Issuu on Google+

2010 | 4

BOND VAN AANNEMERS VAN TEGELWERKEN IN NEDERLAND

'HZDWHUGLFKWHZHUNZLM]H YDQ.,:,7=

-RVYDQ=LMOFUHDWLYLWHLW NXQMHQLHWGRZQORDGHQ

(,%PDUNWYHUNHQQLQJ QRWHHUWKHUVWHO 6%5SURSDJHHUW NHWHQVDPHQZHUNLQJ

6LOYHVWHU.HXVZLQW (XURSHHVJRXG

9DNEODGYRRUGHWHJHOVSHFLDOLVW B3RPBIFLQGG




Doe het perfect. Met overtuiging.

Tegelzetters hebben iets moois met Kiwitz – en andersom is dat hetzelfde. Ons familie-

Afdichtingsproducten

bedrijf levert al specialistische tegelzettersproducten sinds 1954. We kennen uw werk,

Tegelzettersproducten

de uitdagingen en de ontwikkeling in uw vak als geen ander. Meedenken met u en uw

Beton- en morteltechnologie

opdrachtgever zit ons in het bloed. Dat doen we graag ĂŠn goed. Zo zorgen we er samen

Vloer- en wandsystemen

voor dat u de mooiste resultaten boekt. In alle opzichten! Maak het waar. Met Kiwitz!

Postadres

Postbus 120 NL - 7070 AC Ulft Bezoekadres De Hogenkamp 22 NL - 7071 EC Ulft ONDERDEEL VAN DE KIWITZ GROEP

B3RPBIFLQGG

Telefoon Fax E-mail Internet

+31 (0)315 270 620 +31 (0)315 270 621 info@kiwitz.nl www.kiwitz.nl

Maak het waar. Met Kiwitz.




Kwartaal

agenda In deze rubriek vindt u de belangrijke data voor de tegelzetbranche. Uw regiovergadering, het jubileumfeest van uw bedrijf, de lancering van uw nieuwe product in deze agenda? Mailt u dan AUB uw contactgegevens, de aard van de bijeenkomst, de datum, tijd en locatie naar redactie@bovatin.nl, dan vermelden wij ze in deze agenda! En natuurlijk vermelden wij hier de data van BOVATIN-evenementen, bijzondere vergaderingen en werkbezoeken van bestuursleden. Wanneer het gaat om besloten bijeenkomsten, dan staat dat bij het agendaitem. NB Wilt u een evenement bezoeken? Neem dan altijd eerst even contact op met de organisator! vr. 4 februari

vergadering voorzitterscomitĂŠ van de EUF, Parijs 7 t/m 12 febr.: BouwBeurs, Jaarbeurs Utrecht, meer informatie: www.bouwbeurs.nl za. 12 februari (onder voorbehoud) vergadering dagelijks bestuur BOVATIN wo. 16 februari vergadering bestuur Aannemersfederatie (AFN) wo. 16 februari vergadering hoofdbestuur BOVATIN wo. 23 maart vergadering bestuur AFN wo. 27 april vergadering bestuur AFN di. 1 maart deadline volgende Bovatinfo za. 18 juni 2011 ZET ‘M ALVAST IN UW AGENDA! Ledendag BOVATIN De bestuursvergaderingen zijn besloten, maar u kunt als BOVATIN-lid, wanneer u wilt dat het bestuur uw vraag behandelt, die aan ĂŠĂŠn van de bestuursleden stellen. (mail en adressen zie elders in deze BOVATINfo). Uw vraag kan dan bij de rondvraagpunt behandeld worden. Is uw vraag wat langer/ complexer, en hebt u ‘m op papier? Mail uw punt dan tenminste 14 dagen voor de betreffende vergadering aan de secretaris, tzanen@ hotmail.com, dan kunnen we uw mail aan de agenda toevoegen en vooraf rondzenden.

Voorwoord Beste Collega’s, Als ik dit schrijf is het ÊÊn dag voor de jaarwisseling. En verkeer ik in de wetenschap dat u dit pas begin februari in de BOVATINfo leest. Maar, dit weerhoudt mij er niet van om u alsnog veel gezondheid, geluk en ondernemerschap te wensen. Ik realiseer me tegelijkertijd dat ik dit jaar mÊÊr leden een gelukkig Nieuwjaar wens: ondanks recessie en crisis groeit het ledenaantal van de BOVATIN gestaag. Het resultaat van een actieve bond, en van het actief ambassadeurschap van onze leden – een aantal leden in het bijzonder. Terugkijkend naar 2010, zie ik een voor u allen bewogen jaar, waarin het aanbod van werk minimaal was. En voor sommigen zelfs zó bewogen dat er gedwongen bedrijfssluitingen plaatsvonden. Heel triest! De berichtgeving over de bouw voor de groei van dit jaar is echter gematigd positief, al blijft de groei voorlopig minimaal. Dit volgens de laatste cijfers van de EIB. De echte groei zal pas in 2012 plaatsvinden. Ook 2011 wordt een jaar waarin de ondernemer weer op zijn kunnen moet functioneren. Toch zullen er ook in 2011 weer mooie projecten gemaakt worden; projecten waar u uw kwaliteit en vakmanschap volledig in kwijt kunt. En waarbij samenwerking tussen de bedrijven naar mijn idee belangrijk is om de pieken, maar ook de dalen in het aanbod van werk te kunnen opvangen. Goede zaken! Mede namens het BOVATIN-bestuur, Gerard Reus, voorzitter

&RORIRQ BOVATINfo is een periodieke uitgave van Bovatin: de Bond van Aannemers van Tegelwerken in Nederland. Het blad wordt gedrukt op ongechloreerd papier, verspreid in bio-folie en verschijnt vier maal per jaar: in mei, augustus, oktober en januari van het aansluitende jaar. Oplage: 3000 exemplaren per jaar. Voor informatie: Advertenties: J.W. Rekers, tel. (0492) 55 27 48 of 06 131 10 925, e-mail jwrekers@kpnplanet.nl Abonnementen: Bondsbureau, tel. (0548) 53 85 05 Hoofdredactie: Remus F.P.M. Aussen tel. (010) 435 22 70 of 06 242 70 953, e-mail redactie@bovatin.nl Druk en graďŹ sche verzorging: Elma Multimedia B.V., Postbus 18, 1720 AA Broek op Langedijk, tel. (0226) 33 16 00, fax (0226) 33 16 01 e-mail info@elma.nl, www.elma.nl Foto omslag: Š DTILE

1 B9BIFLQGG




352'8&7(19225.(5$0,(. (11$788567((1

352'8&7(19225 21'(5*521'6(:(5.(1

352'8&7(19225 (/$67,6&+((17(;7,(/( %(./(',1*(1

0$$/$'',7,(9(1

352'8&7(19225'( %28:

:$7(5',&+7,1*6 352'8&7(1

%(721+8/3672))(1

352'8&7(19225'( %(721+(567(//,1*

:$1'$):(5.,1*

352'8&7(19225 '(6758&785(/( 9(567(9,*,1*

9/2(5(123&(0(17(1 +$56%$6,6

(/$67,6&+(92(*(1(1 /,-0(1

352'8&7(19225+(7 /(**(19$13$5.(7

352'8&7(19225'( 7+(50,6&+(,62/$7,(

352'8&7(19225'( $.2(67,6&+(,62/$7,(

Rue de l’Avenir 40 - B 4460 Grâce-Hollogne - BelgiÍ Tel. : +32 (0)4 239 70 70 - Fax : +32 (0)4 239 70 71 www.mapei.be - mapei@mapei.be

B9BIFLQGG

Twentepoort Oost 27 - NL 7609 RG Almelo - Nederland Tel. : +31 546 83 60 40 - Fax : +31 546 83 60 44 www.mapei.nl - info@mapei.nl




,QGH]HHGLWLH 5 Jos van Zijl Interieur Ontwerp: 9 13 17 21 25

tegelzetten als basis voor ruimteontwerp Gerard Reus blikt vooruit op 2011. Peter van der Jagt en Erik Jan Kwakkel van DTILE: ‘Wij willen een hoofdrol voor tegelwerk!’

De waterdichte werkwijze van KIWITZ Rabobank: ‘Risico’s mogen, verrassingen niet!’ Informatiebijeenkomsten Aannemersfederatie Bouw & Infra

1LHXZVHQZHEVLWH 28 ZZP-ers slechter verzekerd dan gedacht 28 UWV lanceert nieuwe website voor werkgevers 29 Ceresit CE 46 UltraDur: ultra duurzame

DTILE Het grid van DTILE. Peter van der Jagt en Erik Jan Kwakkel van DTILE leggen op pagina 13 uit hoe zij met hun 3Den functietegels de tegel een hoofdrol geven. ‘Tegelwerk deďŹ nieert zich door middel van de voeg. Dat grid zou je eigenlijk niet moeten willen doorbreken!’

cementgebonden voeg

29 30

Jaardag BOVATIN: U bent er toch ook (weer) bij? MAPEI over het verantwoord aanbrengen van dunne tegels

31 32 33 34

MaatWerkTegels introduceert giga foto op tegels ‘Simpli/Primus’-vloerafvoer Silvester Keus wint goud tijdens EuroSkills SBR publiceert brochure over concurrerend samenwerken

Jos van Zijl Jos van Zijl Interieur Ontwerp. Er zijn tegelzetters die keurig ‘bij hun leest’ blijven. Jos van Zijl heeft het tegenovergestelde gedaan: hij heeft zich gespecialiseerd in alles wat met de binnenkant van woningen te maken heeft. Op pagina 5: ‘Het begon als tegelzetbedrijf. Maar ik kreeg al die vragen‌’.

,QIRUPDWLHYRRUGHSURIHVVLRQDO 35 Bouw door, leer verder! 37 Van de afdelingen: jaarvergadering Oost & Noord-Nederland

38 39 43 44

Ik ben geen tegelzetter, maar‌ IKOB-BKB: zorgvuldig werken met zwevende dekvloeren SGAT-nieuws Nuttige informatie voor BOVATIN-leden

EIB/SER Langzaam herstel. EIB laat zien wat het herstel van de economie betekent voor de positie van de gespecialiseerde aannemerij. BOVATIN-voorzitter Gerard Reus gaat op pagina 9 in op de speciďŹ eke gevolgen voor de tegelzetters, en laat zien wat de kansen zijn.

3 B9BIFLQGG




NIEUW:

Okamul BKS HOOG FLEXIBELE PASTA-TEGELLIJM

• Hoog exibel • Bijzonder goed standvermogen

• Gunstig verbruik • Kwaliteit D2 – dus watervast

• Licht versmeerbaar • Voldoet aan EN12004 • Open tijd: 20 minuten

60 x 60 cm

40 x 40 cm

(bij 20 °C – 65 % R.V.) 20 x 20 cm

Kiesel Benelux ProvinciÍnbaan 11 ¡ 5121 DK RIJEN Tel. 01 61-24 46 00 ¡ Fax 01 61-24 04 66 www.kiesel.nl ¡ info'kiesel.nl

B9BIFLQGG




Tekst: Remus Aussen, foto’s: Jos van Zijl Interieur Ontwerp

Tegelzetten als basis voor ruimteontwerp Jos van Zijl Interieur Ontwerp BOVATIN zorgt voor kennis

Tegelzetten is, dat weet iedere vakman-tegelzetter, veel meer dan het ‘simpelweg’ vakkundig verlijmen van keramisch materiaal. Je moet inzicht hebben in- en samenwerken met vele disciplines: van stukadoors tot loodgieters, van kleuradviseurs tot vormgevers en architecten. En iedere tegelzetter wordt ook wel eens om advies gevraagd over hoe nou van die ene ruimte een perfecte keuken of badkamer gemaakt zou kunnen worden. Of, hoe er meer van de overgang tussen badkamer en slaapkamer gemaakt kan worden dan die eeuwige deur-met-haakje. Er zijn tegelzetters die keurig ‘bij hun leest’ blijven, en daar is natuurlijk niets mis mee. Jos van Zijl, met zijn bedrijf Jos van Zijl Interieur Ontwerp, heeft het tegenovergestelde gedaan: hij heeft zich gespecialiseerd in alles wat met de binnenkant van woningen te maken heeft. „Het begon als tegelzetbedrijf. Maar ik kreeg al die vragen, en daar kon ik mijn creativiteit in kwijt!�

De showroom aan de Rendementsweg 20c te Mijdrecht.

„Ik heb werktuigbouw gestudeerd. Maar in de jaren ’80, tijdens een vorige recessie, ben ik mijn vader gaan helpen in zijn tegelzetbedrijf. Het bedrijf moest weer rendabel worden. We werkten in de utiliteitsbouw, de sociale woningbouw, we kwamen eigenlijk overal terecht. En ik zag ZO VEEL zaken die anders, die beter konden‌ In die tijd maakte ik bovendien kennis met de BOVATIN, en in het bijzonder met Piet Bakker, die ons op het spoor zette van onder andere de WEDI-bouwplaten. En ook nu is BOVATIN voor ons vooral een partner in kennis.â€? De een specialiseert zich, de ander zegt ‘ja’ tegen iedere nieuwe vraag. Jos van Zijl hoort duidelijk tot de tweede categorie. „Het feit dat ik een achtergrond in de werktuigbouw heb, is daar natuurlijk niet vreemd aan,â€? ziet hij in. „Iemand heeft een vraag over een ruimte, en wil daar een voorziening in die niet standaard in de winkel te koop is. Ik zie dan meestal allerlei oplossingen voor me, en die kunnen variĂŤren van de ontwikkeling van totaal nieuwe producten tot een radicaal andere ruimtelijke invulling van de bad-, keuken- of slaapruimte. Vergeet niet, ons bedrijf is sinds 12 jaar met niets anders bezig dan met het ‘organiseren’ van binnenruimte. In gesprek met klanten, maar ook met architecten, loodgieters, stukadoors, fabrikanten van de meest uiteenlopende materialen. We hebben niet alleen een enorm netwerk aan specialisten, we weten ook precies wat ieder van die specialisten uniek maakt – omdat we meestal al eerder met ze gewerkt hebben. Zo is er bijvoorbeeld een bedrijf dat met behulp van waterjet-technieken in staat is om voorheen

5 B9BIFLQGG




Oorspronkelijke situatie (1.), en ĂŠĂŠn van twee ontwerpen (2.) van Jos van Zijl. In de ontwerpen zijn lichtstraten gecreĂŤerd, die door de glazen taatsdeuren daglicht uit de slaapkamers in de badkamer en het toilet brengen. Op de foto het Byos badkamermeubel en de Byos spiegel die in het ontwerp zijn ingetekend. (markering ‘1.’, ‘2.’ en ‘BK’ van redactie) onmogelijke vormen in natuursteen en tegels aan te brengen. Ik kan een keuken zoals je hier in de showroom ziet, met een buitenwerk dat helemaal bestaat uit keramiek, natuurlijk wel bedenken, maar er moet wel iemand zijn die mij kan helpen om het zo te maken dat het ‘werkt’. Dus zijn we in de loop van die jaren ook een kenniscentrum van alle denkbare, binnen een huis toe te passen technieken geworden. Daar horen ook technieken bij die oorspronkelijk met een ander doel ontwikkeld zijn. Ja, en heel, heel soms sta ik zelf nog met een troffel in de hand. Als er iets heel bijzonders moet gebeuren.â€?

Anders omgaan met ruimte „Ik ben in feite ‘interieurontwerper’ geworden. Hoe werkt dat ontwerpproces meestal: de architect heeft, met oog voor de omgeving, een gebouw ontworpen. Ik

6 B9BIFLQGG

%29$7,1)2

kijk vervolgens naar wat er binnenin dat gebouw mogelijk is. Ik kijk dan naar vorm en ruimte, maar ook naar ligging en uitzicht. Dat geldt zowel voor nieuwe bouwprojecten als voor bestaande of zelfs oude gebouwen. Maar ik moet zeggen, wanneer je al in de ontwerpfase van een gebouw met de architect kan brainstormen, dan heeft dat wel een meerwaarde. Ik heb namelijk vaak al bij een schetsontwerp voor een gebouw ideeĂŤn voor de invulling, voor de inrichting ervan. Mijn ideeĂŤn kunnen dan de architect weer uitdagen, en zo ontstaat dan een binnenruimte die de gebruikers absoluut meer mogelijkheden biedt. “ „Maar – mijn roots zijn nog steeds het tegelwerk. Ik houd ook de nieuwste ontwikkelingen, zoals die op de Cersaie – de tegelbeurs in Bologna – gepresenteerd worden, scherp in de gaten. We hebben hier in de showroom echt de beste materialen,

De ceramistone badkamer in de showroom grenst aan een woonvertrek. Het bad, met open haard in de muuruitsparing, verschaft een doorkijkje naar deze kamer.

state of the art. De mode van dit moment is duidelijk: tegels worden steeds groter, en door alle nieuwe technieken is steeds meer precisie en esthetiek mogelijk. Keerzijde daarvan is natuurlijk dat het allemaal wel eens ‘te perfect’ kan worden.�

IdeeĂŤn over materiaalgebruik soms loslaten „Soms word je door jezelf, soms door een klant of architect, uitgedaagd om alles wat je weet over traditie los te laten. Je verlaat dan ook echt de gebaande wegen. Zo heb ik in de loop der jaren eigenlijk best een aantal uitvindingen gedaan. Zo’n uitvinding begint soms met een vraag uit het ongerijmde. Zoals: ‘Waarom moet een bad eigenlijk altijd hard zijn?’ Dan ga je op zoek. En dan vind je de oplossing in de vorm van een al langer bestaand materiaal, dat je dan op een andere manier gaat gebruiken. Je komt bijvoorbeeld terecht bij de toepassing van een coating op foam, en daar laat je dan door degene die als specialist ĂĄlles van dat materiaal weet, een bad van maken. Loop je er vervolgens tegenaan dat je nog wel iets moet bedenken om de afvoeren met dat zachte bad mee te laten bewegen. Dat werd echt een uitvinding, en die heb ik uiteindelijk gepatenteerd. En – je wilt ook een duurzaam product bieden, dus je gaat niet over ĂŠĂŠn nacht ijs. Dat zachte bad is ook nog steeds in ontwikkeling. Op zulke momenten heb ik echt voordeel van het feit dat ik een achtergrond heb in de werktuigbouw,




Byos badkamermeubel

De 100x100-tegel in de douchecabine rust op een gasveer, en kan scharnierend omhoog. De ‘lege’ voeg rondom fungeert als afvoer.

betekent dat mensen ook wel eens door de showroom heen lopen om ideeĂŤn op te doen, en vervolgens de goedkoopste materialen opzoeken op internet. Of ik dat erg vind? Tsja, als je honderden uren investeert in het bedenken, ontwikkelen en testen van een product, en vervolgens wordt het gekopieerd door een bedrijf in AziĂŤ, dan eh‌ is dat jammer. Maar weet je, de kracht van mijn bedrijf is en blijft creativiteit, en het feit dat die creativiteit ‘gebeurt’ op het moment dat je met een opdrachtgever in een ruimte staat die uitdaagt tot een ontwerp. Je wilt iets in die ruimte, waarvoor die op het oog bijvoorbeeld te klein is. Of je vraagt je af of de wastafel nou per se tegen de wand moet. Hoe sluit je een ronde douchecabine af? Die creativiteit kun je niet downloaden, evenmin als je de vakkennis van al die mensen kunt downloaden waarmee wij samenwerken. De wisselwerking tussen de klant die bepaalde wensen heeft voor zijn huis versus onze creativiteit en technische know-how, die vind je niet op internet. Het eindplaatje – de foto van het resultaat – kun je wel op onze site vinden. Maar ik denk dat ik zo wel uitgelegd heb dat dat alleen maar het laatste stukje van de puzzel is.â€?

