__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

#1759

WEEKBLAD HEBDOMADAIRE WEEKLY

NL

EEN UITGAVE VAN VLAAMS-BRUSSELSE MEDIA VZW

FR

FLAGEYPLEIN 18 PLACE FLAGEY 1050 ELSENE/IXELLES

EN

AFGIFTEKANTOOR ANTWERPEN X P303153

INTERVIEWS

|

A N A LY S E S

|

TIPS

ROBERTO MARTÍNEZ & CAROLINE PAUWELS KIJKEN VERDER DAN VOETBAL

23 | 06 | 2021

+ BRUZZ CULTURE ROBBING MILLIONS LUCIEN FRAIPONT GOES TO AMERICA

KARIMA SAÏDI ‘DANS LA MAISON’ DE SA MÈRE

FAIR PLAY ‘THE HISK AFFAIR’ HIJACKS THE ART FAIR FORMAT


foto © Katrien Van der Perre - Vormgeving Kaat Flamey

#2021

Oostende

23.7— 8.8 Info & tickets via theateraanzee.be

ADV-Kanck-trends-267x202.indd 1

10/06/21 16:02


Inhoud / Sommaire / Inside

Edito DRIEKLEUR Ik beken: ik heb weinig met voetbal. Meer zelfs: ik heb weinig met het fan-dom. Kritiekloos achter een idool of – erger nog – een vlag aanlopen: het zit niet in mijn DNA. Dat maakt dat ik elke twee jaar met verbazing sta te kijken naar het gezwaai met de Belgische driekleur. Er knaagt iets. Als de helft van de Vlamingen wil stemmen op een partij die de Vlaamse onafhankelijkheid vooropstaat, dan kan het mathematisch toch niet anders dan dat een significant deel van hen nu met de nationale driekleur loopt te zwaaien? Hoe verzoenen die mensen dat met elkaar? En de tooghangers van het “ik ben geen racist, maar”-type … Hoe kunnen die staan juichen voor elke goal van Romelu Lukaku? Dit gezegd zijnde: ik heb wel genoten van het gesprek tussen VUB-rector Caroline Pauwels en bondscoach Roberto Martínez dat u ook in dit magazine vindt. Voetbal en de universiteit als manieren om zichzelf te verbeteren, te verheffen. Lukaku, een van de uithangborden van het Nederlandstalig onderwijs in Brussel, die vlot zeven talen spreekt. Dat begrijp ik wel. Trouwens, is het u ook opgevallen dat op bijna elke Rode Duivelsvlag of -gadget reclame staat? Bier, cola, hamburgers en chocolade, daar staan onze voetbalhelden blijkbaar voor. Straks heb ik nog meer gemeen met hen dan ik zou willen toegeven. Lees het dubbelinterview op p10 - 13 en het interview met Paul Van Himst op p14 - 15 NL

REPORTAGE

“Hotels krijgen wel steun, maar wij blijven in de kou staan, dat is niet te begrijpen” B&B-uitbaters zwaar getroffen door coronacrisis 16

ANALYSE

“Een verpleegkundige op neonatologie mag twee baby’s verzorgen, bij ons verzorgt iedereen er vier” Waarom het ziekenhuispersoneel helemaal op is 20 DE WEEK Zoom 4, In beeld 6, Bijgedachte 7, COVER STORY Caroline

Pauwels en Roberto Martínez 10, INTERVIEW Paul Van Himst kijkt naar de gouden generatie op het EK 14, Isabelle Verbelen van Kaaicafé 26, ANALYSE De Brusselse regering na het hoofddoekendebat 8, Bevolkingsgroei stagneert 22, BIG CITY Hoe werken de scanwagens van het Brusselse parkeerbeleid? 28, COLUMN Nick Trachet 52

BRUZZ CULTURE « J’ai vu en Frankenstein et Dracula des personnages brisés, en manque d’amour » Laurent Durieux, star des collectionneurs d’affiches de cinéma alternatives expose au MIMA 44 The HISK affair 29, FR Under the skin: Karima Saïdi 34, NL Florian Noack 36, FR Nancy Naous 39, NL Robbing Millions 40, NL Eat & Drink Habibi 47, NL/FR/EN Select: film 48, NL/FR/EN Select: music, theatre & visual arts 50 EN

MEER BRUZZ Couleur Café, vous êtes chaud ?! Ons favoriete Brusselse festival kan ook dit jaar niet doorgaan, maar wij brengen deze week onder meer livesessies van MEYY, Ramzi, Naima Joris, Pierres en Chibi Ichigo en we geven tickets weg voor Couleur Café 2022! Deze week Couleur Café bij BRUZZ Op BRUZZ radio (98.8 FM), BRUZZ tv, BRUZZ.be en op ons YouTubekanaal

TRICOLORE Je l’avoue : le foot, ce n’est pas ma tasse de thé. Plus encore : je ne suis pas fan des fan-clubs. Suivre une idole ou pire un drapeau sans discernement : ce n’est pas dans mon ADN. C’est pourquoi, tous les deux ans, j’assiste avec stupéfaction au déploiement du drapeau tricolore belge. Quelque chose me chiffonne. Si la moitié des Flamands vote pour un parti favorable à l’indépendance de la Flandre, il est mathématiquement inévitable qu’une partie importante d’entre eux agite le drapeau national. Comment ces gens parviennent-ils à concilier cela ? Et les habitués du type « Je ne suis pas raciste, mais... » Comment peuvent-ils applaudir chaque but de Lukaku ? Cela dit, j’ai apprécié la discussion entre la rectrice de la VUB, Caroline Pauwels, et le sélectionneur de l’équipe nationale, Roberto Martínez, dont vous trouverez les fruits dans ce magazine. Le football et l’université comme moyens pour s’améliorer et s’élever... Romelu Lukaku, l’un des porte-étendards de l’enseignement néerlandophone à Bruxelles, qui parle couramment sept langues. Ça, je peux le comprendre. Au fait, avez-vous remarqué qu’il y a de la publicité sur presque tous les drapeaux ou gadgets des Diables Rouges ? Bière, cola, hamburgers et chocolat, voilà ce que représentent apparemment nos héros du football. J’aurai bientôt encore plus en commun avec eux que je ne veux l’admettre. Lisez l’interview croisée en p10 -13 et l’interview avec Paul Van Himst en p14 - 15 FR

TRICOLOUR I confess: I do not have a passion for football, or fandom in general. To follow an idol or even worse a flag without criticism is simply not in my DNA. That is why, every two years, I am amazed by the waving of the Belgian tricolour. Somehow, it does not sit right. If half of the Flemings want to vote for a party that champions Flemish independence, then mathematically it is inevitable that a significant part of them will be waving the national tricolour. How do these people reconcile this? The utterers of “I’m not a racist, but”-type... How can they cheer for every goal Lukaku makes? Having said that, I did enjoy the conversation between VUB-rector Caroline Pauwels and national coach Roberto Martínez featured in this magazine. Romelo Lukaku, one of the showpieces of Dutch-speaking education in Brussels, who speaks seven languages fluently. I can understand that. By the way, have you noticed that on almost every Red Devil flag or gadget there are advertisements? Beer, cola, hamburgers and chocolate, that, apparently, is what our football heroes stand for. Soon I will have even more in common with them than I would like to admit. Read the double interview on p10 - 13 and the interview with ex-Red Devil Paul Van Himst on p14 - 15 EN

KRISTOF PITTEURS, hoofdredacteur

MELD NIEUWS Zelf nieuws gespot? Jouw tip is altijd welkom via BRUZZ.be/meldnieuws Persberichten kunnen via redactie@bruzz.be 23 JUNI 2021

I

3


De week

VERVUILING BLIJFT NIET BEPERKT TOT VLAANDEREN

‘Brussel moet proactief op zoek gaan naar PFOS’ Dat het blusschuim van de Brusselse brandweer vandaag geen PFOS meer bevat, betekent nog lang niet dat er geen probleem is met de grond rond de kazerne en de oefenplaats. En de Brusselse overheid kan maar beter proactief zoeken naar PFOS-bronnen in plaats van te wachten op bedrijven die er zelf melding van maken. Dat zeggen klokkenluider Thomas Goorden en toxicoloog Jan Tytgat (KU Leuven). — KRIS HENDRICKX

BRUZZ | DE WEEK

Vorige week bleek al dat de PFOS-vervuiling niet beperkt blijft tot Vlaanderen. Ook in het kanaal, de Zenne en de Woluwe trof Leefmilieu Brussel de stof aan. In de Zenne in Anderlecht waren de concentraties het hoogst: de metingen in vissen leverden er te hoge concentraties op. PFOS en de bredere groep van PFAS behoren tot de persistente organische polluenten, een groep van gevaarlijke chemicaliën, die erg moeilijk afbreken en meer dan waarschijnlijk schadelijk zijn voor de gezondheid. In het geval van PFOS is de impact op de voortplanting en immuniteit bewezen. Er wordt ook een link gelegd met kanker. PFOS en PFAS zitten niet enkel in waterlopen. Experts verwachten vooral te hoge concentraties aan PFOS op plaatsen waar blusschuim is gebruikt. Ze kijken daarvoor

onder meer naar brandweerkazernes, oefenterreinen van de brandweer en militaire installaties. Ook bedrijven met eigen brandblusinstallatie en dus een opslag van blusschuim, vormen een risico.

MINI-3M-SITES De Brusselse brandweer liet daarop weten dat ze al jaren geen PFOS-houdend blusschuim meer gebruikt en bovendien maar zelden oefent op de site van de brandweerkazerne. Voor oefeningen trekken de spuitgasten doorgaans naar de brandweerschool in Asse. Ook de Brusselse milieuadministratie ziet niet meteen een acuut probleem in Brussel. Leefmilieu Brussel wijst erop dat er een wettelijke meldingsplicht is voor bedrijven die in het verleden PFOS gebruikten. In 2013 deed het Gewest nog eens een rondvraag bij

Tram en bus botsen Maandag rond 8.15 uur rijden een bus van De Lijn en een tram op elkaar in ter hoogte van het Bockstaelplein. Het verkeer wordt een goed uur stilgelegd. De verkeerslichten stonden op knippermodus. Wellicht is dat de reden voor het ongeval, maar verdere onderzoek is nodig. Een persoon raakt lichtgewond, maar die kon zelfstandig naar het ziekenhuis. 4

I

23 JUNI 2021

bedrijven die potentieel PFOS gebruikten. De administratie liet vorige week weten dat geen enkel bedrijf melding maakte van PFOS-gebruik in het verleden. De antwoorden van brandweer en milieuadministratie laten Thomas Goorden alvast op zijn honger. Goorden is natuurkundige en was als burgeractivist de man die het PFOS-schandaal in Vlaanderen aan het rollen bracht. “Het hele gevaar met PFOS én PFAS is net dat het zo lang duurt voor ze afbreken,” zegt hij. “Dat er de voorbije jaren geen PFOS meer in het blusschuim zat, zegt dus nog niets over de historische vervuiling, die nog heel goed aanwezig kan zijn.” Ook toxicoloog Jan Tytgat (KU Leuven) wijst erop hoe traag de stoffen in kwestie afbreken. “In het bloed

2.465 De Brusselse microkredietinstelling MicroStart heeft in tien jaar 2.465 leningen toegekend aan Brusselse ondernemers. Dat blijkt uit cijfers van het bedrijf zelf. MicroStart verstrekt microkredieten aan ondernemers die geen toegang hebben tot een lening van de bank.

De Brusselse brandweer liet weten dat ze al jaren geen PFOS-houdend blusschuim meer gebruikt. © SHUTTERSSTOCK

duurt het zo ruim vijf jaar voor de hoeveelheid PFOS halveert. Wat brandweerkazernes en oefenterreinen betreft, zou ik zeker aanbevelen om grondstalen te nemen en zo de potentiële mini-3M-sites in kaart te brengen.” Goorden wijst er verder op dat de vervangers voor het PFOS-houdende blusschuim vaak tot dezelfde familie van chemicaliën behoren en dus ook onder de bredere benaming PFAS vallen. “En ook die zijn gevaarlijk.” De Brusselse brandweer ontkent dat dat het geval is in het gewest. “Ons blusschuim is helemaal fluorvrij (en dus PFAS-vrij, red.) en

beantwoordt aan de laatste Europese normen,” laat woordvoerder Walter Derieuw weten.

SEVESOBEDRIJVEN Dat Leefmilieu Brussel zich tevredenstelt met een meldingsplicht en een rondvraag kan Goorden al evenmin begrijpen. “Het Gewest zou proactief moeten te werk gaan en zelf metingen uitvoeren op sites waar een risico bestaat. In Vlaanderen ontdekken we zo het ene na het andere vervuilde terrein. Met name bij alle sevesobedrijven (die gevaarlijke stoffen produceren, red.) moet je ervan uitgaan dat er vervuiling met PFOS of PFAS is, omdat die eigen blusinstallaties

Premier meet mee de lucht Liefst 5.578 Brusselaars hebben zich kandidaat gesteld voor CurieuzenAir, het grote burgeronderzoek naar de luchtkwaliteit in Brussel. In september worden 3.000 meetpunten opgesteld in heel het gewest. Het gaat om het grootste meetnet voor luchtkwaliteit in Europa. Ook aan de Wetstraat 16 komt een meetpunt. Via een algoritme werden de 3.000 locaties verspreid over de 19 gemeenten geselecteerd.


CARTOON

hebben en ook eigen oefeningen houden.” Brussel telt vandaag drie van die seveso-installaties: één in Anderlecht, twee Neder-Over-Heembeek. En er ligt er ook een vlak over de gewestgrens, aan de Zenne in Drogenbos. Ook toxicoloog Tytgat pleit voor een actieve monitoring van potentieel vervuilde sites. We vroegen ook een reactie aan bevoegd gewestminister Alain Maron (Ecolo), maar die wachtte maandag nog op een rapport van zijn administratie. Eerder kondigde de minister aan dat er strengere regels komen voor persistente organische polluenten, waar PFOS en PFAS toe behoren.

BRUZZ | DE WEEK

KIJK OP DE WEEK

KIM

Facelift voor drie tunnels

Voor het verkeerslicht voor het UZ Brussel zijn zes overheden bevoegd CEO van het Universitair Ziekenhuis in Jette MARC NOPPEN heeft een boek geschreven over de aanpak van de coronapandemie en vond een treffende metafoor net voor de deur (in ‘De Tijd’)

Drie tunnels onder de spoorweg in de gemeente Sint-Joost-tenNode krijgen een facelift. Het gaat om de tunnel in de Ginestestraat, de Karel Rogierdoorgang, en de tunnel die de Weidestraat met het Noordplein verbindt. De renovaties kaderen in een breder stadsvernieuwingsproject. Het gaat om de renovatie van de verlichting in de tunnels, maar ook de structuur ervan, de gevels en plafonds worden opgeknapt.

21.570

In de Stad Brussel zijn in 2020 21.570 interventies uitgevoerd voor sluikstorten. Die cijfers vroeg gemeenteraadslid Bianca Debaets (CD&V) op bij het stadscollege. Terwijl het gaat om een aanzienlijke stijging tegenover 2019, werden er wel minder boetes uitgedeeld in 2020. In 2019 werden er 13.600 interventies uitgevoerd en 1.700 ton sluikstortafval opgehaald. 23 JUNI 2021

I 5


In beeld

REUZENRAD BLIJFT NL/ We schrijven

september 2019 als we voor het eerst een reuzenrad zien neerstrijken op het Poelaertplein. De tijdelijke standplaats in de schaduw van het Justitiepaleis moet vanaf 2022 een vaste waarde worden, want de Stad wil ‘The View’ vanaf dan zeker 6 jaar lang laten staan. 6

I

23 JUNI 2021

LA GRANDE ROUE VA RESTER Deze zomer komt het rad alvast tijdelijk weer terug. Niet elke Brusselaar is gediend met de attractie op een van de meest iconische plekken van de stad, maar het stadsbestuur looft de ‘toegevoegde waarde’ voor het toerisme en de handelszaken in de boven- en benedenstad.

FR/Nous avons vu pour la première fois une grande roue s’installer sur la place Poelaert en septembre 2019. L’emplacement temporaire situé à l’ombre du Palais de justice devrait devenir permanent à partir de 2022, du moins pendant six ans. Cet été, l’attraction reviendra

temporairement. Tous les Bruxellois n’accueillent pas The View avec le même enthousiasme dans l’un des lieux les plus emblématiques de la ville, mais le conseil communal se félicite de la « valeur ajoutée » pour le tourisme et les commerces du haut et du bas de la ville.

FERRIS WHEEL STAYS EN/ We first saw a Ferris

wheel descend on the Poelaertplein in September 2019 and from 2022, the temporary location in the shadow of the Palace of Justice is supposed to become a fixture, as the City wants to keep “The View” there for at least six years. This


Bijgedachte

Het gaat om meer dan alleen geld STEVEN VAN GARSSE neemt het nieuws op de korrel

© BART DEWAELE

summer, the wheel will temporarily return. Not every inhabitant of Brussels will benefit from the attraction in one of the most iconic places of the city, but the city council praises the “added value” for tourism and businesses in the upper and lower parts of the city.

Investeert Vlaanderen voldoende in Brussel, zijn zelfverklaarde hoofdstad? De meningen zijn verdeeld. Dat bleek uit enkele parlementaire vergaderingen de afgelopen weken, naar aanleiding van een omvangrijk rapport met gedetailleerde berekeningen over Vlaamse investeringen in Brussel. Erg ophefmakend is dat rapport niet. Het ligt in de lijn van de vorige jaarlijkse rapporten. Toch was het voldoende voor de politici om er twee, tegenovergestelde, conclusies uit te puren. Voor de Vlaamse regering, met minister Benjamin Dalle (CD&V) voorop, is voor het eerst de kaap genomen van een miljard euro aan Vlaamse investeringen in de hoofdstad. Een primeur. Maar voor de Nederlandstalige meerderheidspartijen in de Brusselse regering was het een ontgoocheling om te zien dat Vlaanderen verhoudingsgewijs steeds minder investeert in Brussel. Was het in de jaren 2012-2014 rond de 5,5 procent van het Vlaams gemeenschapsbudget, dan is dat vandaag nog maar 5,2 procent. In 2019 is het minder dan het jaar ervoor. Tekent zich een dalende lijn af ? Daarvoor is het wachten op de cijfers van 2020. Vijf procent is de begrotingsnorm die Vlaanderen zich oplegt, daar kan eigenlijk niet onder worden gegaan. Maar er is nog een andere norm: een bevolkingsnorm. En die staat wel degelijk onder druk. Vlaanderen wil dertig procent van de Brusselse bevolking bereiken. Maar dat lukt veel moeilijker. In het onderwijs, een succesverhaal in Brussel, haalt Vlaanderen zelfs geen twintig procent. Uiteraard zijn cijfers maar cijfers, maar ze tonen misschien wel wat iedereen toch opvalt: het vroegere voluntarisme vanuit Vlaanderen voor Brussel lijkt plaats te hebben gemaakt voor berekening. De klad zit erin. De liefde voor de hoofdstad lijkt bekoeld. Het gaat over de vele centen, maar is er ook fierheid over de hoofdstad? Natuurlijk zijn de Vlaamse investeringen enorm, en de Franse gemeenschap kan daar alleen maar jaloers naar kijken, maar tegelijk kunnen we er niet omheen: het volstaat niet om de noden te lenigen van de Brusselaar die zich op de Nederlandstalige gemeenschap richt. We staan op een week van de zomervakantie en er zijn nog altijd Nederlandstalige ouders die geen

BRUZZ | DE WEEK

SENIOR WRITER

school hebben voor hun kinderen. Dat is eigenlijk niet oké. Er had beter geanticipeerd moeten worden op het plaatstekort. BRUZZ bracht vorige week ook het verhaal van de consultatiebureaus van Kind en Gezin. Die werden drie jaar lang in het ongewisse gelaten over hoe het nu verder moet. Tien van de negentien consultatiebureaus voldoen niet aan de Vlaamse regelgeving en riskeren eind dit jaar de deuren te moeten sluiten. De Vlaamse regering wist perfect dat dat probleem eraan zat te komen. Uiteindelijk zal er wel een oplossing uit de bus komen, maar wat een geknoei is dat toch? Nog een voorbeeld? De kinderdagverblijven. In de vorige legislatuur kwamen er duizend plaatsen bij. Deze legislatuur zullen het er amper tweehonderdvijftig zijn. Dát is tastbaar voor de Nederlandstaligen in Brussel, veel meer dan die dertig- of vijf-procentnorm. In de achtergrond spelen twee zaken. Ten eerste: de overheden zitten financieel op hun tandvlees, zeker na de coronacrisis. Elke euro telt. De vette jaren van tien jaar geleden zijn voorbij. Dan is het moeilijker om genereus en gul te zijn. Twee: er komt een staatshervorming aan, waarvan niemand weet hoe eraan te beginnen. Zeker niet met de politieke tegenstellingen in ons land. Er zijn al zoveel bevoegdheden naar de deelstaten overgeheveld, dat men zich ernstig kan afvragen of het hybride consensusmodel van ‘gemeenschappen en gewesten’ dat tot nu toe tamelijk goed gefunctioneerd heeft, nog verder kan worden uitgediept. Het antwoord is neen. Er zal gekozen moeten worden, als men die staatshervorming wil. Tussen gemeenschappen in dit land of gewesten. En in beide gevallen komt Brussel in een volledig nieuw verhaal terecht. En dan pas komt de aap echt uit de mouw: hoeveel zal Brussel dan nog betekenen voor Vlaanderen en vice versa? Misschien is dat zelfs de meest cruciale vraag die beantwoord moet worden. En ze is alvast vele malen interessanter dan de vraag hoeveel geld er nu precies vanuit Vlaanderen naar Brussel vloeit.

“Als men die staatshervorming wil, zal er gekozen moeten worden. Tussen gemeenschappen in dit land of gewesten”

Volg al het politieke nieuws via BRUZZ.be 23 JUNI 2021

I 7


ULB-POLITOLOOG PASCAL DELWIT KIJKT NAAR DE BRUSSELSE REGERING

‘Natuurlijk heeft Défi verloren’ De angel is eruit. De Brusselse regering kan weer verder na een moeizaam onderhandeld compromis over de neutraliteit bij de MIVB. Maar politoloog Pascal Delwit (ULB) gelooft niet dat het debat hiermee voorbij is. “Dit zal de meerderheid nog een tijd op de proef stellen.” — STEVEN VAN GARSSE

D B R U Z Z | A N A LY S E

onderdag bereikte de Brusselse regering een compromis over de neutraliteit bij de MIVB. In mei is de openbaarvervoermaatschappij veroordeeld voor discriminatie omdat een sollicitante er in 2015 op werd gewezen dat ze de hoofddoek niet mocht dragen. Verrassend: de Brusselse regering vindt niet dat de MIVB in beroep moet gaan. En hoofddoeken of andere religieuze symbolen kunnen voortaan, maar wel alleen in de backoffice. De MIVB moet nu een nieuw arbeidsreglement maken. De regering-Vervoort komt echter niet onbeschadigd uit de crisis. MR en PTB staan klaar om nog feller dan voorheen oppositie te voeren. ULB-politoloog Pascal Delwit geeft tekst en uitleg.

Heeft de oplossing die uit de bus is gekomen u verrast? PASCAL DELWIT: Een compromis

heeft altijd vele kanten. Dus dat op zich heeft me niet verrast. Maar het is wel een ingewikkeld compromis dat bovendien niet toelaat om het debat over de hoofddoek in sereniteit af te sluiten. Dat is wel een verrassing voor mij. Ik geloof niet dat Ecolo, PS en Défi er belang bij hebben om het nog lang op de politieke agenda te houden. En dat is precies wat er volgens mij zal gebeuren.

Hoezo? DELWIT: Er is de MIVB zelf. Die moet een nieuw arbeidsreglement maken. Daar moet unanimiteit over zijn binnen het Beheerscomité (waar Défi in zit, red.). Dat zal niet 8

I

23 JUNI 2021

makkelijk zijn. Het zal ook juridisch in vraag kunnen worden gesteld. Is er geen akkoord binnen de MIVB, dan komt het weer op de tafel van de regering terecht. Daarnaast wil men de neutraliteit in het parlement bespreken, waar de partijen zich zullen positioneren. We weten dat de PS verdeeld is over de neutraliteit. De PTB zal de druk enorm opvoeren. En Défi is de grote verliezer. Dat is duidelijk.

Nochtans zegt voorzitter François De Smet dat Défi belangrijke punten uit de brand heeft kunnen slepen. Het verbod om een hoofddoek te dragen blijft de regel. De meerderheid zal dat compromis ook loyaal verdedigen in het parlement. DELWIT: De Smet is de verliezer, omdat hij zich in een positie van de verliezer heeft gemanoeuvreerd. Het compromis is op zich verdedigbaar. Elke partij kan er zijn jongen in terugvinden. Het probleem ligt elders. Défi heeft vooraf aangekondigd om de regering te verlaten. Dat is op zich al vreemd: de Brusselse regering is een legislatuurregering, dus is er een alternatieve meerderheid nodig. Dat is uiterst moeilijk. Ik weet ook niet of dat doorgepraat was met minister Bernard Clerfayt (Défi). En nu Défi toch in de regering blijft, moet voorzitter François De Smet zich de hele tijd verantwoorden. Hoe meer je dat doet, hoe meer je als een verliezer overkomt natuurlijk.

Ontbreekt het François De Smet aan politieke ervaring? DELWIT: Hij is toch voorzitter van een partij. Wat ik wel zie, is

overcommunicatie: elk uur iets posten op de sociale media. Terwijl politiek ook wel een schaakspel is. Elke pion die je verschuift, kan iets anders teweegbrengen. Iets gelijkaardigs zag ik bij Ecolovoorzitster Rajae Maouane die in Le Soir met de voeten vooruit een interview gaf. Iedereen herinnert zich dat het ging over de hoofddoek, maar tegelijk viel ze de Brusselse regering frontaal aan. Dat heeft de meerderheid niet veel goed gedaan.

Maar is dat niet ‘l’ère du temps’? MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez doet ook niet anders. DELWIT: De stijl is helemaal anders dan bij François De Smet. GeorgesLouis Bouchez draait er zijn hand niet voor om om iets te posten, en een uur later het tegenovergestelde te verklaren. Hij is zo actief op de sociale media, dat niemand dat

door heeft. De Smet gebruikt de sociale media de hele tijd om uitleg te geven over de positie die hij inneemt.

Défi voelt zich zwaar aangevallen door zijn coalitiepartners. Wat zegt dat over het vervolg van de regering-Vervoort? Er wachten nog heel wat lastige dossiers …


Kan de MR hier electoraal mee winnen? De partij heeft ook een voorvechter van de ‘laïcité’ binnengehaald: Nadia Geerts.

Défi-voorzitter François De Smet moet zich volgens Pascal Delwit de hele tijd verantwoorden. “Hoe meer je dat doet, hoe meer je als een verliezer overkomt.”

“Alles draait om het politieke leiderschap in Brussel. Wie wordt de grootste: PS of Ecolo? Dat zullen we zeker voelen in de dossiers die nog op tafel liggen” PASCAL DELWIT ULB-politoloog

DELWIT: Alles draait om het politieke leiderschap in Brussel. Wie wordt de grootste: PS of Ecolo? Dus de competitie is sowieso al hard. Daar komt nu deze affaire bij. Dat zullen we zeker voelen in de dossiers die nog op tafel liggen.

We zouden ook kunnen zeggen: over de hoofddoek is er nu een compromis

dat wel lijkt op het Antwerpse of Gentse model. In Vlaanderen heeft dat rust gebracht. Geen haan die er nog naar kraait. DELWIT: Inderdaad, en dat paradoxaal genoeg in een politiek landschap, Vlaanderen, met een grote extreem-rechtse partij. Toch ligt dat in Franstalig België anders. Ik geloof echt wel dat we in

DELWIT: Dat vraag ik me al enkele dagen af. Nadia Geerts is een heel polariserende persoon. Ze staat bekend als feministe, tegen het koningshuis. Ze was altijd al een provocatrice. Maar ze is tegelijk ook serieus opgeschoven, zelfs over de hoofddoek. Ze geeft vandaag interviews aan rechtse, en zelfs radicaal-rechtse tijdschriften. Ze is radicaal vrijzinnig. Dat kan gematigde vrijzinnigen afschrikken. Tegelijk is de MR de partij die het katholieke onderwijs steunt. Ik heb dus mijn twijfels, zeker als we naar de socio-demografische evolutie van Brussel kijken.

Wie afwezig leek in de hele hoofddoekencrisis was Ahmed

COMPROMIS À LA BELGE La crise dans laquelle était plongé le gouvernement bruxellois est passée. La majorité des socialistes verts, Défi et l’Open VLD peut se remettre au travail après un compromis sur la neutralité de la STIB. Le gouvernement bruxellois ne fera pas appel de la condamnation pour discrimination. Les foulards et autres symboles religieux sont désormais autorisés, mais uniquement dans l’arrière-guichet. La STIB doit maintenant élaborer un nouveau règlement de travail. Pascal Delwit (ULB), politologue, trouve le compromis honorable en soi, mais estime qu’il va mettre à l’épreuve la majorité politique du côté francophone encore un certain temps. FR

Laaouej, de Brusselse PS-voorzitter. Nochtans heeft hij een belangrijke rol gespeeld in het compromis. Is hij de nieuwe sterke man, die op termijn minister-president Rudi Vervoort kan vervangen? DELWIT: Dat zijn twee aparte vragen. Ja, hij heeft een belangrijke rol gespeeld. In alle stilte en met een genuanceerde aanpak. Dat is al meteen een groot verschil met de Ecolo- en Défi-voorzitters. Wat niet wil zeggen dat hij dat binnen de PS op een overlegde manier heeft gedaan. De PS was verdeeld over de hoofddoek, en is dat vandaag nog altijd. Niet iedereen binnen de PS is onverdeeld gelukkig met het compromis.

En staat hij klaar om Vervoort op te volgen? DELWIT: Die vraag dateert al van voor de hoofddoekencrisis. Daarvoor moeten we terug naar vorig jaar. Laaouej en PS-voorzitter Paul Magnette zijn niet de beste vrienden. Dat is algemeen geweten. Hij was lijsttrekker in Brussel en is geen federaal minister geworden. Hij is nochtans een uitstekend parlementslid, dat zullen vriend en vijand bevestigen. Kan hij dan in Brussel minister-president worden? Dat is niet uitgesloten. Hij heeft er zeker het talent voor, en kan ook op termijn het Brussels Gewest incarneren, al had hij zijn zinnen meer op het federale niveau gezet.

B R U Z Z | A N A LY S E

een veranderende samenleving hierover een sereen debat moeten kunnen voeren. We moeten kunnen zien dat het Gentse model wel werkt, en dat het niet tot de grote problemen heeft geleid die sommigen misschien hadden verwacht. Maar de context is anders. Franstalig België is fel beïnvloed door Frankrijk. En twee: de georganiseerde vrijzinnigheid is hier veel meer op de voorgrond. De MR heeft van de hoofddoek nu ook een speerpunt gemaakt.

A BELGIAN COMPROMISE The crisis that engulfed the Brussels government is over. The majority made up of Socialists, Greens, Défi and Open VLD can move on again after a compromise on MIVB/STIB’s neutrality. The Brussels government will not appeal against the conviction for discrimination and headscarves and other religious symbols can be allowed from now on, but only in the back office. MIVB/STIB now has to draw up new working regulations. Political scientist Pascal Delwit (ULB) finds the compromise honourable in itself, but believes it will test the political majority on the Frenchspeaking side for a long time to come. EN

23 JUNI 2021

I 9


VUB-RECTOR CAROLINE PAUWELS EN BONDSCOACH ROBERTO MARTÍNEZ

‘Je hebt sterren nodig om sterrenstof te verspreiden’ © ID SANDER DEWILDE

Caroline Pauwels Geboren in 1964 Studeerde filosofie en communicatiewetenschappen Directeur van het onderzoekscentrum SMIT van 2000 tot 2016 Lid van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten Sinds 2016 rector van de VUB Curator van het festival Theater Aan Zee.

Roberto Martínez Montoliú geboren in 1973 Speelde bij Real Zaragoza, Wigan Athletic en Swansea City, waar hij ook begon als trainer Als manager van Everton coachte hij zowel Romelu Lukaku als Kevin Mirallas Werd op 3 augustus 2016 bondscoach van België en later ook technisch directeur van de Belgische voetbalbond

10

I

23 JUNI 2021


Het academiejaar loopt naar zijn einde, het EK voetbal is nog in volle gang. In de reeks met vijf verrassende dubbelinterviews die BRUZZ en de VUB samen maakten voor de podcast Antipode, waren onlangs VUB-rector Caroline Pauwels en bondscoach Roberto Martínez te gast. Hun vakgebieden blijken meer raakvlakken te hebben dan je zou vermoeden: excelleren, data-analyse en talenknobbels, om er maar enkele te noemen. — BRAM VAN DE VELDE EN MICHAËL BELLON

V

BRUZZ | ANTIPODE

Even over clubvoetbal gesproken meneer Martínez, onlangs was er nog die aankondiging van een aantal Europese topclubs om een aparte competitie, de Super League, op te richten. Wat vond u daarvan? ROBERTO MARTÍNEZ: Welke naam je er ook op plakt,

we hebben vandaag al een soort Super League: de Champions League. Wat interessant en mooi was om vast te stellen in de reacties op die Super League is dat de macht van het voetbal duidelijk bij de fans ligt. Als verantwoordelijke van een voetbalorganisatie of een club probeer je natuurlijk oplossingen te zoeken voor de problemen die zich voordoen. De Super League was volgens mij ingegeven door de frustraties die Covid ook in het voetbal heeft teweeggebracht. Het was een emotionele zet van die clubs. Maar de realiteit is dat het voetbal niet in de eerste plaats rond de verantwoordelijken en leidinggevenden draait. Zij hebben wel een rol als bewakers van de sport, de clubs en de organisaties, maar het is het volk en het zijn de supporters die de doorslaggevende stem hebben, en ze hebben die ook laten horen. Ik denk dan ook dat het voetbal versterkt uit deze episode is gekomen.

