BRUZZ - editie 1813 (21-09-2022)

Page 1

21 SEPTEMBER 2022

Groen wikt maar de PS beschikt

‘Weg met instellingen voor mensen met een beperking’

‘Poëzie is gevaarlijker dan proza’

Houdt circulatieplan in Kuregem stand?

Nadia Hadad pleit voor radicale inclusie

Dichter des Vaderlands Mustafa Kör

‘Geen boeken kopen en de dokter uitstellen’

WEEK BLAD #1813 , EEN UITGAVE VAN VLAAMS-BRUS S ELSE MEDIA VZ W FLAGEYPLEIN 18 - 105 0, ELSENE - AFGIFTEKANTOO R ANTWERPEN X P303153

Hoe werkstudenten omgaan met de crisis


Publireportage

Help elkaar besparen Dat het leven alsmaar duurder wordt, is geen geheim meer. Elektriciteit en gas die onbetaalbaar worden en een volle winkelkar waarvan de prijs blijft stijgen. Besparen waar je maar kan, lijkt geen keuze meer, maar een noodzaak. Ontdek hier hoe je elkaar kan helpen besparen.

6 TIPS om samen te besparen

1 Ga ten rade bij elkaar

4 Doe geen impulsaankopen

Heb je het op het einde van de maand soms moeilijk? Praat er dan over. Zo kunnen jullie elkaar verder helpen.

Wil je iets kopen? Denk er dan eerst even over na. Vraag naar de mening van een persoon die jou goed kent.

2 Sharing is caring

5 Betaalbare zorg

Dit klinkt je alvast bekend in de oren. Heb je iets eenmalig nodig vraag dan of je dit van iemand kan lenen in plaats van meteen een (dure) aankoop te doen. Zo kan je bijvoorbeeld voorkeur geven aan een deelauto ...

Onze sociale zekerheid bestaat om elkaar te helpen en het leven aangenamer te maken. Zorg kan ook betaalbaar zijn door het volgen van een aantal eenvoudige tips. Je vindt deze tips op www.solidaris-brabant.be.

3 Ruilen?

6 Controleer de bijdrage

Tweedehands kan je heel wat verkopen, ruilen en kopen. Vraag na bij de gemeente of je een rommelmarkt mag organiseren, ruil kledij met je vrienden en koop wat vaker tweedehands.

Wist je dat je al lid van een ziekenfonds kan worden voor maar 7 euro per maand?

i

Dat kan namelijk bij Solidaris Brabant, die betaalbare zorg voor iedereen aanbieden. Met een pakket van meer dan 70 voordelen en diensten, beschermt hun aanvullende verzekering je waar de verplichte ziekteverzekering niet tussenkomt. Zo willen ze tegemoetkomen aan ieders noden.

Bruzz_290x220_NL.indd 1

van je ziekenfonds

Bij een ziekenfonds betaal je een ledenbijdrage voor de aanvullende voordelen die ze aanbieden. Ga na of jij niet onnodig te veel betaalt voor jouw lidmaatschap bij een ziekenfonds. Bij Solidaris Brabant betaal je bijvoorbeeld, maar 7 euro per maand. Solidaris Brabant Check al de voordelen en diensten van Solidaris Brabant op www.solidaris-brabant.be.

brabant

14/09/2022 15:37


21 SEPTEMBER 2022

12

‘Nawal is koppig, gepassioneerd en geëngageerd’ Brusselaar van de week: staatssecretaris voor Huisvesting Nawal Ben Hamou

16

‘Ik hou van de typische geluiden en de ambiance hier’ De bewoners van de SintHubertusgalerijen koesteren hun 175 jaar oude plekje

15:37

05

EDITO

06

HET GESPREK Nadia Hadad ijvert voor een inclusievere stad

10

IN BEELD Bart Dewaele

13

KORT GESPREK Collega Charlotte Deprez bracht een nacht door in de gevangenis van Haren

15

BEELDCOLUMN Kim Duchateau

22

BIJGEDACHTE Kuregem is Bokrijk niet

24

BIG CITY Hoe begon de Belgische Revolutie van 1830 in de Muntschouwburg?

24

BEESTIG BRUSSEL De hop gespot in Oudergem

26

COVER STORY Werkstudenten getuigen over de stijgende kosten

30

DE SLAAPKAMER van Lily Vral

32

INTERVIEW De poëtica van Dichter des Vaderlands Mustafa Kör

36

NICK TRACHET Carboniseren

37

SELECT De x-factor van streetartpionier Maya Hayuk Smalltalk Bouchra Lamsyeh & Johanna Couvée Eat & Drink Crab Club De vijf inzichten Vera Coomans

Vincent Pauwels baat de hoedenwinkel Monsel uit in de jarige SintHubertusgalerijen.

| 3


How to Be Many in Many Places? © YASMINE YAHIATENE

ATELIER 210

13>18 SEP + 20>23 SEP THEATER

YASMINE YAHIATENE La Fracture PREMIERE

Op zoek naar zichzelf en het verleden, ontcijfert Yasmine Yahiatene de complexe relatie met haar vader. © MICHEL FRANÇOIS

ROSAS PERFORMANCE SPACE

15>30 SEP + 1 OCT DANS / MUZIEK

ANNE TERESA DE KEERSMAEKER/ ROSAS & COUR ET CŒUR En Atendant Anne Teresa De Keersmaeker laat zich inspireren door de Ars Subtilior, een polyfone muziekvorm uit de 14de eeuw. {DE MUNT, ROSAS & KAAITHEATER CO-PRESENTATION}

KAAISTUDIO’S

24 SEP SHARING + PARTY

CITYLAB

There’s nothing wrong with people but you can’t self-love your way out of systemic oppression Talks, performances, workshops en een afterparty over de transformatieve kracht van woede.

DE KRIEKELAAR

30 SEP>01 OCT DANS

© LARA GASPAROTTO

SOA RATSIFANDRIHANA g r oo v e Een ritmisch spel met de meest uiteenlopende muzikale genres — nu eens glitch, dan weer hiphop.

30 SEP: KAAITHEATER

DE KRIEKELAAR — OPENING NIGHT

Ontdek Soa Ratsifandrihana’s muzikale en culinaire invloeden in de nieuwe uitvalsbasis van Kaaitheater.

VIND ONS OP 15 VERSCHILLENDE LOCATIES IN EN ROND BRUSSEL EN OP

GET YOUR TICKETS & {PAY WHAT YOU CAN} VORM — PAUL BOUDENS

KaaiAd_BRUZZ_140922.indd 1

07/09/2022 19:53


?

21 SEPTEMBER 2022

COLOFON © YASMINE YAHIATENE

BRUZZ Flageyplein 18, 1050 Brussel, 02-650.10.65 ABONNEMENTEN Josiane De Troyer (abo@bruzz.be), 02-650.10.80 Gratis in Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Rest van België: 29 euro per jaar; IBAN: BE98 3631 6044 3393 van Vlaams Brusselse Media vzw Buiten België: 35 euro per jaar.

Urgentie

OPLAGE 55.000 exemplaren.

“Sommige jongeren stoppen met studeren omdat het gewoon onbetaalbaar is geworden”

Dag na dag worden de ware kosten van de energiecrisis duidelijker. Steeds meer mensen worden geconfronteerd met energierekeningen die het grootste deel van hun budget opslorpen. Zeggen dat we – zeker in het Brussels gewest – voor een enorme uitdaging staan, is een open deur intrappen. Heel veel mensen leven hier op de rand van een financiële afgrond, vaak in huurwoningen die niet altijd even goed geïsoleerd zijn. In dit magazine hebben we aandacht voor een groep van wie de toekomst op het spel staat: jongeren die werken om hun studies te betalen. Zij staan voor een keuze waarvoor geen enkel kind ooit zou mogen staan: stoppen met studeren omdat het gewoon onbetaalbaar is geworden. Anderen durven zelfs niet meer aan hogere studies te beginnen. Een generatie dreigt hier nu al het kind van de rekening te worden. Ondertussen blijven federale en gewestelijke excellenties kibbelen over wie nu welke steunmaatregelen moet nemen. Is de urgentie van de situatie dan echt nog niet helemaal doorgedrongen tot onze politieke leiders?

Jour après jour, le coût réel de la crise énergétique se concrétise. De plus en plus de personnes sont confrontées à des factures d’énergie qui absorbent une grande partie de leur budget. Beaucoup de gens ici, en région bruxelloise, vivent au bord du gouffre financier, souvent dans des logements loués qui ne sont pas toujours bien isolés. Dans ce magazine, nous nous intéressons aux jeunes qui travaillent pour payer leurs études. Ils sont confrontés à un choix auquel aucun enfant ne devrait jamais être confronté : abandonner les études car elles sont devenues inabordables. Une génération risque déjà d’en faire les frais. Pendant ce temps, Leurs Excellences fédérales et régionales continuent de se chamailler pour savoir qui doit prendre quelles mesures de soutien. Nos dirigeants politiques n’ont-ils pas encore pris la mesure de l’urgence de la situation ?

Every day, the true cost of the energy crisis is becoming more and more evident with growing numbers of households facing energy bills that will use most of their budget. That the challenge we face – certainly here in the Brussels region – is huge is obvious. Plenty of people in our city live on the edge of a financial abyss, often in rented housing that is not always properly insulated. In this issue, we focus on a group whose future is at stake: young people who work to pay for their studies. They are facing a choice no one should ever have to face: giving up their studies because it has simply become unaffordable. Others no longer even dare to embark on higher studies. There is already a whole generation at risk of becoming the victim of this crisis. In the meantime, the federal and regional excellencies keep bickering over who should now take what support measures. Has the urgency of the situation really not yet dawned on our political leaders?

ADVERTEREN? Marlies De Deygere 02-650.10.81 marlies.dedeygere@bruzz.be DISTRIBUTIE Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be ALGEMENE DIRECTIE Dirk De Clippeleir

Kristof Pitteurs, hoofdredacteur

HOOFDREDACTIE Kristof Pitteurs (algemeen hoofdredacteur) © MICHEL FRANÇOIS

REDACTIECHEF Kirsten Bertrand CULTUUR & UIT Gerd Hendrickx ART DIRECTOR Heleen Rodiers VORMGEVING Ruth Plaizier EINDREDACTIE Karen De Becker WERKTEN MEE AAN DIT NUMMER Sara De Sloover, Luana Difficile, Kris Hendrickx, Bettina Hubo, Jasmijn Post, Kurt Snoekx, Sophie Soukias, Steven Van Garsse, Tom Zonderman (redacteurs); Michaël Bellon, Charlotte Deprez, Tom Peeters, Niels Ruëll, Nick Trachet, Michel Verlinden (medewerkers) VERTALING Frédérique Beuzon, Gregory Blauwers, Sam De Ryck, George Holmer, Laura Jones FOTOGRAFIE & ILLUSTRATIE Bart Dewaele, Kim, Wauter Mannaert, Ivan Put, Saskia Vanderstichele VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Kristof Pitteurs Flageyplein 18, 1050 Elsene. BRUZZ is een uitgave van de Vlaams Brusselse Media vzw, wordt gedrukt bij Printing Partners Paal-Beringen

© LARA GASPAROTTO

en wordt gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie

MELD NIEUWS Zelf nieuws gespot? Tips zijn altijd welkom via: BRUZZ.be/meldnieuws Persberichten kunnen via redactie@bruzz.be

VOER UW EVENEMENT IN OP ENCODEZ VOTRE ÉVÉNEMENT SUR ENTER YOUR EVENT ON www.agenda.brussels

N} WWW.BRUZZ.BE VORM — PAUL BOUDENS

022 19:53

FR

EN

| 5


6

Het gesprek. Nadia Hadad, mensenrechtenactiviste

‘Voor inclusie kiezen is een helse job’ Instellingen voor personen met een handicap? Op de schop ermee. Dat vindt mensenrechtenactiviste Nadia Hadad, die zelf in een rolstoel belandde. Mensen met een beperking moeten in autonomie kunnen leven. Net zoals iedereen. “Segregatie, daar zijn we toch niet voor, hé?” door Steven Van Garsse foto’s Saskia Vanderstichele

vooravond van de tiende Freedom Drive, die aandacht vraagt voor het recht op een onafhankelijk leven voor mensen met een beperking. Een dag eerder deelde komiek William Boeva zijn hartenkreet over hoe betuttelend media omgaan met mensen met een beperking. Nadia Hadad: “In Europa leven vandaag meer dan drie miljoen mensen in een instelling. Met ENIL vinden wij dat die instellingen niet thuishoren in een maatschappij die de rechten van de mens vooropstelt. Het VN-verdrag is hier duidelijk over. België komt zijn verplichtingen niet na. Het VN-comité rond het verdrag heeft ons land gereviewd. Een van de grote bekommernissen is dat mensen met een handicap nog altijd te veel in aparte structuren terechtkomen: aparte scholen, speciale busjes, speciale vakanties, collectieve instellingen. Daardoor slagen we er onvoldoende in om een paradigmashift te bereiken. Zo houden we de segregatie in stand.” “Stel dat we allochtonen op dezelfde manier behandelen: aparte scholen, aparte

busjes, aparte woningen … Wat voor een maatschappij creëren we dan? Voor racisme, of geloof, of gender begrijpen we dat dit niet aanvaardbaar is, maar als het om mensenrechten gaat voor personen met een handicap, dan vinden we het normaal.” Vlaanderen werkt met een persoonsvolgend budget. Mensen met een handicap gaan niet automatisch naar een instelling, maar krijgen een ‘rugzakje’ met geld, dat ze zelf kunnen besteden. Is dat niet de autonomie waar jullie naar streven? NADIA HADAD: Na vijf jaar heeft slechts acht procent van de rechthebbenden het budget aan assistentie besteed. 84 procent is met dat geld gewoon in een instelling gebleven. De maatregel heeft haar doel gemist. Hoe komt dat? HADAD: Omdat het persoonsvolgend budget

niet omkaderd is door een echte desinstutionalisering: instellingen afbouwen en een onafhankelijk leven voor mensen met een handicap ondersteunen.

T

ussen woord en daad gaapt vaak een diepe kloof. Ook in België. Ons land ratificeerde in 2009 het VN-verdrag voor de rechten van personen met een handicap. Artikel 19 is klaar en helder: mensen met een handicap moeten volledig zelfstandig kunnen leven, “op voet van gelijkheid met anderen”, en mogen niet verplicht worden in een instelling te leven. Ook moeten ze volledig kunnen participeren aan de maatschappij. Vandaag zijn we daar ver van, zegt de Vlaams-Brusselse Nadia Hadad, covoorzitter van de European Network on Independent Living (ENIL) en mensenrechtenactiviste. Ze reist de halve wereld rond om te pleiten voor een zelfstandig leven voor mensen met een beperking, ongeacht hun ondersteuningsnood, maar moet zelf ook met lede ogen vaststellen dat België bij de minder goede leerlingen hoort in Europa. Spanje, Italië, Zweden staan op dat vlak al een stuk verder. We ontmoeten haar in haar knusse appartement in de Vrijheidswijk, aan de


31 SEPTEMBER 2022

| 7

BIO • Geboren 1973 in Leut (Maasmechelen) • Is ingenieur in de elektromechanica, Filosofie, Menselijke Ecologie • Vicevoorzitter van de Brusselse adviesraad voor mensen met een handicap • Lid van de VGCadviesraad Welzijn en Gezondheid en de zorgraad van Bruzel • Covoorzitter van het European Netwok on Independent Living • Geeft lezingen en training rond inclusieve ontwikkelingssamenwerking