Totaalconcept

je overziet toch beter waar je allemaal rekening mee moet houden.�

Creativiteit kun je niet downloaden „Natuurlijk, mensen komen op mijn site of in de showroom om ideeĂŤn op te doen. Soms kennen ze het ‘oude’ bedrijf nog, en komen ze voor tegelwerk. Steeds vaker komen ze echter voor de badkamer, voor een relaxruimte, of zelfs voor ideeĂŤn voor de hele woning. Soms hebben ze al uitgesproken ideeĂŤn over hoe het moet worden, soms hebben ze die ideeĂŤn nog niet. Dat

In ĂŠĂŠn van de douchecabines valt op dat deze in feite is gebouwd rond een 100x100-tegel, en dat de voeg rond die tegel ontbreekt. Dat is dus de afvoer. Rijst de vraag: wat gebeurt er in die voeg, en hoe houd je het daar schoon? Jos glimlacht, en even later blijkt de tegel als een achterklep van een auto, met een gasveer, omhoog te scharnieren. „Nu kun je erbij. We denken ook goed na over dagelijks gebruik! We hebben ooit in Amsterdam, in het toenmalige ‘Living Tomorrow-project’, een ronde douche/hammamcabine gebouwd, met een doorsnee van 1.80 meter. Een cirkel van glas en steen, met een mechanisch draaiende halfronde glazen douchewand. Zitten in je douchecabine? Daar hebben we al, vooruitlopend op het zachte bad, zachte kubusvormige zitelementen voor gemaakt!â€? De ontwerpen van Jos van Zijl stralen minimalisme uit. De productlijn ‘BYOS’, afgeleid van ‘By Jos’ is dan ook een overzicht van die eenvoud. En eenvoud scoort: Jos van Zijl heeft diverse prijzen en nominaties op zijn

Jos van Zijl (’59) is eigenlijk werktuigbouwkundige, en werkte ook enige tijd bij een Amsterdams ingenieursbureau. In de jaren ’80 stapte hij over naar het bedrijf van zijn vader, maar hij gaf het bedrijf na verloop van tijd wel zijn eigen signatuur. 12 jaar geleden opende hij de showroom in Mijdrecht. Bij Jos van Zijl Interieur werken inmiddels drie ontwerpers, een technisch tekenaar en drie medewerkers die zich bezig houden met onder andere administratie, trafďŹ c, ďŹ nanciĂŤn en magazijn. naam staan, meest recent de Badkamer Design Award 2010, voor een compacte badkamer in een woning in Maarssen. „Ook bij dat ontwerp draait alles om licht en ruimte!â€? In dit artikel staan een oorspronkelijke plattegrond van een woning, een ontwerp voor een nieuw interieur en een foto van een op ongeveer die manier toegepast badkamerontwerp. Dit als voorbeeld van het ontwerpproces: hoe beland je met zo’n proces, via opdracht naar idee en ontwerp, bijvoorbeeld bij zo’n fantastische badkamer, waar spiegel en meubel in het midden van de ruimte staan?

Uitdaging voor BOVATINtegelzetters! Tot slot een uitdaging van Jos van Zijl voor de BOVATIN-leden. „Ik ben eigenlijk altijd op zoek naar samenwerking met nog een paar tegelzetbedrijven: topbedrijven met top-tegelzetters, die plezier hebben in nieuwe ontwikkelingen, nieuwe technieken en die ook werk durven aan te pakken dat vernieuwend vakmanschap vraagt. Wie durft? Ik hoor of lees graag van ze!� Website: www.josvanzijl.nl Reageren op dit artikel? redactie@bovatin.nl

7 B9BIFLQGG




Werk volledig stofarm met Ceresit! Het eerste stofarme systeem wereldwijd! t eerste

MINDER

we

He

STOF of m ar me systee

st

Stofarm egaliseren CN 97 Premium stofarm egaliseermiddel



reldwijd!

EUW NI TOT

Stofarm tegels verlijmen CM 90 EasyFlex PLUS Stofarm tegels voegen CE 35 Voegenbreed WD Stofarm www.ceresit.nl - 030 607 34 79 www.ceresit.be - 02 421 28 65

B9BIFLQGG




Tekst: Remus Aussen

Gerard Reus blikt vooruit op 2011 Over prognoses voor de bouw, (weer?) vorst-WW en een eigen CAO December 2010 was ineens een maand waarin van alles gebeurde. Veel nieuws voor onze branche: de al jaren sluimerende discussie tussen Bouwend Nederland en de Aannemersfederatie over de CAO bereikte in de landelijke media een kookpunt. De beslissing van Minister Kamps (Sociale Zaken & Werkgelegenheid) om toch weer de Bouw-CAO algemeen bindend te verklaren , zorgde ervoor dat de Aannemersfederatie nu deďŹ nitief de knuppel in het hoenderhok gooide. Dus – zoals vorig jaar al tijdens de BOVATINjaardag besproken – de AFN gaat nu vermoedelijk binnenkort de vakbonden benaderen om aan een eigen CAO voor de 2000 aangesloten MKB-bedrijven te werken. Was dat nog niet genoeg? Ook de discussie over de vorst-WW laaide weer in alle hevigheid op. Werd nog tijdens de AFN-informatiebijeenkomsten de Vorstverzekering van CelsiusPro (zie elders in deze editie een verslag van zo’n bijeenkomst) gepromoot, in een persbericht dat de AFN eind december uitstuurde werd duidelijk dat AFN in feite vindt dat Bouwend Nederland de Vorst-WW opnieuw in zou moeten voeren. En, ook in december bracht het Economisch Instituut voor de Bouw(EIB), in opdracht van AFN, de ‘Marktstudie AFNL 20102011’ uit: een tweejaarlijkse prognose van de ontwikkelingen in 11 van de in de Aannemersfederatie Nederland vertegenwoordigde branches. In dit boekwerkje is ook voor de tegelzetters zo’n vooruitblik gemaakt. Hoog tijd om eens met BOVATIN-voorzitter Gerard Reus wat helderheid te brengen in deze roerige tijden. Wat merkt de tegelzetter van dit alles, hoe staat de branche er voor?

Gerard, wat gaat er gebeuren? Wel of geen vorst-WW en wie beslist dat nou eigenlijk, wat adviseer jij onze leden? „De vorst-WW was destijds een voorziening die opgebracht werd door de bedrijven. Als de vorst het werken onmogelijk maakte, werd vanuit het Sociaal Bouwfonds betaald. Inmiddels is er vanuit de AFN bij Bouwend Nederland op aangedrongen om die regeling weer in te voeren, maar die organisatie wil dat niet. De Celsiuspro-verzekering die wordt aangeboden is in feite voor de MKB-ers in de bouw veel te duur, die kosten kan de bedrijfstak na de crisis en een toch al geslonken orderportefeuille niet opbrengen. Overigens – ik heb met mijn bedrijf in de laatste 40 jaar alles bij elkaar zo’n tien door vorst onwerkbare dagen meegemaakt. Dus wij hebben zo’n verzekering niet. Iets anders is – en daar kun je je niet echt tegen verzekeren – de volgende situatie: als jij een volle orderportefeuille hebt voor de eerste maanden van het jaar, maar de bouwbedrijven die hun werk hebben aan het begin van het bouwproces konden door de vorst niet verder, dan heb jij vervolgens geen werk. Mooi weer of niet.(zie ook het RABO-artikel elders in dit blad, red.)�. Het rapport over de toekomst van de bij de AFN aangesloten branches ziet de toekomst behoorlijk zonnig in: gemiddeld 1% groei in 2011, en daarna zet de groei zelfs stevig door.

9 B9BIFLQGG




Nog wat punten uit de toekomstverwachtingen: • Rond 2015 zitten de meeste branches weer op het productieniveau van vóór de crisis, maar de mooie cijfers van daarvoor worden niet meer gehaald. • In de eerste fase van herstel zorgt vooral de woningbouw voor groei • Wie veelal de overheid als opdrachtgever heeft, houdt langer last van overheidsbezuinigingen • Wie het eerst en het hardst inleverden (de bedrijven die vroeg in de bouwkolom zitten), die gaan ook weer het hardst omhoog. „Nou, het herstel voor de tegelzetbedrijven zet wat later in, zeg maar in de 2e helft van 2011. Is logisch, want we zitten met ons werk altijd later in het bouwproces. Maar belangrijker vind ik dat de prognoses als geheel behoorlijk positief zijn. Er was zó veel doemdenkerij, de laatste tijd‌ Is te verklaren aan de hand van de uitkomsten van het rapport. De gespecialiseerde aannemers zijn gewend zijn om kort vooruit te kijken, en dan word je als het maar even tegen zit, pessimistisch over de toekomst. Is menselijk, maar van verder vooruitkijken slaap je echt beter.

EIB-rapport in 10 punten Stand van zaken: wat gebeurde er in 2009 en 2010 – De tegelzetbedrijven, met 3000 in de branche werkzame personen, behalen het merendeel van de totale netto omzet (495 miljoen euro)uit de woningbouw en in mindere mate uit de utiliteitsbouw. Ruim 40% van de omzet heeft betrekking op de nieuwbouw van woningen. Een iets kleiner deel heeft betrekking op werk aan bestaande woningen. – Bijna 1/3 van de werkzaamheden bij tegelzetbedrijven wordt uitgevoerd door inhuurkrachten (ZZP-ers, uitzendkrachten of inleenkrachten van andere tegelzetbedrijven), een relatief hoog percentage ten opzichte van andere branches. – De gemiddelde leeftijd van tegelzetters is, met 38 jaar, iets jonger dan de in de bouw gemiddelde leeftijd van 39. De meeste tegelzetters zijn tussen de 25 en 34. – Jaarlijks komen er minder tegelzetters bij (bijna 9% komt, 12% gaat) – Doordat tegelzetbedrijven altijd pas aan het eind van het bouwproces worden ingezet, kregen de tegelzetbedrijven (in tegenstelling tot bijvoorbeeld de sloopbedrijven) in 2010 de grootste klap te verwerken. Daalde de productie in 2009 nog met 5,8%, in 2010 kregen de tegelzetbedrijven met een productiedaling van 10,5% te maken. Tegelzetbedrijven vingen dit vooral op door minder personeel in te huren

Toekomst: nog even doorbijten, en dan uit het dal – In 2011 zal pas in de loop van het jaar de productiviteit weer toenemen, zodat het jaar als geheel voor de tegelzetters nog een daling van 0,5% laat zien. Dit terwijl branches die eerder in het bouwproces worden ingezet in 2011 al op groei zitten. – Richting 2015 loopt de productiviteit weer langzaam op tot een jaarlijkse groei van gemiddeld 5%, waarmee de tegelzetbedrijven rond 2015 weer op het niveau van 2008 terechtkomen. – De werkgelegenheid volgt deze trend, maar neemt niet verder toe dan tot 2,5% in 2015. Gemiddeld is er – na de geconstateerde uitstroom van zo’n 200 tegelzetters in 2010 – van 2011 tot 2015 behoefte aan een instroom van ca. 70 (in 2011) tot 150 (in 2014) personen per jaar. – Hetgeen betekent dat er zo’n 125 tegelzetters per jaar door de opleidingen zouden moeten worden afgeleverd. – Ongeveer de helft van de tegelzetbedrijven beoordeelt zijn orderportefeuille als normaal, maar het vertrouwen in de toekomst is matig. De helft van de bedrijven is onzeker over de toekomst.

De meeste bedrijven in de bouw lijken de crisis uiteindelijk redelijk door te komen, ook doordat er zoveel ZZP-ers zijn. Volgens EIB-onderzoeker Van der Hoek hebben veel bedrijven een faillissement kunnen afwenden dankzij de ZZP-ers. Die zaten het eerst zonder werk, en moesten tegen (te) lage tarieven werken. Moeten we ons niet een beetje zorgen gaan maken over die ZZP-ers, nu al ‘de nieuwe armen’ genoemd? „Ik vraag me af of je in deze tijd nog wel als ZZP-er in de bouw zou moeten willen starten. Ik vind het perspectief voor die jongens nogal mager. Bij mijn bedrijf investeer ik bovendien liever in ‘eigen’ mensen: je

10 B9BIFLQGG

investeert in opleidingen, en een ZZPer heeft toch minder mogelijkheden om nieuwe vakkennis van collega’s overgedragen te krijgen en opleidingen te volgen. En dan – houdt een ZZP-er het vol tot zijn 67e? Hij kan binnen zijn bedrijf het werk niet herverdelen zoals een middelgroot bedrijf dat kan, met aandacht voor de oudere werknemers. Verzekeringen? Is het eerste waar een ZZP-er op zal bezuinigen. Natuurlijk, er zijn uitzonderingen. Maar dit is wel wat er gemiddeld genomen aan de hand is. En de tarieven die een ZZP-er op dit moment kan vragen, zijn soms echt onder de maat.� De werkgelegenheid blijft achter, terwijl de

%29$7,1)2 


productiviteit stijgt. We constateren al langer dat de opleidingen op termijn onvoldoende tegelzetters lijken af te gaan leveren. Dus? Dan maar met ongeschoolde mensen werken, en hopen dat ze het vak in de praktijk leren? Waar halen we ze vandaan? Het anti-cyclisch opleiden (zie het artikel elders in dit blad) heeft nog niet gezorgd voor voldoende nieuwe instroom. Hoe krijgen we onze jongeren zover dat ze weer voor de bouw kiezen? „Als je het imago van de bouw wil verbeteren, zul je niet de reclamecampagnes maar de wekelijkheid interessanter moeten maken. Jongeren trek je door enerzijds te sturen op innovatie, anderzijds op veilig en gezond werken. Je zult ze vervolgens moeten ‘boeien en binden’. Dat doe je natuurlijk met differentiatie in beloning, maar ook met opleidingen. Een vakman is nooit klaar met leren. Wat de instroom betreft – zoals het nu gaat, komen we in 2015 ongeveer 400 vaklieden tekort. Geen best vooruitzicht, zeker niet als je voor kwaliteit gaat. Dus daar ligt een schone taak.�

„Lijkt me duidelijk: inzetten op maatwerk, veiligheid, gezondheid, innovatie, goed materiaal en goed materieel. Ik denk dat we sowieso, in een markt die verandert van ‘meer’ naar ‘beter’, een unieke positie kunnen verwerven als MKB. Ik heb dit jaar meegewerkt aan een brochure van SBR Rotterdam, ‘Wat kun je niet alleen, maar wel samen?’ Dat boekje beschrijft hoe je door middel van een betere ketensamenwerking in de gespecialiseerde aannemerij voor jezelf en de collega-bedrijven waar je een keten mee vormt, een ideale partner kunt worden voor bijvoorbeeld woningcorporaties. Ik noem maar wat: organiseer een ‘winning team’ dat bestaat uit jouw bedrijf,

In een eerdere BOVATINfo riep je al op tot kwaliteit, certiďŹ cering en duurzaam werken. Het rapport lijkt je gelijk te geven: vooral de kleinere bouwbedrijven, ofwel de gespecialiseerde aannemers, kunnen zich hiermee onderscheiden, schat de EIB in. Wat kan BOVATIN met jouw gelijk, welke koers adviseer je de aangesloten tegelzetbedrijven?

