__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

HSP

HET TIJDSCHRIFT OVER GEVOELIGE ZAKEN

MAGAZINE

De arbeidspsycholoog: ‘Je eigen agenda kunnen beheren en genoeg rust nemen is belangrijk’ Doe de test: ben je hoogsensitief? Esther Bergsma geeft een inkijkje in het gevoelige brein

Talenten en valkuilen van hsp-ers TIPS BIJ OVERPRIKKELING • WAT IS HOOGSENSITIVITEIT? • REVIEW TRAINING HSP • INTERVIEWS

HSP magazine | Nr. 1 | Winter 2019 | € 6,95 | www.hspmagazine.nl

1


I

n het sprookje ‘De prinses op de erwt’ wordt sensitiviteit erg gewaardeerd. De avondlijke bezoekster van het paleis blijkt pas een echte prinses

te zijn als ze de volgende ochtend klaagt over de erwt die onder haar matras lag. Deze fijngevoelige prinses mag van de koningin wel met haar zoon trouwen! De tijden zijn veranderd. Tegenwoordig is het ideaal om stoer, stoïcijns en extravert te zijn. Toch is dit niet zo in alle landen. Elaine Aron bespreekt in haar boek ‘Hoogsensitieve personen’ een onderzoek waarbij kinderen in China en Canada vergeleken worden om te zien welke eigenschappen de kinderen het meest geliefd maken. In China behoorden de verlegen en gevoelige kinderen tot degenen die het vaakst door anderen werden gekozen als vriend(in) of speelkameraadje. In Canada behoorden de verlegen en gevoelige kinderen tot de groep die het minst vaak gekozen werd.

2 | HSP magazine


Superbaan

N

og niet zo lang geleden kwam ik erachter dat ik een hsp-er (hoogsensitief persoon) ben. Ik kreeg er ongeveer een jaar geleden mee te maken toen een collega me vertelde dat hij hoogsensitief was. Toen ik me erin begon te verdiepen herkende ik er heel veel in.

Ik was wel een beetje sceptisch, en mijn omgeving ook. Ik probeerde

‘Als er een pil was tegen hoogsensitiviteit, zou je die dan slikken?’

heel hard om een baan in loondienst te kunnen houden. Tenslotte heb ik een goede studie gedaan en wilde graag een goedbetaalde baan. Maar helaas, na twee banen moest ik concluderen dat ik dit gewoon niet volhoud en dat ik beter als zelfstandige verder kan gaan, met mijn eigen condities. Een hard gelag, omdat ik echt het gevoel had te falen in iets wat de meeste mensen gemakkelijk afgaat. Ik had ondertussen wel door dat het met mijn hoogsensitiviteit te maken had. Ik voelde me er echt gehandicapt door. Mijn zoon vroeg me: ‘Als er een pil was tegen hoogsensitiviteit, zou je die dan slikken?’, en ik dacht: ja, waarschijnlijk wel. Maar langzaamaan begin ik me te realiseren dat de overgevoeligheid voor prikkels de keerzijde is van een medaille. De andere kant ben ik ook: creatief, invoelend, iemand die kan genieten en met verwondering naar de wereld kijkt. Stel je voor dat ik dat dan ook allemaal kwijt was door die pil. Dat zou ik niet willen. Ik begin er dus anders ertegenaan te kijken. Ik ben beperkt doordat ik hoogsensitief ben: ik kan sommige dingen niet die andere mensen wel kunnen. Aan mij nu de taak om een leven voor mezelf te creëren waarin ik mij goed kan voelen. Niet meer proberen de anderen bij te houden, maar mijn eigen weg zoeken. Waarin ik veel kan luieren en rusten. Klinkt eigenlijk heerlijk. Het geeft me ook wel een warm gevoel: ik kan ophouden met zo hard te proberen anderen ‘na te doen’ en rustig mijn eigen ding gaan doen. Maar hoe gaat dat er praktisch uitzien? Verandert mijn gezinsleven erdoor? Kan ik nog wel geld verdienen? Zal het me lukken om minder overprikkeld te worden en te blijven? Wat betekent dit voor mijn relatie met een niet-hsp-er? Veranderen is ook hartstikke eng. Best een eyeopener om te zien dat ik hoogsensitief ben, dat er meer mensen zijn zoals ik en dat je je leven daarop moet aanpassen. Het schijnt dat één op de vijf mensen hsp-er is, dus we zijn met een flinke groep. Waarvan er vast mensen zijn die door dezelfde fases gaan als ik. Wat zou het leuk zijn als daar een magazine over was. En wat zou het enorm leuk zijn als ik dat magazine ging maken! Een superbaan. Dus… hier is het eerste nummer van HSP magazine, met liefde gemaakt. Brigitte Schellens, hoofdredacateur Heb je tips of opmerkingen? Ik hoor ze graag! Mail naar brigitte@hspmagazine.nl.

HSP magazine |

3


06

inhoud 06

Het verhaal van architect Ellen

Hoe is het voor Ellen om vijf dagen te werken, een gezin te hebben en hoogsensitief te zijn?

09

Column van Rob Brugman

Om je empathisch vermogen te ontwikkelen en

nog beter in te zetten, kan je jezelf trainen.

10

Wat is hoogsensitiviteit?

Dit is een persoonlijkheidskenmerk: je hersenen

verwerken prikkels anders dan anderen. Je krijgt

veel meer informatie binnen en verwerkt die

ook diepgaander.

14

Doe de test: ben je hoogsensitief?

20% van de mensen is hoogsensitief. Jij misschien

22

ook? Test het hier.

16

Interview met arbeidspsycholoog Rob: met plezier naar je werk Rob coacht mensen op het gebied van werk, en heeft zelf als hsp-er ook een paar manieren om prettig te kunnen werken.

22

Tips en tricks voor hsp-ers

Bijvoorbeeld hoe je jezelf in een schildpad kunt

veranderen en hĂŠĂŠl rustig wordt.

26

Is dat een goed idee: vertellen dat je hoogsensitief bent?

De meningen zijn verdeeld, maar hierover zijn we het eens: het ligt eraan wie je tegenover je hebt.

4 | HSP magazine

16

31


31

Column van Patricia Gorissen

Over niet teveel hooi op je vork nemen.

32

Tien talenten van hsp-ers

Zoals het sterk ontwikkelde waarnemingsvermogen, waardoor je bijvoorbeeld goed kunt zien welke

behoeftes er zijn.

33

Vijf valkuilen van hsp-ers

Want die zijn er ook, dat weet iedere hsp-er. Met

stipt op 1: overprikkeling ofwel stress.

36

Interview met drummer Marco

Muziek hielp hem in zijn jeugd zijn gevoelens te

verwerken. Dankzij goede gehoorbescherming houdt

36

hij het vol om iedere dag drumles te geven.

39

Column van Brigitte Schellens

Ken je dat, helemaal verdwijnen in de gevoelens van iemand anders?

40

Gevoelig in de liefde

Verschillende verhalen over hoe je als hsp-er

manieren zoekt om fijn met elkaar om te gaan.

44

Esther Bergsma gaat uit eten met collega’s

14

Ze geeft ons daarmee een mooi inkijkje over hoe het er in het hoofd van een hsp-er aan toe kan gaan.

45

46

Gezien op YouTube Leuke filmpjes om even te bekijken.

Review van de online training ‘Hoogsensitiviteit als kracht’

Zeker een aanrader, deze training van Psychologie

44

Magazine, om ook de positieve kanten van

sensitiviteit te zien.

HSP magazine |

5


‘Vijf dagen werken en een gezin hebben gaat prima’ Ellen (47) is zelfstandig architect en woont net over de grens in België met haar man en twee tienerzonen. Ze heeft een kantoor in een creatief verzamelgebouw. Hoe is het voor haar om hoogsensitief te zijn?

‘H

oogsensiviteit is een deel

wensen van beide partners uiteenlo-

verplaats me in de situatie. Bij pri-

van mij, waar ik iedere dag

pen zonder dat dat echt uitgesproken

vé-opdrachten werkt dat het beste. Bij

gebruik van maak. Als ar-

wordt. Dan is het mijn opdracht de ver-

grotere opdrachten spreek je meestal

chitect vind ik het belang-

schillende uitgangspunten met elkaar

niet met de gebruiker, dus dan moet

rijk om opdrachtgevers aan te voelen. Ik

te verweven zodat het voor iedereen

je je verplaatsen in de groep mensen

werk dan ook graag in de privésector, op

goed voelt. Mijn projecten die ik heb

die de ruimte zal gaan gebruiken. En

persoonlijke maat. De opdrachtgevers

uitgevoerd zijn dan ook verschillend, ze

volgens mij is het niet mogelijk zo’n

hebben een wensenlijst voor de woning

zijn echt afgestemd op de behoeften

groep als één geheel zien. Daarvoor

of verbouwing die ze samen willen gaan

van de opdrachtgevers.

zijn mensen te verschillend. Iedereen

realiseren. Daarbij kan ik aanvoelen wat

winkelt, werkt en verplaatst zich op

ervoor kan zorgen dat de ruimte ook een

Ontwerpen met gevoel

een eigen manier, en die verschillen

fijne plek, een thuis voor deze mensen

Tijdens het ontwerpproces neem ik

moet je kunnen inbouwen.

wordt. Soms merk ik bijvoorbeeld dat de

de tijd om mijn gevoel te volgen, ik

Je kunnen verplaatsen in anderen is

6 | HSP magazine


Ik heb een vaste routine voor mijn werk en het weekend en daar voel ik me goed bij

HSP magazine |

7


Controle en overzicht zijn voor mij belangrijk, dat zorgt ervoor dat ik kan genieten

een concentratieproces dat ik in het

Ik werk vijf dagen en dat vind ik heer-

terugtrok en liever tekende of een boek

begin moeilijk kon loskoppelen. Toen

lijk. Ik geniet van het solitaire werk op

las op mijn kamer was moeilijker uit te

ik nog thuis werkte verweefden de ge-

mijn kantoor, afgewisseld met huisbe-

leggen.

dachten aan mijn opdrachten zich met

zoeken. Van die vaste routine krijg ik

Nu zie ik hetzelfde terug bij mijn kinde-

de aandacht die ik nodig had voor mijn

energie, waarbij het half uur naar mijn

ren. Wanneer ze thuis komen hebben

gezin. Ik kan mijn gedachten moeilijk

werk en terugfietsen fijn is om af te

ze tijd nodig voor zichzelf. We zijn alle

switchen en uitschakelen. Vooral omdat

schakelen. Ik stop dan ’s middags ook

vier niet zo’n praters, maar voelen ons

het gevoel blijft hangen.

op tijd. In het weekend doen we rustig

wel heel fijn bij elkaar. We houden van

Nu heb ik een fijne kantoorruimte, een

aan, drinken samen onze koffie en le-

rust en we zijn graag op plekken waar

unit in een oud gebouw waar ook ande-

zen wat. In de middag bekijken we wat

we onze gedachten de vrije loop kun-

re creatieve denkers een unit huren. Het

we gaan doen, vaak een wandeling,

nen laten. Tijdens een stedentrip zullen

is er rustig en ik kan me goed focussen.

lekker door de natuur.

we weinig drukke bezienswaardigheden opzoeken. We fietsen en wandelen

Ik werk daarbij in blokken van ongeveer anderhalf uur. Dan is mijn concentratie

Tijd nodig voor jezelf

dan liever naar kleine winkeltjes en

het beste. Na een kwartiertje afscha-

Vroeger was ik in de klas stil en terug-

pleintjes met rustige terrasjes, waar we

kelen met een kop koffie kan ik kritisch

getrokken, maar vond het gewoon fijn

de lokale mensen en gebruiken in ons

terugkijken naar wat ik het afgelopen

om alles in me op te nemen. De ver-

op kunnen nemen.

anderhalf uur gedaan heb en er gefo-

schillende reacties van klasgenoten, de

We zijn veel bezig met muziek en de

cust aan verder werken. Ik rond mijn

houding van de leerkracht, de sfeer die

sfeer van onze afspeellijsten wordt

werkdag af met het bijwerken van mijn

er hing. Even verder kunnen nadenken

bepaald door het moment. We maken

werklijst en neem dan even de tijd om

over wat er werd verteld. Na school

ook altijd een afspeellijst speciaal voor

mijn gevoel te bekijken. Zal de opdracht-

was ik moe en fietste vol van indrukken

het bezoek dat we krijgen.

gever, aannemer of gemeente tevreden

naar het park om in mijn hoofd tot rust

Ik vind het belangrijk dat iedereen zich

zijn? Ben ik tevreden? Aandachtpunten

te komen.

op zijn gemak voelt. De sfeer probeer

die daaruit volgen schrijf ik op mijn lijst-

Mijn broer daarentegen zocht altijd di-

ik dan al een beetje aan te passen.

je erbij. Ik heb dan alles overzichtelijk

rect na schooltijd zijn vrienden op. Hij

Dat lukt natuurlijk niet altijd. Daarom

en onder controle. Met een goed gevoel

vindt het heel fijn om mensen om zich

nodig ik liever niet te veel mensen

fiets ik dan naar huis en kan ik omscha-

heen te hebben, hij is heel extravert en

tegelijkertijd uit. Controle en overzicht

kelen naar mijn gezin.

sociaal. Maar voor mij was het thuis

zijn voor mij dan belangrijk en dat

dan wel eens erg druk. Dat ik me graag

zorgt ervoor dat ik kan genieten.’