8

Het gesprek. Nadia Hadad, mensenrechtenactiviste

Een bijkomende reden is het gebrek aan een waaier van opties voor diensten en voldoende zelfbeschikking om keuzes te kunnen maken, net zoals personen zonder handicap. Zweden bewijst nochtans dat het kan. In 2000 is daar beslist om alle instellingen te sluiten. Dat is helemaal in lijn met wat de VN vraagt: geen zorg volgens aanbod, maar zorg op maat. België blijft intussen nieuwe instellingen voor mensen met een beperking openen, terwijl er vooral te weinig aangepaste en betaalbare woningen zijn. Er is een studie van het Huis voor Gezondheid en de VUB over de mensen met een handicap in Brussel. Daaruit bleek dat zeshonderd mensen met een beperking mee zijn verhuisd naar een rusthuis, met hun ouders die heel hun leven voor hun kind zorgden. Dat zijn schrijnende toestanden. Misschien willen die ouders dat liever zo? HADAD: Vaak. Maar dat komt ook omdat er

geen alternatief is. Neem nu een meisje van zestien in een rolstoel, dat perfect meekan op school. Ik zei haar: het zou mooi zijn als je niet naar die speciale school zou moeten, en in het gewone onderwijs naar school kan. Neen, zei ze: want hier ben ik een babe. Alle jongens kijken naar mij. In een gewone school zou ik worden uitgelachen. Betekent dat niet dat mensen met een handicap zelf soms alles liever bij het oude laten? HADAD: Kiezen voor inclusie is inderdaad een helse job. Ook voor ouders is het vaak makkelijker om voor de instelling te kiezen, of de bijzondere school. Les murs assûrent, zegt men in het Frans. Mijn kind tussen die vier muren, geeft zekerheid. Maar de vraag is of we een maatschappij willen waar mensen met een beperking apart worden behandeld. Het is die segregatie waar we tegen vechten. Enkele jaren geleden opende een restaurant in Elsene, met obers met het

downsyndroom. Het kreeg goeie media-­ aandacht, maar eerlijk? Ik vond het een voyeuristische creepshow. Gaan we daar eten om ons goed te voelen? Erger nog: die mensen werden niet betaald, maar waren er als vrijwilliger aan de slag. Elke persoon moet in al zijn waardigheid gerespecteerd worden. Met handicap of niet. Niemand is geboren om uit het gezin te worden gehaald, of om verstoken te blijven van een leven op gelijke voet met de broers of zussen. U hebt zelf voor die autonomie gekozen. Hoe gaat dat in zijn werk? HADAD: Ik heb drie assistenten ’s nachts, vier overdag, en twee dames die komen poetsen. Ik werf ze aan via de VDAB en Actiris. Ze zijn werknemer: we houden er een strikte werkrelatie op na. Dat is niet Driving miss daisy, hé. Het vergt voor mij, én voor de werknemer een hele aanpassing. Met permissie, maar dat kost de maatschappij handenvol geld, toch? In een instelling worden die kosten meer gezamenlijk gedragen. HADAD: Het zijn kosten die terugvloeien naar de maatschappij, want die persoonlijke assistenten zijn in dienst. Het is een vorm van jobcreatie. Ik zie in Vlaanderen een steeds grotere besparing. Dat komt door de “vermaatschappelijking van de zorg”. Dat moet u even uitleggen. HADAD: Die gaat uit van concentrische cirkels. Eerst is er de persoon met de handicap, dan zijn netwerk, en vervolgens de maatschappij. Pas in laatste instantie is er de overheid. De hele bedoeling? Met dezelfde middelen meer mensen ondersteunen. Dat staat letterlijk in de beleidsteksten. Mensen met een beperking worden min of meer verplicht om een persoonlijk netwerk te creëren. Er bestaat zelfs een

“Als ik een beroep moet doen op een vrijwilliger of een vriendin, dan moet ik ‘dankbaar’ zijn. Dat raakt aan mijn waardigheid als mens”

organisatie die zich daarmee bezighoudt. Waarom? Omdat de mensen rondom hen de boodschappen zouden kunnen doen. Of de baas van het fritkot kan de frietjes brengen. Het is de zorg afwentelen op de maatschappij, en in fine een besparingsmaatregel. Dat is niet mijn benadering: we gaan, net zoals het VN-verdrag, uit van de individuele mensenrechten. Ik heb er niet voor gekozen om in een rolstoel te belanden. Ik moet aan de maatschappij kunnen deelnemen. Als ik een beroep moet doen op een vrijwilliger of een vriendin, dan moet ik voortdurend (benadrukt) ‘dankbaar’ zijn. Dan leef ik bij de gratie van hun bereidwilligheid. Dat raakt aan mijn waardigheid als mens. Ziet u ook geen positieve evolutie, in de aanpassingen die worden gedaan? HADAD: Zeker, maar er is altijd marge voor verbetering. Ik ging naar een voorstelling van Ultima Vez in de KVS en een vriend was geërgerd door een fluistertolk die naast een blinde zat. Want ook als er niets gebeurde, zat die fluistertolk te vertellen


21 SEPTEMBER 2022

| 9

U bent ingenieur elektromechanica, actief in ontwikkelingssamenwerking. Heeft u dat gekozen vanuit een sociaal engagement? HADAD: Ik heb dat ín me, van kinds af aan. Je wordt geboren als allochtoon. Dan moet je al meteen opkomen voor je rechten. Het was de tijd dat men mij op school vroeg of mijn vader me zou uithuwelijken voor een paar geiten. Het was ook de tijd van ‘Touche pas à mon pote’. ‘Verschil moet er zijn, discriminatie niet.’ Dat was een heel juiste slogan. Wat deed u voor u verlamd raakte? HADAD: Ik had in Senegal een project om een beroepsopleiding uit te bouwen voor de drop-outs van school. Op een dag, eind december 2003, het was na het regenseizoen, de wegen waren heel slecht, kregen we een klapband. We gingen over de kop. Ik, de brave, de enige met een veiligheidsgordel aan, brak mijn nek. De vier Senegalese collega’s hadden alleen wat schaafwonden. Ik ben in coma beland, en er uiteindelijk met een dwarslaesie doorgekomen: verlamd, vanaf mijn borstkas, vingers inbegrepen.

Nadia Hadad: “Stel dat we allochtonen op dezelfde manier behandelen als mensen met een beperking: aparte scholen, aparte busjes, aparte woningen … Wat voor een maatschappij creëren we dan?”

wat de scène bracht. Het is toch mooi dat een blinde naar dergelijke voorstellingen kan gaan? Het is een kwestie van voluntarisme. In de Ancienne Belgique zijn er voelstoelen (trillende kussens waardoor doven en slechthorenden de muziek kunnen voelen, red.) en loops voor mensen met een hoorapparaat. En ik zit op het balkon als ik naar een concert ga. De beste plaats! Dat is omdat de directie van de AB belang hecht aan toegankelijkheid. Dát is good practice. U koos ervoor om in Brussel te blijven wonen, ook na uw ongeval. Een reportage die ik hier ooit over maakte zal me altijd bijblijven. Brussel, met zijn kasseien, smalle trottoirs, verkeerd geparkeerde auto’s, lijkt me geen stad voor rolstoelgebruikers. HADAD: Ik ben precies in Brussel gebleven, omdat het hier bruist. Ik wil niet weg omdat ik in een rolstoel zit. Ik heb geweigerd om naar een instelling te gaan. Ik ga met de rolstoel naar mijn werk (in de Europese wijk, red.). Dat lukt. Soms neem ik de bus. De metro is ingewikkelder omdat er een hellend

vlak nodig is om in de wagon te geraken. Die dienstverlening moet minstens twee uur op voorhand worden aangevraagd en stopt om 22 uur. Vaker dan mij lief is moet ik naar huis rollen. In de hoop dat ik niet op een werf stoot die me de weg blokkeert.

Op 26-27-28 September houdt ENIL haar 10de editie van de Freedom Drive. Meer info via www.enil.eu De solidariteitsactie van BRUZZ, Brussel Helpt, staat dit jaar in het teken van mobiliteit van rolstoelgebruikers en steunt de vzw Kinumai, die ijvert voor een beter toegankelijke stad voor mensen met een beperkte mobiliteit. Brussel Helpt 2022 wordt gelanceerd op 26 september en mondt uit in De Grote Brussel Helpt Spaghettislag op 26 november.

« CHOISIR L’INCLUSION, C’EST DU BOULOT »

“GOING FOR INCLUSION IS A HECK OF A TASK”

Pour la dixième édition de Freedom Drive à Bruxelles, des personnes atteintes de handicap viendront de toute l’Europe défendre leurs droits inscrits dans la Convention des Nations Unies, et trop peu appliqués. Nadia Hadad, militante flamande et bruxelloise des droits humains (European Network on Independent Living), se bat pour l’indépendance des personnes handicapées et condamne leur placement en institution. C’est une question de dignité. Il s’agit aussi de ne pas traiter les personnes handicapées à part. Elle-même est en fauteuil roulant depuis un accident de voiture.

The tenth edition of Freedom Drive at the end of September will bring people with disabilities from all over Europe to Brussels to assert their fundamental rights. These are enshrined in the UN Convention on Disability, but their implementation in Europe is less than great. Human rights activist Nadia Hadad (European Network on Independent Living) talks about why she thinks it is important that every disabled person should be able to live independently. It’s about dignity and about how people with disabilities should not be treated differently. For her, it was a car accident that put her in a wheelchair.

FR

EN


10

In beeld. Bart Dewaele


21 SEPTEMBER 2022

Een straaltje zon, een streepje bloot Het was zaterdagmiddag niet simpel om een sprankelend beeld in de stad te maken. Evenementen genoeg, de Open Monumentendagen oftewel Heritage Days vonden plaats en de Vlaamsesteenweg hield zijn jaarlijkse brocante. Maar de regen gooide roet in het eten. Tot onze fotograaf langs het Muntplein wandelde, waar net de zon doorbrak en de winkels uit de buurt hun modedefilé hervatten. Dat het nog een beetje regende en het maar een graad of veertien was, lijkt het lingeriemodel niet te deren. Zoals de boodschap op haar winkeltasje vermeldt: boobs run the world. Veel bekijks had ze echter niet. Ook aan het lezende meisje, dat net met haar moeder passeert, gaat het verrassende schouwspel volledig voorbij. HUB

| 11


12

Brusselaar (M/V/X) van de week.

Nawal Ben Hamou Staatssecretaris Nawal Ben Hamou (PS) wordt nog maar eens op de rooster gelegd over de huurtoelages. Ze zal in haar eigen stijl antwoorden: koppig, passioneel en geëngageerd. Portret van een coming lady. door Kris Hendrickx

Als u de naam Nawal Ben Hamou het afgelopen jaar hoorde, is de kans groot dat het over de huurtoelages ging. Die moeten de huurkosten draaglijker maken van 12.500 Brusselse gezinnen die vandaag op de wachtlijst staan voor een sociale woning. Als staatssecretaris voor Huisvesting en Gelijke Kansen hervormde Ben Hamou het systeem zodat meer gezinnen er recht op zouden krijgen, een pluim op haar hoed. Maar ze kondigde ook aan dat de premie al in oktober van 2021 van start zou gaan, terwijl de informatica van haar administratie toen nog lang niet klaar was. Sindsdien volgt elke maand wel een bericht over de slepende voortgang van de uitbetalingen en dat is dan weer een vlek op Ben Hamous hoed. De herhaalde berichten over die toelage werpen een schaduw over het regeringsmandaat van een nochtans erg veelbelovende politica. Wie met haar werkt typeert Ben

Hamou als heel betrokken en enthousiast, in die mate dat ze ook buiten de eigen partij respect oogst. “Nawal is een gepassioneerde en getalenteerde collega, die van een inclusiever Brussel haar missie heeft gemaakt,” zegt bijvoorbeeld Brussels minister Elke Van den Brandt (Groen). “Een collega die ik bewonder en met wie ik goed samenwerk.”

Frankenstein Net als Van den Brandt is Ben Hamou relatief jong, vrouw en nieuw in een regering die vooral oudere mannen telt, vaak met veel politieke kilometers op de teller. Dat creëert een band, zeker als die heren aan het mansplainen slaan (als man op een neerbuigende toon iets uitleggen aan een vrouw). Ben Hamou groeide op in de Noordwijk als oudste van vier kinderen. Haar curricu-

lum oogt erg Brussels: als kind van een Turkse moeder en een Marokkaanse vader volgt ze haar volledige schoolloopbaan in het Nederlands. De politica combineert wel meer eigenschappen die van haar de geknipte PSkandidaat maken. Zo komt ze uit een arbeidersmilieu en werkte ze zowel bij de politie als bij de vakbond, voor ze naar de politiek overstapte. Als mandataris uit de diversiteit is ze bovendien voorstander van een strikte neutraliteit in de openbare diensten. Het volledige plaatje oogt zo perfect dat binnen de PS al eens over een positieve Frankenstein wordt gesproken, meldde L’Echo ooit. Ze combineert met andere woorden eigenschappen die bijna geen toeval kunnen zijn. “On voudrait l’inventer qu’on ne pourrait pas le faire,” zegt een partijgenoot daarover.

In het nieuws omdat Maandag wordt staatssecretaris voor Huisvesting en Gelijke Kansen Nawal Ben Hamou nog maar eens ondervraagd in het Brussels parlement over de huurtoelagen. Over welk dossier gaat het? Nawal Ben Hamou lanceerde het systeem van huurtoelages. De uitbetaling daarvan aan 12.500 Brusselse gezinnen die op de wachtlijst staan voor een sociale woning, sleept veel langer aan dan aangekondigd. © BART DEWAELE


| 13

21 SEPTEMBER 2022

Kort gesprek. Charlotte Deprez

‘De celdeur was lastig open te krijgen’ Een vijftigtal magistraten en enkele journalisten mochten afgelopen weekend de megagevangenis in Haren uittesten. Die gaat over enkele weken open. Onder hen BRUZZ-journaliste Charlotte Deprez. Jullie waren er van zaterdagochtend tot zondagmiddag. Hoe zag je cel eruit? Ik verbleef op een eenpersoonscel van leefeenheid 613, waar plek is voor zo’n dertig gedetineerden. Er was een bed met een pakket lakens, helaas waren ze bij mij het deken vergeten. Voorts waren er een bureau en een stoel, een kleine frigo, een tv en, achter klapdeuren, een toilet en een douche, een beetje zoals een kamer in een studentenresidentie. Magistraten die ik sprak, noemden het een hotel in vergelijking met Vorst en Sint-Gillis. O ja, er was een telefoon in de cel, onze gsm hadden we moeten afgeven. Er stak een telefoonkaart met vijf euro belkrediet bij. Werkte alles? Is deze gevangenis van de toekomst klaar om open te gaan? Er waren toch nog wat kleine probleempjes. De tv deed het niet en ook de celdeur was lastig open te krijgen. In deze gevangenis mogen de gedetineerden, tenminste wanneer het controlesysteem het toelaat, zelf hun deur openen. Kwestie van hen wat autonomie te geven. Op een touchscreen verschijnt dan een icoontje met een open deur. Maar de deurklink zelf is zo onhandig dat ik er de eerste keren niet uitkwam. Bovendien waren er communicatieproblemen en verliep alles nogal chaotisch. Op ons schema stond er een activiteit op zaterdagmiddag om één uur. Maar de deur ging niet open. Om twee uur heb ik dan via dat schermpje contact gezocht met de veiligheidsagent. Die verbinding werd al snel verbroken en een uur lang klonk er een luide beltoon in

© NATHALIE NIJS

Als ze in 2014 een gooi doet naar een zitje in de Kamer, is het meteen raak: Ben Hamou wordt op haar 26ste het jongste Kamerlid. Helemaal smetteloos is het verhaal van haar achtergrond overigens niet, blijkt in 2014. Haar vader wordt opgepakt en later veroordeeld tot een werkstraf in een drugszaak. Een link met zijn dochter, die ondertussen getrouwd is met een agent gespecialiseerd in drugszaken, is er echter niet. De rijzende ster van de PS, die door Laurette Onkelinx in de Brusselse regering wordt geloodst, geldt verder als direct in de communicatie en ook koppig. “Meestal lanceert een politicus een voorstel dat het niet haalt maar één keer,” merkt Werner Van Mieghem van de Brusselse Bond voor het Recht op Wonen (BBRoW) op. “Ben Hamou niet, ze legt de niet-indexering van huurprijzen bij slecht geïsoleerde woningen al voor de derde keer op tafel.” Een veelbelovend profiel en enthousiasme betekenen niet automatisch klinkende resultaten. Verreweg de grootste uitdaging van haar mandaat is om een oplossing te vinden voor 15.000 gezinnen die vandaag op een sociale woning wachten. De regering wil dat onder meer via de creatie van 4.450 nieuwe sociale woningen bereiken. De huurtoelage kan wat verlichting brengen voor een groot aandeel van die gezinnen, maar een volwaardige oplossing is het niet. Hoever het staat met echte oplossingen, vindt de woonbond onduidelijk. “De intentie is goed en ze bewandelt verschillende pistes,” zegt Van Mieghem. “Maar de concrete resultaten zien we nog te weinig. De woningen die er wel bijkomen, zijn naar ons aanvoelen niet sociaal genoeg. Dat is voor rekening van Ben Hamou, maar ook van de rest van de regering.” Navraag bij de staatssecretaris leert dat de teller niet op nul staat. Er komen nu al 2.700 nieuwe sociale woningen bij en ook het aantal woningen bij sociale verhuurkantoren steeg al met 1.400 eenheden. Dat is een veel beter resultaat dan haar drie voorgangers op Huisvesting konden voorleggen en de cijfers zullen nog stijgen. Obstakels voor de bouw van die sociale woningen zijn er genoeg. Die regering zit vandaag met een recordschuld en nieuwe sociale woningen bouwen stoot al snel op lokaal protest, ook van Ecolo-bestuurders. Hoeveel van de 15.000 sociale oplossingen Ben Hamou bereikt zal hebben, zal pas in 2024 blijken. Tot dan belooft ze alvast te blijven doorduwen.