Fundeon vreest rampzalig tekort aan vakmensen Dat de bouw dezer dagen minder leerlingen opneemt, is even verklaarbaar als desastreus met het oog op de toekomst. Fundeon-directeur Sander van Bodegraven vreest grote problemen als het roer niet om gaat. “De verwachting is dat de bouw in 2012 weer aantrekt. Dan ontstaat in korte tijd een gigatekort aan vakmensen.â€? De instroom bij de opleidingsbedrijven lag het afgelopen schooljaar ruim 30 procent lager dan een jaar eerder. “Voor het jaar 2010-2011 is het nog te vroeg om conclusies te trekkenâ€?, formuleert hij voorzichtig maar duidelijk is wel dat de instroom wederom lager is. De oplossing schuilt volgens hem in een voortvarende uitbreiding van het aantal leerlingwerkplekken. “Dit is hĂŠt moment om te zorgen dat je weer genoeg goede vakmensen opleidt. In de hele bouwbranche bestaat momenteel grote voorzichtigheid om

een timmerbedrijf, een installateur en een metselaar, en het wordt ineens heel interessant om jouw groep in te huren voor een binnenrenovatie. Onderhoud en renovatie, daar komt toch steeds meer markt voor.â€? En hoe zit het met de eigen CAO voor de bij de AFN aangesloten gespecialiseerde bouwbedrijven? „Tijdens de BOVATIN-jaardag gingen we nog uit van twee scenario’s, maar nu is het dus duidelijk dat de AFN, en in zijn kielzog de BOVATIN, voor een eigen CAO gaat. Zoals AFN in de pers al meldde: “Aannemersfederatie Nederland acht het niet langer acceptabel dat een beperkt aantal grote bedrijven (lees: Bouwend Nederland, red.) in de sector de arbeidsvoorwaarden dicteert aan de vele kleine en middelgrote bedrijven. De Federatie heeft daarom besloten een streep te zetten onder de gewoonte ĂŠĂŠn CAO voor de gehele sector te realiseren. Zij opteert nu voor een eigen CAO die is toegesneden op de wensen en mogelijkheden van het midden- en kleinbedrijf.â€? De bonden en een aantal aanpalende brancheorganisaties zijn uitgenodigd om de mogelijkheden voor een eigen CAO te verkennen. Goede zaak, en ik denk dat het ook gaat lukken!â€? Tot slot: wat zijn voor jou de belangrijke onderwerpen voor dit jaar? „Ketensamenwerking noemde ik al. Daarnaast: ook in de bouw zal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) belangrijker worden. En niet alleen omdat opdrachtgevers daarop gaan selecteren. Bij maatschappelijk verantwoord ondernemen kiest een bedrijf ervoor om verantwoording te nemen voor de effecten van zijn bedrijfsactiviteiten op mens, milieu en bedrijfsvoering. Het bedrijf maakt bewuste keuzes om een balans te bereiken tussen People, Planet en ProďŹ t, ofwel: winst is mooi, maar niet tegen elke prijs. Bedrijven kunnen zelfs nog een stapje verder gaan en zich richten op nieuwe marktkansen, groei en innovatie met winst voor mens, maatschappij en milieu. Kom ik in de loop van het jaar op terug!â€?

nieuwe mensen en dus ook leerlingen aan te nemen. Maar die voorzichtigheid moet langzamerhand weer eens ophouden.�

Reageren op dit artikel? redactie@bovatin.nl

11 B9BIFLQGG




B9BIFLQGG




Tekst: Remus Aussen, foto’s: DTILES

Peter van der Jagt en Erik Jan Kwakkel van DTILE:

‘Wij willen een hoofdrol voor tegelwerk!’ In ongeveer dezelfde tijd dat de mensheid besloten had dat de wereld plat was, werd ook bepaald dat tegels plat moesten zijn. Maar, hoewel de wereld al weer ruim 500 jaar rond is, zijn sommige tegels dat pas sinds 1997. Toen brachten namelijk Peter van der Jagt en Erik Jan Kwakkel van DTILE hun ‘functietegels’ op de markt: witte tegels, gebaseerd op het overbekende 15x15-formaat, die inpasbaar waren in een standaard tegelwand of –vloer, en daarin een speciale functie konden vervullen: als afvoerputje, als handdoekhouder, kruidenrekje, of wat dan ook. Het concept van de 3Dtegel was geboren. In 2001 kwamen daar de constructietegels bij, en kon er voortaan ‘door de hoek’ en zelfs wasbakvormig getegeld worden. Zonder dat lelijke tegelrandje aan de voorkant, dat dan wel netjes geglazuurd is, maar waar van je weet dat het eigenlijk een compromis is. Een compleet getegelde ruimte, met tegelwerk in de hoofdrol. Dankzij kwartgebogen tegels‌ Bestonden die dan nog niet? Net alsof het al bestond „Je had in de jaren 20 en 30 geglazuurde bakstenen, die aan de voorkant rond gemaakt waren,â€? legt Van der Jagt uit. En zo kenden we inderdaad ook de geglazuurde en ingemetselde zeepbakjes uit die tijd, en de ronde hoeken in sommige zwembaden. „Wij hebben inderdaad iets bedacht waarvan iedereen ten onrechte dacht dat het al bestond‌â€? Maar waarom bedenk je zoiets? „Wij hebben productvormgeving gestudeerd aan de ArtEZ hogeschool hier in Arnhemâ€?, geeft Erik Jan Kwakkel aan. „En dan leer je anders naar gebruiksartikelen kijken. Voor ons

pand. In die ruimte: een enorme mixer, een tegelpers, een oven en wat droogrekken. En tegels, veel tegels. „We wilden de tegel weer een hoofdrol teruggeven. We zijn dan ook begonnen met de functietegels. Een handdoekhaak, een luchtrooster, kruidenpotje, kookboekhouder, scheerstopcontact, je kunt het zo gek niet bedenken of we hebben het gemaakt,â€? weet Peter van der Jagt. „Alles om het grid te kunnen laten dóórlopen. Deze tegels konden gecombineerd worden met iedere denkbare 15x15-witte tegel. Maar hoe gaat dat: het wit van het ene merk was het andere niet. Dus of we ‘toch maar’ ook gewone tegels wilden fabriceren. Een

deďŹ nieert tegelwerk zich door middel van de voeg, die een bepaald grid oplevert. Daar worden dan objecten (wasbak, rek, gasfornuis) op of in geplaatst, en zo verdwijnt het tegelwerk naar de achtergrond. Het grid wordt doorbroken, en – dat vonden wij eigenlijk jammer. Wij wilden dat tegelwerk naar de voorgrond brengen, en die functionele objecten als wasbakken, handdoekhaakjes en noem maar op in tegelwerk vertalen. Om dat grid te behouden. Maar ook omdat het in gebruik handig isâ€?.

15 x 15 als startpunt We bevinden ons in ‘de fabriek’: een ruimte van ca. 100 m2 in een jaren ’20-bedrijfs-

13 B9BIFLQGG




Inmiddels weet men DTILE ook internationaal voor maatwerk te vinden. Van der Jagt: „Er wordt een Victoriaans badhuis in Londen gerestaureerd. Onze tegels zijn natuurlijk niet ‘historisch’, maar blijkbaar wel de meest verantwoorde oplossing voor zo’n restauratie. De kans is groot dat ze daar met onze tegels gaan werken. De door Le Corbusier ontworpen villa van de Amerikaanse schrijfster Gertrude Stein, nabij Parijs: zelfde verhaal. Voor een beginnend bedrijf doen we het sowieso niet slecht: we hebben al de nodige awards binnen.� Inderdaad heeft DTILE al prijzen gehaald als de Elle Deco Kitchen Award, de Gelderse Vormgevingsprijs, Badkamer Design Award. En DTILE is opgenomen in de collecties van het Centraal en Stedelijk Museum Bijzonder is: voor het 3D-tegelwerk zijn, naast de ‘gewone’ 15x15-tegel, maar drie modellen nodig: een hoek, het dopje en het zadel. Het glazuur bepaalt of ze binnen of buitenbocht worden. „Je kunt ze op de foto’s alle zes herkennen!�

‌en wat kan een tegelzetter ermee?

Peter van der Jagt en Erik Jan Kwakkel: “Doorlopend tegelwerk heeft zĂłveel voordelen‌â€? architect vroeg ons of het ook in andere kleuren kon. Of we een oplossing voor een wasbak, een lade, een in een muur doorlopende vloer hadden.â€? Van het ĂŠĂŠn kwam het ander. Hadden de functietegels nog een hoog gadgetkarakter, zodra de vraag naar ‘ronde’ tegels zich duidelijk begon af te tekenen, werd DTILE ineens een tegelfabriek.

Geen compromis op kwaliteit „We wilden geen enkel compromis op kwaliteit.� weet Kwakkel: „Dus zijn we de halve wereld afgereisd om een fabriek te vinden die onze tegels zou kunnen produceren.

14 B9BIFLQGG

‘No problemo’, hoorden we overal in iedere taal (Tsjechisch, Portugees – ook in BraziliĂŤ – ,Spaans), maar ze konden uiteindelijk niet maken wat wij wilden of – ze wilden er niet te veel tijd in steken. We wisten: hogedrukgieten, dat wordt het. DĂĄt is de beste methode om te produceren. Er was bij SďŹ nx in Maastricht, wisten we, een machine te koop, en die hebben we in- en uit elkaar gesleuteld, helemaal aangepast aan onze wensen, en nu – zijn we tegelfabrikanten, en kunnen we lezen en schrijven met die machine! Hetgeen bovendien betekent dat we ook op bestelling kunnen leveren. Als er ĂŠĂŠn tegelfabriek is die maatwerk kan leveren, dan zijn wij het wel.â€?

Ook de mannen van DTILE realiseren zich dat tegels een halfproduct zijn. „De kwaliteit van ons product komt pas onder de handen van een vakman-tegelzetter tot zijn recht,â€? weten de heren. „Maar gelukkig kan iedere tegelvakman, zonder ingewikkelde 3D-kennis of wat dan ook, gewoon met ons product werken. We hebben, in samenwerking met de mensen van (lijm- en systeemafdichtingfabrikanten, red.) Henkel en SchlĂźter bezien hoe onze tegels optimaal te verwerken zijn, en dit verwerkt in ons lijm- en verwerkingsadvies. Voor wie ‘door de hoek’ moet tegelen: gewoon in de hoek rekening houden met een tegel van 7,5 cm, en je komt er. En met de Kerdi-wandsystemen van SchlĂźter maak je alles, van aanrechtblad-wandverbinding tot wasbak, badkamervloer of -wand. En voor wie een voorstel voor een klant wil maken met onze tegels, maken we graag een ontwerp!â€? Een aantal tegelzetters werkt met de DTILE -producten, weet Van der Jagt. „Ze kennen hun vak, en ze voorzagen vooraf de nodige problemen. Maar een paar van die echte vaklieden konden het niet laten om het eens te proberen, en werden enthousiast.â€?

%29$7,1)2 


Anders denken met behulp van tegels „Iedere tegelzetter vraagt nu natuurlijk wat dit kost. Dat wil zeggen: hij vraagt de vierkantemeter-prijs. Voor het platte vlak is dat ongeveer ₏ 47,- (dit is de consumentenadviesprijs inclusief BTW). Maar je zou de kubieke meterprijs moeten geven. Immers, je kunt bepaalde objecten goedkoper in tegelwerk uitvoeren, zoals de wasbak, planchets, rekken, haken, verlichtingtegels, een zeepbakje en een toiletrolhouder enzovoorts. Ook voor kleine keukens en pantry’s is ons systeem een prima alternatief Je kunt meer met dezelfde ruimte. En vergeet de bezuiniging op het kitwerk niet!�

En de tegels zelf? „Onze vlakke tegels voldoen ruim aan de Norm EN ISO 10545 Ze gemaakt van steengoed, in tegenstelling tot het veel gebruikelijke aardewerk. Dat betekent dat ze in vrijwel elke situatie toegepast kunnen worden. Onze drie dimensionale tegels voldoen in kwaliteit en maatvastheid ook aan die norm, maar omdat die norm allen geld voor vlakke tegels, mogen we die niet ofďŹ cieel aan de 3d tegels geven. Wel garanderen we de kwaliteit. Misschien kan die norm voor ons product worden aangevuld. We maken uitsluitend tegels van vloertegelkwaliteit: 8,5 mm dik, glans en slipvast, een vochtopname van maximaal 3%. En dat laatste betekent dat je ze dus ook buiten kunt toepassen, want ze zijn vorstbestendig.â€? Prima, maar door de hoek van bijvoorbeeld een vloer en een wand, of tussen een wand en een werkblad wordt toch niet voor niks gekit? Hoe zit het met (haar)scheuren? „SchlĂźter@-Kerdi heeft daar prima oplossingen voor. Niet alleen de bandoplossingen, maar ook de wandsystemen van Kerdi, die verkrijgbaar zijn in diverse dikten, lossen dat naadloos op!â€?, aldus Van der Jagt en Kwakkel. „Haarscheurtjes zijn bovendien vaak een glazuurprobleem.â€?, vult Erik Jan aan, „en wij weten hoe we moeten glazuren, we staan zelf naast de oven, dus daar hoeven de tegelzetters volgens mij ook geen klachten over te verwachten.â€?

15 B9BIFLQGG




Beslist niet alleen voor de designyup „Doorlopend tegelwerk heeft zo veel voordelen‌�, verzuchten de DTILErs: „We hadden het al over het slimmere ruimtegebruik, het laten doorlopen van het grid, de wasbak die je gewoon meetegelt‌ Maar kortgeleden bleek er een klant juist voor ons product gekozen te hebben vanwege de ronde hoeken. Veiliger voor de kinderen. Hadden we nog niet aan gedacht‌ We kunnen leveren in iedere kleur, dat is het leuke van een exibel productieproces. We kunnen zelfs tegels met effectglazuur, of met brons en koper leveren. Die koperen tegels gaan zelfs echt patineren (krijgen het bekende kopergroene laagje, red.).� Maar aan wie moet een tegeladviseur deze tegels nou adviseren? Is het doorlopende

16 B9BIFLQGG

tegelgrid niet echt iets voor de ‘designyup’? „Dat zou je misschien verwachten, maar het is gewoon niet waar!â€? constateert Peter van der Jagt, „Inmiddels komen de aanvragen werkelijk overal vandaan. ‘Tegelwerk zonder naden’ blijkt namelijk ook erg handig in bijvoorbeeld zwembaden, ziekenhuizen, recepties en slagerijen. Maar ook in de meer eenvoudige keukens en badkamers, vaak juist de kleinere. Zelfs voor de plafonds!â€? „De toekomst? We willen een marktaandeel van ongeveer 0,5%, en de signalen wijzen die kant ook uit. Als we ergens ter wereld een object zien, denken we meteen: ‘Hoe zou dat er betegeld uitzien?’ Het is een obsessie‌ Nieuwe producten? We willen meer met verlichtingstoepassingen gaan doen. Nog niet met LED-verlichting, dat

vinden we nu nog niet mooi genoeg, en het moet zichzelf eerst nog maar eens doorontwikkelen en bewijzen. Wij gaan niet met een halfvolwassen concept de markt op.� www.dtiles.nl Showrooms: Rongen, Venray Martin Dominikowski, Landgraaf Tegelhuis Heemskerk, Heemskerk Merci, Parijs Reageren op dit artikel? redactie@bovatin.nl

%29$7,1)2 


Tekst en illustraties: Remus Aussen/KIWITZ

De waterdichte werkwijze van KIWITZ Over een bouwstoffen-familiebedrijf dat groeit maar toch persoonlijk blijft „Het verschil met veel andere leveranciers van bouwspecialistische producten is dat wij naast de klant staan. We leveren niet alleen producten maar geven ook advies op maat: we denken graag mee over het totaalpakket, het vloer- en wandsysteem dat het beste past bij het project – liefst op locatie. Dat laatste is prettig voor de tegelzetter aan wie we onze materialen leveren, maar ook de klant stelt het op prijs. Hoeveel grote ketens beperken zich immers niet tot advies op afstand? Maar het is ook een niet weg te denken onderdeel van hoe we werken. Zo blijven we namelijk in contact met de bouw, en leren we iedere dag bij op de bouwplaats – waar het immers gebeurt.â€? Aan het woord is Hanneke Kiwitz, derde generatie en marketing manager van het gelijknamige familiebedrijf. Kiwitz groeit, maar zorgt ervoor dat het zijn klanten persoonlijk kent. Hoe bereik je dat? De geschiedenis van KIWITZ BV begint in 1954, wanneer grootvader Jan in Duitsland in gesprek komt met de ďŹ rma Deitermann; de producten van deze ďŹ rma maken nog steeds een belangrijk onderdeel uit van het assortiment. Kiwitz opereert in die tijd vanuit Megchelen (Gelderland), en blijft op die locatie totdat in januari 2010 het bedrijf met een nieuwe, grotere behuizing een aantal dromen weet waar te maken. Tijdens de rondleiding wordt duidelijk dat KIWITZ met het nieuwe bedrijfsgebouw de logistieke zaken helemaal voor elkaar heeft. KIWITZ – sinds kort ook aangesloten bij de Vereniging Nederlandse Lijmindustrie VNL – levert uit voorraad, en de voorraad is niet mis. „We leveren binnen 24 uur, ook

op locatie�, weet Hanneke. „Dus dan moet je over een behoorlijke en overzichtelijke voorraad beschikken.� Tegelzetters kunnen bij het bedrijf terecht voor tegellijmen, voorbehandelingsmiddelen, afdichtingsproducten, kim- en afdichtbanden, voegmaterialen en gereedschappen. Daarnaast bedient Kiwitz de markt met beton- en morteltechnologie, vloer- en wandsystemen, kitten en verwante materialen als reinigingsmiddelen, gereedschap, verven en coatings.

Advies met diepgang, en – een waterdichte badkamer! „Wat we leveren is niet alleen materiaal, we leveren ook de kennis die bij dat speciďŹ eke

KIWITZ is actief sinds 1954, en vestigde zich onder leiding van oprichter Jan Kiwitz in het Achterhoekse Megchelen. Vader George Kiwitz (de tweede generatie) en zijn neef JanPaul Kiefmann zijn nu de algemeen directeuren van het bedrijf. George werkt al zo’n 50 jaar in het bedrijf. â€œâ€Ś en ook mijn vader bezoekt nog steeds klanten. Weten wat er buiten gebeurt, daar gaat het om!â€?, vult Hanneke Kiwitz aan. De KIWITZ Groep bestaat naast KIWITZ BV uit nog drie bedrijven (JAKI, Varistone en The Comfort Company), die actief zijn op terreinen als betonreparatie, muurafdichting, mortels voor sierbestrating en isolatie van spouwmuren & kruipruimten. materiaal hoort,â€? vervolgt Kiwitz: “Als een tegelvakman contact opneemt met KIWITZ, dan krijgt hij ĂŠĂŠn van onze verkopers aan de lijn. Maar wel een verkoper die, zoals alle medewerkers van ons bedrijf, zijn ‘roots’ in de bouw heeft. Voor ieder rayon is er een sales-vertegenwoordiger die de tegelzetters in dat gebied maatwerk kan leveren. Of het nou om materialen, een (schriftelijk) advies of om een STABU-bestekstekst gaat. En juist doordat we op locatie komen, en meemaken wat de tegelzetter meemaakt, zijn we bijvoorbeeld op het idee gekomen om een totaalsysteem voor badkamers te ontwikkelen.â€? „Want, wij worden ook vaak om advies gevraagd als er problemen zijn met natte

17 B9BIFLQGG




Onderste rij, van links naar rechts: George Kiwitz, algemeen directeur; Harm Stam, sales additives; Leon Coppens, sales Zuidwest Nederland; JosĂŠ te Grotenhuis, afdeling administratie; Debbie te Kaat, afdeling administratie; Hanneke Kiwitz, PR; Thyl Nouwens, sales Zuid; Marja Jansen, receptioniste; Fons Hendriksen, sales manager; Ilona Prinsen, receptioniste; Bouwe Maychrzak, sales Noord; Bertie Heesen, controller. Middelste rij: Richard Wolters, afdeling boekhouding; Arno van der Hoeven, sales Centraal West; Wim van Horck, sales additives; Johan van Dam, sales Noordwest; Bob Corton, sales Centraal Oost; Jurgen Kaminski, sales Oost; Jan-Paul Kiefmann, algemeen directeur; Raymond Reusen, verkoop binnendienst; Emanuel Kol, verkoop binnendienst. Bovenste rij: Gijs Kiwitz, verkoop binnendienst; Barry Mateman, magazijnmedewerker; Theo van Huet, magazijnmedewerker. ruimtes. Ga maar na: ongeveer 1 op de 10 woningen krijgt in de loop der jaren te maken met een lekkende badkamer. Veel woningcorporaties hebben zo de weg naar ons bedrijf gevonden. Natuurlijk hadden we dan maatwerk in de vorm van kitten, tegellijm, kimband, dichtingsmaterialen en waterafwijzende voegmaterialen. Maar vaak was vooral ‘het putje’ de zwakste scha-

kel. Dus hebben wij een nieuwe generatie afvoersystemen in ons programma opgenomen: goten en putten met een speciale ens die zelfs als er onverhoopt toch voegscheurtjes rond de afvoer ontstaan, 100% zekerheid bieden dat er geen lekkage ontstaat. Exclusief product, in feite ontstaan dankzij vraag en inbreng van onze klanten!�

Haal uw kennis uit ‘The Kiwitz Academy’

Marketing manager Hanneke Kiwitz: “Al onze medewerkers zijn betrokken bij de klant!�

18 B9BIFLQGG

„Dat we naar klanten luisteren blijkt ook wel doordat de Kiwitz Academy is opgericht. Klanten gaven vaak bij onze salesmensen aan dat ze behoefte hadden aan verdieping in kennis van het vak tegelzetten. Deze boodschap is duidelijk aangekomen. Er is een hele verdieping geschikt gemaakt voor het verzorgen van cursussen: ons eigen projectgerichte opleidingscentrum, compleet met praktijk- en demonstratieruimten, een hypermodern theorielokaal met ‘digitaal schoolbord’ en een prettige verblijfsruimte. Dit is voor mij toch wel de absolute ‘plus’ van ons nieuwe bedrijfspand!â€? „We leveren bouwstoffen. En we leveren tegen een goede prijs, op tijd en locatie, met het juiste advies, en op maat. Maar – dan begint het werk toch pas? In feite is ons ĂŠchte

product het feit dat tegelzetters tevreden klanten hebben. Ook jaren na oplevering. Dus moeten we ervoor zorgen dat die tegelzetters optimaal met onze producten kunnen werken. Zo kwamen we op het idee voor The Kiwitz Academy. Ook The Kiwitz Academy levert maatwerk. „We maken een programma voor zowel grote als kleine groepen, mede afhankelijk van de invulling van het programma. Het kan een programma van ÊÊn dagdeel, maar

Sales manager Fons Hendriksen is, ook binnen The Kiwitz Academy, de technisch specialist. Hij is voor de salesmedewerkers, maar soms ook rechtstreeks voor de tegelzetters, het aanspreekpunt voor complexe technische vragen.

