Issuu on Google+

Landgoed de Groote Scheere Gramsbergen, Nederland (2003–2005)

Op de grens van Overijssel en Drenthe, in de gemeente Hardenberg ligt Landgoed De Groote Scheere: een historisch cultuurlandschap rondom het buurtschap Holthone. Met aan de rand een aantal karakteristieke boerderijen vormt de eeuwenoude Holthoner esch de historische kern van het 800 ha tellende landgoed. Dit centrale deel van het landgoed wordt gekenmerkt door een kleinschalig landschap rond de grote, bolvormige es, met oude boerderijen, akkers, graslanden en houtwallen. Daaromheen liggen de lagere beekdalgronden van de Vecht in het oosten en de veen- en heideontginningsgronden uit het begin van de 20e eeuw aan het westen, in De Krim, waar ook de belangrijkste agrarische gebieden liggen. Van oudsher heeft het landgoed een sterk agrarisch karakter met een twaalftal verpachte agrarische bedrijven. Zoals bij veel landgoederen in Nederland was ook de eigenaar van De Groote Scheere gedwongen naar nieuwe manieren te zoeken

om zijn landgoed in stand te houden. De bossen kostten geld, de landbouw stond onder druk. In 2003 kreeg Bureau B+B van toenmalig Fortis Vastgoed Landelijk de opdracht een visie en een beeldkwaliteitplan te maken voor wonen op het landgoed. In deze visie werd nieuwbouw genoemd als een van de economische dragers. De Groote Scheere onderscheidt zich door een eenvoudige en bescheiden bebouwing in een zeer gevarieerd cultuurlandschap. Bossen, essen, beekdalen, retentiegebieden en veenpolders wisselen elkaar af. De ambitie uit de beginperiode van het bureau om landschapsarchitectuur architectonisch te benaderen, komt in dit project het duidelijkst naar voren. Tien nieuwe woningen staan op de mooiste en landschappelijk meest betekenisvolle plekken. Op de belangrijkste routes over het landgoed zijn vanuit verschillende standpunten steeds één of twee woningen waarneembaar. De gebouwen zijn dus niet zorgvuldig ‘weg-

Type: Stedenbouw, Landschap, Landgoed Opdrachtgever: ASR Vastgoed Landelijk

Ontwerpteam: Bureau B+B stedebouw en landschapsarchitectuur

Programma: 12 woningen

Oppervlak: 800 ha Bouwsom: -


00 Entreehuis

05 Riethuis

01 Eshuis

06 Akkerhuis

02 Grenshuis

07 Vloedhuis

03 Zandplashuis

08 Boshuis

04 Laanhuis

09 Beekhuis


gemoffeld’ in het groen, maar staan op prominente zichtlocaties op het 800 ha grote landgoed. Hun positionering en uitstraling maken het landgoed als één geheel herkenbaar. Het bureau ontwierp casco’s met een inhoud variërend van 375 m³ tot 1000 m³, zonder een afgebakende tuin. Als basis voor elke woning is de karakteristieke vormverhouding van hallenboerderijen als uitgangspunt gekozen. Voor de overige onderdelen is vrijelijk geput uit de oude gebruiken van de streek: een wolfseind als onmogelijke zitplaats voor heksen, wisselende gevelhoogten aangepast aan de verschillende boerderijdieren of een weg door de zijkant van de schuur voor laden en lossen. Het meest bijzondere

onderdeel, het dak met een verhouding van een kwart tot driekwart deel van de gevel, plooit zich naar het landschap op de locatie en dramatiseert dit. Deze plooiing is tegelijk het erf waar de bewoners vrij spel hebben en diverse functies zijn ondergebracht. De woningen zijn familie van elkaar, maar verschillen onderling. Het akkerhuis bijvoorbeeld is een smalle woning langs een kavelsloot, het grenshuis overbrugt een hoogteverschil, het riethuis ligt te midden van uitgestrekte rietlanden en is te bereiken via een hoge loopbrug en het beekhuis wordt doorsneden door een waterloop. Bureau B+B ontwierp de pilotwoning, het ‘entreehuis’, dat in 2009 werd opgeleverd.

HUIS 04 HUIS 05 HUIS 06

HUIS 03 HUIS 02 HUIS 01

HUIS 09 HUIS 08

HUIS 00 HUIS 07

zichtbaarheid woningen vanuit omgeving


de woningen zijn familie van elkaar, maar verschillen onderling. Het standaardtype transformeert naar het landschap


Landgoed De Groote Scheere NL