“Het leek even alsof ik geen adem kreeg in die kleine ruimte”

de cel. Heel frustrerend, het leek alsof ik geen adem kreeg in die kleine ruimte waarvan het raam maar een piepklein stukje open kan. Dat was het enige moment dat ik me echt opgesloten heb gevoeld. Uiteindelijk ben ik gaan bonzen op de deur en kwam er iemand. Het bleek een misverstand. Geen activiteit dus, hoe zag het schema er voor de rest uit? We konden een aantal keren de cel uit, bijvoorbeeld om eten te gaan halen, boterhammen ’s ochtends en ’s middags, ‘s avonds warm, kip met boontjes en aardappelen. Maar dat eten moesten we telkens opeten in de cel, met de deur dicht. Vreemd voor een open afdeling. Verder mochten we naar buiten voor de wandeling, op een kleine koer, en ‘s avonds konden we een uurtje naar de gemeenschappelijke ruimte van de leefeenheid. HUB


ASA MOTO • VICTOR DE ROO • BONA LÉA • YSMÉ • AND MANY MORE!

PALEIS 12

Ga mee op woontour en ontdek groene ruimtes, betaalbare buurten en kindvriendelijke plekken in de stad. Schrijf je in via www.woneninbrussel.be.

NTOU O O

RS

Benieuwd naar wonen in Brussel?

W

WOE

28 / 09

2022

zo 25.09 za 08.10 zo 23.10 zo 13.11

Van Atomium tot Kanaal wonen.in.brussel


21 SEPTEMBER 2022

Beeldcolumn. Kim en Wauter gaan om de beurt aan de haal met de actualiteit

| 15


16

Erfgoed. De Sint-Hubertusgalerijen, een ministad in het îlot sacré

‘Het regent hier nooit en er hangt een goeie vibe’ De Koninklijke Sint-Hubertusgalerijen bestaan 175 jaar. Er zijn ondertussen veel te veel chocolatiers, zeggen bezoekers en bewoners van de passage, maar het is nog steeds een uitzonderlijk mooie plek. “Ik blijf hier tot mijn dood,” zo klinkt het bij een van de huurders. door Bettina Hubo foto’s Saskia Vanderstichele


21 SEPTEMBER 2022

| 17


18

Erfgoed. De Sint-Hubertusgalerijen, een ministad in het îlot sacré

D

e Sint-Hubertusgalerijen werden vlak na het ontstaan van ons land bedacht door de jonge Nederlandse architect Jan-Pieter Cluysenaar, die later ook het Koninklijk Conservatorium zou ontwerpen. In 1836 kwam hij met het plan voor een lange, met glas overdekte winkelgalerij, een primeur in Europa. De galerij moest verrijzen tussen de Warmoesberg en de Grasmarkt, in die tijd een doolhof van vuile straatjes waar de bourgeoisie zich niet meer vertoonde. Het was de bedoeling om met een luxegalerij opnieuw een deftig publiek aan te trekken. Het duurde nog jaren voor de plannen concreet werden en er geld gevonden was. De Stad Brussel steunde het project en de noodzakelijke onteigeningen, maar had geen geld. Dus werd gekeken naar privégeldschieters. Acht welgestelde liberale Brusselse families waren bereid de galerij te financieren en richtten in 1845 een vennootschap op. Een jaar later kon de bouw beginnen en nog een dik jaar later, in juni 1847, werd het bouwwerk in neorenaissancestijl met zijn zalmroze gevels, standbeelden en bustes ingehuldigd door koning Leopold I: twee overdekte straten van telkens ruim honderd meter, de Konings- en Koninginnegalerij met, dwars erop, de kleine Prinsengalerij. Het geheel kreeg de naam Sint-Hubertusgalerijen, naar het beekje dat er ooit stroomde.

De passage is nog steeds privébezit. Alexandre Grosjean en zijn dochter Philippine zijn voorzitter en CEO van de nv Koninklijke SintHubertusgalerijen.

De galerijen waren een commercieel succes, met dank aan de luxewinkels die zich er al snel vestigden. Zo opende de Zwitser Jean Neuhaus in 1857 een apotheek in de Koninginnegalerij, waar na verloop van tijd behalve zalfjes en pilletjes ook chocolaatjes werden verkocht. Ook had de passage een grote culturele uitstraling. Er was het Théâtre des Galeries, een zaal met negenhonderd stoelen waarvan het plafond later door de surrealist René Magritte verfraaid zou worden met een wolkenhemel. In 1884 kwam er nog een tweede theater bij toen de bloemenmarkt werd omgevormd tot Théâtre Vaudeville. Een paar jaar later vond in de galerij de eerste publieke filmvoorstelling door de gebroeders Lumière buiten Frankrijk plaats. Dat was in een zaaltje van de toenmalige krant La Chronique. Vlak voor de Tweede Wereldoorlog kwam er een echte bioscoop, de Cinéma des Galeries. De filmzaal en theaters zijn er vandaag nog steeds. De galerij was erg in trek bij schrijvers en dichters. Multatuli hing er rond, Victor Hugo kwam er zijn maîtresse bezoeken, en de dichter Paul Verlaine kocht in de wapenwinkel het pistool waarmee hij even later op zijn minnaar Arthur Rimbaud zou schieten.

Privébezit De eigenaars van de galerijen koesteren de geschiedenis van hun beschermde monument. Ter gelegenheid van het 175-jarig bestaan bevestigden ze onlangs een blauwe gedenkplaat op een hoek van de Koningsgalerij. Eind van dit jaar verschijnt er een boek en is er een expo over de geschiedenis. Wat weinigen weten, is dat de passage vandaag nog steeds privébezit is. Het merendeel van de aandelen van de nv Koninklijke Sint-Hubertusgalerijen zit zelfs nog bij de nazaten van de oorspronkelijke aandeelhouders. Onder hen de familie Grosjean, die zich sinds jaar en dag bezighoudt met het dagelijkse beheer. Vader Alexandre is tegenwoordig voorzitter, zijn dochter Philippine gedelegeerd bestuurder. Zij behoort tot de zesde generatie en is de eerste vrouwelijke CEO in het bestaan van de galerij. Ze ontvangt ons in de vergaderzaal van hun kantoor, gevestigd op nummer 5 van de Koningsgalerij. Aan de muur hangen grote portretten van architect Cluysenaar en de andere initiatiefnemers. “Cluysenaar was een visionair, hij wilde echt een plek maken waar mensen konden werken, zich ontspan-

Voor Peter De Caluwe, directeur van De Munt, is zijn appartement in de galerij een pied-à-terre. “Ideaal als je laat werkt.”

nen en ook wonen,” zegt ze. “Dat biedt de galerij vandaag nog allemaal. Het is een ministad te midden van het îlot sacré.” Maar deze ministad, die jaarlijks zes miljoen bezoekers trekt, vraagt veel inspanningen en investeringen. “De passage is geen openbare weg, hoewel de Stad Brussel wel een recht van doorgang heeft. Wij staan dus in voor alle onderhouds- en restauratiewerken.” Al dertig jaar is de vennootschap bezig met de renovatie van de galerijen. Het glazen dak en de gevels van de Konings- en Koninginnegalerij werden een tijd geleden al gerestaureerd. “Nu pakken we de Prinsengalerij aan,” zegt Grosjean. Sinds een jaar of twintig heeft de nv haar werkgebied nog uitgebreid. Er worden ook gebouwen in de omgeving aangekocht en opgeknapt, op de Grasmarkt en de Huidenmarkt, en in de Bergstraat en de Arenbergstraat. Grosjean: “Op die manier willen we de hele buurt wat meer glans geven. Het heeft weinig zin dat wij de galerij renoveren als


Peter van der Hijden, huurder van een appartement op de tweede verdieping, staat elke dag met goeie zin op.

vlak ernaast een gebouw staat dat volledig onderkomen is.”

Chocolatiers Qua horeca en winkels telt de galerij nog altijd enkele vaste waarden als Mokafé, Taverne du Passage, Tropismes, Delvaux, Ganterie Italienne en paraplu- en hoedenwinkel Monsel. “De galerij is een ideale plek in de stad voor een winkel als deze, ik voel me bevoorrecht om hier te kunnen zitten,” zegt Vincent Pauwels, uitbater van Monsel. “Maar de jongste jaren zijn er helaas veel te veel pralinewinkels bijgekomen.” Inderdaad, behalve Neuhaus hebben ook Godiva, Corné, Leonidas, Mary en Marcolini tegenwoordig hun winkel in de passage. De forse groei van de chocolatiers, die de plek innamen van andere speciaalzaken, is een veelgehoorde verzuchting. “De chocolatiers vestigen zich hier vanwege de vele toeristen,” reageert Philippine Grosjean. “Men verwijt ons dat het er te veel zijn. Maar wij hebben

dat niet helemaal in de hand. Handelaars kunnen zelf hun huur overdragen aan een ander en ik moet als eigenaar een goede reden hebben om de nieuwe huurder te weigeren.” Grosjean heeft nu wel beslist dat er geen pralinewinkels meer bijkomen. “Mijn droom is om van deze plek een uitstalraam van het hele Belgische savoir-faire te maken.” Ook Bob Charlier, die al 45 jaar achter de toog van de Mokafé staat, zag het aandeel toeristen in zijn cliënteel toenemen.

“Vroeger had je al die pendelaars van de KBC en andere bedrijven in de buurt. Die zien we niet meer. Ik moet het nu vooral van toerisme en evenementen hebben. Ook een aantal vaste klanten uit bijvoorbeeld Ukkel of de Rand zijn weggebleven doordat ze hier minder makkelijk met de auto geraken.” Gelukkig heeft hij wel nog een schare zeer trouwe klanten uit de omgeving, onder wie enkele huurders van de appartementen in de galerij. Peter van der Hijden, een Nederlandse oud-EU-ambtenaar, bijvoorbeeld. Van der

“De Mokafé is ons terras en door het glazen dak maken we de vier seizoenen mee” Peter Van der Hijden Woont in de Sint-Hubertusgalerij


20

Erfgoed. De Sint-Hubertusgalerijen, een ministad in het îlot sacré

“Ik voel me bevoorrecht om hier te zitten,” zegt Vincent Pauwels van paraplu- en hoedenwinkel Monsel. ”Alleen jammer dat er zoveel chocolatiers bijgekomen zijn.”

Hijden, een opvallende verschijning met zijn vlinderdasje en panamahoed, woont sinds een jaar of zeven in de galerij. Momenteel betrekt hij met zijn vrouw een stijlvol ingericht appartement op de tweede verdieping, schuin boven de Mokafé. “We zitten er bijna dagelijks en streven ernaar om er niet vaker dan drie keer per week ook te eten,” grapt hij.

Galerijgeluiden In de galerij worden tegen een redelijke prijs ruim zeventig appartementen verhuurd, op de eerste en tweede verdieping, maar er zijn ook appartementen gemaakt van de vroegere chambres de bonne, onder het dak. De woningen zijn te bereiken via smalle, nogal donkere trappenhuizen, sommige met een piepklein liftje. Verschillende appartementen zijn intussen gerenoveerd, maar lang niet allemaal. Dat laatste was voor een oud-huurder een reden om na lange tijd te verhuizen. “Het is een heel charmante plek met een schitterende geschiedenis, maar ik moest altijd een champagne-emmer in de badkamer zetten omdat het binnenregende,” vertelt hij. Ook kreeg hij steeds meer last van het nachtlawaai uit de omliggende straten en van de almaar uitdijende zee van toeristen in de galerij. Peter van der Hijden heeft in zijn gerenoveerde appartement, dat aan de achterkant uitkijkt op een rustig koertje, nergens last van. Vooraan, in de living, staan de ramen wijd open. “Ik hou van de typische geluiden en ambiance van de galerij, vooral van de vroege ochtendgeluiden, als de passage ontwaakt en het poetsen begint. Daarna stijgen de eerste koffiegeuren op. Ik sta elke dag met goeie zin op.” De vele toeristen ziet hij als een decor en een

terras of tuin heeft hij niet nodig. “De Mokafé is ons terras en door het glazen dak maken we de vier seizoenen mee. Als het regent, is het fantastisch, heel dramatisch.” Nee, Van der Hijden gaat hier niet meer weg. In zijn werkkamer staat een lichtgroene fluwelen bank die nog van zijn moeder geweest is. “Hier op deze bank ga ik sterven.” Maar eerst gaat hij samen met een buurvrouw een galerie annex boekhandel openen in de Prinsengalerij, op de plek waar vroeger kledingzaak Danaqué zat. Het enige wat hij jammer vindt is dat het niet simpel is om bevriend te raken met de nogal gereserveerde Belgische buren. “We komen hier niet bij elkaar over de vloer.” Wel worden er onder buren kranten uitgewisseld. Of wordt de werkster gedeeld, zoals hij doet met overbuur Peter de Caluwe. Die huurt een ruim appartement op de eerste verdieping sinds hij vijftien jaar geleden directeur werd van operahuis

De Munt. “Als student kwam ik al in de Mokafé en toen nam ik me voor om hier ooit te komen wonen,” vertelt De Caluwé. Het appartement is prachtig gedecoreerd met antieke meubelen, schilderijen, foto’s in barokke kaders, oude boeken, Delfts porselein en ook een opgezette vogel. Binnenkort installeert de verhuurder een nieuwe keuken en badkamer. “Toen wij hier destijds aankwamen, was het meer een soort studentenkot en zaten er muizen. Wij hebben de linoleum weggehaald, de plankenvloer geschuurd en alles geschilderd.” Voor De Caluwe is deze plek een pied-à-terre, nauw verbonden met het werk. Zijn echte huis, met tuin, staat in Dendermonde. “Dit appartement is ideaal om mensen te ontvangen, het is een representatieve plek die goed past bij De Munt. Beide stammen uit ongeveer dezelfde periode. Ik hou van die tijd, de tijd waarin de burger macht kreeg.” De Caluwe overnacht hier drie, vier keer per week. “Het is heel handig als je laat moet werken. En je kan hier om de hoek in l’Ogenblik nog tot middernacht iets te eten bestellen.” Veel nadelen aan het wonen op deze uitzonderlijke plek ziet hij niet. Af en toe zijn er toeristen die heel luid zingen en het gesjouw met spullen is soms lastig zonder lift. “Ik ben hier echt graag, het is een kleine wereld,” zegt hij, terwijl hij vanuit het open raam zwaait naar een kennis die beneden voorbijwandelt. “Het geroezemoes in de galerij vind ik rustgevend. Het regent nooit en er hangt altijd een goeie vibe.”

LES GALERIES ROYALES SAINTHUBERT FÊTENT LEURS 175 ANS

THE ROYAL SAINT-HUBERT GALLERIES CELEBRATE 175 YEARS

Les Galeries royales Saint-Hubert existent depuis 175 ans. Le passage a été construit au milieu du XIXe siècle avec l’argent de créanciers privés et appartient toujours à des privés. La galerie, qui accueille six millions de visiteurs par an, abrite des valeurs sûres comme Mokafé, la Taverne du Passage, Tropismes et Delvaux... et beaucoup (trop ?) de chocolatiers. Au-dessus, des appartements sont loués. Peter De Caluwe, directeur de La Monnaie, y a son pied-à-terre depuis 15 ans. « L’effervescence de la galerie m’apaise. Il ne pleut jamais et il y a toujours une bonne ambiance. »

The Royal Saint-Hubert Galleries were built in the mid-19th century with money from private lenders and to this day remains in private hands. It receives six million visitors a year and still houses a number of regulars such as Mokafé, La Taverne du Passage, Tropismes and Delvaux. But a common complaint is that there are far too many chocolatiers. Upstairs, there are also flats that are rented out. One of the residents is Peter De Caluwe, director of opera house De Munt, who for the past 15 years has lived here. “I find the buzz in the gallery soothing,” he says. “It never rains and there is always a good vibe.”

FR

EN


proef het beste van Brussel

WEDSTRIJD

Koop bij de deelnemende winkels en maak kans op* een reis voor 2 dankzij Selectair en TUI. Alle info: weekendvandeklant.be/ wedstrijd

Verrassend Plezant! ZATERDAG

1 OKT

ZONDAG

2 OKT

Kijk voor alle deelnemende winkels op weekendvandeklant.be en ontdek de attenties & verrassingen.

29.09 > 02.10 Gare Maritime, Tour & Taxis

In samenwerking met Hoofdpartners

#EATFESTIVALBRUSSELS Info en tickets op www.eatfestival.brussels

Structurele partners


22

Bijgedachte.