%29$7,1)2 


De Toppers van KIWITZ „En dit zijn, uit onze totale catalogus van meer dan 500 producten, onze toppers voor de tegelzetterij,â€? weet Hanneke Kiwitz: „Van onze lijmen: de Deitermann KM Flex, -KM ex More, Megaex XL en Megaex XXl. Makkelijk te verwerken, grote hechtsterkte, en geschikt voor de meeste voorkomende tegels; Van onze egalisatiemortels: vloeregalisatiemortel Deitermann GM 10 (verpompbaar en snel uithardend) en wanduitvlakmortel Deitermann AM; Van onze voegmortels, de Cerinol F20: voor binnen, voor buiten, ook geschikt voor onder water; en van onze kitten de Kiwitz NS 100 of Plastikol FDN.â€? ook van twee dagen worden.â€? Op ĂŠĂŠn van de instructie-animatieďŹ lms die speciaal voor The Kiwitz Academy ontwikkeld zijn, wordt ĂŠĂŠn van de meest onderschatte onderdelen van het tegelvakmanschap – de ondergrondbeoordeling – uit de doeken gedaan. „Dit ďŹ lmpje laat zien hoe je als vakman op diverse manieren kunt beoordelen of- en hoe er op een ondergrond gewerkt kan worden. We behandelen in die ďŹ lm hoe je zaken kunt beoordelen als vlakheid, sterkte, stabiliteit, porositeit, zuiverheid, vochtigheid en hechting.â€? Op het moment van dit interview werd in de diverse lesruimten een training verzorgd

De trainees van woningcorporatie Vivare krijgen praktijkonderricht op The Kiwitz Academy

voor een groep medewerkers van Woningcorporatie Vivare uit Gelderland, een woningcorporatie die in 19 gemeenten woningen ontwikkelt en beheert. „Veel geleerd vandaag!� vinden de trainees al tijdens de lunch, tussen twee happen door.

De organisatie van KIWITZ: klaar voor de klant „Om je klanten ‘buiten’ optimaal van dienst te kunnen zijn, moet je als bedrijf ook ‘binnen’ een geoliede organisatie zijn.â€? weet Hanneke Kiwitz, die naast marketing manager en ‘trekker’ van The Kiwitz Academy ook verantwoordelijk is voor Personeel en Organisatie. „We zijn nog steeds een familiebedrijf. En we werken echt als ĂŠĂŠn

team. Niet alleen de sales vertegenwoordigers in de regio’s, maar ook de mensen van de boekhouding, de magazijnmedewerkers, de mensen van de administratie, de receptie – iedereen heeft de klant op het netvlies.â€? En daarom staan niet alleen de managers en de vertegenwoordigers, maar het voltallige personeel op de foto. “Al onze medewerkers zijn betrokken bij de klant. En dat merken onze klanten ook! Dan kun je in BOVATINfo toch niet met een groepsfoto aankomen waarop de helft van onze mensen ontbreekt‌â€? Reageren op dit artikel? redactie@bovatin.nl ‌en zo wordt het putsysteem ingebouwd.

100% waterdicht, dankzij de speciale ens. Op de achtergrond de gootversie.

19 B9BIFLQGG




B9BIFLQGG




“Risico’s mogen, verrassingen niet!â€? Tips van Rabo’s Van der Hout en Van der Vaart voor slim debiteurenmanagement In de vorige BOVATINfo stipten we in het voorwoord het fenomeen ‘debiteurenbeheer’ al even aan: hoe zorgt u ervoor dat uw rekeningen betaald worden, en hoe houdt u overzicht? Van verschillende kanten is op dat onderwerp gereageerd, want – wat kun je nou meer doen dan hopen dat je klanten betalen? Volgens directeur Bedrijven Bob van der Hout en manager Krediet Risico Management (KRM) Jan van der Vaart van Rabobank Alkmaar e.o. is er heel wat meer mogelijk. Beiden zien een heel palet aan middelen die de gemiddelde ondernemer tot zijn beschikking heeft om zijn debiteurenrisico’s te beperken. “En het begint met kennis van je eigen bedrijfsprocessen.â€? Benadrukt wordt dat dit palet niet alleen van toepassing is voor de tegelbranche, maar ook voor klanten en toeleveranciers. „In feite is een bank geen partij tussen crediteur en debiteur.â€?, begint Bob van der Hout. „Maar op het moment dat de positie van een bedrijf in gevaar komt, doordat ĂŠĂŠn of meer belangrijke debiteuren niet aan hun verplichtingen voldoen, dan is dat vaak een moment dat de ondernemer weer met de bank in gesprek komt. Hij komt bij ons voor advies, of omdat hij zelf niet meer aan zijn verplichtingen kan voldoen.â€? Tijdens zo’n gesprek wordt de speelruimte met de ondernemer verkend, en – er blijkt veel mogelijk te zijn. Al is het natuurlijk beter om je debiteurenmanagement al slim te organiseren als het nog niet nodig lijkt, ook in tijden dat iedereen toch altijd zijn rekeningen betaalt. „Je beperkt het risico toch het liefst vooraf,â€? vindt Jan van der Vaart. „Risico’s, die neem je nu eenmaal altijd welâ€?, vult Van

der Hout aan. „Je bent immers ondernemer. Maar een risico wil je wel vooraf van alle kanten bekijken. Hoe groot is het? Wat gebeurt er met mijn bedrijf als die ene grote debiteur niet kan betalen? Wat kan ik doen om dat risico te beperken, en wat betekent het voor mijn eigen crediteuren?�

Zelf aan de knoppen draaien! Van der Vaart: „Als je een klein bedrijf hebt, is het verleidelijk om er gewoon vanuit te gaan dat je niet over bedrijfsprocessen hoeft na te denken, omdat je toch het overzicht wel hebt. Je weet immers wat er aan grote rekeningen uitstaat, en waar betalingsachterstanden ontstaan. Sommige bedrijven zijn zowel crediteur als debiteur van jouw onderneming. Bijvoorbeeld een bedrijf waar jij materialen afneemt, maar waarvoor

je ook wel eens optreedt als aannemer. En dat maakt verschil, als er eens wat rekeningen openstaan.â€? „We beginnen even aan het eind van het proces,â€? vervolgt Van der vaart. „Cruciaal is dat je op tijd je debiteuren herinnert aan hun verplichtingen. Daar heb je wel een ‘piepsysteem’ voor nodig waarmee je van dag tot dag overzicht hebt van al je uitstaande rekeningen, met een overzicht van wanneer die betaald zouden moeten worden.â€? Bob van der Hout weet uit zijn tijd als bedrijfscontactpersoon maar al te goed hoe bijvoorbeeld tegelzetbedrijven moeten schipperen: schipperen tussen de eigen verplichtingen tegenover hun leveranciers en de gefaseerde (en vaak fors naar voren geschoven) betalingstermijnen die de grote bouwbedrijven in acht nemen. „Een klacht die ik vaak hoor is dat de grote partijen hun betalingsverplichting contractueel zo ver in de toekomst leggen dat de gespecialiseerde aannemer per deďŹ nitie risicodrager wordt tegenover zijn leverancier. Natuurlijk is het lastig onderhandelen over betalingstermijnen als er anderen zijn die zulke termijnen wel accepteren, maar vraag je ook eens af wat het risico voor je bedrijf is als dat ene grote bouwbedrijf omvalt? Je zit als ondernemer toch echt zelf aan de knoppen, en je bepaalt zelf welk risico je neemt. Stel: jij hebt op zeker moment de verplichtingen tegenover je leverancier en je medewerkers, je werk is klaar maar er gaat niet meer betaald worden. Kan je bedrijf dat verlies dragen, of kom je in de problemen?â€? „Het is verstandig om betalingsafspraken en -voorwaarden van je leveranciers gelijk

21 B9BIFLQGG




Directeur Bedrijven Bob van der Hout (rechts) en KRM-manager Jan van der Vaart voor ‘hun’ Alkmaarse hoofdkantoor

Zorg dat jij bovenaan hun lijstje komt!

komt. Het lijkt overdreven om meteen aan de bel te hangen als een betaling een dag over tijd is, en je wilt de relatie goed houden. Maar ga ervan uit dat jij hoger op het lijstje komt als ze van je weten dat je meteen aan de lijn hangt. Of, omgekeerd, dat je zomaar onderaan kunt komen te staan als bekend is dat je ‘niet zo moeilijk’ bent. Weet je, in tijden dat het goed gaat is dit allemaal toch iets minder belangrijk. Maar als een debiteur failliet gaat, dan kan het verschil tussen bovenaan en onderaan het lijstje staan ineens het verschil betekenen tussen nog net betaald worden en achteraan sluiten in een rij van schuldeisers waar banken en Belastingdienst van nature voorrang hebben.�

Bob van der Hout benadrukt ook de ‘informele’ kant van de bedrijfsprocessen. „Zorg dat je bovenaan het lijstje van crediteuren

In lastige tijden moet je altijd verder vooruit kunnen en willen kijken, vinden de verte-

te schakelen aan- of op zijn minst af te stemmen met die van je klant. Laat je dus door de grote bedrijven niet uitspelen, en bedenk dat het niet best is als je de opdracht binnen zou halen omdat je dankzij je soepele betalingsvoorwaarden het risico overneemt van zo’n groot bouwbedrijf. Leg ook tijdens het offertestadium de data en betalingstermijnen van de deelfacturen goed vast! Ik denk dat hier de gespecialiseerde aannemers ĂŠĂŠn lijn zouden moeten trekken: wat mij betreft een rol voor bijvoorbeeld de BOVATIN om hier een voortrekkersrol te spelen. “

22 B9BIFLQGG

genwoordigers van de Rabobank. „Vooral de gespecialiseerde aannemers hebben meestal voor ondernemerschap gekozen omdat ze goed zijn in hun vak. Geldt voor veel tegelzetters, bijvoorbeeld. Maar, ondernemerschap stelt meer eisen dan alleen vakmanschap. Wat je vaak ziet: hoe kleiner het bedrijf, hoe groter het vakmanschap van de eigenaar – maar hoe minder zijn ondernemersvaardigheden, zeg maar de kennis van ďŹ nanciĂŤn en bedrijfsprocessen. Is niet erg, als hij maar zorgt dat als hij die kennis zelf niet voldoende in huis heeft, hij ze op een andere manier bij zijn bedrijf binnenhaalt. Spelen wij ook graag een rol in. Het is ook in het belang van de bank als een ondernemer niet om vijf voor twaalf maar om kwart voor twaalf bij ons langs komt voor advies. Om 11.45 zijn er altijd meer opties dan om 11.55.â€?

%29$7,1)2 


Ontzorg jezelf!

De zeven gouden tips van Bob van der Hout & Jan van der Vaart: 1. Ken je bedrijfsprocessen, zorg dat je op ieder moment inzicht hebt in het betaalgedrag van je debiteuren 2. Zorg voor een goed ‘piepsysteem’ in je administratie, huur desnoods kennis in 3. Iemand te laat met betalen? Gelijk bellen! Kom je makkelijker ‘bovenaan’ de lijstjes 4. Zorg voor scherpe leverings- en betalingsvoorwaarden, leg data en termijnen vast en stem zonodig de afspraken met leveranciers en klanten op elkaar af 5. Wees alert op ‘zachte signalen’ over crediteuren, en zorg dat je weet wat die signalen voor risico’s kunnen betekenen voor jouw bedrijf 6. Risico nemen hoort erbij, maar voorkom verrassingen – en bepaal welke risico’s je in jouw bedrijf wel en niet moet ‘afdekken’ door middel van bijvoorbeeld verzekeringen 7. Advies vragen? Om 11.45, niet om 11.55 uur!

Ieder geluid kan goud waard zijn, ofwel: signaalgedreven kredietbeheer! „Verzekeringen zijn belangrijk, maar de belangrijkste verzekering ben je zelf�, vindt KRM-manager Jan van der Vaart. „Je krijgt als ondernemer enorm veel ‘zachte signalen’ uit de markt. Het is verstandig om systematisch met zulke signalen om te gaan. Check ze waar mogelijk, en zorg dat je weet of die signalen betekenis hebben voor projecten waar jouw bedrijf actief mee is. Ga er verstandig mee om. En wees alert wanneer ineens een aantal signalen samenvallen. Vertrekt ineens de boekhouder van een opdrachtgever? En worden de salarissen er later uitbetaald? Veranderen plotseling de betalingsvoorwaarden? Hoeft niets te betekenen, maar – als betaling van jouw factuur over tijd is, en degene aan de andere kant van de telefoon zegt dat ‘het binnenkort wel goed komt’, dan heb je extra redenen om daar niet mee akkoord te gaan. Nog zo’n signaal: er zijn allerlei organisaties waar je de kredietwaardigheid van een bedrijf tegen een vergoeding kunt laten checken. Bij grote opdrachten niet onverstandig. Maar wat denk je dat het betekent als je voor een bepaald bedrijf geen limiet krijgt bij een kredietverzekeraar? Zo’n

verzekeraar heeft daar zijn redenen voor, daar kun je van uitgaan. Dus, als je zaken wilt (blijven) doen met dat bedrijf, pas je betalingsafspraken zodanig aan dat jij er goed van blijft slapen!â€? „Het klinkt allemaal zo simpel,â€? weet Bob van der Hout, met zijn jarenlange ervaring, over dit onderdeel van het aannemerschap. „en ik ken ook de redenen om toch die ene risicovolle opdracht aan te nemen, bij dat ene bouwbedrijf dat altijd te laat betaalt. Om maar je omzet zeker te stellen. Maar het gaat niet alleen om omzet, het gaat met name om je ďŹ nanciĂŤle positie in zijn totaal bezien. Zo wordt, om maar de kosten omlaag te brengen, vooral in de bouw ink bezuinigd op de ‘zachte’ kosten, zoals kredietverzekeringen, aansprakelijkheids- en rechtsbijstandsverzekeringen. Heb je een overheidsinstelling als klant, dan weet je zeker dat je wellicht laat betaald wordt, maar – de overheid valt nooit om. Dus daar is een kredietverzekering niet een eerste vereiste. Maar als je op alle verzekeringen bezuinigt, – doe het dan wel verstandig. Weet welk risico je kunt dragen, en dat weet je als je inzicht hebt in het totaal van je bedrijfsprocessen.â€?

„Risico’s mogen, verrassingen niet. Dat is ons credoâ€?, vatten de directeur en de KRMmanager hun strategie bij de Alkmaarse Rabobank samen. „Het geldt voor ons eigen werk ook. Als een bank optreedt als kredietverstrekker, beoordeelt die de kredietwaardigheid van de ondernemer onder andere op diens vermogen tot vooruitkijken en risicobeheersing – zijn ondernemerskennis dus. En in deze tijd kijken ook wij veiligheidshalve iets verder vooruit. Dit is een tijd voor behoedzaamheid, maar – je blijft als bank en als ondernemer investeren. En naar buiten kijken.â€? Want een enorme zwarte rookpluim trekt over Alkmaar: een transportbandenbedrijf staat in lichterlaaie. „Op zo’n moment denken we, dat zit nu eenmaal in ons bloed: zou die ondernemer zijn risico’s goed afgedekt hebben? Zo kijken we ook naar de komende vorstperiode. Natuurlijk als eerste naar het weer, en naar hoe de bouw omgaat met de ďŹ nanciĂŤle risico’s van de vorst, van het vorstverlet. Maar we kijken ook verder. Als de bouw door de vorst een maand of meer stilligt, en jij hebt als tegelzetbedrijf een goed gevulde orderportefeuille voor februari, wat denk je dat er met jouw goedgevulde orderportefeuille gebeurt? Zorg dat je de risico’s kent, zorg dat je vooruitkijkt. Dan ontzorg je jezelf, en kun je je bezig houden met je passie, met je vakmanschap. Omdat je de rest ‘geregeld’ hebt. Het is geen kwestie van handelen vanuit angst of risico mijden, het is een kwestie van gezond en met durf ondernemen, verantwoorde risico’s nemen en onaangename verrassingen uitsluiten. â€? Reageren op dit artikel? redactie@bovatin.nl

Naschrift Geen advies van de bank, maar wel een laatste, extra advies van de redactie: wat doe je als het dan daadwerkelijk zo ver komt dat er niet betaald wordt, en er zijn bijvoorbeeld de eerste geluiden van een surseance? Ons advies: Leg de werkzaamheden stil, en haal je materialen terug. Klinkt hard, maar zo houd je in ieder geval je materialen – en een betere onderhandelingspositie over. Ook wanneer ooit de werkzaamheden weer hervat worden.