8 | HSP magazine


Empathiek ‘Goh, wat sympathiek van je’. Leuk om te horen, je wordt aardig gevonden, je gebaar wordt gewaardeerd. Ook op de Big-Five (de meest verantwoorde persoonlijkheidstest) is de mate van vriendelijkheid een onderscheidende ei-

column

genschap tussen mensen. Er bestaan dus aardige mensen en minder aardige

Rob Brugman

wel geleerd kan worden...

mensen en dat is mede in aanleg verklaarbaar. Hoewel aardig doen natuurlijk

Wat iets lastiger ligt, is de aanleg voor empathie ofwel je empathisch vermogen. Een vaardigheid waar wat minder rek in lijkt te zitten als het gaat om aanleren. Maar waarom eigenlijk? Juist daar zit het verschil met sympathie, Rob Brugman is arbeidspsycholoog. Zijn

want empathie kent naast een affectieve component ook een cognitieve. Je

uitgangspunt: elk mens functioneert met

zult het moeten kunnen begrijpen. Meevoelen (sympathie) versus invoelen

plezier en zelfvertrouwen wanneer zijn

(empathie). Meevoelen doe je ook meer vanuit je eigen herkenning, bij invoe-

activiteiten aansluiten bij zijn unieke

len ben je meer bij de ander dan bij jezelf.

persoonlijke kwaliteiten, drijfveren en waarden.

Daar waar je sympathie kan wantrouwen (immers, welk doel dient dat aardige gedrag?) kan dat met empathie niet. Begrip veinzen kan natuurlijk wel, maar dat is gemakkelijk te doorgronden met een of enkele vragen. Empathie is de balans tussen hoofd en hart, waar sympathie enkel hart is. Daarom is empathie ook vele male kwalitatiever en voor degene die graag begrepen wil worden waarschijnlijk heel herkenbaar. Om je empathisch vermogen te ontwikkelen en nog beter in te zetten, kan je jezelf in bepaalde mate trainen. Door bijvoorbeeld empathisch te luisteren (zoals Rosenberg het noemt in de Geweldloze Communicatie). Door vragen te stellen kun je iemand ‘tevoorschijn luisteren’. Door de tijd te pakken om echt stil te staan. En misschien ook wel door je eigen wil om de ander te begrijpen eens kritisch te toetsen... Voel je je begrepen door de ander? Door een parafrase, een gevoelsreflectie of een blik? Geniet van het moment en mocht je de ander willen bedanken dan dekt deze zin waarschijnlijk veel meer de lading: ‘Goh, wat empathiek van je’.

Door vragen te stellen kun je iemand ‘tevoorschijn luisteren’ HSP magazine |

9


Wat is hoogsensitiviteit?

B I JVO O R B EEL D DAT J E G EVOEL IG E Z I N TU IGEN H EBT

10 | HSP magazine


Als je leert om tussendoor te rusten, is er meer ruimte om te genieten van alle mooie kanten

Hsp staat voor hoogsensitief persoon, een term die steeds meer besproken wordt tegenwoordig. Eén op de vijf mensen is hoogsensitief. Dit is een persoonlijkheidskenmerk: je hersenen verwerken prikkels anders dan anderen. Je krijgt veel meer informatie binnen en verwerkt die ook diepgaander. Daardoor moet je meer rust nemen dan anderen, om alle informatie te plaatsen. Pas dan is er weer ruimte voor nieuwe indrukken.

I

Subtiliteiten in de omgeving

n de praktijk betekent het vaak dat hsp-ers gevoelige zintuigen hebben. Ze kunnen daardoor erg genieten van kleine dingen en ze kunnen zich goed inleven in anderen. Het kan soms ook teveel zijn: geluid wordt van alle kanten waargenomen, het is gauw te hard en te veel.

‘Hsp-er zijn betekent dat je je bewust bent van subtiliteiten in je omgeving, wat in veel

Licht kan snel te fel zijn, de temperatuur kan snel te hoog of te

situaties een groot voordeel is. Het betekent

laag zijn. Ook zijn hoogsensitieve mensen gevoelig voor sfeer

ook dat je gemakkelijker overweldigd bent

en de emotionele toestand van anderen. Hsp-ers hebben veel

als je te lang bent blootgesteld aan een zeer

spiegelneuronen: ze kunnen erg opgaan in de gevoelens van

stimulerende omgeving, waarin je bent be-

anderen. Ze zijn erg begripvol maar kunnen daardoor hun eigen

dolven onder de geluiden en beelden tot het

gevoelens weleens vergeten.

lijkt of je zenuwstelsel uitgeput is. Sensitief zijn heeft dan ook zowel voor- als nadelen.

Meerennen met de rest

In onze cultuur wordt het echter niet als

Het is belangrijk dat hoogsensitieve mensen zich bewust zijn

ideaal beschouwd als je over deze eigenschap

van hun persoonlijkheidskenmerk. Het betekent namelijk, dat

beschikt, en dat feit heeft waarschijnlijk een

je niet zomaar mee kunt rennen met de rest. Je hebt meer tijd

enorme invloed op je gehad. Goedbedoelende

alleen nodig om alle indrukken te verwerken. Vaak wordt dit als

ouders en leraren hebben je waarschijnlijk

een last ervaren: waarom kunnen andere mensen wel drie af-

geholpen om het te ‘overwinnen’, alsof het

spraken achter elkaar hebben en ik niet? Veel hsp-ers zullen in

een gebrek was’.

eerste instantie proberen om hetzelfde tempo aan te houden als niet-hsp-ers. Helaas volgt daarop vaak overprikkeling, waardoor je allerlei klachten kunt krijgen. Als ze echter leren om op tijd hersteltijd in te plannen, is er meer ruimte om te genieten van alle positieve kanten.

Elaine Aron in haar boek Hoog sensitieve personen

HSP magazine |

11


Terugtrekken om op te laden Bij iemand die hoogsensitief is zijn de zintuigen relatief sterk gevoelig voor allerlei prikkels. Hoogsensitiviteit is absoluut geen stoornis, maar een karaktereigenschap. Een hoogsensitief persoon ervaart prikkels intenser dan anderen. Hoogsensitiviteit kan dus aan de ene kant ervaren worden als een gave. De ‘gave om meer op te merken dan anderen’. Aan de andere kant kan het ook als een last worden ervaren. Alles wat er binnen komt, moet je ook verwerken. Dit kan erg vermoeiend zijn. Dit kan dan ook invloed hebben op de emotionele gemoedstoestand. Hoogsensitieve personen maken dus eerder kans om overprikkeld te raken en hebben daardoor vaak de behoefte zich terug te trekken om zich ‘op te laden’.

Geen positief imago ‘Hoogsensitiviteit is de gave om heel veel informatie uit de omgeving op te nemen en diepgaand te verwerken. 15 tot 20% van de bevolking is hoogsensitief. Je zou denken dat het een algemeen aanvaard persoonlijkheidskenmerk is, maar niets is minder waar. Dat heeft natuurlijk te maken met de zweem van zweverigheid: het imago is niet al te positief ’.

Elke van Hoof in de training Hoogsensitiviteit

Ineke Akkermans in haar boek Hoogsensitiviteit

Elaine Aron, de grondlegger van het begrip hsp Het voordeel van hoogsensitiviteit is dat je veel waarneemt, verbanden kunt leggen en creatieve ideeën kunt ontwikkelen. Het nadeel is, dat je eerder ‘vol’ zit en rust moet nemen. Elaine Aron, een Amerikaanse psychotherapeut en wetenschappelijk onderzoeker, heeft het begrip hsp geïntroduceerd. Zij heeft een aantal boeken over het onderwerp geschreven en een test met vragen ontwikkeld. Deze test kun je vinden op pagina 14. Veel mensen herkenden zich hierin en hebben veel gehad aan haar boeken. Maar niet iedereen accepteert het als een gegeven. Psycholoog Bram Bakker zegt bijvoorbeeld in het NRC dat hij het flauwekul vindt om een label als hsp te gebruiken. “Mensen moeten niet zelf zo’n diagnose gaan stellen”. Hij

Niet alleen bij mensen is 20% hoogsensitief, ook bij dieren is dit zo

vindt de test niet betrouwbaar genoeg. Toch krijgt hsp steeds meer draagvlak, ook onder coaches en hulpverleners. Er is hersenonderzoek gedaan dat bewijst dat hsp-ers meer informatie ontvangen en die ook diepgaander verwerken dan niet hsp-ers. Biologisch gezien is het heel goed voor het voortbestaan van de soort dat een gedeelte hoogsensitief is. Er wordt eerder gevaar gesignaleerd, nieuwe situaties worden behoedzaam tegemoet getreden. Niet alleen bij mensen is 20% hoogsensitief, ook bij dieren is dit zo!

12 | HSP magazine


Kwetsbaarheid voor input Hoogsensitieve volwassenen en kinderen hebben last van een gevoel van een te grote kwetsbaarheid voor de vaak overweldigende input die op hen afkomt. Ze voelen stemmingen van anderen sterk aan, laten die te veel toe en raken sneller dan de meeste mensen ‘uit hun doen’. Spanningen overnemen, gevoelens van anderen je toe-eigenen, snel stressverschijnselen krijgen in een lawaaiige en hectische omgeving, vlug van streek zijn bij onvriendelijkheid en intens blij zijn met hartelijkheid, gedachten uit je omgeving oppikken, subtiliteiten zien die de meeste mensen niet opvallen, niet tegen gewelddadige films kunnen, moeilijk omgaan met plotselinge veranderingen, overgevoeligheid voor geuren en snel van slag raken door een lege maag of bedompte lucht; dit zijn zo een paar uitingen en kenmerken van hoogsensitiviteit. Carolina Bont in haar boek Hoogsensitiviteit als kracht

Rijke fantasie ‘Ik kreeg een artikel onder ogen over hooggevoeligheid: ‘Heb je ook snel last van drukte, geluid en fel licht? Heb je ook een intens gevoelsleven, een rijke fantasie en levendige dromen? Heb je regelmatig behoefte je af te zonderen? Is een ‘gewone’ baan en heen-en-weer reizen afmattend voor jou? Word je gemakkelijk beïnvloed door de sfeer die iemand uitstraalt? Ben je vaak tobberig? Noemden ze je wel eens ‘verlegen’ of ‘gevoelig’?’ Ik knipperde eens goed met mijn ogen en was onmiddelijk geïnteresseerd.’

Susan Marletta-Hart in haar boek Leven met hooggevoeligheid HSP magazine |

13


Een zelftest

Ben je hoogsensitief ?

Beantwoord iedere vraag al naar gelang je gevoel je ingeeft. Antwoord met ‘ja’ als het in ieder geval enigszins voor jou opgaat. Antwoord met ‘nee’ als het niet speciaal of helemaal niet voor jou geldt.

