJUJN.FSLF[JBÇÂ?MNÂ?ÄťUÂ?S.FSLF[EFO Ă“ÄĽSFODJGBZEBMBONBLUBEÂ?S sJ#BOHMBEFÄťUFLJLBNQMBSEB J"SBLBOEBPMNBL Ăźzere toplam 39 su kuyusu açĹlmÄąĹ&#x;tÄąr. s,VSCBOEĂ“OFNJOEFLBNQMBSEBCĂ™ZĂ™LCBÄťLVSCBOLFTJNJHFSÇFLMFÄťUJSJMNJÄť EBÄĽÂ?UÂ?NMBSEBO LJÄťJJTUJGBEFFUNJÄťUJS"ZSÂ?DB"SBLBOJÇFSJTJOEFEF

adet bĂźyĂźkbaĹ&#x; kurban kesimi yapÄąlarak 2.100 kiĹ&#x;iye daÄ&#x;ÄątÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr. sRamazan ayÄąnda kumanya daÄ&#x;ÄątÄąmÄą yapÄąlmÄąĹ&#x;, EBÄĽÂ?UÂ?NMBSEBOBJMF  JTUJGBEFFUNJÄťUJS sZFUJNĂ“ÄĽSFODJZFLÂ?ZBGFUZBSEÂ?NÂ?ZBQÂ?MNÂ?ÄťWF bayram harçlÄąÄ&#x;Äą verilmiĹ&#x;tir. s,VUVQBMPOHNĂ™MUFDJLBNQÂ?OEBNVÄťBNCB JMBÇ  UFNJ[MJLNBM[FNFMFSJWCJIUJZBÇMBSÂ?OEBÄĽÂ?UÂ?NÂ?HFSçekleĹ&#x;tirilmiĹ&#x;tir. sKamplarda saÄ&#x;lÄąk taramasÄą yapÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr. sKamplarda Kur’an Äą Kerim daÄ&#x;ÄątÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr.


ARAKAN RAPORU

17

2007 yÄąlÄą sIbni Abbas Islamia School bĂźnyesindeki 50 kiĹ&#x;ilik yetimhanenin yenilenmesi çalÄąĹ&#x;malarÄą yapÄąlÄąĹ&#x;tÄąr. s.VTPOZBÄĽNVSMBSÂ?OEBOFULJMFOFOEFOGB[MB BJMFZF ZBLMBÄťÂ?LLJÄťJ HÂ?EBZBSEÂ?NÂ?ZBQÂ?MNÂ?ÄťUÂ?S s,BNQMBSEBZBÄťBZBOWFLBUBSBLUOFEFOJZMFHĂ“SFNFZFOLJÄťJBNFMJZBUFEJMFSFLZFOJEFOHĂ“SNFTJ saÄ&#x;lanmÄąĹ&#x;tÄąr. s3BNB[BOBZÂ?OEBLJÄťJZFHÂ?EBZBSEÂ?NÂ?ZBQÂ?MmÄąĹ&#x;tÄąr. sKamplarda yaĹ&#x;ayan 70 yetim ĂśÄ&#x;renciye kÄąrtasiye malzemesi yardÄąmÄą yapÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr. sKamplarda yaĹ&#x;ayan 70 yetim ĂśÄ&#x;renciye bayramlÄąk elbise yardÄąmÄą yapÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr.

2008 yÄąlÄą

2010 yÄąlÄą

s.VTPOZBļNVSMBS�OEBOFULJMFOFOEFOGB[MB BJMFZF ZBLMBĝ�LLJĝJ H�EBZBSE�N�ZBQ�MN�ĝU�S

sArakan’da 20 adet su kuyusu açĹlmÄąĹ&#x;tÄąr.

s3BNB[BOBZÂ?OEBZBLMBÄťÂ?LLJÄťJZFHÂ?EBZBSdÄąmÄą yapÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr. sCox’s Bazar Ĺ&#x;ehrinde 50 kiĹ&#x;i kapasiteli bir yetimIBOFOJO %BSVMĂťNBO:FUJNIBOFTJ JOÄťBTÂ?OBCBÄťMBOmÄąĹ&#x;tÄąr. Betonarme olarak yapÄąlan bina daha sonra ĂźstĂźne kat atÄąlabilecek Ĺ&#x;ekilde tasarlanmÄąĹ&#x;tÄąr.