Bestaat dat soort van internationale elitevorming ook onder universiteiten? CAROLINE PAUWELS: Jazeker, en op zich heb je dat ook nodig. Aan de ene kant moet je inzetten op samenwerken. Zo werkt de VUB met verschillende instituties samen – met onderwijsinstellingen, maar ook met BRUZZ of met de Belgische voetbalbond. Maar met het streven om tot een elite te behoren is niets mis, zolang die elite niet staat voor exclusiviteit of arrogantie. Er bestaat zelfs zoiets als 23 JUNI 2021

VUB-rector Caroline Pauwels en bondscoach Roberto Martínez zaten samen voor de podcast Antipode van BRUZZ.

ijf afleveringen lang bracht BRUZZ voor een podcastreeks twee antipoden met elkaar in contact: twee gasten met een verschillende achtergrond, specialisatie of mening praten over elkaars vakgebied, over zichzelf en de dingen des levens. Het is een samenwerking met de VUB en in de laatste aflevering kwam rector Caroline Pauwels langs voor een ontmoeting met bondscoach Roberto Martínez. Een voetbalfan zou ze zichzelf niet noemen. “Ik kijk soms weleens naar een voetbalwedstrijd met mijn zoon, en dat doe ik dan ook graag. Ik heb ook veel vrienden die fanatiek voor de nationale ploeg of voor een specifieke club supporteren – ook vrouwelijke – en ik hou ook erg van dat enthousiasme. Ik volg het niet voortdurend als fan als ik eerlijk ben. Hopelijk sluit dat niet uit dat dit gesprek enige magie zou kunnen opleveren (lacht).”

I 11


VUB-RECTOR CAROLINE PAUWELS EN BONDSCOACH ROBERTO MARTÍNEZ

de ‘League of European Research Universities’ (LERU). Zo heet het echt. Je kan dat dus vergelijken met de Champions League. De VUB maakt daar voorlopig geen deel van uit (lacht), maar dat is toch een ambitie. We zitten nu in de top 200 van de 25.000 universiteiten die er zijn in de wereld, en we willen naar de top 100. Wetenschap gaat dus ook over competitie, maar tegelijk wil wetenschap net zoals voetbal ook mensen samenbrengen en mensen naar een hoger niveau helpen tillen. Een elite moet genereus zijn. Je hebt sterren nodig om sterrenstof te verspreiden.

Verspreidt u met uw team van elitespelers sterrenstof meneer Martínez?

BRUZZ | ANTIPODE

MARTÍNEZ: Ik vind het in ieder geval een mooie metafoor. Je hebt altijd nieuwe mensen met nieuwe ideeën nodig. Het probleem met de Super League was dat de stichtende leden hoe dan ook altijd tot die zelf afgebakende elite zouden blijven behoren, los van hun prestaties. Dat gaat in tegen de principes van de sport en onze competitieve waarden volgens de welke je het recht om tot de elite toe te treden moet verdienen, en iedereen de kans moet geven dat te proberen. Sport is niet alleen een strijd om te winnen, maar draait ook om het vermijden van verlies. Er is dus niets mis met het concept van een elite, ook niet in het echte leven, maar die moet gestoeld zijn op verdienste die telkens opnieuw bewezen moet worden, zodat start-ups en jonge mensen met succesvolle projecten die elite voortdurend mee vorm kunnen geven en veranderen.

Jullie staan beiden aan de top van jullie organisatie, u werkt met de beste spelers in hun sport ter wereld. Hoe pakt u het aan om het maximum uit die spelers te halen wanneer zij het shirt van de nationale ploeg dragen? MARTÍNEZ: De spelers met wie ik werk behoren tot

de elite omdat ze altijd beter willen worden. Niet omdat ze als elitespeler geboren zijn. Talent is een begin. Daarna werk je elke dag om beter te worden. Daarom is het belangrijk een omgeving te creëren die de spelers toelaat om op hoog niveau te presteren. Dat doen door op drie domeinen te focussen. Het eerste is een heel heldere rolverdeling. Dat geldt ook voor het onderwijs, de politiek, zakendoen en sport: iedereen in het team moet heel duidelijk weten wat zijn rol is. Alleen als iedereen duidelijk is in wat hij van de ander verwacht, kan die ander in die rol excelleren. Het tweede aspect is weten wat een team is. Beseffen dat het succes van het team belangrijker is dan

dat van het individu, en dat de voldoening van het individu ook in het succes van het team schuilt. Dat hangt samen met een goed begrip van het verschil tussen succes en winnen. Je kan winnen en toch niet succesvol zijn, en je kan eens verliezen maar toch erg succesvol zijn. De laatste essentiële parameter om groei mogelijk te maken is dat je voortdurend moet willen verbeteren. Met die drie elementen bouw je in de sport, het onderwijs of in zaken aan een ‘high performance environment’. PAUWELS: Veel van wat Roberto zegt is ook van toepassing op de universiteit, en op het leven in het algemeen. ‘Levenslang leren’ gaat over een attitude, over de wil om beter te worden en aan jezelf te werken. Ook als je rector wordt, krijg je te maken met een steile leercurve. Dat idee van levenslang leren gaat over excelleren in jouw domein, maar ook over een betere persoon worden. Hoe meer je weet, hoe meer je zaken zal kunnen nuanceren, terwijl je op andere punten ook sterke posities zal kunnen innemen, omdat je weet dat die door wetenschappelijk bewijs worden ondersteund. Daarom maken mensen in leidinggevende posities gebruik van wetenschap bij de benadering van mensen die zij moeten laten presteren, zoals artificiële intelligentie of psychologie. Voorts hebben ook wetenschappers met tegenslag af te rekenen. Als de hypotheses waarop je je onderzoek baseert na vier jaar hard werken fout blijken te zijn, moet je daarmee kunnen omgaan.

Laten we het over het wetenschappelijke aspect van voetbal hebben. Wanneer wordt het spel wetenschap, met de data-analyse, Excel-bestanden en hartslagcurves die daarbij horen? MARTÍNEZ: We hebben bij de voetbalbond een

sterk departement dat voortdurend bezig is met data-analyse. Tijdens onze laatste interlandperiode voor het EK, in maart, was het de eerste keer dat we drie wedstrijden moesten spelen in zes dagen. Maar we beschikten over heel duidelijke data dat bepaalde spelers drie keer negentig minuten zouden aankunnen, en dat andere spelers hun prestaties geen drie keer zouden kunnen herhalen – door hun positie of het veld, de minuten die ze bij hun club achter de rug hadden, enzovoort. Elke speler legt zijn eigen traject af en wetenschap kan dat beter bijhouden dan het menselijke oog. Maar anderzijds moet je ook de feeling hebben, en de vrijheid nemen, om factoren als de spelvreugde of de emoties van een speler die graag het spelletje speelt in rekening te

“Ik zou zeggen dat we te veel data hebben over het spelletje. Het komt er opnieuw op aan om duidelijkheid te scheppen en je er bewust van te zijn dat je benadering ervan subjectief is” ROBERTO MARTÍNEZ Bondscoach Rode Duivels 12

I

23 JUNI 2021

© ID SANDER DEWILDE

brengen. Ik zou zelfs zeggen dat we te veel data hebben over het spelletje. Dus komt het er opnieuw op aan om duidelijkheid te scheppen, en je er bewust van te zijn dat je benadering ervan subjectief is.

Met data zitten we weer bij de universiteit. Want onderzoek draait om data, die het nieuwe goud worden genoemd, maar ook vragen doen rijzen rond privacy. PAUWELS: We leven in ongelooflijke tijden omdat

we zoveel kunnen meten, maar we worden, zoals Roberto zegt, ook geconfronteerd met een overdaad aan data. En het is belangrijk om te beseffen dat niet alles wat wetenschappelijk en technologisch mogelijk is ook ethisch gezien zomaar moet worden toegelaten. Ook tijdens de Covid-crisis zijn veel data gegenereerd en gebruikt. We moeten daar niet bang voor zijn, maar we moeten wel nadenken over de vraag wie de eigenaar is van die data en wie er de gebruiker van is. Dat big tech de data van burgers kan monopoliseren is voor mij een bron van ongerustheid. Dat mensen bereid zijn hun data af te staan in ruil voor een gevoel van veiligheid is iets dat is gegroeid na de terreuraanslagen van 9/11. Met Covid herhaalt zich iets dergelijks. Het wordt een van de uitdagingen van de 21ste eeuw om daarover de juiste ethische vragen te stellen.


“Er bestaat zelfs zoiets als de ‘League of European Research Universities’. Zo heet het echt. Je kan dat dus vergelijken met de Champions League” CAROLINE PAUWELS VUB-rector

Rector Caroline Pauwels: “Veel van wat Roberto zegt, is ook van toepassing op de universiteit, en op het leven in het algemeen.”

Even iets over talen. U spreekt vlot Spaans en Engels, maar hoe gaat het met uw Nederlands meneer Martínez? MARTÍNEZ: (Lacht) Dat is moeilijk. Ik begrijp het een beetje, maar zowel perfect Frans als perfect Nederlands leren zou veel tijd in beslag nemen, tijd die ik niet heb. Thuis spreek ik Spaans met mijn oudste dochter die in de St. John’s International School in Waterloo het Engelse en Franse programma volgt. Ik spreek Engels met mijn Schotse vrouw, en Spaans en Catalaans met mijn ouders. Mijn Frans is ook meer een Catalaans Frans. Maar talen spreken verandert je leven, omdat het je toegang geeft tot andere culturen en leert dat er andere opties zijn in het leven.

Wie is de meest eloquente Rode Duivel? MARTÍNEZ: Thibaut Courtois zegt altijd dat hij een perfecte Belg is, omdat hij perfect Frans en Nederlands spreekt. Ik weet niet hoe het met zijn Duits is, maar zijn Engels en Spaans zijn ook fantastisch. En Romelu spreekt zelfs een taal of zeven, ook talen uit landen waar hij nog niet gespeeld heeft. Ik ben er zeker van dat een voetballer die zijn talen spreekt zich sneller aanpast aan de kleedkamer en dus ook aan nieuwe manieren van spelen. Toen ik club-manager in de Premier League was, zocht ik ook naar spelers die we makkelijk konden

LÀ OÙ LE FOOTBALL RENCONTRE LE MONDE ACADÉMIQUE La rectrice de la VUB Caroline Pauwels et l’entraîneur national Roberto Martínez étaient les invités du podcast Antipode, une série d’interviews croisées surprenantes réalisées par BRUZZ et la VUB. Leurs domaines d’expertise ont plus de points communs que l’on pourrait imaginer : l’excellence, l’analyse des données et les compétences linguistiques, pour n’en citer que quelques-uns. «ƒLe talent est un début », dit Martínez à propos de ses Diables. «ƒAprès cela, on travaille tous les jours pour devenir meilleur. » Mme Pauwels admet ne pas être une grande fan de foot, mais voit les parallèles avec le monde de l’enseignement. « ‘L’apprentissage tout au long de la vie’ est une question d’attitude, de volonté de s’améliorer et de travail sur soi. » FR

inpassen. Als het dan gaat om een speler die maar één taal spreekt, dan heb je toch een probleem omdat de aanpassingsperiode dan langer kan duren. Met Belgische spelers wisten we dat we goed zaten, omdat zij al veel diversiteit gewoon zijn. PAUWELS: Mijn grootvader sprak zeven talen en maakte er een spelletje van om de kleinkinderen telkens in een andere taal aan te spreken als hij hen zag. Je mag daar niet voor terugschrikken, ook al spreek je de taal niet perfect. Wie een andere taal spreekt, heeft een tweede ziel en kan de brug maken naar andere mensen. Ook als student moet je die stap naar de ander durven te zetten, en dan zetten anderen ook die stap naar jou. Daarom gaan onze kinderen naar de Europese school. Ik bewonder hoe zij hun talen spreken.

Voetbal levert een aantal metaforen voor het leven op. Welke voetbalmetaforen zouden op u van toepassing kunnen zijn? PAUWELS: Er zijn veel metaforen uit de sport die ik

belangrijk vind. Maar nu moet ik denken aan die beroemde counteraanval van de Belgen tegen Japan op het WK in Rusland. Dat was op zich een metafoor voor het leven. Er was niet veel tijd meer. Courtois had dat begrepen en De Bruyne, Meunier en de rest pikten zijn signaal meteen op. Daarna doet Lukaku iets heel moois door de bal niet zelf aan te nemen, maar voor Chadli te laten. Het was één mooie en genereuze beweging van een team gevolgd door een explosie van vreugde. Daar kan ik nu nog enthousiast van worden.

Wat doet het met u om de rector zo lyrisch over die aanval te horen spreken? MARTÍNEZ: Het is fascinerend om er zo over te horen praten. En het is waar. Die tien seconden zijn een mooi voorbeeld van waar deze groep voor staat. Het was de 94ste minuut, Thibaut had kunnen wachten op de verlengingen. Maar deze groep durft het risico te nemen. En dan heb je Lukaku die als nummer 9 altijd heeft geleerd om elke halve kans te benutten om te scoren, maar hij besloot om ze aan Chadli te laten, die de kracht nog had om een sprint van 86 meter te trekken. Als je 2-0 achterstaat, kan je de nederlaag aanvaarden en iemand de schuld proberen te geven of je kan je verantwoordelijkheid opnemen.

De vijf afleveringen van de podcast Antipode zijn te beluisteren via www.BRUZZ.be/tag/antipode

LINKS BETWEEN TOP-CLASS FOOTBALL AND ACADEMIA The academic year is coming to a end but the European Football Championship is still in full swing. VUB-rector Caroline Pauwels and national coach Roberto Martínez recently appeared in the series of five surprising double interviews that BRUZZ and the VUB made together for the podcast “Antipode”. Their fields of expertise appear to have more in common than you might suspect: excellence, data analysis and language skills, to name but a few. “Talent is a just beginning,” Martínez says of his Red Devils. “On top of that, you work every day to become better. That’s why it’s important to create an environment that allows players to perform at a high level.” Pauwels: “’Lifelong learning’ is about an attitude, about the will to become better and to work on yourself.” EN

23 JUNI 2021

I 13


PAUL VAN HIMST OVER DE EK’S 1972 EN 2020

‘België is bij de favorieten’ Wanneer de persoonlijke erelijst van Paul Van Himst wordt opgesteld, dan gaat het over zijn vier Gouden Schoenen, zijn acht titels met Anderlecht, zijn twee Europese finales als coach van Anderlecht, en de achtste finales op het WK 1994 als bondscoach. Maar de 81-voudige Rode Duivel haalde als speler ook de derde plaats op een Europees kampioenschap, want toen de eindronde van het EK 1972 in België werd gespeeld, was eigenlijk alleen West-Duitsland te sterk. — MICHAËL BELLON,

FOTO SASKIA VANDERSTICHELE

V BRUZZ | INTERVIEW

an Himst moet de bronzen medaille thuis nog ergens in een schuif hebben liggen, zegt hij wanneer we hem spreken tijdens zijn dagelijkse bezoek aan het familiebedrijf – koffiebranderij Brésor in de Relegem. “Ik zal ze zeker niet hebben weggegooid, maar het is ook niet dat ik dat soort zaken op een schouw zet,” klinkt het nuchter als altijd.

Dat toernooi is bijna vijftig jaar geleden. Welke herinneringen heeft u eraan? PAUL VAN HIMST: Eerst en vooral dat

de kwalificatie toen veel moeilijker was. Eerst was er een groep met Portugal, Schotland en Denemarken, dan hebben we nog in twee wedstrijden Italië moeten uitschakelen, dat toch de finale van het WK in 1970 had gespeeld. En dan was er het eindtoernooi met maar vier landen, en meteen die halve finale tegen West-Duitsland, dat twee jaar later wereldkampioen zou worden. Hadden we toen eerst tegen een van de andere halvefinalisten, Hongarije of Rusland, geloot, dan hadden we de finale kunnen spelen tegen Duitsland. En zelfs tegen hen hadden we iets kunnen doen. Nu verloren die halve finale, waarin het doelpunt van Léon Semmeling na een vrije trap van mij totaal onterecht werd afgekeurd voor buitenspel.

Opvallend: noch de halve finale, noch de kleine finale om de derde plaats speelden de Belgen in Brussel.

oorspronkelijk de bedoeling was? Of moeten de Rode Duivels afwisselend in verschillende clubstadions spelen?

VAN HIMST: Nee, die wedstrijd

VAN HIMST: De twee zouden

tegen Duitsland speelden we in Antwerpen, wat in die tijd geen voordeel was als er geen jongens van die kanten in de nationale ploeg stonden. In de plaats zaten er dertig- of veertigduizend Duitsers in de tribune. En de wedstrijd om brons was in Luik. Wij speelden liever op de Heizel of in Anderlecht, maar dat bleek niet mogelijk.

kunnen. Als er goede financiële afspraken gemaakt worden, kan Anderlecht profiteren van een nieuw nationaal stadion. Vroeger speelden ook de Rode Duivels van Standard en Brugge trouwens graag op Anderlecht. Het was een stadion waar de mensen dicht op het veld zaten. Maar je kan ook afwisselend in andere steden spelen.

Nu kunnen we ook niet thuisspelen, want we hebben niet eens een stadion dat voldoet. VAN HIMST: Dat is heel spijtig. Als je

niet bij dat dossier betrokken was, kan je niet weten waarom dat nieuwe stadion er niet is gekomen, maar voor het publiek en ook voor de spelers is het een nadeel dat we geen matchen in Brussel kunnen spelen. We staan al jaren eerste op de FIFA-wereldranglijst, maar als je ziet wat voor stadions ze hebben in landen die vroeger nauwelijks infrastructuur hadden en die tegenwoordig als voetballand nog altijd veel minder voorstellen, dan mankeren wij duidelijk iets.

Ziet u Anderlecht een nieuw stadion delen met de nationale ploeg zoals

Over het lopende EK dan: volgt u veel wedstrijden in de voorronde? VAN HIMST: Niet allemaal, maar toch

veel. Italië, Frankrijk, de grote landen … Af en toe samen met de kleinzoon die hier dichtbij woont. Heel erg op ’t gemak.

U was ook ooit bondscoach op een groot toernooi. Hoe vindt u dat Martínez het aanpakt? VAN HIMST: Ik vind dat hij het tot nu

toe heel goed gedaan heeft. Mijn periode had zijn voordelen en zijn nadelen. In mijn periode speelden alleen jongens als Scifo in Monaco en Grün in Parma in het buitenland. Als de balans tussen spelers van Brugge, Standard en Anderlecht niet goed zat, dan begon de Waalse of Vlaamse pers al te protesteren. Nu speelt dat minder. Maar die jongens die bij topploegen in het

“Anderlecht is meer en meer bezig met de omkadering. Mijn kleinzoon die bij de beloften van Anderlecht speelt, gaat nog naar school en heeft iemand die hem opvolgt” PAUL VAN HIMST Oud-voetballer 14

I

23 JUNI 2021

Paul Van Himst, Anderlecht-coryfee en lang recordinternational, heeft lof voor de aanpak van bondscoach Roberto Martínez.

buitenland spelen, moet je wel allemaal tevreden houden, ook als ze op de bank moeten zitten. Dat pakt Roberto Martínez allemaal goed aan.

Laten we de jongens van Neerpede in de selectie eens overlopen. Wie van de huidige Anderlechtspelers het dichtst bij een selectie kwam, is Sambi Lokonga, als reservespeler. Verdiend? VAN HIMST: Je hebt een aantal

jongens die zeker mee moeten en over de laatste plaatsjes in een selectie kan je blijven discussiëren. Dat is een straatje zonder eind. Sambi is in ieder geval een goede voetballer, maar hij heeft geluk dat Martínez toch iemand is die kijkt naar de


Hij lijkt ook ambitieus en leergierig, zoals Lukaku. VAN HIMST: Die was op zijn zestiende

al sterk. Ik heb Lukaku nog bij de jeugd zien spelen. Toen hij als zestienjarige begon in het eerste elftal van Anderlecht was hij eigenlijk al een volwassen kerel. Een beer van een vent en mentaal ook sterk, omdat hij het niet altijd zo gemakkelijk heeft gehad.

Spreken we over Europees niveau als we het over de jeugdopleiding in Neerpede hebben? VAN HIMST: Ik denk het wel. De

cijfers in de jeugdcompetities zijn er toch. Het probleem is de spelers lang genoeg te kunnen houden. Want er worden snel miljoenen betaald en dan ben je verplicht ze te laten gaan.

Het kan ook nog altijd mislopen met talentvolle jongens. Vorige week werd hier vlakbij een wietplantage van Anderlechtjeugdproduct en ex-Standard-speler Mujangi Bia ontdekt. VAN HIMST: Ik heb het gelezen,

maar ik ken de jongen niet. Natuurlijk kan het fout gaan. In een grote groep is het onvermijdelijk dat er spelers tussen zitten die de slechte weg opgaan. Anderlecht is meer en meer bezig met de omkadering. Mijn kleinzoon die bij de beloften van Anderlecht speelt, gaat nog naar school en heeft iemand die hem opvolgt. Dat vind ik positief. Het moeten geen technische kwaliteiten en de voetbalintelligentie van een speler. Dan is Lokonga een van de beteren. En als hij, zoals de kranten schrijven, weggaat bij Anderlecht en in een grotere ploeg terechtkomt waarin nog meer moet gewerkt worden, dan zal hij misschien nog beter worden. Maar er zal dan wel meer grinta bij moeten, want anders zie ik het minder zitten. Het is soms nog te relaxed bij hem. Maar in het buitenland kan zoiets rap veranderen.

heel goed aangepast aan de Engelse competitie. Hetzelfde geldt voor Leander Dendoncker. Hem ken ik wat beter omdat hij nog met een van mijn kleinzoons heeft gevoetbald. Hij is een ander type speler, meer een werker. Misschien was hij beter nog een jaar langer bij Anderlecht gebleven, maar hij is ook gegroeid. Hij is een beetje bescheiden ja, maar heel gezellig in de omgang. En als je voetbalt moet je niet te veel lawaai maken. Wat telt is wat je op het plein laat zien.

Zo is het met Tielemans ook in stijgende lijn gegaan.

Zou Jérémy Doku nog een rol van betekenis kunnen spelen?

VAN HIMST: Die is nog beter

VAN HIMST: Dat zou goed kunnen,

geworden dan ik verwacht had. De fond zat erin, maar hij heeft zich

want het is toch een raar mannetje: ongelooflijk snel, kan alleen iets

advocaten en notarissen worden, maar een beetje zicht op de punten houden, zodat ze een minimum van schoolopleiding hebben, is een goede zaak.

Die kleinzoon is Amando Lapage. Heeft hij iets van zijn grootvader? VAN HIMST: Ja, de lichaamsbouw

misschien wel. Ik denk wel dat hij iets heeft. Je hebt natuurlijk supertalenten zoals Doku, maar dan heb je ook jongens die gewoon goed zijn en die het kunnen maken als ze wat geluk hebben en er veel voor doen. En Amando doet er veel voor. Je moet niet zoveel achter hem aan zitten.

Heeft de Gouden Generatie genoeg opvolging om ook binnen tien jaar nog mee te tellen op een EK-eindronde? VAN HIMST: Stilaan zie je toch dat

nieuwe spelers worden ingepast. Ook dat doet Martínez goed. Hij durft met Tielemans, Dendoncker en Doku te spelen, en heeft een goede feeling en timing om ook andere jongens al eens in te zetten of erbij te halen.

Tot slot: welke ploegen zijn uw favorieten voor de eindzege? VAN HIMST: Ik zou Frankrijk noemen,

Italië, en toch ook Duitsland en België. Al hangt het af van de vorm van de spelers die terugkomen uit blessure. Bij de gezichtsblessure van De Bruyne speelt dat minder, maar voor Hazard en Witsel is het nog afwachten. Als zij echt negentig minuten voluit kunnen spelen, dan hebben we veel kans om ver te raken.

« LA BELGIQUE FAIT PARTIE DES FAVORIS »

“BELGIUM IS ONE OF THE FAVOURITES”

Paul Van Himst (1943) fut 81 fois Diable Rouge, ainsi qu’entraîneur de l’équipe nationale (1991 -ƒ1996). Il a participé à la Coupe du Monde de 1970 et a remporté la médaille de bronze avec la Belgique lors de la petite finale du championnat d’Europe de 1972, qui se jouait dans notre pays avec les quatre demi-finalistes. Selon Van Himst, les Belges peuvent aller au moins aussi loin cette année avec l’aide d’anciens joueurs d’Anderlecht comme Tielemans, Dendoncker, Lukaku et Doku.

Paul Van Himst (°1943) was an 81-time Red Devil and also national team coach from 1991 to 1996. He played in the 1970 World Cup and took bronze with Belgium in the 1972 European Championship finals. That final round was played in our country between the four semifinalists. According to Van Himst, the Belgians can get at least as far this year with the help of former Anderlecht players like Joeri Tielemans, Leander Dendoncker, Romelu Lukaku and Jérémy Doku.

FR

BRUZZ | INTERVIEW

forceren. Als je het een keer moeilijk hebt, kan hij heel nuttig zijn in het laatste halfuur.

EN

23 JUNI 2021

I 15


UITBATERS VAN B&B’S KOMEN NIET ALTIJD IN AANMERKING VOOR CORONAPREMIES

‘Waarom krijgen wij geen steun?’ Terwijl hotels en aparthotels kunnen rekenen op Brusselse premies, kregen de bed and breakfasts zo goed als niks. “Onbegrijpelijk,” klinkt het bij de uitbaters, die samen met hun zaak ook hun eigen huis dreigen kwijt te spelen. — BRAM VAN RENTERGHEM, FOTO’S IVAN PUT

H

et nieuws dat vijfsterrenhotel Steigenberger Wiltcher’s 85 mensen ontslaat, werd vorige week overal opgepikt. Maar in de schaduw van het witte hotel aan Stefania, ligt nog een ander soort logies, eentje waar je zo voorbijloopt, en waar men liever discreet blijft over de financiële moeilijkheden. Tot nu. Louise sur Cour is een tot bed & breakfast omgevormd herenhuis. En dat heeft eigenaar en uitbater Dimitri Parimeros (61) allemaal zelf gedaan. De Brusselaar van Griekse afkomst was in een vorig leven beeldhouwer, en kwam na twintig

16

I

23 JUNI 2021

jaar Parijs op zijn vijftigste terug naar Brussel. “Op aanraden van vrienden heb ik met de opbrengst van de verkoop van mijn appartement in Parijs de helft van dit pand gekocht. En ben ik een B&B begonnen.” Parimeros doet alles zelf, van ontbijt tot check-out. Hij woont zelf in het pand, een voorwaarde om van een B&B te kunnen spreken. Vooraleer we de boekhouding in duiken, staat hij erop ons langs de woonkamer, ontbijthoek en drie prachtige kamers te gidsen. “Het is opgevat als een reis door de tijd,” zegt hij. “Beneden en op de eerste

verdieping domineert de negentiende eeuw, daarboven gaan we naar Napoleon 3 en ten slotte is er nog een kamer in art-decostijl.” De kamers zijn luxueus en telkens uniek. Maar het wordt pas echt hallucinant als je beseft dat Parimeros alles wat je ziet – van een Hollandse secretaire over de moulures tot een schoorsteenmantel en zelfs een kansel – op veilingen of in kerken op de kop heeft getikt, naar hier heeft gesleurd en zelf minutieus heeft opgeknapt. “Dit was een krot toen ik hier in 2010 aankwam,” zegt hij. “Het heeft me vijf jaar gekost om alles op orde te

krijgen, we kunnen spreken van een levenswerk. Ik krijg daar energie van, creëren maakt gelukkig. Al was het natuurlijk mooi geweest als er ook effectief gasten waren om dit alles te appreciëren.”

VERONTWAARDIGD Behalve het sporadische Vlaamse koppel dat in het weekend de hoofdstad komt ontdekken, staat Louise sur Cour nu leeg, ondanks een rating van 9,9 op 10 op booking. com. De B&B aan de Louizalaan moet het echter veel meer hebben van de internationale zakenreizigers, en die blijven nu weg. Daar kan de


Brusselse regering natuurlijk niks aan doen. “Maar waarom ze hotels en aparthotels wél een premie geven en ons niet, dat gaat er bij mij niet in,” zegt Parimeros. “Ik ben verontwaardigd, ja zelfs woedend.” Hij refereert daarmee aan de Brusselse Covid 19-premie die vorig najaar werd uitgekeerd, maar waar bed & breakfasts geen recht op hadden. “Wellicht wilden ze de vele Airbnb’s uitsluiten, maar dat is een heel ander segment,” zegt Parimeros. “Mijn B&B is geregistreerd, dit is mijn beroep. Het verschil met een hotel is dan ook relatief klein, want sinds de ordonnantie van 2014 moeten wij aan bijna dezelfde

vereisten voldoen op het vlak van veiligheid en hygiëne, en betalen wij net als de hotels alle belastingen, inclusief een Sabam-bijdrage. Maar als het op een premie aankomt, worden we gepasseerd. Ik snap echt niet waarom grote buitenlandse hotelketens wel financiële steun krijgen, en ik niet. Terwijl ik het rijke Belgische kunstpatrimonium hier een plek geef, en iets unieks toevoeg aan de stad!” “Ik heb al talloze mails naar de verschillende Brusselse ministers gestuurd,” gaat hij verder. “Zonder antwoord. Naar ik hoor zeggen staat de hotellobby in Brussel erg sterk, en is dit het resultaat.”

LOBBY Waarom (apart)hotels wel al steun kregen en zij niet, weet ze niet. “Misschien denkt de overheid dat wij de B&B er als een soort hobby bijdoen, en zonder de extra inkomsten kunnen. Maar wij zijn voor dit pand een zware lening aangegaan, en krijgen geen uitstel van betaling meer van de bank. Bovendien moeten wij sinds de ordonnantie van 2014 aan hele strenge eisen voldoen. Dat was om de vele Airbnb’s de wacht aan te zeggen, en terecht. Daardoor hebben wij per kamer hogere kosten dan een hotel. We hebben al twee personeelsleden moeten ontslaan. Al ons geld zit in dit huis, in onze droom. Dit opgeven zou dramatisch zijn. In december zullen we evalueren of we door kunnen gaan. Wat de opties zijn? Er studentenkamers van maken, of het pand verkopen. Maar hoe verkoop je zoiets?” Ook Van Doninck en Huygh hebben de bevoegde Brusselse ministers al verschillende keren tevergeefs aangeschreven. “Wij krijgen gewoon geen antwoord,” zegt Van Doninck. “Waarom kregen wij geen vergoeding per kamer, zoals de hotels? Er zijn maar een paar tiental geregistreerde B&B’s in Brussel, dat is toch makkelijk te dragen voor het Gewest? Er is

B R U Z Z | R E P O R TA G E

en zo. Normaal hebben we een bezettingsgraad van rond de tachtig procent. Nu is hier in de week niemand meer, alleen in het weekend eens een Belg of een Nederlander. En toch krijgen wij, behalve een eenmalige premie van 4.000 euro tijdens de eerste golf, helemaal niks.”

Dimitri Parimeros in zijn B&B Louise sur Cour: “Grote buitenlandse hotelketens krijgen wel steun en ik niet. Terwijl ik het rijke Belgische kunstpatrimonium een plek geef.”

Of Parimeros het financiële hoofd nog boven water kan houden? “Ik kan terugvallen op het federale overbruggingsrecht,” zegt hij, “maar dat is zelfs voor de vaste kosten niet genoeg. Ik heb al een pak geld verloren. Gelukkig heb ik uitstel van betaling gekregen. Maar zullen de zakenmensen weer even massaal terugkomen? Telewerk is wellicht een blijver.” Even verderop, vlak bij de Dansaertstraat, zit de B&B DRUUM in een monumentaal pand dat niet zou misstaan in een roman van Dostojevski - inclusief binnenplaats en koetshuis. DRUUM wordt gerund door Karine Van Doninck en haar man Jo Huygh. Van Doninck is een echte Brusselse: geboren in Elsene, tweetalig en een bekende professor biologie aan de ULB. Haar man is consultant in duurzaam bouwen en neemt in DRUUM het architecturale en financiële voor zijn rekening. Van Doninck houdt zich bezig met het creatieve en het personeel. Zo heeft ze voor elk van de vijf kamers een kunstenaar carte blanche gegeven, iets waar ze een extra lening voor zijn aangegaan. Die unieke kamers trekken dan ook artiesten aan zoals Kamagurka, Raymond van het Groenewoud, Murielle Scherre, Helmut Lotti en Mario Goossens. “Passa Porta, De Buren en Wiels leggen hier hun gasten te slapen,” zegt Huygh. “Als nu de Ancienne Belgique dat opnieuw begint te doen, zijn we hopelijk weer op de goede weg.” Van Doninck is minder hoopvol: “Het telewerk zal ook in september nog aanhouden en wij leven net van zakentoeristen, mensen die hier voor de Europese Commissie komen

23 JUNI 2021

I 17


UITBATERS VAN B&B’S KOMEN NIET ALTIJD IN AANMERKING VOOR CORONAPREMIES

Jo Huygh en Karine xxx Van Doninck van B&B DRUUM: “Al ons geld zit in dit huis, in onze droom. Dit opgeven zou dramatisch zijn.”