Ik ben me bewust van subtiele signalen in mijn omgeving.

ja

nee

Ik word beïnvloed door de stemmingen van anderen.

ja

nee

Ik ben nogal gevoelig voor pijn.

ja

nee

Tijdens drukke dagen merk ik dat ik behoefte heb om me terug te trekken in mijn bed of een donkere kamer of een andere plek waar ik ongestoord alleen kan zijn.

ja

nee

14 | HSP magazine


Ik ben bijzonder gevoelig voor de effecten van cafeïne.

ja

nee

Ik raak gemakkelijk overvoerd door dingen als fel licht, sterke geuren, grove weefsels of harde sirenes.

ja

nee

Ik heb een rijke en complexe innerlijke belevingswereld.

ja

nee

Ik voel me niet op mijn gemak bij harde geluiden.

ja

nee

Ik kan diep geroerd raken door kunst of muziek.

ja

nee

Ik ben consciëntieus (plichtsgetrouw).

ja

nee

Ik schrik gemakkelijk.

ja

nee

Ik voel me opgejaagd als ik veel moet doen in korte tijd.

ja

nee

Als mensen zich in een fysieke omgeving niet prettig voelen weet ik meestal wat er moet gebeuren om dat te veranderen (bijvoorbeeld door het licht te dimmen of het meubilair te verplaatsen).

ja

nee

Ik raak geïrriteerd als mensen proberen me te veel dingen tegelijk te laten doen.

ja

nee

Ik doe erg mijn best te voorkomen dat ik fouten maak of dingen vergeet.

ja

nee

Ik kijk liever niet naar gewelddadige films of tv-shows.

ja

nee

Ik voel me ongemakkelijk als er veel om me heen gebeurd.

ja

nee

Als ik erge honger heb heeft dat een sterke invloed op mijn concentratievermogen of mijn humeur.

ja

nee

Veranderingen in mijn leven brengen me van mijn stuk.

ja

nee

Ik heb een neus voor delicate geuren, smaken, geluiden en kunstwerken en geniet daarvan.

ja

nee

Het vermijden van situaties die mij van streek maken of overbelasten heeft bij mij een hoge prioriteit.

ja

nee

Als ik met iemand moet wedijveren of op mijn vingers word gekeken, word ik zo nerveus of gespannen dat mijn prestaties veel minder zijn dan gewoonlijk.

ja

nee

Als kind werd ik door mijn ouders of leraren gevoelig gevonden.

ja

nee

Als je veertien of meer vragen met ‘ja’ hebt beantwoord, ben je waar-

Jouw score

schijnlijk hoogsensitief. Maar eerlijk gezegd is geen enkele psychologische test zo betrouwbaar dat je je leven erop zou moeten baseren. Als je slechts één of twee vragen met ‘waar’ hebt beantwoord, maar ze zijn wel uitzonderlijk waar voor jou, dan sta je wellicht ook in je recht om jezelf hoogsensitief te noemen. Deze test komt uit het boek Hoogsensitieve personen van Elaine Aron.

HSP magazine |

15


Plezier op je werk als hsp-er Arbeidspsycholoog Rob (50) vertelt niet vaak dat hij hoogsensitief is. Maar het bepaalt wel wie hij is. In zijn werk is het een groot voordeel, want hij kan goed zien waar iemand behoefte aan heeft. Hij probeert ervoor te zorgen dat hij niet overprikkeld raakt en heeft daarvoor een aantal manieren.

16 | HSP magazine


HSP magazine |

17


H

oe is het voor jou om hoogsensitief te zijn?

Ja, klopt! Ik denk dan: verzet je er maar niet tegen, zo zit

Het is iets waar ik niet zo vaak over praat,

je nu eenmaal in elkaar.

dus het is best spannend om hier nu over

Dat is die focus en alertheid. Dat heb ik dus ook in mijn

te spreken. Het voelt als iets heel eigens,

werk, en dat maakt dat je een goede professional bent.

iets kwetsbaars, maar ook iets heel wezenlijks. Zonder

Je brengt klanten binnen omdat je goed contact kunt

dat ben ik niet mezelf. Ik merkte op de middelbare

maken, ziet wat er nodig is en zo een prettige gespreks-

school dat ik gemakkelijk overvoerd kon raken. Ik ben

partner bent. Je stemt af, je bent van de harmonie. Dat

psycholoog, en geneigd om heel erg te gaan onderzoe-

staat trouwens heel haaks op de hsp-er die overprikkeld

ken wat er aan de hand is, maar het is gewoon biologie.

raakt en in conflict raakt. Dat is weer de andere kant.

Als je hoogsensitief bent, ligt dat aan de manier waarop

PrivĂŠ heb ik best weleens wat conflicten omdat ik te

je brein is ingericht. Het ligt niet aan je opvoeding en

veel prikkels moet verdragen en daar slecht tegen kan.

je kunt er ook niet vanaf komen. En er is veel kennis

Mijn geliefden zouden nog best verbaasd kunnen zijn

voorhanden over hoogsensitiviteit en over de manieren

als ze zien hoe goed ik in mijn werk ben. Hoe effectief

om ermee om te gaan. Het is jammer dat het soms een

en zachtmoedig ik kan zijn. Best een contrast, eigenlijk.

negatieve lading heeft. Hsp is een label dat is bedoeld

In mijn werk heb ik nooit conflicten. Ik ben zelfstandige

om te zien wat er aan de hand is, maar verder hoef je

en ik zorg dat de overprikkeling er niet is. Maar in het samenwerken bijvoorbeeld in een gezinssituatie ligt

Dat je gevoeliger bent voor prikkels is een kwaliteit, want je kunt dieper geraakt worden

het op de loer omdat je niet alles zelf in de hand hebt. Denk je dat zelfstandig ondernemer worden goed is voor veel hsp-ers? Ja, dat denk ik wel. Dat kun je verklaren vanuit de neurobiologie. In onderzoek is aangetoond dat er hersengebieden zijn die dieper oplichten bij hsp-ers: die tonen de diepere verwerking van prikkels aan. Dus din-

met het label niet zoveel. Het gaat om de kennis en de

gen komen harder binnen, mensen zijn gevoeliger voor

kunde die zo’n diagnose geven, dat is het vertrekpunt

prikkels en signalen. Het is een kwaliteit want je kunt

om verder aan de slag te gaan. Als je erachter komt dat

dieper geraakt worden. Zo heb ik deze week een concert

je hoogsensitief bent, moet je niet afhaken of jezelf

van het concertgebouworkest mogen meemaken, waar

diskwalificeren. Daarom is het ook zo leuk dat er een

ik heel erg blij van werd. Als je de ruimte en de tijd hebt

tijdschrift over komt, want we kunnen wel wat marke-

om dingen te verwerken, dan is er niet zo gek veel aan

ting gebruiken.

de hand.

Accepteren dat hoogsensitiviteit gewoon is zoals het is.

In mijn werk zorg ik zelf voor hersteltijd. Want de die-

Met ook zijn positieve kanten. En ook naar de omgeving

pere verwerking vraagt om hersteltijd. Ik plan niet meer

toe: ze hoeven er niets van te vinden, kijk gewoon naar

acht gesprekken achter elkaar op een dag. Nu zit daar

wat het is.

tijd tussen. Ik neem tijd om alles te laten inwerken zodat ik weer klaar ben voor het volgende gesprek. Dat is

Leuk dat je meedoet aan dit interview. Ik stuur je de

iets wat je als zelfstandige heel luxe zelf kunt bepalen.

tekst vooraf toe, dan kun je kijken wat je er graag in wilt

Ideaal voor hsp-ers dus. Ik heb een eigen kantoorruimte

hebben en wat liever niet. Ik vind het belangrijk dat je je

en als ik voel dat het me teveel wordt, neem ik wat min-

kunt vinden in de tekst.

der werk aan. Maar als zelfstandig worden betekent dat

Kijk, daar hebben we al een mooi thema te pakken,

je heel veel stress krijgt omdat je inkomen moet gene-

want een hsp-er wil graag anderen tevreden stellen.

reren, dan is het weer minder geschikt voor hsp-ers.

18 | HSP magazine


it en Ho og se ns it iv ite ho og be ga af dh eid ippe n zi jn met De ze t wee be gr n: ho og be el ka ar ve rb on de el va ak oo k ga af de n zi jn he t IQ lig t da n ho og se ns it ief. He de rs om is di t bo ve n de 130. An it ie ve men se n niet zo: ho og se ns og be ga af d. zi jn niet al ti jd ho El ai ne Aron ve el Ho ewel vo lgen s r IQ he bb en hs p-ers ee n ho ge og be ga af de n da n ge m iddeld . Ho ch vo oral in de on de rs ch eiden zi nk en, ge dreven snelh eid va n de . h ve rmogen he id en an al yt isc

Je zei net: samenwerken met anderen geeft eerder frictie. Dat is voor veel hoogsensitieven een bron van veel stress. In een baan in loondienst moet je vaak meer samenwerken. Inderdaad, als je bijvoorbeeld kijkt naar het werken in een kantoortuin, dat is gewoon onmogelijk voor een hsp-er. Daar komen ze ook al wel een beetje van terug voor de gemiddelde mens, maar al helemaal voor de hsp-er. Dat gaat niet. Ik heb zelf heel veel last van geluid. Gisteren had mijn buurvrouw in het kantoor hiernaast hoge hakken aan. Ik had de neiging om haar erop aan te spreken, want het haalt me volledig uit mijn concentratie. Ik moet dan al gaan oppassen hoe ik dat ga verwoorden. Ik heb het trouwens niet gedaan, ik bedacht me dat ze na een uurtje waarschijnlijk wel weer weg zou gaan. Dat vind ik ook wel een belangrijk punt: ik vind dat ik voor mezelf een tolerantiemarge moet hanteren. Ik wil mezelf niet helemaal buitenspel te zetten, ik moet mezelf blijven trainen om te kijken waar de rek zit. Dat kan van tijd tot tijd heel erg verschillen. Zo heb ik dat thuis met chips etende kinderen op vrijdagavond. Ik sta mezelf dan toe om uit de situatie te gaan, ik zeg dan: ‘Roep me maar als jullie klaar

op te vangen. Je kunt niet even gezellig meekletsen. Je

zijn’ en dan kom ik weer naar beneden. Maar andere

bent eigenlijk even niet beschikbaar.

keren blijf ik wel. Het ligt eraan of ik een hele fijne dag

Op mijn werk speelt dat allemaal niet. Daar ben ik

heb gehad waarin mijn behoeftes vervuld waren, dan

compleet beschikbaar. En daar kan ik voldoening uit

kan ik meer aan. Voor een buitenstaander is dat heel

halen, ook al is het maar één zinvol gesprek op een dag

moeilijk te volgen: wat kan wel, wat kan niet? Ik vind

geweest.

het soms zelf ook jammer om weg te gaan, omdat je uit de gezelligheid met je kinderen weggaat, maar het

Dus je vindt het heel belangrijk dat je werk betekenis

helpt me wel erg. Of ik zet een koptelefoon op, zo’n hele

heeft.

goede waardoor je niets meer hoort.

Ja, als ik op een dag niet ben uitgedaagd, als niemand

Zo zat ik laatst in het vliegtuig naast een aangeschoten,

iets aan me heeft gevraagd, dan moet ik al een halve

chips en bier nuttigende passagier. Erger gaat bijna

marathon gaan lopen om die dag anderszins zinvol

niet, achter me zaten kinderen tegen mijn stoel te

te maken. Ik ben altijd op zoek naar betekenis. Ik ben

schoppen. Maar ik ga het toch aan, ik zoek wegen om

naast hoogsensitief ook hoogbegaafd, dat zorgt er

het aan te kunnen. Zoals relativeren, de koptelefoon

misschien wel voor dat ik het heel belangrijk vind om

kunnen pakken, een interessant boek meenemen. Ik

intellectueel uitgedaagd te worden. Ik ben ook coach op

was alleen, maar als ik met een partner zou zijn, zou die

het gebied van hoogbegaafdheid. Een van de dingen die

me wel moeten accepteren zoals ik ben. Het is wer-

belangrijk is voor hsp-ers en hoogbegaafden is ‘men-

ken, het maakt je prikkelbaar. Als je partner je dan iets

toring’: praten over wat er aan de hand is en inzicht

vraagt, stoort diegene je heel erg. Want jij bent niet in

krijgen in hoe je er goed mee om kunt gaan. Het gaat

het hier en nu, je bent aan het werk om al die prikkels

veel over behoeften: wat heb je nodig?