2009 yÄąlÄą sZFUJNÇPDVL4QPOTPS"JMF4JTUFNJVZHVMBNBTÂ?na dâhil edilmiĹ&#x;tir. sCox’s Bazar Ĺ&#x;ehrinde yaptÄąrÄąlan Daru’l Ä°man Yetimhanesi tamamlanarak hizmete açĹlmÄąĹ&#x;tÄąr. sRamazan ayÄąnda 5.000 aileye (yaklaĹ&#x;Äąk 35.000 LJÄťJ CJSBZMÂ?LHÂ?EBZBSEÂ?NÂ?ZBQÂ?MNÂ?ÄťUÂ?S s,VSCBOEĂ“OFNJOEF5FLOBGWF$PYT#B[BSEB 1.000 hisse kurban kesilerek 10.000 kiĹ&#x;iye daÄ&#x;ÄątÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr.

s"SBLBOMÂ?NĂ™MUFDJMFSJOLBMEÂ?ÄĽÂ?LBNQMBSEBBDJMHÂ?EB yardÄąmÄą yapÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr. sRamazan ayÄąnda 10.000 aileye (yaklaĹ&#x;Äąk 70.000 LJÄťJ CJSBZMÂ?LHÂ?EBZBSEÂ?NÂ?ZBQÂ?MNÂ?ÄťUÂ?S s2010 Mart ayÄąnda 12.000 aileye acil yardÄąmlar LBQTBNÂ?OEBCJSBZMÂ?LUFNFMHÂ?EBNBEEFTJEBÄĽÂ?UÂ?NÂ? yapÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr. s,VSCBOEĂ“OFNJOEF5FLOBGWF$PYT#B[BSEB hisse kurban kesilerek 10.000 kiĹ&#x;iye daÄ&#x;ÄątÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr.

2011 yÄąlÄą sCox’s Bazar Ĺ&#x;ehrinde yapÄąmÄąna baĹ&#x;lanan HacÄą Ahmet KÄąnacÄą Camii’nin inĹ&#x;aatÄą tamamlanarak hizmete açĹlmÄąĹ&#x;tÄąr. s2011 kÄąĹ&#x; yardÄąmlarÄą kapsamÄąnda 750 yetim ve ihtiyaç sahibi ĂśÄ&#x;renciye kÄąĹ&#x;lÄąk elbise, battaniye, kÄąrtasiye malzemesi daÄ&#x;ÄątÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr. AyrÄąca 500 ihtiyaç TBIJCJBJMFZFCBUUBOJZFWFHÂ?EBZBSEÂ?NÂ?ZBQÂ?MNÂ?ÄťUÂ?S


18

ARAKAN RAPORU

s2011 Yetim GĂźnleri kapsamÄąnda 200 yetim çocuk TĂ™OOFUFUUJSJMNJÄťWFTBÄĽMÂ?LUBSBNBTÂ?OEBOHFÇJSJMNJÄťUJS"ZSÂ?DBZFUJNHFOÇLÂ?[FWMFOEJSJMFSFLÇFZJ[ NBTSBŢMBSÂ?LBSÄťÂ?MBONÂ?ÄťUÂ?S sMĂźlteci kamplarÄąnda 13 adet su kuyusu açĹlmÄąĹ&#x;tÄąr. sŸÇBZSÂ?TFGFSEFUPQMBNIJTTFBLJLBWFBEBL LVSCBOÂ?LFTUJSJMFSFLCĂ“MHFEFLJJIUJZBÇTBIJCJ"SBkanlÄą mĂźltecilere daÄ&#x;ÄątÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr. sRamazan ayÄąnda 15.000 aileye (yaklaĹ&#x;Äąk 100.000 LJÄťJ CJSBZMÂ?LHÂ?EBZBSEÂ?NÂ? UPOQJSJOÇ ZBQÂ?MNÂ?ÄťUÂ?S s$PYT#B[BBSCĂ“MHFTJOEFDBNJ 4Ă™NFS$BNJJ  inĹ&#x;asÄąna baĹ&#x;lanmÄąĹ&#x;tÄąr. s20 yetim çocuk Sponsor Aile Sistemi kapsamÄąnda EFTUFLMFONFZFCBÄťMBONÂ?ÄťUÂ?S#Ă“MHFEFEFTUFLMFOFO yetim sayÄąsÄą 50’ye ulaĹ&#x;mÄąĹ&#x;tÄąr.

