Page 5

5

SJÓGVUR & FÓLK — #4

   samstarv er neyðugt í fiskivinnuni fá­u m árum síðani arbeiddu okk­a ra myndugleikar annars íðu­liga fyri at birta upp undir og stimbra útlendskar íløgur í føroyskt vinnulív og ídnað, eis­ini í føroyska fiskivinnu.” Anfinn Olsen leggur aft­ ur­ at: “Um vit í Føroyum halda at okkara lóggáva ikki er nóg væl fylgd á hesum øki, so er tað eitt mál sum okkara mynd­ug­leik ­a r og tilhoyr­andi al­mennu stovn­a r eiga at við­ gera og taka støðu til. Tað kann væl vera at lóggávan átti at verð­ið styrkt, so vit kundu slopp­ið und­an misskiljingum. Møgu­l iga áttu vit at hugt nærri at hvussu gjørt verður í Nor­egi tá ið tað snýr seg um at eftir­litið við at lógin verður hild­in sum hon skal. Harvið ikki sagt at vit skulu bara blint kop­i­era ta norsku skipanina, men vit eiga undir øllum um­ støð­u m at inn­r ætta okkara lóg­gávu skynsamt og við støði í teimum avbjóðingum sum vit hava í Føroyum.” Eitt sjónarmið sum hevur ver­ið at hoyrt alment, er at MARIA OLSEN ein og hvør útlendskur eig­ ara­skap­ur av føroyskum fiski­ á­s eta týðilig mørk fyri út­ prosent, og í Íslandi 25. Há­ skip­um skal síggjast sum ein lendsk­­­u m áhugamálum og markið fyri útlendskan ogn­ bein­leiðis mótsetningur til ta eig­a ra­skapi—eingin útlend­ ar­skap er nakað ið okkara parla­mentarisku yvirlýsingina ing­ur sleppur undir føroyskum pol­it­iski myndugleiki hevur um tann fiskur sum svimur í lóg­ar­øki at eiga meira enn ein ásett í lóggávuni. Um verandi før­oysk­um sjógvi er ‘ogn Før­ trið­ i ng av partabrøvunum há­mark skal varðveitast ella oya fólks’—ein orðing ið fleiri ella kapitalinum innan nakað broyt­ast er upp til Løgtingið, lóg­a r­k øn hava mett sum lóg­ slag av vinnuligum fiskiskapi. og ikki upp til útlendskar ar­liga veika og ógreiða. “Eg haldi tað er neyðugt at Í Noregi er hetta hámark 40 per­sónar ella fyritøkur. Fyri

ir einum hevur hettar verið nevnt antitrust—eitt hugtak sum uppstóð í USA seint í 1800-talinum. OFTA AV TÍ GÓÐA Reglurnar um miðsavning í upp­skotinum um fiskivinnu­ pol­itikk eru ætlaðar at trygg­ja tveir faktorar: At borga fyri eff­ekt ­i v­a ri vinnu gjøgn­u m kapp­ing, og samstundis forða fyri at valdið innan fiski­v inn­ una verður savnað á ov fá­um hond­um. Men sambært Kapp­ ing­a r­eftir­l itið eru regl­u rn­a r um antitrust illa um­hugs­að­ar, uttan støði í veruligum við­ur­ skift­um, og fara hartil at hava umfatandi negativ árin á fiski­ vinn­una.

ĺ øðrum skrivinum, frá 23. oktob­er í ár, sigur Terje Sig­urðs­son: “Okkara royndir við sam­a n­legg­ing ­u m vísa at mørk­ini í galdandi fiskivinnu­ lóg­gávu og mørkini í hesum upp­skoti sannlíkt forða fyri fleiri samanleggingum sum kundu givið eitt pos­ i­ t ivt í­k ast til sam­fel­a g­ið. Ser­l iga tá mørk­ini eru so lág sum tey eru.” Og í hinum skriv­in­um, dagfest 20. juni í ár: “Mørk­ini eru ikki sett við støði í teim­ um roynd­um man hevur havt í sam­bandi við fyrisitingina av fiski­v innuni, og okkum kunn­ igt liggur heldur ikki nøk­u r bú­skap­a r­l ig greining hand­ an mørk­ini. Mørkini eru sett pol­it­iskt.”

Kappingareftirlitið arbeið­ ir eftir einum heilt øðrum lei­ sti, greiðir Terje Sigurðsson frá—stovnurin hevði ikki sýtt fyri samanlegging grund­ að einans á marknaðarpart ella hvussu miðsavnaður ein marknaður er. Í teimum før­ um har marknaðarpartur ella mið­s avning geva ábending um kappingarligar trupul­ leik­a r, hinvegin, setir Kapp­ ing­a r­eft­ir­l it­ið størri kanning í verk fyri at fáa staðfest um sam­a n­leggingin skal sýtast, góð­kennast, ella góðkennast við treytum. “Havast skal í huga at tá ið føroyskar fiskavørur koma til endabrúkaran er prísurin fleir­fald­aður. Tað hevur týdn­