B R U Z Z | R E P O R TA G E

gewoon geen goed argument om dat niet te doen.”

TOCH EEN PREMIE Er is toch wat goed nieuws, want er is een premie op komst waar ook B&B’s gebruik van kunnen maken. Voor zaken met minder dan vijf personeelsleden gaat het

om een eenmalige premie van 12.500 euro. “Dat was al aangekondigd in april, waarna het formulier in mei en dan op 10 juni zou in te vullen zijn. Nu zou het 23 juni zijn, maar ook dat is niet zeker,” zegt Van Doninck. Net omdat de regering zo vaag blijft, heeft Mario Knip van B&B

Art de Séjour vorig najaar de Bed and Breakfast Association Brussels (BABAB) opgericht. “Samen staan we sterk”, zegt Knip. “Het enige wat wij vragen is een beetje zekerheid. Mensen moeten nu financiële beslissingen nemen en worden daarbij misschien de verkeerde kant opgestuurd – door-

« POURQUOI NE RECEVONS-NOUS PAS DE SOUTIEN ? »

WAT ZEGT DE OVERHEID?

‘Premie is op komst’ RUDI VERVOORT Minister-president

“Dat hotels en aparthotels vorig jaar najaar wel een premie kregen en B&B’s niet, was een politieke beslissing gebaseerd op het vrijwaren van de werkgelegenheid,” laat het kabinet van minister-president Rudi Vervoort (PS) weten. “95 procent van het personeel is immers in hotels of aparthotels werkzaam.” De nieuwe premie

18

I

23 JUNI 2021

daarentegen zal wél ook gelden voor B&B’s, bevestigt het kabinet. “Op voorwaarde dat ze geregistreerd zijn.” Lees: privépersonen die kamers via Airbnb aanbieden, komen niet in aanmerking. Waar de premie dan wel blijft, is een ander verhaal, waarvoor we bij staatssecretaris Barbara Trachte (Ecolo) moeten aankloppen. “Het uitstel is te

dat ze bijvoorbeeld een moeilijke lening moeten afsluiten. Maar misschien is die premie er over een week, en was die lening niet nodig. Maar sowieso staat het water velen aan de lippen. Ook wij hebben al 35.000 euro ingeteerd op onze reserves. Zonder vooruitzichten is het niet meer uit te houden,” aldus Knip. En voor sommige eigenaars is het al te laat. Zeker drie geregistreerde B&B’s zijn er al mee opgehouden. Zij willen niet met hun naam in de krant, maar één wil wel anoniem getuigen. “Zelfs met die premie hadden wij het niet gered,” geeft hij toe. “12.500 euro, dat geeft ons twee à drie maanden respijt. Terwijl het zakentoerisme nog minstens een jaar zal nodig hebben om te herstellen. Toch ben ik erg geschokt door de houding van de regering. Want eerst leggen ze ons heel veel voorwaarden op om ons te laten erkennen. En als er zich vervolgens een crisis voordoet, kennen ze ons niet meer. Persoonlijk denk dat ik de hotelsector blij is dat de B&B’s eruitgaan. Maar omdat wij ook zelf in onze B&B woonden, zijn wij intussen wel ons huis kwijt.”

wijten aan de Europese Commissie,” klinkt het daar. “Ondernemingen mogen van Europa immers niet meer dan 200.000 euro staatssteun krijgen, verspreid over drie jaar. Maar de grote hotels zullen daarboven zitten. De Commissie moet en zal daar wel mee akkoord gaan. Maar of dat tegen 23 juni zal zijn, durf ik niet te zeggen.”

Les hôtels et les appart’hôtels ont reçu une prime l’année dernière pour garder la tête hors de l’eau en période de confinement. Mais pas les Bed & Breakfasts. Ces derniers trouvent cela discriminatoire, d’autant plus qu’ils doivent également remplir des conditions très strictes depuis 2014. Une prime a maintenant été promise, mais pour au moins trois d’entre eux, elle arrive trop tard. Les derniers qui restent parlent d’une goutte d’eau dans l’océan. « Il faudra au moins encore un an pour que le tourisme reprenne. Une prime de 12 500 euros ne représente pas beaucoup d’argent. » FR

“WHY DON’T WE GET ANY SUPPORT?” Hotels and Aparthotels received grants last year to keep their heads above water in coronation times. But Bed & Breakfasts did not and they find that discriminatory, especially as they also have had to meet very strict conditions since 2014. A grant has now been promised, but for at least three of them, this is too late. Those who remain speak of a drop in the ocean. “It will take at least another year for tourism to recover, so in comparison, a grant of 12,500 euros is not a lot of money.” EN


JE VERPLAATSEN IN BRUSSEL WAS NOG NOOIT ZO MAKKELIJK

BA

4 12 3

NK

45

67

9 78

9

123

4

BETAAL JE MIVB-RIT NU MET JE BANKKAART CONTACTLOOS BETALEN stib-mivb.brussels/contactless


B R U Z Z | A N A LY S E

VAKBONDEN VRAGEN MEER ERKENNING EN WAARDERING, BETERE WERKOMSTANDIGHEDEN EN EXTRA WERKKRACHTEN

Het ziekenhuispersoneel is op Na anderhalf jaar zwoegen tegen het coronavirus loopt de batterij van het ziekenhuispersoneel stilaan leeg. De mensen zijn op, maar ze zijn ook kwaad. Vooral in de Franstalige ziekenhuizen vraagt het personeel almaar luider om erkenning en betere werkomstandigheden. Het kwam afgelopen donderdag tot een staking. — EVA CHRISTIAENS, FOTO’S BART DEWAELE

I

n het Deltaziekenhuis in Oudergem werkte het voltallige personeel vorige donderdag op zondagsregime. De operatieplanning was maar voor de helft gevuld. Tussen twaalf en twee waren er helemaal geen ingrepen voorzien. Het personeel stond op dat moment buiten te staken. “We hebben het voorbije jaar ongelofelijk hard gewerkt. In de eerste coronagolf was mijn dienst gesloten en viel ik in op de spoedafdeling. Nu alles weer opstart, is er nog meer werk dan voordien.” Nancy De Hertogh werkt als verpleegkundige op de dienst endoscopie. Ze is 52 jaar en lid van

20

I

23 JUNI 2021

de liberale vakbond ACLVB. Volgens de huidige regels moet ze tot haar 67ste werken. “Wij vragen een erkenning als zwaar beroep, zodat we een eindeloopbaanplan kunnen opstellen. Daarnaast is er gewoon veel meer personeel nodig. Als enige verpleegster in een onderzoekszaal kan ik niet alles opvangen. Er komt steeds meer administratief werk bij. En zo is het op elke dienst. Iedereen is moe. Dat kan ervoor zorgen dat we menselijke fouten beginnen te maken.” Meer erkenning en waardering, betere werkomstandigheden en extra werkkrachten. Dat is wat de vakbonden vragen met deze staking.

Ze vertegenwoordigen niet enkel de verpleegkundigen, maar ook het administratieve en technische personeel. Ook de medewerkers van de andere Chirec-sites hebben in Oudergem verzameld. Samen zijn ze met zeker tweehonderd. Ze wandelen als protest van aan de hoofdingang in de Triomflaan naar de Begraafplaats van Elsene en terug. Van op de horecaterrassen in Elsene krijgen ze luid applaus. Het doet denken aan het dagelijkse applaus voor de zorg tijdens de eerste coronagolf. “Applaudis comme des héros, considéres comme des zéros,” valt te lezen op

een spandoek. Verderop in BrusselStad legden hun collega’s van de Kliniek Sint-Jan op hetzelfde moment het werk neer. De openbare ziekenhuizen hadden de maandag ervoor al gestaakt. Officieel gaat het protest niet over de lonen, want die hebben de vakbonden mee onderhandeld. Toch is dat voor heel wat stakers de reden om mee te doen. Vanaf 1 juli krijgen zorgmedewerkers nieuwe loonbarema’s. De vorige federale regering maakte daarvoor 500 miljoen euro vrij. Gemiddeld moet iedereen er zes procent op vooruitgaan gedurende de hele loopbaan, beloven de vakbonden. Vooral jongere medewerkers zullen sneller meer verdienen, maar voor verpleegkundigen die een aparte specialisatie-opleiding hebben gevolgd, zoals intensieve zorg, kan het een slok op de borrel schelen. Met de nieuwe barema’s zal hun


BLOUSES BLANCHES “Ik zou over mijn hele loopbaan 5.000 tot 6.000 euro verliezen met de nieuwe barema’s,” zegt brancardier Olivier.

bestaande specialisatiepremie verdwijnen. En het zijn vooral Franstalige verpleegkundigen die zo’n aparte opleiding hebben gehad. In Vlaanderen gebeurt dat soort vorming vaker on-the-job. “Niemand verliest bij deze hervorming,” suste minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) donderdag in de Kamer. “Wie niet wil veranderen, kan in het oude systeem blijven.” Voor heel wat verplegers is dat onvoldoende. Zij vrezen dat ze toch gedwongen worden om naar de nieuwe barema’s om te schakelen, mochten ze ooit van job veranderen.

20 KILOMETER “Ik zou over mijn hele loopbaan 5.000 tot 6.000 euro verliezen met de nieuwe barema’s, maar voor sommige collega’s loopt dat op tot 30.000 euro,” zegt Olivier, een brancardier. Hij maakt eigenlijk deel uit van de minimale dienstverlening, maar loopt toch mee met de betogers tijdens zijn pauze. “De werklast ligt voor iedereen te hoog,

niet alleen voor mij. Het schoonmaakpersoneel moet ook elke kamer twee keer poetsen. Misschien is het niet makkelijk om extra personeel aan te werven, maar het hoeven niet allemaal verpleegkundigen te zijn.” Olivier vervoert elke dag veertig tot vijftig patiënten van kamer naar operatiezaal en terug. “Ik doe ongeveer 17 à 20 kilometer per dag,” zegt de brancardier. “Als dat zou zakken naar 10 à 12 kilometer, zou het al veel beter zijn.” “Ik heb niets te winnen bij de nieuwe barema’s,” zegt ook verpleegster Cathérine. Ze werkt op de dienst neonatologie, een specialisatie binnen de intensieve zorg. “Ik denk niet dat ik zal omschakelen, want dan zal niemand nog willen specialiseren. Dit is geen beter systeem, het is gewoon een nieuw systeem. Er gebeurt niets ten gronde om ons te herwaarderen,” denkt ze. Op dit moment telt haar dienst zes verpleegkundigen. Ze verzorgen samen 25 te vroeg geboren kindjes. “Normaal gezien mag één verpleeg-

Het protest in de zorgsector is niet nieuw. Al voor de coronacrisis voerde het personeel meermaals actie voor betere werkomstandigheden en hogere lonen, onder de noemer van ‘Les blouses blanches’. Het leidde tot een enveloppe van 100 miljoen euro, bedoeld om de arbeidsvoorwaarden te verbeteren. Daar kwam vorig jaar nog 402 miljoen euro bij via het zogenoemde zorgpersoneelsfonds. Ongeveer 300 miljoen euro van dat fonds is bestemd voor meer handen aan het ziekenhuisbed. Volgens de vakbonden is dat geld nog niet omgezet in extra aanwervingen. “De directie beheert het ziekenhuis zoals een bedrijf, met zo weinig mogelijk personeel. Interimkrachten kosten hen te veel. Zeker na het afgelopen jaar moeten zich uit de kosten werken,” denkt Cathérine. Door het tijdelijk stopzetten van niet-dringende zorg, heeft de coronacrisis de ziekenhuizen minder inkomsten opgeleverd. “Ik beheer het ziekenhuis niet als een bedrijf, maar als een ziekenhuis. Natuurlijk steun ik de stakers, maar wat kan ik doen behalve de regering vragen om onze financiering op te trekken?” zegt Michel Dewever, die als directeur van het Deltaziekenhuis zelf meeloopt aan de rand van de mars. “Ik ben solidair met mijn personeel, want ik ben me ervan bewust dat de nieuwe barema’s een

zekere nivellering met zich meebrengen. We zullen moeilijker specialisten vinden en dat is een probleem. Maar de crisis heeft vooral bestaande problemen blootgelegd.” Of hij als ziekenhuisdirecteur zelf niet kan helpen om de werkomstandigheden te verbeteren? “Ja, maar we vinden de mensen niet. Er zijn niet voldoende interims om het personeelstekort op te vangen en ondertussen zijn er veel mensen die stoppen,” zegt Dewever, “omdat de werkuren te moeilijk zijn en de druk te hoog. Sinds maart dit jaar zie ik veel personeel uitvallen.” In het Deltaziekenhuis zijn nu al 33 van de 500 bedden gesloten, bij gebrek aan voldoende (verplegend) personeel. “Hoe minder bedden er vrij zijn, hoe langer de patiënten zullen moeten wachten op hun zorg,” zegt Dewever. Gibbis, de koepel van de Brusselse privéziekenhuizen, volgt zijn reactie. “De ziekenhuizen beschikken wel over de nodige middelen om mensen aan te werven, maar er zijn simpelweg niet genoeg kandidaten,” zegt financieel directeur Dieter Goemaere. Samen met Actiris wil hij extra personeel in de zorg aantrekken. Goemaere ondersteunt de nieuwe barema’s wel. “Alle werknemers zijn vrij om te kiezen of ze in dit systeem instappen of niet. De besprekingen zijn lopende om nieuwe incentives te creëren voor de werknemers die zich blijven opleiden en specialiseren. De erkenning van de specialisaties ligt ook op tafel.”

B R U Z Z | A N A LY S E

kundige twee baby’s verzorgen op de neonatologie. Bij ons verzorgt iedereen er vier.”

LE PERSONNEL HOSPITALIER EST À BOUT

HOSPITAL STAFF IS EXHAUSTED

Après un an et demi de lutte contre le coronavirus, le personnel hospitalier est épuisé, mais surtout en colère. Les infirmier.e.s demandent plus de reconnaissance et de meilleures conditions de travail. Jeudi dernier, il y a eu une grève à l’hôpital Delta d’Auderghem. Les grévistes ne sont pas satisfaits des nouveaux barèmes salariaux qui seront appliqués à partir du 1er juillet. Certain.e.s infirmier.e.s risquent de perdre leur prime de spécialisation. Le gouvernement fédéral insiste sur le fait que ceux qui le souhaitent peuvent rester dans l’ancien système. Mais le personnel réclame également des bras supplémentaires dans le secteur des soins.

After 18 months of fighting against Covid, the hospital staff is gradually getting exhausted, but above all angry. The nurses’ demands for recognition and better working conditions are getting louder. Last Thursday, a strike was called, among others in the Delta Hospital in Oudergem/Auderghem. Many strikers are not satisfied with the new wage scales that will apply from 1 July. Some nurses risk losing their specialisation premium. The federal government emphasises that anyone who wants to can stay in the old system. But staff are also calling for extra hands in the care sector.

FR

EN

23 JUNI 2021

I 21


MEER OVERLIJDENS EN MINDER MIGRANTEN DOEN BEVOLKINGSTOENAME IN BRUSSEL STOKKEN

2019

2020

+ 7.231

+4.863

}

Brusselse bevolkingsgroei stagneert

NATUURLIJKE GROEI

GEBOORTES

B R U Z Z | A N A LY S E

Ondanks de coronacrisis is de Brusselse bevolking in 2020 nog altijd een beetje gegroeid, maar het is wel de kleinste groei sinds 1998. De quasi-stagnatie is een gevolg van een groter aantal sterfgevallen, en minder migranten uit zowel binnenals buitenland. — SARA DE SLOOVER

22

I

n mei verwachtte het Brussels Instituut van de Statistiek op basis van voorlopige vooruitzichten nog een daling van de Brusselse bevolking met drieduizend inwoners in 2020. Dat klopt niet, blijkt nu uit de definitieve cijfers van Statbel, het Belgische statistiekbureau. Ondanks de naweeën van de wereldwijde coronapandemie kwamen er vorig jaar nog 1.715 mensen bij, maar dat is wel de kleinste bevolkingsgroei sinds 1998. “Op een bevolking van 1,2 miljoen mensen gaat het om 0,1 procent extra, feitelijk min of meer een stagnatie,” zegt demograaf Patrick Deboosere (VUB). De totale bevolking in België groeide wat sterker: met 0,25 procent. Evoluties in de bevolkingscijfers zijn het gevolg van het natuurlijke verloop (het aantal geboortes versus het aantal sterfgevallen), aangevuld met de binnenlandse en de buitenlandse migratie. In 2020 waren er in Brussel een klein beetje minder geboortes dan in 2019: 15.850 versus 16.600. Maar wat spectaculair gestegen is, is het aantal overlijdens: bijna 11.000, tegenover minder dan 9.000 de voorbijgaande jaren. “Er blijven dus meer kinderen geboren worden dan

I

23 JUNI 2021

er mensen sterven, bijna 5.000 meer, maar het verschil is de laagste natuurlijke aangroei van de bevolking sinds 2003,” vat Deboosere samen. “Opmerkelijk is dat we voor België als geheel voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog meer sterftes dan geboortes hebben. Brussel is hier een uitzondering. Dat heeft alles te maken met de jonge samenstelling van de Brusselse bevolking.” “De impact van de Covidcrisis op het aantal geboortes zal in 2021 meer uitgesproken zijn. Anderzijds zal de oversterfte door Covid veel lager zijn dan wat we in 2020 hebben meegemaakt.”

MINDER BINNENLANDSE VERHUIZERS NAAR BRUSSEL Op het vlak van binnenlandse migratie blijven net als in de vorige jaren meer Brusselaars naar Vlaanderen of Wallonië verhuizen. “Vandaag willen veel mensen voor de stad kiezen, maar door een tekort aan betaalbare woningen en vaak ook door een gebrek aan scholen en kinderopvang worden ze gedwongen de stad te verlaten. Het belangrijkste verschil in 2020: er zijn ongeveer evenveel Brusselaars naar de andere

2019

STERFTES

2020

2019

2020

15.847

10.984

1.007 minder dan in 2019

2.068 meer dan in 2019

“Er bleven meer kinderen geboren worden dan er mensen stierven, bijna 5.000 meer, maar het verschil is de laagste natuurlijke aangroei van de bevolking sinds 2003” PATRICK DEBOOSERE Demograaf (VUB)

twee gewesten verhuisd als in voorgaande jaren, maar het aantal Vlamingen en Walen dat in de hoofdstad kwam wonen, is met ongeveer 1.500 mensen gedaald. Daarmee zitten we weer op het niveau van 2014.” Internationale verhuisbewegingen zijn in beide richtingen gedaald. “Natuurlijk is dat niet onlogisch, migratie lag op internationaal vlak natuurlijk grotendeels stil,” zegt Deboosere. “Het aantal mensen dat

vanuit Brussel emigreerde naar het buitenland lag een stuk lager dan in andere jaren: ongeveer 14.300 tegenover 17.000-18.000 anders. Maar vooral het aantal mensen dat vanuit het buitenland in Brussel is komen wonen, is spectaculair gedaald, met ongeveer 10.000 minder dan in de voorgaande jaren: 35.900 in 2020 tegenover 46.000 in 2019. De verwachting is wel dat de klassieke patronen zich in 2021 zullen herstellen.”


+1.715 In 2020 nam de Brusselse bevolking toe met 1.715 inwoners

FROSO CHRISTOFIDES VERHUISDE

EVOLUTIE DOOR MIGRATIE

2019

2020

+23,2% +17.799 +13.635

Ongeveer evenveel Brusselaars verhuisden naar de andere twee gewesten als in voorgaande jaren, maar het aantal Vlamingen en Walen dat in de hoofdstad kwam wonen, daalde met ongeveer 1.500.

VERTREK

AANKOMST 2019

F

2020

2019

2020

42.748

29.113

11.569 minder dan in 2019

7.405 minder dan in 2019

BRON STATBEL

Opgesplitst per gemeente geven de cijfers een tiental gemeenten waar de bevolking licht is blijven groeien – met als uitschieters Evere en Oudergem – tegenover negen gemeenten waar het aantal inwoners licht is gedaald. Sint-Joost kende de grootste procentuele daling, met 1,2 procent, gevolgd door Sint-Gillis. “In de gemeenten van de eerste kroon bevinden zich de typische

aankomstwijken. Dat zijn plekken waar al langer meer mensen vertrekken dan er aankomen, zowel naar de gemeenten aan de rand van het gewest als naar suburbane gemeenten zoals Vilvoorde of Kraainem, tot verder in Vlaams- en Waals-Brabant. In het algemeen hangen de cijfers per gemeente af van de gemiddelde leeftijd van de inwoners, en hoeveel bouwprojecten en nog overblijvende ruimte er zijn.”

Voor Froso Christofides verdween alles wat haar in Brussel hield met de coronacrisis. Ze keerde terug naar Cyprus.

roso Christofides (30) trok dit voorjaar terug naar Cyprus, na 4,5 jaar in Brussel en 12 jaar in het buitenland. “Cyprus zat altijd al wel in mijn achterhoofd. Maar ik hield echt van Brussel, het is een tweede thuis voor me geworden. Ik had ook een geweldig appartement.” “Door de coronacrisis verdween echter alles wat me in Brussel hield. De magische chaos, de ontmoetingen met mensen met zodanig verschillende achtergronden en levensverhalen: datgene wat Brussel voor mij Brussel maakt. Tijdens de coronacrisis ontdekte ik dat ik in België woonde, als ik het zo mag zeggen. Ik begon mijn prioriteiten op een rijtje te zetten, en tijdens de tweede lockdown besloot ik om naar huis te gaan. De lockdowns speelden daar zeker een rol in: voor het eerst waren de luchthavens gesloten en kon ik niet meer naar huis, mocht er een noodsituatie zijn. Wat ook meetelde, was dat heel wat van mijn Zuid-Europese vrienden in Brussel hetzelfde hebben gedaan.” “Ik heb erg veel geluk gehad, want toen ik aan mijn werkgever liet weten dat ik wou verhuizen, bood die me aan mijn werk van op afstand te blijven doen. Dat zou zonder de pandemie niet mogelijk geweest zijn denk ik. Ik werk dus nog altijd voor de European Cyclists’ Federation, als freelancer nu.” “Ik woon in de Cypriotische hoofdstad Nicosia, volgende maand verhuis ik naar een eigen appartement. Ik heb meerdere vrienden teruggezien die ook elders hebben gewoond en we zijn het erover eens: als de terugkeer een bewuste, eigen keuze was, is het aangenaam. Ik heb dan nog het geluk dat ik niet moet wennen aan een heel andere werkcultuur, en ik zal waarschijnlijk een paar keer per jaar naar Brussel kunnen. Ik heb het beste van beide werelden, vind ik.”

B R U Z Z | A N A LY S E

2020

+23,2% -15.722 -17.318

}

2019

‘Ik heb nu het beste van beide werelden’

INTERNATIONAAL

BINNENLANDS

VANUIT BRUSSEL NAAR CYPRUS

16 JUNI 2021

I 23


MEER OVERLIJDENS EN MINDER MIGRANTEN DOEN BEVOLKINGSTOENAME IN BRUSSEL STOKKEN

FLYNN STEPPE GING NIET OP KOT IN BRUSSEL

‘Ik kijk ernaar uit op mezelf te kunnen wonen’

I

B R U Z Z | A N A LY S E

n de familie van Flynn Steppe (20) is het de gewoonte om in het tweede jaar aan de universiteit op kot te gaan. Steppe keek daar als eerstejaarsstudent computerwetenschappen aan de VUB erg naar uit toen het coronavirus midden maart 2020 toesloeg. “Zelfs tijdens die eerste coronalockdown dacht ik nog altijd dat ik in september op kot zou gaan. Maar ik had me wat te laat ingeschreven op de wachtlijst en toen ik niet meteen een kamer toebedeeld kreeg, heb ik het er tijdens de zomer met mijn ouders over gehad. Zou ik wel iets hebben aan een kot als het coronavirus opnieuw de kop opstak? Ik kreeg wel één aanbod, maar dat was met twaalf studenten op één gang. Daarover twijfelde ik toch of dat wel veilig was.” “Dus hebben we beslist dat ik nog een jaar langer thuis zou blijven.

Deze keer heb ik me ruim op voorhand ingeschreven en is de kans best groot dat ik zelfs een kot op de campus bemachtig.” “Waar ik het meest naar uitkijk? Op mezelf wonen, die zelfstandigheid, voor mezelf kunnen koken. Het is redelijk druk thuis: behalve mijn twee zussen die er vaak in het weekend zijn, heb ik ook nog een jongere broer. Doordat mijn ouders gescheiden zijn, woon ik ook nog eens op twee verschillende plekken, in Denderleeuw en Lede.” “Het leven heeft sowieso anderhalf jaar stilgestaan. Ik zit gewoon thuis en volg bijna alle lessen online. In het afgelopen academiejaar ben ik buiten de examentijd misschien tien keer naar de campus geweest. Brussel ken ik ook helemaal nog niet, buiten de VUB-campus en de locaties waar ik examen heb gedaan.”

“Vandaag willen veel mensen voor de stad kiezen, maar door een tekort aan betaalbare woningen en vaak ook door een gebrek aan scholen en kinderopvang worden ze gedwongen de stad te verlaten” PATRICK DEBOOSERE Demograaf (VUB)

© SASKIA VANDERSTICHELE

24

I

23 JUNI 2021


SARAH VAN PRAET VERHUISDE BINNEN BRUSSEL

‘Ieder een bureau en zelfs plaats voor kat’

S

arah Van Praet (41) woonde tot vorig jaar met haar man en twee kinderen in een tweekamerappartement zonder buitenruimte op een boogscheut van Flagey. “Dat was houdbaar, maar sowieso krap, en dus besloten mijn man en ik rond Nieuwjaar 2020 dat we dat jaar op zoek zouden gaan naar een ruimere woning. Liefst hadden we dat in Elsene gedaan, maar daar swingen de prijzen zo de pan uit dat dat onmogelijk is.” “Ik kon voor de coronacrisis al twee dagen per week van huis uit werken, maar dat deed ik aan de keukentafel. Toen kwam die eerste lockdown en werd dat een groot probleem: plots moesten we met zijn drieën – mijn man, ik en onze zoon van twaalf – serieus thuiswerken. Door corona werd de situatie acuut.” “Via een tennisstage van de kinderen leerden we een fijne wijk in Oudergem kennen, waar de prijzen een stuk haalbaarder bleken. We wonen nu in een huis met een kleine tuin in de wijk rond het Pinoyplein, niet ver van metrohalte Demey.”

Sarah Van Praet woonde in Elsene, maar trok met haar gezin naar Oudergem, waar ze een huis met een tuin vonden.

“We hebben behalve een leef- en slaapverdieping ook een werkverdieping. Met werkkamers van een behoorlijke afmeting, met lichtinval, uiteraard speelt de coronatoestand in die overweging mee. Mijn man gaat normaal regelmatig naar Turkije, maar die businesstrips zijn nog niet heropgestart en dat zal voorlopig ook niet gebeuren, dus ook hij gaat veel meer van huis uit werken. En dan is dit een behoor-

lijk luxueuze situatie in vergelijking met die tijdens de eerste lockdown.” “De tuin is vooral fijn omdat we binnen ons koppel de afspraak hadden dat we een kat zouden nemen zodra die naar buiten kon. Tijdens die eerste lockdown had ik echt wel graag een kat gehad, dat vond ik altijd al een grappige compagnon. En nu hebben we er twéé: Daan en Duffy. ”

VERTREK

LA CROISSANCE DÉMOGRAPHIQUE STAGNE À BRUXELLES

BRUSSELS POPULATION GROWTH IS STAGNATING

Malgré la crise sanitaire, la population bruxelloise a continué de croître légèrement en 2020, mais il s’agit de la plus faible croissance enregistrée depuis 1998. Pour cause: un nombre plus élevé de décès et une diminution du nombre de migrants, belges ou étrangers. Le nombre de décès a augmenté de façon spectaculaire : près de 11 000, contre moins de 9 000 les années précédentes. Le nombre de Flamands et de Wallons venus s’installer dans la capitale a baissé d’environ 1 500. Le nombre d’immigrants en provenance de l’étranger a fortement chuté, avec environ 10 000 personnes de moins que les années précédentes. Le nombre de personnes ayant quitté Bruxelles a également diminué, mais de manière moins significative.

Despite the Covid crisis, Brussels’ population still grew somewhat in 2020, but it did so at the lowest rate since 1998. This remarkable quasi-stagnation is a result of a larger number of deaths and fewer migrants from both home and abroad. The number of deaths has risen spectacularly: almost 11,000, compared to less than 9,000 in previous years. The number of Flemings and Walloons who came to live in the capital decreased by about 1,500. The number of immigrants from abroad fell sharply, with approximately 10,000 fewer than in previous years. The number of people emigrating from Brussels has also decreased, but less strongly.

FR

EN

16 JUNI 2021

I 25


KAAICAFÉ KRABBELT SLECHTS MOEIZAAM OVEREIND

‘Al onze hoop op september gericht’ Waar de Brusselaars toch blijven, vraagt de uitbaatster van het Kaaicafé zich af. Ondanks de versoepelingen in de coronamaatregelen is het eetcafé van het Kaaitheater aan de Sainctelettesquare vandaag nog niet in staat winst te maken. Het is niet de enige horecazaak die aan de alarmbel trekt: volgens Horeca Brussel gooit vooral het blijvende telewerk roet in het eten. “De mensen moeten opnieuw buiten komen.” — ELLEN DEBACKERE, FOTO’S IVAN PUT

B R U Z Z | A N A LY S E

D

e benedenverdieping van het Kaaitheater oogt rustig zondagnamiddag. Er ging zonet een voorstelling van start en het publiek heeft het café verlaten. “Dat is normaal, maar vroeger was er zelfs tijdens voorstellingen passage in ons café,” vertelt uitbaatster Isabelle Verbelen. “Maar die is er nu niet. Vooral gisteravond was echt een ramp voor onze kassa.” Verbelen is met het Kaaicafé niet aan haar proefstuk toe. Al twaalf jaar baat de 51-jarige vrouw uit Strombeek-Bever het eetcafé van het Kaaitheater zelfstandig uit. Eerder was ze betrokken bij Uppetite, het restaurant onderin de Upsite-toren, maar dat moest ze sluiten tijdens de eerste lockdown. Food Sense, dat de catering en events verzorgde op Trade Mart aan de Heizel, moest stopgezet worden tijdens de tweede lockdown omdat events niet langer toegestaan werden. Vandaag baat Verbelen

behalve het Kaaicafé samen met haar echtgenoot nog drie andere horecazaken uit in Vlaanderen: de bar en het restaurant op twee golfclubs in Melsbroek en Tielt-Winge, en de VIP-catering voor KV Mechelen. “Toen we hier twaalf jaar geleden startten, was het ’s middags erg kalm,” vertelt Verbelen. “Het Kaaitheater had ons gevraagd voor de uitbating van het Kaaicafé, maar wij hadden een andere achtergrond. Het Kaaitheater richt zich op een duurzame, ecologische en vegetarische keuken, terwijl wij vooral ballekes in tomatensaus en steak serveerden. Dat was dus een hele uitdaging. Maar het klikte enorm met het Kaaitheater en we hebben ons sterk bijgeschoold. In het begin hadden we middagshifts waar twintig tot dertig personen kwamen eten. Net vóór de coronaperiode aanbrak, kwamen er maar liefst honderdtwintig tot honderdvijftig personen eten. Het ging dan vooral

om bedrijven in de buurt, zoals werknemers van KBC of van zaken in de Willebroekkaai.” Maar toen het Kaaicafé in september na de eerste lockdown opnieuw de deuren opende, bleken de middagshifts enorm verlieslatend. “Er waren slechts vijf tafeltjes bezet, waarvan drie vrienden die me kwamen steunen,” aldus Verbelen. “Omdat we wel personeel moesten inzetten, verloren we meer geld dan dat er binnenkwam. Vandaag openen we het café daarom tijdelijk alleen wanneer er voorstellingen zijn. We durven ’s middags niet meer open te doen. Maar op langere termijn kan het Kaaicafé zonder de middagshifts niet overleven. Wij hebben het geluk een goede verstandhouding te hebben met het Kaaitheater, dat ons geen huur vroeg tijdens de lockdown, en dat ook nu niet doet omdat er niets binnenkomt. Zij zijn erg menselijk. Maar op deze manier kan het niet verder.” Volgens Verbelen zijn het vooral

“Wij richten ons ook op de Vlaamse Brusselaars. Maar waar die zitten, weet ik niet. Zijn ze bang? Kiezen ze voor andere zaken nu het EK voetbal aan de gang is?” ISABELLE VERBELEN Uitbaatster Kaaicafé 26

I

23 JUNI 2021

de hoge personeelskosten en het gebrek aan klanten die het café de das omdoen. “Een voorbeeldje: momenteel draaien we met vier voorstellingen een omzet van om en bij de 2.000 euro. Daar staan op dit moment personeelskosten van zeventig procent tegenover. In normale tijden is dat slechts dertig procent. Daarbij komt dat ook heel wat brouwers hun prijzen opgeslagen hebben.”