Groen wikt, maar de PS beschikt

Kirsten Bertrand Elke week neemt een BRUZZ-redacteur het nieuws op de korrel

“Kuregem is Bokrijk niet. De vlam kan er snel in de pan slaan, zo leert het verleden”

De woelige gemeenteraad over het circulatieplan in Kuregem zindert na. Op links tekent er zich een hernieuwde breuklijn af. Die tussen de ecologisten en een oude garde die pro auto is. Een delegatie boze burgers zakte donderdagavond af naar het Anderlechtse gemeentehuis om vragen te stellen over het circulatieplan dat sinds juli in hun wijk is ingevoerd. De groep vindt dat ‘Bad Move’, zoals ze het plan herdoopten, zo snel mogelijk opgeschort moet. Ze zijn misnoegd omdat het plan is uitgerold “zonder inspraak en democratische consultatie van de buurt”. Dat laatste is natuurlijk larie. Een democratisch verkozen meerderheid van PS, One.brussels/Vooruit, Les Engagés, Ecolo-Groen en DéFi besliste dat Good Move er moest komen in Anderlecht, en dat plan is in een testfase van start gegaan. Wat wellicht een stuk beter had gemoeten, is de communicatie vooraf. Want het draagvlak bij een substantieel deel van de Kuregemnaren is nihil. Tekenend was het moment waarop Groen-schepen van Mobiliteit Susanne Müller-Hübsch uitlegde dat de betonblokken er slechts tijdelijk zouden staan. “Ik erken dat ze esthetisch niet verantwoord zijn,” sprak ze. Ei zo na ontplofte de delegatie, die geen boodschap had aan haar “esthetische argument”. “U bent losgezongen van de realiteit,” brieste een buurtbewoner, die eiste zich

als vanouds te kunnen verplaatsen. “En de PS is medeplichtig!”. Uiteindelijk werd de gemeenteraad voortijdig stopgezet. De sfeer was zo gespannen dat de politie Müller-Hübsch naar huis moest escorteren. Een PTB-raadslid maakte zich op sociale media vrolijk over het feit dat hij gezellig had nagekaart met verongelijkte Kuregemnaren, maar dat Müller-Hübsch slechts met behulp van een stel agenten thuis was geraakt. “Ziedaar het resultaat als men zich bezighoudt met het misprijzen van de burger,” snoefde hij. Uiteraard is er het spel van meerderheid en oppositie, maar politici die burgers ophitsen zijn zelf een gevaar voor de democratie. Kuregem is Bokrijk niet. De vlam kan er snel in de pan slaan, zo leert het verleden. Müller-­ Hübsch wordt intussen zowel online als in het echte leven belaagd door heethoofden, de politie moet al voor haar deur patrouilleren. Toch valt op hoezeer de wagen voor een deel van de Kuregemnaren nog vanzelfsprekend is. Datzelfde deel geeft luid aan dat het met de gestegen prijzen, woningnood en netheid in de wijk andere katten te geselen heeft. Ze plaatsen zich in hun gemeente recht tegenover burgers die van gezonde lucht en verplaatsingen per fiets een strijdpunt hebben gemaakt. Het beloven cruciale maanden te worden voor Good Move. Nu de energiecrisis en de inflatie prioriteit zijn voor velen, krijgt mobiliteit het als thema moeilijker. Dat werd zaterdag al zichtbaar in de Grote Peiling van Le Soir, RTL, VTM en Het Laatste Nieuws. De

PS staat met 22,7 procent weer op kop in de peilingen in Brussel, die ook laten zien dat Ecolo-­ Groen terrein moet prijsgeven en zakt tot 15,8 procent. De kloof op links tussen de ecologisten en een oude politieke garde die pro wagen is, wordt zo weer uitgesprokener. Bij die oude garde horen zwaargewichten van de Brusselse PS zoals Ahmed Laaouej, Ridouane Chahid en zelfs minister-president Rudi Vervoort. Zij willen maatregelen vermijden tegen een morrend deel van het electoraat dat al genoeg te lijden zou hebben onder de energiecrisis. Het is nu de bedoeling om de situatie in Anderlecht sneller dan gepland te evalueren. Blijkt dat die niet verbetert, dan is het circulatieplan terugdraaien geen taboe, liet burgemeester Fabrice Cumps (PS) al verstaan. Op twee jaar van de verkiezingen zou ook Groen-Ecolo inzien dat het geen pas geeft om bepaalde kiezers tegen zich in het harnas te jagen en zo eventueel een vijandige partij (lees: de PTB) in de kaart te spelen. Als het bestuur in Anderlecht de komende weken onder de druk bezwijkt, is dat hoe dan ook slecht nieuws voor gemeenten die nog zouden volgen met het invoeren van Good Move. Besturen als die van Molenbeek, Ukkel en Sint-Pieters-Woluwe zijn sowieso al niet happig op het invoeren van verkeersluwe wijken, laten ze in La Libre Belgique optekenen. Vandaar dat plooien voor de boze menigte geen lichtzinnige beslissing mag zijn: het zou de toekomst van een autoluwer en klimaatneutraler gewest zomaar op de helling kunnen zetten.


21 SEPTEMBER 2022

| 23

In de Kliniekstraat in Anderlecht moest een van de betonblokken die de doorgang versperden er al aan geloven. © SASKIA VANDERSTICHELE


24

Big City.

Hoe begon de Belgische Revolutie van 1830 in de Muntschouwburg? Hoewel de Koning der Nederlanden Willem I jarig was, verloor hij op 25 augustus 1830 het zuidelijke deel van zijn rijk. Luana Difficile zoekt elke week een antwoord op een lezersvraag, deze week van Elmehdi uit Molenbeek. Volg ook de Instagram­pagina voor Luana’s Big City-verhaal op donderdag.

Ook een vraag? Stel je vraag en stem op BRUZZ.be Bekijk en lees antwoorden op BRUZZ.be/bigcity

Je zou kunnen zeggen dat verdeeldheid in het DNA van ons land zit. Maar in 1830 beseften verschillende groeperingen, met diverse belangen, dat het ontevreden gevoel dat ze deelden, kon leiden tot een revolutie. Als ze zouden samenzweren. Zowel liberalen als katholieken als de arbeidersklasse uit de Zuidelijke Nederlanden keerden zich na vijftien jaar tegen het beleid. Willem I was in 1815 hun koning geworden, na het Congres van Wenen. Door de Zuidelijke en de Noordelijke Nederlanden samen te voegen, werd op die manier de perfecte bufferregio gecreëerd tussen Duitsland en Frankrijk. Maar het Verenigd Koninkrijk der Neder-

landen was geen lang leven beschoren. Hoewel Willem I de economie had doen bloeien door industriële ontwikkelingen, waren de prijzen en de werkloosheid in de arbeidersklasse hoger dan voordien. Ook de liberalen hadden het niet voor het autoritaire beleid van de vorst. Daarenboven was ie ook nog eens protestants, wat dan weer ongenoegen veroorzaakte in het katholieke zuiden. Ook vernederlandste hij het beleid, en daar zaten de Franstaligen niet om te springen. De ontevredenheid voedde de onafhankelijkheidsdrang. Hoewel de gemoederen al een tijdje aan het oplopen waren, kwam op 25 augustus 1830 het kantelpunt. De aanleiding was de opera De stomme van Portici, die in première ging in de Muntschouwburg. Het stuk gaat over de Napolitaanse onafhankelijkheidsstrijd tegen het Spaanse bewind dat in de stad heerste. Herkenbaar voor vele Zuidelijke Nederlanders dus. Ironisch ge-

noeg werd het stuk die dag opgevoerd ter ere van de verjaardag van Willem I. De Muntschouwburg liep die avond vol. Er zat meer volk dan anders, met ook heel wat jonge scholieren in de zaal. Ook Franse republikeinen kwamen erop af, zij zagen een revolutie tegen de monarchie wel zitten. Het was wachten op het moment dat de tenor in de opera het stuk ‘De heilige liefde voor het vaderland’ zong. Hij raakte niet eens tot zijn laatste noot. Het hele publiek scandeerde al ‘Vive la liberté’. Nog voor de

Beestig Brussel.

De hop was even op bezoek Verbazing en bewondering in het Rood Klooster in Oudergem vorig weekend, waar midden op de paardenweide een hop is gespot. Een wat? De Upupa epops of hop is een vogel die normaal niet in Brussel voorkomt, dus het zij u vergeven als u eerder associaties met bier had. De roep in baltstijd klinkt als ‘hoep-hoep-hoep’, vandaar de naam.

Drie dagen lang stroomden vogelaars toe in het Rood Klooster om deze voor Brussel bijzonder zeldzame passant te zien paraderen, tot hij even plots verdween als hij was neergestreken. Ook Thierry Bruffaerts, beheerder van het

Rood Klooster, was er als de kippen bij. “Het is een heel mooie vogel met een heel bijzondere manier van vliegen, bijna als een fladderende vlinder.” Met zijn mooie kuifkopje, rozebruine lijfje en zwart-wit­ gestreepte verenkleed lijkt de hop weggeslopen uit een volière vol exotische vogels. “Al zijn verwanten leven in de tropen,” zegt Alain Paquet van Natagora, die voor Leefmilieu Brussel de vogelmonitoring in het gewest doet. “Net zoals de ijsvogel is hij de enige in zijn familie die in Europa

De hop ziet er exotisch uit. Zijn verwanten leven inderdaad in de tropen. © SHUTTERSTOCK


21 SEPTEMBER 2022

| 25

© FC

| MEER BRUZZ |

A La Carte

Gevangenisdirecteur Jurgen Van Poecke komt langs in het vernieuwde A La Carte. Historieschilder Gustave Wappers vereeuwigde in 1835 de Belgische revolutie op dit schilderij. Hij deed dat op vraag van de Belgische regering.

opera uitgezongen was, stormde het publiek naar buiten. Op het Muntplein stonden honderden mensen verzameld die zouden deelnemen aan het oproer. Het werd het begin van de Belgische opstand en na weken van protest, in oktober 1830, volgde de onafhankelijkheid van België.

De vlag Doordat de revolutie ingezet was door groeperingen met verschillende belangen kwam wel de vraag wat voor land de Zuidelijke

leeft. Maar dan eerder in Oosten Zuid-Europa.” “De hop houdt van een coulisselandschap, met weiden naast bosjes die afgeschermd worden door heggen of muurtjes, precies zoals op de paardenweide waar hij was neergestreken,” zegt Paquet. Daar foerageert hij op de grond, door met zijn lange, gebogen bek vooral larven van kevers uit de aarde te trekken. Hoewel Paquet niet uitsluit dat de hop door de klimaatverandering wat vaker in het uiterste zuiden van België zal broeden,

Nederlanden dan zouden worden. Uiteindelijk nam het idee van een monarchie de bovenhand, met Leopold I als eerste monarch. Het Nationaal Congres tekende een liberale grondwet uit, die destijds erg progressief was. Uiteraard kon een vlag niet ontbreken. De Belgische driekleur werd ontworpen door Edouard Ducpétiaux. Niet in de vorm van een ster, maar dat had gekund, want hij was de man die de stervorm van heel wat Belgische gevangenissen bedacht. Dat verhaal kon u hier twee weken geleden trouwens al lezen. LD

lijkt het uitgesloten dat hij in Brussel een standvogel wordt. “Daarvoor is er gewoon te weinig gebied geschikt.” Waar de ‘Brusselse’ hop vandaan kwam, weten ook de experts niet. “Waarschijnlijk uit Oost-­ Europa, en met een omweg onderweg naar het zuiden, de meeste hoppen overwinteren in Afrika. Brussel ligt in elk geval niet op zijn gewone migratieroute.” SDS

Lees de hele reeks op BRUZZ.be/beestigbrussel

Elke donderdag na BRUZZ 24 op BRUZZ tv en op jouw favoriete moment op BRUZZ.be

Televisie

BRUZZ tv is actualiteit, maar ook cultuur, debat, lifestyle en nieuws van de andere regionale zenders. Ga naar BRUZZ.be/tv voor het volledige programmaoverzicht

Radio

Gunnar en Robbe sturen je gratis naar de film want op woensdag maak je ‘s morgens én ‘s avonds kans op UGC-cinematickets! Luister naar Robbe (7-10u) en Gunnar (16-19u) op BRUZZ radio


26

Onderwijs. Werkstudenten hebben het steeds moeilijker

‘Als ik niet zoveel had moeten werken, was ik er wellicht wel door’ De stijgende kot- en energieprijzen worden voor studenten die zelf hun studies betalen een strop rond de nek. Twee van hen getuigen over de moeilijke situatie waarin ze zijn beland door werken en studeren te combineren. “Studeren is zo duur dat sommigen er niet eens aan beginnen.”

D

it academiejaar zal het nog lukken om alles te betalen, maar ik hou mijn hart vast voor volgend jaar.” Ange-Vanessa Nsanzineza ziet de toekomst somber in. Ze is 24 jaar en zit op kot in Elsene. In 2017 begon ze aan een bachelor Social Sciences aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB). Vandaag volgt ze een master Antropologie aan de KU Leuven, die nog twee jaar zal duren. Haar studies en kot betaalt ze volledig zelf, eerst als jobstudent en sinds kort als werkstudent. Sinds februari werkt ze deeltijds bij een jeugdwerkorganisatie. Met die job verdient ze elke maand 1.100 euro, en ook voor 70 euro maaltijdcheques. Ange schat dat ze maandelijks ongeveer 900 euro betaalt aan huisvesting, openbaar vervoer, gsm-kosten en boodschappen. Dan blijft er in principe nog 270 euro ‘over’. “Maar ik kan niet sparen, want elke maand sta ik wel voor een

nieuwe grote uitgave. Zo kocht ik onlangs een nieuwe bril, ben ik naar de tandarts geweest en hielp ik mijn moeder twee keer om haar energiefactuur te betalen. Ik heb geen buffer. Mocht mijn laptop kapotgaan, zou ik niet weten wat ik moet doen.” Er bestaan geen precieze cijfers over het aantal studenten dat zelfvoorzienend is. Wel geven universiteiten aan dat het aantal vragen naar financiële hulp sterk toeneemt. Aan de VUB zijn er bijvoorbeeld 51 contactnames meer dan in dezelfde periode vorig jaar. “Die stijging is ook een gevolg van de uitbreiding van ons ondersteuningsaanbod,” zegt Sofie de Smet, afdelingshoofd Studentenzaken aan de VUB. “Tegelijk is zo’n groter aantal financieel kwetsbare studenten ook eigen aan de Brusselse grootstedelijke context. Bovendien laat de coronacrisis sporen na. Veel studentenjobs zijn weggevallen en ook veel ouders werden werkloos of bevinden zich in precaire situaties.”

Studeren neemt een steeds grotere hap uit het budget. De onderzoeksgroep Cebud, het Centrum voor Budgetadvies en -onderzoek van de Thomas More-hogeschool, berekent elk jaar de kosten voor een student hoger onderwijs. In de berekening zitten specifieke studiekosten zoals inschrijvingsgeld en studieboeken, maar ook onder meer de huurprijs voor een kot, verplaatsingskosten en kosten voor voeding, kleding, gezondheid, wonen en ontspanning. Wie dit academiejaar op kot gaat, betaalt daar volgens Cebud gemiddeld 15.346 euro voor, 1.243 euro meer dan vorig jaar. Beursstudenten die op kot gaan, betalen dit academiejaar 14.482 euro. Ook wie niet op kot gaat, heeft een groot budget nodig: 10.156 euro per jaar of 9.292 euro als beursstudent. De prijsstijging valt volgens Cebud vooral te verklaren door de hogere prijs voor studentenkamers. Dit jaar zou een student volgens de onderzoeksgroep maandelijks

door Charlotte Deprez foto’s Ivan Put


31 SEPTEMBER 2022

Montana Tachelet werkt en studeert. Ze woont samen met haar vriend. Het appartement kost 475 euro, met haar deeltijdse job verdient ze 700 euro.

| 27


28

Onderwijs. Werkstudenten hebben het steeds moeilijker

392 euro huur moeten betalen, inclusief kosten. Andere studies schatten de maandelijkse kotprijs nog hoger in. Volgens het recentste Kotkompas, een analyse door Diggit StudentLife & Stadim, kostte een kamer of studio voor studenten in Brussel vorig jaar gemiddeld 490 euro. Voor een gewoon kot betaalde je gemiddeld 400 euro per maand. Boven op die prijs kwamen nog eens 60 à 80 euro kosten.

We merken dat de kamers elk jaar sneller volzet zijn,” zegt Ral. Behalve via Brik zijn er nog andere mogelijkheden voor studenten om goedkoper te wonen. Aan de VUB bijvoorbeeld kost een standaardkamer 371,80 euro per maand. Vorig jaar was dat nog 50 euro goedkoper, maar door de stijgende energieprijzen besliste de VUB om de huurprijs te verhogen.

Voor ik werkte was ik al jaren niet meer naar de tandarts geweest. Ook de aankoop van een nieuwe bril heb ik een jaar uitgesteld” Ange-Vanessa Nsanzineza Werkstudent

Vooral een uitbreiding van het betaalbare kotenaanbod zou die prijs kunnen drukken, zegt Jurgen Ral van studentenorganisatie Brik. “Er is een enorme schaarste aan betaalbare studentenkamers. In april lanceerden we daarom een Manifest voor betaalbare koten. Nu is de situatie nog ernstiger door de stijgende energieprijzen en de huurindexering. De Brusselse koten worden door die indexering acht tot tien procent duurder.” Brik koos ervoor om zijn koten slechts met zes procent te indexeren om alles betaalbaar te houden. “Maar aan de energieprijzen kunnen we voorlopig niets doen,” zegt Ral. “Wel geven we via onze campagne KiloWattKot tips voor wat studenten zelf kunnen doen om hun energieverbruik te beperken.”