HSP magazine |

19


Het is dubbel: ik wil graag geliefd zijn, maar ik wil ook niet te veel prikkels ervaren

hebben, zit ook in onszelf. We houden zelf dit zo ook in stand. We zijn ook een product van onze tijd. Wat betekent het bij jou voor liefde en vriendschap? In de liefde is hsp-er zijn wel een ding. Bij mijn eerste

We hadden het net over het omgaan met overweldigen-

vrouw vond ik het vervelend om altijd de gevoelige te

de situaties: je kunt het negeren, je kunt weggaan of de

zijn, en de scheiding had enorm veel impact op me. Ik

situatie aanpassen. Dat zijn de drie dingen die je kunt

had nog maar weinig zelfvertrouwen. Met mijn huidige

doen?

vriendin heb ik twee kleine kinderen en we woonden

Ja, en dat is steeds verschillend, afhankelijk van allerlei

een jaar samen toen we besloten om toch maar weer

factoren. Ik zie dat heel technisch: een mens is een vat

apart te gaan wonen. We waren allebei overprikkeld. Zij

van behoeftes: je hebt gegeten, gedronken, je hebt fijne

is ook hoogsensitief, daardoor hebben we gevoelsmatig

sociale contacten. Dan kom je tot andere dingen. Hsp-

wel een heel fijn contact. Maar samenwonen is helaas

ers kunnen dan heel opeens heel gelukkig zijn. Maar

niet voor ons weggelegd.

dat zijn momenten van ultieme vervulling. Je leeft van

Ik heb nu wel een groepje van vrienden om me heen die

gelukkige momenten. Dus als je als hsp-er weet welke

hetzelfde zijn. Dat is heel fijn, daar kunnen we weer een

behoeftes je hebt, en die vervult, dan kun je veel fijne

week op vooruit, dat je weet dat er mensen zijn met

momenten hebben.

wie je dingen echt kunt delen. Ik heb ook wel vrienden verloren door mijn hoogsen-

Gevoeligheid wordt vaak als een vrouwelijke eigenschap

sitiviteit. Ik ben vaak die jongen aan de zijkant van de

gezien. Is dat extra lastig voor een mannelijke hsp-er

vriendenclub geweest. Zo werd ik soms niet uitgeno-

zoals jij, omdat je dan als het ware uit het stereotype

digd op een feest of trouwerij. Dat kwetste me, hoewel

‘man’ stapt?

ik aan de andere kant dacht: ik was waarschijnlijk toch

Dat is inderdaad wel mijn vrouwelijke kant. En dat is

niet gegaan omdat het te veel prikkels inhield. Dus het

ook wel een reden waarom ik dit interview spannend

is dubbel: ik wil graag geliefd zijn, maar ik wil ook niet

vind. Zo ken ik iemand die zichzelf op LinkedIn profi-

te veel prikkels ervaren. Ik hou ook niet van clubjes, zo

leert als hsp-er en ik merk dat ik daar zelf heel dubbel

zou ik nooit bij een hsp-vereniging gaan. Het helpt me

op reageer. Omdat je als man bijna als onvolwaardig

wel om maar niet te blijven proberen om me aan te

wordt gezien, het is niet mannelijk. Je moet stoer zijn.

passen en te conformeren, maar gewoon te accepteren

Ik vind de gemiddelde man zo lomp en ruig. Zo heb ik

dat ik een uitzondering ben. In mijn coaching tref ik

zelf in mijn puberteit zelfs weleens getwijfeld over mijn

ook vaak mensen die zich hun hele leven aanpassen,

seksualiteit, omdat ik mezelf zo anders vond dan de

tegemoetkomen aan de wensen van anderen, niet

andere jongens.

zichzelf zijn.

Toch is het eigenlijk gek dat we zo bang zijn om onszelf te laten zien. Brené Brown schrijft daarover in haar

Wat is typisch voor hooggevoeligheid in het werk?

boek ‘De kracht van kwetsbaarheid’. Iedereen heeft een

Stressgevoeligheid, dat heeft rechtstreeks verband met

basisbehoefte om gezien en gehoord te worden. In de

die overprikkeling. Je kunt je verliezen in de hoeveel-

buitenwereld gaat je hoofd eraf, vinden we iets van el-

heid. Daar is eigen agendabeheer belangrijk. Hersteltijd

kaar, wordt die kwetsbaarheid op een heel andere ma-

is belangrijk. Er is vaak een kolfkamer voor vrouwen,

nier gewaardeerd. In het bedrijfsleven, in de boardroom

kun je niet een kamer maken met een stretcher waar ie-

moet je mannelijk en stoer zijn. Je kunt niet jezelf zijn,

mand een hazenslaapje kan doen? Dat zou voor hsp-ers

je loopt op je tenen en bent daardoor extra gevoelig

wonderen doen. Een rustige werkomgeving voor jezelf

voor stress en burn-out. Maar dit sociale beeld dat we

zodat je kunt focussen is ook belangrijk.

20 | HSP magazine


Misschien een coach die daar begeleiding in geeft. Als

Een hsp-er kan de ideale werknemer zijn, mits hij niet

je je bewust bent van je stressgevoeligheid, voorkom je

overprikkeld is. Hij doet altijd zijn best, hij is betrouw-

een burn-out. Goed voor jezelf zorgen is voor een hsp-er

baar, haalt de deadlines, heeft een goed overzicht, heeft

extra belangrijk: eten, drinken, sporten, slapen. Teveel

vaak ook een hoog moreel besef en werkt zorgvuldig.

rationaliseren helpt vaak niet in het werk: vertrouw op je gutfeeling welke beslissingen je moet nemen.

Vind jij dat je als hsp-er moet zeggen dat je hoogsensitief bent op je werk?

Vind je dat er genoeg kennis is over hoogsensitiviteit in

Zelf zie ik daar de noodzaak niet van. Ik zeg het eigenlijk

bedrijven?

nooit. Als ik een goede verstaander heb, zou ik het mis-

Nee. Daar mag zeker nog meer over verteld worden.

schien wel zeggen. Als ik geen goede reactie krijg, voel

Maar veel bedrijfsculturen zijn daar nog niet op inge-

ik me daar leeg door. Wederkerigheid in de communica-

richt. Als je daarmee gaat beginnen, is dat erg complex.

tie is voor mij heel belangrijk.

Het zou fijn zijn als mensen zich realiseerden dat het

Daarom vind ik social media ook ingewikkeld. Ik ben

geen softe psychologie is, maar dat het echte harde

er heel gevoelig voor als ik niets terugkrijg, mensen

neurobiologie is: het is bewezen. Hersenonderzoek

niet reageren. Dat hoor ik van meer hsp-ers. Omdat ze

laat het zien. We moeten zoeken naar manieren om

zelf zo goed zien waar een ander behoefte aan heeft,

HR-functionarissen geïnteresseerd te krijgen.

verwachten ze dat ook terug.

Opmerkingen van Barrie Jaeger uit het boek Blijf je werk de baas voor hoogsensitieve personen: - Als je in een sleurbaan zit, kun je er beter mee ophouden. Het wordt niet beter en je gaat er psychisch aan onderdoor. - Zoek een baan waarbij je wel blij bent met je baas en de inhoud van je werk. Een baan waarbij je je talenten kunt benutten. - Hsp-ers hebben vaak een hele lijst aan banen gehad, iedere keer denken ze weer dat het nu wel zal lukken. - Bewaak je grenzen. - Train jezelf erin te voelen wat je voelt. Door je grote empathische vermogen verlies je jezelf en stel je de ander steeds op nummer één. - Als je in de flow van een nieuw project zit, zorg dan ervoor dat je genoeg rust neemt. Put jezelf niet uit in je enthousiasme. - Denk eraan dat je, als je je goed voelt, jezelf vaak overschat in wat je allemaal kunt doen. Je denkt: ik voel me nu goed, dus ik denk dat ik straks wel drie afspraken achter elkaar kan maken. Dit moet je later betalen doordat je uitgeput raakt. - Je wordt erg ongelukkig van overprikkeling, dus probeer dat gewoon te voorkomen. - Voor een hsp-er is frictie in de communicatie op het werk de grootste stressbron.

HSP magazine |

21


OOR strelend

De beste oordopjes! Haal ze uit hun watten verpakking, verwarm ze een minuut in je hand, vorm ze in een kegel en druk ze in je oren. Omdat ze zo vormbaar zijn, kun je er ook goed op slapen zonder dat er nog een stuk uitsteekt. Ze voegen zich naar de vormen van de omgeving waardoor ze echt goed isoleren.

22 | HSP magazine


HEEL rustig

Zit je in een situatie waar je behoorlijk in de stress schiet en moeilijk weg kunt komen? Probeer het volgende mantra in jezelf te herhalen: ‘Ik ben een schildpad, niets kan me raken en ik ben héél rustig’. Gevolgd door een diepe in- en uitademing. Zo visualiseer je een schild tussen jou en de bron van onrust.

HSP magazine |

23


EVEN opschrijven

Een paar weken een dagboek bijhouden kan helpen om meer inzicht te krijgen in overprikkeling. Wanneer gebeurt het? Wat zou de reden kunnen zijn? Welke actie onderneem je? Ook kun je aangeven in welke mate je overprikkeld bent. Zo kun je inzicht krijgen in je emoties en misschien een patroon zien.

24 | HSP magazine


SIMPEL mediteren

Beginnen met mediteren is best simpel. Download bijvoorbeeld de mindfulness-app van VGZ, gratis vanuit de appstore. Ga gewoon ergens zitten en begin met het luisteren naar ĂŠĂŠn van de meditaties. Je hoeft verder niets te doen of te kunnen. Dit kan een goede manier zijn om te ontspannen.

HSP magazine |

25


Is dat nu eigenlijk een goed idee, vertellen dat je

hoogsensitief bent?

26 | HSP magazine


Het is ook belangrijk tegen wie je het hebt. Is het een goede vriend of is het je collega op je nieuwe werk?

N

iet iedereen vindt het gemakkelijk om te vertellen dat hij of zij hoogsensitief is. Elaine Aron vindt het in haar boek ‘Hoog sensitieve personen’ geen goed idee. Ze denkt dat het zeggen dat je

Joachim

hoogsensitief bent, ervoor zorgt dat anderen je een aansteller vinden of iemand die zichzelf superieur vindt. Beter is het,

‘Zelf heb ik er altijd een beetje moeite

volgens haar, om gewoon te zeggen waar je bijvoorbeeld last

mee als mensen zeggen dat ze hoog-

van hebt of wat je fijn vindt. Het hele label hsp hoeft daarbij

sensitief zijn. Het komt op mij vaak een

niet genoemd te worden.

beetje zweverig en vaag over. Dat heeft alles te maken met hoe ik ben: van de

Nu is haar boek uit 1996. Ondertussen zijn we ruim twintig

ene kant heel gevoelig en van de andere

jaar verder en raakt het begrip steeds meer ingeburgerd. Mooi

kant ook wel een doordouwer, met

in dat kader is het artikel in Psychologie Magazine, waarin

twee benen op de grond. Daarin ben ik

diverse bekende Nederlanders vertellen over hun hoogsensi-

behoorlijk duaal. Dus ik weet niet zeker

tiviteit. Zoals bijvoorbeeld Karin Bloemen, Liesbeth Kamerling

of ik wel helemaal in het profiel van

en Arthur Japin (bekijk het filmpje op YouTube). Best moedig,

de hsp-er pas. Ik neem veel waar, ben

want de reacties zijn niet altijd positief. Maar voor gelijkge-

gevoelig en vaak overweldigd door alle

stemden is het heel interessant om te horen dat meer mensen

indrukken. Al kan ik mij daar de laatste

kampen met dezelfde dingen.

tijd ook wel redelijk voor afsluiten. Ik denk dat het voor hooggevoelige men-

Het is natuurlijk ook belangrijk tegen wie je het hebt. Is het

sen belangrijk is om eerder en duidelijk

een goede vriend of is het je collega op je nieuwe werk? Annek

hun grenzen aan te geven. Misschien

Tol zegt in haar boek ‘Hoogsensitiviteit professioneel gezien’:

zonder het te benoemen. Als je zegt: ik

‘Het is niet zo dat men op het werk per se dat woord hoogsen-

wil dit graag zo doen want ik ben hoog-

sitiviteit moet gebruiken. Het is belangrijker dat mensen leren

gevoelig, dan plaats je jezelf in een hokje

woorden te geven specifiek aan dat wat men nodig heeft of

en ik kan mij voorstellen dat de ander

wat men wil delen met de ander. Er valt zo veel te ontdekken

het maar iets vaags vind. De kunst voor

als je weet dat je hoogsensitief is. Fijn is om niet meteen onder

hsp-ers is om op tijd te leren herkennen

allerlei oordelen te worden bedolven.’

wanneer het teveel wordt. Waar ik wel

Wat ook meespeelt, is de formulering van de term ‘hoogsensi-

voor zorg is dat ik op zijn tijd even mijn

tiviteit’. Met het woordje ‘hoog’ ervoor zou je kunnen impli-

eigen momenten pak. Bijvoorbeeld

ceren dat je beter bent of dat je je niet bescheiden opstelt.

tussen een klus door even relaxed ergens

Wat dat betreft is het een ongelukkige term en kun je het ook

koffiedrinken. Of zomaar een dag vrij,

hebben over ‘sensitiviteit’.

omdat ik daar veel zin in heb.’