BUITENMENSEN Volgens Verbelen ligt vooral het telewerk aan de basis van de lage opkomst. “Zeker voor onze middagshifts waren wij sterk afhankelijk van pendelaars. Het ziet er niet naar uit dat die snel terug zullen keren. Daarnaast richten wij ons ook op de Vlaamse Brusselaars. Maar waar die zitten, weet ik niet. Zijn ze misschien bang? Kiezen ze misschien voor andere zaken nu het EK voetbal aan de gang is en het mooi weer is? Ik weet het niet.” Haar zaken in Vlaanderen doen het op dit moment beter, geeft Verbelen toe. “Maar daar krijgen we natuurlijk een ander publiek. De golfclubs trekken vooral buitenmensen aan: die zijn al langer gewend om door weer en wind buiten te zitten. De terrassen zijn er ook groter. Bovendien worden de horecazaken in Vlaanderen beter gesteund dan die in Brussel. Ik heb daarover al een e-mail gestuurd naar


De middagshifts in het Kaaicafé trekken vandaag weinig volk: “We zijn erg afhankelijk van de pendelaars,” zegt de uitbaatster.

Brussels minister van Financiën Sven Gatz (Open VLD). Hij stuurde me een erg correcte e-mail terug, waarin hij erkent dat de Vlaamse premies hoger liggen omdat de Brusselse, budgettaire capaciteit veel kleiner is dan die in Vlaanderen en Wallonië.” Dat de Vlaamse premies hoger liggen dan die in Brussel door het beperkte budgettaire vermogen, wordt bevestigd door het kabinetGatz. “Daar kunnen we niet onderuit. Maar de Brusselse regering heeft getracht de horecasector met onze maatregelen de nodige zuurstof te geven om deze moeilijke periode te overbruggen.”

MEER STEUN Bij Horeca Brussel is men van mening dat het Brussels Gewest de sector moet blijven ondersteunen, ook nu de horeca opnieuw klanten mag ontvangen. “Het is immers nog steeds erg moeilijk,” aldus Fabian Hermans van de sectorfederatie. “Ik was vorige week nog in de buurt van de Sint-Gorikshallen waar wel duizenden stoeltjes

uitgestald staan. Maar ze waren allemaal vrij en we weten niet waarom.” “Telewerk is een enorm probleem,” vervolgt Hermans. “Zolang dat in voege is, blijven wij met een probleem zitten. Daarnaast beginnen heel wat mensen al op vakantie te trekken. Ook een gebrek aan toeristen speelt ons parten. In Hotel Le Plaza in de Anspachlaan hoorde ik dat slechts zes van de bijna driehonderd kamers bezet waren. Dat is catastrofaal en heeft ook gevolgen voor de omliggende cafés. Daarnaast vraag ik me ook af waar de Belgen zijn? Waar zijn de Brusselaars? We weten het echt niet.” Blijvende steun is volgens Horeca Brussel dan ook broodnodig. De kosten blijven immers doorlopen. Dat merkt ook Verbelen. “Die steun is nodig. Zaken als tijdelijke werkloosheid, maar ook de premies van het Gewest, kunnen we erg goed gebruiken op dit moment. We weten niet waarom er zo weinig klanten zijn, maar de mensen moeten opnieuw buiten

komen. Ze moeten weer goesting krijgen. Daarbij mogen we Brussel niet vergeten. Op tv zien we vooral de woordvoerder van Horeca Vlaanderen verschijnen, en nooit die van Brussel. Maar wij zijn hier ook nog.” Na de zomer hoopt Verbelen het Kaaicafé ook ’s middags opnieuw te kunnen openen en de cijfers uit

het rood te halen. “Alle hoop is gericht op september. Maar er moet echt iets veranderen, want we kunnen niet met verlies blijven draaien. Dit is mijn kindje, dus ik hoop echt dat het opnieuw beter wordt. De hele situatie is erg frustrerend omdat het niet aan ons ligt, het gaat om overmacht. Maar we blijven hopen.”

« TOUS LES ESPOIRS SONT PLACÉS DANS LE MOIS DE SEPTEMBRE »

“ALL OUR HOPE IS FOCUSED ON SEPTEMBER”

Malgré l’assouplissement des mesures sanitaires, le café du Kaaitheater sur la place Sainctelette n’arrive toujours pas à engranger de bénéfices. Selon la directrice Isabelle Verbelen, les pertes sont principalement liées au télétravail toujours en vigueur et aux coûts élevés du personnel. Elle se demande également où sont les Bruxellois. Le secteur horeca de la capitale tire la sonnette d’alarme et demande des mesures de soutien supplémentaires pour le secteur.

Despite the easing of the Covid rules, the Kaaitheater cafeteria on the Sainctelettesquare still cannot make a profit. According to manager Isabelle Verbelen, the loss is mainly due to the continued teleworking and high staff costs. Moreover, she wonders where the people of Brussels are hiding. The Brussels catering industry is also sounding the alarm and asking for additional support measures for the sector.

FR

EN

23 JUNI 2021

I 27


Big BigCity City Big City Big Big City City Big Big City City toen toen nognog landelijke landelijke en en Er Er valtvalt heel heel watwat te vertellen te vertellen hoger hoger gelegen gelegen Ukkel. Ukkel. In In over over hethet weer weer in België. in België. DatDat STEL STEL ZELF ZELF JEJE VRAAG VRAAG eerste eerste instantie instantie werden werden de de besefte besefte ookook astronoom astronoom en en ENEN STEM STEM OPOP BRUZZ.BE BRUZZ.BE parking.brussels. “Het Een parkeerbon onder je metingen metingen zowel zowel in inis statisticus statisticus Adolphe Adolphe Zes Zes maanden maanden nana na haar haar Op Op het het eerste eerste gezicht gezicht lijkt lijkt Zes Zes maanden maanden haar haar Op Op het eerste eerste gezicht gezicht lijkt voor een gemeente altijd een ruitenwisser vinden als je lijkt Sint-Joost Sint-Joost alsals inna Ukkel in Ukkel Quetelet. Quetelet. Alhet Al voor voor het het huwelijk huwelijk met met de de graaf graaf beviel beviel dit dit een een absurde absurde vraag. vraag. Het Het huwelijk huwelijk met met de de graaf graaf beviel beviel dit dit een een absurde absurde vraag. vraag. Het Het afweging om dit soort net iets te lang bent blijven STEL STEL ZELF ZELF JE JE VRAAG VRAAG STEL ZELF JE VRAAG uitgevoerd. uitgevoerd. Zo Zo kon kon ookook hethet ontstaan ontstaan van van onsons land, land, in voor in STEL STEL ZELF ZELF JEJE VRAAG VRAAG zeparkeerbeleid al zeal van alvan van haar haar eerste eerste zoon. zoon. woord woord ‘steenweg’ ‘steenweg’ isverschilvoor ze ze al van haar haar eerste eerste zoon. zoon. woord woord ‘steenweg’ ‘steenweg’ isisvoor is voor toe te passen,” plakken, het is in verschil verschil in temperatuur in temperatuur 1827 1827 overtuigde overtuigde hij hij koning koning EN EN STEM STEM OP OP BRUZZ.BE BRUZZ.BE EN STEM OP BRUZZ.BE EN EN STEM STEM OP OP BRUZZ.BE BRUZZ.BE Vermoedelijk Vermoedelijk was was haar haar man man deze deze smalle smalle straat straat al al al al Vermoedelijk Vermoedelijk was was haar haar man man deze deze smalle smalle straat straat vertelt Vassart. “Om met lende Brusselse gemeenten binnen binnen envan en buiten buiten de de stad stad Willem Willem I der I der Nederlanden Nederlanden niet niet de de vader vader van het het kind, kind, overschat, overschat, laat laat staan staan dat dat erdat er er niet niet de de vader vader van het het kind, kind, overschat, overschat, laat laat staan staan er scanwagens tevan kunnen verleden tijd. Indien jedat niet worden worden bestudeerd. bestudeerd. Maar Maar ervan ervan om om een een Sterrenwacht Sterrenwacht maar maar wel wel de de Zonnekoning Zonnekoning op op deze deze plek plek ruimte ruimte zou zou maar maar wel wel de de Zonnekoning Zonnekoning op op deze deze plek plek ruimte zou zou controleren, moet een betaalt voor je ruimte parkeerplek toen toen de de activiteiten activiteiten zo zo goed goed te bouwen tezijn bouwen in Sint-Joost. in Sint-Joost. zelve. zelve. ZeZe Ze was was een een van van zijn zijn zijn voor voor een een stadspaleis. stadspaleis. zelve. zelve. Ze was was een een van van zijn zijn voor voor een een stadspaleis. stadspaleis. bepaald soort parkeerautoofzijn jezijn parkeertijd verstreken als als volledig volledig werden werden HetHet werd werd een een ObservatoriObservatorimaîtresses maîtresses en en werd werd door door En En toch. toch. Brussel Brussel zou zou maîtresses maîtresses en en werd werd door door En toch. toch. Brussel Brussel zouzou maten aangeschaft worden, is,En wordt dat niet langer overgenomen overgenomen intot Ukkel, intot Ukkel, umum voor voor Sterrenkunde, Sterrenkunde, hem hem zelfs zelfs benoemd benoemd tot Brussel Brussel niet niet zijn, zijn, mochten mochten hem hem zelfs benoemd benoemd tot Brussel Brussel niet niet zijn, zijn, mochten mochten die dezelfs nummerplaten opgemerkt door een raakte raakte het het oude oude gebouw gebouw maar maar er werden er werden ook ook eerste eerste hofdame, hofdame, de de hoogste hoogste er er hier erhier hier en en daar daar geen geen eerste eerste hofdame, hofdame, de de hoogste hoogste er hier en en daar daar geen geen kunnen linken aan het parkeerwachter, maar wel vrouwelijke vrouwelijke positie positie aan aan het het verdoken verdoken architecturale architecturale van van devan de Sterrenwacht Sterrenwacht in in dagelijks dagelijks meteorologische meteorologische vrouwelijke vrouwelijke positie aan aan het het verdoken verdoken architecturale architecturale systeem de positie scanwagens. door een scanwagen. Je Franse Franse hof. hof. parels parels zijn, zijn, precies precies opop op dieop diedie Sint-Joost Sint-Joost in verval. in verval. Op Op het waarnemingen waarnemingen gehouden, gehouden, Franse Franse hof. hof. parels parels zijn, zijn, precies precies die Op termijn zullen de meeste het hoort ze wel vaker voorbijSteeg Steeg hethet haar allemaal allemaal plek plek waar waar jemeer ze jeze het ze het minst minst plateau plateau inhaar Ukkel in Ukkel daarentedaarentezoals zoals onder onder meer temperatemperaSteeg Steeg het haar haar allemaal allemaal plek plek waar waar je jehoe het ze het minst minst steden enhet gemeenten zoemen, maar gaat die —— BART BART UIT UIT SINT-AGATHA-BERCHEM SINT-AGATHA-BERCHEM naar naar het het hoofd? hoofd? Misschien Misschien verwacht. verwacht. gen gen kon kon de de Sterrenwacht Sterrenwacht tuurmetingen. tuurmetingen. Quetelet Quetelet mat mat naar naar hethet hoofd? hoofd? Misschien Misschien verwacht. verwacht. evolueren naar deze manier controle precies in zijn PATRICK UIT WATERMAAL-BOSVOORDE —— — JULIAN JULIAN UIT UIT SINT-JOOST-TEN-NODE SINT-JOOST-TEN-NODE wel, wel, want want ze ze raakte zeen raakte In In de Inde de Vlaamsesteenweg Vlaamsesteenweg — JULIAN JULIAN UIT UIT SINT-JOOST-TEN-NODE SINT-JOOST-TEN-NODE wel, wel, want want raakte ze raakte In de Vlaamsesteenweg Vlaamsesteenweg uitbreiden uitbreiden en in 1913 in 1913 en en noteerde noteerde vier vier keer keer perper van werken.” werk? verwikkeld verwikkeld in verschillende in verschillende wacht wacht die die verrassing verrassing verwikkeld verwikkeld in verschillende in verschillende wacht wacht die die verrassing verrassing splitste splitste de de organisatie organisatie in in dagdag hoe hoe warm warm het het was. was. Dat Dat Op elke elektrische moordschandalen. moordschandalen. ZeZe Ze werd werd achter achter dedie de gevel gevel van van moordschandalen. moordschandalen. Ze werd werd achter achter de de gevel gevel van van ONLEESBARE twee: twee: de de Koninklijke Koninklijke was was voor voor die tijd tijd ongebruiongebruiscanwagen zijn acht niet niet enkel enkel verdacht verdacht van van de dede nummer nummer 46,46, 46, waar waar hethet hethet niet niet enkel enkel verdacht verdacht van van de nummer nummer 46, waar waar NUMMERPLAAT Sterrenwacht Sterrenwacht en en het het kelijk. kelijk. Daardoor Daardoor behoren behoren de camera’s bevestigd. Dede moord moord opop op haar haar eigen eigen man, man, Huis Huis voor voor Podiumkunsten Podiumkunsten moord moord op haar haar eigen eigen man, man, Huis Huis voor voor Podiumkunsten Podiumkunsten Koninklijk Koninklijk MeteorologiMeteorologiBrusselse Brusselse temperatuurtemperatuurchauffeur rijdt met het Een scanwagen kan zo’n maar maar ook ook van van die die op op andere andere LaLa La Bellone Bellone te vinden te vinden is. is. maar maar ook ook van van die die op op andere andere La Bellone Bellone te vinden te vinden is. is. voertuig door 1.200 voertuigen perhet uurKMI. sche sche Instituut, Instituut, het KMI. waarnemingen waarnemingen totstraten tot de de waar maîtresses maîtresses van van Lodewijk Lodewijk Langs Langs dede de straatkant straatkant straalt straalt maîtresses maîtresses van van Lodewijk Lodewijk Langs Langs de straatkant straatkant straalt betaald parkeren geldt ofstraalt controleren, een parkeerDe De dagelijkse dagelijkse temperatemperaoudste oudste ter ter wereld wereld en en was was XIV. XIV. Ze Ze werd werd verbannen verbannen van van hethet het gebouw gebouw weinig weinig XIV. XIV. Ze Ze werd werd verbannen van van het gebouw gebouw weinig weinig waar de parkeerschijf wachter maar 50,verbannen 24 tuurmetingen tuurmetingen indat Ukkel in is Ukkel zijn zijn België België een een van van deuit: de eerste eerste het het Franse Franse hof hof en en kwam kwam in in in bijzonders bijzonders uit: een een het het Franse Franse hof hof en en kwam kwam bijzonders bijzonders uit: uit: een een verplicht is. In die straten keer minder. Ende toch zullen in nog nog altijd altijd de referentie referentie landen landen die die de de meteorologie meteorologie Brussel Brussel terecht. terecht. Eerst Eerst zou zou kleurloze kleurloze gevel gevel met met Brussel Brussel terecht. terecht. Eerst Eerst zou zou kleurloze kleurloze gevel gevel met met die zet hij de bestudeerden. camera’s aan, ze niet uit het straatbeeld voor voor België. België. Omdat diedie al al uitgebreid uitgebreid bestudeerden. ze ze een ze een tijdje tijdje in in het inOmdat het kasteel kasteel weliswaar weliswaar een een mooie mooie een ze een tijdje tijdje het in het kasteel kasteel weliswaar weliswaar een een mooie mooie dan elke auto uit verschilverdwijnen. “De werking zo zo lang lang vanaf vanaf datdat plateau plateau Quetelet Quetelet was was sterk sterk van van Tervuren Tervuren gewoond gewoond omkadering omkadering rond rond de de vanvan Tervuren Tervuren gewoond gewoond omkadering omkadering rond rond de de lende hoeken fotograferen. van de parkeerwachters is niet gebeuren, gebeuren, zalomdat zal daar daar niet overtuigd overtuigd van van verregaande verregaande hebben, hebben, maar maar omdat omdat zeook het zeook hethet voordeur. voordeur. Achter Achter diedie diedie hebben, hebben, maar maar omdat ze het ze voordeur. voordeur. Achter Achter Het systeem verwerkt complementair met die van snel snel verandering verandering in komen, in komen, samenwerking samenwerking tussen tussen ook ook daar daar te bont te bont maakte, maakte, voordeur voordeur ligt ligt een een nauwe nauwe ook ook daar daar te bont te bont maakte, maakte, voordeur voordeur ligt ligt eeneen nauwe nauwe meteen de cijfercode van de de scanwagens,” legt want want dat dat zou zou de de nauwkeunauwkeuverschillende verschillende landen. landen. Dan Dan werd werd ze verplaatst ze verplaatst naar naar het het gang, gang, enen en wie wie die die neemt, neemt, werd werd ze verplaatst ze verplaatst naar naar gang, gang, en wie wie die die neemt, neemt, gefotografeerde nummerVassart uit. “Zo wordt erhethet Bellonahuis. Bellonahuis. Daar Daar woonde woonde ziet ziet het het ‘Bellonahuis’ ‘Bellonahuis’ righeid righeid van van de de langeterlangeterkonden konden immers immers gegevens gegevens Bellonahuis. Bellonahuis. Daar Daar woonde woonde ziet ziet het het ‘Bellonahuis’ ‘Bellonahuis’ plaat. IndienHet die nummeraltijd manueel geconzenog een ze een paar paar jaar. jaar. verschijnen. verschijnen. Het valt valt te te mijnstudies mijnstudies in het in het gedrang gedrang worden worden uitgewisseld uitgewisseld en en de dete ze een ze een paar paar jaar. jaar. verschijnen. verschijnen. Het Het valt valt te plaat niet werd ingegeven troleerd en worden ze er ook Na Na haar haar volgden volgden bestempelen bestempelen als een een kunnen kunnen brengen. brengen. TempeTempeveranderingen veranderingen inals de in de Na Na haar haar volgden volgden bestempelen bestempelen als als een een voor het juiste tijdslot inhet op uitgestuurd, wanneer een welgestelde welgestelde bewoners bewoners verborgen verborgen parel, parel, maar maar het ratuurmetingen ratuurmetingen zijnzijn atmosfeer atmosfeer voorspeld. voorspeld. welgestelde welgestelde bewoners bewoners verborgen verborgen parel, parel, maar maar hethet een parkeerautomaat, nummerplaat onleesbaar elkaar elkaar op. op. In 1913 In 1913 lietliet lietliet is is ook is ook een een stedenbouwstedenbouwelkaar elkaar op.op. In precisiewerk. 1913 In 1913 is ook is ook een een stedenbouwstedenbouwimmers immers precisiewerk. Dankzij Dankzij de de inspanningen inspanningen worden de foto’s doorgevoor de scanwagen. Dat kan burgemeester burgemeester Karel Karel Buls Buls kundige kundige flater. ater. Er werd Erwerd werd burgemeester burgemeester Karel Karel Buls kundige kundige flflater. flBelgië ater. Er Er Vandaag Vandaag gebeuren gebeuren deBuls de vanvan Quetelet Quetelet had had België inwerd in stuurd naar de dispatching. het geval zijn bij een vuile hethet het huis huis opkopen opkopen door door dede dede immers immers volledig volledig rond rond het huis huis opkopen opkopen door door immers immers volledig volledig rond rond metingen metingen met met automatiautomati1876 1876 al weerbulletins. al weerbulletins. Daar wordt elk geval nummerplaat of bij een auto stad stad Brussel. Brussel. DeDe De politie politie gebouwd, gebouwd, waardoor waardoor hethet hethet stad stad Brussel. Brussel. De politie politie gebouwd, gebouwd, waardoor waardoor sche sche thermometers, thermometers, maar maar Naarmate Naarmate de de jaren jaren afzonderlijk nog eens die te dicht tussen twee heeft heeft er een er een bureau bureau gehad, gehad, vrijwel vrijwel onzichtbaar onzichtbaar is. is. heeft heeft er een er een bureau bureau gehad, gehad, vrijwel vrijwel onzichtbaar onzichtbaar is. is. elke elke dag, dag, stipt stipt om om acht acht uuruur vorderden, vorderden, werden werden die die nagekeken: bijvoorbeeld andere auto’s geparkeerd dede de kostuums kostuums van van de dede Dat Dat Bellonahuis Bellonahuis had had net netnet kostuums van van de Dat Dat Bellonahuis Bellonahuis had had net ’sde morgens, ’skostuums morgens, wandelt wandelt eren nog er nog steeds steeds accurater, accurater, ook ook omdat omdat om tegoed checken ofGrote de staat.” Toch kruipen er af Ommegang Ommegang zijn zijn erzijn bewaard erbewaard bewaard zo zo goed opop op deop de Grote Markt Markt Ommegang Ommegang zijn er er bewaard zo zo goed goed de de Grote Grote Markt Markt iemand iemand het het grasveld grasveld van van er altijd erkunnen altijd meer meer samenwersamenwerbestuurder niet nog in de nog fouten ineen het entoe en heten het was was ook ook een kunnen staan, staan, want want en het het was was ook ook eeneen kunnen kunnen staan, staan, want want het het KMI KMI op, op, naar naar een een van king king was was tussen tussen landen. landen. auto zat, ofJan er al dan niet systeem. Wie twijfelt aan devan bezienswaardigheid bezienswaardigheid tijdens tijdens architect architect Jan Cosijn Cosijn De De sitesite vanvan hethet KMIKMI in Ukkel, in Ukkel, hierhier gefotografeerd gefotografeerd in de in jaren de jaren 1920. 1920. bezienswaardigheid bezienswaardigheid tijdens tijdens architect architect JanJan Cosijn Cosijn de de witte witte houten houten bakken, bakken, Quetelet Quetelet beperkte beperkte zich zich een mindervalide kaart correctheid van een Via de parkeerautomaat moet dePHOTONEWS nummerplaat worden doorgegeven. Expo Expo 58.58. 58. In58. de Inde de jaren jaren 1980 1980 tekende tekende ook ook het het BakkersBakkers© PHOTONEWS © Expo Expo In In de jaren jaren 1980 1980 tekende tekende ook ook het het BakkersBakkersIs dat niet gebeurd, dan merkt de scanwagen dat op. zichtbaar was. Met die parkeerboete, kan die om om op op een een kwikthermomekwikthermomeechter echter niet niet tot tot denu de meteorometeorowerd werd het het een een huis huis voor voor huis, huis, waar waar nu het het café café Le LeLe HetHet Het Bellonahuis Bellonahuis dateert dateert uit de uit late de late zeventiende zeventiende eeuw. eeuw. werd werd het het een een huis huis voor voor huis, huis, waar waar nu nu het het café café Le Het Bellonahuis Bellonahuis dateert dateert uit de uit late de late zeventiende zeventiende eeuw. eeuw. mindervalide kaarten betwisten, vanafDe nu ook terter te observeren te observeren in welke in welke logie, logie, hij hij verrichtte verrichtte ook ook inzijn in podiumkunsten. podiumkunsten. De ruimte ruimte Roy Roy d’Espagne d’Espagne wordt wordt © BELGA © BELGA podiumkunsten. podiumkunsten. De De ruimte ruimte Roy Roy d’Espagne d’Espagne wordt wordt © BELGA © BELGA manier al toegepast in is dus geen optie meer. “Het net zoals dat gebeurt met er in het verleden wat online inhet eenoude virtuele stemming stemming de de temperatuur temperatuur bestuderen bestuderen en en gebruikte gebruikte andere andere domeinen domeinen pionierspioniersbestuderen. bestuderen. Ook Ook de de steeds steeds meer. meer. Ook Ook de de wijken wijken tussen tussen het oude huis huis en en het hethet uitgebaat. uitgebaat. Het Het Bellonahuis Bellonahuis tussen tussen hethet oude oude huis huis en en het uitgebaat. uitgebaat. HetHet Bellonahuis Bellonahuis Anderlecht, Sint-Agathaisrond niet bedoeling om op een bewonerskaart. problemen geweest, omdat statistiek klantenzone. “We proberen ons ons diehuis die dag dag zal zal brengen. brengen. omom bijvoorbeeld bijvoorbeeld werk. werk. Zo Zo paste paste hij hij deNicolaas deNicolaas temperatuurmetingen temperatuurmetingen rond deonze de Sterrenwacht, Sterrenwacht, diedie nieuwe nieuwe huis huis werd werd een een ontwierp ontwierp hijhij voor voor Nicolaas nieuwe nieuwe huis werd werd een een ontwierp ontwierp hij voor voor Nicolaas statistiek Berchem, Elsene, Evere, deze manier zoveel mogelijk In straten waar een en en toen bestuurders die er een eeneen onze werking continu bijvan te de Het Het oude oude gebouw gebouw van de criminaliteit, huwelijkshuwelijkskansberekening kansberekening en en waren waren minder minder accuraat. accuraat. DeDeoverdekte toen aan aan de de SchaarbeekseSchaarbeekseoverdekte binnenkoer, binnenkoer, waar waar Bally, Bally, vermoedelijk vermoedelijk overdekte overdekte binnenkoer, binnenkoer, waar waar Bally, Bally, vermoedelijk vermoedelijk eeneen criminaliteit, Ganshoren, Jette, Koekelgeld te verdienen, weldichter om te zijn parkeerschijf verplicht is, bezitten herhaaldelijk toch sturen. Maar hetstaat doel isLa niet weer weer symbool symbool voor voor de de culturele culturele instelling instelling La de de centrale centrale poort. poort. Er zijn Er zijn wapenhandelaar. wapenhandelaar. Dat Dat zou zou zijn opvolgster: opvolgster: Olympia Olympia Sterrenwacht Sterrenwacht staat er er zelfmoordcijfers zelfmoordcijfers in kaart in kaart te te statistiek, statistiek, die die tot tot dan dan toe toe dichte dichte bebouwing bebouwing hield hield – – poort poort lag, lag, raakten raakten dichter weer weer symbool symbool voor voor de de culturele culturele instelling instelling La La de de centrale centrale poort. poort. Er zijn Er zijn wapenhandelaar. wapenhandelaar. DatDat zouzou zijnzijn opvolgster: opvolgster: Olympia Olympia berg, Molenbeek enmaar evolueren naar een eerlijk checkt de scanwagen met een bekeuring kregen. alleen omnu totnog een feilloze opoffering. opoffering. Bellone nu geregeld geregeld nog nog andere andere indicaties indicaties naar naar een een verklaring verklaring kunnen kunnen zijn Mancini, Mancini, een een bekend maar trouwens trouwens nog altijd, altijd, hethet brengen. vooral vooral werden werden gebruikt gebruikt inzijn inzijn toen toen al –alde –bekend de warmte warmte vast vast en enBellone bebouwd. De De eerste eerste opoffering. opoffering. Bellone Bellone nu nu geregeld geregeld nog nog andere andere indicaties indicaties naar naar bebouwd. een een verklaring verklaring kunnen kunnen zijnbrengen. Mancini, Mancini, een een bekend bekend maar maar Schaarbeek. Vorst komt als en op termijn uniform het herkenningssysteem of Het parkeeragentschap werking te komen, maar optredens, ontmoetingen ontmoetingen hethet het oorlogsoorlogsenen en heten hethet voor voor de de verschillende verschillende vooral vooral berucht berucht figuur guur aan aan ligt ligt aanaan het het naar naar de de stichter stichter de de astronomie, astronomie, toe toe in de in de dat dat beïnvloedde beïnvloedde de deaan straatverlichting straatverlichting maakte maakte optredens, optredens, ontmoetingen ontmoetingen het oorlogsoorlogshet voor voor de de verschillende verschillende vooral vooral berucht berucht fifiguur figuur aan optredens, MINNARES MINNARES VAN VAN DE DE volgende gemeente aan de parkeerbeleid voor het hele jejachtleven auto daar in een later parking.brussels vooral om een mentaliteitsen culturele culturele activiteiten activiteiten jachtleven te te vinden tevinden vinden in in de inde dede het verwijzingen verwijzingen diedie die inheeft de inde dedat het het Franse Franse hof, hof, in de in de tijd tijd VERHUIZING MINNARES MINNARES VAN VAN DE DE genoemde genoemde Queteletplein, Queteletplein, sociale sociale wetenschappen. wetenschappen. Hij Hij VERHUIZING waarnemingen. waarnemingen. De De het voor voor hethet instituut instituut en culturele culturele activiteiten activiteiten jachtleven jachtleven te vinden in verwijzingen verwijzingen die in in de het het Franse Franse hof, hof, in de in de tijd tijd enen ZONNEKONING ZONNEKONING beurt. Ook Brussel-Stad en gewest,” verduidelijkt Pierre van tijdslot nog staat. Snel je opgelost: wie zo’n kaart wijziging teweeg te brengen organiseert. organiseert. DeDe De schoonheid schoonheid façade, maar maar evengoed evengoed gevel gevel verscholen verscholen zitten. zitten. ZoZo ZoZoInfaçade, van Zonnekoning Zonnekoning LodeLodeZONNEKONING ZONNEKONING organiseert. De schoonheid schoonheid façade, maar maar evengoed evengoed gevel gevel verscholen verscholen zitten. zitten. van van Zonnekoning Zonnekoning LodeLodeinorganiseert. de in de schaduw schaduw van van de de wou wou de de variabelen variabelen van van Sterrenwacht Sterrenwacht verhuisde verhuisde moeilijker moeilijker omom de de sterren sterren de Infaçade, de negentiende negentiende eeuw eeuw Ukkel controleren met Vassart, woordvoerder van schijf naar een ander tijdstip heeft, kan dat laten weten, bij de bestuurders,” zegtzijn, mag mag dan dan wel wel verdoken verdoken zijn, staat staat er op er op het het dak dak een een prijkt prijkt het het beeld beeld van van wijk wijk XIV. XIV. Daar Daar kwam kwam ze ze Het Het is niet is niet duidelijk duidelijk welke welke mag mag dan dan wel wel verdoken verdoken zijn, staat staat er op er op het het dak dak een een prijkt prijkt het het beeld beeld van van wijk wijk XIV. XIV. Daar Daar kwam kwam ze ze Het Het is niet is niet duidelijk duidelijk welke welke Astro Astro Tower. Tower. zijn, sociale sociale fenomenen fenomenen daarom daarom in 1890 in 1890 naar naar hethet goed goed waar waar te nemen te nemen en en te te verstedelijkte verstedelijkte Brussel Brussel scanwagens, maar die met parking.brussels. HetBally doordraaien, maar wel zodat dedenummerplaat in wordt erwordt wordt gelukkig gelukkig wel wel nog nog standbeeld standbeeld van van een een Bellona, Bellona, de Romeinse Romeinse terecht toen toen ze trouwde zetrouwde trouwde met versieringen versieringen Nicolaas Nicolaas Bally er er wordt gelukkig gelukkig wel wel nog nog standbeeld standbeeld van van een een op Bellona, Bellona, de de Romeinse Romeinse terecht terecht toen toen ze ze trouwde met meterVassart. versieringen versieringen Nicolaas Nicolaas Bally Bally terecht —altijd niet beheerd door parkeerbeleid wordt opwelke deze deworden dezelfde plek blijven staan, het systeem gelinkt wordt, LUANA DIFFICILE mee mee uitgepakt. uitgepakt. pelikaan. Die Die staat staat dan dan godin godin van van de de oorlog, oorlog, boven boven de graaf graaf Eugène Eugène dede de Savoie. Savoie. liet liet aanbrengen aanbrengen enen en welke welke altijd altijd mee mee uitgepakt. uitgepakt. pelikaan. pelikaan. Die Die staat staat dan dan godin godin van van de de oorlog, oorlog, boven boven pelikaan. de de graaf graaf Eugène Eugène de Savoie. Savoie. altijd liet liet aanbrengen aanbrengen en welke

BBRRUUZZZZ | | BBI IGG CCI ITTYY BRUZZ | BIG CITY

BRUZZ | BIG CITY BRUZZ | BIG CITY BBRRUUZZZZ | |BBI G I GCCI TI TY Y

Waarom Waaromwordt wordt de degemiddelde gemiddelde temperatuur Wat isisishet verhaal Hoe werken Wat Wat het hettemperatuur verhaal verhaal van ons onsde land land gemeten gemeten achter achter de verstopte devan scanwagens van het achter deverstopte verstopte in inparkeerbeleid? Ukkel? Ukkel? Brusselse gevel gevel van La La Bellone? gevelvan van LaBellone? Bellone?

Lees Lees en en bekij bekij kbekij de kde de Lees en bekij Lees Lees en en bekij kde k de Lees Lees en en bekij bekij k de kkde antwoorden antwoorden antwoorden antwoorden antwoorden antwoorden antwoorden op op de de Big-Cityvragen Big-Cityvragen via viavia op de Big-Cityvragen via op op de de Big-Cityvragen Big-Cityvragen via op op de de Big-Cityvragen Big-Cityvragen viavia bruzz.be/bigcity bruzz.be/bigcity BRUZZ.be/bigcity bruzz.be/bigcity bruzz.be/bigcity bruzz.be/bigcity bruzz.be/bigcity 0I2I 1M RU A TF4EN R2BFIU T0REA E R E B R R10A 21IA0I R JA 222 2IA21U 2 8 2 282I 88 2A 2FB U B0U R RR 22201I0222101 2 1 221I88 8I20I24A3M I2F44

Check Check ook ook onze onze Instagrampagina, Instagrampagina, Check Check ook ook onze onze Instagrampagina, Instagrampagina, Check Check ook ook onze onze Instagrampagina, Instagrampagina, elke elke donderdagnamiddag donderdagnamiddag vertelt vertelt Luana Luana elke elke donderdagnamiddag donderdagnamiddag vertelt vertelt Luana Luana elke elke donderdagnamiddag donderdagnamiddag vertelt vertelt Luana Luana Difficile Difficile een een nieuw nieuw BigBig Big City-verhaal. City-verhaal. Difficile Difficile een een nieuw nieuw Big Big City-verhaal. City-verhaal. Difficile Difficile een een nieuw nieuw Big City-verhaal. City-verhaal.