23 B9BIFLQGG




| Het juiste product voor iedere toepassing | SCHĂ–NOX Q9 W: Allrounder en specialist in ĂŠĂŠn product.

â–  Witte, snelafbindende, dun-, vloei-, middel- en dikbedlijm â–  Toepasbaar op wand en vloer, binnen en buiten â–  Uitermate geschikt voor grootformaat, bv. 80x120 cm â–  Geschikt voor verkleuringsgevoelig natuursteen

| Let´s stick together | www.schoenox.nl |

B9BIFLQGG




Tekst & foto’s: Remus Aussen

Informatiebijeenkomsten van Aannemersfederatie Bouw & Infra Over pensioenen, de nieuwe Werkkostenregeling en onwerkbaar weer „De CAO, de crisis, dat zijn bekende thema’s. De onderwerpen van de informatiebijeenkomst van vandaag zijn misschien wat minder alledaags“, begint AFN-voorzitter Klein Poelhuis, „Maar zorg dat u de kennis erover in uw bedrijf gewaarborgd heeft! Overigens – deze bijeenkomsten zijn ook voor ons belangrijk, want wij willen als federatie (BOVATIN maakt, samen met nog 15 andere brancheorganisaties, deel uit van de AFN, red.) graag weten wat er voor u speelt, en hoe wij u kunnen bijstaan om deze barre tijden door te komen.�

AFN-voorzitter Klein Poelhuis: „Of u wilt of niet – deze onderwerpen staan met twee benen in uw bedrijf!�

De ontwikkeling rond pensioenen, de nieuwe verzekeringsvorm CelsiusPro waarmee de inkomstenderving door onwerkbaar weer bestreden kan worden, plus de nieuwe Werkkostenregeling die inmiddels per 1 januari 2011 is ingegaan(!). Dat waren de onderwerpen voor vijf regionale informatiebijeenkomsten die de AFN in de maand november van het vorige jaar voor de aangesloten leden georganiseerd heeft. De bijeenkomsten kenden een redelijke opkomst, maar het aandeel BOVATIN-leden per bijeenkomst viel de organisatoren eigenlijk een beetje tegen. „Je moet als ondernemer voldoende voorbereid zijn op de toekomst. Deze onderwerpen staan – of u dat nou wilt of niet – met twee benen in uw bedrijf. Dit type kennis – je hoeft niet zelf overal alles vanaf te weten, maar je moet weten wat je

niet weet, en het weten te vinden. Ofwel: een verstandige ondernemer heeft dit type kennis binnen het bedrijf gezekerd. �

Is uw pensioen nog wat u ervan verwacht? Cordares beheert voor veel bedrijven de pensioenen. Annelies van der Laan, relatiemanager van Cordares Pensioenen, licht de stand van zaken toe. „De overheid verwacht van ons hetzelfde als u: dat we als pensioenfonds met ons belegde kapitaal in de toekomst aan onze verplichtingen kunnen voldoen. Dus dat we u uw pensioen

Annelies van der Laan, relatiemanager van Cordares Pensioenen: „Dekkingspercentage is weer op niveau!�

25 B9BIFLQGG




in loggen op ‘mijn bouwpensioen’. En op de Pensioensimulator kan men zien wat er met het pensioen gebeurt als men eerder of juist later wil stoppen met werken�, besluit mevrouw Van der Laan haar presentatie.

Geen vorstverlet meer, dus wat nu?

AFN-jurist Martin van der Veen: „De vorst kan onze bedrijfstak stevig raken!� kunnen uitbetalen, zeg maar dat we de dekkingsgraad kunnen waarborgen . Nu is die dekkingsgraad afhankelijk van rentestand, beleggingsrendement en – van de levensverwachting van de pensioengerechtigden. Hoe staat het daarmee: – De gemiddelde leeftijd wordt steeds hoger. – Er was een teruggang in de beleggingen, de resultaten vielen tegen, maar we zijn gelukkig weer op het oude niveau. – En de rente staat op een historisch dieptepunt.�

‘Zachte’ waardegarantie De betekenis voor de pensioenen laat zich raden. De pensioenpremie zal per 2011 met 1% verhoogd worden tot 21,9%. Landelijk wordt de pensioengerechtigde leeftijd geleidelijk aan opgetrokken richting 67. Er moet bovendien rekening gehouden worden met het feit dat in de toekomst wellicht voor een deel (25%) van het pensioen nog slechts een ‘zachte’ waardegarantie geldt. Deze garantie hangt dan af van de toekomstige ontwikkelingen in levensverwachting, rente en rendementen. AOW, zo is de bedoeling, wordt dan welvaartsvast. „Overigens, in november was het dekkingspercentage van ons pensioenfonds al weer enigszins hersteld, en met 103% vooralsnog boven de 100%, en dus op niveau. En daarbij is rekening gehouden met het feit dat de pensioengerechtigden gemiddeld langer leven. Voor die werknemers die willen weten hoe hun pensioen er voorstaat – die kunnen kijken op www.bpfbouw.nl, en dan met hun gebruikersnaam en wachtwoord

26 B9BIFLQGG

„De strenge winter van 2009-2010 herinneren we ons allemaal vast nog welâ€?, leidt vervolgens AFN-jurist Martin van der Veen zijn onderwerp in. „De vorst kan onze bedrijfstak stevig raken, en in de CAO is tegenwoordig, ondanks de nadrukkelijke wens van de achterban van de AFN, geen vorstverletregeling meer opgenomen. Bouwend Nederland heeft CelsiusPro een voor de Nederlandse markt bouwspeciďŹ ek product laten ontwikkelen. Weerverlet is een individueel ondernemersrisico waarbij voor buitenproportionele risico’s risicobeperking kan worden gezocht voor die ondernemingen die dat wenselijk achten.â€?

Uw keuze – verzekeren of niet? Nu heeft Bouwend Nederland het alleenrecht voor dit product van Celsius Pro, en AFN kan daarom het product niet rechtstreeks aan de leden aanbieden. Maar de lidbedrijven van de bij de Aannemersfederatie aangesloten brancheorganisaties – dus ook BOVATIN-leden – kunnen hiervan tóch gebruik maken. „Het is natuurlijk aan u of- en hoe u zich wilt verzekeren. U bent immers de ondernemer. Een berekening vindt u op de AFN-site. Komt u er niet uit? Neem contact op met AFN!�

De Werkkostenregeling: nieuwe ďŹ scale regels voor vergoedingen! Bart Schuver van Alfa Accountants & Adviseurs waarschuwt alvast dat de nieuwe Werkkostenregeling, zeker bij invoering, de werkgever extra werk gaat kosten. „Maar de regeling maakt een aantal zaken uiteindelijk wel eenvoudiger. De Belastingdienst wil natuurlijk van al die controlewerkzaamheden af – en u ook. Hoe zit de regeling in elkaar: op dit moment betaalt u aan uw werknemers regulier loon, belaste en onbelaste vergoedingen. Voor die onbelaste vergoedingen geldt een woud aan regels: wat mag wel, wat mag niet onbelast blijven? Wat zijn de regels voor mobieltje, werkkleding, maaltijden, attenties, perso-

Bart Schuver, Alfa Accountants & Adviseurs: „Nieuwe Werkkostenregeling maakt uiteindelijk een aantal zaken wel eenvoudiger.� neelslening en bedrijfsuitjes?� Maar, al wil de Belastingdienst de zaken eenvoudiger maken, helemaal simpel wordt het volgens de heer Schuver niet: „Het positieve aan de Werkkostenregeling is: in de toekomst maakt u als werkgever uit welke zaken u onbelast wilt vergoeden. Maar in de praktijk betekent het opnieuw – de nodige regels. En u zult zaken vooraf vast moeten leggen!� „U mag ook niet zo maar alles aanwijzen. Hier gelden opnieuw: regels. (gegrinnik in de zaal, red.) U moet bovendien vóóraf bepalen hoe u het gaat doen, en dit melden bij de Belastingdienst. U moet het ook met uw personeel afstemmen, en het bijvoorbeeld in de personeelsgids of in hun contracten vastleggen.�

Hoe zien de vrijstellingen er uit: 1,4% betreft een algemene vrijstelling. Daar mag u aanwijzen wat u wilt. Als het maar niet om regulier salaris of bekeuringen gaat. Een directeur mag dus niet 50% van zijn salaris ineens als ‘vergoeding’ aanwijzen. Maar u mag daarbinnen in theorie zelfs een bankstel voor een medewerker of een stel rolschaatsen voor diens kinderen opnemen. Als vuistregel wordt overigens aangehouden dat kosten niet meer dan 30% mogen afwijken van wat gebruikelijk is. Daarnaast zijn er zes vaste posten die u mag aanwijzen. Deze tellen niet mee in de 1,4%! We hebben het dan over zes (voorheen 29)

%29$7,1)2 


. Zoveel is zeker . posten voor reizen, studie, verblijf, cursussen, verhuizen en extraterritoriale kosten; over het restant betaalt de werkgever een eindhefďŹ ng van 80%.

Toverwoorden? Toverwoorden zijn ‘ter beschikking stellen’ in plaats van ‘geven’, en ‘in natura’ in plaats van â€˜ďŹ nancieel’. Een paar voorbeelden: gereedschap dat ‘gegeven’ wordt, wordt belast. Blijft het eigendom van de werkgever, (die het gereedschap slechts ‘ter beschikking stelt’), dan is het onbelast.

Steeds meer tegelzetters kiezen voor de ontkoppelingsmat SchlĂźter ÂŽDITRA omwille van haar multifunctionele eigenschappen. Of dat nu buiten op balkons en terrassen, of binnenshuis op probleemondergronden zoals op verse cementondervloeren, betonvloer, verwarmde dekvloeren, houten vloeren of gietasfalt is, tegels en natuursteen liggen vervormings- en barstvrij op de DITRA-mat. En dat sinds 1987.

Werkkleding (onder voorwaarden), kleine consumpties en ARBO- en hulpmiddelen, mobieltjes mits voor meer dan 10% zakelijk gebruikt zullen op ‘nihil’ gewaardeerd worden; voor OV-kaarten, maaltijden op de werkplek en andere zaken zullen percentages afgesproken worden. „Spreekt u niets af? Dan zijn in principe alle vergoedingen belast!â€? vervolgt de vertegenwoordiger van Alfa Accountants. „Dus wordt het makkelijker?â€?, vraagt ĂŠĂŠn van de aanwezigen‌ „Nee, zeker de invoering gaat u extra tijd kostenâ€?, vindt de heer Schuver.

Nu invoeren of pas in 2014? „Tot slot ĂŠĂŠn geruststelling: u kunt in theorie nog tot 1 januari 2014 op de oude voet verder met uw onkostenvergoedingen. Maar u kunt zich er toch beter alvast op voorbereiden, zaken in overleg met uw medewerkers vastleggen , en uw administratie erop voorbereiden en proefdraaien. De Belastingdienst is namelijk behoorlijk precies op hoe u alles vastgelegd heeft. Stapt u per 1 januari 2011 NIET over? Dan hoeft u in theorie niets te doen, al adviseer ik u wel om dat even schriftelijk richting de Belastinginspecteur te bevestigen. „Enâ€?, besluit de heer Schuver zijn betoog: „Laat uw administratie door uw belastingadviseur doorrekenen op de effecten van de Werkkostenregeling. Wij hebben trouwens een scan beschikbaar, waarmee u kunt beoordelen of het voor uw bedrijf gunstig is om zo snel mogelijk over te stappen naar de nieuwe regeling, of juist niet! Overigens: u kunt er in een aantal gevallen toch enige voordelen uit halen. Zo blijkt in een bedrijf met relatief hoge lonen toepassing van de Werkkostenregeling gunstig uit te pakken. En, al vervalt de vrijstelling voor bijdragen aan de personeelsvereniging, de ‘fondsvrijstelling’ blijft. En daarmee kost hetzelfde kerstgeschenk u als werkgever een stuk minder.â€? Het verkeer, zo was vanuit de locatie goed te zien, zat op het moment van de programma-afsluiting al weer goed vast. Het – gratis – buffet dat AFN zijn gasten aanbood, was dan ook een goede zet. En zo werd de bijeenkomst, ondanks de nuttige doch lastige onderwerpen van de informatiemiddag, tĂłch erg gezellig. Reageren op dit artikel? redactie@bovatin.nl

SchlĂźter ÂŽ- DITRA De on t koppelin gsmat

Ontkoppelt de bekleding van de ondergrond Nivelleert de dampdruk uit de ondergrond Waterdichting in combinatie met de bekleding Belastbaar dankzij de rechtstreekse lastverdeling Goede hecht/treksterkte Optimale verdeling van de wamte in verwarmde ondervloeren

INNOVAT IES

M ET

PR OFIE L

Schlßter-Systems KG ¡ D-58640 Iserlohn ¡ Internet: www.schlueter-systems.com BeNeLux bureau ¡ Schlßter-Systems KG ¡ Schotelven 28 ¡ B-2370 Arendonk Tel. vanuit Ned. 026 / 32 74 290 ¡ e-mail: benelux@schlueter.de

B9BIFLQGG




ZZP-ers slechter verzekerd dan gedacht Uit een onderzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid blijkt dat zelfstandigen zonder personeel (ZZP-ers) slechter zijn verzekerd tegen risico’s dan werd gedacht.

Het onderzoek laat zien dat 36 procent van de ZZP-ers een arbeidsongeschiktheidsverzekering heeft. Dit is volgens het ministerie een lager percentage dan eerder uit onderzoek naar voren kwam.

Arbeidsongeschikt Het is voor de zelfstandigen erg belangrijk dat zij zelf een verzekering afsluiten voor het geval zij arbeidsongeschikt raken, aangezien zij niet kunnen terugvallen op collectieve werknemersverzekeringen. Uit

het onderzoek blijkt tevens dat de helft van de ZZP-ers geen reserves opbouwt voor hun oudedagvoorziening. Een aansprakelijkheidsverzekering wordt door de meeste zelfstandig ondernemers (72 procent) daarentegen wĂŠl afgesloten. Het onderzoek van Sociale Zaken werd uitgevoerd onder ongeveer tweeduizend ZZP-ers uit verschillende sectoren. Reageren op dit artikel? redactie@bovatin.nl

Nieuwe UWV-website voor werkgevers UWV heeft de dienstverlening aan werkgevers via internet vernieuwd. De belangrijke momenten waarbij een werkgever met UWV te maken krijgt, zoals ontslag, zwangerschap of ziekte van werknemers, zijn het uitgangspunt bij de nieuwe werkgeverswebsite. De site www.uwv.nl/werkgevers is in nauwe samenwerking met eindgebruikers is ontwikkeld.

Bij de opzet van de website is geluisterd naar de wensen van werkgevers, onder andere door een onderzoek onder ruim 700 gebruikers. Een representatieve groep hiervan heeft vervolgens inbreng geleverd bij de verdere ontwikkeling. Dit heeft geresulteerd in een nieuwe structuur en vormgeving. Ook is de tekst opnieuw onder de loep genomen.

28 B9BIFLQGG

Gebeurtenissen zijn uitgangspunt bij navigatie Belangrijke gebeurtenissen voor een werkgever vormen het uitgangspunt voor de opzet van hoe men door de site zijn weg vindt. Dit zijn bijvoorbeeld ‘mijn werknemer is ziek’, ‘mijn werknemer krijgt ontslag’ of ‘ik heb een vacature’.

Werkgevers die slechts incidenteel met UWV te maken hebben, vinden op www. uwv.nl/werkgevers uitgebreide informatie over alle regelingen. Werkgevers die beter bekend zijn met UWV kunnen deze informatie overslaan en kiezen voor de knop ‘direct doen’. Op de site kunnen gebruikers sneller zaken afhandelen met UWV. Zo kunnen zij inloggen en direct meldingen doen.

Alle dienstverlening via internet De nieuwe website is volgens UWV een belangrijke stap om de zogeheten e-dienstverlening aan werkgevers te verbeteren. In de komende jaren wil UWV alle werkgeversdienstverlening via internet beschikbaar gaan maken. Reageren op dit artikel? redactie@bovatin.nl

%29$7,1)2 


Ceresit CE 46 UltraDur: de ultra duurzame cementgebonden voeg

Met traditionele voeg‌ Voegmateriaal in een zwembad, badkamer, wasplaats en dergelijke wordt vaak zwaar belast. Er wordt regelmatig hoge druk op uit geoefend door onder andere agressieve reinigingsmiddelen, pompwagens, hogedrukspuiten en zwembadwater. Traditioneel voegmateriaal is hier niet altijd tegen bestand waardoor onder andere barsten, verkleuringen of schimmels kunnen ontstaan. De perfecte oplossing hiervoor is Ceresit CE 46 UltraDur. Dit nieuwe cementgebonden voegmateriaal is ultra duurzaam,

‌en gevoegd met Henkel CE 46. uitermate slijtvast en heeft een verhoogde mechanische en chemische bestendigheid. Ceresit CE 46 UltraDur is geschikt voor voegen van 2 tot 12 mm, kan binnen en buiten worden gebruikt en kan zowel op de wand als op de vloer worden toegepast. Het product kan gebruikt worden voor keramische tegels, glasmozaïek en natuursteen die niet gevoelig is voor verkleuring. Doordat CE 46 een cementgebonden voegmateriaal is, is het product tevens zeer gemakkelijk te verwerken Ên te reinigen. Al deze eigen-

schappen maakt CE 46 UltraDur prettig om mee te werken en bovenal uitermate geschikt voor o.a. zwembaden, badkamers, wasplaatsen, garages en opslagruimten. Ceresit CE 46 UltraDur is verkrijgbaar in de kleuren wit, grijs, zilvergrijs en pergamon, en wordt geleverd in verzendeenheden van 4 x 5 kg. Voor meer informatie: www.ceresit.nl telefoon 030 – 60 73 479

Jaardag BOVATIN: u bent er toch ook (weer) bij? De BOVATIN-jaardag is een begrip. En ieder jaar doet de BOVATIN, samen met vertegenwoordigers van de regio waar de jaardag dat jaar plaatsvindt, weer zijn uiterste best om niet alleen een nuttige jaarvergadering te laten plaatsvinden, maar om ook weer een aantal interessante

sprekers met belangwekkende onderwerpen te kunnen presenteren. Hoewel diner, partnerprogramma en feestavond ook ieder jaar weer gezelliger lijken te worden. Dit jaar is de regio Oost en Noord-Nederland aan de beurt, en – zeker na het verslag van regiovoorzitter G.C. Cremer (zie elders in

deze BOVATINfo) – zijn de verwachtingen hooggespannen. Kortom: houd zaterdag 18 juni vrij in uw agenda! Over locatie, programma en aanvangstijden krijgt u binnenkort bericht. De feestcommissie

29 B9BIFLQGG




Tekst en foto’s: MAPEI Nederland

Verantwoord aanbrengen van dunne tegels De technologie voor het fabriceren van keramische tegels is constant in beweging. Zo zijn er nu ook tegels ontwikkeld met een dikte van slechts 4 tot 5 mm. Dit heeft als voordeel dat deze tegels goedkoper zijn: zowel in besparing in materiaal als ook besparing in transport (lichter, dus meer tegels per lading).