HSP magazine |

27


Juist de gevoelige mensen lopen vast in de huidige maatschappij

Marinda

Het is geen verplichting om te vertellen hoe jij in elkaar zit. Het kan veel energie kosten om met mensen om te gaan die negatief of onbegripvol zijn. Je kunt ook prima jezelf zijn zonder de term hoogsensitiviteit te gebruiken. Maar het kan helpen om

‘Praten over hsp is niet bij iedereen en in alle situaties prettig. Sommige mensen vinden het ‘zweverig’, vinden je een ‘aansteller’ of luisteren met een half oor omdat het ze simpelweg niet echt interesseert. Iets wat voor ons hsp-ers met ons enorme inlevingsvermogen bijna ondenkbaar is en daarom ook slecht te verteren is. Als ik mensen wat beter ken en het voelt goed, wil ik er nog weleens over beginnen. Maar het allermooiste vind ik toch wel wanneer ik een andere hsp-er erop kan wijzen dat hoogsensitiviteit bestaat. Dat er veel over te lezen valt en daardoor diegene een beetje op

te bedenken dat er heel veel mensen zoals jij zijn. En die hebben behoefte aan zo’n beetje dezelfde dingen als jij. Dus als jij wel vertelt dat je hoogsensitief bent, kunnen anderen denken: dat ben ik misschien ook wel. Annek Tol: ‘Vroeger gebruikten mijnwerkers een kanarie in een kooitje als waarschuwing voor de aanwezigheid van koolmonoxide of andere gassen in de lucht van de mijn. Hoogsensitieve personen worden wel de kanariepietjes van deze tijd genoemd. Steeds meer lijkt de maatschappij het onmogelijke van hen te vragen. Ik heb al zo veel hsp-ers horen zuchten dat zij zich niet geschikt voelen voor deze wereld; juist de gevoelige mensen lopen vast in de huidige maatschappij. Maar als de hsp-ers omvallen, ziet niemand dat nog als signaal dat de zuurstof op begint te raken.’

weg kan helpen om zichzelf te ontpoppen tot een nog mooiere versie van zichzelf. Een bewustere, zelfverzekerde versie van zichzelf.’

Mogelijke

reacties

28 | HSP magazine


Iedereen is wel eens wat stiller of heeft concentratieproblemen

Is het geen excuus om onder vervelende dingen uit te komen?

Klopt, iedereen heeft wel wat. Hsp-ers

Over het algemeen zijn hsp-ers erg begaan

hebben een aantal kenmerken, waarvan

bij anderen en willen ze graag pleasen.

behoedzaamheid of gemakkelijk overprik-

Ook is het best vervelend om te zeggen

keld raken er twee zijn. Natuurlijk hebben

dat je hoogsensitief bent, omdat je graag

andere mensen dit ook wel eens. Maar als

wil zijn zoals anderen. Dus de kans dat het

je je bewust bent van wat het betekent om

een excuus is, is klein.

hoogsensitief te zijn, kun je leven daarop inrichten en gemakkelijker leven.

Kun je ook overleden mensen zien?

Is het zoiets als ADHD? Moet je ook medicijnen nemen of naar de psycholoog? Hsp is geen aandoening, maar gewoon een karaktereigenschap met mooie en vervelende kanten. Als je goed met je

De meeste hsp-ers kunnen dit niet. De

sensitiviteit kunt omgaan, hoef je niet

mensen die paranormaal zijn, zijn vaak

naar een psycholoog. Sommige hsp-ers

wel hoogsensitief. Ze staan open voor heel

hebben overlevingsstrategieën gecreëerd

veel signalen uit de omgeving.

die voor problemen zorgen. Bijvoorbeeld nooit meer de deur uitgaan om maar niet overprikkeld te raken. Dan kan hulp welkom zijn.

Zet je er maar overheen, als je het probeert kun je hetzelfde als anderen.

Hij is gewoon verlegen, maar geeft er een mooie naam aan

Vaak doen hsp-ers erg hun best om zich te gedragen ‘zoals het hoort’. Veel gedrag is cultureel vastgelegd, ook in de gedachten

Hsp-ers zijn vaak wat meer teruggetrok-

van de hsp-er zelf. Toch strookt dit vaak

ken, niet omdat ze bang zijn voor anderen,

niet met de behoeften van de hsp-er. Pas

maar omdat ze niet graag overprikkeld

als het echt niet meer lukt, zal de hsp-er

worden. 30% van de hsp-ers is trouwens

toegeven dat het zo niet verder kan.

extravert.

HSP magazine |

29


Zelf vertel ik geregeld dat ik hoogsensitief ben. Ik moet wel, want ik maak er een magazine over. Soms voel ik me daar opgelaten over, maar meestal leidt het tot leuke gesprekken. Het blijkt dat best veel mensen er ervaring mee hebben. Hier zijn een paar reacties:

‘Ik denk dat mijn zoon ook hoogsen-

‘Bij mijn dochter merk ik dat ze gevoelig is voor te veel prik-

sitief is. Hij kan heel goed aanvoelen

kels. Soms moeten we wat rustiger aandoen zodat alles weer

hoe andere mensen zich voelen. Hij

een beetje op zijn plek valt. Ze vindt het heel belangrijk om

werkt nu in de horeca en doet dat

alles te plannen, zodat ze weet wat ze kan verwachten straks

met veel charme, mensen voelen

en niet overweldigd wordt. Wij helpen haar daarbij. Maar

zich daar prettig bij. Maar voor mijn

ze heeft zelf nog niet zo het besef dat ze ook rust moet

vrouw was het af en toe wel lastig.

inplannen.’

Hij reageerde op haar stemming en niet zozeer op wat ze zei. Hij kroop als het ware onder haar huid, er viel

‘We hebben het nooit getest, maar ik denk dat mijn

niets meer te verbergen. Qua werk is

man ook hoogsensitief is. Hij heeft een manier gevon-

het voor hem lastig om zijn weg te

den om ermee om te gaan en doet er ook soms zijn

vinden, hij switcht vaak.’

voordeel mee.’

‘De dochter van vrienden van ons is volgens mij hoogsensi-

‘Ik ben zelf ook hoogsensitief. Ik werk

tief. Ze heeft veel last van dingen, maar haar ouders vinden

in de bouw. Dat is best een harde,

al gauw dat ze aan het zeuren is. Ze anticipeert al op de

ruwe omgeving en ik zit vaak in het

afkeuring van haar ouders door zich aanvallend te gaan

stof. Als hoogsensitieve man pas ik

gedragen. Eigenlijk zou er meer begrip voor haar sensitiviteit

daar eigenlijk niet zo goed tussen.

moeten zijn, dan zou ze zich stukken beter voelen, denk ik.’

Laatst zat ik drie maanden ziek thuis, ik had te hard gewerkt, ieder uur extra waren weer extra inkomsten. Ik was erg op het geld gericht. Totdat ik me ging realiseren dat ik

‘Mijn vader kon het allemaal niet aan. Zijn strategie om met de overprikkeling om te gaan was zich afsluiten’

elke dag mensen help. Dat er licht is als ze op het lichtknopje drukken. Dat ik dingen kan die ze zelf niet voor elkaar krijgen. Dat is typisch iets voor hoogsensitieve mensen: dat ze zingeving zoeken in hun werk, dat ze iets willen doen om de wereld een stukje beter te maken. Anders is het moeilijk vol te houden.’

‘Mijn ouders hadden vier kinderen en ik denk dat ze beiden

30 | HSP magazine

ook hoogsensitief waren. Ik denk eigenlijk dat mijn ouders

‘Ik werd laatst zo boos op een vrien-

het grootste deel van de tijd overspannen waren, toen de

din. Ze bleef maar negatieve verhalen

kinderen nog thuis waren. Mijn vader kon het allemaal niet

vertellen over haar werk, ik had er

aan. Zijn strategie om met de overprikkeling om te gaan

helemaal genoeg van. Maar ik vind

was zich afsluiten. Pas later, toen ik uit huis was, kwamen

het raar van mezelf dat ik daar zo

we wat nader tot elkaar. Ik kwam erachter dat het een hele

boos over werd, waarom zou dat zijn?

wijze man was. Waarschijnlijk kon hij zich beter uiten omdat

Waarom sluit ik me niet gewoon af

het wat rustiger in zijn leven was geworden.’

voor die verhalen?’


Energie

Ik loop de fietsenstalling van het station in en zie het brood in mijn fiets­ tas zitten. Het is duidelijk: ik was niet helemaal fit toen ik eergisteren de boodschappen opruimde. Niet gek ook in een week die vol zit met drukke bijeenkomsten, voor mij als slechthorende heel erg vermoeiend, hoe hard ik mijn hoortoestel ook zet. Eigenlijk té vermoeiend, zo voel ik nu aan mijn lijf

column

en hoofd.

Patricia Gorissen

Een stemmetje in mijn achterhoofd zeurde toen ik het allemaal inplande, maar ik dacht “ach, dat lukt wel”. Nu zit ik dus met de gebakken peren, of beter gezegd met oudbakken brood. Geen ramp (wentelteefjes en tosti’s zijn altijd lekker), maar natuurlijk stom dat juist ík de mist in ga, ik ben nota bene

Geboeid door de uitdagingen van de moderne

timemanagement-coach!

maatschappij, helpt Patricia mensen deze het hoofd te bieden. Of het nu gaat om het beter

Gelukkig komt Nobelprijs-winnaar Daniel Kahneman met een verklaring: álle

omgaan met tijd, informatie of spullen, als

mensen zijn gewoon vreselijk slecht in het inschatten van hun eigen capaci-

professional organizer en coach helpt ze om

teiten. Meestal denken we dat we veel meer kunnen dan in werkelijkheid het

de juiste keuzes te maken.

geval is. Wil je een goed beeld krijgen van je eigen mogelijkheden, dan kun je dat het beste aan de mensen om je heen vragen. Die weten het meestal beter, zo blijkt uit onderzoek. Gelukkig, ik ben het niet alleen, we doen dit gewoon allemaal! Zo ook mijn klant van die middag, een hsp-er. Op papier leek het allemaal te doen maar de praktijk bleek een stuk weerbarstiger. Want papier laat niet zien hoeveel energie al die kleine en grote klussen kosten. En kan al helemaal niet voorspellen welke impact een toevallige ontmoeting op straat heeft. Dat kost in tijd misschien vijf minuten, maar qua energie een soms wel een halve dag. Dat valt niet te plannen. Dus adviseer ik haar om nog meer ruimte in haar planning in te bouwen. En vooral goed in de gaten te houden hoe het met haar energie is. Want timemanagement is vooral een kwestie van je energie managen. En die is, als je hsp-er bent, vaak toch sneller op dan je zou willen én zou denken. Als

Meestal denken we dat we veel meer kunnen dan in werkelijkheid het geval is

oplossing bedenken we dat ze twee keer per dag kort haar energie checkt op een 10-punts energiemeter. Scoort ze 6 of lager, dan zal ze meer rust nemen. En ik? Ik geef mezelf een 5-je wat betreft dat timemanagement. Dan bedenk dat ik het blijkbaar soms zelf wél goed kan inschatten en neem me voor om beter naar mezelf te luisteren. Zouden daar ook hoortoestellen voor zijn?

HSP magazine |

31


1 2 3 4 5 Tien an v n e t n e l ta hsp-ers

Goed waarnemingsvermogen

Omdat hsp-ers erg gevoelig zijn voor de omgeving, merken ze dingen op voordat anderen dat doen. Ze nemen niet alleen subtiele dingen in de omgeving waar, maar ook

emoties en omgangsvormen van andere mensen. Hsp-ers hebben vaak goed in de gaten wat er speelt.

Genieten

Hsp-ers kunnen enorm genieten van kleine dingen, van

smaken, geuren, natuur, kunst en fantasie. Ze hebben niet veel nodig om het naar hun zin te hebben. Ze zijn goed in het creëren van een fijne sfeer.

Anderen begrijpen

Het brein van hoogsensitieve mensen is ingericht op het zien van de gevoelens van anderen. Ze kunnen vaak veel begrip opbrengen voor anderen en zijn in staat om echt

contact te maken. Ze kunnen vaak goede gesprekken hebben waardoor de ander zich begrepen voelt.