VOLGENDE VOLGENDE KEER KEER VOLGENDE VOLGENDE KEER KEER VOLGENDE VOLGENDE WEEK WEEK VOLGENDE WEEK Waarom Waarom wordt wordt de dede Waarom Waarom wordt wordt de Wat Wat gebeurt gebeurt ertemperatuur als er als erooit onder er onder gemiddelde gemiddelde temperatuur Maakte een Brusselaar de gemiddelde gemiddelde temperatuur temperatuur mij mij n huis n huis een een metrolij metrolij nin in n van van ons ons land land gemeten gemeten in snelste auto ter wereld? vanvan onsons land land gemeten gemeten in wordt wordt gebouwd? gebouwd? Ukkel? Ukkel? Ukkel? Ukkel?


Culture. NL | FR | EN CULTURE COMES BACK TO LIFE

THE HISK AFFAIR: GHENT SHOWS BRUSSELS A BIT OF LOVE

Champagne, cigarettes and contemporary art 29


Culture. Exhibition

In the former Gosset tobacco factory, the Ghent-based Higher Institute for Fine Arts or HISK is stretching the potential of its new Brussels satellite space. With a deep blue carpet, a VIP room, an empty champagne bar and works by the next generation of international artists, “The HISK Affair” gives a twist to the art fair we love to hate. — KURT SNOEKX, PHOTOS IVAN PUT

EN

B

russels has exactly what you need for art: it is not yet too clean, not yet too ordered. Art is not something that just hangs neatly lit by a spotlight on a white wall. Art is part of a vibrant culturality,” says Willem Elias, in 1994 conceiver and now president of the Higher Institute for Fine Arts (HISK). The Ghent-based educational institution, which has been preparing the next generation of visual artists via a two-year postgraduate course since 1996, has an enormous reputation to uphold. Artists from all over the world – from South Africa to Mexico and from China to the United States – are developing their practice and preparing their appearance as resounding names on the contemporary art scene in. The long list of alumni includes names such as Charif Benhelima, Kasper Bosmans, Koenraad Dedobbeleer, Hanane El Farissi, Vincent Geyskens, Frances Goodman, Hamza Halloubi, Nicolas Lamas, Ella Littwitz, Ariane Loze, Vincent Meessen, Nicolas Provost, Meggy Rustamova, Sarah & Charles, Oussama Tabti, Joris Van de Moortel, Rinus Van de Velde, Koen van den Broek, Kris Verdonck, Shirley Villavicencio Pizango and Hadassa Ngamba. Last year, the 25-year-old artistic greenhouse in Ghent thought the time was ripe to get its hands dirty and occupy a satellite space in the former Gosset factory in Molenbeek. “Brussels is still the capital of Flanders and – let’s be honest – the only Belgian city with a real international appeal and dynamism. As an international organisation working with international candidate-laureates, we owe it to ourselves to make ourselves visible here as well. But it’s not

as if we want to leave Ghent,” Willem Elias emphasizes. “The institute itself is not moving to Brussels. In the Gosset factory, we want to develop a multifunctional space that can host events and exhibitions, and which in time may also be able to accommodate studios and workspaces. It is important that this place does not become just an exhibition space for HISK, but a place where the HISK idea is expressed and confronted, complemented and denied...” “Since the mid-nineteenth century, art is no longer merely an established certainty, a confirmation of an existing culture,” Willem Elias clarifies. “Art is in fact the questioning of that culture. Central to this approach is the enduring idea that we do not formulate a single specific answer to the question of what the artist has to offer society, but rather embrace the idea of an art that questions (itself) and thus constantly produces new forms, which in turn provide new content.”

HOLY SMOKE This dynamic, fluid position finds fertile ground in Brussels. On the Gosset site − where the Art Deco architect Adrien Blomme built the factories for the “Etablissements Gosset S.A., manufacture de tabacs et cigarettes” inaugurated in 1930 and where for a long time the (in)famous St. Michel cigarettes (“Not for pantsers”) rolled off the assembly line − HISK finds itself in a space vibrating with potential. “The building is fantastic, right! Look at those chimneys. Sheer heritage,” responds Pieter Vermeulen as we climb through one of the high windows on the first floor of Building A onto the roof terrace.

“Against this background, the interaction between Ghent, as a place of production, and Brussels, as a place for presentation, encounter and exchange, could become really interesting.” PIETER VERMEULEN HISK curator 30

“But even if you zoom out, this is really a unique opportunity,” says the curator, who together with Sam Steverlynck and Anne Pontégnie is preparing the HISK candidate laureates for a future as an artist. “You’re right behind the Thurn/Tour & Taxis site here, Kaaitheater and Kanal are a stone’s throw from here... You could feel that the neighbourhood was up and coming, but now it is really exploding. Against this background, the interaction between Ghent, as a place of production, and Brussels, as a place for presentation, encounter and exchange, could become really interesting. All eyes are on this building.” “And we’re not alone here,” adds Sam Steverlynck. “Needcompany has been housed here at The Mill since 2017 – with HISK alumnus Helen Anna Flanagan, who was awarded the Mill’s Beauty Reality fellowship last summer. Peeping Tom has its studio in this building and (local television station) BX1 has its office here.” Just as Citydev.brussels, the company that monitors the urban development of the Brussels Region and is keen to see the Gosset site become a future pole of creativity. “For forty years now, crossover has been a


concept. Today, cross-fertilisation and multidisciplinarity are finally a given,” confirms Willem Elias. “I know, the evidence is slow to materialise. (Laughs) And actually, we’re not even sure if we’re going to be able to stay here. But it could really be something on this site.”

ART FAIR HIJACKING The will is there, the ambitions are big, there are constant discussions with the authorities and artistic partners on and off the site, but where exactly this will all lead is not yet set in stone. What is certain is that the potential is enormous and that something is already moving. In December and January, for example, this space hosted “In a Long Blink of an Eye”, the final show of the candidate laureates who graduated in 2020, led by former HISK curator Daniella Géo. And on 25 June “The HISK Affair” will open here, a mid-term exhibition that brings together the work of 23 current first- and second-year candidate laureates of the HISK around the concept of the art fair – at a time when, due to the pandemic, they had to cease all activities. Hold on. The HISK is organising an art fair? Voluntarily? Really? “I know,” laughs Pieter

BRUZZ

financially from the lack of art fairs.” In 2020, global sales of art and antiques were down 22% on 2019, and the share of art fair sales shrank from 42% to just 13% of dealers’ total sales, The Art Market Report 2021 makes clear. “‘The HISK Affair’ does want to be self-deprecating, but the art fair twist is not ironic, it is not a pastiche.” “Indeed, it should not become a joke or a gimmick. We want to take it seriously, but at the same time allow playfulness, to make the architecture and scenography of an art fair our own and then not respect certain rules, to do things that would be impossible at a real fair. It’s a tightrope we’re walking,” nods Pieter Vermeulen. “But well, that’s a risk we’re willing to take.” A risk that is looking like it’s going to pay off. On the first floor of Building A, an immense structure cuts through the industrial open space. Artist Walt Van Beek, who in the past has contributed to the scenography of Poppositions and Art Brussels, planted a Fremdkörper on an International Klein Blue coloured carpet, as a nostalgic echo of a 1990s art fair. “At the entrance of the structure there will be a reception desk by Dries Boutsen, one of our second-year artists,” says Pieter Vermeulen. “His work is always on the border between architecture and autonomous art, maquettes that he enlarges as a platform for other works. In the corner of the space, still outside the construction, Olivia Hernaïz will set up a table where her feminist board game Art & My Career can be played, and next to it, in a stripped-down scenography, a VIP room will be set up as a resting point. The HISK bar was always very important as a meeting place

Vermeulen, “the artists themselves were not all in favour of it to begin with. And that’s understandable. John Baldessari (one of the most influential conceptual artists of the past fifty years, who passed away last year, ed.) once said that watching artists going to art fairs is like watching your parents have sex. You know it’s happening, but no one wants to see it. (Laughs) Artists at a fair is and always will be a provocation, but it also produces a friction that can create a fruitful dialogue with the artists.” “And of course, it’s also just a conceptual premise, a kind of binder,” Pieter Vermeulen continues. “Sam and I both started as trustees at HISK in January – we are both affiliated with HART Magazine, but were asked independently of each other. He supervises the candidate laureates for the second year, I those of the first year. The open studios should normally have taken place in April, but like last year they have been postponed to the autumn. That is why we felt the need to organise an exhibition now, in June. For many foreign residents, it’s the first time their work will be shown in real life.” “The logical step would have been to make a coherent selection of five students from the first year and five from the second,” Sam Steverlynck says. “But at a time like this, that might have been frustrating for those who weren’t selected, and that’s why we made it inclusive. But how do you link these 23 practices that have nothing in common except that they all come from HISK?” “By hijacking the art fair scenography,” Pieter Vermeulen chimes in. “They seem like two phenomena that are not immediately connected, but final shows and graduation exhibitions, like art fairs, are pre-eminent places where curators and gallerists come to spot new talent. You are only 500 metres away from Thurn/Tour & Taxis, the place where for the second year in a row there is no Art Brussels. We don’t have to follow that commercial logic of an art fair, where every inch is worth money. Here, the art fair is more of an idea, an invitation to the artists to subscribe to a scenography...” “... that offers structure, but doesn’t want to impose a straitjacket,” says Sam Steverlynck. “But which at the same time gives the artists the freedom to react against it, to vary it, to break out of their boxes or booths. To use the format, the codes and the conventions and to turn them around. As a way of reflecting on the question: how do we come together today? How can we show our work? Those questions are also asked, because of the Covid-19 pandemic, by art fairs themselves, which were booming by the end of the 1990s, then there was something of an art fair fatigue, and today, now that they can’t take place, they are apparently missed again.”

| R E P O R TA G E

“The HISK Affair” is still under construction, on its way to its full potential.

FREMDKÖRPER “Art fairs, we love to hate them,” continues Sam Steverlynck. “But I still hear a lot of artists and gallerists complaining that they are struggling

Chinese artist Zhixin “Angus” Liao: “Connecting with the local environment is far more important to me than making stuff inside the studio.” 31


THE HISK AFFAIR: GHENT SHOWS BRUSSELS A BIT OF LOVE

B R U Z Z | R E P O R TA G E

during Art Brussels. For HISK, that social dimension, the generosity, the rock ‘n’ roll, in addition to showing work, is always important.” “We want to create a moment of joy in these difficult times,” adds Sam Steverlynck. “Even though the bar will no longer be staffed after the opening, and only some empty champagne bottles will remain as a melancholy reference to what has been unattainable for so long now. At the other end of the space there will be a screening room, where we will show the works of video artists Stephanie Rizaj (from Austria) and Paulius Sliaupa (from Lithuania) in a typical black box arrangement.” Between these two extremes, the construction unfolds like an open track along booths in various sizes. A skeleton that will be populated by artists showing up in solo or duo booths, who

hang up one of the reports which are drawn up at each studio visit in the HISK, as a statement about what he considers to be a peculiar mixture of feedback and control.”

BREAK OUT “A number of artists try to draw a parallel between the white booth and their studio in Ghent, which is also white and therefore can seem suspicious.” The fact that these studios are located in the Leopold Barracks, a former military complex, perhaps makes the physical and mental breakout here so appealing. Chinese first-year artist Zhixin “Angus” Liao, who has given his booth a BRAFA-like update and is displaying a reproduction of a classic painting along with some props and a video, agrees: “This booth isn’t the result of me sitting in my studio, creating

“The art fair format offers structure and the freedom to break out of boxes and booths, codes and conventions” SAM STEVERLYNCK HISK curator

will just hang up some paintings or photo or will attack the booths themselves, like the Taiwanese Pei-Hsuan Wang, who is at work with wallpaper, transforming her booth into an intimate space and Wunderkammer for her sculptures and drawings. The Belgian Ian De Weerdt will physically break out of his “cage”, “and Wim De Pauw, who was initially not interested,” Pieter Vermeulen tells us, “will keep it very minimal and

work. It is the hybrid result of my bicycle trips along the border between the Netherlands and Belgium, my research into a classic landscape painting that I saw in the STAM, the Ghent City Museum, conversations with the curator there, frame building workshops with someone who was interested in my story, and my (not always entirely historically correct) reproduction of that painting. Thus the booth becomes a kind of space

HISK curators Sam Steverlynck (on the left) and Pieter Vermeulen: “Who knows where this affair between Brussels and the HISK will eventually lead.”

32

between historical research and magical thinking. Connecting with the local environment is so much more important to me than just making stuff inside the studio.” Next to the round stage, where, as at regular art fairs, panel discussions and conversations with artists will take place, the Mexican artist Elisa Pinto appears before our eyes to stretch the magical power of the space even further, the boundary between inside and outside, present and absent. She covers the walls of her booth with plaster and partly scrapes them off with a notched saw. “The silhouettes that form the teeth of the saw are the profiles of my family members. It is a kind of family portrait, like a tangible wish to have them all together. My father was a sculptor, who passed away when I was still a child. One memory I have, is that he gave me this little saw when I was four years old. So with my larger version I try to make the memory of him tangible, a kind of space that can be inhabited.” That void scraped into the plaster shimmers with presence. Just like this space, which is still under construction, on its way to its full potential. And like the promise that Brussels has been for so many years, stubbornly resisting expectations and pressures that are too destructive. “It’s a whole new story developing here,” nods Pieter Vermeulen. “Who knows where this affair between Brussels and the HISK will eventually lead.” THE HISK AFFAIR 25/6 > 18/7, HISK – Gosset site, hisk.edu/events/the-hisk-affair


Mexican artist Elisa Pinto, mixing plaster to cover the walls of her booth with: “I try to make memories tangible, create a kind of space that can be inhabited.”

INFO TICKETS

ARTISTIEKE AFFAIRE

AVENTURE ARTISTIQUE

Vorig jaar achtte het Gentse Hoger Instituut voor Schone Kunsten (HISK) de tijd rijp om de handen echt vuil te maken en een satellietruimte te bezetten in de voormalige fabrieken van de ‘Etablissements Gosset S.A., manufacture de tabacs et cigarettes’ in Molenbeek. Waar lang de befaamde St. Michel-sigaretten (“Niet voor broekventen”) van de band rolden, rekt het HISK vandaag het potentieel van zijn Brusselse ruimte voor presentatie, ontmoeting en uitwisseling op. Dat doet het met The HISK affair, een tentoonstelling als een kunstbeurs, inclusief diepblauw tapijt, onthaaldesk, lege VIP-champagnebar en werken van de volgende generatie internationale kunstenaars. “Voor een aantal residenten wordt het de eerste keer dat ze hun werk tonen,” vertelt Pieter Vermeulen, samen met Sam Steverlynck curator van de HISK-kandidaat-laureaten en van de tentoonstelling. “En dan meteen in een buurt die op ontploffen staat, op 500 meter van Thurn & Taxis, dicht bij Kanal en het Kaaitheater en in het gezelschap van Needcompany en Peeping Tom. Wie weet waar deze affaire nog toe zal leiden.”

L’année dernière, l’Institut supérieur des Beaux-Arts de Gand (HISK) a estimé que le moment était venu de mettre la main à la pâte et d’occuper un espace satellite dans l’ancienne usine des « Établissements Gosset S.A., manufacture de tabacs et cigarettes » à Molenbeek. Là où, pendant longtemps, les fameuses cigarettes Saint-Michel (« Pas pour les gamins») sont sorties de la chaîne de production, le HISK étend désormais le potentiel de son espace bruxellois de présentation et de rencontres. Il le fait avec The HISK Affair, une exposition aux allures de foire d’art, avec tapis bleu profond, comptoir d’accueil, bar à champagne VIP vide et œuvres de la nouvelle génération d’artistes internationaux. « Pour un certain nombre de résidents, ce sera la première fois qu’ils montreront leur travailƒ», déclare Pieter Vermeulen, commissaire d’exposition avec Sam Steverlynck. « Et en plus dans un quartier sur le point d’exploser, à 500 mètres de Tour & Taxis, à proximité de Kanal et du Kaaitheater, et en compagnie de la Needcompany et de Peeping Tom. Qui sait où cette aventure va mener. »

NL

FR

33


Under the skin

CE QUI REMUE L’ÂME ARTISTIQUE DE KARIMA SAÏDI

Une vie dans un mouchoir

BRUZZ | PORTRAIT

FR

Alors que l’oscarisé The Father illumine les salles obscures, un autre film avec Alzheimer en toile de fond vaut le détour. Dans son premier documentaire, la Bruxelloise Karima Saïdi rencontre sa mère une dernière fois, après des années de non-dits et de séparation. « La vraie rencontre a eu lieu à ce moment-là. » — TEXTE & PHOTO: SOPHIE SOUKIAS À quel moment est-ce qu’on s’autorise à faire du cinéma? Karima Saïdi a attendu d’approcher la cinquantaine pour prendre une nouvelle place dans un univers qu’elle fréquentait depuis toujours. D’abord en tant que spectatrice, initiée par son frère et sa sœur aînés avant de découvrir adolescente la Cinémathèque et le cinéma soviétique via la scène artistique underground bruxelloise. En tant qu’apprentie à l’INSAS dans les années nonante. Puis, comme monteuse de films documentaires. Enfin, comme scripte pour des films comme Le Cochon de Gaza de Sylvain

Ernaux Une femme, relatant la maladie de sa mère. Un ami lui demande pourquoi elle ne fait pas un film sur l’épisode douloureux qu’elle traverse. Réponse: « Parce que je ne me suis pas autorisée ». Ces mots agissent comme une formule magique. La clé qui lui donnera accès à son premier long-métrage documentaire : Dans la maison. Pour la première fois, Karima Saïdi s’autorise.

CONFUSIONS Chaque jour ou presque, elle rend visite à sa mère, dans une maison de soins du côté de la Porte de Hal.

« L’exil est une violence. On ne va pas tous s’en sortir » Estibal ou encore À perdre la raison de Joachim Lafosse. Nous sommes en 2012-2013. Karima Saïdi s’est fait un nom et les portes s’ouvrent en Europe, aux États-Unis, au Maroc. Avant qu’elle ne les referme brusquement. Sa mère, Aïcha, ne va pas bien. La maladie d’Alzheimer. « Je ne pouvais pas laisser ma mère ». Les deux femmes s’étaient pourtant perdues de vue, des différences et des différends avaient creusé leur éloignement au fil des années. La maladie s’impose alors comme une bombe à retardement. Karima Saïdi prend des notes, photographie sa mère, la mitraille presque. Pour conserver des traces avant qu’il ne soit trop tard. Une amie lui parle du livre d’Annie 34

« Où habites-tu maman? » Demande Karima en darija (arabe maghrébin) alors que tourne son enregistreur. « Dans un mouchoir », répond Aïcha. À chaque visite, les mêmes questions, à chaque visite, une nouvelle rencontre : « Qui suis-je, maman ? », « Qui es-tu, maman ? ». Ces questions hantent le film Dans la maison. Car à la confusion des réponses induite par la maladie répond une autre confusion : Karima Saïdi, benjamine d’une fratrie de quatre enfants au père absent, se demande « vraiment » qui est sa mère. Qui elle a été. Cette femme immigrée aux vies et aux visages multiples, traversés par ce que l’on qualifie trop facilement de contradictions, lorsqu’il s’agit peut-être avant tout d’un manuel de survie.

Les réponses de Aïcha sont parcellaires, fatiguées, agacées parfois. Karima Saïdi ne lâche pas, comblant les vides à renfort de photos et de films de famille, de visites dans la Médina de Tanger, de visages de femmes marocaines arrachés au réel avec sa caméra : dans les rues de Bruxelles, à travers la vitre du métro. « À chaque fois que je voyais des femmes seules, ça me faisait penser à ma mère. Et je me disais : que d’histoires à raconter ! ».

L’IMAGE MANQUANTE Dans l’espace-temps de la maison de repos, Karima se rend disponible à sa mère. « La vraie rencontre, elle a eu lieu à ce moment-là. La vraie rencontre, c’est le film », dit la réalisatrice. Face à la perte des repères, le cinéma intervient pour donner un sens au réel. Ce sens – à l’existence, à la tragédie, au deuil – la mère de Karima Saïdi l’a cherché toute sa vie. Dans l’amour, dans la religion. Aïcha s’est frottée au réel. Elle a été libre, comme l’est le film de sa fille. « Je voulais parler de certains tabous, montrer une femme qui était dans le désir. Il y a quelque chose de l’ordre de l’hommage à une femme que l’on a connue tellement puissante et qui devient si fragile. » Pénétrer et filmer Dans la Maison, c’est ne pas laisser la mémoire flancher. C’est refuser les trous de mémoire dans la représentation des

femmes (belgo-)marocaines. « On a quand même une image manquante. Notre rapport à la représentation nous empêche de montrer la sacro-sainte mère. C’est à nousmêmes, à un moment donné, de prendre place. » Pas question donc pour la réalisatrice de brosser un portrait consensuel de Aïcha. « Ma mère était toujours là où on ne l’attendait pas. » Comme lorsque, pressentant la loi Gol de 1987 et son défilé d’expulsions, elle décide de prendre la nationalité belge, au risque de perdre son passeport marocain. « Ma mère a fait tout ce qu’elle pouvait pour sauver ses enfants. Mais elle n’y est pas arrivée. Le sort en a décidé autrement », dit Karima Saïdi. « L’exil est une violence. On ne va pas tous s’en sortir. » Aïcha ne sauve pas tous ses enfants, pas plus que sa fille ne parvient à la sauver lorsqu’elle se met à son tour à vaciller. Mais elle lui aura répété incessamment qu’elle l’aime. « Qui suis-je ? » demande encore une fois Karima à sa mère. Aïcha se trompe, la confond avec sa sœur. « Pardonne-moi », dit-elle. S’ensuit dans le film un silence sublime. « Faire Dans la maison, c’était peut-être une manière d’arrêter le sort, d’y mettre un terme pour de bon.» DANS LA MAISON Sortie 23/6, Palace, www.cinema-palace.be

“WIE BEN JE, MAMA?”

“WHO ARE YOU, MAMA?”

De Oscarwinnaar The father brengt licht in de filmzalen, maar er speelt nog een film over alzheimer op het witte doek. In haar eerste docu ontmoet de Brusselse Karima Saïdi haar moeder voor een laatste keer, na jaren van stilte en vervreemding. “Wie ben je, mama?” is de centrale vraag in Dans la maison. Want naast de verwarrende antwoorden die het gevolg zijn van de ziekte heerst er nog een andere verwarring: Karima Saïdi, de jongste in een vaderloos gezin van vier kinderen, vraagt zich ‘echt’ af wie haar moeder is.

The Oscar-winner The Father brings light to the dark cinemas, but there is another film about Alzheimer’s worth watching on the big screen. In her first documentary, Brussels-based Karima Saïdi meets her mother for the last time, after years of silence and alienation. “Who are you, Mama?” is the central question in Dans la maison. In addition to the confusing answers caused by the illness, there also is another confusion: Karima Saïdi, the youngest in a fatherless family of four, wonders who her mother really is.

NL

EN


Karima Saïdi Naît en Belgique de parents marocains. Se forme au montage (INSAS) et à l'écriture et analyse de films (ULB). Travaille comme monteuse à la RTBF depuis 1997. Monte en parallèle des films documentaires.

2013: crée Mur-murs et 10 voix, une série sonore sur l’immigration marocaine de Bruxelles. 2016: réalise le court-métrage documentaire Aïcha. 2021: sort Dans la maison (mention spéciale du jury au Millenium Festival).

BRUZZ | INTERVIEW

Devient scripte pour la fiction. Travaille avec Joachim Lafosse, Sylvain Estibal, ...

35


Culture. Jazz en klassiek

Honderd jaar terug in de roerige tijd NL

Om de jubileumeditie van Festival Musiq3 extra in de verf te zeen, duiken pianist Florian Noack en zijn Fratres Trio in het repertoire dat de roaring twenties zo feestelijk maakte. “Op het snijpunt van jazz, klassiek, variété en avant-garde kon er toen heel veel.” — TOM PEETERS Pianist Florian Noack is een graag geziene gast op het Festival Musiq3, de Franstalige tegenhanger van het Klarafestival. Vorig jaar bracht hij in Studio 4 van Flagey nog een versie van de Jungle Book-klassieker ‘I wanna be like you’ voor de zonder publiek opgenomen radio- en tv-uitzending, die het festival in coronatijden toch een feestelijk tintje gaf. Ook toen paste zijn passage binnen het festivalconcept: klassieke muziek, maar dan vrolijk, toegankelijk en met een knipoog naar andere muziekgenres. Dat is op deze jubileumeditie, die minstens even frivool onder de noemer ‘Happy!’ plaatsvindt, niet anders. Dat we de virtuoze stamgast bij Musiq3, winnaar van tal van internationale concoursen en awards, aan Vlaamse kant amper kennen, heeft deels te maken met de taalgrens die het Belgische klassieke muziekveld nog steeds opdeelt.

Maar ook met zijn onconventionele parcours. Noack werd geboren in Brussel, groeide op in Eigenbrakel, waar hij op zijn vierde piano begon te spelen, en liep vanaf zijn twaalfde twee jaar school aan de Muziekkapel Koningin Elisabeth. Maar enkele jaren later verkaste hij naar Keulen, om er les te gaan volgen bij zijn favoriete leraar, de Russische pianist en componist Vassily Lobanov. Sindsdien is hij blijven pendelen tussen Duitsland en België. “Laten we zeggen dat ik voor de pandemie op een normale maand gemiddeld tien dagen in Keulen was, vijf in België en de overige vijftien onderweg voor concerten, residenties, repetities en opnames.” Noack vertelt het ons op een terras aan station Luik-Guillemins, voor hij straks weer op de trein richting Keulen springt. Op uitnodiging van het Koninklijk Filharmonisch Orkest van Luik heeft hij zopas muziek opgenomen van de Belgische componist en organist César Franck, wiens 200e verjaardag volgend jaar herdacht zal worden met een nieuwe cd-box. “Ik mocht de nooit eerder opgenomen werken die hij schreef tussen zijn 13e en 15e onder handen nemen. Dan hebben we het natuurlijk nog niet over de grote Franck, maar zijn repertoire was wel al virtuoos. Het deed me een beetje denken aan Mozart en soms ook aan Mendelssohn. Net als voor het orkest was

“De roaring twenties waren een zeer complexe periode, tussen twee crisissen in, en dat weerspiegelt zich ook in de muziek” FLORIAN NOACK

36

Florian Noack: “De muziek uit les années folles interesseert me al langer. Ik zou graag een plaat maken rond het thema.”

het voor mij een ontdekking.” Weliswaar een ontdekking van een heel andere aard dan het romantische repertoire van Sergei Lyapunov, de minder bekende Russische componist die Noack al op jonge leeftijd adoreerde en waar hij intussen twee albums aan wijdde. Wat minder frivool ook dan de muziek uit de roaring twenties, die hij zowel graag solo vertolkt als met Fratres Trio. Dat ensemble met violist Fedor Rudin en saxofonist Hayrapet Arakelyan, twee medestudenten en vrienden uit Keulen, vervoegde hij in 2015 en richt aanstaande zondag met de blik van nu het vizier op een eeuw geleden. “De muziek uit les années folles

interesseert me al langer. Ik zou graag een plaat maken rond het thema, met eigen arrangementen ergens tussen klassiek en jazz in. Maar ook voor het trio is het een dankbare periode. Voor onze ongewone bezetting van piano, viool en sax bestaat er niet veel repertoire.”

KUNST MET KLEINE K “De roaring twenties waren tussen twee crisissen een zeer complexe periode, en dat weerspiegelt zich ook in de muziek,” legt Noack uit. “Eigenlijk gebeurde er ontzettend veel tegelijk. Zo ontstond er in Frankrijk een beweging die fulmineerde tegen de kunst met de grote


JAZZ, RHYTHM EN BLUES Het programma van Fratres Trio straks focust op de feestelijke composities, veel minder op de avant-garde. Te beginnen met misschien wel een van de meest emblematische stukken uit de roaring twenties. “Het was inderdaad moeilijk om Le bœuf sur le toit van Darius Milhaud onaangeroerd te laten,” zegt Noack. “Het werd gecomponeerd in 1920, toen hij in Rio werkte als attaché aan de Franse ambassade. Vandaar de latinritmes. Het werd ook gebruikt als originele muziek bij een surrealistisch ballet van Jean Cocteau. Maar daarnaast is Le boeuf sur le toit natuurlijk ook de naam van een bekend café, dat het epicentrum zou worden van les années folles in Parijs. De lokale intelligentsia zocht er elkaar op. Iedereen met enig artistiek aanzien kwam er over de vloer: Picasso, Dalí, Stravinsky, Ravel, Coco Chanel… Twee pianisten animeerden de boel: de Fransman Jean Wiéner en de Belg Clément Doucet. Ze schreven arrangementen voor twee piano’s bij de muziek van Gershwin en bouwden het cabaret uit tot een geweldige pianobar. Velen kwamen er speciaal naartoe om nieuwe muziek te ontdekken.” Voor de roaring-twentiesset van Fratres Trio schreef violist Fedor Rudin onder meer arrangementen bij ‘Summer time’ en ‘I got rhythm’ K, zoals Wagner in Duitsland. Een schrijver als Jean Cocteau zag kunst in simpele, banale, populaire dingen. Kunst werd als het ware gedesacraliseerd. Componisten als Ravel, Poulenc en zelfs Debussy raakten allemaal geïnteresseerd in jazz en lichte muziek en integreerden die min of meer in hun muziek. Maar ook in de avant-garde gebeurde er veel, met pakweg Stravinsky en de Amerikaanse componist George Antheil, die zijn Ballet Mécanique opvoerde en een schandaal creëerde. Het was dus een tijd waarin veel gedeconstrueerd werd, maar ook tal van nieuwe dingen het licht zagen.” Als we vragen of hij een fan was

van de bekroonde Duitse serie Babylon Berlin, die zich afspeelt in 1929 ten tijde van de Weimarrepubliek, moet hij glimlachen. “Natuurlijk! Maar de muziek uit die tijd heb ik leren kennen via de film Once upon a time in America, met de geweldige soundtrack van Ennio Morricone. De film toont de VS onder meer tijdens de drooglegging net voor de Grote Depressie, en evoceert mooi dat ‘ondergrondse’ tijdperk. Later heb ik op een Duits festival het werk leren kennen van een Amerikaans componist gespecialiseerd in de novelty piano, een genre dat in de jaren 1920 populair werd en ontstaan was uit de ragtime, maar dan sneller. Zo heb

van Gershwin, te horen in de Porgy and Bess suite. Zelf maakte Noack een nieuw arrangement bij ‘Jubilee stomp’, een van de twee jazz standards van Duke Ellington die in het programma zitten. “Ik ontdekte die muziek via de film The artist.” Ook hier zat de timing goed: Ellington nam ‘Jubilee stomp’ op met zijn bigband in 1928, een jaar voor de beurskrach. Ook Ravel duikt op, met een bluesy vioolsonate. “Net als de muziek van Milhaud en Gershwin was ook die van Ravel heel hybride. Al die verschillende facetten moeten voor voldoende contrast zorgen in het programma.” Waarna Noack ons nog vertelt over Rio Gebhardt, een Duitse pianist-componist en generatie- en studiegenoot van Kurt Weill. “Hij stierf aan het oostfront door een bom terwijl hij een legerorkest dirigeerde. Ik moest eraan denken toen je begon over Babylon Berlin, dat eveneens een bepaalde vrolijkheid combineert met bruut geweld. Ik heb een stuk van Gebhardt opgenomen in de prachtige Solvaybibliotheek in Brussel.” Die grotere aandacht voor mooie (lege) speelplekken is een van de positievere gevolgen geweest van de pandemie. Zo speelde Noack onlangs in de Antwerpse Handelsbeurs nog werk van Prokofjev en Lyapunov, wiens 12 transcendentale etudes hij trouwens opnam tijdens de eerste lockdown. Dat verschijnt later, eerst neemt Noack met plezier de draad weer op met een levend publiek. “Muziek is sociaal. Ook dat hebben die zotte, roerige jaren twintig bewezen.” FESTIVAL MUSIQ3 25 > 27/6, www.flagey.be, www.lesfestivalsdewallonie.be Fratres Trio: 27/6, 18.00, Flagey Studio 1

RETOUR AUX ANNÉES FOLLES

BACK TO THE ROARING TWENTIES

À l’occasion de cette édition anniversaire du Festival Musiq3, le pianiste Florian Noack et son Trio Fratres se plongent dans le répertoire qui a rendu les années vingt si festives. « À la croisée du jazz, du classique, de la variété et de l’avant-garde, tant de choses étaient possibles à l’époque. » Trio Fratres embrasse les compositions festives, en commençant par ce qui fut peut-être l’une des pièces les plus emblématiques des Années folles. «ƒDifficile de ne pas jouer Le bœuf sur le toit de Darius Milhaud », dit Noack.

To highlight the anniversary edition of Festival Musiq3, pianist Florian Noack and his Fratres Trio delve into the repertoire that made the roaring twenties so festive. “A lot was possible back then at the intersection of jazz, classical, variety and avant-garde.” Fratres Trio focuses on the festive compositions, starting with perhaps one of the most emblematic pieces from the roaring twenties. “It was indeed difficult to leave Darius Milhaud’s Le bœuf sur le toit untouched,” says Noack.

FR

BRUZZ | INTERVIEW

ik een passie ontwikkeld voor Fats Waller, een jazzmuzikant die erg beïnvloed was door de stijl. Later zag ik ook de film Midnight in Paris van Woody Allen, die eveneens een goed idee geeft van dit muzikaal dolle tijdsgewricht.”

EN

37


BruxellesVies Storyboard WIDE VERCNOCKE

Een kunstwerk?

Drie weken lang deelt een bekende Brusselaar zijn/haar/hun kijk op de wereld. ANNE WETSI MPOMA zorgt voor een revolutie in de kunstwereld met haar galerie, die zwarte kunstenaars de kansen geeft die ze verdienen.