De VUB heeft ongeveer 1.500 plaatsen voor kotstudenten, maar de vraag is veel groter. Volgens Isabelle Selleslag, afdelingshoofd Campusvoorzieningen, zijn er voor die plaatsen jaarlijks ongeveer 4.000 aanvragen. De VUB werkt met een prioriteitensysteem waarbij onder anderen generatiestudenten (studenten die voor het eerst studeren) eerst de kans krijgen om zo’n kot te huren. Wie al drie jaar op een VUB-kamer heeft gewoond, staat laag op de prioriteitenlijst en moet op zoek naar een kamer op de privémarkt. Dat is het geval bij Ange. Zij verbleef de eerste jaren op een VUB-kot. Later huurde ze via Brik, nu heeft ze een kamer op de privémarkt. “Mijn huurprijs is heel laag voor Brussel, 370 euro per maand inclusief kosten. Maar het is wel een heel kleine kamer van acht vierkante meter. Daarnaast komen er soms extra kosten bij. Deze maand

moesten we de installatie van het internet betalen. Gelukkig werd onze huur nog niet geïndexeerd, al vrees ik daar wel voor.” Studenten die aan bepaalde voorwaarden voldoen, kunnen op een bijkomende ondersteuning van de VUB rekenen, onder meer een huurtoelage tot 130 euro per maand. Ongeveer 500 studenten krijgen jaarlijks die toelage, maar die is er alleen voor VUB-kamers of kamers van Brik en andere partners van de universiteit. Ange heeft daar geen recht op. “Een grote groep studenten vraagt steunmaatregelen, maar vaak vallen ze net buiten de criteria. Die criteria zouden herbekeken moeten worden,” zegt Julien De Wit, voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Studenten (VVS). Bovendien zijn de huur- en energieprijzen niet de enige kosten voor studenten. Denk maar aan het openbaar vervoer. De MIVB

Goedkoper dan privémarkt De mediaanprijs voor een studentenkot – het gaat dan om een kamer al dan niet met sanitair of een studio – bij Brik is 380 euro exclusief kosten en 505 euro inclusief het kostenforfait. Voor een gewoon kot liggen die prijzen op 360 en 475 euro. De koten bij Brik zijn vaak iets goedkoper dan die op de privémarkt, maar studenten moeten er snel bij zijn. “Op 5 augustus waren al onze koten verhuurd. Vorig jaar hadden we op 19 augustus nog 22 koten vrij.

“Ik vraag de proffen welke studieboeken echt nodig zijn en koop die tweedehands of zoek een onlineversie” Montana Tachelet Werkstudent


21 SEPTEMBER 2022

Ange-Vanessa Nsanzineza: “Ik betaal 370 euro voor mijn kot, maar elke maand zijn er extra kosten, zoals nu de installatie van het internet.”

biedt wel een jaarabonnement van 12 euro aan voor reizigers jonger dan 25. Ook daar kan Ange niet lang meer van genieten: ze wordt eind deze maand 25. De prijs voor een jaarabonnement stijgt dan naar 499 euro.

Onderschatte groep “De groep van zelfvoorzienende studenten wordt steeds groter, maar ze wordt vaak onderschat,” zegt De Wit. “Op papier lijken ze de perfecte situatie te hebben, maar in realiteit hebben ze bijvoorbeeld geen contact meer met hun ouders. Op basis van de loonfiches van de ouders krijgt die student niet altijd de steun waar die recht op heeft.” Dat is ook het geval bij de 23-jarige Montana Tachelet. Tot voor kort was ze gedomicilieerd bij haar vader die net te veel verdiende om recht te hebben op een studiebeurs. Ze verdient met haar job ongeveer 700 euro per maand en woont samen met haar vriend in een appartement in Koekelberg waarvoor ze 425 euro neertelt, inclusief kosten. Zo heeft ze nog 275 euro over om van te leven. “Dan moet ik keuzes maken,” zegt Montana. “Ik vraag de proffen welke studieboeken echt nodig zijn en koop ze tweedehands of zoek een onlineversie.” Geen studieboeken kopen, is iets wat veel studenten overwegen, zegt De Wit. “Dat zijn soms boeken van 100 euro. Dat is een serieuze besparing, maar geen enkele student zou die keuze moeten maken.”

Andere studenten stellen dan weer medische kosten uit. “Voor ik werkte was ik al jaren niet meer naar de tandarts geweest,” zegt Ange. “Ook de aankoop van een nieuwe bril heb ik een jaar uitgesteld.” Hoewel er veel steunmaatregelen zijn, is het voor veel studenten een kluwen. “Je moet heel veel zelf opzoeken,” zegt Ange. “Zo wist ik lang niet dat de VUB ook beurzen geeft aan studenten. Daarnaast brengt het allemaal heel wat papierwerk met zich mee.” Die paperasserie komt boven op de studies en het werk. Ange werkt 19 uur per

| 29

week. “Dat is combineerbaar, maar niet in de blokperiode. Ook bij groepswerken is dat niet evident. Ik heb het geluk dat mijn coördinator en collega’s flexibel zijn. Het is een fijne job die me veel energie heeft, maar ik ben ook vaak uitgeput. Er is geen pauze, geen ruimte om te bekomen van de examenperiode.” Montana werkt een drietal dagen per week in het M-Museum in Leuven. Daarnaast studeert ze Kunstwetenschappen en Archeologie aan de VUB. Ze zou nu naar haar derde jaar gaan, maar omdat ze niet slaagde voor een vak, kan ze de praktijkvakken van haar derde jaar niet opnemen. “De zomer was heel zwaar. Ik moest de afrekening van mijn vorige kamer betalen en de waarborg van mijn nieuwe verblijf. In korte tijd moest ik meer dan 1.000 euro zien te verdienen, terwijl ik moest studeren voor mijn herexamens. Als ik niet zoveel had moeten werken, was ik misschien wel geslaagd voor dat ene vak en kon ik volledig aan mijn derde jaar starten.” En toch zien ze allebei, ondanks de financiële omstandigheden, de start van het nieuwe academiejaar zitten. Voor Ange zal het vooral volgend jaar moeilijk worden. “Dan heb ik geen recht meer op een studietoelage. Daar ben ik wel bang voor. Ik moet nog uitdokteren hoe ik dat precies zal aanpakken, maar ik vind er wel weer iets op.” Volgens De Wit moeten er snel extra middelen komen om financieel kwetsbare studenten te ondersteunen. “Hoger onderwijs is de beste investering in de maatschappij van morgen. Ik vrees dat er nu al studenten zijn die een diploma willen halen, maar niet aan de studies beginnen, omdat ze het niet kunnen betalen. Dat zou niet mogen.”

COMBINER TRAVAIL ET ÉTUDES EST DE PLUS EN PLUS DIFFICILE

IT IS INCREASINGLY DIFFICULT TO COMBINE WORK AND STUDY

La hausse des prix des kots et de l’énergie a un impact sur le coût des études. Un kot à Bruxelles coûtait en moyenne 490 euros hors charges en 2021. Cette année, il y a une indexation de 8 à 10 % en plus. BRUZZ a parlé à deux étudiantes autonomes : Ange et Montana travaillent toutes deux à temps partiel. Elles s’en sortent tout juste, elles ne mettent rien de côté et doivent parfois reporter des dépenses comme des manuels scolaires ou de nouvelles lunettes. De plus, le travail a un impact sur leur formation. Le président du VVS Julien De Wit et le directeur de Brik, Jurgen Ral, réclament tous deux, entre autres, davantage de logements abordables.

Every year, being a student becomes more expensive, mostly due to rising costs for accommodation and energy. In 2021, the average rent for a student room in Brussels was €490 and this year, this will rise by around 8 to 10%. For students who have to pay for their studies themselves, making ends meet is becoming difficult. Ange and Montana both work part-time and just about manage, but they cannot save anything and sometimes have to put off expenses. Moreover, working has an impact on their study schedule. Julien De Wit, chair of the VVS, and Jurgen Ral, director of Brik, call for more affordable housing and other measures.

FR

EN


30

De slaapkamer. Lily Vral

Lily Vral (12) woont in Jette en luistert graag naar de verhalen van andere mensen, maar kijkt ook over de grenzen. " Als ik hoor over iets dat in Amerika of Italië is gebeurd, zoek ik er nog meer over op."


21 SEPTEMBER 2022

| 31

‘Legendes en mythes vind ik heel cool’ Elke week gaat BRUZZ op bezoek bij een kind in Brussel in zijn of haar slaapkamer. Deze keer is dat bij de twaalfjarige Lily Vral in Jette. Net als een journalist – haar droomberoep – gaat Lily graag op zoek naar de waarheid. “Een foto kan bewerkt zijn. Het monster van Loch Ness is misschien niets meer dan een schaduw.” door Jasmijn Post foto Saskia Vanderstichele

Wat vind je van Brussel? Bij mijn meter in West-Vlaanderen kunnen ze met de step op straat spelen, of voetballen, er zijn amper auto’s. Soms zou ik wel willen ruilen, daar kun je leuk buiten spelen. Maar in West-Vlaanderen moet je een uur rijden om naar het winkelcentrum te gaan. Het is hier een beetje grijs, maar ook gezellig, er zijn kleine parkjes, er zijn overal winkeltjes of snackbars waar je iets lekkers kunt eten. Er zijn ook heel veel scholen in de buurt. Wat zouden de politici in Jette moeten veranderen? Ik zou meer planten willen en een bloemenperkje hier en daar. Er zijn veel lege gebouwen, misschien kunnen ze daar planten over laten groeien of een boompje planten. Mijn oma woont in Portugal, daar hebben alle huizen een andere kleur. Dat zou ik hier ook wel mooi vinden. Wat lees je op dit moment? Ik heb net Sophie McKenzie gelezen, Vermist. Dat verhaal gaat over een meisje dat een taak moet maken voor school: 'wie ben ik,' luidt de opdracht. Ze weet dat ze is geadopteerd. Maar dan komt ze op een site voor vermiste kinderen. Ze ontdekt dat ze ontvoerd is en gaat op zoek naar haar biologische familie. Een zoektocht naar de waarheid, net als journalisten doen. Wat lijkt je fijn aan het beroep? Ik vind het leuk om verhalen te horen van anderen: mensen interviewen, naar hen luisteren en

een mooi artikel schrijven. Ik ben heel nieuwsgierig. Ik lees de krant, kijk naar het nieuws. Als ik hoor over iets dat in Amerika of Italië is gebeurd, zoek ik er meer over op. Laatst was er een tussenkomst van de hulpdiensten in de metro en ik vroeg me af waarom. Ik heb het opgezocht, maar ik kon er niets over vinden. Waar zouden journalisten het vaker over moeten hebben? Journalisten hebben het vaak over het milieu. Ze zeggen: 'het gaat niet goed, deze wetenschappers zeggen dat ook.' Maar wat kan je zelf doen om te helpen? Wat gebeurt er als mensen alleen maar horen dat het niet goed gaat? Sommigen zeggen: ‘oh jee, we moeten opletten’. Anderen zeggen: ‘och, het is pas over honderd jaar, dan leef ik niet meer, dus het maakt niet uit’. Of ze denken dat het niet zo erg zal zijn, of dat de journalisten liegen. De journalist kan er niet altijd iets aan doen. Ik heb zelf ooit gemaild naar de overheid om te zeggen dat één autoloze zondag per jaar te weinig effect heeft. Eén dag per jaar zijn er geen auto’s en dat alleen in Brussel. Ik denk dat één dag per maand beter zou werken, of zelfs één keer in de twee weken. Heb je een antwoord gekregen? Ja, ze zeiden dat ze ermee bezig zijn. Dat er een paar autoluwe weken zouden komen, maar dat is alweer een jaar geleden.

Dat is nieuws, lijkt me. Iets voor een journalist in spe! Iets anders: hoe vind je het op school? Ik vind school soms een beetje saai, zeker als ik drie uur economie achter elkaar heb. Eén uur is leuk, de leerkrachten zijn ook leuk. Verder vind ik Nederlands heel fijn, net als presentaties geven. Ik heb een presentatie gehouden over mysterieuze dingen: het monster van Loch Ness, de Bermudadriehoek … Legendes en mythes vind ik heel cool, net als Atlantis. Ik weet niet of het waar is, want ik ben zelf niet gaan kijken. Een foto kan bewerkt zijn. Het monster van Loch Ness is misschien niets meer dan een schaduw.

“Mijn oma woont in Portugal, daar hebben alle huizen een andere kleur. Dat zou ik hier ook wel mooi vinden”

Meer lezen?

Lees de hele reeks op BRUZZ.be/slaapkamer Naar een idee van de Volkskrant

« JE VEUX CHERCHER LA VÉRITÉ »Μ

“I WANT TO SEARCH FOR THE TRUTH”

Elle lit des thrillers sur une fille adoptée qui recherche sa famille biologique. À l’école, elle a fait un exposé sur les mystères comme le monstre du Loch Ness. Lily Vral (12 ans, Jette) aime chercher la vérité, veut devenir journaliste et demande plus d’attention pour les solutions aux changements climatiques. « Les journalistes disent : ‘ça ne va pas bien d’après les scientifiques’. Mais que pouvons-nous faire pour aider ? »

Lily Vral (12) from Jette likes to read thrillers about an adopted girl who searches for her biological family, and at school, she once did a presentation on unsolved mysteries like the Loch Ness monster. No wonder that she wants to become a journalist and search for the truth when she grows up. ”Journalists often say: ‘It’s not going great and this is what these scientists say.’ But what can you do yourself to help?”

FR

EN


© BERT POTVLIEGE

BIO • Mustafa Kör wordt geboren in Konya, Turkije in 1976 en verhuist drie jaar later naar Opgrimbie in Limburg, waar zijn vader al sinds 1961 mijnwerker is • In 1994 pleegt zijn broer Ilyas zelfmoord, vier jaar later belandt hijzelf na een ongeluk in een rolstoel • Vindt troost in de taal en debuteert als romancier met De lammeren (2007) • Wordt Stadsdichter van Genk in 2008 en debuteert als dichter in 2016, met de bundel Ben jij liefde, gevolgd door Poëziejongens (2019) • Wordt in 2021, voor een periode van twee jaar, Dichter des Vaderlands • Begin 2022 verschijnt de tweetalige bundel Brood en liefde


21 SEPTEMBER 2022

| 33

Literatuur. Dichter des Vaderlands Mustafa Kör en het nieuwe geluid van de poëzie

‘Met wat geluk raak je een gevoelige snaar bij Stromae of Beyoncé’ Er wordt de laatste jaren flink gemorreld aan de piëdestal van de poëzie. Een meerstemmig, superdivers koor eist zijn plek op en blaast de ooit haast sacrale dichtkunst nieuw leven, urgentie en gevaar in. Aan de vooravond van Poetik Bazar en het World Poetry Slam Championship gingen wij op audiëntie bij Dichter des Vaderlands Mustafa Kör voor een staat van de poëzie.