s%BSVMÝNBO:FUJNIBOFTJJÇJOCJSCBM�LÇJGUMJļJTBU�O BM�ON�ĝU�S#VSBEBOFMEFFEJMFOHFMJSZFUJNMFSJÇJO kullanĹlacaktĹr.

s2.200 kiĹ&#x;i için kÄąĹ&#x;lÄąk acil yardÄąm çalÄąĹ&#x;masÄą yapÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr.

sAdak ve akika kurbanlarÄą kesilerek yaklaĹ&#x;Äąk 500 aileye daÄ&#x;ÄątÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr.

2012 yÄąlÄą sLJÄťJOJOJTUJGBEFFEFDFÄĽJCJSDBNJOJO 5FQFBÄťBO"JMFTJ$BNJJ JOÄťBTÂ?OBCBÄťMBONÂ?ÄťUÂ?S

sÄ°htiyaç sahibi hanÄąmlara yĂśnelik meslek edindirme projesinin altyapÄą çalÄąĹ&#x;malarÄą baĹ&#x;latÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr. Projeden ilk etapta yetim annesi 70 dul hanÄąm JTUJGBEFFEFDFLUJS

s$PYT#B[BSEBLJÄťJOJOJTUJGBEFFEFDFÄĽJÄŒBIJO Altunok ve Avni Poçins Camii inĹ&#x;asÄąna baĹ&#x;lanmÄąĹ&#x;tÄąr.

s)B[JSBOBZÂ?OEBZBLMBÄťÂ?LBJMFOJOJTUJGBEF ettiÄ&#x;i 25.000 avroluk acil yardÄąm yapÄąlmÄąĹ&#x;tÄąr.


ARAKAN RAPORU

19

Tespit, DeÄ&#x;erlendirme ve Ă–neriler "SBLBOEBHFÇNJÄťJÇPLV[VOZÂ?MMBSBEBZBOBOEJOĂ? WFFUOJLHFSFLÇFMJÄťJEEFUPMBZMBSÂ?OÂ?OBSUBSBLEFWBN ettiÄ&#x;i ve bir politika olarak resmen desteklendiÄ&#x;i HĂ“SĂ™MNFLUFEJS #Ă“MHFEFNFZEBOBHFMFOTPOPMBZMBSEFOGB[MB .Ă™TMĂ™NBOÂ?OIBZBUÂ?OÂ?LBZCFUNFTJOFEFOGB[la MĂźslĂźman’Ĺn da evsiz kalmasÄąna sebep olmuĹ&#x;tur. ZÂ?MÂ?OEB#VSNBEBZBQÂ?MNBTÂ?QMBOMBOBOTFÇJNMFS için bu yÄąlÄąn sonlarÄąna doÄ&#x;ru seçmen listelerinin belirlenecek olmasÄą, MĂźslĂźmanlara yĂśnelik son salEÂ?SÂ?MBSÂ?OBMUÂ?OEBZBUBOTFCFQMFSJOCBÄťÂ?OEBHFMNFLUFEJS4FÇJNMFSEFOĂ“ODF"SBLBOEBLJ3PIJOHZBOĂ™GVTV azaltÄąlarak seçimlerde Budistlerin etkin olmasÄą IFEFŢMFONFLUFEJS Burma yĂśnetiminin ArakanlÄą MĂźslĂźmanlara uyHVMBEÂ?ÄĽÂ?TJTUFNMJÄťJEEFU TPZLÂ?SÂ?NOJUFMJÄĽJOEFEJS Arakan’da insanlÄąÄ&#x;a karĹ&#x;Äą bĂźyĂźk bir suç iĹ&#x;lenmektedir. BM ve uluslararasÄą insan haklarÄą kuruluĹ&#x;larÄąnÄąn Burma hĂźkĂźmetine MĂźslĂźmanlara yĂśnelik baskÄąlaSÂ?OÂ?TPOMBOEÂ?SNBTÂ?JÇJOÇBÄĽSÂ?EBCVMVONBMBSÂ?HFSFLmektedir.