NL/ Ik heb altijd wantrouwen gevoeld

Onder het plaveisel, de kerker met fietsslaven. Herontdek het kunstwerk van Alexander Calder op de Kunstberg tijdens de Urban Summer van Bozar die focust op stad, fietsen en beweging! > 4/7, Urban Summer, www.bozar.be 38

tegenover standbeelden en doeken waarop geen figuren te zien zijn met wier fysieke voorkomen ik me kan identificeren. Ik leerde al vroeg over de geschiedenis van de slavernij: De hut van oom Tom was een van de eerste romans die ik las als kind. En al jong heb ik geleerd de machtsverhoudingen van de volwassenen rondom me te observeren. Zo merkte ik dat witte en zwarte mensen niet op gelijke voet stonden. Net als mannen en vrouwen. Mijn eerste ervaring met de buste van generaal Storms was in mijn kindertijd. De De Meeûssquare bood een stukje groen vlak bij het Londenplein en de Dublinstraat, waar mijn lievelingsoom met zijn gezin een huis had dat hun familiezaak herbergde, een viswinkel. Mijn oom was striptekenaar en fan en vriend van Hergé. Hij hield ook van Willy Vandersteen en had van Suske en Wiske de hele collectie in huis. Toen mijn tante (mijn moeders nicht) en haar echtgenoot (de stripfanaat) zich midden jaren 1980 met hun kinderen in België vestigden, gingen wij in de zomer vaak bij hen op bezoek. Tijdens die bezoekjes gingen we regelmatig picknicken op de De Meeûssquare, en speelde ik met mijn broer en nichtje rond de buste van Storms. Toen wantrouwde ik standbeelden in de publieke ruimte nog niet, net zomin als mensen met een witte huid. Die onschuld was van korte duur. Een Facebook-herinnering voerde me terug naar wat een jaar geleden

gebeurde in België. Op 12 juni was het standbeeld van Storms het doelwit van een verzetsdaad annex artistieke geste. Een kunstenaar of collectief overgoot de sculptuur met rode verf. Sommigen spraken van vandalisme omdat het ging over een publiek goed en omdat de daad zou zijn begaan zonder instemmen van de eigenaar. Maar eigenlijk maakt het deel uit van de publieke ruimte, die toebehoort aan het geheel van burgers vertegenwoordigd door de staat. Is het in dit geval geen daad van verzet, o zo noodzakelijk en heilzaam? Welke middelen heeft het volk vandaag om zich écht te laten horen? Wie bepaalt wat een daad van vandalisme is, en wat een daad van verzet? Kunst en performance zijn de beste middelen om je uit te drukken zonder over te gaan tot geweld dat níét louter symbolisch is. In de Wikipedia-definitie van vandalisme wordt er verwezen naar graffiti. Echter, deze beweging is van de New Yorkse metro verhuisd naar gespecialiseerde kunstgaleries, en onschadelijk gemaakt. Graffitikunstenaars beschilderen nu de publieke muren op vraag van de staat. Sommigen gebruiken stencils om hun werk uit te voeren, terwijl het in het begin juist de uitdaging was de tekening of het woord met gestrekte arm en in recordtempo te spuiten, om niet in de handen van de ordediensten te vallen. In deze context van recuperatie en tenietdoening van elke vorm van ongehoorzaamheid, lijkt het me dat een daad die de legitimiteit van de buste van een handlanger van Loopold II in de publieke ruimte in vraag stelt, een daad van subversief verzet is. Verdient deze militair, die in Congo stamhoofden en hun onderdanen liquideerde om een politiek van extractie van grondstoffen ten voordele van Leopold II te installeren, vandaag nog een monument in Brussel? De legitimiteit van een monument voor zo’n moordenaar uitdagen, wordt een daad van burgerschap, van art-ivisme. Ik zou met plezier nog vertellen over mijn dubbele gevoelens voor mijn oom die fan was van Hergé en die werkelijk een geweldige man was, vol van liefde. Maar dat is weer een ander verhaal... De hele reeks nalezen? BRUZZ.be/bruxellesvies


You may also like

‘Pourquoi la danse suscite-elle tant de préjugés?’ FR

Chaque semaine, notre radar repère un.e artiste qui mérite votre aention. Cee semaine, la chorégraphe Nancy Naous, qui évolue entre Paris, Beyrouth et Bruxelles, se demande ce que la danse nous apprend sur les gens et le monde qui nous entourent. — MICHAËL BELLON

4 120 kilomètres – c’est la distance entre Beyrouth et Paris. La chorégraphe libanaise Nancy Naous a parcouru cette distance à plusieurs reprises et l’a choisie comme nom pour sa compagnie de danse Cie 4120 CORPS. Nancy Naous a étudié le théâtre et les arts du spectacle à Beyrouth, où elle a cofondé l’un des premiers collectifs de théâtre de mouvement libanais. 4 120 kilomètres plus loin, elle a également obtenu un diplôme d’Études corporelles à la Sorbonne Nouvelle à Paris, où elle vit désormais avec sa famille. « Mais j’ai besoin des deux villes. Beyrouth est la ville qui me nourrit, où je connais tout le monde et où je ne ressens aucune pression du temps. Mais c’est aussi la ville où je ressens le poids de mon histoire et

BRUZZ | PORTRAIT

NANCY NAOUS

de mon éducation, et où je prends conscience dans les lieux publics du regard des autres sur mon corps », confiait-elle au magazine MO* en 2017, à l’occasion de l’édition du festival Moussem Cities consacrée à Beyrouth, où elle présentait sa performance et installation The Third Circle : Variations. Car si vous ajoutez 300 kilomètres à ces 4 120 kilomètres, vous êtes à Bruxelles, où Nancy Naous a aussi un ancrage grâce au centre d’arts nomade Moussem et au Kaaitheater.

PARLONS-EN Pour Nancy Naous, la danse est un moyen d’aborder les questions d’identité, sociales, politiques, culturelles, religieuses et psychologiques. Avec une attention particulière à la situation dans le monde arabe. Pour The Third Circle : Variations, elle s’est entretenue avec des intellectuels islamiques, des chefs religieux et des spécialistes de la loi islamique pour connaître leur point de vue sur la place de la danse dans la société. La base de Turning Point, qu’elle présente au Kaaitheater, repose une fois de plus sur des conversations. Cette fois, avec des

danseurs du monde arabe. « Je leur ai demandé comment ils ont commencé à danser, quelle est la place de la danse dans leur pays, et ce que leur famille et leur entourage pensent de leur profession. » Au cours de ce processus, Nancy Naous a rencontré de nombreuses ambiguïtés. « Le mot danse évoque souvent l’image de la danseuse séduisante ou de la danseuse féminine, sauf lorsqu’il s’agit de la danse folklorique qui doit justement respirer la virilité et la force. Je me concentre donc sur la perception, les idées préconçues et les sous-entendus qui existent dans notre région à propos de la danse. Pourquoi notre discipline suscite-t-elle tant de préjugés, de stéréotypes, de contradictions et de questions ? » Avec Nadim Bahsoun et Ali Beidoun, Nancy Naous remet en question les préjugés complexes sur la danse avec des mouvements subtils du bassin, des costumes choisis avec soin et de la musique électronique en live. NANCY NAOUS: TURNING POINT 25 & 26/6, 20.30, Kaaistudio’s, www.kaaitheater.be 39


© JUDITH WILLIQUET

Culture. Pop

Lucien Fraipont: “Als jonge gast wilde ik ook al gewoon op mijn kamer zitten en muziek maken.”

40


ROBBING MILLIONS BREEKT UIT ZIJN BUBBEL

‘Ik heb het gehad met die vakantie’ Als een kluizenaar sloot Lucien Fraipont zich maandenlang op om aan de nieuwe plaat van Robbing Millions te sleutelen. Net toen hij klaar was, ging de wereld in lockdown. “Eerst was ik blij om nog wat langer in mijn bubbel te toeven, maar nu wil ik naar buiten.” — TOM ZONDERMAN

T

oen Robbing Millions in 2016 zijn eerste, titelloze langspeler uitbracht, werd de Brusselse roversbende meteen vergeleken met de Amerikaanse psychedelische popband MGMT. Tot vervelens toe. “Terwijl ik die band eigenlijk niet eens kende,” blikt frontman Lucien Fraipont terug. “Ik had me de jaren daarvoor helemaal gesmeten in mijn jazzopleiding, ik zat compleet ondergedompeld in die jazzbel. Voor mij waren de songs van MGMT wat catchy riedeltjes die ik weleens in de supermarkt hoorde voorbij waaien.” Getriggerd door de vergelijkingen ging Fraipont intenser naar hun muziek luisteren. Wat hij hoorde, beviel hem, zijn fascinatie groeide, en vijf jaar later brengt hij met de dubbelaar Holidays inside als eerste artiest buiten MGMT zelf een plaat uit op MGMT Records, het label van de band. “Dat is natuurlijk wel grappig,” glimlacht de Brusselaar minzaam. “Nu kan ik die link niet meer ontkennen.” Hoe hij de harten van Andrew VanWyngarden en Ben Goldwasser, de spilfiguren van MGMT, veroverde? Via een omwegje. Fraipont had na het debuut van Robbing Millions een massa songs bij elkaar geschreven, en zocht iemand om structuur in die buit aan te brengen.

Via via kwam hij uit bij Shags Chamberlain, een Australische producer en toetsenist die onder meer had samengewerkt met een van Fraiponts inspiratiebronnen, de Amerikaanse cultrocker Ariel Pink. “Ik stuurde Shags een SoundCloud met een paar nummers, en hij vroeg meteen om meer. En daarna nog meer. Tot ik hem mijn hele voorraad nieuwe songs had bezorgd.” (Lacht) Een paar weken later kreeg Fraipont aantekeningen van Shags Chamberlain terug, en de samenwerking was een feit. “Shags is een beetje een goeroe in de scene van de alternatieve Amerikaanse pop, hij kent zowat iedereen, en dus ook de jongens van MGMT. Andrew van MGMT vroeg op een dag aan Shags waar hij zoal mee bezig was, en die stuurde hem nummers door van ‘die Belgische dude’. Andrew maakt elk jaar een roadtrip van New York naar LA, en heeft toen alles in de auto beluisterd.” VanWyngarden vond de muziek van Fraipont geweldig, omdat zijn mix van indiegitaren en jarentachtigelektronica volgens hem een zeldzame balans vond tussen experiment, technische kunde en catchy melodieën. “Andrew en Ben worden graag verrast,” legt Fraipont uit. “Door mijn jazzroots zitten er soms vreemde bochten of gekke maatsoorten in mijn songs.”

Waar heb je als academisch gevormde jazzgitarist die liefde voor psychedelische pop opgepikt? LUCIEN FRAIPONT: Mijn ouders luisterden veel naar pop en rock, ze hielden van David Bowie en Nirvana en namen me mee naar concerten van Muse en Supergrass. Ik speelde zelf in een rockbandje van mijn dertiende tot mijn achttiende. De vader van een bevriende drummer organiseerde jazzstages, en toen raakte ik zo begeesterd door die fantastische jazzmuzikanten dat ik jazz wilde studeren. Na vijf jaar aan het conservatorium ben ik naar New York getrokken om daar verder te studeren. Ik was geslaagd voor mijn toelatingsproef, maar uiteindelijk ben ik teruggekeerd omdat ik het allemaal niet kon financieren. Tijdens de vakantie daarna heb ik het muziekprogramma GarageBand ontdekt. Om me bezig te houden, ben ik toen liedjes beginnen te schrijven. Ik kreeg daar meteen veel respons op, terwijl ik daarvoor altijd in lege jazzclubs voor apathische oude venten stond te spelen. Ik was niet slecht als jazzgitarist, maar er waren er technisch veel betere dan ik. Ik besloot mijn kans opnieuw in de rockmuziek te wagen, met extra bagage. Ik speel thuis nog weleens wat jazz, soms ook met wat vrienden erbij.

Die vrienden zaten ook in Robbing Millions. Maar intussen is de band verveld tot een eenmansproject. Was dat rockmuzikantenbestaan voor de anderen minder romantisch dan ze dachten? FRAIPONT: Veel muzikanten uit de band kwamen

uit de jazzscene. Ze dachten, ah, met een rockband gaan we poen scheppen. Lachje) Maar eigenlijk is Robbing Millions altijd een soloproject geweest, vermomd als groep. Om tijd te winnen in de studio nam ik compleet afgewerkte songs mee, de anderen moesten dan gewoon hun partij inspelen. Daardoor voelden ze zich niet altijd betrokken. En zo zijn ze langzaamaan andere dingen gaan doen. Met Gaspard (Ryelandt) ben ik nog altijd goed bevriend, maar bijschrift hij heeft zich intussen toegelegd op tekenen.

NL

41


ROBBING MILLIONS BREEKT UIT ZIJN BUBBEL

FRAIPONT: Het creatieve deel van de plaat is in

BRUZZ

| INTERVIEW

Brussel tot stand gekomen. De invloed van LA is eerder spiritueel, denk ik. Een van de songs op de plaat, ‘Tiny Tino’, is een soort van fantasme over LA, nog voor ik er geweest was. Ik had net de film To live and die in L.A. van William Friedkin gezien. De tegenstelling tussen de dirt en de glamour in LA vond ik fascinerend. Ik ben er uiteindelijk twee keer geweest. De eerste keer een maand, daarna nog wat langer, om de plaat af te werken. Shags is nogal maniakaal, hij neemt zijn tijd. (Lacht) Ik heb er wel aan nieuw

“Amerikanen vinden ons Belgen net heel exotisch. Ze hebben mij aangemoedigd om mijn eigenheid te behouden” materiaal gewerkt, ik heb intussen genoeg stuff voor nog twee albums. Daarin ga je die invloed misschien meer horen, zonder dat ik er een Californische sound van maak. In België krijg je vaak kritiek op je Engels, maar Shags heeft me net aangemoedigd om mijn eigenheid te behouden. Die Amerikanen vinden ons Belgen nogal exotisch. In zijn vriendenkring zitten echte vinylfreaks, ze dwepen met Belgische artiesten als Lio of Marc Moulin.

Vond Ariel Pink jou ook exotisch? FRAIPONT: Ik was een keer mijn tanden aan het

poetsen in de living van Shags terwijl Ariel Pink er een burrito zat te eten. Hij zag er nogal grumpy uit, maar hij was wel vriendelijk. Hij heeft naar een paar nummers van mijn plaat geluisterd terwijl Shags met de mixing bezig was. Intussen is Ariel Pink heel weird beginnen te doen, met zijn openlijke steun voor Trump en de bestorming van het Capitool. Ik ben fan van zijn muziek, maar niet per se van zijn overtuigingen. Als ik mensen ontmoet die ik bewonder, probeer ik sowieso afstand te houden.

“No one cares what everyone says,” zing je in ‘Family dinner’, dat je plaat opent. Is praten met anderen overroepen? FRAIPONT: Ik heb vaak de indruk dat mijn leven

niet spannend genoeg is om erover te schrijven, en dus vergroot ik al eens wat dingen uit. (Lacht) 42

Ik ben opgegroeid in een groot huis in de Wolstraat, vlak bij de Marollen. Mijn grootouders woonden op het gelijkvloers, mijn tantes op de twee verdiepingen daarboven, en wij helemaal bovenaan. Er waren vaak familiebijeenkomsten. Dat was fijn, maar als jonge gast wilde ik ook gewoon op mijn kamer zitten en muziek maken. Ik zit nog steeds graag op mezelf.

Was het voorbije jaar dan een zegen voor jou? FRAIPONT: Ja en nee. Ik heb een asociaal kantje,

© LEE WEI SWEE

Shags Chamberlain heeft een paar weken op je sofa gekampeerd in je appartement in de Marollen, maar jij bent ook naar LA getrokken. Is de Californische spirit in je muziek geslopen?

dat klopt. In LA genoot ik bijvoorbeeld heel erg van de anonimiteit, hier in de Marollen loop ik op elke straathoek wel iemand tegen het lijf die ik ken en daar heb ik niet altijd zin in. Als je aan een plaat werkt, kruip je sowieso in een bubbel. Mijn album was net klaar toen de pandemie de wereld bevroor, waardoor dat kluizenaarschap wel héél lang duurde. (Lacht) Als artiest voel ik me een soort van werkzoekende die in een eeuwigdurende vakantie zit, vandaar ook de titel van de plaat. Terwijl dat natuurlijk niet zo is, ik werk hard aan mijn muziek terwijl iedereen op een terras zit of op vakantie vertrekt. Maar in die holidays zit ook de innerlijke reis die je maakt als je een plaat opneemt, of er als luisteraar met je koptelefoon op naar luistert. Al denk ik niet dat veel mensen dat nog doen.

LUCIEN FRAIPONT Geboren in 1987 in Brussel, groeit op in de schaduw van het Justitiepaleis Volgt eerst klassieke muziek, ontdekt met een paar jeugdvrienden de rock, maar stort zich daarna als gitarist op de jazz Het muziekprogramma GarageBand zet hem aan tot het maken van indiepopsongs, debuteert in 2016 met Robbing Millions Belandt met zijn tweede album bij het label van de Amerikaanse indiepopband MGMT Richt met Casimir Liberski en Shoko Igarashi het trio Maniac Maison op, waarmee hij jazz met elektronica verenigt

In ‘Camera’ sample je een stukje dialoog over “la vie en société”. Het thema zit je hoog. FRAIPONT: Dat komt uit een interview met

François Truffaut. Mijn vader is regisseur, ik ben als jonge gast ondergedompeld in film. Veel opgenomen films en dvd’s, maar we gingen ook vaak naar de film. Mijn toiletlectuur was Les Cahiers du Cinéma. (Grijnst) Ik wist alles over films, ook al had ik ze niet allemaal gezien. Soit, die quote gaat inderdaad ook over dat idee van de paria. Dat is eigen aan de kunstenaar.

Op de releaseparty in de Beursschouwburg serveer je een guitar cake. Smakelijk!

dinner’, en in de Beursschouwburg maken we ze nog een keer. Ik wilde iets meer dan gewoon mijn nieuwe songs spelen. Shags draait van op afstand plaatjes die qua sound bij mijn album passen, zoals de eightiesiconen Scritti Politti en Wally Badarou. En Casimir Liberski brengt pianocovers van al mijn ‘hits’. (Lacht) Ik heb het gehad met binnen zitten, nu wil ik veel mensen zien en wat holidays outside spenderen.

FRAIPONT: Euh, dank je. Mijn vader heeft veel filmpjes gemaakt toen we klein waren. Onder meer van een verjaardagsfeestje waarbij ik een taart in de vorm van een gitaar kreeg. We hebben die opnieuw gebakken voor de clip van ‘Family

ROBBING MILLIONS Holidays inside verschijnt op 25/6 (MGMT Records) Releaseparty: 25/6, 18.00, Beursschouwburg, www.beursschouwburg.be

BONS BAISERS D’AMÉRIQUE

FROM AMERICA WITH LOVE

Pendant des années, Lucien Fraipont a travaillé comme un reclus sur le deuxième album de son groupe indie pop Robbing Millions, qui est entretemps devenu un projet personnel. Au moment où l’album était bouclé, le monde se confinait et la sortie était reportée. Le Bruxellois a profité de ce temps supplémentaire pour signer un contrat avec le label indie pop américain MGMT Records. Le double album Holidays Inside est la première sortie sur le label d’une musique non-composée par des Américains. « Les Américains trouvent les Belges exotiques. En Belgique, j’ai souvent été critiqué pour mon anglais, eux m’ont encouragé justement à conserver ma singularité. »

For years, Lucien Fraipont worked like a hermit on the second album of his indie-pop group Robbing Millions, which in the meantime had become a one-man project. Just when his songs were in the can, the world went into lockdown and the release was postponed. The Brussels-based musician used the extra time to secure a deal with the label of American indie-pop band MGMT. With the double album Holidays Inside, music that wasn’t made by the Americans themselves will appear on the label for the first time. “Americans think Belgians are exotic. In Belgium, I was criticised for my English, but they encouraged me to keep my own identity.”

FR

EN


Deze zomer gloednieuwe eventlocatie Arena5 in Brussel, Met live concerten van onder andere:

03.07 Het Waterdicht Huwelijk

14:00 > 22:00 — BécoKaai

Asaf Avidan. Bart Peeters. Caetano Veloso. Clouseau. Feu! Chatterton. Hooverphonic. Ibrahim Maalouf. Jasper Steverlinck. K’s Choice. Loïc Nottet. Marc Lavoine. Morcheeba. Philippe Katerine. Raphaël. Rex Rebel. Trixie Whitley. Véronique Sanson.


Culture. Exposition

Laurent à l’Américaine FR

Aux cimaises du Mima s’affiche le travail que l’illustrateur bruxellois et star des collectionneurs Laurent Durieux consacre aux affiches de cinéma alternatives. Des images inédites pour des films cultes. « J’aime mere en avant ce que le marketing n’a jamais vu » — GILLES BECHET Ce sont des affiches issues d’un monde alternatif. Elles n’ornaient pas les devantures des cinémas ou les espaces publicitaires de nos villes. Elles sont aujourd’hui mises sous verre et accrochées aux murs des salons ou des chambres et pistées dès qu’elles sont mises en vente. Aux USA, le Bruxellois Laurent Durieux est une des stars de cet univers de niche, prisé par les collectionneurs et les amoureux du neuvième art. Dès qu’une de ses nouvelles affiches est mise en vente, 3 à 4 secondes suffisent pour écouler les 450 exemplaires. Ses nombreux admirateurs se retrouvent sur un site de fans géré par l’assistant du réalisateur William Friedkin (L’Exorciste, French Connection). L’illustrateur définit une bonne affiche de cinéma comme une image qui donne envie de voir le film sans en dévoiler trop et qui recèle sa part de mystères. « La plupart du temps, les affiches sont décidées par les services de marketing. Moi j’aime partir du film, mettre en avant ce qui

n’a pas été raconté, ce que le marketing n’a pas vu. »

JOURS DE FÊTE Dessinateur précoce, Durieux a trouvé ses premières inspirations dans les pages du magazine de BD sci-fi Métal Hurlant et surtout chez Moebius qui, avec Arzach et l’Incal, avaient le don de raconter toute une histoire en une image. Ensuite, c’est à La Cambre avec Luc Van Malderen qu’il a rencontré son deuxième mentor, dont il a retenu l’efficacité, la rigueur et le travail en sérigraphie. Très vite, Laurent Durieux a développé un univers immédiatement reconnaissable où les gigantesques gratte-ciel Art déco bordent des autoroutes urbaines où filent des véhicules aux formes fuselées sorties du calepin de Raymond Loewy. C’est avec François à l’Américaine que tout a commencé. L’affiche, réalisée pour une expo collective bruxelloise en hommage à Jacques Tati, envoyait le facteur de Jour de fête dans une mégalopole rétro-futuriste. « J’ai senti que le mélange fonctionnait et que j’avais touché quelque chose dans le style et dans le ton. » L’image suscite l’intérêt des éditeurs américains comme Dark Hall Mansion ou Mondo. Et les commandes suivent. Une des plus emblématiques est celle pour Jaws où il prend le contre-pied de ce qui était attendu avec son graphisme rappelant les désuètes affiches de voyage. « Au début, tout le monde détestait. Il n’y a rien qui se passe. Mais en fait, je raconte le film de manière cachée en

« J’ai vu en Frankenstein, Dracula et La Momie des personnages brisés, en manque d’amour. Dans mon travail, il y a beaucoup de mélancolie » 44


Laurent Durieux définit une bonne affiche de cinéma comme une image qui donne envie de voir le film sans en dévoiler trop et qui recèle sa part de mystères.

jouant sur la peur de l’eau. » Quand un éditeur achète la licence pour un film, cela ne lui donne pas nécessairement le droit de représenter tous les acteurs du film. « Dessiner un acteur de face n’a pas beaucoup d’intérêt. Ces contraintes m’arrangent plutôt bien. Ça me pousse à chercher d’autres idées pour raconter l’histoire de manière détournée comme avec le Parrain où Brando est vu de dos. » Le recul permet aussi d’aborder des vieux films avec un œil neuf. Il n’avait jamais vu les films de monstres de Universal quand on les lui a proposés. « Plutôt que de regarder Frankenstein, Dracula ou La Momie comme des histoires de terreur et d’effroi, je les ai vus comme des personnages brisés, en manque d’amour. Dans mon travail, il y a beaucoup de mélancolie. » Ses images sont souvent semées de cadeaux bonus, comme il les

appelle. « Dans l’affiche de Pulp Fiction, la narration du film est cachée dans des détails de l’arrière-plan. C’est un jeu de connivences avec ceux qui ont vu le film. »

VERSION ORIGINALE Son succès dans l’univers des affiches alternatives a amené certains réalisateurs à faire appel à lui pour l’affiche officielle d’un film. C’est ainsi qu’il a dessiné celle du Sens de la Fête d’Éric Toledano et Olivier Nakache et celle d’Adoration de Fabrice Du Welz. Dessiner l’affiche d’un film, c’est décoder les émotions et les enjeux du film. C’est pour cela qu’il veut absolument l’avoir vu, ce qui lui a parfois joué des tours. « On m’avait contacté pour réaliser l’affiche de Carol de Todd Haynes. J’ai refusé parce que je devais travailler à partir du script. Par après, je l’ai regretté parce que c’est un film que j’aime beaucoup. »

Quand on lui demande ce que ça lui inspire de partager une double affiche avec les archives de l’ancien cinéma ABC, mythique cinéma porno du centre-ville, la réponse fuse. « Je devrais être témoin de Jéhovah, parce que je déteste

dessiner et montrer la violence. Je suis amoureux des univers de mystère et d’aventure, je déteste les images vulgaires. » DRAMA, THE ART OF LAURENT DURIEUX 26/6 > 9/1, MIMA, www.mimamuseum.eu

LAURENT À L’AMÉRICAINE

LAURENT, AMERICAN STYLE

In het MIMA is het alternatieve posterwerk te zien dat de Brusselse illustrator Laurent Durieux puurt uit zijn liefde voor de cinema. Het levert ongeziene beelden op van cultfilms. “Ik leg graag de nadruk op wat de marketing het liefst negeert. In Frankenstein, Dracula en de mummie zie ik gebroken personages, die liefde tekortkomen,” zegt de illustrator, die erg gewild is bij Amerikaanse verzamelaars. Wanneer hij een nieuwe affiche op het internet plaatst, volstaan 4 seconden om alle 450 exemplaren te verkopen.

The MIMA presents the alternative poster work that Brussels-based illustrator Laurent Durieux creates out of a passion for cinema. They are unseen images for cult films. “I like to emphasise what the marketing prefers to ignore. In Frankenstein, Dracula and the mummy, I see broken characters who lack love,” says the illustrator, who is very popular with American collectors. When he posts a new poster on the internet, it takes a mere four seconds to sell all 450 copies.

NL

EN

45


THEATRE, DANCE, PERFORMANCE & DEBATE IN THE BEATING HEART OF BRUSSELS

MAKING UP FOR LOST TIME

Usually we close our doors in July, but not this year!

1 > 11 JULY

Marcela Levi & Lucía Russo Myriam Van Imschoot & HYOID Ingrid Berger Myhre Enkidu Khaled INSIDE OUT by CITYLAB

Fatima-Zohra Ait El Maâti Yasmine Yahiatene Yipoon Chiem Monica Kamara & guests Alex Briana Ashley Stuart Jihan Imago

INTRODUCING {PAY WHAT YOU CAN}

46 KaaiAd_BRUZZ_FDS_210623.indd 1

16/06/2021 11:41


BRUZZ Select. Eat & Drink

Habibi: zinnenprikkelend, zowel op het vlak van de keuken als van het decor.

Oosterse coup de foudre NL

Habibi is nieuw in de Brusselse foodscene, maar kan zich al meten met de groten. Het geheime wapen? Een Midden-Oosterse keuken van een duizelingwekkende precisie. Dit wordt een blijver. — MICHEL VERLINDEN, FOTO SASKIA VANDERSTICHELE Keukens uit het Midden-Oosten zijn volop in de mode. In geen tijd hebben ze een groot deel van Brussel veroverd. Van Pois Chiche tot Mine Madeh langs het pas geopende Beiruti: ontelbaar zijn de adresjes die een ‘fast good’-lijn volgen én de zonovergoten Middellandse Zee dichterbij brengen. Eén ding is zeker: wie fan is van de MiddenOosterse niche gaat een kluif hebben aan Habibi. Wanneer we er arriveren op een zonnige avond, vinden we het bijna spijtig dat we buiten moeten zitten – of toch hier aan de Baljuwstraat. Wij zitten liever binnen dan om de haverklap door elkaar te worden geschud door voorbijdenderende trams. Het interieur is bovendien een juweeltje, opgebouwd rond een toog in groene tegels. Daar, onder een betonnen koepel, wordt de specialiteit van het huis bereid: man’ouché, een Levantijnse galette die wat op een pizza lijkt. Maar daar stopt het mooie kader niet. De beplaasterde muren zijn smetteloos, de zitjes in licht hout heerlijk minimalistisch, en de twee intiemere tafels ideaal voor een tête-à-tête. Maar hoe perfect de scenografie ook is, de belangrijkste troef van dit huis blijft wat erin wordt bereid. HABIBI ••••

We zijn fan van de keukens van de Levant, maar we zijn nog nooit zo uit ons dak gegaan. We beginnen met twee porties om te delen, meer bepaald panisses met zaatar (€8) en een tatin van courgettes (€9,50). De panisse, een soort van kroketje gemaakt met deeg van kikkererwt, is eerder zeldzaam op de kaart van Libanese of Syrische zaken. Deze versie is vast van structuur maar niet te, en gaat vergezeld van een crème met rode pepers. Deze lekkernij draait helemaal om het contrast tussen gerookt en plantaardig, tussen zacht en krokant. Na deze revelatie komt de tatin van courgettes. We kunnen de smaak van de gekaramelliseerde ui nog proeven op de tong. Wat een karakter! En dan moet het hoogtepunt nog komen: de man’ouché met manouri (€9). Het deeg op basis van water, gist en bloem heeft 24 uur gerezen en knabbelt heerlijk weg. De garnituur is prikkelend: een geutje pikante olie, de rauwheid van de peterselie, de zurige ajuinpickels en de zachtheid van oranjebloesem. Na zo’n festijn voor de zintuigen is een dessert absoluut overbodig.

HIGH FIVE TUCK SHOP

••••

Van patisserie tot bacon & egg roll. Grand écart entre muffin et burger. From pastry to bacon & egg roll. (www.tuckshopbxl.be) L’ALTITUDE

••••

Een bar waar muziek in zit. Le son des bières et de la musique. The sound of drinks and music. (www.laltitude.be) KAKI CAKE BAR

••••

Alleen hier proef je de ka bao. Une pâtisserie inédite, le ka bao. The only place to taste the ka bao. (www.kakicakebar.be) LES FILLES

••••

Traiteur/takeaway voor foodies. Comptoir sain et gourmand. Healthy deli/takeaway for foodies. (www.lesfilles.be) JONATHAN SALOMON

••••

De koning van de Insta-patisserie. Le roi de la pâtisserie Instagram. Long live the king of Insta pastries! (Instagram: @jonathansalomonpatisserie)

Baljuwstraat 38 rue du Bailli, Elsene/Ixelles, 02-705.38.69, www.habibibrussels.com di/ma/Tu > za/sa/Sa 18 > 23.00 (openingstijden kunnen variëren naargelang de gezondheidsmaatregelen) 47


BRUZZ Select. Cinema

FILM DE LA SEMAINE

Vengeance pop FR

Dans le film oscarisé Promising Young Woman, une jeune femme balance ses porcs et leur en fait voir de toutes les couleurs. Jouissif. — NIELS RUËLL

PROMISING YOUNG WOMAN

•••

UK, US, dir. : Emerald Fennell, act.: Carey Mulligan, Bo Burnham, Laverne Cox

48

La principale distraction de Cassie ? Faire semblant d’être complètement bourrée dans des boîtes de nuit, pour ensuite suivre chez lui le pseudo-gentleman accouru à son secours et donner la peur de sa vie au pervers qui veut profiter d’elle pour satisfaire ses désirs. Le traumatisme qui motive la blonde angélique à remplir un carnet de notes avec des noms de pervers est révélé progressivement. Il s’avère également que c’est la raison pour laquelle elle a interrompu ses études de médecine, malgré son talent et qu’elle vit toujours, des années plus tard, chez ses parents bourgeois dans une maison meublée avec un goût douteux. Si moche que ça en devient drôle. L’humour, ainsi

Carey Mulligan excelle dans un rôle principal tranchant mais exigeant.

que l’immersion dans les couleurs bonbons et l’esthétique chewing-gum, masquent la noirceur et le côté tranchant de l’histoire.

NOUVEAU REFRAIN Ce film très médiatisé, nommé cinq fois aux Oscars, est classé

à tort dans le genre des films de vengeance et plus particulièrement dans le sous-genre rape and revenge. Il n’y a ni débordement de violence, ni gore. Le scénario récompensé par un Oscar est plus ambitieux qu’un film de série B moyen. Il est signé par la réalisatrice débutante Emerald Fennell, actrice britannique (Call the Midwife et The Crown), qui a également prouvé qu’elle excellait en coulisses en tant que showrunner de l’excellente série Killing Eve. Elle prend le spectateur à contre-pied plus d’une fois et illustre une grande partie de la rhétorique toxique et des mécanismes malsains qui aident les violeurs à s’en sortir. « Elle l’a bien cherché » ; « On était bourrés » ; « J’étais encore un gamin » ; « On ne peut rien prouver » ; « C’est sa parole contre la mienne. » Vous connaissez le refrain. La réapparition de l’auteur du crime incite Cassie à passer à la vitesse supérieure et à

confronter les protagonistes un par un. Cela ne se passe pas toujours comme prévu et l’entreprise de vengeance s’avère difficile à combiner avec les avances d’un prétendant : un pédiatre aux bonnes manières. Carey Mulligan (Drive, The Great Gatsby et Far from the Madding Crowd) excelle dans un rôle principal tranchant mais exigeant. Elle change de look presque à chaque scène et alterne les registres avec brio. Qu’elle soit vulnérable, forte, drôle, amoureuse, en colère, ivre ou folle, elle est toujours dans le ton. En ne rendant pas son personnage caricatural, elle maintient le. la spectateur.ice en haleine et lui donne envie d’épiloguer par la suite. Sur la curieuse fin par exemple (tirée par les cheveux ou brillante ?) qui révèle le cœur sombre de ce conte moderne aux couleurs vives, qui traite avant tout de MeToo. Tant qu’il y a consentement.