greina hesa orðing eitt sindur bet­u r,” sigur Anfinn Olsen. “Aðal­reglan um ‘ogn Føroya fólks’ hevur fyrst og fremst til endamáls at tryggja at vit før­oy­ingar altíð eiga tað av­ ger­andi orðið í sambandi við hvussu vit velja at gagnnýta okk­ara natúrliga tilfeingi— og at fólkið í Føroyum fær sín rætta og hóskandi lut í tí vinn­ ingi sum hendan gagnýtsla gev ­u r. Hettar er jú ikki ann­ að enn rímiligt. Men tað er mein­ings­leyst at banna øllum út­lendsk­u m áhugamálum í ing at vit í Føroyum hava reið­ arí sum megna meira enn bara veiði. Verður loyvt størri mið­ savn­ing verða feløgini betur før fyri at átaka sær størri part av virðisketuni.” UPP TIL 49 PS ÚTLENDSKT Í uppskotinum hjá Lands­stýr­ in­um verður ásett útlending­ar skulu einki eiga í føroyskari fiski­v innu—ein herðing í mun til verandi lóg, ið loyvir at ein trið­ingur av partabrøvunum í ein­um fiskireiðaríi kann vera á út­lendskum hondum. “Tað er sjálvsagt viðkom­ andi at avkastið av fiski­til­feing­ in­um kemur samfelagnum til góð­a r, og at ognar­skap­u r­i n yv­ir tilfeinginum verð­ur verð­ andi á føroyskum hondum,” skriv­a r Kappingareftirlitið. “Spurn­ing­u r­in er tó um ikki hesi viðurskifti er nøktandi tryggj­að í øðrum ásetingum í lógaruppskotinum. Tað er á­sett í lógini at tilfeingið er ogn føroya fólks, og at rætt­ ind­ i ni eru tíðaravmarkað brúks­rætt­indi. Tað er somu­ leið­is ásett at øll avhendan av veiði­rætt­ind­um skal umvegis al­menna sølu ella almenna upp­boðssølu, og at tann part­ ur av rættindunum sum ikki verð­ur seldur á uppboði, skal á ­leggj­ast tilfeingisgjald. Tað vil siga at lógin hevur áset­ing­ ar sum tryggja føroyska sam­ fel­agn­um eitt avkast. Hartil kem­u r at føroysk partafeløg rinda føroyskan felagaskatt utt­an mun til um útlendingar eiga partapeningin.” Og víðari: “Okkum kunn­ igt hevur hvørki Fiski­mála­ ráð­ið ella nakar stovnur undir

MARIA OLSEN

'Fagraberg' og 'Høgaberg' við bryggju í Fuglafirði; Góðskueftirlit við makreli á Pelagos (høgrumegin).

sam­bandi við fiskivinnuna. Tað er sjálvandi Løgtingið ið má avgera í hvønn mun út­ lend­ing­a r kunnu luttaka inn­ an okkara fiskivinnu, hvussu nógv­an vinning teir kunnu fáa í sín lut, og hvussu annars fiski­ v innan verður skipað ábyrgd­a r­f ult og burðardygt— vist­frøðiliga, sosialt og vinnu­ liga.”   [] Fiski­m ála­r áðnum staðfest at nakrir trupulleikar eru við útlendskum ognarskapi í fiskivinnu. Tað er tí undrun­ ar­ v ert at ásetingin um út­ lendsk­ a n ognarksap verður herd nú, tá ið hugsað verður um at partar av flotanum eru fíggj­ar­liga illa fyri.” “Tað eru f leiri meinbog­ ar við at herða ásetingina,” stað­fest­i r deildarstjórin. “At­ gongd­in hjá føroyskum fel­ øg­u m til annan kapital enn láns­k ap­ital verður avmarkað, og kann hetta hava við sær at kap­ital­k ostn­a ð­u r­i n hækk­a r. Enda­mál­i ni í lógar­upp­skot­ in­u m um størri virðis­øk­ing verða eisini tor­før­ari at gjøgn­ um­føra uttan møguleika fyri út­lendsk­um ognarskapi.” “Tað er hinvegin ov einfalt at síggja útlendskan ognar­ skap í føroysku fiskivinnuni bara sum eina fíggjarkeldu,” held­ur hann fram. “Út­lendsk­ ur ognarskapur kann eisini geva føroysku fiskivinnuni know-how, betri atgongd til sølu­lið v.m.” “Tá hvørki Fiskimálaráðið ella nakar annar myndugleiki hev­ur staðfest trupulleikar av útlendskum ognarskapi í før­ oysku fiskivinnuni, og hav­ andi í huga teir fyri­mun­ir sum út­lendskar íløgur í fiski­v inn­ una geva, og hav­andi í huga hvussu fíggj­a r­l iga støðan er í pørt­um av flot­anum, hevði ver­i ð betri um ætl­a n­i rn­ ar um at sýta út­ lendskum ogn­a r ­skapi vórðu slept­a r og verandi avmarking varð broytt frá 33 til 49 prosent,” skriv­a r Terje Sig ­u rðs­s on vegna Kappingar­eftir­litið.  []

Sjógvur & Fólk — #4  
New