ArakanlÄą MĂźslĂźmanlar karĹ&#x;Äą karĹ&#x;Äąya kaldÄąklarÄą Ĺ&#x;iddet sarmalÄąndan kaçmak için komĹ&#x;u Ăźlkelere sÄąÄ&#x;ÄąnmaktadÄąr. #VSNBÂŞJO "NFSJLBWF3VTZBUBSBGÂ?OEBOTUSBUFKJL CJSCĂ“MHFPMBSBLHĂ“SĂ™MNFLUFEJSÂŞJO TÂ?OÂ?SQBZMBÄťÂ?NÂ? olan bir Ăźlkede Amerika’nÄąn etkin olmasÄąna mĂźsaade etmek istememektedir. Amerika ise Çin ile yaĹ&#x;anacak olasÄą kriz durumlarÄąna karĹ&#x;Äą Burma’da etkin rol oynamak istemektedir. Bu koĹ&#x;ullar altÄąnda, ArakanlÄą MĂźslĂźmanlarÄąn sorunMBSÂ?OÂ?OÇÓ[Ă™NĂ™ #VSNBEBLJEJÄĽFSFUOJLHSVQMBSÂ?O WF#VSNBNVIBMFGFUJOJOTPSVOMBSÂ?OÂ?OEBÇÓ[Ă™MNFTJOEFOHFÇNFLUFEJS#VJTFBODBL#VSNBEBLJ baskÄącÄą yĂśnetimin son bulmasÄą ve Ăźlke içerisindeki FUOJLHSVQMBSBCBTLÂ?EBOV[BL IĂ™SCJSPSUBNÂ?O saÄ&#x;lanmasÄą ile mĂźmkĂźndĂźr. Aksi takdirde, baĹ&#x;ta #BOHMBEFÄťPMNBLĂ™[FSFÇFÄťJUMJĂ™MLFMFSEFCVMVnan ArakanlÄą mĂźltecilerin ve Arakan’da var olma mĂźcadelesi veren MĂźslĂźmanlarÄąn temel haklarÄąna yĂśnelik tehditler sĂźrecektir.


20

ARAKAN RAPORU

Burma’nÄąn 1982’de kabul ettiÄ&#x;i VatandaĹ&#x;lÄąk Kanunu’yla kendi topraklarÄąnda yabancÄą kabul edilen ve CVBZSÂ?NDÂ?MÂ?ÄĽÂ?OFOCFMJSHJOJGBEFTJPMBSBLGBSLMÂ?LJNMJLLBSUMBSÂ?WFSJMFO.Ă™TMĂ™NBO3PIJOHZBMBSÂ?O#VSNB vatandaĹ&#x;Äą olduklarÄą kabul edilmelidir. MĂźslĂźmanlarÄąn kendi kĂśylerinden zorla çĹkartÄąlarak yerlerine Budistlerin yerleĹ&#x;tirilmesi ve zorla çalÄąĹ&#x;tÄąrÄąlmalarÄą HJCJVZHVMBNBMBSBTPOWFSJMNFMJEJS Burma yĂśnetiminin ekonomik, siyasi ve askerĂŽ iliĹ&#x;kilerine dikkat çekilmesi ve bu rejimin zulmĂźnĂź sĂźrdĂźrmesini saÄ&#x;layan kaynaklarÄąn kesilmesi için HFSFLMJÇBMÂ?ÄťNBMBSÂ?OZBQÂ?MNBTÂ?Ă“OFNBS[FUNFLUFEJS UluslararasÄą toplumun Burma Ăźzerindeki baskÄąsÄą stratejik çĹkarlarÄąndan baÄ&#x;ÄąmsÄąz olmasa da, Burma DVOUBTÂ?OÂ?OZFSJOFĂ“[HĂ™SMĂ™LÇÙCJSZĂ“OFUJNJOHFMNFTJ"SBLBOEBZBÄťBZBOWFCBÄťUB#BOHMBEFÄťPMNBL