GUILTY PLEASURE

MORE FILM

Bad taste and dazzling rubbish EN

One of the more enjoyable, substantiated programmes with which Cinematek reopens is called “So Bad It’s Great”. A title could not be more appropriate. — NIELS RUËLL

Of all the smoking, beer-drinking and beautiful women-appreciating ducks in the world, Canardo by the recently deceased Brussels cartoonist Sokal is the funniest and least conformist. The silver goes to Howard the Duck from the intergalactically flopped live action SF comedy of the same name by Willard Huyck, which just missed bankrupting producer George Lucas in 1986. The oddity of the duck is one reason why Howard the Duck still has a large fan base a quarter of a century later. The other is that the film gained the exaggerated but not illogical reputation of being fabulously bad. The word to remember is not “bad” but “fabulous”. Some films are so ridiculously bad that they still become fun or interesting to

a large audience. The cult of the bad film began with the Surrealists. In that church, it is not Orson Welles who is the pope but Ed Wood and so his Plan 9 from Outer Space, just like Howard the Duck, is not missing from Cinematek’s programme with the crystal-clear title “So Bad It’s Great”. It is all about embarrassing failures, dazzling rubbish, unintentional parodies of mediocrity and good taste that will at least last longer than a year. Cinematek grouped together the main examples (there are enough for a franchise). There is even more Italian copycat work in uber-cult film Zombi 2, in which gore maestro Lucio Fulci unapologetically puts George A. Romero’s classic Dawn of the Dead through the meat

grinder. In the hysterical Mommie Dearest, Faye Dunaway portrays Hollywood diva Joan Crawford as one of the worst mothers on earth. That Nicolas Cage overacts in a remake of the folk horror classic The Wicker Man is common knowledge for anyone who knows what memes are. In Aldo Lado’s shameless Star Wars rip-off of L’umanoide, an evil scientist wants to subjugate the galaxy by creating a humanoid but is opposed by a pretty girl and a clever Tibetan. Cinematek does not have the budget for a policy of “satisfactory, money back”. (NR)

SO BAD IT’S GREAT > 23/7, Cinematek www.cinematek.be

1

A quiet place part II ••• US, dir.: John Krasinski, act.: Emily Blunt, Millicent Simmonds, Cillian Murphy

NL/ Fluister het voort: niet elk filmvervolg is onnozel, A

quiet place part II zeker niet. Ook zonder het verrassingseffect en zonder hype zit je op het puntje van je stoel, hand voor de mond uit schrik lawaai te maken. Net als de rest van de zaal. Regisseur-scenarist-acteur John Krasinski voert wel enkele wijzigingen door. Zo zijn de buitenaardse monsters veel vaker in volle glorie te bewonderen, nu we ze toch kennen en het weinig zin heeft om daar nog geheimzinnig rond te doen. Maar aan de kern is niet geraakt. De monsters gaan op hun gehoor af, waardoor de kleinste kuch een jong gezin met baby fataal kan zijn. Dus loop je ook als kijker op de tippen van je tenen. Erg (ont)spannend. (NR)

2

FR, dir. : Samir Guesmi, cast: Abdel Bendaher, Samir Guesmi

FR/ Avec de solides seconds rôles, Samir Guesmi gagne sa vie depuis un quart de siècle dans le monde de la fiction française. Pensez à Ne le dis à personne, Les Revenants ou Hors-la-loi. Espérons que nous le verrons plus souvent derrière la caméra pendant les 25 prochaines années. Il s’avère en effet que c’est un bon réalisateur avec une affinité pour le Paris prolétaire que l’on retrouve chez très peu de réalisateur.ice.s français.es. Son premier film, qui a bénéficié du label du Festival de Cannes 2020, dépeint la relation abrupte mais non dénuée d’amour entre un lycéen et son père taciturne. Aucun des deux n’est irréprochable et la situation socio-économique est pourrie. Mais l’empathie jaillit de la toile. (NR)

3 Buckley

L'UMANOIDE

Ibrahim •••

The Courier ••• UK, dir.: Dominic Cooke, cast: Benedict Cumberbatch, Rachel Brosnahan, Jessie

EN/ Benedict Cumberbatch – Dr Strange to Marvel fans, Sherlock to TV-viewers and Alan Turing to Oscar-watchers – likes variety. Is he applying for the vacant position of James Bond by starring in a spy movie? No, or at least not ostentatiously. His spy agent is closer to you and me than to Bond or Jason Bourne, and has really existed. Greville Wynne was an ordinary British businessman who spent a lot of time working in Russia during the Cold War. At the request of the CIA and MI6, he passed on secret information from Soviet colonel Oleg Penkovsky. Do not expect action, but a solid, sober but excellently photographed drama. (NR) 49


BRUZZ Select. Theatre & Dance. Music & Nightlife. Art & Literature

FESTIVAL

THEATRE & DANCE

QUINSY GARIO OUR PLAYING MAS...SES

1

Spiritual swagger EN/ This week Recyclart goes on holiday, but

those who know the place a little know that it will not be resting on its laurels. The giant terrace in the courtyard of the summery hotspot on rue de Manchesterstraat is still ideal for taking a break between performances and exhibitions, which are freely accessible every Thursday and Friday until the end of July (as long as there is capacity). Years ago, the Flemish-Brussels singer Johan Verminnen sang about taking a holiday in his street and travelling the world sitting on his terrace. Recyclart Holidays follows the same philosophy. Even if no hip musicians from other continents are being flown in this time, the atmosphere is worldly, just like the (vegan) food. The threshold remains low despite a fluent layer of avant-garde. There are no age limits – in the foyer, a miniature golf course has been

set up! Art is linked to therapy (in the immersive Sacred Spaces) and occasionally to a good dose of swagger. The adventures of Joeri Chipsvingers (photo), the craziest of the bunch of neoclassical composers, will have to wait. But this week, you are already expected at the performance festival Nonstop, which as the title suggests has no breaks, and the spastic beats of Sagat b2b Weird Dust. We are especially looking forward to Gilbert Descossy’s chewing gum sculptures – a life’s work that has been whittled down daily – and the soundtrack to Dirk Elst’s novel Aria van Professor Bentoné. It took shape during a residency at Recyclart. Live, the writer-musician is assisted by guitarist Teuk Henri and (bass) saxophonist Nic Roseeuw. TOM PEETERS RECYCLART HOLIDAYS 24/6 > 30/7, 17.00, www.recyclart.be

VISITES GUIDÉES

Carnaval en slavenhandel NL/ De Curaçaos-Nederlandse kunstenaar,

performer en activist Quinsy Gario komt opnieuw naar de Beursschouwburg. En wel met de première van een performance waarin hij koloniale trauma’s op een tegelijk persoonlijke en historisch gedocumenteerde manier aanschouwelijk maakt. Voor Our playing mas…ses inspireerde hij zich op de filmbeelden die zijn oom Martinus in 1983 maakte van een Antilliaans zomercarnaval in Utrecht. Gario onderzoekt de historische omstandigheden in de gekoloniseerde Antillen en in Utrecht, waar in 1713 de onderhandelingen van de wereldmachten plaatsvonden over de slavenhandel. (MB) QUINSY GARIO: OUR PLAYING MAS...SES 23 & 24/6, 20.30, Beursschouwburg, www.beursschouwburg.be

2

L’opéra descend sur la ville

FR/ Pendant le confinement, l’Opéra Garnier de Paris a ouvert une nouvelle scène en ligne où des artistes, réalisateur.rice.s, plasticien.ne.s et chorégraphes ont proposé des créations originales posant leur regard sur cette maison prestigieuse à travers la danse et la musique. On y trouve aussi bien Hiroshi Sugimoto filmant Aurelie Dupont dans un solo de Martha Graham, que Mathieu Amalric au plus près Barbara Hannigan ou Danielle Arbid captant la fougue des dix jeunes danseur.euse.s de Boris Charmatz. Ramzi Ben Sliman imagine, lui, la rencontre, en plein Barbès, de danseur. euse.s de breakdance et de la musique de Mozart. Une sélection de ces films sera projetée en plein air en présence de certain.e.s de leurs auteur.ice.s. (GB)

LA TROISIÈME SCÈNE 24 > 28/6, Mont des Arts, www.bozar.be

L’art à bicyclette FR/ À vélo dans le sillage de guides-artistes, découvrez Bruxelles sous un angle inédit. Anthea Missy (FR & EN, photo), street artiste et autrice de fresques colorées, proposera une balade pleine de poésie et de féminisme velocipédique. Benjamin Tollet aka DJ Mukambo (FR & NL) abordera la ville décolonisée autour de la Porte de Namur et sillonnera le Bxl melting pot à travers divers quartiers de la deuxième ville la plus cosmopolite du monde. Anne Paulicevich (FR), actrice et scénariste, fera découvrir son Bruxelles, des Marolles au canal. Pascal Verbeken (NL & EN),

50

3 rédacteur en chef de l’édition néerlandophone du magazine Wilfried, explorera du Mont des Arts au canal, les quartiers en évolution qui dessinent le Bruxelles de demain. GILLES BECHET ART AND BIKE TOURS 26/6 > 4/7, Mont des Arts 7, www.bozar.be

Shapes in the dark EN/ Once again, Nicole Mossoux and Patrick

Bonté of the Brussels-based Cie Mossoux-Bonté are creating a show that should be visually intriguing. In Les Arrière-Mondes, six performers emerge from the darkness of the stage as ghostly shapes. With their masks, stylised costumes and strange movements, the extravagant creatures seem like distant relatives of the people they are staring at. A succession of mysterious tableaux with cinematic allure and a mesmerising soundtrack. (MB) CIE MOSSOUOX-BONTÉ: LES ARRIÈRES-MONDES 23 > 27/6, Théâtre les Tanneurs, www.lestanneurs.be, www.mossoux-bonte.be


MUSIC & NIGHTLIFE

YONG YELLO

1

Er is leven na de goot NL/ Hij leverde beats aan Tourist LeMC, tunede

samen met Glints diens glimmende rapsounds en zette de solocarrière van Noémie Wolfs mee op de rails als producer en componist. Maar Yello Staelens alias Yong Yello wil ook zijn eigen ei kwijt. Met zijn single ‘Als ge slaapt’ schopte hij het in 2020 tot in de finale van De Nieuwe Lichting. Daarna volgden nog ‘Cirkels’ en ‘Waanzin’, voorbodes van zijn in augustus te verschijnen album Marcel en het magnetisme van de goot. Een titel die de verhalenverteller in de 29-jarige rapper blootlegt: zijn langspeeldebuut is een conceptplaat over de schaduwkant van het leven. (TZ)

YONG YELLO + GAIDAA 23/6, 18.00, Vaux-Hall, Facebook: fiftysession

2

Dans les recoins sauvages du jazz

FR/ Parfois, le nom d’un groupe en dit long sur le son qu’il crée : Camille-Alban Spreng’s Mobilhome est un trompe-oreilles, tout comme la musique qui sort de son mobile home. Du jazz aux recoins sauvages, aux ramifications noueuses et aux virages serrés, mais aussi très lyrique par moments, sous l’impulsion du pianiste belgo-suisse Camille-Alban Spreng. Le saxophoniste ténor Sam Comerford de Thunderblender, l’artiste guitariste Vitja Pauwels, connu pour trente et un autres projets, le bassiste Lennart Heyndels de Hi Hawaii et le batteur Theo Lanau font également partie de ce quintet bien harnaché. (TZ)

ART & LITERATURE

DAVID NORO THERE'S ALWAYS A LITTLE PIG IN MY POCKET

1

Schrijvers houden dorpsoverleg

NL/ Het dorp. Voor schrijfster Lize Spit was het Viersel in de Antwerpse Kempen, dat model stond voor het dorp in Het smelt. Voor journalist Chris De Stoop was het Sint-Gillis-Waas, waarover hij schreef in Dit is mijn hof, maar ook Doel, waar hij woonde om De bres te schrijven. En voor ex-Plattelandsdichter van Oost-Vlaanderen Paul Demets was het Machelen-aan-de-Leie, vanwaar ook schilder Roger Raveel opereerde. Naar aanleiding van de Raveel-retrospectieve praten Spit, De Stoop en Demets over het dorp als thema in hun werk en als sociaal-culturele ruimte waar ons verstedelijkte land nog wel een vervagend beeld bij heeft. (MB) HET DORP 23/6, 19.00, Bozar, www.bozar.be

2

Étrange royaume de la peinture à l’huile

FR/ Depuis sa naissance en 1993 dans la commune danoise de Hørsholm, David Noro a touché à différents mondes. Fils d’une illustratrice danoise et d’un cuisinier italien, il a fait ses études d’art à l’Académie Gerrit Rietveld à Amsterdam et à l’Académie royale d’Anvers, et a depuis exposé dans la moitié de l’Europe. En plus d’être un vrai globe-trotteur, le Danois est aussi un voyageur dans son œuvre. Ses peintures à l’huile colorées s’inspirent du réel, mais prennent également racine dans un « royaume étrange » (selon ses propres mots), qu’il fait déraper par un « manque de réalisme » et un enthousiasme sans limite. (KS)

CAMILLE-ALBAN SPRENG’S MOBILHOME 24/6, 19.45, Jazz Station, www.jazzstation.be

DAVID NORO: THERE’S ALWAYS A LITTLE PIG IN MY POCKET > 25/7, Galerie DYS, galeriedys.com

3

3

Club feeling in the open air

EN/ With keyboardist Fulco Ottervanger, Lander Gyselinck takes a huge bite of jazz under the name BeraadGeslagen, as Hihats In Trees he explores the link between electronic and analogue beats and with STUFF., he draws lines between jazz and dance. The drummer from Ghent, who moved to Brussels last year, will be adding to that club feeling with Adriaan Van de Velde from Antwerp, alias producer and keyboard wizard Pomrad. Their angular funk, square hip hop and jazzy dance beats get even the stiffest rake to dance. Even if that is not yet allowed. (TZ) LANDER & ADRIAAN + BANDLER CHING 26/6, 19.00, Volta, www.volta.brussels

Now you see me, now you don’t

EN/ Watching art is a fascinating activity. So is watching people. The highly successful travelling exhibition “Hyperrealism Sculpture” at Thurn/Tour & Taxis allows you to do both. The exhibition’s subtitle, “Ceci n’est pas un corps”, immediately explains the appeal of the movement that first emerged in the 1960s. Are these bodies real? Find out for yourself, and don’t just look at the works themselves by artists such as the American pioneer Duane Hanson, the Australian superstar Ron Mueck or our very own Berlinde De Bruyckere, but also at the people who marvel at art and themselves. (KS) HYPERREALISM SCULPTURE 25/6 > 7/11, Thurn/Tour & Taxis, expo-corps.com


Nick Trachet

BRUZZ BRUZZ Flageyplein 18, 1050 Brussel, 02-650.10.65 Flageyplein 18, 1050 Brussel, 02-650.10.65

COLOFON COLOFON COLOFON

Nick Trachet Nick Trachet Nick Trachet

COLOFON COLOFON

Nick Trachet Nick Trachet

Harde kip Pistolets Harde kip Pistolets Zoetzuur

B R U Z Z | C U LT U R E BRUZZ | TRACHET

BB RR UUZ ZZ Z | | CCUULT URE B R U Z Z | LT T RUARCE H E T

2 8 O K T O B EDe R 2hele 0 2 0 reeks nalezen?

bruzz.be/trachet De hele De reeks bruzz.be/trachet helenalezen? reeks nalezen? BRUZZ.be/trachet

52 52

52

I

52

28 OKTOBER 2020

De hele reeks nalezen? bruzz.be/trachet

)

I

)

52

voorjenader onderzoek. kwam slachten! terug met een moet er al een hele hoopIktegelijk forse pistolet met inhoud, dat laatste verwijderde Ik liet de stukken rustig bakken in ruime olie NickTrachet Trachet om de maten te kunnen nemen. Het Nick enikikeven voegde er behoorlijk wat gehakte ajuin aan ding voor nader onderzoek. Ik kwam terug met een moet je er al een hele hoop tegelijk slachten! Brusselaardie diededestad stad woog 45 gram, bolrond met een diameter van bruine suiker, enkele lepels azijn (zoetzuur, Brusselaar toe, wat lepels pepertjes en look. Na anderhalf uur was forse pistolet met rustig inhoud, dat laatste verwijderde Ik liet de stukken bakken in ruime olie endedewereld wereld culinair en culinair centimeter, hoogte bedroeg zeven n’est ce pas?), wat maizena en indien nodig,Het nog detwaalf kip nog steeds oneetbaar taai!te Maakt niet uit, Nick Trachet Nick Trachet ikik even omerde de maten kunnen nemen. Nick Trachet en voegde behoorlijk wat gehakte ajuin aan ding ontdektBrusselaar die de stad dan ontdekt wat zout. Neem jede tijd om dat goed te mengen. centimeter. Zo’n raspistolet is met een erg voor nader onderzoek. Ik kwam terug met een eten we wat later. In tropen zijn maaltijden moet je er al een hele hoop tegelijk slachten! Brusselaar die de stad woog gram, en bolrond metanderhalf een diameter van Brusselaar die de stad toe, wat 45 pepertjes look. Na uur was forse pistolet met inhoud, dat laatste verwijderde Schep nu bloem over het gemarineerde krokante, maar dunne korst omhuld rond een en de wereld culinair erg relatief, iedereen eenbedroeg bord Ik liet de wat stukken rustig bakken in ruime olie ende dewereld wereldculinair culinair trouwens en twaalf centimeter, dekrijgt hoogte zeven de kip nog steeds oneetbaar taai! Maakt niet uit, NickTrachet Trachet wanneer ik even maten teeten kunnen nemen. vlees –broodkruim. jaom hoor – masseer en kneed dat er ontdekt Nick enof iken voegde erdebehoorlijk wat gehakte ajuin aaninding hij zij thuiskomt, het mag dan al Het vederlicht wit Geen spoor van ontdekt ontdekt centimeter. Zo’n raspistolet is met erg dan eten we wat later. In demet tropen zijneen maaltijden Brusselaardie diededestad stad woog 45 gram, bolrond een diameter vanin Brusselaar toe, pepertjes look.iedereen. Naslaapbollen anderhalf uur was gedurende een paaren minuten. De bloem moet lauw zijn, er iswat altijd genoeg voor nieuwlichterij als sesamzaadjes, of krokante, maar dunne korst omhuld rond een trouwens erg relatief, iedereen krijgt een bord endedewereld wereldculinair culinair en twaalf centimeter, de hoogte bedroeg zeven de kip nog steeds oneetbaar taai! Maakt niet uit, hetervlees, niet puur erop. Rolhet daarna ditrustig vleesbroodje nog eens Ik deed wat water bij om stoven Wie langs deopgevallen? Afrikaanse winkels moet zonnebloempitten: gladde korst. Het Is het u ook Alles inwandelt, de ontdekt voeding ontdekt lijkt wanneer hij of zij thuiskomt, het eten mag dan al vederlicht wit broodkruim. Geen spoor van centimeter. Zo’n raspistolet is met een erg dan eten we wat later. In de…tropen zijn maaltijden losjes door de maizena het zoals verder latendat lopen. Nu had iken al kipfrituur met ajuin het zeker zijn opgevallen: de vitrine hangt is zotegroot er niet onmiddellijk in kunt kleiner tealworden. Niet langopgeleden kwam het lauw zijn, je ererg ismaar altijd genoeg voor iedereen. nieuwlichterij als sesamzaadjes, slaapbollen of krokante, dunne korst omhuld rond een trouwens relatief, iedereen krijgt een bord in verzadigde olie. Eerst noghet wat (het rookfrieten, écht naar kip in de keuken), maar ik had vaker weldat dan niet een reclame voor pluvera. bijten, daarvoor is het te hoog. moet invan nieuws Nutella potten op in dewandelt, markt wanneer of zijbroodkruim. thuiskomt, het eten mag dan al broodje wit Geen spoor Ikvederlicht deed hij er wat water bij Je om het stoven rustig Wie langs dekleinere Afrikaanse winkels moet zonnebloempitten: puur gladde korst. Het Is het u ook opgevallen? Alles de voeding lijkt masseren! Maar friturenKennen wil zeggen; de eerste In (over)ernstige Franse kookboeken van de oude het nog verder graag wat Afrikaanser. jullie Meestal staat er het lachende gezicht van een oflaten lichtelijk Om het temet breken brengt. het Voor dezelfde prijs als de vroegere lauw zijn, er dat islopen. altijd genoeg voor iedereen. nieuwlichterij alspletten. slaapbollen of te Nu ikminuut al kip ajuin zeker zijn opgevallen: op dezoetzure vitrine hangt is zo groot je ersesamzaadjes, niethad onmiddellijk in kunt kleiner tealworden. Niet lang geleden kwam hettwee breken keer in 150 °C gedurende een ofrustig zeven, school werd vaak geponeerd dat agussi? Agussi – ook bekend als egusi, agushi of Afrikaanse mama op, met kleurrijke hoofddoek. Ik deed er naar wat water bijde om het stoven Wie langs de Afrikaanse winkels wandelt, moet zonnebloempitten: puur gladde korst. Het broodje Is het u ook opgevallen? Alles in de voeding lijkt kent een pistolet een snede in de bovenkant. grotere,vaker uiteraard! Ja, de hazelnoten zijn duurder (het rook écht kip in keuken), maar ik wel dan niet een reclame voor pluvera. bijten,laten daarvoor is het te Zoals hoog.frieten! Je moetDaarna hethad in nieuws dat Nutella kleinere in potten op de markt daarna koud worden. bereidingen niet voorkomen de klassieke egushi wordt voornamelijk gebruikt Het gaat over staat diepvrieskip. niet om de nueen verder tegroot laten lopen. Nu ikinalhet kip met ajuin het zeker alworden. zijnMaar opgevallen: op vitrine hangt isiszo dat je er niethad onmiddellijk in kunt kleiner tehet Niet lang geleden kwam het –het Technisch dat om het zwellen van deeg in geworden meneer! En de mensen houden niet nog graag wat Afrikaanser. Kennen jullie Meestal er lachende gezicht van twee breken of lichtelijk pletten. Om het te breken brengt. Voor dezelfde prijs als de vroegere gaan ze weer in het vet bij 200 °C gedurende keuken. Dat is een typisch voorbeeld van (het rookzijn échtde naar kiphet in dehoog. keuken), maarhet ik had vaker wel dan niet een reclame voor pluvera. Het zaden van een meloenoveral dominerende ‘plofkip’. Het zijn legkippen bijten, is te Je moet inof nieuws Nutella kleinere potten op deWest-Afrika. markt de hete oven op daarvoor te vangen. Maar een leraar van prijsverhoging, dusdat doen ze het via volumeagussi? Agussi – ook bekend als egusi, agushi Afrikaanse mama op, met kleurrijke hoofddoek. kent een pistolet een snede in de bovenkant. grotere, uiteraard! Ja, de hazelnoten zijn duurder enkele minuten, om krokant te worden. Dat Gallische blindheid. Wat buiten de grenzen van het nog graag wat Afrikaanser. Kennen jullie Meestal staat er het lachende gezicht van een breken of lichtelijk pletten. Om breken brengt.de Voor dezelfde de vroegere ofegushi vantwee vele pompoensoorten, gepeld eninhet tedat die te oud zijn normen vanprijs de alsniet geschiedenis rust mij lang geleden verkleining. – op wordt gebruikt Hetvolgens gaat over diepvrieskip. Maar om desoort, nu Technisch isvoornamelijk dat om het zwellen van het geworden meneer! En de mensen houden niet agussi? Agussi –vertelde ook bekend als agushi ofdeeg Afrikaanse mama op, met kleurrijke hoofddoek. ze toch minstens hebben van de in l’Hexagone gebeurt, is voor die Franse kent een pistolet een snede inegusi, degeleerd bovenkant. grotere, uiteraard! Ja, deoude hazelnoten zijn duurder moeten gemalen. Het resultaat lijkt wat op amandelpoeeierindustrie. Zulke dieren gaan uiteraard niet West-Afrika. Het zijn de zaden van een meloenoveral dominerende ‘plofkip’. Het zijn legkippen dienusnee de vruchtbaarheid verzinnebeeldt; de Laatst kwam mijn huisgenote terug van de egushi – wordt voornamelijk gebruikt in Het gaat over diepvrieskip. Maar niet om de de hete oven op te vangen. Maar een leraar van prijsverhoging, dus doen ze het via volumeBelgen, neen? culinaire auteurs onbekend gebied en als ze over is dat om het zwellen het deeg in geworden En de mensen nietJe vindt Technisch vandaag agussi in vrijwel elke van verloren,die maar zijn ookvolgens nietmeneer! meer voor dehoudender. soort, ofhete van vele pompoensoorten, gepeld en te oud zijn de gepast normen genitaliën van de godin Ceres. Se non èeen vero …beetje West-Afrika. Het devertelde zaden van meloendagelijkse zoektocht naar voedsel met devan overal dominerende ‘plofkip’. Het zijnvia legkippen Inde een hete pan of wok, met een klein restaurantkeuken spreken, denken ze niet geschiedenis op rust mij lang geleden dat verkleining. oven opzijn te vangen. Maar een leraar van prijsverhoging, dus doen ze zelfs het volumeAfrikaanse winkel. ‘onze’ moderne smaak die liever kip heeft met de soort, of van vele pompoensoorten, gepeld en die te oud zijn volgens de normen van de gemalen. Het resultaat lijkt wat op amandelpoeeierindustrie. Zulke dieren gaan uiteraard niet Pistolets zijn per defi nitie wit. Ze staan ‘vogels-zonder-kop’. Ik kreeg een pakje dat meer geschiedenis opindikken rust vertelde mij langdegeleden de dat verkleining. olie, de saus laten en daarna aan hun eigen volkse recepten. die snee de vruchtbaarheid verzinnebeeldt; Laatst kwam mijn huisgenote terug van de Van agussi maakt men ‘soep’. dikke textuur van tandpasta. Dus gaan deze vogels naar gemalen. Het resultaat lijktEigenlijk wat op amandelpoeeierindustrie. Zulke dieren gaan uiteraard Je vandaag agussi inverzinnebeeldt; vrijwel elkeroeren verloren, maar zijnkwam ook niet meer gepast voor nietsymbool voor degroente godin engodin moeten dus puur leek alsof het broodbeleg moest bevatten. Daarin dievindt snee de vruchtbaarheid de … Laatst mijn huisgenote terug de der. gesneden en het vlees toevoegen, In de Belgische keuken staat zoetzuur genitaliën van de Ceres. Se nonzijn. è vero dagelijkse zoektocht naar voedsel met de van saus. Agussi bindt erg mooi en geeft een romig Azië en Afrika. Men is er ginder verzot op. Bij ons der. Je vindt vandaag agussi in vrijwel elke verloren, maar zijn ook niet meer gepast voor Afrikaanse winkel. moderne smaak diekoploos liever kip heeft met de genitaliën van de godin Ceres. Se non è vero dagelijkse zoektocht naar voedsel met de Volkorenpistolets zijn een ontheiliging! Pistolets zat wat ‘onze’ dus moet doorgaan voor alsof je aan het wokken was. En dat is het dan, centraal: in een Luiker-sla wordt het zoete van de Pistolets zijn per defi nitiemeestoven wit. Ze staan… als ‘vogels-zonder-kop’. kreeg een pakje dat meer Afrikaanse winkel. ‘onze’ moderne smaak die liever kip heeft met de resultaat. Laat enkele scheppen rustig was kip vroeger iets voor zon- Ik en feestdagen, tot Van agussi maakt men Eigenlijk dikke textuur van tandpasta. Dus gaan deze vogels naar Pistolets zijn per defi‘soep’. nitie wit. Ze staan ‘vogels-zonder-kop’. Ik voor kreeg een pakje datworden meer een uit het fi jnste meel gebakken, simila bij de zijn. pluimgedierte. Het leken wel porties volleerd Chinees eethuisje. ajuin geblust met azijn, in stoverij hoort naast symbool voormaakt de godin en moeten dusdikke puur leek alsof het broodbeleg moest bevatten. Daarin Van men ‘soep’. Eigenlijk textuur van tandpasta. Dus gaan deze vogels naar met de kip ensymbool roeragussi regelmatig om. Hier kunnen een fenomenale ontwikkeling de brave kip voor de godin en moeten dus puur zijn. leek alsof het broodbeleg moest bevatten. Daarin saus. Agussi bindt erg mooi en geeft een romig Azië en Afrika. Men is er ginder verzot op. Bij ons Dit is een aangenaam recept. Het vlees is zuur bier (Rodenbach, geuze …), soms peperkoek Romeinen. Dat gaf in het Duits het woord lilliputters. Niet vuistdik, maar chocoladereepsaus. Agussi bindt erg mooi en geeft een romig Azië en Afrika. Men is er ginder verzot op. Bij ons Volkorenpistolets zijn eenontheiliging! ontheiliging! Pistolets zat wat dus moet doorgaan voorop koploos nu ook nog groene groenten bij, zoals okra’s, degradeerde tot de goedkoopste proteïne de koploostot Volkorenpistolets zijn een Pistolets zat wat dus moet doorgaan voor resultaat. Laat enkele scheppen rustig meestoven was kip vroeger iets voor zonen feestdagen, gevangen in beignet-achtige deegschuimen, of minstens enkele klontjes suiker. resultaat. Laat enkele scheppen rustig meestoven was kip vroeger iets wel voor zon- Konijn en feestdagen, tot niet Semmel, nog steeds de voor deze broodjes dun. Kolibries zonder kop! worden uit finaam jnste meelgebakken, gebakken, simila pluimgedierte. HetMet leken porties voorkrijgt bijvoorbeeld ook spinazie. EenHier markt. Hetzelfde in Afrika. vreugde bezingen worden uithet het fi jnste meel simila bij bij de de pluimgedierte. Het leken wel porties voormaar zeker de kip en roer regelmatig om. kunnen een fenomenale ontwikkeling deeens brave kipscheutje met de kip en roer regelmatig om. Hierhet kunnen een fenomenale ontwikkeling deeen brave kip in hetmet het geeft een lichter resultaat, maar is wél naast zijn zoete pruimen ook al zuiden van dat land. In het museum van Er was een tijd dat de portie van de werkman Romeinen. Dat gaf in het Duits het woord lilliputters. Niet vuistdik, maar chocoladereeptomaatjenuzorgt ervoor dat je in kan met ze daar de goedkope kip diegoedkoopste uit de onze contreien perop de Romeinen. Datjegaf hetvergissen Duits hetokra’s, woord lilliputters. Niet vuistdik, maar proteïne chocoladereepook nog groene bij,zoals zoals okra’s, degradeerde totbier). de proteïne nu ook nog groenegroenten groenten bij, tot goedkoopste helemaal internationaal. Er wordt azijnzijn. (endegradeerde meer Rond de Baltische zee eetop de zag iktot verkoolde pistolets die dealtijd uitbargroot moest Datwordt was toen de ‘terrassiers’ Semmel, nog steeds deook naam voor deze broodjes dun. zonder kop! Semmel, nog steeds naam voor deze broodjes dun. Kolibries zonder kop! deNapels hete maar pepers, jolijt van iedereen! Laat vliegtuig naar Kolibries ginder gevlogen, mogelijk maar zeker bijvoorbeeld spinazie. Een markt. Hetzelfde in Afrika. Met vreugde bezingen zeker bijvoorbeeld ook spinazie. markt. Hetzelfde in Afrika. Met vreugde bezingen geschreven dat ‘sweet &jaar sour79 pork’ de Een meestvan rolmops met een room en fruit, bij zoete sting van de Vesuvius in het hebben nog subsidies metmen deEr schop werkten. Vandaag doen ze dat in het zuiden van dat land. In het museum Er was tijd dat de portie van de werkman in het zuiden van dat land. In het museum van was een tijd dat de portie van de werkman onbepaalde tijd verder sudderen. De agussisaus is met van de EU. Die handel moet wel erg tomaatje zorgtervoor ervoor je met ze goedkope daar de appelmoes. goedkope die uit onze contreien zorgt datisje jebuiten jekan kanvergissen vergissen met ze daar de kip diekip uitOok onze contreien per per tomaatje gegeten Chinese schotel China. Maar bloedworst hoort Italië zijn Napels zag iktot verkoolde pistolets die dede uitbargroot moest zijn. Dattoen was toen de kent ‘terrassiers’ overleefd. met de Bobcat ofvliegtuig Kubota en moeten ze de na hun Napels zag ik verkoolde pistolets die uitbargroot moest zijn. Dat was ‘terrassiers’ erg vullend, smaakt een klein beetje bitter, maar winstgevend zijn, want de eigenaars van het merk de hete pepers, jolijt van iedereen! Laat naar ginder wordt gevlogen, mogelijk de hete pepers, toterjolijt van iedereen! Laat en vliegtuig naar ginder wordt gevlogen, mogelijk recept kwam misschien ooit 79 vandaan agrodolcenog bereidingen metwerkten. azijn en rozijnen. sting van deVesuvius Vesuvius in het hebben met deGreppels schop doen ze erg dat Hethet binnenste is soms niet doorbakwerkuren de graven is doen eenmoet onbepaalde tijd verder sudderen. De agussisaus is met subsidies van EU. DieVandaag handel wel sting van de inhelemaal het jaar 79 hebben wat muskusachtig. Te eten met dejaar vingers, staan in met denaar top vijfhonderd van dede Belgische nog met defitness. schop werkten. Vandaag zeook dat onbepaalde tijd verder sudderen. De agussisaus is subsidies van de EU. Die handel moet wel erg is wél teruggekeerd naar China. Wat we Vergeet niet dat in warme klimaten verdunde overleefd. met de Bobcat ofsais Kubota en moeten ze het na hun erg vullend, smaakt een klein maar winstgevend zijn, want deest eigenaars van merk ken een en de ware pistoletoloog trektbeetje eerstbitter, dat natte zittend beroep geworden. ”Tu où levan boven bord rijst. Smakelijk. fortuinen. overleefd. met de Bobcat of Kubota en moeten ze na hun erg vullend, smaakt een klein beetje bitter, maar winstgevend zijn, want de eigenaars het merk noemen: een pizza-effect. Het toont nog maar azijn vroeger een volkse drank was voor tijdens Het binnenste is soms niet helemaal doorbakwerkuren naar de fi tness. Greppels graven is een ook watbroodje, muskusachtig. Te plaats eten metvoor de vingers, staan inde de winkelier top vijfhonderd van de Belgische kruim uit zijn zoisissoms er extra problème?” zei groothandelaar opde de Ik kocht zo’n kip en waarschuwHet binnenste niet helemaal doorbakwerkuren naar de fitness. Greppels graven is een ook wat Te eten met de vingers, staan in een de top van Belgische eens datmuskusachtig. we inware een zeer multiculturele wereld het werk op de vijfhonderd velden. ken en de pistoletoloog trekt eerst dat natte zittend beroep geworden. ”Tu sais où est le boven een bord rijst. Smakelijk. fortuinen. beleg. Smakelijk. vroegmarkt in Rungis mij ooit zuchtend. “C’est de mij: “Poulet dur!” Strong chicken lees je ken en de ware pistoletoloog trekt eerst dat natte zittend geworden. ”Tu sais où est le boven een bord rijst. Smakelijk. fortuinen. kruim uit zijn broodje, zo is er plaats voor extra problème?” zei een groothandelaar op de wonen. Smakelijk. Maarberoep alsIkklassieke keukendenkers het over kocht zo’n kip en de winkelier waarschuwque les gens ne mangent plus.” Een groot deel weleens in Ik Engelstalige recepten. inde kruim zijn broodje, zo is er plaats voor extra problème?” zei“Poulet een groothandelaar op kocht zo’n kip enRungis de winkelier waarschuwbeleg.uit Smakelijk. vroegmarkt in mij ooit zuchtend. de mij: dur!” Strong chicken lees zoetzuur hadden, wezen zeSurinamers spontaan naar de je“C’est Nederland hebben het “harde kip”, enverwesterde ja van de bevolking loopt rond in eenooit elfenlijfje, beleg. Smakelijk. vroegmarkt in Rungis mij zuchtend. “C’est que lesover gens ne mangent plus.” Een deelin weleens inDat Engelstalige recepten. Surinamers de mij: “Poulet dur!” Strong chicken lees jegroot Chinese keuken. komt door de mensen, dat zijn ze ook. Als je de oude recepten onthaard, gegomd en gekneed naar de stijl van de Nederland hebben het over “harde kip”, en ja van de bevolking loopt rond in een elfenlijfje, que les gens ne mangent plus.” Een groot deel weleens in Engelstalige recepten. Surinamers in Chinese eethuisjes. Waar zie je géén ‘sweet & mensen, dat zijnkolonialen) ze ook. de oude recepten onthaard, gegomd en gekneed naar de ja stijl van de van mwamba (moambe voor de boekskes. Bijde virtuele lichamen hoort virtueel Nederland hebben het over “harde kip”, en van bevolking loopt rond inAls een elfenlijfje, sour pork’ op de kaart? Nochtans isjeleest, dat eigenlijk van mwamba (moambe voor de kolonialen) leest, boekskes. Bij virtuele lichamen hoort virtueel moet die kip uren en uren sudderen in de voedsel.mensen, Impressions d’une dede veau. dat zijn zepaupiette ook. Als je oude recepten onthaard, gegomd en gekneed naar deervan. stijl van de een westers recept. En iedereen houdt moet diekip kip kan urendaar en d’une uren sudderen in de voedsel. Impressions paupiette de veau. palmolie. Een moderne niet tegen, De zondagse broodjes zijn ook zo van mwamba (moambe voor de geëvolueerd. kolonialen) leest, Zullen we het eens zelf maken? boekskes. Bij virtuele lichamen hoort virtueel palmolie. Een moderne kipzijn kanook daar tegen, Deuurtje zondagse broodjes zoniet geëvolueerd. die na een half ald’une tot hoopje moet die kip urenvarkensvlees eneen uren sudderen in de Hoesmelt klein die viennoiserieën en fieen jn gebak zijn Neem zoveel als jealnodig hebt. voedsel. Impressions paupiette de veau. die smelt na half uurtje tot een hoopje Hoe klein die viennoiserieën en fi jn gebak zijn miserabele prut. palmolie. Een moderne kip kan daar Liefst van de schouder. Snij datook in hapklare geworden! De boterkoeken (koffi ekoeken voor detegen, zondagse broodjes zijn zoniet geëvolueerd. miserabele prut. geworden! De boterkoeken (koffi ekoeken voor de Maardie ik kwam dus thuis met zo’n smelt na een uurtje albeest. tot een hoopje blokjes en bestrooi met wat zout, geperste look, Maar ikhalf kwam dus bijna thuis met zo’n beest. Het Antwerpenaars) zijn bijna verdwenen enverdwenen vervanHoe klein die viennoiserieën en fi jnHet gebak zijn Antwerpenaars) zijn en vervanwoog overigens eens zoveel: 1,2 kilo. Ik hakte woog overigens niet eens zoveel: 1,2 kilo. hakte miserabele prut. en lichteniet sojasaus. Kneed (en dat kneden vrijIk gen door petieterige ‘croissants’. In mijn jonge geworden! De boterkoeken (koffi ekoeken voor de gen door petieterige ‘croissants’. In is mijn jonge de kip,kon zodra ze ontdooid was, in handige de kip, zodra ze ontdooid was, inbeest. handige ik kwam dus thuis met zo’n Het belangrijk) grondig Voeg dan een jaren kon je dooreen. met die dingen nog een jaren jeMaar met die dingen nog een kleine Antwerpenaars) zijn bijna verdwenen en kleine vervanstukken: idealiter moet elke eter eenLaat stukze krijgen stukken: idealiter moet elke een stuk krijgen woog overigens niet eens zoveel: 1,2 hakte losgeklopt eigeel toeeter en kneed opnieuw. politieagent ko slaan. Vandaag passen in een politieagent ko slaan. Vandaag passen ze inkilo. een Ik gen door petieterige ‘croissants’. In mijn jonge “Op de vitrine van met eenvan evenredig deel vanbeen. vlees, Het vel en been. Het met een de evenredig deel vlees, vel en rusten. kip, zodra ze ontdooid was, in handige holle kies. En dan de pistolets: het is niet omdat holle kies. Enkon dan de pistolets: het is niet omdat jaren je met die dingen nog een kleine vel is de voornaamste smaakdrager in een kip en vel is de stukken: voornaamste smaakdrager een kipmoeten en krijgen ze broodjes heten datin zeen klein zijn. In Hak ondertussen wat rode witte idealiter moet elke eter een stuk Afrikaanse winkels ze broodjes heten dat klein moeten zijn. Inajuin, politieagent koze slaan. passen ze wat in een zonder been erinVandaag kan je niet peuzelen, mijn betere tijden at vlees, ik er maximaal twee, met zonder been erinevenredig kan je niet peuzelen, wat paprika’s (geel, groen en rood) en uiteraard wat met een deel van vel en been. Het wereldwijd als wordt was mijn betere at er maximaal twee, met holletijden kies. Enikdan de droevig pistolets: hetervaren. is nietVerder omdat hangt vaker wel dan varkensgehakt of leverworst, versierd met wereldwijd als droevig wordt ervaren. Verder was ananas (verse) in even grote stukjes als hetkip vlees. vel is de voornaamste smaakdrager in een enBelgian de nek erbij, hetklein ultieme peuzelstuk en het varkensgehakt ofook leverworst, met Belgian ze broodjes heten dat versierd ze moeten zijn.maar In indaar pickles. Vandaag zie ik nog broodjes, ook de nek erbij,been het ultieme en terug. in het Ongeveer evenveel als het vlees. zonder erin kan je niet peuzelen, watLang geleden niet een reclame karkas vond ikpeuzelstuk de eierstokken pickles. mijn Vandaag zietijden broodjes, maar betere at ik er maximaal twee, metben niet kan ikik ernog misschien wel vijf vandaar op? En karkas vond ik dan delas eierstokken terug. Lang geleden En de saus: enkele lepels ketchup, ja, ik ik een authentiek Italiaans recept voor wereldwijd als droevig wordt ervaren. Verder was voor pluvera” kan ik ervarkensgehakt misschien van op? En ik ben met niet Belgian ofvijf leverworst, versierd zo’nwel grote eter meer. spaghetti met eierstokken vaniskip, las ik eenook authentiek Italiaans recept voor gewoon het Amerikaanse spul! Er hiermaar de nek erbij, het ultieme peuzelstuk en indaarvoor het Onlangszie hoorde ik broodjes, van een slager diedaar nog zo’n grote eter meer. pickles. Vandaag ik nog maar waarschijnlijk ‘pizza-effect’, spaghettikarkas met eierstokken vanvan kip,het maar daarvoor vond ik sprake de eierstokken terug. Lang geleden pistolets “van Onlangs hoorde ik van migreerde een diegekapt nog kan ik erouderwetse misschien welslager vijf met van op? Enverkoopt, ik ben waarbij recept naar Amerika, en niet las ik eeneen authentiek Italiaans recept voor gespoed die échte, grote”. Ik heb mij daarheen zo’n grote eter meer. ouderwetse pistolets met gekapt verkoopt, “van De hele reeks nalezen? bruzz.be/trachet helemaal met veranderd weer terugkeerde naar spaghetti eierstokken van kip, maar daarvoor Onlangs hoorde ik slager die nog die échte, grote”. IkMeng heb mij daarheen gespoed Hongkong. die invan eeneen kom met evenveel De hele reeks nalezen? bruzz.be/trachet ouderwetse pistolets gekapt verkoopt, “van T O B E R 2 0met 20 52 I 28 OK De hele reeks nalezen? bruzz.be/trachet die échte, grote”. Ik heb mij daarheen gespoed )