Toch hebben deze dunne tegels in principe de kwaliteit van traditionele keramische tegels. Ook waar men te weinig hoogte heeft voor traditionele keramische tegels, kunnen deze dunne tegels een oplossing zijn. Daarnaast zal, omdat het gewicht minder is, de onderliggende constructie ook goedkoper uitgevoerd kunnen worden, maar dan wel stabiel en voldoende draagkrachtig. Dunne tegels kunnen zowel tegen wand als op vloeren worden aangebracht, waarbij de belasting verschillend is. Daarbij moet onderscheid gemaakt worden tussen dunne tegels met of zonder glasvliesversterking op de achterzijde. Ook het formaat bepaalt de toe te passen lijm.

Ondergrond De ondergrond voor het verlijmen van – ook – dunne tegels moet droog, stabiel, vlak en vrij zijn van stof, olie, vet en andere stoffen die afbreuk kunnen doen aan de hechting op de ondergrond. Welk type ondergrond ook toegepast is, men moet bij deze tegels extra zorg besteden aan de vlakheid om een goede en volle verlijming te kunnen garanderen. Is de ondergrond onvoldoende vlak, wat het eindresultaat immers negatief zou beïnvloeden, dan is het noodzaak die met de juiste producten te egaliseren. Dit na een goede voorbehandeling van de ondergrond. Voor het verlijmen van dunne tegels tot formaat 60x60 cm adviseren wij u altijd tweezijdig te verlijmen (buttering-oating methode) met een S1 (meer vervormbare lijm) cementgebonden poederlijm. Voor het verlijmen van dunne tegels tot formaat 60x60 cm adviseren wij u altijd tweezijdig te verlijmen (buttering-oating methode) met een S2 (meer vervormbare lijm) cementgebonden poederlijm. Dit

30 B9BIFLQGG

zijn meestal poederlijmen aangemaakt met speciaal meegeleverde aanmaakvloeistof in een jerrycan. Dunne keramische tegels die versterkt zijn met een glasvlies adviseren wij ook met deze S2 lijm te verlijmen. Schade door puntbelasting voorrkomen Elke vloer krijgt in de praktijk te maken met puntbelasting waarbij holle plekken zwakke punten vormen zoals bij meer intensief belaste vloeren in bijvoorbeeld openbare gebouwen.Toepassing van het buttering-Floating systeem is van groot belang om schade te voorkomen, waarbij het verlijmen met de juiste vertanding een belangrijke rol speelt. Het toepassen van een tondo lijmkam (lijmkam met ronde rillen) is sterk aan te bevelen waarmee het doel om een 100% verlijming te verkrijgen eenvoudiger wordt bereikt. Na het met een schuivende beweging inleggen van de tegels in het verse lijmbed dient de tegel met behulp van een rubberspaan(harde inwasspaan) zorgvuldig vlak in het lijmbed te worden gedrukt U dient wel direct de overtollige lijm die door de voegen naar boven wordt gedrukt goed te verwijderen om voldoende ruimte te krijgen voor het “ vol en zat te kunnen voegen“. U dient rekening te houden met voldoende droogtijd voordat u gaat voegen gezien de vloeren bij verlijming op gesloten ondergronden, met daarbij komend bijna geen voegen, zijn vocht niet snel kwijt kan. Het toepassen van dilataties en uitzettingsvoegen is ook hier noodzakelijk gelet op de onderliggende constructie in nieuwe of bestaande situaties. Voor meer informatie:secretariaat@mapei.nl Reageren op dit artikel? redactie@bovatin.nl

%29$7,1)2 


Tekst & foto: MaatWerkTegels

MaatWerkTegels introduceert giga foto op tegels MaatWerkTegels toont op de BouwBeurs voor het eerst een op tegels ingebakken foto op giga formaat. Deze foto van 7 x 3,60 meter is opgebouwd uit 700 deelfoto’s, die samen een haarscherp beeld opleveren. Met deze techniek is het mogelijk foto-opnames extreem uit te vergroten, waardoor ze geschikt zijn voor grote tegelprojecten in bijvoorbeeld tunnels. De bij 800 graden ingebakken afbeeldingen zijn duurzaam, krasvast en UV-bestendig.

De Spooronderdoorgang Vleuten

Om tunnels en onderdoorgangen een vriendelijkere uitstraling te geven, kiezen steeds meer gemeenten voor het betegelen ervan. Deze minder grafďŹ tigevoelige oplossing vraagt echter om superscherp fotomateriaal op groot formaat. Dankzij een speciale computertechniek kan MaatWerkTegels honderden foto´s van de verschillende delen van een onderwerp naadloos aan elkaar ´stitchen´.

tegen agressieve schoonmaakmiddelen en krassen met metalen voorwerpen. Door de eigen productiefaciliteiten in Utrecht kunnen kleurproeven binnen enkele dagen aan de opdrachtgever getoond worden en zijn tegeltableaus binnen enkele weken leverbaar.

Decortegels in tunnels Het inbranden van afbeeldingen op vorstbestendige tegels maakt het mogelijk tegeltableaus ook in openbaar gebied te realiseren. Enge tunnels en onderdoorgangen worden op deze wijze opgevrolijkt met kleurrijke tekeningen, foto’s en kunstwerken. Onlangs heeft MaatWerkTegels de tegeltableaus voor drie spooronderdoorgangen in Vleuten opgeleverd. Deze drie tunnels zijn voorzien van 22 tegeltableaus, variĂŤrend van 3 m2 tot 70 m2, totaal ruim 160 m2. Op de wand van een spooronderdoorgang bij station Houten wordt in het voorjaar van 2011 een ‘borduurlap’ onthuld van 125 m2. In totaal zijn voor dit tableau 200.000 mozaĂŻeksteentjes voorzien van kleurige kruissteken.

Over MaatWerkTegels Uniek in Nederland MaatWerkTegels is sinds 2004 gespecialiseerd in het bij hoge temperatuur inbakken van afbeeldingen op tegels. Daarvoor maakt het bedrijf gebruik van een digitale keramische printtechniek die de keramische pigmenten bij ruim 800 graden inbakt op elk keramisch oppervlak, zoals tegels en sanitair. Dankzij deze hoge temperatuur zijn de afbeeldingen bestand

MaatWerkTegels produceert wandtegels met bijzondere vormen, reliÍfs en decors. Een keramische printtechniek brandt foto’s en afbeeldingen in op tegels, naar het ontwerp van de opdrachtgever. Duurzaam, krasvast, UV-bestendig en in iedere gewenste oplage leverbaar. Het bedrijf is in 2004 opgericht door Solke Pasveer, die zich inmiddels al meer dan dertig jaar met keramiek bezighoudt. Meer informatie over andere projecten staat op www.maatwerktegels.nl. Reageren op dit artikel? redactie@bovatin.nl

31 B9BIFLQGG




‘Simpli/Primus’-vloerafvoer: geringe opbouwhoogte en geen luchtjes Als bij een drempelloze douchevloer slechts weinig opbouwhoogte mogelijk is, biedt de vloerafvoer `Simpli/Primus` van Dallmer een eenvoudige en waterdichte oplossing.

Deze vloerafvoer heeft een opbouwhoogte van 69 millimeter en heeft een sifon-stankafsluiter die zowel met als zonder water de rioollucht tegenhoudt – een voordeel bij minder gebruikte vloerafvoeren, zoals bijvoorbeeld in een gastenverblijf of vakantiehuis. De aansluiting op de riolering wordt gemaakt via een draaibare verbinding aan de zijkant van het afvoerhuis, hetgeen de aansluiting in nauwe ruimten vergemakkelijkt. De met vlies bedekte ens is voorzien is van openingen en is derhalve te verankeren in de vloer en te voorzien van een afdichtingslaag. Het totaalpakket bestaat verder uit een afdichtingsmat, de in hoogte verstelbare roosterhouder 120x120mm en een roestvast stalen rooster.

Als de afvoer droog staat: tĂłch geen rioollucht Als de vloerafvoer zelden wordt gebruikt en/of geplaatst is een warme omgeving, dan drogen alle normale sifons door verdamping van het water na verloop van korte of langere tijd uit. Hierdoor kunnen rioolgassen door de sifon omhoog stijgen. De stankafsluiter van de ‘Simpli-Primus’ functioneert ook zonder water. Bij gebruik van de vloerafvoer drijft een omgekeerde klokvormige afsluiter op het in de stankafsluiter aanwezige water; is er geen water aanwezig dan zal de afsluiter – als een deksel op de standleiding van de vloerafvoer – een mechanische afdichting vormen. Voor informatie: www.kiwitz.nl Reageren op dit artikel? redactie@bovatin.nl

32 B9BIFLQGG

%29$7,1)2 


Tekst & foto’s: Willem Kos, Espeq opleidingsbedrijven

Silvester Keus wint goud tijdens Euroskills Van ICT’er tot Europees kampioen tegelzetter Silvester had in een voorgaande opleiding zijn papieren voor ICT-er behaald, maar dat werk beviel hem niet. De hele dag stilzitten achter de computer was niets voor hem. Dit deed hem besluiten op zoek te gaan naar een andere baan. Zo kwam hij bij ESPEQ Opleidingsbedrijven terecht. Daar zag hij hoe leerlingen aan het werk waren als tegelzetter. ‘Dat wil ik ook worden!’, dacht hij meteen. Silvester had het vak duidelijk in de vingers, en hij werd uitgezonden naar regionale wedstrijden. Daar werd hij kampioen, en hij kwaliďŹ ceerde zich vervolgens voor de Nederlandse kampioenschappen. Ook daar werd hij winnaar, en zo mocht hij

Nederland al eens eerder vertegenwoordigen tijdens de wereldkampioenschappen in Canada. Helaas werd Silvester toen net geen winnaar. Het was voor hem wel een fantastische en leerzame ervaring.

buitenplaatsen. Er zijn opdrachtgevers die iets anders willen dan het standaardwerk, en dan kan je je als tegelzetter heerlijk uitleven!� Silvester hoopt dat hij en zijn bouwteam op een podiumplaats terecht komen.

De laatste kans Mannen en vrouwen boven de 23 jaar mogen niet deelnemen aan een EK of WK. Daarom was het deze keer voor Silvester de laatste kans om zich zelf op deze manier als tegelzetter te proďŹ leren. Silvester werkt sinds een jaar bij KeijsperReus te Alkmaar, het bedrijf van BOVATIN-voorzitter Gerard Reus. „Tegelzetten is een mooi vakâ€?, vindt Silvester; „of het nou om badkamers gaat, om vloeren of om

Terugkeer in Nederland Maandag 13 december 2010 keert het Nederlands gezelschap terug op Schiphol, met in de bagage veel gouden, zilveren en bronzen medailles. Ook de Heerhugowaardse tegelzetter Silvester Keus viel in de prijzen: hij pakte op zijn onderdeel een gouden plak en won bovendien een gouden plak als lid van het gehele Nederlandse bouwteam.

Silvester Keus, achter het stadhuiselijk spreekgestoelte, vertelt over zijn avonturen

Silvester en zijn leermeester Patrick Groot poseren bij het logo van Espeq opleidingsbedrijven met ‘hun’ goud.

B9BIFLQGG

33 


SBR publiceert brochure over ketensamenwerking Concurrerend samenwerken in de renovatie- en onderhoudsmarkt Als gespecialiseerde MKB-aannemer is het lastig om tijdens offertetrajecten te concurreren met de grote bouwbedrijven. Of toch niet? De Rotterdamse Stichting Bouwresearch (SBR) heeft, samen met vertegenwoordigers van onder andere de Aannemersfederatie en een aantal gespecialiseerde aannemers (waaronder Gerard Reus namens BOVATIN), eens op een rij gezet hoe je als MKB-aannemer succesvoller zou kunnen opereren in de renovatie- en onderhoudsmarkt. Het antwoord: zoek goede MKB-partners in de markt, zodat uw bedrijf samen met de partners het totaalpakket aan specialisaties in huis heeft dat voor het project nodig is, en werk aan een

34 B9BIFLQGG

concurrerende productmarktcombinatie (PMC). Maar hoe bouw je zo’n ketensamenwerking op? Belangrijk is dat er een intuĂŻtieve ‘klik’ is met de ketenpartners. De organisatie van uw bedrijf moet erop afgestemd worden. De ketenbedrijven moeten een in aanleg vergelijkbare werkwijze hebben. Alle partners moeten hun interne processen in kaart en in orde hebben. Maar, al is er het nodige voorwerk, er zijn heel wat mogelijke voordelen: een groter klantennetwerk, een optimalisering van het bouwproces, minder faalkosten, een betere concurrentiepositie, en last but not least een versterking van de relatie met de klant.

De SBR-brochure is een eenvoudige en praktijkgerichte handleiding voor wie zo’n alliantie wil opbouwen. Zeker in deze tijd een goede en vernieuwend manier om niet alleen aan uw orderportefeuille, maar ook aan uw totaalproduct te werken. De brochure ‘Wat kun je niet alleen, maar wel samen?’ is te bestellen bij: www.sbr.nl/kenniswinkel Reageren op dit artikel? redactie@bovatin.nl

%29$7,1)2 


Tekst & foto: Fundeon

Bouw Door, Leer Verder! Scholing, kwaliteit en werk in de bouw Noodzaak

Fundeon, kenniscentrum voor de Bouw en Infra in Harderwijk, geeft uitvoering aan een project opgezet door partijen in de sector, waarbij werkgevers in de branche hun medewerkers maximaal veertig dagen per jaar kunnen laten scholen tegen een 100 procent vergoeding. Dit gebeurt onder het motto Bouw Door, Leer Verder!

Fundeon is het kenniscentrum voor de bouw en infra. Tot de kerntaken behoort het adviseren van bedrijven over opleiding, scholing en loopbaan van medewerkers. Programmamanager Tina Boes van Fundeon vertelt dat het project anticyclisch opleiden, zoals Bouw Door, Leer Verder! ofďŹ cieel heet, prima in deze doelstelling past. ,,Behoud van personeel en verhoging van de kwaliteit door de vakkennis op peil te houden zijn juist in deze periode van economische crisis zeer belangrijk. Wij houden de bouwwerkgevers voor dat ze er juist nu verstandig aan doen hun mensen goed op te leiden. Als de bouw naar verwachting vanaf 2012 weer aantrekt, zitten werkgevers weer te springen om goed opgeleid personeel. Het is verstandig nu alvast een visie te ontwikkelen. Behoud van personeel is uitermate belangrijk om nu maar ook straks de concurrentie weer aan te kunnen. In plaats van mensen te ontslaan doen werkgevers er beter aan om mensen perspectief op scholing te bieden. Dat is ook beter voor de sfeer binnen het bedrijf.’’ De bouwsector doet veel aan opleidingen. Naast de in de Bouw CAO afgesproken loopbaantrajecten, is Fundeon onder meer uitvoerder van het programma Erkenning Verworven Competenties (EVC). Tina Boes: „In het kader van EVC kunnen mensen die al jarenlang troffel of hamer hanteren maar hier nooit een diploma of certiďŹ caat voor hebben gehaald, deze papieren alsnog ontvangen. Jaarlijks

maken zo’n zeshonderd mensen van deze mogelijkheid gebruik.’’

Inmiddels hebben zich bijna driehonderd bedrijven met drieduizend werknemers aangemeld voor de regeling, goed voor zo’n negentigduizend scholingsdagen. Deelnemers bevinden zich voornamelijk in het MKB maar er zijn ook ondernemingen bij met meer dan vijfhonderd werknemers. „Gelukkig zien steeds meer bedrijven de noodzaak van scholing en kwaliteitsverhoging in en Bouw Door, Leer Verder! biedt daar een uitstekende kans toe. Aanmelden is eenvoudig via Fundeon.�

Niet bureaucratisch Kenniscentrum Fundeon werkt in opdracht van de werkgeversorganisatie Bouwend Nederland, FNV Bouw en CNV Bouwnijverheid. Het Opleidings- en Ontwikkelingsfonds (O&O-fonds) ďŹ nanciert de praktijkopleiding van leerlingen en speciale projecten als Bouw Door Leer Veder! Uit dit fonds worden ook het Loopbaantraject Bouw & Infra en de EVC-centra Bouw & Infra, beide onderdelen van Fundeon, geďŹ nancierd. In het kader van Bouw Door, Leer Verder! is door het fonds 64 miljoen euro beschikbaar gesteld voor scholing en verletkosten. Tina Boes: „Zowel bedrijven die in de problemen zitten als gezonde bedrijven kunnen een beroep doen op het fonds. De bedrijven krijgen het verlet vergoed op basis van aanwezigheid van de deelnemer. Deelname wordt gecontroleerd aan de hand van een presentielijst. Het systeem is absoluut niet bureaucratisch.â€? De werkgevers krijgen een week na het volgen van de training het geld al op hun rekening gestort want wij snappen ook wel dat de ondernemingen, zeker de kleine, het geld goed kunnen gebruiken en niet graag een medewerker op de werkvloer missen. De enige ‘tegenprestatie’ is dat zij een jaar lang een leerling uit de beroepsbegeleidende leerweg 2 of 3 een leerwerkplek aanbiedt.