Ă™[FSFÇFÄťJUMJĂ™MLFMFSEFNĂ™MUFDJZBEBZBTBEÂ?ÄťÂ?HÓÇmen olarak bulunan MĂźslĂźmanlarÄą bir nebze olsun rahatlatacaktÄąr. UluslararasÄą toplum acilen Burma’da yaĹ&#x;anan zulNĂ™EVSEVSNBMÂ?EÂ?S#VHFSÇFLMFÄťFOFLBEBSĂ™MLFMFS Burma ile ekonomik iliĹ&#x;kilerini kesmelidir. Ăœlkenin baĹ&#x;ta deÄ&#x;erli taĹ&#x; rezervi olmak Ăźzere doÄ&#x;al kaynaklarÄąnÄąn kullanÄąm yetkilerinin bazÄą politikalarda araç olarak kullanÄąlmasÄąnÄąn ĂśnĂźne HFÇJMNFMJEJS Ä°slam Ăźlkeleri ArakanlÄą MĂźslĂźmanlarÄąn uÄ&#x;radÄąÄ&#x;Äą zulNFLBSÄťÂ?TFTTJ[MJLMFSJOJCP[NBMÂ?WFHFSFLMJUFQLJZJ ortaya koymalÄądÄąr. Ä°slam âlimleri bu konuda MĂźslĂźman toplumlara ĂśncĂźlĂźk etmeli ve MĂźslĂźmanlarÄąn bu zulĂźm karĹ&#x;ÄąsÄąndaki sorumluluklarÄąnÄą hatÄąrlatan açĹklamalar yapmalÄądÄąr. 5Ă™SLJZF "SBLBOMÂ?.Ă™TMĂ™NBOMBSBVZHVMBOBO[VMNĂ™O Ă“OMFONFTJJÇJOÇFÄťJUMJQMBUGPSNMBSEBHJSJÄťJNMFSEF bulunmalÄądÄąr. UluslararasÄą yardÄąm kuruluĹ&#x;larÄąnÄąn Arakan içerisinde ve mĂźlteci kamplarÄąnda yardÄąm daÄ&#x;Äątabilmeleri HBSBOUJBMUÂ?OBBMÂ?ONBMÂ?EÂ?S Burma sÄąnÄąrlarÄą içerisinde kalan alan, sivil insan IBLMBSÂ?Ă“SHĂ™UMFSJOFWFVMVTMBSBSBTÂ?HĂ“[MFNDJMFSF açĹlmalÄądÄąr. %Ă™OZBOÂ?OEJÄĽFSCĂ“MHFMFSJOEFZBÄťBZBO#VEJTUMFS #VSNBEBLJ[VMNĂ™EVSEVSNBLJÇJOIBSFLFUFHFÇmelidir. :VLBSÂ?EB[JLSFEJMFOWFTPOPMBZMBSEBEBHĂ“SĂ™MFO insan haklarÄą ihlallerinin son bulmasÄą ve sorumlularÄąnÄąn cezalandÄąrÄąlmasÄą uluslararasÄą topluluÄ&#x;un sorumluluÄ&#x;undadÄąr.


Arakan Raporu