Het grotere geheel overzien

Omdat hsp-ers informatie diepgaand verwerken, leggen ze verbanden en zien ze samenhang. Zo kunnen ze vaak het

grotere geheel overzien en wijze adviezen geven. Omdat ze niet direct actie ondernemen, maar eerst de situatie analyseren, nemen ze weloverwogen beslissingen.

Sterke intuïtie

Hsp-ers nemen veel prikkels waar, ook onbewust. Daarom hebben ze vaak een goede intuïtie en kunnen ze goede beslissingen nemen op gevoel. Dit is trouwens wel een

talent dat ontwikkeld moet worden, want sommige hsp-ers negeren hun intuïtie om maar mee te doen met de rest.

32 | HSP magazine


67 89 10 Zelfreflectie

Hoogsensitieve mensen besteden veel tijd aan het over­

denken van dingen die gebeurd zijn. Ze onderzoeken het

van alle kanten en maken zo het beeld van de situatie com-

pleet. Dit doen ze ook over hun eigen acties en onderzoeken hoe het volgende keer beter kan. Ze staan erg open voor coaching en verbeteren zichzelf daar echt door.

Verantwoordelijkheid nemen

Zien hoe het beter kan, zorgen dat het op tijd af is, de hsp-

er voelt zich erg verantwoordelijk. In werksituaties heeft de hsp-er zijn werk goed en op tijd af. Ook ziet hij het belang

van de groep heel goed, en vindt dat vaak belangrijker dan zijn eigen belang.

Creativiteit

Omdat er zoveel gebeurt in het hoofd van hsp-ers, vinden ze vaak hele creatieve oplossingen. Ze kunnen vaak goed

visualiseren en fantaseren en verzinnen hele scenario’s bij verschillende situaties. Ze leggen verbanden, zien moge-

lijkheden, en laten zich niet zo gauw leiden door hoe het doorgaans gaat.

Diepzinnigheid

In rust nadenken over verschillende zaken, dieper ingaan op dingen, niet zoveel hebben met materialisme, dat is

kenmerkend voor hoogsensitieve mensen. Door hun sterk ontwikkelde voorstellingsvermogen en fantasie willen ze graag dieper ingaan op zaken. Hsp-ers houden vaak van rust en stilte en denken graag na.

Zorgzaamheid

Het welbevinden van anderen is belangrijk voor hsp-ers. Ze krijgen veel voldoening ervan om anderen gelukkig te zien

en leven mee met minder goede tijden. Ze hebben goed inzicht in waar de ander behoefte aan heeft en wil daar vaak graag aan voldoen.

HSP magazine |

33


1 2 Vijf n a v n e l i valku hsp-ers

Overprikkeling

Dit is het grootste gevaar voor de hsp-er, omdat zijn brein zo afgesteld is op het oppikken van signalen. Als hij over-

prikkeld is, vallen alle talenten weg en wil hij nog maar één ding: met rust gelaten worden. Overprikkeling voelt enorm naar en kan leiden tot terugtrekken, chagrijn of woede-uitbarstingen. Een uitdaging voor de hsp-er is: in de gaten

krijgen wanneer de emmer vol begint te raken en op tijd zorgen voor hersteltijd.

3

Hetzelfde begrip verwachten van een ander

Omdat hsp-ers zoveel begrip hebben voor de behoeften van een ander, vinden ze het vaak moeilijk om te merken dat

dit niet geheel wederzijds is. Anderen gedragen zich, in de

ogen van de hsp-er, ruw of vol onbegrip naar de hsp-er toe. Het helpt om te denken dat niet- hsp-ers daar minder op ingericht zijn, dat het geen onwil is.

Piekeren

De hersenen van hsp-ers zijn ingericht op het diepgaand

verwerken van ervaringen. Op hersenscans is aangetoond

dat er meer activiteit is in meerdere hersengebieden dan bij niet hsp-ers, bij dezelfde ervaring. Dit kan leiden tot mooie inzichten en zelfverbetering, maar het kan ook leiden tot piekeren. Er wordt dan een negatieve afslag genomen, negatieve scenario’s worden bedacht en het welbevinden daalt. Er zijn verschillende methodes om van piekeren af te komen, maar waarschijnlijk helpt het al sterk als er meer tijd wordt genomen om te rusten en te ontspannen.

34 | HSP magazine


14

Te veel activiteiten plannen Een hsp-er heeft meer rust en ontspanning nodig dan de gemiddelde mens, omdat hij meer signalen uit de omgeving waarneemt. Dit moet diepgaand verwerkt worden, en dan is de hsp-er weer klaar voor de volgende ervaring. Zo zitten de hersenen van een hsp-er in elkaar. Als hier geen

overprikkeling op de loer. Hij moet dus minder activiteiten

inplannen. Dat is vooral lastig als de hsp-er zich goed voelt. Hij denkt dan meer aan te kunnen dan reëel is en maakt te veel plannen. Of hij zit bijvoorbeeld in een flow tijdens het werk en neemt niet genoeg rust.

Jezelf raar vinden

Het is vaak moeilijk in te schatten waar een hsp-er last van heeft en wanneer het te druk voor hem wordt. Hij weet het vaak zelf niet eens duidelijk en het kan van dag tot dag verschillen. Het gevoelige zenuwstelsel van een hsp-er is vaak moeilijk te begrijpen voor een buitenstaander. Vaak krijgt hij te horen: ‘Stel je niet aan’, ‘Doe gezellig met ons mee’, ‘Wees niet zo gevoelig’ of er wordt diep gezucht als de hsp-er emotioneel reageert. Hierdoor voelen veel hsp-ers zich anders, niet goed genoeg of raar. Een laag zelfbeeld en faalangst kunnen daarvan het gevolg zijn.

5

rust en tijd voor is, stapelen de ervaringen zich op en ligt

HSP magazine |

35


‘Alles wat in het leven mooi is, heeft met

gevoel

te maken’

Marco (61) is drummer in diverse bands en heeft een eigen drumschool. Hij heeft leerlingen van 7 tot 70 en woont alleen. Wat heeft hij te vertellen over hoogsensitiviteit?

36 | HSP magazine


W

at betekent hoogsensitiviteit voor jou?

Je zei eerder: je pikt energieën op van mensen om je heen.

Hoogsensititief zijn betekent dat je heel erg

Hoe gaat dat?

gevoelig bent voor energie, prikkels uit de

Ik voel vaak heel goed aan hoe het met iemand gaat. Soms

omgeving, andere mensen en dat je snel hun

zelfs of iemand ziek is. Maar als je zo sensitief bent, moet je

energie oppikt. Dat kan natuurlijk ook negatief zijn. Bijvoor-

ook leren om dat af te schermen. Bijvoorbeeld visualiseren dat

beeld hier in het café, er is veel lawaai van alle kanten: een

je in een glazen bol zit, of aan meditatie doen. Ik heb dat de

schuivende stoel, een schoonmaakwagen, een koffiemachine.

laatste tijd een beetje verwaarloosd. Meditatie is belangrijk

Gelukkig komt hier een rustig publiek, geen schreeuwerige

om in het nu te leven en niet in je gedachten te gaan zitten.

mensen. Maar ik pik de energieën van de mensen op, dat veroorzaakt een soort ruis in mijn hoofd. Soms moet ik dan even

Merk je dat nu, als je minder mediteert, dat je meer last hebt

weg, even naar buiten ofzo.

van prikkels? Ja, dat merk ik wel. Ik heb bijvoorbeeld binnenkort een optre-

Toen ik je leerde kennen, vertelde je vrij snel dat je hoogsensitief

den bij de opening van een nieuw poppodium. Daar komen

was. Doe je dat vaker?

1100 mensen. Met hele harde muziek, qua decibellen en ook

Ik heb het gevoel dat ik heel veel mensen help, op de een of

qua soort muziek. Daar moet ik me wel een beetje op voorbe-

andere manier, gewoon door een luisterend oor te hebben.

reiden. Het is een hele mooie ervaring, maar het is wel druk.

Maar dat ik hoogsensitief ben, dat zeg ik liever niet. Ik zou dan

Als je wat sensitiever bent, pik je veel op uit de zaal. Ik probeer

eigenlijk zeggen dat ik speciaal ben. Ik zeg ook niet dat ik een

me maar te concentreren op wat ik moet doen, zo goed moge-

hele goede drummer ben. Dat is aan anderen om te bepalen.

lijk. Ik speel met speciale oorbescherming, daardoor houd ik

Dus waarom ik dat wel tegen jou zei, weet ik ook niet.

het vol.

Ik vond het wel interessant en ben er wat dingen over gaan

Vinden mensen het weleens ongemakkelijk, dat jij hun

lezen. Ik herkende me er heel erg in en volgens de test ben ik

stemmingen zo goed kan lezen?

ook hoogsensitief.

Mensen hebben vaak niet in de gaten dat ik dat zie, ik zeg dat

Waarschijnlijk heb ik dat bij jou aangevoeld en was dat de

niet. Het is gewoon iets wat je kunt. Je moet mensen niet het

reden om het erover te hebben. Het is ook heel mooi. Alles wat

gevoel geven dat je onder hun huid kruipt, je moet ze gewoon

in het leven mooi is, heeft met gevoel te maken. Dat is muziek,

met rust laten en respecteren. Ik zeg ook nooit tegen mensen:

dat is kunst, alle contacten tussen mensen waarbij ze echt

ik vind dat je in therapie moet. Zo’n persoon moet dat zelf

contact maken, natuur. Dat zijn de mooie dingen uit het leven

willen, daar zelf achter komen.

en die hebben met sensitiviteit te maken.

HSP magazine |

37


Andere mensen leken wat onbewuster te leven dan ik. ‘Zeur toch niet, ga lekker voetballen!’

Soms vind ik het wel moeilijk te verteren dat andere mensen

alvast te dagdromen over wat je graag wilt. Als je daar 100% in

heel slecht luisteren, omdat het voor mij zo vanzelfsprekend is.

gelooft, dan kun je echt iets creëren.

Soms vergeet je bijna wie je zelf bent, zo ga je op in het verhaal

Voordat ik begon met mijn drumschool, heb ik thuis een stuk

van de ander. Steeds vaker zeg ik weleens nee als mensen hun

papier opgehangen. Daarop stond: ik ben dankbaar voor mijn

verhaal bij mij willen uitstorten. Dat vinden ze niet leuk, en

goedlopende drumschool. Met een foto van zo’n geluidsdichte

daar kan ik me dan ook wel weer rot over voelen. Ik zeg vaak

cabine, zoals ik die nu heb. Het is nu vijf jaar later en het loopt

sorry, voel me vaak schuldig dat ik nee zeg of niet meedoe.

echt storm. Ik kan de aanmeldingen dadelijk niet meer aan. Omdat ik erin geloofde. En nu wil ik de grootste drumschool

Hoe was het voor jou als kind om sensitief te zijn?

van Zuid-Limburg worden.

Ik merkte dat al vrij jong. Ik dacht: wat is er aan de hand met mij? Ik voelde me anders dan de rest. Je zit met iets wat je niet

Denk je niet: ik ben best wel sensitief, past dat wel bij mij om

goed kunt thuisbrengen. Ik zocht mijn heil in de muziek, omdat

zo’n grote drumschool te hebben?

je daar al je gevoel kwijt kunt. Muziek is helend op een bepaal-

Nee, dat kan ik makkelijk aan. Ik zou me alleen moeten afvra-

de manier, je maakt beter contact met jezelf. Andere mensen

gen of ik straks op kantoor wil zitten om tien docenten aan te

leken wat onbewuster te leven dan ik. ‘Zeur toch niet, ga lekker

sturen. Maar dat zullen we dan wel zien. Ik voel een innerlijke

voetballen!’ Stoer doen, minder gevoelig. Hoewel je natuurlijk

kracht, omdat ik iets doe wat ik leuk vind. Zo bereik je de men-

nooit weet hoe iemand anders zich echt voelt.

sen die bij jou passen.

Jij bent best spiritueel, zei je.

Zelf vind ik het best eens opmerkelijk, hoeveel afspraken som-

Ik voelde vroeger een soort gat, ik miste iets in mijn leven.

mige mensen achter elkaar kunnen hebben. Zelf zou ik dat niet

Spiritualiteit vult dat voor mij. Je ontdekt liefde voor jezelf, je

volhouden. Hoe zie jij dat?

opent jezelf. Je zoekt je geluk niet meer bij een ander. Alleen

Het lijkt wel alsof ze alles wat oppervlakkiger aanraken. Wat

zijn is geweldig. Af en toe mag er eens iemand komen slapen,

minder bewust. Ik weet niet precies waarom andere mensen

maar samenwonen lijkt me moeilijk. Hoewel het wel zou

dat schijnbaar moeiteloos kunnen en dat wij daar doodmoe

kunnen als we duidelijk kiezen voor ook een eigen leven en een

van worden. Omdat je sensitief bent, is de energieaccu eerder

eigen ruimte.

leeg. Dan zonder ik me af. Maar dat is prima, toch? Als je dicht

Ik vind het fijn om te visualiseren hoe heerlijk het kan zijn,

bij jezelf blijft, en je grenzen bewaakt, gaat het goed.

38 | HSP magazine


Spiegelen Het schijnt dat hsp-ers veel spiegelneuronen hebben. Stofjes in je hersenen, die ervoor zorgen dat je meegaat in de gevoelens van iemand anders. Je bent niet alleen empathisch daardoor, maar je lijkt soms wel ineens hetzelfde te voelen als degene die tegenover je zit. Je vergeet bijna wie je zelf bent en laat je meedrijven met de ander. Herken je dat? Ik wel! Soms ga ik zo op in het verhaal van een ander, dat ik me op een gegeven moment helemaal niet meer lekker voel. Vooral verhalen waarbij iemand vervelende dingen heeft meegemaakt. Soms moet ik mezelf dan tot de orde roepen: dit is niet jouw verhaal! Neem een stapje terug!

column Brigitte Schellens

Als kind sprak ik ineens Brabants als ik terugkwam van een weekje logeren bij mijn Brabantse familie. Mijn omgeving vond dat wel een beetje raar, en ik zelf ook wel. Nog steeds vind ik mezelf een beetje zwak, zonder ruggegraat, als ik weer eens met iemand ben meegegaan in zijn gedachtengang. Tijdens het gesprek leek het heel logisch dat iemand bepaalde dingen zei, terwijl ik later dacht: daar ben ik het toch niet mee eens, ik zie dat nu anders. Pas als ik afstand heb genomen en alles zijn plekje heeft gevonden, begin ik erover na te denken en mijn eigen gevoelens en gedachten er volledig bij te betrekken. Ik ben er dan weer. Maar wel leuk dat dit gewoon iets biologisch is, iets dat zich in de hersenen van veel hsp-ers afspeelt. Een automatisch proces, waar je in beginsel niet zoveel aan kunt doen. En jezelf dus ook niet kwalijk hoeft te nemen. Want het is zo zonde om steeds van jezelf te denken dat je het anders en beter moet doen. Eigenlijk niet zo aardig voor jezelf. En er zitten ook leuke kanten aan. Je kunt veel mensen goed begrijpen en fijne gesprekken hebben. Je bouwt een

Als kind sprak ik ineens Brabants als ik terugkwam van een weekje logeren bij mijn Brabantse familie

band op samen. Omdat ik gemakkelijk meeleef met anderen, probeer ik sommige situaties wel te vermijden. Zo moest mijn dochter een tijdlang geregeld naar het ziekenhuis, al vanaf dat ze een baby was. De ellende op de kinderafdeling werd mij wel eens teveel. Niet alleen het leed van de kinderen, maar ook van de teneergeslagen ouders voelde ik heel sterk. Ik vroeg mijn man om ook geregeld met haar te gaan, zodat ik soms rustig thuis kon blijven. Ook komt hier geregeld de paardentandarts langs om de tanden van mijn paardjes te vijlen. Dat doet hij met een elektrische boor met een vijl van vijftig centimeter erin. Een vreselijk gedoe waar mijn paarden met samengeknepen billen van gaan kreunen. Niet fijn. Het is zelfs zo dat ik nooit meer naar het nieuws kijk. Er komt zoveel ellende langs, en voordat je het weet zet zich een beeld op je netvlies vast dat je niet meer kwijtraakt. Ik vind het best een rare gewoonte om alle ellende van de wereld ‘s avonds om acht uur te bekijken met zijn allen, toch?

HSP magazine |

39


Gevoelig in de

liefde

40 | HSP magazine


Is het nu voor hsp-ers extra lastig in de liefde? Ja, waarschijnlijk wel, misschien moeten we ons daar maar bij neerleggen. Je kunt veel last hebben van sommige dingen, het komt vaak heel nauw. En soms willen we zo graag alleen zijn, daar moet je partner maar begrip voor hebben.

Hanna Bervoets zegt in Psychologie magazine dat ze nooit wil samenwonen. Ze waardeert het prikkelloze bestaan dat ze heeft in haar eenpersoonshuishouden. Samen een beetje hangen, dat kan ze moeilijk. Liever gaat ze de diepte in als ze samen met iemand is. Echt ontspannen doet ze liever alleen, omdat je dan geen energie of lichaamstaal van de ander oppikt. Als er dan wel contact is, verdiept ze zich in de ander en is ze een oplettende gesprekspartner. Voor sommige hsp-ers vast een herkenbaar beeld. Toch zijn er natuurlijk ook legio koppels die een manier heeft gevonden om goed met elkaar samen te leven. Op hun eigen manier. Een partner die begrip heeft voor de behoeftes van de hsp-er is veel waard. Bij een stel waarbij beide partners hoogsensitief zijn, zal er eerder begrip voor elkaar zijn. Bij een partner die niet hoogsensitief is, wordt het lastiger. De behoeftes lopen verder uiteen. Accepteren dat de ander anders in elkaar

‘Ik woon samen met mijn vriend, nu ruim een jaar. Ik merk dat ik steeds meer verlang naar een huis voor mezelf. Het gevoel dat er de hele tijd iemand bij me is, verlamt me. Ook al is hij een paar uurtjes weg, ik weet dat hij weer terugkomt. Het kost me energie om steeds te moeten overleggen, met elkaar af te stemmen. Ook al zeggen we niets, het lijkt wel of ik niet goed mezelf kan zijn met iemand anders erbij. Ik ben me de hele tijd bewust van hem. Soms ga ik gewoon zelf weg, in een café een tijdschrift lezen, om maar het gevoel te hebben dat ik even niets hoef. Maar het is zeker niet zo dat ik niet van hem hou, ik ben juist heel blij met onze stabiele relatie. Ik wil graag nog heel lang bij hem blijven, we passen heel goed bij elkaar. Maar eigenlijk wil ik niet meer samenwonen. Hoe ik hem dat moet vertellen, weet ik niet. Het ideale plaatje is toch dat je van elkaar houdt en dat je samen gaat wonen. Dat beeld had ik zelf ook altijd. Ik wil niet dat hij zich afgewezen voelt, maar dit hou ik ook niet lang meer vol.’

zit, is niet altijd gemakkelijk. Maar je

HSP magazine |

41


vult elkaar ook aan: de hsp-er gaat wat meer ondernemen, en de niet-hsp-er wordt zich meer bewust van allerlei signalen. Omdat hsp-ers empathisch zijn en veel rekening houden met andermans gevoelens, voelen ze zich vaak schuldig als ze hun eigen grenzen aangeven. Ze leven dan erg mee met de gekwetste gevoelens van de ander en vergeten zichzelf daarbij. Zo hebben veel hsp-ers het gevoel dat ze soms tekortschieten als partner. Maar wellicht moeten ze onthouden dat ze ook erg lieve partners zijn, met veel interesse in hun geliefde. Dat ze zorgzaam en creatief zijn en geen spelletjes spelen. Hsp-ers zijn vaak trouw, alleen al omdat ze hechten aan routine en extra prikkels vaak liever uit de weg gaan. En, volgens Elaine Aron, kunnen hsp-ers extra genieten van seks, omdat hun zintuigen zo scherp staan afgesteld. Een tevreden hsp-er is een fijne partner, alleen gaat het er allemaal wat anders aan toe. Coach Annek Tol zegt over de liefde en

‘Mijn vrouw en ik zijn al 22 jaar bij elkaar en we hebben twee tieners. Het leven met een jong gezin vond ik heerlijk en moeilijk tegelijk. Ik genoot enorm van alle stapjes die de kinderen maakten en kon me goed inleven in hun kinderspel. Tegelijk vond ik het vervelend dat ze zoveel lawaai maakten, vaak onverwacht. Ook werd er constant een beroep op me gedaan. Gelukkig heb ik altijd een eigen kamer gehad. Omdat ik zelfstandige ben, had ik een kantoor aan huis. Daar kon ik me altijd terugtrekken om weer even alleen te doen waar ik zelf zin in had. Meestal moest de situatie eerst een beetje escaleren voordat ik me terugtrok. Ik vond het niet eerlijk om mijn vrouw soms met alle zorg op te zadelen. Maar de irritatie over het lawaai en de drukte werd soms zo groot, dat ik boos en chagrijnig werd. Daar schiet ook niemand iets mee op. Dus nu probeer ik wat eerder richting werkkamer te gaan als ik merk dat ik te gestrest wordt thuis. Mijn tieners zitten allebei ook veel op hun eigen kamer, dus nu hebben we ongeveer dezelfde behoeften. Mijn vrouw weet wel hoe het zit bij mij en laat me daarin mijn gang gaan.’

hsp: ‘De behoeften van hsp-ers in relaties liggen wel wat anders dan die van niet-hsp-ers. Hsp-ers willen bijvoorbeeld vaker alleen zijn: de behoefte om zichzelf te kunnen zijn. Genoeg veiligheid willen voelen om ook sensitief te kunnen zijn. De wens om eerlijkheid, werkelijk contact, ware liefde. Maar ook de behoefte aan zelfbehoud en controle over emoties, twijfel over ‘de goede keuze’, of irritaties over van alles en nog wat zijn typische thema’s in een relatie. Menige hsp-er moet extra kunstgrepen uithalen om zich te kunnen handhaven in een jong gezin.’ De kaders bij dit artikel zijn verhalen die ik her en der hoorde en verzamelde.

42 | HSP magazine

‘Mijn man en ik hebben een strak schema ieder weekend. Op zaterdag gaat mijn man zijn gang, vaak gaat hij in de tuin werken of iets anders actiefs. Ik ontbijt rustig, rommel wat in huis en ga met een boek op de bank zitten. Rond een uur of drie komen we bij elkaar, drinken we koffie en gaan we samen nog wat doen. Op zondag hebben we een dergelijke routine, waarbij we vaak een stad bezoeken samen. Ik vind het prettig om te weten dat ik elke dag tijd heb om zelf wat te luieren en dingen te doen, zonder dat er van alles van me verwacht wordt.’


‘Als mijn vriend thuiskomt van zijn werk, zit hij vaak nog erg in de ‘werk-modus’. Soms lijkt het wel alsof hij in de volgende vergadering zit. Hij vraagt van alles, maar luistert niet goed naar de antwoorden. Ik zie zijn schouders gespannen omhoog staan en hij vertelt van alles op drukke toon. Ook plukt hij geregeld aan zijn armen. Ik word er zelf onrustig van en ik trek me dan vaak even terug op de slaapkamer of in de tuin, totdat mijn man weer wat rustiger is geworden. Dan gaan we samen eten. Ik heb uitgelegd dat ik hier last van heb en dat ik dan beter even alleen kan zijn. Ik hou dan wel van rust, maar hij mag natuurlijk ook zijn drukke periodes hebben. Het is steeds een beetje schipperen tussen hoe we ons allebei voelen, of het een goed idee is om samen iets te doen of dat we beter apart wat kunnen doen.’

Het is steeds een beetje schipperen tussen hoe we ons allebei voelen, of het een goed idee is om samen iets te doen of dat we beter apart wat kunnen doen

‘Ik had problemen met samen slapen. Meestal kwam mijn vriend later naar bed dan ik, en daar werd ik wakker van. Vervolgens viel hij binnen drie minuten in slaap, terwijl ik dan weer een tijd wakker lag. Sliep ik eindelijk, werd ik weer wakker van zijn gesnurk. Ik werd erg moe overdag en bedacht oplossingen. Eerst aparte dekbedden, dan de bedden een stukje uit elkaar. Eind van het liedje was dat we op aparte kamers gingen slapen. Ik vond dat eerst wel wennen, maar uiteindelijk sliep ik stukken beter. Mijn man was niet echt enthousiast, maar vindt het eigenlijk wel prima, zolang we elkaar in het weekend ‘s avonds of ‘s ochtends opzoeken in bed. Toch voel ik me er best rot onder, het is voor mijn man best ongezellig. En je hoort nu eenmaal samen te slapen, dat is toch wel de publieke opinie, als je van elkaar houdt. Als je het anders doet, voel je je toch bezwaard, ook al is het veel fijner voor mijn nachtrust.’

HSP magazine |

43


Het volgende fragment komt uit het boek Het hoogsensitieve brein van Esther Bergsma. Een mooi voorbeeld van wat er allemaal om kan gaan in het hoofd van een hsp-er.

Uit eten met collega’s

‘I

k had voor iedereen de deur open-

kelijk voelde. Hij wist zich geen raad met de

gehouden en stapte als laatste

situatie en de spanning die zo te zien al aan

het knusse Italiaanse restaurant

het oplopen was tussen de twee mensen

binnen. De geluiden en geuren

naast hem.

overweldigden me direct. Mijn collega’s

Ik zou de angel uit die situatie kunnen halen.

zaten allemaal al. We hadden twee tafeltjes

Mijn gefrustreerde collega kalmeren met een

toegewezen gekregen en aan elke tafel was

begripvolle opmerking en met de extraverte

nog een plekje vrij. Ik kon kiezen waar ik

collega over nieuwe ontwikkelingen in het

ging zitten.

vakgebied praten om zo een clash te voorko-

Terwijl ik de situatie in me opnam, pro-

men. Ik gunde de stagiair een ontspannen

beerde ik de geluiden van de muziek, het

avond.

gepraat van de gasten en het geschreeuw vanuit de keuken buiten te sluiten. Aan

Ondertussen was de ober naar me toe

de linkertafel zaten twee collega’s waar ik

gelopen. Met zijn Italiaanse charme schoof

het goed mee kon vinden. Een was zelfs

hij de stoel aan de linkertafel naar achteren.

een vriendin geworden. Daar zou ik zeker

Mijn collega/vriendin schonk alvast een glas

een gezellige avond hebben. Maar die plek

water voor me in. Ik keek nog even naar de

was pal onder de luidsprekerbox. Mijn oren

stagiair, die nog iets meer ineengedoken

zouden na een kwartier al pijn doen. En de

de menukaart bestudeerde, en nam plaats

stoel die daar stond, oogde erg oncomforta-

naast mijn vriendin. Ik werd meteen opge-

bel. Het plekje aan de rechtertafel leek be-

nomen in hun gesprek, maar kon me er niet

ter: in een rustiger hoek, met een kussentje

goed op concentreren. Ik hoorde elk woord

op de zitting.

van de inmiddels verhitte discussie achter

Ik maakte al een beweging naar rechts toen

mij en voelde hoe somber de stagiair werd.

In haar boek Het hoogsensitieve

mijn oog viel op degene naast wie ik zou

Tegelijkertijd overstemde de muziek mijn

brein ontleedt Esther Bergsma

zitten: een collega die niet goed in zijn vel

eigen gedachten.

de verschillende eigenschappen

zat. De ene keer sloot hij zich af, de andere

Nog voor het eten geserveerd werd, voelde

van de hsp-er en geeft er een

keer deelde hij zijn frustraties in één lange

ik me uitgeput. Ik lachte op gepaste momen-

verklaring voor aan de hand van

woordenstroom. Zo te zien koos hij vandaag

ten om de verhalen van mijn tafelgenoten,

hersenonderzoek.

voor dat laatste. Ik voelde dat mijn schou-

maar kon zelf geen zin meer uitbrengen.

ders zich spanden. Zijn negatieve humeur

Mijn hoofd voelde overvol. Bovendien voelde

had direct effect op mij.

ik me schuldig. Ik had voor de makkelijke weg gekozen. Ik had deze stoel moeten

Kijk ook op www.hoogsensitief.nl

44 | HSP magazine

Ik twijfelde. Welke plek zou ik kiezen? De

weigeren en aan de andere tafel gaan zitten.

oncomfortabele stoel naast collega’s met

De discussies daar werden steeds luider en

wie het klikte? Of de rustige plek naast een

ik wist dat morgenochtend alle twistge-

collega die niet zou stoppen met spuien?

sprekken nog eens dunnetjes overgedaan

Aan die tweede tafel zat ook een extraverte

zouden worden. Er zou nauwelijks gewerkt

collega die geen blad voor de mond nam.

worden. Ik had me aan de andere tafel

Die twee zouden zeker tot een verbale

moeten plaatsnemen en de situatie moeten

botsing komen. Daarnaast zat onze nieuwe

sussen. Ik stortte me als afleiding maar op

stagiair. Ik zag dat hij zich zeer ongemak-

mijn eten.’


Gezien op

YouTube In dit filmpje van Psychologie Magazine vertellen verschillende BN-ers kort over hun hooggevoeligheid. Zoek op YouTube > psychologie magazine hsp.

YouTube-ster Sanny Verhoeven plaatst iedere week een video over rust, balans en geluk. Deze gaat over hoogsensitiviteit. Zoek op YouTube > sanny hsp.

Floor van Lier maakte deze grappige animatie over de hersenen van hsp-ers en legt uit wat er gebeurt daarboven. Zoek op YouTube > floor van lier animatie.

HSP magazine |

45


Rev iew

Online training ‘hoogsensitiveiteit als kracht’ van Psychologie Magazine

Als ik besluit om de training ‘Hoogsensitiviteit’ van Psychologie magazine te gaan doen, ben ik in goed gezelschap. Al 44.000 mensen deden hieraan mee. Er blijkt een grote behoefte te zijn onder hsp-ers om te leren omgaan met hun gave om veel informatie op te kunnen nemen.

I

k ben nogal overprikkeld, omdat

ook hsp-er en heeft zich daardoor in

voelde. Je moet daarbij ook aangeven

ik te lang heb doorgewerkt in een

haar jonge jaren best een buitenbeen-

wat de reden van de overprikkeling

baan waarin ik niet op mijn plek

tje gevoeld.

was. Bij mij blijkt heel duidelijk, dat dit

was. Ik zoek dan ook manieren

De training gaat in op verschillende za-

vaak ligt aan wat ik eerder op de dag

om wat meer in balans te komen. Ik

ken, bijvoorbeeld hoe je jeugd was en

had gedaan. Vaak ben ik te druk bezig

heb vooral last van duizelingen, een

of jouw hoogsensitiviteit werd gezien

geweest zonder rustmomenten te

piep in mijn oren en een grote gevoe-

of juist tegengewerkt.

nemen. Ook blijkt dat ik me vaak in de

ligheid voor geluid. Beter leren omgaan

Een indrukwekkende oefening is

supermarkt overprikkeld voel. Bij mij

met hoogsensitiviteit, dat is precies

het schrijven van een brief naar een

valt echt het kwartje: ik ben namelijk

wat deze training belooft: ‘Als je de

familielid. Deze brief hoef je niet te

altijd zo moe na het doen van de week-

geleerde technieken gaat inzetten, dan

versturen, maar dien je een aantal keer

boodschappen. Nu weet ik dat het

hoef je geen last meer te hebben van

hardop voor te lezen, totdat je dit kunt

komt doordat ik gewoon veel prikkels

je hoogsensitiviteit en kun je ten volle

doen zonder te haperen. Bij mij gaf dit

ervaar in de supermarkt.

gaan genieten van je mooie talent’.

wel duidelijkheid over een paar punten

Via de mail krijg ik een link om de onli-

die me erg aan het hart gaan.

Coping strategies Over het omgaan met prikkels, coping

ne trainingsruimte in te gaan. Het ziet er rustig en goed uit. Elke van Hoof, een

Eerste hulp bij prikkels

strategies, is ook een deel gewijd. Mij

Belgische professor in de psychologie,

Wat mij ook erg helpt, is de opdracht

valt daarbij op, dat je vooral zelf oplos-

geeft in diverse filmpjes uitleg. Wat ik

over het bijhouden van een ‘prikkel-

singen moet verzinnen. Er wordt daar

erg leuk vind, is dat ze haar persoonlij-

dagboek’. Daarin kun je momenten

weinig kennis gedeeld, vind ik. Daar

ke leven in de training betrekt. Ze is zelf

bijhouden waarin je je overprikkeld

zou ik graag nog wat meer handvatten

46 | HSP magazine


Colofon HSP magazine is een kwartaalblad over hoogsensitiviteit.

Het is fijn om herkenning te vinden en beter te snappen waardoor je soms zo’n last hebt van sommige dingen

Een jaarabonnement kost € 25,-, je krijgt dan vier nummers toegestuurd. Het abonnement stopt automatisch. Een abonnement bestellen kan via www.hspmagazine.nl, waar je ook terecht kunt voor het bestellen van losse nummers. Naar België versturen we wel abonnementen, maar geen losse nummers. Een jaarabonnement voor België kost € 35,-. Hoofdredacteur Brigitte Schellens brigitte@hspmagazine.nl Postadres HSP magazine Gasthuis 77 6268NN Bemelen Adverteren

gekregen hebben.

Maar helemaal in balans ben ik zeker

Vraag de voorwaarden aan bij

Ze raden aan om ongeveer een week

nog niet. Ik ben wel wat wijzer, maar

brigitte@hspmagazine.nl of

tussen iedere sessie te laten, zodat je

nog niet helemaal zen. Dat is mis-

kijk op de website.

tijd hebt om de stof te laten bezinken

schien ook wel wat te hoog gegrepen. www.hspmagazine.nl

en de oefeningen te doen. Zo ben ik een maand of twee bezig met deze

De ingevulde training blijft anderhalf

training. Het helpt me zeker. Ik ga de

jaar toegankelijk. Ik ga toch maar een

meditatie-oefeningen nog downloa-

paar pagina’s uitprinten, om in ieder

den op mijn mobieltje, zodat ik deze

geval mijn goede voornemens nog

altijd kan doen. Er zit ook een medita-

eens na te kunnen lezen. Een goede

tie-oefening bij van drie minuten die

printfunctie ontbreekt, ik kan de pagi-

je gewoon overal, met je ogen open,

na’s alleen per pagina uitprinten.

kunt doen. Een vriendelijke Belgische

Ik zou de training zeker aanbevelen.

meneer brengt je dan weer helemaal

Het is fijn om herkenning te vinden

tot rust.

en beter te snappen waardoor je soms

Ben je ook geïnteres-

zo’n last hebt van dingen. Ook besef ik

seerd in de training? Kijk

Zeker aan te bevelen

beter dat hoogsensitiviteit ook ervoor

op www.psychologiema-

En… ben ik alweer wat meer in balans?

zorgt dat ik zorgzaam en creatief ben

gazine.nl > trainingen

De cursus heeft zeker geholpen en ik

en enorm kan genieten van simpele

ben blij dat ik niet meer duizelig ben

dingen. Dat het dus ook heel positief is

en wat minder last heb van lawaai.

om hsp-er te zijn.

HSP magazine |

47


Genoten van het HSP magazine? Vond je het HSP magazine interessant? Misschien vind je het dan leuk om een abonnement te nemen. Dat kost € 25,- per jaar en je ontvangt dan vier edities van het HSP magazine. Na een jaar stopt het automatisch. Je kunt het ook cadeau geven aan iemand. In HSP magazine bekijken we het onderwerp hoogsensitiviteit van alle kanten. Eén op de vijf mensen is hoogsensitief. Beseffen dat je dit bent en dat je je leven daar een beetje op aan moet passen, kan voor veel mensen goed zijn. Maar het leidt ook tot veel vragen. Daar gaan we in dit magazine op in. Met interviews met hsp-ers, tips van coaches, artikelen over verschillende onderwerpen zoals

Jaarabonnement

€ 25,-

hsp-ers en werk, liefde en opvoeding. Ga naar www.hspmagazine.nl. Je kunt daar ook losse nummers bestellen. Naar België versturen we wel abonnementen, maar geen losse nummers. Een jaarabonnement voor België kost tien euro extra i.v.m. portokosten.

www.hspmagazine.nl 48 | HSP magazine

Profile for Brigitte Schellens

HSP magazine nr. 1  

In HSP magazine bekijken we het onderwerp hooggevoeligheid van alle kanten. Eén op de vijf mensen is hoogsensitief. Beseffen dat je dit bent...

HSP magazine nr. 1  

In HSP magazine bekijken we het onderwerp hooggevoeligheid van alle kanten. Eén op de vijf mensen is hoogsensitief. Beseffen dat je dit bent...

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded