BRUZZ - editie 1777

Page 25

De plannen voor de Josaphatsite – het openbaar onderzoek loopt op 25 november af – kunnen op weinig goedkeuring rekenen bij bioloog Thomas Merckx: “ De diversiteit zal verkleinen.”

VERSNIPPERING VAN GROENE RUIMTE Het moge duidelijk zijn, de warmte in de stad is een belangrijke factor bij dergelijke ontwikkelingen. In die zin voorspellen steden ook algemene tendensen, want door de klimaatopwarming stijgen de temperaturen natuurlijk overal, ook buiten steden. Maar warmte is bijlange niet de enige verandering van belang. “Verstedelijking vormt een cocktail van veranderingen. Denk bijvoorbeeld ook aan de versnippering van groene ruimte en aan lucht-, licht- en watervervuiling. Al deze factoren hebben grote gevolgen voor de biodiversiteit.” Hoewel hij tot nu toe nog nooit aan een Brusselse kennisinstelling werkte, maakte Merckx wel al voor verschillende studies gebruik van de natuur hier. Zo bemonsterde hij enkele jaren geleden vlinders en sprinkhanen op de ULB-campus aan de Pleinlaan, de abdij Ter Kameren en de site waar nu het Delta-ziekenhuis staat. Meer recent ging hij op zoek naar soorten vlinders en motten in de Schaarbeekse wildernis van de Josaphatsite, een zeer bewuste keuze. “De site vormt een groen eiland in de stad, niet aan de rand ervan, wat het extra interessant maakt voor urbane ecologen. Je vindt er een rijkdom aan soorten, waarvan sommige eerder zeldzaam zijn in onze contreien.” Merckx verwijst bijvoorbeeld naar de boomkrekel, die ondanks zijn naam niet in bomen leeft en een

“aangename zomerse zang laat weerklinken op zwoele avonden”. Wat vindt hij dan van de voorlopige plannen voor de Josaphatsite, waarbij maar 1,28 hectare van de 25 hectare als biopark behouden zou blijven en waar veel weerstand tegen is? “Als die plannen doorgaan, zullen veel soorten er zonder twijfel verdwijnen. Zo’n oppervlakte is gewoon te klein om een hoge diversiteit aan soorten te blijven herbergen. Bovendien zal het koelend vermogen van de site dan sterk verminderd worden, een gemis bij hittegolven. Het is mooi dat

en biodiversiteitsverlies. “Natuurlijke oplossingen zijn doorgaans doeltreffender dan hoogtechnologisch vernuft omdat ze tegelijk verscheidene ecosysteemdiensten aanbieden. Bomen bijvoorbeeld hebben een verkoelend effect, zuiveren de lucht en zijn essentiële schakels in tal van biologische processen. Ook waterpartijen halen de temperatuur naar beneden en kunnen een heel ecosysteem vormen. Het is wel cruciaal om doordachte maatregelen te nemen, die het gewenste effect hebben in de specifieke context. Welke

dijk brengen. “Onze parken worden vanuit biologisch opzicht slecht beheerd, met te weinig aandacht voor biodiversiteit. Ik zeg niet dat stadsparken volledige wildernissen moeten worden, maar er moet gestreefd worden naar meer variatie en op termijn minder menselijk ingrijpen. Zorg voor hoofdzakelijk autochtone soorten en maai bijvoorbeeld sommige zones niet meer, andere één à twee keer per jaar en nog andere om de maand. Zo krijg je een veel rijkere natuur, wat goed is voor het hele stadsecosysteem.” Volgens de bioloog zou dat ook

“Onderzoek toont aan dat een hogere biodiversiteit leidt tot een hoger mentaal welzijn, onder meer omdat het stressverlagend werkt” THOMAS MERCKX Bioloog

burgers zich verenigen om het gebied te beschermen.” Vanaf december zal de bioloog uiteraard nog veel meer tijd doorbrengen in het Brusselse groen. De bedoeling is om de stad te gebruiken als een ‘levend laboratorium’. “Aangezien Brussel een grote stad is, een miljoenenstad, kun je er tal van ecologische veranderingen en evolutionaire aanpassingen verwachten,” zegt Merckx. “We zullen de stad trouwens niet enkel aanwenden voor onderzoek, maar ook voor onderwijsdoeleinden. Ik wil de stad intrekken met studenten, om hen ter plaatse meer inzicht te geven in de stad als unieke biotoop.” De missie van de onderzoeksgroep gaat echter verder dan observeren en kennis vergaren. De bedoeling is om inzichten om te zetten in bruikbaar advies voor stadsplanners. Zo wil Merckx met zijn team onder meer bijdragen tot de strijd tegen klimaatopwarming

boomsoorten plant je best op een bepaalde plek? Hoe maak je functionele verbindingen tussen groene plekken, zodat dieren een groter gebied kunnen bestrijken? Goede wetenschap biedt de beste antwoorden op zo’n vragen.” Het wilder maken van groene ruimtes kan al veel zoden aan de

het welbevinden van stadsmensen ten goede komen. “Onderzoek toont aan dat een hogere biodiversiteit leidt tot een hoger mentaal welzijn, onder meer omdat het stressverlagend werkt. Bepaalde studies linken het zelfs aan een hogere economische productiviteit.”

« L’URBANISATION FORME UN COCKTAIL DE CHANGEMENTS »

“URBANISATION IS A COCKTAIL OF CHANGES”

Un nouveau groupe de recherche à la VUB, sous la direction du biologiste Thomas Merckx, va utiliser Bruxelles comme « laboratoire vivant » pour étudier l’impact écologique de l’urbanisation. L’équipe de scientifiques étudiera comment les animaux et les plantes s’adaptent à l’environnement urbain, où les températures sont plus élevées qu’à la campagne, par exemple. L’objectif est de conseiller les planificateurs urbains, afin de mieux armer les villes contre, entre autres, le changement climatique.

A new research group at the VUB, led by biologist Thomas Merckx, will use Brussels as a “living laboratory” to study the ecological impact of urbanisation. The scientists will study how animals and plants adapt to the urban environment, where temperatures are higher than outside, for example. With the gathered knowledge they want to give practical advice to city planners in the future, to better arm cities against climate change, among other things.

FR

BRUZZ | INTERVIEW

vlinders die luisteren naar de namen klein geaderd witje en klaverspanner: die in de stad vliegen langer rond dan hun tegenhangers op het platteland. Door een genetische aanpassing aan de hogere stadstemperaturen is er een extra generatie bijgekomen in het vliegseizoen. “Omdat steden voor veel organismen een extreme omgeving vormen, kan dergelijke evolutie er heel snel gaan: in vijf à tien jaar tijd kunnen er al aanpassingen zijn. Het is een misverstand dat evolutie altijd honderden jaren zou vergen.”

EN

24 NOVEMBER 2021

I 25