Page 1

jaargang 15 | nummer 3 | oktober 2009

Hivos magazine Hivos bezorgd over staatsgreep Honduras KLIMAATACTIE: VOORDAT HET ECHT TE LAAT IS FONDS VOEDT WAAKHOND IN TANZANIA KORTING BIJ KOLONIALE KUNST-EXPO


Colofon Hivos Magazine Jaargang 15, no. 3, oktober 2009 Hivos Magazine is een uitgave van Hivos (Humanistisch instituut voor ontwikkelings-­ samenwerking), verschijnt vier keer per jaar en wordt toegezonden aan donateurs en overige geïnteresseerden. Hivos is een Nederlandse niet-gouvernementele ontwikkelingsorganisatie die handelt vanuit humanistische waarden. Samen met lokale maatschappelijke organisaties in ontwikkelingslanden wil Hivos een bijdrage leveren aan een vrije, eerlijke en duurzame wereld. Daarin hebben burgers - vrouwen en mannen - gelijke toegang tot middelen en kansen en kunnen zij zelf vorm geven aan hun toekomst. Hoofdredactie: Gerdien ten Cate Redactie: Schrijf-Schrijf, Utrecht Tekst: Lotte Blanken, Miriam Bruinooge, Marieke van Doggenaar, Ghislaine van Drunen, Eric de Frel, Jens Middel, Manuela Monteiro. Fotografie: ANP, i-stock, Roland J. Reinders, Jeroen Visser Coverbeeld: ANP Vormgeving: Publish, Amsterdam Druk: Drukkerij Artoos Nederland, Rijswijk ISSN: 0169-0337 Hivos Postbus 85565, 2508 CG Den Haag tel: 070 376 55 00 fax: 070 362 46 00 info@hivos.nl | www.hivos.nl Het werk van Hivos wordt mede mogelijk gemaakt door de deelnemers van de Nationale Postcode Loterij.

inhoud 03: Los het klimaatprobleem op 05: Reizen naar ongewone plekken 08: Korting, koopjes en kunst 10: Drie vragen aan Fréderique Kram 11: Spaar en beleg voor het Zuiden! 12: Waakhond in Tanzania

Not stupid De groene loper werd uitgerold en de groene bubbeltjeswijn ingeschonken. Plaats van handeling: het Amsterdamse theater Tuschinski. Aanleiding: de feeste­ lijke première van de klimaatfilm The Age of Stupid, die op 21 en 22 september over de hele wereld zijn eerste vertoning had. De film zelf was echter geen feest; het was een wake up call, een schrijnende aanklacht tegen de verspilling en vernieling waarmee het westerse economische model gepaard gaat. Kortetermijndenken, eigenbelang tegenover gemeenschapszin – het is de mens allemaal niet vreemd, en dat wordt pijnlijk duidelijk in deze aanklacht. The Age of Stupid geeft een fictieve terugblik vanuit het jaar 2055 op de desastreuze gevolgen van een klimaatcrisis die almaar erger werd, omdat iedereen de andere kant op keek. Maar natuurlijk gaat de film eigenlijk over de klimaatcrisis van vandaag, de politici van vandaag én de burgers van vandaag. “How could they be so stupid?” vraagt de laatste bewoner van de aarde zich op het scherm af. Eén ding is duidelijk: we staan voor fundamentele keuzes. De klimaatcrisis is nu al gaande, de arme landen worden nu al getroffen, en wij, in het Noorden, zullen ons uiteindelijk niet achter de dijken kunnen verschansen. Onze huidige manier van leven is op wereldschaal onhoudbaar. De vraag is nu of het besef van de eindigheid van de planeet voldoende is doorgedrongen. Of de wereldleiders én wij als gewone burgers bereid zijn de noodzakelijke stappen terug te doen om het tij te keren. Daar moet nog veel strijd voor geleverd worden. De klimaattop in Kopenhagen

zal waarschijnlijk toch minder opleveren dan gehoopt. Des te groter is de noodzaak om aan een andere denk- en leefwijze te blijven werken. Zonder een fundamentele mentale omslag blijven we opgesloten in onze age of stupid, de wereld anno 2009. Hivos zet op volle kracht in op 100 procent duurzame energie, in ontwikkelingslanden én in het Noorden. Hopelijk brengt de film een massale schokgolf teweeg en blijven wij niet met stomheid geslagen en tot stomheid veroordeeld. Manuela Monteiro Algemeen Directeur

”I k voelde me even alsof ik er woonde” Toerist over zijn bezoek aan Nairobi via Mediamatic Travel Lees verder op pagina 6 ››

13: Na de staatsgreep in Honduras

2

››


ENERGIE & KLIMAAT

Vol gas voor een beter klimaat De oorzaak voor de klimaatcrisis ligt voornamelijk in het Westen. Maar ontwikkelingslanden lijden het meest onder de huidige klimaatverandering. Zij zitten bovendien met een dilemma. Ze hebben energie nodig om zich te ontwikkelen, maar fossiele energiebronnen vergroten het klimaatprobleem – en raken op. De oplossing: duurzame energie. Hivos steunt de ontwikkeling en het gebruik daarvan, onder andere in Afrika en AziÍ.


ENERGIE & KLIMAAT

In Afrika worden 7 o.ooo biogasinstallaties gebouwd.

VOL GAS In Indonesië investeert Hivos in kleinschalige water­ krachtcentrales. En op het platteland van Cambodja in biogasinstallaties (zie kader) voor boerenfamilies. Ook in Ethiopië, Tanzania, Kenia, Oeganda, Senegal en Burkina Faso krijgen honderdduizenden mensen toegang tot duurzame energie. Samen met ontwikkelingsorganisatie SNV heeft Hivos daar het Biogas for Africa Partnership opgericht, goed voor 70.000 biogasinstallaties. “De boerenfamilies betalen zelf mee aan deze installaties”, vertelt Jean Marc Sika, fondsmanager van het Biogas for Afrika Partnership. “Maar doordat ze besparen op de kosten van brandhout en petroleum is de aanschaf van zo’n installatie binnen tien jaar terugverdiend.” Aandacht voor behoefte

Jean Marc Sika benadrukt het belang van overleg met gebruikers. “Onlangs bezocht ik een Keniaans gezin dat een biogasinstallatie had – overigens niet via Hivos en SNV. Van de installatie met een capaciteit van 16 m3 gebruikten ze maar de helft. Dat gezin heeft dus veel geld voor niets betaald. Dit soort ervaringen neem ik mee in de ontwikkeling van ons programma. Je moet gezinnen die willen investeren in een biogasinstallatie vragen wat ze er precies mee gaan doen. Zodra we hun behoefte kennen, kunnen we ze beter adviseren. Wij willen het biogasprogramma niet opdringen, maar integreren in het normale productieproces van Afrikaanse boeren. Het moet aansluiten op de behoeften van de gebruikers. Ons einddoel: een marktgeoriënteerde biogassector in Afrika. Nog niet eerder is op deze schaal geïnvesteerd in de ontwikkeling van biogas in Afrika. SNV en Hivos zijn echt pioniers op dit terrein. Dat is spannend en vooral heel motiverend.”

BETER KLIMAAT

BIOGAS: DE VOORDELEN Een biogasinstallatie wekt duurzame energie op. Per gezin zijn twee koeien of vier varkens al voldoende. De mest wordt omgezet in biogas voor een kooktoestel en een gaslamp, en het restant is uitstekende organische meststof voor de landbouw. Deze lokaal opgewekte energie is veel beter voor de gezondheid van met name vrouwen: zij hoeven geen brandhout meer te verzamelen en kunnen koken in een schone, rookvrije keuken. Dit vermindert de kans op oog-en longaandoeningen. Daarnaast betekent het gebruik van biogas een besparing van brandstoffen. Ook worden er minder broeikasgassen uitgestoten dan bij het gebruik van fossiele brandstoffen.

4

Projecten als het Hivos/SNV-biogasprogramma zijn niet voldoende om het klimaatprobleem op te lossen. We moeten ook híer, in het Westen, aan de slag, stelt Eco Matser, coördinator van het Hivos-programma Energie en Klimaat. “Westerse overheden, ook de Nederlandse, dienen er voor te zorgen dat ontwikkelingslanden toegang krijgen tot duurzame energie; dat er voor hen ontwikkeling mogelijk is zonder vervuiling. Daarnaast moet een meerjarencampagne de Nederlandse overheid en burgers bewuster maken van de aanpassingen in energieverbruik die híer nodig zijn voor een beter klimaat.” Film voor publiek

The Age of Stupid is één van de manieren om dat bewustzijn onder een groot publiek te stimuleren. De film beleefde zijn Nederlandse première op 22 september in het Amsterdamse filmtheater Tuschinksi. In de rolprent kijkt in 2055 de laatste man op een verwoeste aarde terug in de beeldarchieven van 1950 tot 2008. Hij vraagt zich af waarom de klimaatverandering geen halt werd toegeroepen toen we de kans hadden. In een mix van echte en geanimeerde beelden wordt de kijker geconfronteerd met persoonlijke verhalen


ENERGIE & KLIMAAT

reizen minister Jacqueline Cramer van Milieu, kamerleden, ­ambtenaren, wethouders en burgemeesters, vertegenwoordigers van natuur-, milieu- en ontwikkelingsorganisaties, wetenschappers en journalisten naar de VN-klimaattop in Kopenhagen. De Beat The Heat-Express wordt de langste rijdende petitie ter wereld. Iedereen kan een persoonlijke boodschap aan de politieke leiders in Kopenhagen op de trein zetten – vanaf november via de website van Beat The Heat Now, en op 12 december direct op de trein. Wilt u meer weten over het klimaatprobleem en wat u daartegen kunt doen? • Lees dan de aan dit magazine toegevoegde Milieudefensieinformatie over Earth Alarm. • Lees meer over de Hivos/SNV-biogasprogramma’s op www.hivos.nl/klimaat. • Ga naar de site van het Hivos Klimaatfonds: www.hivosklimaatfonds.nl. • Bekijk de indrukwekkende klimaatfilm The Age of Stupid: www.ageofstupid.net. • Informeer uzelf over de aankomende VN-klimaattop: www.en.cop15.dk. • Doe mee aan Beat the Heat Now: www.beattheheat.nl. • Sluit u aan bij de DAARbenik-campagne: zie onder!

HIER en DAAR

Londen overstroomd, de Alpen zonder sneeuw: de film The Age of Stupid schetst een somber toekomstbeeld.

van mensen die de klimaatverandering aan den lijve ervaren. Hivos sponsorde de Nederlandse première van de film. Bezoekers konden zich na afloop inzetten voor een beter klimaat, door een project te steunen van het Hivos-programma Energie en Klimaat, of door bij te dragen aan het Hivos Klimaatfonds. Tips voor klimaattop

Om overheden handvatten te geven voor een betere aanpak van de klimaatcrisis, organiseerde Hivos op 12 oktober het symposium ‘Klimaat voor ontwikkeling – Op weg naar duurzame energie in ontwikkelende economieën’. In de aanloop naar de VN-klimaattop in Kopenhagen, richtte deze conferentie zich op tal van prangende vragen. Welke rol kunnen landen als Indonesië bijvoorbeeld vervullen in de wereldwijde overgang naar duurzame energie? Hoe is ontwikkeling te rijmen met het tegengaan van klimaatverandering? En hoe moet de verantwoordelijkheid internationaal worden verdeeld? Journalist en schrijver Frénk van der Linden was debatleider. De conferentie vond plaats in de Westergasfabriek in Amsterdam.

Ga nu naar een Selexyz-boekwinkel en haal daar een -boekje op. Want als u met dit boekje in gratis de hand naar www.daarbenik.nl surft, treft u daar niet alleen Kofi Annan; u mag dan ook met hem mee op een virtuele reis die u nooit zult vergeten. Boek, site en reis -initiatief. NCDO en de maken deel uit van het -Klimaatcampagne vragen daarmee aandacht voor de gevolgen van klimaatverandering. Gevolgen die nu al miljoenen mensen in grote problemen brengen, vooral DAAR, in ontwikkelingslanden. En dat terwijl klimaatverandering grotendeels voortkomt uit de manier van leven HIER, in het Westen. Hivos is betrokken bij de -Klimaatcampagne en het -initiatief, en benadrukt dat we ons bewust moeten worden van onze aanwezigheid DAAR. Zoek een Selexyz-winkel bij u in de buurt (www.selexyz.nl) en ga naar www.daarbenik.nl!

Trein voor iedereen

De Hivos-klimaatconferentie krijgt een vervolg op 12 december. Dan start het evenement ‘Beat The Heat Now’ in de Utrechtse Jaarbeurs. De organisatoren – naast Hivos ook organisaties als het Wereld Natuur Fonds en Milieudefensie – voeren met een mix van politiek en amusement actie voor een eerlijk en effectief wereldwijd klimaatverdrag. Als finale is er het vertrek van de speciale ‘Beat The Heat-Express’ vanaf station Utrecht Centraal. Met deze ­klimaattrein

5


kunst & cultuur

mediamatic

‘Go underground’ met Mediamatic ‘Guerilla Budapest’, ‘Lost in Lima’, ‘Truly Tehran’. Met dit soort titels verleidt Mediamatic Travel reislustigen tot een allesbehalve gebruikelijk bezoek aan wereldsteden. Hivos werkt samen met dit virtuele reisbureau voor alternatieve culturele reizen.

Mediamatic-gids Mark Kamau voor het Godown Arts Centre in Nairobi: geen doorsnee plek voor een toeristisch bezoek. foto: Jeroen Visser

6


kunst & cultuur

Mediamatic Travel is een project van Hivos-partner Mediamatic, een Nederlandse culturele organisatie die tentoonstellingen, workshops, salons en andere projecten op touw zet rond nieuwe media, kunst en cultuur. “In de eerste plaats is Mediamatic Travel een wereldwijd netwerk voor professionals uit de culturele sector”, zegt Martine Posthuma de Boer van Mediamatic. “Maar iedere in kunst en cultuur geïnteresseerde reiziger kan en mag er gebruik van maken.”

Netwerken Hoe het werkt? Heel eenvoudig. Ga naar de website, klik op uw bestemming en stuur een e-mail naar de lokale gids. Bij aankomst ontmoet u deze voor een kennismakingsgesprek. De gids stelt dan een programma samen en laat u kennis maken met zijn favoriete culturele plekken en lokale kunstenaars – dikwijls de ‘underground’ van zijn stad. Het tarief: 45 euro per uur, direct te betalen aan de gids. Het project startte begin dit jaar en de website wordt in oktober officieel gelanceerd. Hivos roept haar cultuurpartners wereldwijd op om lokale experts en gidsen aan te melden. De organisaties LOT uit Peru, Theertha uit Sri Lanka (zie kader) en Kuona Trust uit Kenia deden als eerste van de ­Hivos-partners mee. Nu hebben ook Galería Kiosko in Bolivia, Centre Soleil d’Afrique in Mali (zie kader) en Casa Tres Patios in Colombia zich aangemeld. Hivos-medewerkster Christine Wagner: “Dit is een fantastisch digitaal netwerk voor ­uitwisselingen tussen Noord en Zuid.”

Reizen Het internationale netwerk wordt het begin van het eerste DHZ (Doe Het Zelf)-reisbureau ter wereld. Het reisbureau opereert vanuit het Mediamatic-kantoor aan de Vijzelstraat in Amsterdam en verzorgt echte reizen. Op een internationale website stellen lokale personen en groepen zich voor. Alle kunstenaars en reizigers helpen deze website aan te vullen en actueel te houden. Anders dan een gewone reissite is deze pagina gericht op het ontdekken, promoten en financieel ondersteunen van artistieke bestemmingen. De site is toegankelijk voor meerdere reisorganisatoren. Martine Posthuma de Boer: “Mediamatic Travel is niet alleen bedoeld voor Nederlandse reizigers, maar wordt een mondiaal netwerk voor culturele vernieuwing.” Binnenkort verschijnt de reisgids van Mediamatic Travel. Posthuma de Boer: “Die catalogus laat iedereen zien dat er meer is dan piramides, stranden, oude tempels, kamelen en folklore. Over de hele wereld is hedendaagse kunst te zien. De makers ervan willen die graag met je delen.” Boek een reis – of meld lokale experts en gidsen aan – via www.travel.mediamatic.net!

Soleil d’Afrique, Mali Malinese kunstenaars uit alle disciplines hebben zich verenigd in kunstcentrum Soleil d’Afrique, gevestigd in de hoofdstad Bamako. Sinds kort is deze Hivos-partner lid van Mediamatic Travel. Hama Goro, schilder en directeur van het centrum, vertelt waarom: “Het is een mooie kans om meer zichtbaarheid te geven aan onze vereniging en de kunstenaars die eraan verbonden zijn. Zo kunnen we Malinese kunst in the picture zetten en aan een internationaal publiek laten zien. Dat kan nieuwe kansen creëren voor de kunstenaars van Soleil d’Afrique. Daarnaast is dit een goede manier om in contact te komen met andere culturele Hivos-partners en te ontdekken wat er in de rest van de wereld op het gebied van kunst en cultuur gebeurt. We zijn nog maar net lid en denken nog na over de rondleiding die we gebruikers van Mediamatic Travel willen aanbieden.” Benieuwd naar Malinese kunst? Kijk op www.soleildafrique.org.

Theertha, Sri Lanka De lokale kunstenaarsgemeenschap ondersteunen en onderlinge uitwisseling bevorderen. Met die doelen is in 2002 het Theertha International Artists Collective opgericht. Deze Sri Lankaanse Hivos-partner werkt mee aan Mediamatic Travel. Kunstenares Anoli Perea maakt deel uit van het initiatief. “We hebben al een hele tour uitgewerkt voor onze hoofdstad Colombo, maar nog geen bezoekers gehad. In de tussentijd sleutelen we aan ons programma. Ik kijk er erg naar uit om in kunst en cultuur geïnteresseerde toeristen en professionals uit de kunstsector straks rond te leiden in mijn stad. Colombo heeft veel te bieden. Natuurlijk gaat de tour ook langs de ateliers van Theertha. Via Mediamatic Travel kunnen we Sri Lankaanse kunstenaars exposure geven. En voor ons is het een venster op de wereld. Hiermee verbinden we ons aan de ­kunstenaarsgemeenschap buiten Sri Lanka.” Meer weten over Theertha? Ga naar www.theertha.org.

“I edere in kunst en cultuur geïnteresseerde reiziger kan gebruik maken van dit netwerk”

Op pad met Mark Kamau Jeroen Visser ging in juni met zijn vriendin op vakantie naar Kenia. Ze werden in Nairobi rondgeleid door Mark Kamau van Nairobits, met wie ze via Mediamatic Travel in contact kwamen. Visser: “Nairobits haalt jongeren uit de sloppenwijken. Ze worden opgeleid tot ICT’er en aan een baan geholpen. Nairobits huist in een groot cultureel centrum in de stad. Toen wij er rondliepen, was er een tentoonstelling over hoe kunstenaars in hun werk kunnen omgaan met de verkiezingen van vorig jaar. Tijdens ons verblijf kregen we regelmatig sms’jes met tips voor bijvoorbeeld een opening. Het contact met Mark zorgde ervoor dat we Nairobi niet als toeristen leerden kennen, maar alsof we er even woonden. Daardoor ga je anders naar de stad kijken.”

7


BERICHTEN

Zap naar Metropolis TV voor een wekelijks rondje aarde Wereldwijde reportages over grote en kleine gebeurtenissen. Vanaf 9 oktober iedere vrijdag om 23.50 uur op Nederland 3. (Op maandag 21 september om 22.50 uur op Nederland 2 een extra lange aflevering: ‘Nieuw in de stad’!) Bekijk alle eerdere reportages op www.metropolistv.nl. Metropolis TV is een multimediaproject van Hivos en de VPRO.

Nieuwe baan, nieuwe blog Een nieuwe baan in een ander werelddeel. Drie Hivos-medewerkers gaan deze uitdaging aan. Corina Straatsma was tot voor kort directeur van het Hivos-regiokantoor in Zimbabwe. Nu is ze Hivos-vertegenwoordiger in Bolivia. Zij volgt daar Ria Hulsman op, die aan de slag gaat als coördinator van het Hivos Office for Donor Relations in Nederland. Margreet van Doodewaard, voorheen medewerker van het Hivos-programma Cultuur, ICT en Media, is nu regiodirecteur in Zimbabwe. Meer weten over het werk van Corina Straatsma, Ria Hulsman en Margreet van Doodewaard? Bezoek hun profielen en blogs op het MyHivos-netwerk (login via www.hivos.nl).

Sparen voor leningen Open een Noord-Zuid Internetspaarrekening bij Triodos Bank. Zo steunt u kleine ondernemers in Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Want hoe meer Noord-Zuidspaarders, hoe vaker het Hivos Triodos Fonds via microfinancieringsinstellingen kleine leningen kan verstrekken in ontwikkelingslanden. Bestrijd armoede door nu een Noord-Zuid Internetspaarrekening te openen. Dat kan met de folder die is toegevoegd aan dit Hivos Magazine of via www.triodos.nl. Op pagina 11 leest u meer.

De regenboog groeit: Hivos op Outgames Uit alle delen van de wereld kwamen ze deze zomer naar Kopenhagen: lesbiennes, homo’s, biseksuelen en transgenders (LGBT’s). De stad vormde van 25 juli tot en met 2 augustus het decor voor de tweede World Outgames, een sportief LGBT-evenement. Hivos was hoofdsponsor tijdens de Outgames en werkte mee aan de driedaagse internationale LGBT mensenrechtenconferentie. Eind juni hadden Hivos en COC Haaglanden in Den Haag al de bijeenkomst ‘Towards an international Rainbow Coalition’ georganiseerd. De nieuwe bijeenkomst in Kopenhagen was een belangrijke vervolgstap naar een wereldwijde ‘regenboogcoalitie’: een internationale beweging voor LGBT-rechten. Dankzij Hivos konden 25 van haar LGBT-partners uit ontwikkelingslanden hun werk delen met de overige 475 deelnemers aan de conferentie.

Hivos heeft ‘beste themaboot’ Gay Pride Tijdens Gay Pride 2009 in Amsterdam heeft Hivos de prijs gewonnen voor beste themaboot. Samen met Coolpolitics voer Hivos dit jaar voor de tweede keer mee. Op de boot wierpen mensen tralies van zich af, symbolen voor de uit- en zelfs opsluiting van homoseksuelen. Zo vroeg Hivos (te midden van alle uitbundig uitgedoste homo’s en lesbiennes) aandacht voor mensen in ontwikkelingslanden die nog níet openlijk homoseksueel kunnen zijn. Meer lezen over de LGBT? Ga naar www.hivos.nl/homo-emancipatie.

Geïsoleerde kunst in de spotlights Ook dit jaar is er een Centraal-Aziëpaviljoen op ’s werelds grootste en meest gerenommeerde beeldende kunstmanifestatie: de 53e Biënnale van Venetië. Bezoekers kunnen er exposities bewonderen van kunstenaars uit Kazachstan, Tadzjikistan, Oezbekistan en Kirgizstan. “Centraal-Azië mist op dit moment de financiële middelen om zelf zijn kunst en cultuur te presenteren”, zegt Hivos-medewerker Tanja Vranic. “Daarom financieren wij het paviljoen.” Hivos wil de kunst en cultuur uit ontwikkelingslanden aan de wereld laten zien – zeker uit gebieden in artistiek en cultureel isolement, zoals Centraal-Azië. Besloten is om alleen moderne Centraal-Aziatische kunstwerken te exposeren, zoals het werk van Ermek Jaenisch, Jamshed Kholikov en Oksana Shatalova. Hivos roept alle kunstliefhebbers op om het Centraal-Aziëpaviljoen op de Biënnale te bezoeken! De Turkse hoofdcurator Beral Madra (rechts op de foto, naast een Kirgizische curator) heeft ervoor gezorgd dat het paviljoen op een prachtige locatie staat: aan de Canale Giudecca. Het is geopend tot 22 november. Kijk voor meer informatie op www.centralasiaart.org.

8


berichten

aar Wereldwinkels met gefeliciteerd! dement

Breukelen had in 1969 de primeur. Daar werd dat jaar de eerste Wereldwinkel van Nederland geopend. Anno 2009 telt ons land er bijna vierhonderd. Hivos feliciteert alle vrijwilligers en medewerkers van harte met het 40-jarige jubileum. Hivos en de Landelijke Vereniging van Wereldwinkels zijn goede bekenden: al sinds 1996 werken zij samen aan een eerlijke, vrije en duurzame wereld. Met hun werk leveren de wereldwinkeliers een belangrijke bijdrage aan verbeterde markttoegang voor producenten in ontwikkelingslanden. En dat sluit goed aan bij Hivos’ wereldwijde strijd tegen armoede.

Koop voor het klimaat “Onze fairtradeproducten worden reeds gemaakt met zo min mogelijk impact op het milieu”, vertelt Mélinda Choo van de Landelijke ­Vereniging van Wereldwinkels. “Maar het kan altijd beter.” Daarom verkopen de Wereldwinkels, in samenwerking met Hivos, twee klimaatneutrale producten: een sleutelhanger en een tajine (aardewerken stoofpot). Een deel van het aankoopbedrag van deze producten komt ten goede aan het Hivos Klimaatfonds. Met de sleutelhanger, die op windenergie is gemaakt in Madagaskar, compenseert de koper de CO2-uitstoot van 650 kilometer autorijden. De aankoop van de tajine is goed voor twee jaar klimaatneutraal koken.   De sleutelhanger kost € 5,95 en de tajine kost € 27,50. Beide producten zijn verkrijgbaar in diverse Wereldwinkels en via www.EEN.nl.

rrekening

Koloniale kunst De kolonisatie door Nederland van Indonesië had sterke invloed op de ontwikkeling van beide landen. Dat geldt ook voor de beeldende kunsten. Het Centraal Museum in Utrecht presenteert van 16 oktober 2009 tot en met 10 januari 2010 ‘Beyond the Dutch’. Deze overzichtstentoonstelling schenkt vernieuwende inzichten in de invloed van de Nederlandse cultuur op de Indonesische beeldende kunst – en andersom. Drie periodes krijgen bijzondere aandacht: de culturele beïnvloeding in de koloniale tijd (rond 1900), de gevolgen van dekolonisatie en onafhankelijkheid (rond 1950) en de huidige tijd van post-kolonialisme (rond 2000). Op de tentoonstelling is werk te zien van ruim veertig kunstenaars, onder wie Raden Saleh, Jan Toorop en Isaac Israels.

Lezers van Hivos Magazine betalen met de kortingsbon hieronder geen € 9,00 maar € 7,50 voor ‘Beyond the Dutch’. De tentoonstelling wordt mede gesteund door het Hivos-NCDO Cultuurfonds.

odos.nl voor de meest r dag via internet een Noord-Zuid of meer en ontvang expositie ‘Beyond the Dutch’ tis abonnement op het Met snel dezenaar bon krijgt u € 1,50 korting per persoon op de toegangsprijs voor de expositie ‘Beyond the Dutch’ in het cadeau. Kom

Kortingsbon

Centraal Museum Utrecht. Geldig voor maximaal 2 personen en niet in combinatie met andere kortingsacties. Voorletters  Voornaam  Achternaam 

Adres  Postcode  Woonplaats  E-mailadres  9


korte berichten

Kom naar Humanisten bijEEN!

3 vragen aan

Frédérique Kram campagneleider EEN

In de publieke discussie klinkt vaak kritiek op ­ontwikkelingssamenwerking. Is dat terecht? Die vraag staat centraal tijdens Humanisten bijEEN. Dit evenement vindt plaats op 17 oktober, Wereldarmoede­ dag. Hivos en de Humanistische Alliantie behandelen de kritiek op – en praktijk van – ontwikkelingsorganisaties. Hivos-directeur Manuela Monteiro verzorgt de inleiding van het programma. Gastspreker is Bram van Ojik, directeur Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook hij gaat in op de kritiek en bespreekt hoe de ontwikkelingssector hierop kan reageren. John Verhoeven, hoofdredacteur van onzeWereld, voegt zich bij de sprekers voor een paneldiscussie. Ook geeft Hivos verschillende workshops, in samenwerking met Aim for human rights en Go for Africa. Humanisten bijEEN is het jaarlijkse evenement over internationaal humanisme en ontwikkelingssamenwerking. Het maakt deel uit van de EEN-campagne, een initiatief van zestig maatschappelijke en ontwikkelingsorganisaties, waaronder Hivos. Kom ook naar Humanisten bijEEN! Aanmelden kan via www.hivos.nl/bijeen. Het evenement vindt op 17 oktober plaats van 13.30 tot 18.30 uur in het Philharmonietheater in Haarlem. Deelname is gratis.

Humanisten bij Geld voor ‘de derde wereld’, heeft dat wel zin?

Opstaan tegen armoede Van Zuid-Afrika tot Polen, van Canada tot Nepal. Op 17 ­oktober, Wereld­armoededag, staan in de hele wereld mil­joenen mensen op tegen armoede. Het motto: ‘Stand up and take ­action’. In Nederland wordt de actie georganiseerd door EEN.

Waarom deze actie? “Door zich te verbinden aan de millenniumdoelen hebben 189 landen beloofd de armoede voor 2015 wereldwijd te halveren. De realiteit is helaas dat veel regeringsleiders zich hier niet aan houden. Door op Wereldarmoededag massaal op te staan, laten de deelnemers zien dat ze dit niet pikken.”

Hoe kunnen mensen meedoen? “Iedereen die wil opstaan tegen armoede kan dat online doen via onze website. Je virtuele ‘Stand up’ wordt aangeboden aan regeringsleiders om hen te herinneren aan hun belofte. Maar je kunt ook in real life opstaan. Bijvoorbeeld met je vriendenkring of sportclub.”

Wat hopen jullie te bereiken? “Aandacht krijgen voor armoede. Vorig jaar hebben we met ruim 116 miljoen deelnemers wereldwijd het Guinness Book of Records gehaald. Dit jaar hopen we op nóg meer deelnemers. Maar we roepen mensen ook op in hun dagelijks leven actie te ondernemen. Bijvoorbeeld door fairtradeproducten te kopen op onze website of te sparen bij een verantwoorde bank. Zo hopen we dat steeds meer mensen op hun eigen manier bijdragen aan minder armoede in de wereld.” Meedoen met ‘Stand up and take action’? Aanmelden kan op www.EEN.nl. EEN is een initiatief van het Nederlands Platform Millenniumdoelen. Dit is een samenwerkingsverband van 56 maatschappelijke organisaties, waaronder Hivos. EEN is onderdeel van een grote wereldwijde beweging tegen armoede in meer dan 100 landen.

10UITNODIGING

Zaterdag 17 oktober 2009 Philharmonie Haarlem


advertorial Sparen en beleggen bij Triodos Bank

Geld dat goed gaat Honduras, Peru, Oeganda, Tanzania, Indonesië, Mongolië, Oost-Timor, Kirgizië en Bosnië-Herzegovina. Het is slechts een greep uit de veertig landen waar Triodos Bank investeert in fairtrade- en microfinanciering. Met hulp van spaarders en beleggers.

Doel van de Triodos-investering is een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van een duurzame financiële sector. Beleggers en spaarders bij Triodos Bank kunnen, als zij dat willen, de helpende hand bieden zonder dat dit voor hen extra kosten met zich meebrengt. Beleggers via Triodos Fair Share Fund. Spaarders via de Noord-Zuid Internetspaarrekening. Wilt u een overzicht van de investeringen van Triodos Bank in ontwikkelingslanden? Ga dan naar www.mijngeldgaatgoed.nl. Voor meer informatie over de rekeningen van Triodos Bank én voor het openen van zo’n rekening: bezoek www.triodos.nl.

Open nu een Noord-Zuid Internetspaarrekening, stort € 250,- en ontvang € 10,- welkomstpremie of een jaarabonnenent op onzeWereld ter waarde van € 29,50.

Noord-Zuid Internetsparen De Noord-Zuid Internetspaarrekening is een initiatief van Triodos Bank en Hivos. Spaarders ontvangen een eerlijke rente, kunnen 24 uur per dag over hun spaargeld beschikken én stimuleren microfinancieringsinitiatieven in ontwikkelingslanden. Dat gebeurt via het daar in 1994 voor opgerichte HivosTriodos Fonds.

11


media

Fonds voedt waakhond in Tanzania Public interest- en onderzoeksjournalistiek in Tanzania stimuleren. En de kwaliteit van de lokale media verbeteren. Met die doelen werd eind 2008 het door Hivos aangestuurde Tanzania Media Fund (TMF) opgericht. De subsidieaanvragen stromen sindsdien binnen, met diverse spraak­makende journalistieke producties als resultaat. Voor een relatief jong project als TMF zijn de getallen veelbelovend. Het fonds heeft erg snel bekendheid verworven: inmiddels dienden al 350 journalisten en 125 mediaorganisaties er een subsidieaanvraag in. Van hen ontvingen zeventig journalisten en zeven organisaties ook daadwerkelijk een bijdrage.

Speuren op het platteland

Het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken en de Nederlandse, Ierse, Deense en Zwitserse ambassades in Tanzania zijn de initiatiefnemers van het Tanzania Media Fund. Zij stelden $ 7,5 miljoen beschikbaar om het in drie jaar te ontwikkelen. Naast financiering voor individuele journalisten en mediaorganisaties, kent het TMF ook een mentorprogramma dat jonge journalisten aan ervaren collega’s koppelt. Hivos – die qua media in ontwikkelingslanden dezelfde doelstellingen heeft als het TMF in Tanzania – werd uitgekozen om het fonds op te zetten, maar zal het management geleidelijk overdragen aan lokale medewerkers. Het is nog niet duidelijk in hoeverre Hivos na de driejarige pilotfase bij het fonds betrokken blijft.

12

Marjan Besuijen, fondsmanager van het TMF en werkzaam op het Hivoskantoor in Tanzania, legt uit hoe zo’n aanvraag in z’n werk gaat. “Journa­ listen sturen een voorstel, inclusief hun cv en enkele gepubliceerde artikelen. Bij het voorstel letten we op de nieuwswaarde, de werkmethode, het budget en of de voorgestelde productie het platteland als onderwerp heeft. De meeste media berichten namelijk alleen vanuit en over de hoofdstad; voor het platteland is weinig aandacht. Daar willen wij verandering in brengen.” Het fonds keert tussen de $ 400,- en $ 2.000,- uit voor individuele aanvragen en $ 60.000,- tot $ 200.000,voor aanvragen van organisaties. Tot nu toe leidden de bijdragen van het TMF tot 72 gepubliceerde artikelen en radio- en televisieproducties in verschillende nationale and regionale media. De onderwerpen van de publicaties verschillen, maar in de meeste gevallen gaat het over gezondheidszorg, onderwijs of landbouw.

Waken over de burger Het TMF financiert onder andere AJAAT, een mediaorganisatie van in hiv/aids gespecialiseerde journalisten. Besuijen: “Die gaan onderzoek doen naar het hiv/aids-budget van de overheid voor de regio’s met de hoogste infectiegraad. Welk deel van dat budget komt uiteindelijk terecht bij de burger? Het onderzoek zal direct bijdragen aan openheid rond het bestuur van de Tanzaniaanse overheid.” Het is goed mogelijk dat het resultaat van deze financiering even spraakmakend zal zijn als, bijvoorbeeld, de beroemde publicatie over illegale maïsexport van Tanzania naar Kenia. Dit door het TMF gesubsidieerde artikel leidde tot de arrestatie van de betrokken handelaren. Spraakmakend was ook de serie artikelen van Pendo Paul Ndovie, over de inferieure kwaliteit van een merk poedermelk voor baby’s. “De melk was niet veilig. Veel kinderen werden er ziek van, maar de poedermelk lag nog altijd in de schappen”, zegt Besuijen. “De artikelen verschenen in juni en juli en onlangs kondigde de Tanzania Food and Drugs Authority een verbod af op deze poedermelk. Net als de maïsexport­publicatie zijn deze artikelen duidelijke voorbeelden van wat kritische en onafhankelijke media kunnen bereiken. Van hoe hun waakhondfunctie vervuld kan worden.” Bezoek de site van TMF: www.tmf.or.tz (klik op ‘Engels’).


Landenfocus

Hivos in Honduras

“Wij erkennen deze regering niet” Een gekozen president afzetten “om de democratie te redden”. Dat klinkt als een gotspe. Toch verdedigt de Hondurese interim-regering van Roberto Micheletti op die manier haar machtsovername van 28 juni. Hivospartners ter plaatse zien hun land ver teruggeworpen in de tijd en streven naar een herstel van de rechtsorde. >

anp

13


midden-oosten Landenfocus

Terwijl Zelaya zelf geen voet buiten de Braziliaanse ambassade kan zetten, doet zijn vrouw (met een rode blouse op de foto) volop mee aan demonstraties tegen de putchisten. anp

REGRESSIE EN REPRESSIE Achtentwintig jaar. Zo jong was de democratie in Honduras toen haar de nek werd omgedraaid. De oorzaak: president Manuel Zelaya overwoog een referendum uit te schrijven. Hij wilde peilen of de Hondurezen er akkoord mee zouden gaan als hij de grondwet zou herschrijven – en wel zó dat hij onder meer de kans zou krijgen om nog een termijn als president te dienen. Het gevolg: de rechterlijke macht gaf het leger opdracht hem uit zijn functie te zetten. “Een paar dagen eerder gingen er al geruchten dat er een staatsgreep gepleegd zou worden”, vertelt Dineke van den Oudenalder, directeur van het Hivos-regiokantoor voor Midden-Amerika in Costa Rica. “Maar dan denk je:

Geen internationale erkenning De staatsgreep in Honduras wordt internationaal scherp veroordeeld. De VS en de EU hebben miljoenen euro’s aan hulpgeld bevroren en de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) heeft Honduras geschorst als lid. Het land – waar Zelaya inmiddels naar is teruggekeerd, maar zonder een voet buiten de Braziliaanse ambassade te kunnen zetten – raakt in snel tempo geïsoleerd. Hivos-regiodirecteur Van den Oudenalder: “Onze partnerorganisaties zijn het eens met het bevriezen van hulpgeld. Door corruptie komen die fondsen lang niet altijd op de goede plek terecht.” Van een internationale interventie is vooralsnog geen sprake. Ondanks aandringen van de verdreven president Zelaya wil de Amerikaanse regering niet verder gaan dan het weigeren van visa aan burgers van Honduras. De Hondurese interim-president Micheletti legt alle kritiek vooralsnog naast zich neer en stelt dat “niemand hier ons iets kan opleggen, behalve als troepen ergens vandaan komen om ons daartoe te dwingen”.

14

dat zal toch niet meer gebeuren, anno 2009; dat ze conflicten met een staatsgreep gaan oplossen, nota bene in een regio waar in het verleden al zoveel geweld is geweest?” De grondwet, het volgens de putschisten zo onaantastbare ­wezen van de democratie, bleek in handen van de interim­regering evenmin veilig. Direct na de staatsgreep trad een avondklok in en enkele dagen later werden belangrijke individuele rechten aan banden gelegd. Burgers verloren het recht op vrije beweging, mochten niet meer demonstreren en konden na arrestatie langer vastgehouden worden dan de tot dan toe toegestane 24 uur. “Onze partners protesteerden vanaf het eerste uur”, aldus Dineke van den Oudenalder. “Maar dat viel niet mee. Internet lag eruit, de elektriciteit haperde regelmatig. De nieuwe regering wilde voorkomen dat er slechte berichtgeving naar buiten kwam. Hierdoor werd onze communicatie met partners vaak onderbroken. Toch waren wij die eerste dagen een schakel in het contact tussen de partners onderling. Als wij van een organisatie in Honduras hoorden dat iemand was opgepakt, konden wij dat soms weer doorgeven aan een andere.”

VERONTWAARDIGING EN VERZET Hivos-partners reageren met verontwaardiging op de ­ontwikkelingen. “Door deze militaire coup wordt de toch al broze democratie van Honduras ondermijnd en voelen we ons teruggeworpen in de tijd”, zegt Gilda Rivera van Centro de Derechos de la Mujer (CDM), een non-profit organisatie die opkomt voor de rechten van vrouwen. “Als feministes hebben we direct een georganiseerd tegengeluid laten klinken, onder de titel ‘Feministes in verzet’. Dat is hard nodig, want hoewel de coup alle burgers raakt, zijn vrouwen een extra kwetsbare groep. Politieagenten en soldaten beledigen, slaan en martelen vrouwen niet alleen, ze arresteren hen ook op illegale en willekeurige wijze. Allemaal als vorm van intimidatie en straf


Landenfocus

anp

voor hun deelname in protestmarsen tegen de staatsgreep. Met ons tegengeluid willen we de herinvoering van de institutionele orde en de terugkeer van Manuel Zelaya bewerkstelligen. Door bijvoorbeeld vrouwen ertoe te bewegen aangifte te doen, legale acties te ondersteunen om gearresteerde vrouwen uit de gevangenis te krijgen en alle schendingen tegen de mensenrechten van vrouwen te documenteren en systematiseren.” Sinds de staatsgreep staat de positie van vrouwen onder druk, legt Rivera uit. “We hebben onze invloed jarenlang aangewend om meer vrouwen in de politiek te krijgen. Dat is een langdurig proces en in deze jonge democratie kregen we net voet aan de grond. Nu moeten we toezien hoe vrouwen die wij de politiek in hebben geholpen zich uitspreken voor de staatsgreep, omdat ze bang zijn anders hun positie in hun politieke partij te verliezen. Bovendien werken we nu in een context van onderdrukking. Het is al met al een stuk grimmiger geworden.” Dineke van den Oudenalder hoort vergelijkbare geluiden van andere partnerorganisaties. “Het normale werk van de partners is onderbroken. Organisaties die probeerden het beleid van Zelaya te beïnvloeden, zijn in één keer al hun contacten kwijt. Alle politieke bondgenoten zijn immers vervangen, tot aan het gemeentelijk niveau toe. Als Hivos kunnen we weinig anders doen dan doorgaan met wat we al deden: het steunen van de civil society, van partners die het beleid willen veranderen. Zij zorgen dat burgers inspraak hebben, stimuleren het debat en zetten zich in voor echte democratie. Deze organisaties willen we sterker maken. We hebben in Costa Rica bijeenkomsten georganiseerd, met Hondurezen erbij, om te analyseren wat er gebeurd is en hoe het verder kan. Mogelijk dragen we daarmee ook bij aan het begrip dat andere landen in Midden-Amerika van de situatie hebben. En voelen zij zich sneller geroepen het verzet tegen de staatsgreep te steunen.”

werken. Honduras was een beetje op de goede weg, maar is er niet in geslaagd. Burgers moeten echt inspraak hebben, de kans hebben te controleren wat de regering doet. Dat gebeurt niet in dit land. De aankomende verkiezingen gaan daar waarschijnlijk geen verandering in brengen. Mensen denken dat die toch niet eerlijk zullen verlopen. Degenen die de staatsgreep hebben gepleegd zullen hun nieuwe positie niet zonder slag of stoot opgeven.” Gilda Rivera van CDM is desondanks strijdvaardig. “Wij erkennen deze regering niet. Dus ook niet de verkiezingen die zij uitschrijven. We blijven ons verzetten en hopen daarbij op de steun van bondgenoten met echte democratieën.” Dit artikel beschrijft de gebeurtenissen in Honduras tot en met 1 oktober. Ontwikkelingen die daarna hebben plaatsgevonden, konden niet meer in deze tekst worden opgenomen. Graffiti op een muur in Honduras: “Mel [koosnaam voor Zelaya, red.] is terug. De politie zal door het volk berecht worden.”

anp

VEROORDELING EN VERKIEZINGEN In november staan nieuwe verkiezingen gepland. En hoewel de campagnes al zijn begonnen, wordt er nationaal en internationaal veel druk op de regering uitgeoefend om de verkiezingen uit te stellen. In ieder geval tot de bemiddelingspoging van de Costa Ricaanse president Oscar Arias achter de rug is. Tot nog toe is hij er niet in geslaagd Zelaya en de interim-regering op één lijn te brengen. Twee presidentskandidaten hebben aangegeven dat ze alleen zullen deelnemen aan de stembusgang in november als Zelaya weer op zijn post is. Daardoor blijft alleen de partij van Roberto Micheletti over bij een eventuele stembusgang, wat een ‘gekozen dictatuur’ zou opleveren. Dineke van den Oudenalder: “Democratie is meer dan verkiezingen. Het duurt vele jaren om een democratie goed te laten

Enkele partnerorganisaties van Hivos in Honduras op het gebied van mensenrechten, democratisering: • Asociación Lgbt Arcoiris de Honduras • Centro de Investigación y Promoción de los Derechos Humanos (Ciprodeh) • Comunicación Comunitaria (Común) • Comité de Familiares de DetenidosDesaparecidos de Honduras (Cofadeh) • Centro de Derechos de la Mujer (Cdm) • Centro de Estudios de la Mujer – Honduras (Cem-H) • Colectivo de Mujeres Hondureñas (Codemuh)

15


m ijn ge gald goat ed

Ik spaar met dubbel rendement

Open nú een Triodos Noord-Zuid Internetspaarrekening Mijn spaargeld stelt Triodos Bank en de ontwikkelingsorganisatie Hivos in staat om kleine ondernemers in ontwikkelingslanden actief te ondersteunen. Met een microkrediet krijgen zij de kans hun inkomen te vergroten en werkgelegenheid te creëren. Noord-Zuid sparen biedt dus dubbel rendement. Voor een ander in een ontwikkelingsland en voor mijzelf. Want met de Noord-Zuid Internetspaarrekening krijg

ik een eerlijke rente (kijk op www.triodos.nl voor de meest actuele tarieven) en heb ik 24 uur per dag via internet toegang tot mijn spaargeld. Open nú een Noord-Zuid Internetspaarrekening, stort R 250,- of meer en ontvang een startpremie van R 10,- of een gratis abonnement op het tijdschrift onzeWereld t.w.v. R 49,50 cadeau. Kom snel naar www.triodos.nl


Hivos Magazine  

Hivos Magazine

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you