H

oe futiel, nietig of secundair je leven ook lijkt, je doet ertoe. In je kern ben je fantastisch, gevaarlijk, sterker nog: je bent een godenkind. Als je daarvan overtuigd bent, zijn de mogelijkheden onbeperkt. Dan word je je eigen koning.” Mustafa Kör wordt lyrisch als hij spreekt over de poëzie en de reddingsboei die ze hem toewierp. “Toen ik, een mooie, naïeve, 22-jarige jongen, een dromer die was opgegroeid als mijnwerkerskind in het Limburgse Opgrimbie en dacht de wereld te veroveren, in een rolstoel terechtkwam na een auto-ongeluk, en de aarde onder mijn voeten verdween, heeft die van hierboven me een life jacket toegeworpen: de taal. En nog voor ik het besefte, vertrouwde ik kribbels

toe aan het papier en gehoorzaamde ik dat oerinstinct dat je toestaat uiting te geven aan het lijden dat je binnenste verschroeit.” De in tragiek ontvlamde amour fou leidde ertoe dat er een zaadje werd geplant in de man die tot zijn 25e amper een boek aanraakte, maar vandaag de titel Dichter des Vaderlands draagt en in die hoedanigheid mee Poetik Bazar mag opluisteren. “Het zaadje is een hof van Eden geworden waarin ik aan elke bloem wil snuffelen,” zingt Mustafa Kör. En hij is niet de enige. Want er is iets aan de hand met de poëzie. De dichtkunst die lang oogde als een onneembare vesting, een geheime taal voor enkelingen, zo sacraal dat ze soms op doodbloeden leek te staan, is de voorbije jaren door een groeiend meerstemmig en superdivers koor

omarmd. De nieuwe godenkinderen vinden er een bedding voor hun verhalen van onderdrukking, strijd, vrijheid en identiteit. Een plek, dé plek, waar ze hun stem kunnen verheffen. Hoe gesmoord die tot dan ook was, hoe ‘ongehoord’ ook de inhoud van de woorden, hoe ongebruikelijk ook de taal. Denk, in Brussel, aan Astrid Haerens, die met Oerhert de taal naar haar overschreden lichaam zet. Of aan Lisette Ma Neza, die de poëzie belijdt in een collectieve wirwar van lichamen, instrumenten en woorden. Aan de adembenemende poëzie op de huid van Marie Darah, die straks meedingt naar de wereldtitel op het World Poetry Slam Championship. Aan de bakens die Uschi Cop verzet met haar collectief voor womxn writers Hyster-x. Of, verder van huis, aan Amanda

door Kurt Snoekx


34

Gorman, die op de inauguratie van Joe Biden tot president van de VS een verwonde natie probeerde te helen, of aan Warsan Shire, hofdichter van Beyoncé die haar poëzie­ debuut voorstelt op Poetik Bazar. Om kort te gaan: de poëzie zoals we die kenden, wankelt mooier dan ooit tevoren. Met alle leven, urgentie en gevaar van dien. C. Buddingh’-prijswinnaar Maxime Garcia Diaz verwerkte in haar debuut Het is warm in de hivemind taartemoji’s, andere talen en URL’s en kreeg te horen: “Als dit poëzie kan zijn, wat mag er dan nog allemaal?” Word jij ook zo vrolijk van die openheid? MUSTAFA KÖR: Ja. De tijden van het hermeti­ sche, bijna didactische verstoppertje spelen van de naoorlogse dichters – die prachtige dingen hebben gemaakt – zijn voorbij, denk ik. Tegenover die ontzag inboezemende, sacraal bejegende poëzie zie je vandaag een veel lijfelijker, haast tactiel soort poëzie. Een poëzie die op de huid van de tijdgeest enorm toegankelijk is. Vroeger schreef je iets, stuurde dat naar een uitgeverij, die het in 150 exemplaren uitbracht, waarmee je dan vijf man en een paardenkop bereikte. Nu kom je in een klik tot bij een tien- of honderdvoud van dat aantal, en als je geluk hebt, raak je een gevoelige snaar bij Stromae of Beyoncé, zoals bij Warsan Shire, en ontstaat er iets magisch. Daardoor krijg je ook een kentering in hoe we poëzie beleven. Het is een veel meer gedemocratiseerde, veel

“Het essentiële, het fundamentele, de kwintessens van ons zijn is dat we poëtische dieren zijn. Als we die kern verloochenen, wee dan ons, arme mensenkinderen” poging om die hartslag te capteren, om uit te drukken wie we zijn en hoe we leven op dit moment, in dit universum. Zo loopt er een lijntje van die grottekeningen naar al die versplinterde poëtische vormen die je nu ziet. Poëzie is leven.

billijkere kunst geworden en dat valt alleen maar toe te juichen, want de noodzaak is er duidelijk. Bovendien ontstaat er in een wereld waarin je in 24 uur van Tokio naar Timboektoe reist een enorme kruisbestui­ ving. In de plaats van de sacrale puurheid zie je nu cross-overs en een inhoud die alle kanten op schiet. Dat is een mooie evolutie.

En met de verbreding van het publiek komen we tegemoet aan dat volle leven? KÖR: Kijk naar een Rupi Kaur (immens populaire Indiaas-Canadese ‘Instapoet’, red.). Je kan het hebben over hoe naïef en ‘simpel’ haar gedichten zijn, maar ze heeft wel miljoenen mensen aan de poëzie gebracht. We zijn ver verwijderd van dat selecte clubje, waarvan de leden onder elkaar wedstrijdjes ‘zie eens wat ik nu uit mijn pen heb getoverd’ hielden. Vandaag is poëzie een kunst die alle lagen van de samenleving bereikt en ook zo wordt omarmd. Paradoxaal genoeg schrijdt de ontlezing voort en moet poëzie nog de duimen leggen voor de Netflixen en Amazons van deze wereld. Dat is niet overal zo. In het Midden-­ Oosten zie je bijvoorbeeld hoe Prince of poets, een soort van X-factor voor de poëzie, massaal wordt bekeken en een aanzienlijke prijzenpot genereert. In het Westen moeten we waakzaam zijn voor het overleven van die orale verhaaltraditie. Ook daarom is het belangrijk om de Kae Tempests en Amanda Gormans van deze wereld te omarmen, zij veroorzaken een kettingreactie.

Maar waarom is net de poëzie, zo lang haast ontastbaar, het uitdrukkingsmiddel bij uitstek geworden? KÖR: Al lezende merk je: ik ben niet alleen. In dit leven lopen duizenden andere mensen rond met dezelfde gedachten en gevoelens en worstelingen. Dat biedt troost, connectie. Je schrijft en je wordt gehoord, zoals die oermens die in grotten tekende. Poëzie is daarin gevaarlijker, urgenter, misschien noodzakelijker dan proza. Poëzie is een echo van onze hartslag, de dubbele ‘doek-doek’ die de maat van het leven zelf is. Het is een

Een Dichter des Vaderlands doet dat ook. KÖR: Eerlijk: ik vond die vraag heel lief en

© BERT POTVLIEGE

Literatuur. Dichter des Vaderlands Mustafa Kör en het nieuwe geluid van de poëzie

Mustafa Kör: “Vandaag is poëzie een kunst die alle lagen van de samenleving kan bereiken.”

eervol, maar ik stond eerst niet te springen om de titel te aanvaarden. Eerst denk je: ze willen een puppy to pet, een gehandicapte allochtoon als symbool, maar dat was te cynisch. Pas toen me duidelijk werd dat ze ook echt de jongeren wilden meekrijgen, dat ze zochten naar een profiel dat die toeganke­ lijkheid kan bevorderen, en dat ik trouw kon blijven aan de lyrische zwarte romanticus die ik ben, ben ik overstag gegaan. Blijkbaar ben ik geëngageerder dan ik dacht. (Lacht)


14 SEPTEMBER 2022

In het verleden was je ook al Stadsdichter van Genk. In hoeverre is dat soort rollen nodig? Brussel ontbeert een stadsdichter. KÖR: Ik die nog nooit een gedicht had geschreven, werd Stadsdichter van Genk! (Lacht) En vandaag ben ik Dichter des Vaderlands, met dat woordje “des”, dat er bijna iets hoffelijks van maakt. Allemaal ontsprongen aan dat zaadje, dat ene gedicht ‘Nog maar eens een dag’, met als eerste zin “Een dode mus lag op straat”, dat ik naar een organisatie in Brussel stuurde om kans te maken op een workshop. Op aangeven van het diensthoofd van de instelling waar ik vrijwilligerswerk deed, omdat “ocharme die lieve, leuke jongen anders hele dagen thuis zit.” Dat is het mooie aan het parcours dat ik nog steeds afleg: mij overkomen de dingen altijd, ik zoek nooit iets op. Is dat karma? Ik weet het niet. Maar op een of andere manier ben ik in een Disney-verhaal beland. Maar het mooie aan dat soort titels is dat je veel meer aandacht krijgt en een sneeuwbaleffect kan veroorzaken. Door de getormenteerde dichter uit te hangen op je zolderkamer veroorzaak je misschien niet de deining die je denkt te veroorzaken. Dan kan dit soort gemediatiseerde titels wel een tool zijn om echt zaken aan de kaak te stellen. Zoals Ruth Lasters, die ontslag nam als Stadsdichter van Antwerpen, nadat het bestuur haar gedicht over het onderwijssysteem, dat leerlingen met A en B labelt, had geweigerd. Jij pleitte er ook al voor om het woord ‘laaggeschoold’ te schrappen.

Graphic design : Olivier Andreotti - Picture © Judith Joy Ross. Courtesy Galerie Thomas Zander, Cologne

F

S

O N D

T

I

O N

T 2 0 1I 2 C— H2 0T2 2 I

N G

P G TRI N A GP H Y C H E LOE TB O R A 10 YEARS OF D O C U M E N TA RY PHOTOGRAPHY

KÖR: Woorden doen ertoe en symboliek

werkt. Dat woord schrappen, geeft aan dat je niet neerbuigend kijkt naar die jongeren in technische of beroepsrichtingen. Wat Ruth Lasters overkomt, toont hoe bepaalde politieke strekkingen willen voorkomen dat iets naar buiten komt wanneer het hun niet uitkomt. Als er iets is aan poëzie wat ertoe doet, dan is het dat aankaarten van zaken die dreigen vergeten of weggestoken te worden. De kloven in de samenleving worden hoe langer hoe dieper, de poëzie kan een vislijn zijn die je naar de overzijde uitwerpt, zodat op zijn minst de connectie bewaard blijft.

weten, de enige zoogdiersoort die poëzie in zijn ziel draagt. Die kern moeten we in welke vorm dan ook blijven uiten, koesteren, omarmen en altijd doorgeven. Het is wat ons onderscheidt. Vergeet die door multinationals opgedrongen zever over hoe instagrammable en rijk en succesvol we moeten willen zijn. Dat is larie! Het essentiële, het fundamentele, de kwintessens van ons zijn is dat we poëtische dieren zijn. De poëzie is de sterkste uiting van onze menselijkheid. Als we die kern verliezen of verloochenen, dan verliezen we onze raison d’être. Wee dan ons, arme mensenkinderen.

Poëzie is een noodzaak? Een antwoord op iets wat we en cours de route verloren zijn? KÖR: Absoluut! Wij zijn, voor zover we

Poetik Bazar: 23 > 25/9, Be-Here, poetikbazar.be World Poetry Slam Championship: 26 > 30/9, Kinepolis, www.worldpoetryslam.org

| 35

« LA POÉSIE, C’EST CE QUI NOUS REND HUMAIN.E »

“POETRY IS WHAT MAKES US HUMAN”

Ces dernières années, le piédestal de la poésie a été quelque peu ébranlé. Un chœur polyphonique et très diversifié s’est imposé, insufflant une nouvelle vie, une urgence et un péril à cet art si sacré. « Les échanges féconds prévalent et le contenu part dans toutes les directions », déclare le Poète national Mustafa Kör à la veille de Poetik Bazar et du World Poetry Slam Championship. « Il faut rester vigilants face à la désaffection pour la lecture. On doit relever le niveau de ce média et accueillir à bras ouverts les Kae Tempest et les Amanda Gorman de ce monde. »

These last few years, poetry has been shaking on its pedestal. A multi-voiced, super-diverse choir has been claiming its space, breathing new life, urgency and danger into the sacred art form. “Crosspollination reigns and content shoots in all directions,” Poet Laureate Mustafa Kör says on the eve of Poetik Bazar and the World Poetry Slam Championship. “At the same time, we have to watch out for the decline in reading. We need to give the medium more cachet and embrace the Kae Tempests and Amanda Gormans of this world.”

FR

EN

Vrouwelijke blik 24 septembre au 18 décembre du

F

O N D

T

I

O N

S

T

T

I

N G

van tot

24 september 18 december 2022

Avenue Van Volxemlaan 304 I

C H

P H O T O G R A P H Y

1190 Bruxelles - Brussel

www.fondationastichting.com


36

Trachet.

Carboniseren Nick Trachet Brusselaar die de stad en de wereld culinair ontdekt

“Het moeten de Britten zijn geweest die het plezier van schuimende dranken ontdekten”

Groot was mijn verbazing toen ik op de radio hoorde dat er een tekort is aan CO2. Iedereen zal nu toch wel beseffen dat we juist te veel koolzuurgas produceren? Koolzuurgas is een stof die ontstaat door de oxidatie van organische stoffen. Vooral door verbranding, levende wezens die rotten door bacteriën en ook door de spijsvertering van dieren en zwammen. Oorspronkelijk was CO2 louter een afvalstof, die gelukkig door de groene planten weer tot organische stoffen wordt omgetoverd, maar de menselijke beschaving had er weinig mee. Zelfs het bier was van oorsprong ‘plat’, niet bruisend van het koolzuur. Het moeten de Britten zijn geweest die het plezier van schuimende dranken ontdekten. Zij begonnen bier te maken met een ‘tweede gisting” in hermetisch gesloten flessen. In eenzelfde elan vonden zij (en niet de Fransen) de schuimwijn uit. In een brouwerij wordt veel CO2 geproduceerd. Het commerciële vernuft vond daar dan toch nog een gebruik voor.

Het waren in de eerste plaats de brouwers die frisdranken ‘met prik’ gingen verkopen. Ze spoten de flessen in met het gas onder hoge druk en een marketing-­trucje was geboren: water met toegevoegde waarde, desnoods met een kleurtje en een smaakje. Die techniek, het carboniseren, werd bedacht door de Britse theoloog Joseph Priestley in 1767. De vraag werd steeds groter. Niet alleen flessenbier, ook het bier aan de tap moest meer ‘prik’ krijgen. Dus ging men bier onder druk van koolzuur schenken met de hulp van flessen ‘acide’, zoals de cafébazen nog zeggen. Zo niet moet je het bier met de hand pompen, zoals de Britten hun platte ale. Kortom, het koolzuur uit gistingsbedrijven is niet meer voldoende. Dan zijn er nog verpakkingen onder beschermende atmosfeer, drijfgas in spuitbussen, lastechnieken, brandbestrijding enz., enz. Je kunt koolzuurgas gewoon uit de lucht halen, maar dat

© SS

vraagt veel energie (lees: geld), dus maakt de industrie liever ‘vers’ koolzuurgas. Ik vond op het net specificaties voor machines die verse koolzuur maken en op die manier nog vrolijk CO2 toevoegen aan de klimaatramp. Zo zijn er (je vindt ze te koop op Amazon) die gewoon gas verbranden voor de leut, of installaties die kalk laten reageren met zuur. Ook kalksteen is fossiele koolstof. Sinds ik dit weet, kijk ik toch met andere ogen naar de SodaStream in de keuken! Wat te doen? Verbieden om verse CO2 te maken. Bier uit flesjes drinken en niet meer van de tap. Sodadrankjes en voedsel onder ‘beschermende’ gasverpakking mijden.

Meer Trachet? Lees de hele reeks op BRUZZ.be/trachet

Van 01/10/2022 > 15/10/2022 veertiendaagsesolidariteit. brussel.be


SELECT

21

27 / 9

B R U Z Z G I D S T U D O O R D E C U LT U R E L E AG E N DA

‘Ik maakte al streetart toen de term nog niet bestond’ De kleurrijke streep- en kruispatronen van Maya Hayuk hebben na de inval van de Russische troepen in Oekraïne, waar haar roots liggen, alleen maar aan symboliek gewonnen. “Nu mijn land aangevallen wordt en mijn familie ineens uit 44 miljoen mensen bestaat, vind ik het cruciaal om mijn stem te laten horen.” door Tom Peeters


38

Tentoonstelling. De x-factor van streetartpionier Maya Hayuk

Wie de kleurrijke, van geometrische patronen en symboliek zingende doeken en muurschilderingen van de OekraïensAmerikaanse kunstenares Maya Hayuk (53) van nabij bekijkt, kan niet anders dan in haar roots duiken. Haar ouders ontvluchtten Oekraïne tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar ook al zat er een oceaan tussen hun oude en hun nieuwe thuis, het zou hun niet beletten hun dochter het verfijnde traditionele borduurwerk, typisch voor hun geboorteland, aan te leren. “De traditionele patronen en verschillende materialen hebben me geïnspireerd,” klinkt het vanuit haar huidige thuisbasis in Williamsburg, New York. “Ook de discipline en de focus die nodig waren om eerst de basis onder de knie te krijgen, hebben mijn latere praktijk beïnvloed. Het hielp misschien dat ik als kind niet zo sociaal was: ik hield meer dan mijn leeftijdsgenootjes van stilzitten en tekenen. Ik vind het gek dat kinderen in de kunstschool nu soms volledig vrij worden gelaten. Drills zijn nodig om je bepaalde technieken

eigen te maken. Het is als toonladders leren voor piano of passes geven bij het voetballen.” “Het Oekraïense borduurwerk is gebaseerd op kleine kruisen. Lang voor het christendom was de ‘X’ al ingeburgerd als het symbool van bescherming. Niet alleen in Oekraïne, maar in verschillende culturen. Vaak werd handwerk een craft of ambacht

milie ambachtsmensen.” Het frappante aan het parcours van Hayuk is dat het jaren heeft geduurd voor ze zelf doorhad dat die kruisen met een directe link naar haar geboorteland een handelsmerk zouden worden, zoals ook de nieuwe expo in Alice Gallery getuigt. “Dat komt omdat ik vroeger bezig was met veel andere dingen. Uiteindelijk

ten (voor pakweg Beastie Boys, Devendra Banhart en Animal Collective) leken galeries me toen vooral doodsaai. (Lacht) Muziek was iets wat je onder vrienden kon ervaren in een zweterige concertzaal. Het gaf veel meer energie dan naar een doek kijken in een museum. Maar ook al was ik zowat de tegenhanger van de modale kunstschoolstudent, ik

“Als ik schilder luister ik naar muziek, niet naar podcasts of het nieuws. Het gespin over Oekraïne zou me te fel afleiden, maar ik verwerk het wel allemaal” genoemd, misschien omdat het veelal anonieme vrouwen waren die het maakten. Dat klinkt niet als kunst, maar intussen wordt handwerk wel beschouwd als significant voor een bepaalde cultuur, een bepaalde regio of fa-

ben ik in de kunstwereld gerold via een grote omweg. Vroeger fotografeerde ik muziekbands. Later vroegen bevriende muzikanten me om posters, albumhoezen en T-shirts te maken. In vergelijking met die informele opdrach-

heb altijd getekend en geschilderd. Alleen kwam het er niet uit omdat ik vooral met muziek, performance, outsider art en mixed media bezig was. Het ging vooral over wat ik kon doen met mijn lichaam en het had ook een heel activistisch randje.”

Grijze zone

Maya Hayuk in haar atelier in Williamsburg, New York.

Toen ze besefte wat je allemaal kon doen met kunst om de wereld te veranderen, besloot ze om in de openbare ruimte te gaan werken. “Eerst anoniem, vaak in de grijze zone tussen legaal en illegaal, want dan gaat het plots niet meer over jou, maar over het verspreiden van een boodschap. Er waren geen regels. Ik pionierde al met streetart toen de term nog niet bestond. Des te groter de muurschildering, des te abstracter en minimaler die werd, tot er alleen patronen overbleven en mijn werk ook anderen begon op te vallen, zoals op de Houston Bowery Wall en de Wynwood Walls in New York. Instagram was toen net in zwang geraakt en een selfie nemen met streetart op de achtergrond werd populair.” Hayuks werk was toen al even


31 SEPTEMBER 2022

06.10 ontdekt door Alice van den Abeele, de Brusselse galeriehoudster achter Alice Gallery en het MIMA, die haar op de lens zou brengen van andere Belgische kunstorganisaties, zoals de Biennale d’art urbain Asphalte in Charleroi en, recenter, het streetartfestival The Crystal Ship in Oostende. “Veertien jaar geleden heeft ze me voor het eerst gemaild. Ik was bloednerveus omdat Brussel toen al mijn favoriete Europese stad was. Ik ben er als kind vaak met mijn ouders geweest. Die reisden veel, omdat mijn vader als professor geografie educatieve tools ontwikkelde. Brussel was toen al chill en pretentieloos. Nu is het nog steeds wat het is, zonder glamour en bullshit. Als ik hier rondwandel, kom ik makkelijker bekenden tegen dan in Williamsburg, waar de gentrificatie zich doorzet.”

Drietand en klaprozen Het was ook Van den Abeele die Hayuk aanspoorde om grotere werken te gaan schilderen die refereerden aan haar streetart. “Nu lijkt het voor de hand te liggen, maar toen betekende het een grote shift. Mijn atelier was toen amper tien vierkante meter, nu beslaat het er 2.000!” Haar nieuwste solo heet Spin cycle, een verwijzing naar hoelang een bepaalde gebeurtenis of

visie erop in het nieuws blijft hangen. “De meeste werken kwamen tot stand na de Russische invasie in Oekraïne. Intussen moest ik zoveel ‘gespin’ consumeren: van de Russische propagandamachine, van de rechterzijde, van links, van de gematigden … Terwijl objectief gezien moord gewoon moord blijft, en een oorlogsmisdaad een oorlogsmisdaad.” Al dat gespin deed haar nog dieper in haar geschiedenis, cultuur en identiteit wroeten. “Vroeger was mijn afkomst niet zo belangrijk. Nu mijn land aangevallen wordt en mijn familie ineens uit 44 miljoen mensen bestaat, vind ik het cruciaal om mijn stem te laten horen. Als ik schilder, luister ik meestal naar muziek, niet naar podcasts of het nieuws. Dat zou me alleen afleiden, maar ik verwerk het wel allemaal. In mijn nieuwe murals zitten de Oekraïense vlag en drietand. In mijn studio schilder ik klaprozen en zonnebloemen. Toen ik plots ergens een ‘Z’ (een symbool dat wordt gebruikt door voorstanders van de Russische invasie in Oekraïne, red.) zag opduiken, brak ik het patroon meteen af en deed ik voort tot ik de ‘X’ van bescherming kon zien.”

CATHERINE DIVERRÈS

EChº ONEINDIG KRACHTIGE EN GEVOELIGE DANS.

Maya Hayuks Spin cycle is van 22/9 tot 22/10 te zien in Alice Gallery, www.alicebxl.com

LE FACTEUR X DE MAYA HAYUK

STREET ARTIST MAYA HAYUK’S X FACTOR

Avant, Maya Hayuk photographiait des musiciens et réalisait des affiches et pochettes d’albums pour les Beastie Boys, Devendra Banhart et Animal Collective. Jusqu’à ce qu’elle investisse l’espace public d’œuvres colorées inspirées de motifs géométriques de broderie traditionnelle. Aujourd’hui, les œuvres de la pionnière du street art ukraino-américaine n’ont fait que gagner en symbolisme. « Comme mon pays a été attaqué, il est crucial de faire entendre ma voix. »

Maya Hayuk used to make posters, album covers and T-shirts for friends like Beastie Boys, Devendra Banhart and Animal Collective. Later, she entered the public sphere with colourful work inspired by traditional geometric embroidery patterns. Today, this Ukrainian-American street art pioneer’s canvases and murals have gained even more symbolism. “With my country under attack and my family now consisting of 44 million people, making my voice heard is crucial.”

FR

| 39

EN

22a, rue Royale Ste-Marie 1030 Bruxelles

reservation@halles.be 02 218 21 07


Discover the new concert season Discover the new concert season FRI 23 SEP

TUE 04 OCT

Aminé FRI 23 SEP

+ Yung Mavu

Aminé

Yung Mavu FRI+ 23 SEP

It FRI It Anita 23 SEP + WHORSES It It Anita

+ WHORSES SAT 24 SEP

Touch.40 SAT 24 SEPwith Fennesz, Touch.40Simon with Scott , Razen, Valery Fennesz, Simon Vermeulen Scott, Razen, Valery Vermeulen MON 26 SEP

FREE

MON 26 SEP Tashi Dorji Tashi Dorji FREE

FREE

THU 29 SEP FREE THU 29 SEP Marisa Anderson

FREE

Alexandra Spence + TUE 04 OCT FREE Liew Niyomkarn Alexandra Spence + Liew Niyomkarn FRI 07 OCT blackwave. FRI 07 OCT blackwave. SUN 09 OCT FREE Theodore Ride FREE SUN 09 OCT Wild (Christine Ott Trio) Theodore Wild Ride (Christine Ott Trio) TUE 11 OCT AJR TUE 11 OCT +AJR WHORSES

Sat 19 NOV Pongo Sat 19 NOV Pongo

FRI 28 OCT

Isaiah Collier FRI 28 OCT & The Collier Chosen Few Isaiah & The Chosen Few SAT 29 OCT MDCIII Presents SAT 29 OCT ‘DrawnPresents in Dusk’ MDCIII ‘Drawn in Dusk’ TUE 08 NOV

Ben08LaMar TUE NOV

Gay + Jeff Parker Ben LaMar Gay + Jeff Parker

+ WHORSES WED 12 OCT WED 12 OCT ECHT! ECHT!

MON 14 NOV MON 14 NOV Luaka Bop

THU 13 OCT THU 13 OCT Selah Sue

SUN 04 DEC

BLUAI SUN 04 DEC

BLUAI TUE 06 DEC Ibeyi TUE 06 DEC Ibeyi THU 08 DEC COCA-COLA THU 08 DEC SESSIONS

Yacid SESSIONS COCA-COLA Yacid

FRI 09 DEC FRI 09 DEC Intergalactic

Lovers Intergalactic Lovers SAT 10 DEC

Portico PorticoQuartet Quartet++ Vega Trails Vega Trails

MON 17 OCT MON 17 OCT

SUN 02 OCT FREE SUN 02 OCT FREE

Maze Maze&&Lindholm Lindholm

presents: SAT 10 DEC Otis Kane Luaka Bop presents: The Staples Jr. Otis Kane The Staples Jr. Singers TUE 13 DEC Singers TUE 13 DEC Zwangere Guy & TUE 15 NOV Zwangere Guy & Lander Gyselinck TUE NOV The15Haunted Youth Lander Gyselinck The Haunted Youth + Bobbi Lu WED 01 FEB + Bobbi Lu WED 01 FEB Shabazz Palaces 16 + 17 + 18 NOV Shabazz Palaces 16 + 17 + 18 NOV Fifty Lab THU 09 FEB Fifty Lab THU 09 FEB YellowStraps SAT 19 NOV YellowStraps SAT 19 NOV Derya Yıldırım & SAT 25 MAR Derya Yıldırım & SAT 25 MAR Grup Şimşek present Coely Grup Şimşek present Coely ‘DOST 2’ 2’ ‘DOST THU 30 MAR THU 30 MAR SAT 19 NOV SylvieKreusch Kreusch SAT 19 NOV Sylvie Pongo Pongo

FRI FRI2121OCT OCT

MON 28 28 NOV NOV MON

Marisa Anderson

FRI 30 SEP FRI 30 SEP SESSIONS COCA-COLA

COCA-COLA SESSIONS ILA + Bat Eyes ILA + Bat Eyes

SAT 01 OCT SAT 01 OCT

Ruben Block Ruben Block SUN 02 OCT SUN 02 OCT ESSENCE ESSENCE

Selah Sue

THU 13 OCT THU 13 OCT SESSIONS COCA-COLA

COCA-COLA SESSIONS Luka Luka

THU 13 OCT THU 13 OCT

FREE

FREE Karen Willems Karen Willems

FRI 14 OCT FRI 14 OCT COCA-COLA SESSIONS COCA-COLA SESSIONS

Cyra Gwynth + Alioth Cyra Gwynth + Alioth WAYI WAYI SUN 02 OCT SUN 02 OCT

Drekka Drekka

MON 0303 OCT MON OCT

Hot HotChip Chip

TUE 0404 OCT TUE OCT

Madrugada Madrugada TUE 0404 OCT TUE OCT

Frenetik Frenetik

Milky MilkyChance Chance THU 20 OCT THU 20 OCT

FREE FREE

braindance_Ross braindance_Ross From FromFriends Friends SAT SAT22 22OCT OCT

George GeorgeFitzgerald Fitzgerald MON MON24 24OCT OCT

FREE FREE

Walter WalterMartin Martin

Stikstof Stikstof

WED 30 30 NOV NOV WED

Tukan Tukan

01 DEC DEC THU 01

Bryan MG MG Bryan SUN 04 04 DEC DEC

ISHA

Sat 2525 MAR Sat MAR Coely Coely

info info & & tickets tickets

Brouckère Beurs DeDe Brouckère && Beurs

BrusselCentraal Centraal Brussel

abconcerts.be/mobiliteit abconcerts.be/mobiliteit

abconcerts.be abconcerts.be

Een / Neem dede concerttrein metmet NMBS Eenconcert concertininAB ABbegint begintbijbijMIVB MIVB / Neem concerttrein NMBS


BS NMBS

21 SEPTEMBER 2022

Select. Wat te doen deze week?

FILM

DON’T WORRY DARLING

POP & JAZZ

RICHARD MARX

EXPO

THE 1970S: ____

Kop op, Jeanne

Tussen jazz en symfonie

De wereld van Sophie

Na een mislukt ecologisch project moet Jeanne moeders appartement in Lissabon verkopen. Ze botst er op een oud-klasgenoot die even kleurrijk en zorgeloos is als zij bang en moedeloos. Deze bitterzoete romantische komedie is origineel, het spel van de acteurs is fris, en regisseuse Céline Devaux geeft via een geanimeerd figuurtje sarcastisch mee wat Jeanne echt denkt en voelt maar verbergt voor de buitenwereld.

Bill Frisell keert graag terug naar België, vertelde hij ooit in dit blad. Meer nog, hij woonde er zelfs een tijdje en ontmoette er zijn vrouw. Deze week zakt de Amerikaanse gitaardichter af naar zijn tweede vaderland om er zijn trio te laten versmelten met het Brussels Philharmonic onder de noemer ‘Jazz Meets Symphonic’. Wie honger heeft naar meer, moet beslist de amuse-bouche van zijn discipel Vitja Pauwels meepikken.

Argos blikt terug op de jaren 1970, waarin volop werd geëxperimenteerd met het potentieel van video, film en nieuwe manieren van samenwerken. Met werk van onder meer Lili Dujourie, Jacques Charlier, Philippe Van Snick én Joëlle de La Casinière, wier Dans la maison (du Montfaucon Research Center) een fantastische inkijk biedt in de context waarin Sophie Podolski tot 1974 een verbluffend oeuvre schiep – zie ook Argos tv.

TOUT LE MONDE AIME JEANNE dir.: Céline Devaux, act.: Blanche Gardin, Laurent Lafitte

BILL FRISELL TRIO & BRUSSELS PHILHARMONIC 24/9, 20.15, Flagey, www.flagey.be

THE 1970S: ____ 24/9 > 18/12, Argos, www.argosarts.org

Harry heeft zorgen

Eresaluut

Beeldspraak

Bizarre voorvallen wekken de argwaan van een huisvrouw (Pugh) in het Amerika van de jaren 1950. Er klopt iets niet in de utopische gemeenschap die wordt bestuurd door de baas (Pine) van haar echtgenoot (Styles). Styles doet het best goed als acteur en toch zal de populaire muzikant er niet gerust op zijn. Op het filmfestival van Venetië was de pers niet onder de indruk van de gestileerde thriller van zijn huidige vriendin, Olivia Wilde.

Voor wie de kleine lettertjes een warm hart toedraagt, was Pierre Van Braekel een ronkende naam in de belpop. Afgelopen zomer ontglipte de geliefde producer en manager uit Moeskroen ons, en die droeve gebeurtenis zetten enkele Belgische bands luister bij met een minifestival in de Botanique. Staan klaar om hem te salueren: onder meer Sharko, An Pierlé, Françoiz Breut en zijn troetelkind Girls In Hawaii.

Henry Bauchau, de in 1913 in Mechelen geboren psychoanalyst en Franstalige schrijver, moest wachten tot 2008 voor hij echt doorbrak. 95 was hij toen hij met Maalstroom de Prix du Livre Inter won en in de bestsellerlijsten belandde. Tien jaar na zijn dood – in 2012, op 99-jarige leeftijd – wijdt Bibliotheca Wittockiana een colloquium en een tentoonstelling aan de beelden die hem zijn woorden ontlokten.

DON’T WORRY DARLING dir.: Olivia Wilde, act.: Harry Styles, Florence Pugh, Chris Pine

GIRLS IN HAWAII 27/9, 18.00, Botanique, www.botanique.be

HENRY BAUCHAU 21/9 > 27/11, Bibliotheca Wittockiana, wittockiana.org

Gouden weekend

Wachten op het nektapijt

Durty minds

Cinematek breekt niet met zijn bewonderde traditie om een lans te breken voor subversieve, poëtische en vernieuwende cinema. De glorietijd van het Âge d’Or-festival is misschien voorbij, Âge d’Or blijft bestaan. Kunstenaar Yann Beauvais staat centraal. Hij geeft een exposé rond zijn boek Agir le cinéma. Écrits sur le cinéma expérimental (1979-2020) en stelt experimentele filmcompilaties en een installatie voor. (NR)

Die zacht aanwassende synths, die tintelende piano, en dan die hese, vertwijfelde stem die “Oceans apart, day after day / And I slowly go insane / I hear your voice on the line / But it doesn’t stop the pain” prevelt: wie wil er niet nog één keer ‘Right here waiting’ over de lippen van Richard Marx horen rollen? We zullen right there waiten wanneer het eightiesicoon en zijn nektapijt van de showbizztrap afdalen in La Madeleine. (TZ)

“’k Heb een kleintje, maar ’k schiet verre,” wist Arno al. Ook het Brusselse broederpaar Elzo en Silio Durt heeft niet veel nodig om een grote impact te genereren. Onder het devies ‘kort maar krachtig’ mogen de Durts, die een halfjaar geleden nog hun eigen ruimte Urochrome boven de welriekende doopvont hielden, in een luttele vier dagen de KULT XL Ateliers herleiden tot een overrompelende bordel total. (KS)

WEEKEND ÂGE D’OR 24 & 25/9, Cinematek, cinematek.be

RICHARD MARX 25/9, 19.30, La Madeleine, www.la-madeleine.be

ELZO & SILIO DURT: DÉCONFINOUSE 22 > 25/9, KULT XL Ateliers, Facebook: KULT XL Ateliers

|

41


42

| WIN! | Stuur het trefwoord, samen met je adres en telefoonnummer, naar win@bruzz.be

Blu Samu

Op haar gloednieuwe ep 7 zingt hiphopster Blu Samu nu ook in het Portugees en klinkt ze meer dan ooit als zichzelf. Mail ‘Blu’

© SASKIA VANDERSTICHELE

5X2 TICKETS, BOTANIQUE, 1/10

Eat & Drink. Crab Club

Cineville 4 PASSEN VOOR 2 MAANDEN

Met je Cineville-pas kan je voor een vast bedrag (€18 of €21) zo vaak naar de film als je maar wilt. De aangesloten Brusselse bioscopen zijn Galeries, Palace, Vendôme en Cineflagey. Mail ‘Cineville’

Korean Film Festival 3X2 TICKETS, GALERIES, 1 & 2/10

Van 29 september tot 7 oktober slaat het Korean Film Festival zijn tenten op bij Bozar en cinema Galeries. Wij geven tickets weg voor de vertoningen van Han Gong-ju (1/10, 20.30) en Another child (2/10, 18.00). Mail ‘Han’ of ‘Child’

Na vele maanden sluiting heropent Crab Club de deuren. Het restaurant heeft niets van zijn opzienbarende karakter verloren. Dat bewijst het met signatuurgerechten die uniek zijn in Brussel. Liefhebbers van zeedelicatessen wrijven zich in de handen: Crab Club heeft de deuren heropend. Dit restaurant, dat uit de koker van de half-Corsicaanse, half-Bretoense chef Philippe Emanuelli komt, veranderde onze kijk op vis en zeevruchten radicaal. Weg met de met boter op smaak gebrachte rog en de mosselen in wittewijnsaus à la papa, in de plaats kwam een brutale keuken met stormachtige harmonieën. Dat is niet minder waar sinds Yoth Ondara en Van Nguyen het roer hebben overgenomen. Steunend op hun uiteenlopende Aziatische roots experimenteert het duo met specerijen, tilt het gerechten naar hogere niveaus en neemt het u mee naar de diepten van de umami. De langverwachte nieuwe configuratie en gloednieuwe inrichting hebben geenszins een gastronomische muis gebaard. De zaal biedt vrij zicht op de onberispelijke scenografie van de keuken. Enkele doordachte details zorgen voor welkome maritieme effecten, of het nu gaat om een imposante zeefdruk van Elzo Durt of grote replica’s van krabben die de muren dreigen aan te vallen. Een waarschuwing is wel op haar plaats: dierlijke eiwitten zijn een luxe geworden en dat is een realiteit die zich in de rekening

weerspiegelt. De nieuwe Crab Club kan op twee manieren worden ervaren. In de avondkoelte aan de toonbank, met een opeenvolging van glaasjes en iconoclastische gerechtjes, zoals ‘burrata/aardbei/mojama’ (€18), genoemd naar de ingezouten tonijn die typisch is voor Murcia; ‘scheermessen/snijbiet/knoflook’ (€17); of, onze favoriet, ‘inktvis/Paimpol-bonen/tomaat’ (€18). Of je gaat achteraan in de CRAB CLUB zaal zitten en kiest daar voor een triplet van Waterloosesteenvoorgerecht (de weg 7, Sint-Gillis, voornoemde 0472-55.46.95, kleine porties), crabclub.be, ma > hoofdgerecht en wo 19 > 22.00, dessert – probeer do 19 > 22.30, zeker de formidavr & za 19 > 23.00 bele sesamganache (€8). De hoofdgerechten zijn heerlijk, of het nu de tonijn met taboulehsalsa en aubergine is (€39) of de onweerstaanbare cochon gras met gelakte inktvis (€28), die knapperigheid en malsheid combineert. En dan is er nog de verlichte sommelier die met waardevolle aanbevelingen komt, zoals de Zeste Chenin de Macération (€45) van Domaine des Sablonnettes, een ontdekking met citrustoetsen.

•••••

MICHEL VERLINDEN


21 SEPTEMBER 2022

Smalltalk. Op het terras van Les Brothers met Bouchra Lamsyeh en Johanna Couvée

‘Pijnlijk om zien hoe anders witte vluchtelingen worden behandeld’ Elke week serveren we hier een portie Smalltalk, een korte babbel met een artiest in zijn favoriete café. Deze week blikken Bouchra Lamsyeh en Johanna Couvée bij Les Brothers vooruit op hun programma ‘There’s nothing wrong with people’, dat anders kijkt naar cultuur en mentale gezondheid. door Michaël Bellon

Bouchra Lamsyeh en Johanna Couvée zitten in de aanloop naar het eerste evenement in het kader van ‘There’s nothing wrong with people’, maar ze zijn goedgemutst. Onder de laatste zonnestralen van een lange zomer maken we gebruik van de aangename bank in de zon aan de getransformeerde Ninoofsepoort, die ook gezien kan worden als een uitbreiding van het terras van Les Brothers. In die familiezaak van drie broers en hun ouders worden de Marokkaanse snacks en de soep bereid door de ouders, en worden de thee en het vers geperste sinaasappelsap ons geserveerd door Mohamed. Actrice, dj, culturele ‘doula’ en – samen met Sabine Cmelniski – artistiek coördinator van het Bâtard Festival Bouchra Lamsyeh en cultureel werker, consultant en Citylab-curator Johanna Couvée bevorderen allebei projecten en artiesten buiten de grote instellingen. De twee zijn al een tijd vrienden en hebben elkaar hier al vaker ontmoet voor een vergadering. Ze zijn te spreken over de vernieuwde Ninoofsepoort, “al kan je kritiek hebben op hoe de gentrificatie oorspronkelijke bewoners uit de Kanaalzone duwt.” De artivisten zullen tijdens ons gesprek consequent privileges in vraag blijven stellen. Bij het cultuurreces tijdens de zomer passen bedenkingen over wie echt baat heeft bij een betaalbaar cultuuraanbod omdat ze niet op vakantie kunnen, en over cultuurwerkers van kleine organisaties die een periode nodig hebben om weer op te laden. Een vraag over de actualiteit brengt de witte mainstreammedia in het vizier: “Waarom gaat 90 procent van het buitenlandse nieuws

over Oekraïne en niet over Pakistan dat voor een derde onder water staat?” Of: “Als je al tien jaar met vluchtelingen bezig bent, dan doet het pijn om te zien hoe anders witte mensen die vluchten worden behandeld.” Of: “Waarom gaat het nu niet meer over het kolonialisme dat de Queen representeerde?” De nood is hoog om van de smalltalk weg te manoeuvreren in de richting van ‘There’s nothing wrong with people’, dat in het Kaaitheater focust op hoe mainstreampsychologie onze mentale gezondheid te vaak

individualiseert en depolitiseert, terwijl die vaak net te lijden heeft onder structurele onderdrukking en kan worden verbeterd door collectieve verandering, kunst en cultuur.

Longread? Meer weten over Bouchra Lamsyeh & Johanna Couvée? Smalltalk wordt Longread op bruzz.be/smalltalk

| 43


44

De vijf inzichten. Vera Coomans

‘Mijn vader is de geur van chocola, suiker en marsepein’ Veertig jaar geleden bracht Madou zijn debuut uit. In de AB speelt de Brusselse band dat nu heruitgegeven album integraal. Maar hier laat zangeres Vera Coomans de literatuur ontroeren. door Michaël Bellon “Het is door middel van de liefde en de poëzie dat Carver de dood op afstand probeerde te houden. En door niets voor morgen te bewaren, maar door alles te geven, nú.” (vertalers Guus Luijters en Ruth Visser over Raymond Carver) Door muziek, en door niets te bewaren voor morgen, hou ik voor mezelf ook de dood op afstand. “Kees keek haar na, tot hij haar de Reestraat zag inhollen (…) Toen draaide hij zich om en begon naar huis te lopen. Eerst langzaam en sufferig. Maar weldra was het hem, alsof hij muziek hoorde. Blijde schallende muziek, een juichende mars was het. En de mensen die hem voorbijgingen, wisten niet, dat daar een jongen ging, die àlles zou kunnen.” (Theo Thijssen, Kees de jongen) Een jongen van twaalf die zijn eerste zoen heeft gekregen van het meisje op wie hij al het hele schooljaar stilletjes verliefd is. Als oude vrouw vind ik het nog ontroerender, al heb ik dat gevoel dat alles kan soms zelf ook nog. “De bladeren trilden en een geel blad liet los en viel op’t grasveld. Toen voelde ik dat alles goed was. ’k Wilde dat ik nog eens bijna kon grienen zonder te weten waarom.” (Nescio, ‘Eerste ontroering’) Nescio schreef dit in 1897. Hij kon met weinig, maar goed gekozen woorden zoveel zeggen. Wat mij als achttienjarige al van mijn sokken blies, is dat herkenbare maar moeilijk onder woorden te brengen gevoel vanbinnen dat je gaat barsten. “Op een zomermorgen om half vijf, toen de zon prachtig opkwam, is hij van de Waalbrug gestapt (...) met zijn gezicht naar het Noord-Oosten. Op zijn kamer vonden ze aan de muur zes briefjes met G.v.d. er op en één met ‘Ziezoo’.” (Nescio, De uitvreter) Niemand beschreef een zelfdoding als Nescio. Details maken het ontroerender en tragischer. “Hij loopt heen en weer tussen de tafel en het raam. Hij gaat zitten. Hij gaat staan. Hij loopt heen en weer tussen het bed en de stoel. Hij schrijft deze woorden met zijn pen. ‘Het was. Het zal nooit meer zijn. Herinner.’” (Paul Auster, Spinsel van de eenzaamheid) Herinneringen zijn belangrijk. Mijn vader stierf toen ik 27 was. Voor mij is hij de geur van chocola, suiker en marsepein, omdat hij met Pasen en Sinterklaas thuis chocoladefiguurtjes maakte voor een patissier. Aan hem heb ik te weinig herinneringen. Rewind: Madou XL plays Madou (1982): 24/9, AB, www.abconcerts.be


17.09 > 06.11.22 EXPO COULEUR/LUMIÈRE KLEUR/LICHT

LA MAISON DES ARTS

LAMAISONDESARTS.BE

Poetik Bazar nº 2 Marché de la poésie de Bruxelles Poëziemarkt van Brussel 23—25.09.2022

GRATUIT GRATIS

BE-HERE Rue Dieudonné Lefèvrestraat 4, 1020 Bruxelles | Brussel

www.poetikbazar.be | @poetikbazar gratis toegang | entrée libre


VIVAQUA WERFT AAN BEHEERDERS VAN WERKTERREINEN BURGERLIJKE BOUWKUNDE

KOM LANGS EN ONTMOET UW TOEKOMSTIGE COLLEGA’S

JOB EVENT

Keizerinlaan 17-19 1000 Brussel

28  09  2022 16 – 20 U

www.jobs.vivaqua.be jobs@vivaqua.be DB767567I2

in @home

the

mood

p Ελληνικά nds English ortuguês Nederla italiano français Deutsch Polski

‫عربية‬

español русский

in class

for a new language

Schrijf je online in voor een dag-, avond- of zaterdagcursus of kom naar onze opendeurdag op woensdag 28 september van 13u00 tot 19u00 op de campus van de VUB, Pleinlaan 2, 1050 Elsene, gebouw D. Inscrivez-vous en ligne à un cours du jour, du soir ou du samedi ou venez à notre journée portes ouvertes le mercredi 28 septembre de 13h00 à 19h00 au campus de la VUB, boulevard de la plaine 2, 1050 Ixelles, bâtiment D

cvosemper.be

Enrol online in day, evening or Saturday classes or come to our open day on September 28 from 1pm to 7pm on the VUB campus, Pleinlaan 2, 1050 Elsene, building D. courses @home and/or in class in: Brussel • Elsene • Jette • Laken • Neder-Over-Heembeek • Oudergem • Ukkel DB768094I2


Zin in een nieuwe uitdaging?

Wij werven aan! Kijk snel op belgiumjobs.carrefour.eu DB766151H2

Norkan nv is sinds de start in 1994 uitgegroeid tot specialist-loodgieter in de regio Liedekerke en ver daarbuiten. Met onze jarenlange ervaring en expertise op vlak van centrale verwarming, sanitair, airco, ventilatie, badkamerrenovatie, ... zorgen we telkens voor een kwalitatief eindresultaat.

Ter versterking zijn we op zoek naar een

GEMOTIVEERDE INSTALLATEUR CENTRALE VERWARMING EN SANITAIR

INSPECTEURS/TECHNICI ELEKTROMECHANICA

- Voorbereidende werken en leggen van leidingen voor verschillende soorten verwarmingsinstallaties en sanitaire installaties. - Installeren en opstarten van verwarmingsinstallaties en sanitaire installaties. - Onderhoud en herstellingen van centrale verwarming- en sanitaire installaties. - Oude installaties demonteren en verwijderen. - Voorbereidende werken en installatie van airconditioningsystemen.

BEDIENDECONTRACT VAN ONBEPAALDE DUUR

Om onze groei verder te verzekeren, zoeken wij (m/v):

REGIO’S: BRUSSEL OF VLAAMS-BRABANT OF MECHELEN OF ANTWERPEN Functie: Je bent verantwoordelijk voor het uitvoeren van periodieke controles van liften en hefwerktuigen in privé- en nijverheidsgebouwen. Profiel: • Je beschikt over het diploma A2/3e graad TSO elektromechanica, elektronica of mechanica • Je bent dynamisch en kan zelfstandig werken met een groot verantwoordelijkheidsbesef • Enkele jaren ervaring in montage of onderhoudsfunctie is een pluspunt• Je bent in het bezit van een eigen wagen.

Profiel - Je volgde een opleiding binnen het vakgebied (bouw, koeling, verwarming, sanitair, ...) of hebt al enige werkervaring. Aan een goede motivatie en gezonde zin om te werken hechten we het grootste belang. - Je werkt nauwkeurig, klantgericht en hecht veel belang aan een goede service.

Op zoek naar een job met pit?

Interesse? Bezorg je sollicitatiebrief aan Konhef, t.a.v. dhr. V. Deckers, Gijzelaarsstraat 7-9-11, 2000 Antwerpen. info@konhef.be | www.konhef.be

Wij zoeken: DB620012H9

DB767467I2

diensthoofd Programmatie Vrije Tijd en CC Den Blank • Je geeft samen met je team van deskundigen vorm aan een inspirerende en verbindende vrijetijdsprogrammatie.

regiotalent.be

- Je krijgt een gevarieerde, voltijdse job van onbepaalde duur. - Je kan rekenen op de nodige begeleiding en ruimte om bij te leren en zelfstandig te werken. - Je krijgt kwalitatief materiaal ter beschikking. - Onmiddellijke indiensttreding is mogelijk. - Je krijgt een correcte verloning en extra voordelen.

Heb je interesse? Misschien ben jij de collega die we zoeken! Stuur je cv en motivatie naar norkan@telenet.be of neem contact op via 0475/72 31 41 Meer info: https://norkan.be/

Aanbod: • Een grondige opleiding en regelmatige bijscholing • Een aangename KMO-werksfeer met behulpzame collega’s • Een aantrekkelijke bezoldiging • Vergoeding van verplaatsingskosten en onkosten • Familiale hospitalisatieverzekering • Permanente ondersteuning • Goed evenwicht werk-privé • 100% werkzekerheid op lange termijn.

Werk, een stap dichterbij.

Ons aanbod

“In een steeds veranderende context de werking en dienstverlening van de dienst verbeteren als team geeft me veel energie. Vanuit mijn functie draag ik bij aan het beleid en dat spreekt mij heel erg aan.” DAVID BUYS DIENSTHOOFD PERSONEELSDIENST

• Je omarmt gemeenschapsvormende initiatieven en samenwerkingen met verenigingen. • Je leidt de dienst en coacht je team met de nodige gedrevenheid en zorg.

Vragen? Contacteer de Personeelsdienst op 02 785 33 48 of via personeelsdienst@overijse.be. Meer info? Kijk voor de volledige job- en profielbeschrijving, de voorwaarden en de www.overijse.be/jobs selectieprocedure op www.overijse.be/jobs. Solliciteren voor deze functie kan tot en met 12 oktober 2022.

www.overijse.be/jobs

DB768486I2

Konhef, een erkend controle-organisme, voert sinds 1932 wettelijke keuringen en controles uit voor de veiligheid van hefwerktuigen en liften.

- Voorbereidende werken en installatie van ventilatiesystemen. - (Totale) badkamerrenovaties.

DB768552I2

Functie


Technologieweek DIGITAAL 10 > 11 OKT 2022 LIVE 13 > 15 OKT 2022 | 10.00 - 16.30 u.

Blind of slechtziend?

Ontdek er de oplossingen die je leven vergemakkelijken! Kom ze ontdekken, vergelijken en testen bij de Brailleliga en op onze digitale kanalen tijdens de technologieweek. Gratis toegang. Vooraf inschrijven verplicht. Engelandstraat 57, 1060 Brussel T +32 (0)2 533 33 08 www.braille.be

Met de steun van

Het volledig programma vind je op www.braille.be Brailleliga Advertentie Bruzz BrailleTech 290x220 mm.indd 1

9/09/2022 08:30