Hilhorst Groep Kerkrade EÊn van de ondernemingen die het afgelopen jaar gebruik heeft gemaakt van anticyclisch opleiden Bouw Door, Leer Verder! is Hilhorst Tegels & Sanitair bv in Kerkrade. Het bedrijf levert en plaatst tegels en sanitair in Limburg, BelgiÍ en Duitsland. De werkzaamheden worden uitgevoerd op projectbasis voor aannemers en voor particulieren. Hilhorst levert haar producten van ontwerp tot en met montage, importeert zelf tegels en sanitair en heeft zestig tegelzetters in dienst. „Wij hebben al meer dan 30 jaar veel waarde gehecht aan scholing,’’ aldus directeur Gijs Hilhorst. „We maakten altijd graag gebruik van de in de CAO vastgelegde mogelijkheid om medewerkers te laten scholen. Helaas zie je dat in deze crisistijd bedrijven nogal eens bezuinigen op scholing. Dat is dodelijk; op termijn ondergraaf je daarmee de positie van je eigen onderneming. Scholing is een voorwaarde om op termijn in de markt overeind te blijven. Scholing is hard nodig want er komen steeds nieuwe producten en verwerkingsmethodes bij. Het personeel moet wel met zijn tijd mee gaan, anders gaan we achter lopen op de concurrent. Ondernemers die zeggen dat scholing alleen maar geld kost, zitten ernaast.�

35 B9BIFLQGG




Directeur Gijs Hilhorst (links op de foto) en docent Jos Jaskier: “We merken nu al de resultaten!�

sceptisch tegenover de scholing stonden, is nu iedereen enthousiast. Degenen die nog geen scholing hebben gehad, vragen van alles aan mensen die het programma al wel hebben gevolgd. Intern is er een soort spontane scholing tussen werknemers onderling op gang gekomen. De volgende scholingsronde zal niet meer de kinderziektes van de eerste keer kennen. Wij zijn overigens heel veel dank verschuldigd aan Sandra van Dijk en Jan van de Kolk van Fundeon en Cees van Arendonk en Wiel Cranshof van Bouwopleiding Zuid. Zij hebben ons uitstekend begeleid. Fundeon is exibel geweest en heeft haar standaardprogramma willen aanpassen aan onze situatie.�

Faalkosten

Medio 2009 hoorde Hilhorst op een bijeenkomst van Bouwopleiding Zuid in Nuth van Bouw Door, Leer Verder! „Het klonk erg interessant maar in eerste instantie ging de scholing ons wel erg ver omdat we al veel aan scholing deden en omdat de scholing diep zou ingrijpen in onze werkplanning. We hebben ons toch aangemeld en in de loop van 2010 volgden dertig tegelzetters de scholing. De andere dertig krijgen hun scholing begin 2011. In 2010 zijn driehonderd scholingsdagen gebruikt, gevolgd door een even groot aantal in 2011. Als je dit omrekent, hebben we twee manjaren aan scholing besteed. Dit heeft dus ook een werkgelegenheidsaspect, want we hebben in feite twee manjaren werk gecreÍerd en hebben dan ook drie nieuwe leerlingen voor minimaal 1 jaar vast aan ons bedrijf verbonden, van wie er ÊÊn een vrouwelijke tegelzetster is. Tot nu toe zijn we de crisis doorgekomen door ons meer op projecten te focussen en zonder ontslagen. Dat willen we graag zo houden. Planningstechnisch had het scholingsprogramma de nodige interne gevolgen. De lopende werkzaamheden werden af en toe behoorlijk doorkruisd. Maar ook moesten we de planning van ons klantenwerk aanpassen. Opdrachtgevers hebben natuurlijk het liefste dat het werk zo snel mogelijk door hetzelfde team wordt uitgevoerd, maar aangezien er om de week

36 B9BIFLQGG

twee mensen geschoold werden, was het team niet altijd compleet of kwamen er andere gezichten. Gelukkig toonden de opdrachtgevers begrip.� Scholingslocatie werd de theorieruimte van Hilhorst, welke is gelegen boven de showroom en in het magazijn werd een heuse werkplaats gecreeerd, dit vanwege de praktische invulling en communicatie intern.

BedrijfsspeciďŹ ek Hilhorst maakt voor Bouw Door, Leer Verder! gebruik van een bedrijfsspeciďŹ ek programma, gebaseerd op de standaard van Fundeon. De docenten werden via Fundeon en Bouwopleiding Zuid aangetrokken. Als docent werd ook ex-Hilhorst medewerker Jos Jaskier actief. Hij heeft zeer veel praktijkervaring en doceert reeds meer dan 15 jaar het tegelvak aan derden. Jaskier: „We hebben het standaardprogramma aangevuld met eigen onderdelen. Het bestaande scholingsprogramma voor tegelzetters vonden we te algemeen. We hebben de opleiding in goed overleg met Fundeon aangepast en uitgebreid met het aanbrengen van kennis over diverse bijkomende werkzaamheden waar tegelzetters in de praktijk mee hebben te maken zoals bijvoorbeeld kitten, demo’s nieuwe materialen en materieel. Dit maakt de werknemers breder inzetbaar op de werkplek Hoewel de meeste mensen eerst

Tijdens de scholing wordt niet alleen het vak zelf uitgediept maar ook wordt de deelnemers een klantgerichte werkhouding en communicatieve vaardigheden en bewustwording op het gebied van hun eigen werkzaamheden bijgebracht. Hilhorst: „Wij hebben tachtigduizend euro in het scholingsprogramma gestoken en uitgerekend dat dit bedrag op termijn door Bouw Door, Leer Verder! wordt terugverdiend. Dat heeft te maken met het terugdringen van faalkosten door een andere werkhouding. Restjes in de lijmemmers worden alsnog gebruikt waar ze vroeger werden weggegooid, de communicatie met klanten werkt veel beter en onderling is er meer overleg. Kortom de kwaliteit van het werk is gestegen, het aantal klachten van opdrachtgevers is sterk verminderd. We merken nu al de positieve resultaten van ons scholingsprogramma.’’

Meer informatie: Bouw Door, Leer Verder!: www.fundeon.nl/aco

Reageren op dit artikel? redactie@bovatin.nl

%29$7,1)2 


Van de afdelingen De afdelingen zijn zeer belangrijk voor de BOVATIN; veel werk gebeurt immers in de regio’s. Daarom verwelkomt de redactie ook met nadruk bijdragen uit de afdelingen. Tekst en foto’s: G.C. Cremer

Jaarvergadering Oost & Noord-Nederland Dit jaar wordt de BOVATIN-jaardag georganiseerd bij de afdeling Oost & Noord-Nederland. Maar, zover is het nog niet, en op 13 november 2010 hield deze afdeling zijn ‘eigen’ regionale jaarvergadering. in Ootmarsum: een historisch stadje gelegen in het mooie Twente. Locatie was het oude en gezellige Hotel De La Poste. Na ontvangst met kofďŹ e en krentenwegge werd er vergaderd, terwijl de echtgenoten(die niet bij de vergadering aanwezig waren een workshop bloemschikken volgden onder begeleiding van een ervaren bloemstyliste. Belangrijk agendapunt van was de bestuurssamenstelling: ĂŠĂŠn lid was aftredend, en twee jonge bestuursleden hadden zich aangemeld. Met dit laatste was het bestuur zeer content, aangezien – in lijn met de nieuwe voornemens van BOVATIN in het

algemeen – ook de afdeling het van belang vindt om, alleen al omwille van de continuiteit en de vertegenwoordiging van de jongeren in de Bond, te zorgen voor voldoende jonge ‘aanwas’ op bestuursposten. Vervolgens heeft de heer. Hannink van de A.A.B.O. BV ,het bureau dat onder andere de administratie van Bondsbureau Bovatin verzorgd, een presentatie gehouden over de WKR -werkkostenregeling-. Dit is goed ontvangen en werd door alle aanwezigen als zeer leerzaam ervaren. De heer Hannink

adviseert om , als er over deze regeling in de toekomst nog vragen zijn, contact met hem of met het Bondsbureau op te nemen.

Ootmarsum Na de vergadering en een lekker voorafje was er gelegenheid voor een rondleiding met gids door de stadskern van Ootmarsum met al zijn historische gebouwen. In het bijzonder de kunstwinkels waren populair, maar voor iedereen was er wel wat van zijn of haar gading. Na zo’n dag is er geen betere afsluiting denkbaar dan een lekker diner, met een goed glas dat bijgevuld kon worden tot in de kleine uurtjes. Het was een zeer geslaagde dag en avond, en men was het er over eens dat het evenement beslist voor herhaling vatbaar was.

Reageren op dit artikel? redactie@bovatin.nl

37 B9BIFLQGG




Ik ben dan wel geen tegelzetter, maar‌ In deze rubriek ‘Ik ben dan wel geen tegelzetter maar‌’ is ruimte voor niet-tegelzetters om hun mening te geven of een vraag te stellen over het vak. (Ook) de tweede column is van Remus Aussen (’60), de hoofdredacteur van BOVATINfo. Kunt u een niet-tegelzetter met een mening over het vak? Graag een mailtje naar redactie@bovatin.nl! Ook als u op deze column wilt reageren, natuurlijk.

Is netwerken net werken?

Iedereen heeft zo zijn zakenrelaties die af en toe met een opdracht

Is er hier iemand die de laatste tijd nog een klant binnenge-

nen worden, maar om die relaties ook ‘zo maar’ eens op te zoeken.

TWITTERd heeft? Ik denk dat ze op de vingers van ĂŠĂŠn hand

Niet met ‘de vraag om een opdracht’, maar gewoon, voor een kop

te tellen zijn. Facebook zal niet veel meer badkamers opge-

kofďŹ e. Of om eens professioneel te checken hoe het staat met de

leverd hebben. Of sterker – ik zou er een esje op durven

tevredenheid over het laatste werk. Prettig om te horen als iemand

zetten dat het de BOVATIN-leden via de sociale media zelfs

tevreden was, en nuttig als er op deze manier een in stilte roestend

helemaal nog niet overkomen is. Hyves weet ik niet. ’t Kan

misverstand uit de weg geruimd kan worden. Niet zelden neemt

daar raar lopen. Er zal maar net iemand via dat gezelligheids-

zo’n gesprek ineens een verrassende wending: “Zeg, nou je hier

netwerk de door u gemaakte badkamer in zijn fotoalbum

toch bent‌�. Met een opdracht onder de arm de deur uit.

komen. En het loont om niet te wachten tot er zaken gedaan kun-

hebben opgenomen. Bezoek aan beurzen, recepties, informatie-avonden, ledendagen‌ Klanten komen wel binnen via de website. Bijvoorbeeld in com-

natuurlijk, zulke activiteiten kosten tijd. Maar, je leert er wat

binatie met ‘papieren’ advertenties, of via Google Ads. Ik ben zelf

van (sommige tips blijken goud waard), en je legt en hernieuwt

– maar dat heeft met mijn branche te maken – erg tevreden over

contacten. ‘Ketensamenwerking’ is een zeer serieuze manier om je

Linkedin en Google Ads. Maar – de meeste klanten komen toch

concurrentiepositie te versterken. Waar draait die samenwerking

echt binnen via ons ‘passieve’ netwerk: iemand kent u, heeft werk

om? Hard netwerken om de juiste partners te vinden. Zo kun je

van u gezien, of spreekt iemand die erg tevreden over uw bedrijf

als klein bedrijf, samen met een paar gespecialiseerde aannemers

is. Dus – in de tegelzetterij is netwerken eigenlijk zinloos. Net(jes)

uit andere disciplines, ineens een serieuze gesprekspartner voor

werken, daar krijg je klanten mee. En dat is natuurlijk ook zo.

een grote woningcorporatie worden. Als je er tijd in steekt, en een ‘winning team’ weet samen te stellen.

Dus, als nou de gemiddelde aannemer van tegelwerk een werkweek van een uur of 50, 60 maakt (ja, het is crisis. Maar toch.),

We weten – ‘koude acquisitie’ is in deze tijd nauwelijks effectief.

moet je dan ook nog actief per computer en ‘live’ gaan netwerken?

Maar wachten tot de telefoon gaat ook niet. Je klanten – die ken je

’t Moet niet veel gekker worden‌

vaak al. Herinneren ze zich jou nog? Er is veel mogelijk. En wat niet mogelijk is, is te leren. En terwijl ik dit schrijf, realiseer ik me‌ ik

Echter. Ik schrijf dit stukje natuurlijk niet om u nu te gaan advise-

zou me wel eens wat meer aan mijn eigen adviezen mogen houden.

ren om vooral rustig te gaan slapen, en dat netwerkgedoe verder te

Hoe dan ook: het redactieteam wenst u een gezond en mooi 2011!

vergeten. Het blijft uw keus, maar – netwerken loont. Het is geen kwestie van vijf accounts aanmaken (TWITTER, Facebook, Hyves, Linkedin en natuurlijk uw webruimte op www.bovatin.nl), en dan verder afwachten of u ‘genetwerkt’ wordt. Netwerken is – uw contacten onderhouden. En liefst persoonlijk. Er gaat niets boven een persoonlijk gesprek.

38 B9BIFLQGG

Reageren op dit artikel? Mail naar redactie@bovatin.nl

%29$7,1)2 


Tekst en foto’s/graphics: ing. J.R. van der Eeze

Zorgvuldig werken met zwevende dekvloeren Regelmatig voeren IKOB-BKB en Keurhuis Nederland BV expertises uit voor tegelwerk. Daarbij valt op dat vaak schade ontstaat bij tegelwerk op zwevende dekvloeren. Wat kan er gebeuren? En hoe voorkomt u in een vroegtijdig stadium dat schade ontstaat? Dit artikel bundelt de ervaringen van tegelzetters met deze ondergrond. Zwevende dekvloer Een zwevende dekvloer is een dekvloer die is losgekoppeld van de draagconstructie met behulp van een laag isolatiemateriaal. Loskoppelen verbetert de geluidsisolatie: zwevende dekvloeren worden veelal in appartementen toegepast vanwege de geluidsreductie. Ook zorgen zwevende dekvloeren voor betere thermische prestaties van een vloerverwarmingssysteem. Bij grootschalige projecten, waaronder appartementencomplexen, is het toepassen van een kwalitatief hoogwaardige vloeivloer gebruikelijk. Bij kleinere projecten wordt echter nog veel gebruik gemaakt van de traditionele zandcementdekvloer, of ‘smeervloer’. Dit kan tot problemen leiden indien de vloer wordt afgewerkt met tegelwerk.

Schotelen Door een verschil van droging in de bovenzijde en de onderzijde van een zandcementdekvloer kan een ongelijkmatige krimp ontstaan. Hierdoor gaat de vloer ‘schotelen’.

Een ‘geschotelde’ zandcementdekvloer

Dit komt niet voor bij calsiumsulfaatgebonden gietdekvloeren (‘anhydriet’), de meest voorkomende vloeivloer.

zandcementdekvloeren zal deze waarde over het algemeen niet bekend zijn: dit is sterk afhankelijk van de verwerking en uitvoeringsomstandigheden. In de tabel van NEN 2742 is te zien wat het effect is van een onbekende buigtreksterkte op de dekvloerdikte. Lijn 1 geeft de dikte aan bij een maximale puntbelasting van 3 kN (utiliteit) en lijn 2 bij een maximale puntlast van 1,5 kN (woningbouw). Bij een buigtreksterkte van 0,5 N/mm2 dient de dikte resp. 140 en 100 mm te bedragen!

Van de theorie naar de praktijk Krimp Cementgebonden producten krimpen. Dekvloeren zijn geen uitzondering. Het toepassen van wapening helpt niet of nauwelijks. Er moeten dus voldoende dilataties worden toegepast. Deze dienen te worden doorgezet in het tegelwerk.

Sterkte Een zwevende dekvloer dient voldoende sterk te zijn. De buigtreksterkte is maatgevend. Voor gietdekvloeren kan gebruik worden gemaakt van de cijfers van de leverancier. De buigtreksterkte wordt uitgedrukt in f of fw. De f staat voor de waarde van de buigterksterkte in N/mm2 zoals vastgesteld in laboratoriumomstandigheden. Met fw wordt de werkelijke buigtreksterkte in het werk bedoeld. Deze waarden zullen nagenoeg gelijk zijn. Bij

De foto’s en illustraties in dit artikel zijn afkomstig van de expertises van tegelwerk. Schades ontstaan vaak bij zandcementdekvloeren. Bij de foto met de geschotelde dekvloer was al het gehele tegelwerk verwijderd. De tegelzetter was niet schuldig aan de schade, maar het heeft veel tijd en moeite gekost tot een aanvaardbare oplossing te komen. Voorkomen is dus beter dan genezen. Gelukkig zijn er bedrijven die vooraf de vloer laten keuren. Daarmee is bijvoorbeeld voorkomen dat een ongedilateerde (!) en te dunne (op sommige plaatsen 25 mm!) zandcementdekvloer van 1200 m2 (!) in een winkelpand werd betegeld. Het is de vraag of de tegelzetter aanspra-

Tabel buigtreksterkte en dikte zwevende dekvloer (bron: NEN 2742)

Schade ter plaatse van deuropeningen door het ontbreken van dilataties

39 B9BIFLQGG




Met vloerverwarming Cementgebon- Veld ten hoogste 80m2 den dekvloer Langste zijde ten hoogste 10 m

Zonder vloerverwarming Veld ten hoogste 80m2 Langste zijde ten hoogste 10 m

Calciumsulfaatgebonden gietvloer

Diagonaal ten hoogste 50 m Rechthoeken zo vierkant mogelijk

Veld ten hoogste 100 m2 600 m2 Rechthoeken zo vierkant mogelijk

Schadebeeld bij een te dunne of te zwakke calciumsulfaat-gebonden gietdekvloer.

Maximale afmetingen vloerveld (bron NEN 2742)

kelijk is bij een dergelijke ondergrond. Een claim bij een dergelijke omvang zal in ieder geval tot slapeloze nachten leiden: dĂĄt er schade ontstaat als tegelwerk wordt toegepast is evident.

Samenvatting en tips

Voor informatie: ing. J.R. van der Eeze manager techniek IKOB-BKB www.ikobbkb.nl www.keurhuisnederland.nl Reageren op dit artikel? redactie@bovatin.nl

Dfi\k_Xen_`k\

– Beoordeel zwevende dekvloeren altijd heel nauwkeurig op dilataties.

– VeriďŹ eer de dikte en de sterkte bij zwevende zandcement dekvloeren. – Neem bij twijfel voor aanvang van een project contact op met een deskundige voor het beoordelen van de ondergrond. Dit kost zo’n 300 euro maar kan een hoop ellende besparen. – Neem in het geval van schade altijd een expert mee met verstand van zowel tegelwerk als van dekvloeren.

DfjX%K\^\cj% Bfe`ebc`ab\DfjXsK\c\]ffe"*(' +**-/0))0sj\im`Z\[\jb7dfjX%ecsnnn%dfjX%ec

40 B9BIFLQGG

%29$7,1)2 


ZZZERYDWLQYHU]HNHULQJVGLHQVWQO

Tekst & foto: Schouten Zekerheid

BOVATIN Verzekeringsdienst Bent u aansprakelijk indien uw werknemers schade oplopen tijdens zakelijk gebruik van een motorrijtuig? Als werkgever kunt u aansprakelijk worden gesteld voor letselschade die uw werknemer heeft opgelopen als bestuurder van een motorrijtuig tijdens het uitoefenen van zijn werkzaamheden.

Een voorbeeld: Een werknemer van een bedrijf is op weg naar een project en rijdt in een bestelbusje (= bestuurder). De werknemer raakt in een slip, slaat over de kop en loopt daarbij letsel op. Aangezien de WAM-verzekering (wettelijke aansprakelijkheid van de autoverzekering) de letselschade van de bestuurder niet dekt, kan de werknemer u als werkgever met succes aansprakelijk stellen. Dit voorbeeld is geen uitzondering en kan tot zeer forse schadebedragen leiden. Daar de hieronder genoemde verzekeringen in

beginsel geen dekking bieden voor dit soort schades, onstaat er dus een hiaat in uw verzekeringsdekking. De aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (AVB) sluit schade veroorzaakt door of met een motorrijtuig uit; De motorrijtuigverzekering (de WAMdekking) sluit letselschade van de bestuurder uit. Overigens maakt het geen verschil of de werknemer voor de werkgever op reis is met een bedrijfsauto of met zijn of haar eigen privĂŠ-auto. Speciaal voor leden van BOVATIN hebben wij een zeer uitgebreide polis tegen een hele scherpe premie kunnen inkopen: de Werkgeversaansprakelijkheidsverzekering Verkeersschade voor Werknemers, ook wel WEGAM genoemd. Wij raden u sterk aan

deze verzekering af te sluiten als u personeel in dienst heeft. Om het u zo gemakkelijk mogelijk te maken kunt u alle informatie over de WEGAMverzekering terugvinden op www.bovatinverzekeringsdient.nl. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Petra Nijs, telefoon 010 – 288 44 84 of per mail petra. nijs@schoutenzekerheid.nl.

Besparen op uw wagenpark? De kosten voor uw wagenpark zijn de laatste jaren sterk gestegen. Sommige kosten, zoals brandstofrpijzen en accijnzen, kunt u niet beïnvloeden, maar de verzekeringspremie wel. Onze specialisten bij BOVATIN Verzekeringsdienst op het gebied van wagenparken kunnen uw risico’s helder in kaart brengen en u op basis daarvan een duidelijk advies geven. Ook krijgt u inzicht in effectieve maatregelen om op lange termijn schade te voorkomen. Resultaat: een aanmerkelijke besparing op uw premie! Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Jeroen Groos, telefoon 010 – 288 44 47 of per mail: jeroen.groos@schoutenzekerheid.nl.

41 B9BIFLQGG




Erkenningsregeling Vrije vestiging Tegelzettersbedrijf Als gevolg van de wijzigingen in de Vestigingswetgeving worden er door de overheid geen specifieke eisen meer gesteld aan het vakmanschap van tegelzettersbedrijven. Dus iedereen, ook wanneer men niet beschikt over de benodigde ondernemers- en technische vaardigheden, kan een tegelzettersbedrijf beginnen!

Grote onduidelijkheid omtrent kwaliteit Het gevolg van de vrije vestiging is grote onduidelijkheid voor de opdrachtgever omtrent de kwaliteit die een tegelzettersbedrijf te bieden heeft. Onduidelijk voorwaarden en kwaliteitscriteria zijn derhalve troef. De kans op teleurstellingen en onoplosbare geschillen is groot.

Erkenningsregeling als oplossing Het is dus in het belang een “keurmerk� voor de kwaliteit van tegelzettersbedrijven te hebben. Teneinde het vakmanschap in de branche te behouden en nog verder te bevorderen heeft de Bond Van Aannemers van tegelwerken In Nederland (BOVATIN) daarom een Erkenningsregeling in het leven geroepen. De uitvoering van deze regeling ligt in handen van een aparte stichting: de Stichting Gespecialiseerde Aannemers Tegel- en natuursteenverwerking (SGAT).

Algemene ondernemersvaardigheden en bedrijfstechniek Om in aanmerking te komen voor erkenning dient de leiding van het bedrijf niet alleen te beschikken over algemene ondernemersvaardigheden, maar dient er ook te worden voldaan aan specifieke eisen van bedrijfstechniek en kennis van materialen en aanbrengtechnieken.

Opleiding en arbeidsomstandigheden Voorts wordt jaarlijks gecontroleerd of erkende bedrijven hebben voldaan aan de opleidingsverplichtingen voor het personeel op grond van artikel 35B van de Bouw-CAO en de eisen voortvloeiend uit de ARBO- en milieuwetgeving. Ook van de bedrijfsleiding wordt verwacht dat zij regelmatig de speciaal voor hen door SGAT opgezette cursussen en trainingen volgen.

Technische eisen, algemene voorwaarden en geschillenregeling De door S.G.A.T. erkende bedrijven dienen te werken op basis van het European Technical Report N300, hanteren de algemene voorwaarden van de BOVATIN, lossen klachten op conform de voorgeschreven Code Klachtenbehandeling en laten eventuele geschillen beslechten door de Stichting Geschillenoplossing Tegelwerken (SGOT).

Controle op werken in uitvoering Periodiek worden ook werken in uitvoering van de erkende bedrijven door inspecteurs bezocht. Naar aanleiding van deze bezoeken worden er gerichte aanwijzingen en verwerkings- en opleidingsadviezen gegeven om de kwaliteit van het uitgevoerde tegelwerk op een nog hoger niveau te brengen.

Waaraan is een Erkend bedrijf te herkennen? Nadat is gebleken dat men nog steeds aan alle eisen voldoet wordt aan een Erkend bedrijf jaarlijks een Erkenningscertificaat voor het betreffende jaar verstrekt. Daarnaast ontvangt men ook jaarlijks een schildje waarop is vermeld dat men voor het betreffende jaar is erkend. Bij het secretariaat is bovendien een lijst verkrijgbaar van de erkende bedrijven.

Erkenning staat voor kwaliteit en zekerheid Voor de opdrachtgever biedt Erkenning de zekerheid dat het betreffende tegelzettersbedrijf serieus bezig is met kwaliteit, nieuwe ontwikkelingen op de voet volgt en uiteraard werkt met goed opgeleid en gemotiveerd personeel. De werkzaamheden worden uitgevoerd op basis van de meest recente technische inzichten zoals neergelegd in de Nederlandstalige versie van het European Technical Report N300. Mochten er in de uitvoering desondanks toch problemen ontstaan, dan worden deze op professionele wijze, zonodig via SGOT, opgelost. Voor meer informatie:

S.G.A.T. Postbus 85, 7460 AB Rijssen Tel. (0548) 53 85 05 • Fax (0548) 53 85 01 E-mail: sgat@sgat.nl • Website: www.sgat.nl

42 B9BIFLQGG

%29$7,1)2 


SGAT nieuws MET IKOB-BKB ER ACHTER, STAAT ZEKERHEID VOOROP KOMO-procescertiďŹ catie Gespecialiseerde aannemers: Dakdekken Leidekken Zink- en Koperwerk Tegelwerk Na-isolatie Metselen Lijmen Voegen Overig: Buitengevelisolatie Afbouw Betonreparatie Energielabels + maatwerkadvies SysteemcertiďŹ catie: ISO 9001 en 14001 VCA*/** Erkenningen: Bouwgarant SGAT Projectinrichting

IKOB-BKB: De certiďŹ ceerder van het huis.

IKOBKB

CertiďŹ cering biedt uw bedrijf veel mogelijkheden. Zeker in deze tijd. Het is voor uw opdrachtgevers het signaal dat u aan de aanbestedingseisen (STABU) kunt voldoen. En een bedrijf dat keurmerken kan overleggen, onderscheidt zich in de markt. Bovendien staat u juridisch sterker en zijn uw medewerkers beter gemotiveerd om hun werk kwalitatief goed uit te voeren. Meer weten over certiďŹ cering? Of over de aantrekkelijke combinaties van KOMO- en ISO/VCA-certiďŹ cering? Informeer dan vrijblijvend bij IKOB-BKB.

IKOB-BKB BV Postbus 298 3990 GB Houten Tel. 030 - 635 80 60 info@ikobbkb.nl www.ikobbkb.nl

Erkende bedrijven van de SGAT Bedrijfsnaam Hilhorst-Surtec Tegels & Sanitair BV Jan Groen Tegelzetbedrijf B.V. Keijsper-Reus B.V. Rijvo Tegelhandel BV SVK Tegelwerken BV Tegel-Installatiebedrijf Joma Tegelwerken Jan Slenders BV Tegelzetbedrijf Ceramics BVRotterdam Tegelzetbedrijf OostbĂśrg BV Tegelzetbedrijf Westland / Huizen V.o.F. Tegelzettersbedrijf & Tegelhandel Wijen

Plaats Kerkrade Bleiswijk Alkmaar Purmerend Alkmaar Kerkrade Budel Rotterdam Vleuten Huizen Nederweert

Bedrijfsnaam Tegelzettersbedrijf Marcelis BV Tegelzettersbedrijf Mutsaars BV Tegelzettersbedrijf W. Penders Troost Tegelzetters V.o.F. Van Vugt Tegelwerken VOF Tegelzetbedrijf K. & J. Dieleman Gebr. Tol Tegels BV Tegelzettersbedrijf Rongen V.o.F. Den Adel Tegelwerken BV Tegelhuis C.G. van den Boogaard Tegelwerken Heijblom V.o.F.

Plaats Hardinxveld-Giessendam Vught St. Joost Zaandam Rhoon Terneuzen Volendam Venray Molenaarsgraaf Wijk bij Duurstede Someren-Eind

Aspirant erkende bedrijven van de SGAT Bedrijfsnaam Tegelz.bedr. V. Nuland V. Venrooy B.V.

Plaats Heesch

Tegelhuis Heemskerk Tegelzetbedrijf A. de Vries & Zn. Tegelzettersbedrijf B.J. van der Rijst V.o.F.

Heemskerk Uithoorn Hey- en Boeicop Neede Rijssen Drachten Venlo-Blerick

Asschert Tegel & Sanitair - Tegelzetbedrijf V.o.F. Tegelzetbedrijf Nijkamp Tegelzetbedrijf van der Meulen Gebr. Van de Laar BV Tegels en Natuursteen

Bedrijfsnaam W. van Elderen Bouwmaterialen en Tegelhandel B.V. Tegelhandel & Tegelzetbedrijf van Veen B.V. Tegelzetbedrijf Gerke Tegelzetbedrijf C. Grifhorst BV

Plaats Venlo St. Nicolaasga Beesd Amsterdam

Tegelzetbedrijf Dick Nieuwenhuis Tegelzettersbedrijf Loomans BV Tegelzetbedrijf Zwarthoed BV Tegelzetbedrijf Dumont

Serooskerke Someren Volendam Akersloot

43 B9BIFLQGG




Nuttige info voor Bovatin-leden SECRETARIAAT

AFDELINGSSECRETARIATEN

LEDENADVIES

Bondsburo BOVATIN Postbus 85, 7460 AB Rijssen Bezoekadres: Karel Doormanstraat 2, 7461 ER Rijssen telefoon (0548) 53 85 05 fax (0548) 53 85 01 e-mail: bondsburo@bovatin.nl website: www.bovatin.nl

Noord-Holland

BOVATIN Bondsbureau (voorlichting)

K. Scholten Westerwerf 2 1911 JA Uitgeest mob. 06-53681859

Kosteloos via telefoon: (0548) 53 85 05 fax: (0548) 53 85 01 e-mail bondsburo@bovatin.nl Voorlichting op gebied van: • Cordares (SFB) • Sociale Verzekeringen • CAO-bepalingen • Loonkosten • Overige verzekeringen • Bedrijfsschade • WA verzekeringen • Etc.

HOOFDBESTUUR Voorzitter: G.A. Reus Raadhuisstraat 18, 1829 BV Oudorp telefoon (072) 511 08 99 mob. 06-22916752 fax (072) 564 70 52 e-mail: ga.reus@wanadoo.nl

Secretaris: P.J. Bakker Zuiderplantsoen 40, 1621 MA Hoorn telefoon (0229) 29 92 40 mob. 06-51764118 fax (084) 229 31 48 e-mail bovatin@bovatin.nl

Zuid-Holland Midden-Nederland P. Verlaan Valkenburgerlaan 14, 2771 DA Boskoop telefoon (0172) 21 60 84 fax (0172) 21 04 61 mob. 06-53281208

Oost+Noord-Nederland G.C. Cremer Europaweg 28 7742 PH Coevorden telefoon (0524) 22 15 96 e-mail gccremer@hotmail.com

Zuid-Nederland P. de Jong Cambreur 8, 5171 SJ Kaatsheuvel telefoon (0416) 27 33 29 fax (0416) 27 33 29

Penningmeester: J. van Haaren Maria Gorettistraat 141, 6462 XP Kerkrade telefoon (045) 5354713 fax (045) 542 21 64 mob. 06-53387342 e-mail: vaha242@planet.nl

Bestuursleden: J. BĂśrger Den Hamstraat 9A, 3451 BM Vleuten telefoon (030) 677 24 21 fax (030) 677 55 83

BOVATIN/BJD Advies

Mededelingen Hoofdbestuur

G. ten Bolscher Postbus 85, 7460 AB Rijssen telefoon (0548) 53 85 05 fax (0548) 53 85 01

Informatie betreffende keuringscommissie: BOVATIN Postbus 85, 7460 AB Rijssen telefoon (0548) 53 85 05 fax (0548) 53 85 01

44 B9BIFLQGG

BOVATIN/Technisch advies

Advertenties en nieuws diversen

Hoofdredactie

C.H. van Herpen Het Erp 9, 5388 CN Nistelrode telefoon (0412) 61 16 29 fax (0412) 61 31 16

Ambtelijk secretaris:

Adviezen op gebied van: • Opstellen van een ondernemingsplan • Kostenbewakingssystemen • Financieringsplan • Opstellen exploitatieprognoses • Opvolgingsproblematiek • Etc.

Remus F.P.M. Aussen, Aussen communicatie & management Dwarsbleekstraat 4, 3134 EC Vlaardingen, telefoon (010) 435 22 70 mob. 06 – 242 70 953 www.aussen.nl e-mail redactie@bovatin.nl

REDACTIECOMMISSIE

J.W. Rekers Nassaustraat 1, 5741 HR Beek en Donk telefoon (0492) 55 27 48 mob. 06 – 1311 0925

Mr. T. Zanen Beukendreef 11, B-2920 Kalmhout BelgiĂŤ telefoon (0032) 36853187 fax (0032) 36853186 e-mail tzanen@hotmail.com mob. 06-20616770

Tarief â‚Ź 70,- per uur. Kort telefonisch advies: kosteloos

Kort telefonisch advies: kosteloos Tarief â‚Ź 70,- per uur. Algemene technische adviezen en speciďŹ eke projectadviezen • Tegels • Lijmen • Hulpmiddelen-materialen • Verwerkingsmethoden • Etc. Advies aanvragen via Bondsbureau: 0548 - 538505 Adviseur: P.J. Bakker

G. Hilhorst Wiebachstraat 28, 6466 NG Kerkrade telefoon (045) 544 45 42 fax (045) 544 09 73

Juridisch adviseur:

BOVATIN Bondsbureau (advies)

G.A. Reus Raadhuisstraat 18, 1829 BV Oudorp telefoon (072) 511 08 99 e-mail: ga.reus@wanadoo.nl

Mededelingen landelijk secretariaat B. Bekhuis Postbus 85, 7460 AB Rijssen telefoon (0548) 53 85 05

Techniek-Materialen-Gereedschappen P. Verlaan Valkenburgerlaan 14, 2771 DA Boskoop Tel. (0172) 21 60 84 P.J. Bakker Zuiderplantsoen 40, 1621 MA Hoorn telefoon (0229) 29 92 40 mob. 06-51764118 fax (084) 229 31 48 e-mail bovatin@bovatin.nl

Redactieadres BOVATINfo

Tarief ₏ 70,- per uur. Incasso: no cure no pay (zonder geschil) via tel: (00) 32 36 85 31 87 (tussen 20.00 uur en 22.00 uur) fax: (00) 32 36 85 31 86 Mob. 06-20616770 e-mail: tzanen@hotmail.com Juridische Advisering en Procesvertegenwoordiging (ook bemiddeling advocaat): • Arbeidsrecht • Contractenrecht • Incasso • Huurkwesties • Soc. Verzekeringen • Subsidies • Vergunningen • Leasing • Productaansprakelijkheid • Juridische Doorlichting • Etc.

S.G.A.T. Stichting gespecialiseerde Aannemers in het verwerken van keramische- en natuursteen tegels (zie secretariaat BOVATIN) Postbus 85, 7460 AB Rijssen

Postbus 85, 7460 AB Rijssen Telefoon (0548) 538 505 Fax (0548) 538 501 e-mail redactie@bovatin.nl

%29$7,1)2 


Sommige tegelzetters zijn wel hĂŠĂŠl blij met PCI.

EÊn tegellijm voor alle ondergronden en alle keramiek „ „ „ „

Lichtgewicht (zak van 15 kg met handvat) Uitlevering gelijk aan 25 kg traditionele tegellijm Zowel voor dun- als middenbedverlijming Verlengde lijmopentijd ĂŠn hoog standvermogen

Stofarm www.basf-cc.nl/PCI B3RPBIFLQGG




Elke klus een meesterwerk

eurocol

lijmen, voegen, egaliseren Voor het maken van een meesterwerk zijn naast talent, kennis en een creatieve geest ook perfecte materialen en een professionele uitvoering van groot belang. Forbo Eurocol heeft de juiste producten en geeft graag de adviezen die nodig zijn om, met elkaar, uw klus tot een meesterwerk te maken. Bel ons, wij staan voor u klaar en tonen u graag ons talent.

Forbo Eurocol BV Industrieweg 1-2, Postbus 130, 1520 AC Wormerveer T +31 (0)75 627 16 00, F +31 (0)75 628 35 64, E info.eurocol@forbo.com, www.eurocol.com

eurocol – the strong connection

B3RPBIFLQGG




BOVATINfo 2010-4