B R U Z Z | C U LT U R E BRUZZ | TRACHET

Harde kip Pistolets

52

ABONNEMENTEN ABONNEMENTEN BRUZZ Josiane De Troyer (abo@bruzz.be), 02-650.10.80 BRUZZ Josiane De Troyer 02-650.10.80 Flageyplein 18,(abo@bruzz.be), 1050 Brussel, 02-650.10.65 Gratis in Brussels Hoofdstedelijk Flageyplein 18, 1050 Brussel, 02-650.10.65 Gratis in Brussels Hoofdstedelijk Gewest. BRUZZ ABONNEMENTEN Gewest. Rest van België: 25 euro perBrussel, jaar; 02-650.10.65 Flageyplein 18, 1050 ABONNEMENTEN De Troyer25(abo@bruzz.be), 02-650.10.80 RestJosiane van 6044 België: euro per jaar; IBAN: BE98 3631 3393 Josiane De Troyer (abo@bruzz.be), 02-650.10.80 Gratis in Brussels Hoofdstedelijk ABONNEMENTEN IBAN: BE98Gratis 3631 3393 van Vlaams Brusselse Media6044 vzwBrussels in Hoofdstedelijk Gewest. BRUZZ Josiane DeBrusselse Troyerper (abo@bruzz.be), Vlaams Media BRUZZ Buitenvan België: 30 euro jaar. vzw 02-650.10.80 Gewest. Flageyplein 18,België: 1050 Brussel, 02-650.10.65 Rest van België: 25 euro per jaar; Gratis in 18, Brussels Hoofdstedelijk Buiten 30 per02-650.10.65 jaar. Flageyplein 1050 Brussel, Rest3631 vaneuro België: 25 euro per jaar; IBAN: BE98 6044 3393 Gewest. OPLAGE ABONNEMENTEN IBAN: BE98 3631 6044 3393 ABONNEMENTEN van Vlaams Brusselse Media vzwjaar; OPLAGE Rest van België: 25 euro per OPLAGE : 62.609 exemplaren. Josiane De Troyer (abo@bruzz.be), 02-650.10.80 van Vlaams Media Josiane Troyer (abo@bruzz.be), Buiten België: 30 Brusselse euro per02-650.10.80 jaar. vzw OPLAGE :De 62.609 exemplaren.  IBAN: BE98 3631 6044 3393 Gratis in Brussels Hoofdstedelijk België: Gratis inBuiten Brussels Hoofdstedelijk ADVERTEREN? van Vlaams Brusselse Media30 vzweuro per jaar. Gewest. OPLAGE Gewest. ADVERTEREN? Marthe 02-650 1030 61 RestPaklons, van België: 25 euro per jaar;per jaar. Buiten België: euro Rest vanOPLAGE België: 25exemplaren.  euro OPLAGE : 62.609 IBAN:Marthe BE98 3631 6044 3393 Paklons, 02-650 10 per 61 jaar; sales@bruzz.be IBAN: BE98 3631 3393 exemplaren.  OPLAGE : 62.609 OPLAGE van Vlaams Brusselse Media6044 vzw sales@bruzz.be ADVERTEREN? van Vlaams Brusselse Media vzw DISTRIBUTIE Buiten62.609 België:exemplaren.  30 euro per jaar. ADVERTEREN? MartheBelgië: Paklons, 02-650 10jaar. 61 Buiten 30 euro per Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be DISTRIBUTIE OPLAGE Marthe Paklons, 02-650 10 61 sales@bruzz.be ADVERTEREN? Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be OPLAGE OPLAGEMarthe : 62.609 exemplaren.  sales@bruzz.be ALGEMENE DIRECTIE Paklons, 02-650 10 61 OPLAGE : 62.609 exemplaren.  DISTRIBUTIE DirkADVERTEREN? De ALGEMENE Clippeleir sales@bruzz.be DIRECTIE Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be DISTRIBUTIE ADVERTEREN? Marthe 02-650 10 61 DirkPaklons, De Clippeleir DISTRIBUTIE HOOFDREDACTIE Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be Marthe Paklons, 02-650 10 61 sales@bruzz.be ALGEMENE DIRECTIE Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be Kristof Pitteurs (algemeen hoofdredacteur), sales@bruzz.be HOOFDREDACTIE Dirk De Clippeleir DISTRIBUTIE ALGEMENE DIRECTIE Mathias Declercq Kristof Pitteurs DIRECTIE (algemeen hoofdredacteur), Ute Otten, 02-650.10.63, ALGEMENE DISTRIBUTIE Dirk Deute.otten@bruzz.be Clippeleir HOOFDREDACTIE Mathias Dirk DeDeclercq Clippeleir Ute Otten, 02-650.10.63, ute.otten@bruzz.be CULTUUR & UIT ALGEMENE DIRECTIE Kristof Pitteurs (algemeen hoofdredacteur), HOOFDREDACTIE GerdDirk Hendrickx De HOOFDREDACTIE Clippeleir CULTUUR & UIT ALGEMENE DIRECTIE MathiasKristof Declercq Pitteurs (algemeen hoofdredacteur), Dirk De Clippeleir Gerd Hendrickx Kristof Pitteurs (algemeen REDACTIE HOOFDREDACTIE Mathias Declercqhoofdredacteur), CULTUUR UIT Mathias Declercq Nathalie Eva& Christiaens, Sara De KristofCarpentier, Pitteurs (algemeen hoofdredacteur), HOOFDREDACTIE REDACTIE Gerd Hendrickx Mathias Declercq Sloover, KrisKristof Hendrickx, Bettina Hubo, Jasmijn CULTUUR & UIT Pitteurs (algemeen hoofdredacteur), CULTUUR & UIT Nathalie Carpentier, Eva Christiaens, Sara De Post,CULTUUR Kurt Snoekx, Sophie Soukias, Roan Van Gerd Hendrickx Mathias Declercq REDACTIE &Hendrickx UIT Gerd Sloover, Kris Hendrickx, Bettina Hubo, Jasmijn Eyck,Gerd Steven Van Garsse, Maarten Verdoodt, Tom Hendrickx Nathalie Carpentier, EvaSoukias, Christiaens, Post, Kurt Snoekx, RoanSara VanDe CULTUUR & UITSophie REDACTIE Zonderman REDACTIE Sloover, Kris BettinaVerdoodt, Hubo, Jasmijn Gerd Hendrickx Eyck, Steven VanHendrickx, Garsse, Maarten TomSara De REDACTIE Nathalie Carpentier, Eva Christiaens, Eva Christiaens, SaraSophie De Sloover, KrisRoan Hendrickx, Post, Kurt Eva Snoekx, Soukias, Van Nathalie Carpentier, Christiaens, Sara De Bettina Hubo, Jasmijn Zonderman MEDEWERKERS Sloover, Kris Hendrickx, REDACTIE Bettina Hubo, Jasmijn Post, Kurt Snoekx, Sophie Eyck, Steven Van Garsse, Maarten Verdoodt, Tom Sloover, Kris Hendrickx, Bettina Hubo, Jasmijn Nicolas Alsteen, Gilles Bechet, Michaël Bellon, Post, KurtEyck, Snoekx, Sophie Soukias, Roan Van Nathalie Carpentier, Eva Christiaens, De Soukias, Roan Van Steven VanSara Garsse, Zonderman Post,Jordens, Kurt Snoekx, Sophie Soukias, Roan Van MEDEWERKERS Patrick Tom Peeters, Niels Ruëll, Nick Eyck, Steven Van Garsse, Maarten Verdoodt, Tom Sloover, Kris Hendrickx, Bettina Hubo, Jasmijn Maarten Verdoodt, Tom Zonderman Eyck,Nicolas Steven Van Garsse, Maarten Verdoodt, Tom Bellon, Alsteen, Gilles Bechet, Michaël Trachet, Tom VanKurt Bogaert, Post, Snoekx,Michel SophieVerlinden Soukias, Roan Van Zonderman MEDEWERKERS Zonderman Patrick Jordens, Tom Peeters, Niels Ruëll, Nick Eyck, Steven Van Garsse, Tom MEDEWERKERS Nicolas Alsteen, GillesMaarten Bechet, Verdoodt, Michaël Bellon, EINDREDACTIE Trachet, Tom Van Bogaert, Michel Verlinden MEDEWERKERS Zonderman MEDEWERKERS Nicolas Alsteen, Gilles Michaël Bellon, Patrick Jordens, Tom Bechet, Peeters, Niels Ruëll, Nick Karen De Becker, Geert Van der Hallen, Sophie Nicolas Patrick Alsteen, Gilles Michaël Bellon, Nicolas Alsteen, Gilles Michaël Bellon, Jordens, Tom Peeters, NielsBechet, Ruëll, Nick Trachet, TomBechet, Van Bogaert, Michel Verlinden MEDEWERKERS EINDREDACTIE Soukias Patrick Jordens, Tom Peeters, Niels Ruëll, Nick Trachet, Tom VanJordens, Bogaert,Tom Michel Verlinden Patrick Peeters, Niels Ruëll, Nick Nicolas Bechet, Michaël Bellon, Trachet, Tom VanAlsteen, Bogaert,Gilles Michel Verlinden Karen De Becker, Geert Van Hallen, Sophie EINDREDACTIE Trachet, Vander Bogaert, Patrick Jordens, TomTom Peeters, Niels Ruëll,Michel Nick Verlinden VORMGEVING EINDREDACTIE Soukias Karen De Becker, Geert Van der Hallen, Sophie EINDREDACTIE Trachet, Van Bogaert, Michel Verlinden Heleen Rodiers, Ruth Plaizier Karen DeTom Becker, Geert Van der Hallen, EINDREDACTIE Karen De Soukias Becker, Geert Van der Hallen, Sophie VORMGEVING VERTALING Sophie Soukias Karen De Becker, Geert Van der Hallen, Sophie Soukias EINDREDACTIE Heleen Rodiers, Ruth Plaizier John Arblaster, Frédérique Beuzon, VORMGEVING Karen De Becker, Geert Van der Hallen, Sophie Soukias VORMGEVING VORMGEVING Heleen Rodiers, Martin McGarry, Laura JonesRuth Plaizier Soukias VERTALING Heleen Rodiers, Plaizier Heleen Ruth Rodiers, Ruth Plaizier VORMGEVING VERTALING Frédérique Beuzon, George Holmer, Greta VORMGEVING FOTOGRAFIE & ILLUSTRATIE VERTALING VERTALING HeleenLaura Rodiers, Ruth Plaizier John Arblaster, Frédérique Beuzon, Holmer-Arblaster, Jones, Martin McGarry Heleen Rodiers, Ruth Plaizier Arblaster, Frédérique Beuzon, BartJohn Dewaele, Kim, Wauter Mannaert, NoémieGreta Frédérique Beuzon, George Holmer, MartinLaura McGarry, Laura Jones VERTALING Martin McGarry, JonesPut, VERTALING Marsily, Steve Michiels, Ivan Holmer-Arblaster, Laura Jones, Martin McGarry FOTOGRAFIE & ILLUSTRATIE Beuzon, George FrédériqueFrédérique Beuzon, George Holmer, GretaHolmer, Greta Saskia Vanderstichele, Wide Vercnocke ILLUSTRATIE BartFOTOGRAFIE Dewaele, Kim, & Wauter Mannaert, Noémie FOTOGRAFIE & Holmer-Arblaster, ILLUSTRATIE Jones, Martin McGarry Holmer-Arblaster, Laura Jones, Laura Martin McGarry FOTOGRAFIE & ILLUSTRATIE Bart Steve Dewaele, Kim, Wauter Mannaert, Noémie Bart Marsily, Dewaele, Kim, Wauter Mannaert, Noémie Michiels, Ivan Put, VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Bart Dewaele, Kim, WauterIvan Mannaert, Noémie Marsily, Steve Michiels, Ivan Put, Marsily, Steve Michiels, Put, FOTOGRAFIE & ILLUSTRATIE Saskia Vanderstichele, Wide Vercnocke FOTOGRAFIE & ILLUSTRATIE Kristof Pitteurs Marsily, Steve Michiels, Ivan Put, Saskia Vanderstichele, Wide Vercnocke Saskia Vanderstichele, Vercnocke Bart Dewaele, Kim, WauterWide Mannaert, Noémie Bart Dewaele, Kim, Wauter Mannaert, Noémie FlageypleinSaskia 18, 1050 Elsene. Vanderstichele, Wide Vercnocke VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Marsily, Steve Michiels, Ivan Put, Marsily, Steve Michiels, Ivan Put, VERANTWOORDELIJKE UITGEVER VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Bruzz is een uitgave van de Vlaams Brusselse Saskia Vanderstichele, Wide Vercnocke Kristof Pitteurs Kristof Pitteurs VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Saskia Vanderstichele, Wide Vercnocke Kristofgedrukt Pitteurs Media vzw, wordt op deElsene. persen van Eco Flageyplein 18,Elsene. 1050 Flageyplein 18, Pitteurs 1050 Kristof VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Flageyplein 18, 1050 Elsene. PrintBruzz Center (DPG Media) VERANTWOORDELIJKE UITGEVER 18,de1050 is Flageyplein eenisuitgave van Vlaams Kristof Pitteurs Bruzz een uitgave vanElsene. deBrusselse Vlaams Brusselse en wordt gesubsidieerd doorop Bruzz is Kristof een van devan Vlaams Pitteurs Media vzw, wordt deElsene. persen Eco Brusselse Flageyplein 18,uitgave 1050 Media vzw,isgedrukt wordt gedrukt persen van Eco BRUZZ een uitgave vanop dede Vlaams Brusselse de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Media wordt gedrukt op deElsene. persen van Eco Print Center (DPGvzw, Media) Flageyplein 18, op 1050 Media wordt gedrukt de persen van Eco Print Center Media) Bruzz isvzw, een(DPG uitgave van de Vlaams Brusselse Gemeenschapscommissie. en wordt gesubsidieerd Print Center door (DPG Media) Media vzw, wordt op de persen Eco Brusselse Center (DPG Media) Bruzz isgedrukt een uitgave van devan Vlaams en Print wordt gesubsidieerd door de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse en wordt gesubsidieerd door Print Center (DPG Media) wordt gesubsidieerd doorgedrukt Media vzw, wordt de persen van Eco deen Vlaamse Gemeenschap enen deop Vlaamse Gemeenschapscommissie. de Vlaamse Gemeenschap de Vlaamse en wordt gesubsidieerd door de Vlaamse en de Vlaamse PrintGemeenschap Center (DPG Media) Gemeenschapscommissie. Gemeenschapscommissie. de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie. en wordt gesubsidieerd door Gemeenschapscommissie. de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie.

“Op de vitrine van Afrikaanse winkels “Op de vitrine van “Pistolets per defi nitie “Pistolets zijn zijn per defi nitie hangt vaker wel dan Afrikaanse winkels wit. Ze staan symbool voor wit. Zehangt staan symbool voor niet reclame “Pistolets zijn per defi “Waar zie je géén ‘sweet & vaker wel dan deeen godin en moeten dusnitie devoor godin en moeten dus voor pluvera” sour pork’ op de kaart? wit. Ze staan symbool puur zijn. Volkorenpistolets niet een reclame puur zijn. Volkorenpistolets Nochtans is dat eigenlijk zijn een ontheiliging!” de godin en moeten dus voor pluvera” zijneen eenwesters ontheiliging!” recept” puur zijn. Volkorenpistolets zijn een ontheiliging!” © SHUTTERSTOCK

MELD NIEUWS MELD NIEUWS nieuwsgespot? gespot?Tips Tips zijn ZelfZelf nieuws zijnaltijd altijd welkom welkom viavia bruzz.be/meldnieuws MELD NIEUWS MELD NIEUWS bruzz.be/meldnieuws MELD NIEUWS Persberichten kunnen via Zelf gespot? zijnzijn altijdaltijd Zelfnieuws nieuws gespot? Tips Persberichten kunnen via Tips MELD NIEUWS redactie@bruzz.be Zelf nieuws gespot? Tips zijn altijd welkom viavia welkom redactie@bruzz.be Zelf nieuws gespot? Tips zijn altijd welkom via bruzz.be/meldnieuws bruzz.be/meldnieuws welkom via kunnen MELD NIEUWS bruzz.be/meldnieuws Persberichten via Persberichten kunnen via Tips zijn altijd BRUZZ.be/meldnieuws Zelf nieuws gespot? redactie@bruzz.be Persberichten VOER UW EVENEMENTkunnen IN OP via redactie@bruzz.be Persberichten kunnen via welkom via SUR redactie@bruzz.be ENCODEZ VOTRE ÉVÉNEMENT VOER UWredactie@bruzz.be EVENEMENT IN OP bruzz.be/meldnieuws ENTER YOUR EVENT ON ENCODEZ VOTRE ÉVÉNEMENT SUR Persberichten kunnen via www.agenda.brussels ENTER YOUR ON VOEREVENT UW EVENEMENT IN OP redactie@bruzz.be VOER UW EVENEMENT IN OP www.agenda.brussels ENCODEZ VOTRE ÉVÉNEMENT SUR VOER UW EVENEMENT OP ENCODEZ VOTRE ENTER YOUR EVENT ÉVÉNEMENT ON IN VOER UW EVENEMENT IN OP SUR WWW.BRUZZ.BE ENCODEZ VOTRE ÉVÉNEMENT SUR ENTER YOUR EVENT ON www.agenda.brussels ENCODEZ VOTRE ÉVÉNEMENT SUR ENTER YOUR EVENT ON www.agenda.brussels ENTER YOUR EVENT ON WWW.BRUZZ.BEVOER UW EVENEMENT IN OP www.agenda.brussels www.agenda.brussels ENCODEZ VOTRE ÉVÉNEMENT SUR WWW.BRUZZ.BE ENTER YOUR EVENT ON WWW.BRUZZ.BE www.agenda.brussels WWW.BRUZZ.BE WWW.BRUZZ.BE

WWW.BRUZZ.BE


Palais du COUDENBERG Paleis

Murder Mystery Game Live 24 + 28/06 WOULD

YOU DARE TO GO DOWN UNDER THE P LACE R OYALE TO CONDUCT AN INVESTIGATION IN A BREATHLESS "M URDER P ARTY "?

Info & reservation: www.coudenberg.brussels

BRUZZ GUIDE 2021

FR, NL, EN

OUT NOW! Ontdek de leukste adressen in tien Brusselse wijken! Haal jouw gratis BRUZZ guide bij Muntpunt of check BRUZZ.be/guide voor de andere verdeelpunten.

Ga naar BRUZZ.be/guide voor de vorige editie van de BRUZZ guide, ‘Brusselse quartiers part 1’


DINSDAG

29/06/2021

DONDERDAG BRUZZ RADIO

10/12/2020

98.8 FM RADIO OF BRUZZ BRUZZ.BE/LIVE 98.8 FM OF BRUZZ.BE/LIVE

DE HELE DAG SCHRIJFT DOKTER BRUZZ DE BESTE PLATEN VOOR. JOUW REMEDIE TEGEN CORONA BLUES! Tussen de platen door kijken we achter de schermen van het UZ Brussel. We praten met de helden van de zorg: de poetsploeg, de medewerkers van de COVID-afdeling, de patiënten en de technische staf. Een uitzonderlijke kijk op de werking van het ziekenhuis.

-50%

-60%

• VAN CRAENENBROECK •

2000828426/EB-B

BIJOUTIERS - JUWELIERS

LIQUIDATION TOTALE UITVERKOOP Pour cessation d’activité - Wegens Stopzetting

JUWELEN 18KT / BIJOUX EN OR 18CT - TROUWRINGEN / ALLIANCES ONE MORE, FLANDERS COLLECTION, CHIMENTO & NANIS Place Daillyplein 26-27 - 1030 Bruxelles - Brussel Tel. 02/7343938 info@van.craenenbroeck.be Vanaf 16/2 - tot 16/7

www.van.craenenbroeck.be

-70%

Heures d’ouverture/Openingsuren:

Mardi-Vendredi 9:30-12:30 & 13:30-18:30 Dinsdag-Vrijdag Samedi/Zaterdag 10:00 - 18:00

A partir du 16/2 - jusqu’au 16/7


DB623070I9

Waerboom (feestzalen en events) te Groot-Bijgaarden is op zoek naar

medewerkers Patissier (kok)

Zaalmedewerker/opbouwer

maken van: - desserten op bord, dessertbuffetten - koekjes en taarten voor koffiepauzes, verrines - ijsbereidingen, maken van pronkstukken - meedraaien in de service Voltijdse betrekking 2 dagen vrijaf, weekendwerk, geen service coupé

-

Verantwoordelijk voor materiaal en algemene netheid Klaarzetten en afbouwen van events Bediening Klassiek en stijlvol voorkomen Ervaring niet noodzakelijk, wel een werkersmentaliteit

Kok of evenwaardig door ervaring

Administratieve commerciële medewerker

-

-

Voltijdse betrekking 2 dagen vrijaf, weekendwerk, geen service coupé

-

-

Keukenhulp met ervaring -

-

Passionele keukenhulp/hulpkok voor de bereiding van koude en warme gerechten Productie, voorbereidingen van gerechten/ ingrediënten en meedraaien in de service

Voltijdse betrekking 2 dagen vrijaf, weekend, geen service coupé

Bij interesse gelieve uw cv te sturen naar tamara.coppens@waerboom.com of 0476 422 939 DB619748H9

Vlot Ndl of Frans spreken en lezen is noodzakelijk. Nederlands begrijpen is een troef! Teamplayer en kunnen omgaan met stress en grote hoeveelheden. Verantwoordelijkheid, kennis van producten en ingrediënten.

-

Incheck en uitcheck van hotelgasten, ontvangen van klanten Opvolging van reserveringen, verwerken van aanvragen, offertes uitsturen van aanvraag tot facturatie Ndl, Frans en Engels vloeiend spreken en schrijven is een must Voltijdse betrekking: variabel uurrooster 1 dag weekend om de 14 dagen Klassiek en stijlvol voorkomen DB721248F1

-

Kennis van versnijdingen van vis, vlees en groentebereidingen Voorbereidingen voor grotere aantallen Service draaien en bediening aan buffetten

Vind een leuke job in jouw buurt. regiotalent.be

Ver gaan voor mijn job? Ik ga liever ver in mijn job.

DB721229F1

www.regiotalent.be

DB620922H9


Profile for bruzz.be

BRUZZ - editie 1759  

Deze week in BRUZZ: * Roberto Martínez & Caroline Pauwels kijken verder dan voetbal * B&B-uitbaters zwaar getroffen door coronacrisis * Ana...

BRUZZ - editie 1759  

Deze week in BRUZZ: * Roberto Martínez & Caroline Pauwels kijken verder dan voetbal * B&B-uitbaters zwaar getroffen door coronacrisis * Ana...

Profile for bruzz.be

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded